Wikipedija
mtwiki
https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Medja
Speċjali
Diskussjoni
Utent
Diskussjoni utent
Wikipedija
Diskussjoni Wikipedija
Stampa
Diskussjoni stampa
MediaWiki
Diskussjoni MediaWiki
Mudell
Diskussjoni mudell
Għajnuna
Diskussjoni għajnuna
Kategorija
Diskussjoni kategorija
Portal
Diskussjoni portal
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Tim nazzjonali tal-futbol ta' Spanja
0
6491
330431
280931
2026-06-06T16:35:55Z
~2026-33543-51
28214
330431
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox tim nazzjonali tal-futbol
| isem = Spanja
| pajjiż = Spanja
| psewdonimu = ''La Roja''<br />''La Furia Roja''
| assoċjazzjoni = [[Real Federación Española de Fútbol]]
| konfederazzjoni = [[UEFA]] (Ewropa)
| kowċ =
| kaptan =
| rekord_preżenzi = [[Sergio Ramos]] (180)
| rekord_gowls = [[David Villa]] (59)
| stadju =
| kodiċi_FIFA = ESP
| pożizzjoni_FIFA = 6
| data_pożizzjoni_FIFA = Awwissu 2022
| pożizzjoni_massima_FIFA = 1
| data_pożizzjoni_massima_FIFA = Lulju 2008 – Ġunju 2009, Ottubru 2009 – Marzu 2010, Lulju 2010 – Lulju 2011, Ottubru 2011 – Lulju 2014
| pożizzjoni_minima_FIFA = 25
| data_pożizzjoni_minima_FIFA = Marzu 1998
| l-ewwel_logħba = {{flagicon|Spanja|1785}} Spanja 1–1 {{fb-lemin|Franza}}<br />([[Hondarribia]], [[Spanja]]; 25 ta' Mejju 1913)
| l-ikbar_rebħa = {{flagicon|Spanja|1931}} Spanja 13–0 {{fb-lemin|Bulgarija}}<br />([[Madrid]], [[Spanja]]; 22 ta' Awwissu 1933)
| l-ikbar_telfa = {{fb|Italja|1861}} 7–1 Spanja {{flagicon|Spanja|1785}}<br />([[Amsterdam]], [[Netherlands]]; 4 ta' Ġunju 1928)
| preżenzi_tazza_tad-dinja = 16
| l-ewwel_preżenza_tazza_tad-dinja = 1934
| l-aqwa_riżultat_tazza_tad-dinja = Rebbieħa ([[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010|2010]])
| isem_tazza_reġjonali = [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol|Kampjonati Ewropej]]
| preżenzi_tazza_reġjonali = 11
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali = [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1964|1964]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali = Rebbieħa ([[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1964|1964]], [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2008|2008]], [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2012|2012]])
| pattern_la1 = _esp22h
| pattern_b1 = _esp22h
| pattern_ra1 = _esp22h
| pattern_sh1 = _esp22h
| pattern_so1 = _esp22h
| leftarm1 = E80000
| body1 = F60000
| rightarm1 = E80000
| shorts1 = 000066
| socks1 = 000066
| pattern_la2 = _esp22a
| pattern_b2 = _esp22a
| pattern_ra2 = _esp22a
| pattern_sh2 = _esp22a
| pattern_so2 = _esp22a
| leftarm2 = BEDBF1
| body2 = BEDBF1
| rightarm2 = BEDBF1
| shorts2 = 2575AF
| socks2 = C7E0F3
}}
It-'''tim nazzjonali tal-futbol ta' Spanja''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Selección Española de Fútbol'') jirrappreżenta lil [[Spanja]] fil-[[futbol]] internazzjonali u hu mmexxi mill-[[Real Federación Española de Fútbol|Federazzjoni tal-Futbol Spanjola]]. Spanja huma wieħed fost it-tmien timijiet nazzjonali li ġew inkurunati ċampjins tad-dinja u kkwalifikaw b'mod kostanti għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] mill-1978, kif ukoll huma rebbieħa ta' tliet titli [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol|kontinentali]].
Spanja huwa l-ewwel tim nazzjonali li rebaħ tliet titli maġġuri konsekuttivi, wara r-rebħ tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010|Tazza tad-Dinja tal-2010]] (l-ewwel tim Ewropew li rebaħ it-Tazza tad-Dinja barra l-kontinent Ewropew) bejn il-Kampjonati Ewropej tal-[[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2008|2008]] u l-[[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2012|2012]].<ref>{{ċita aħbar |url=https://www.goal.com/en/news/2898/euro-2012/2012/07/02/3213917/are-spain-the-greatest-international-team-of-all-time |titlu=Are Spain the greatest international team of all time? |pubblikatur=Goal |data=2012-07-02 |arkivju-data=2020-09-22 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200922085102/https://www.goal.com/en/news/2898/euro-2012/2012/07/02/3213917/are-spain-the-greatest-international-team-of-all-time |lingwa=en }}</ref> Mill-bidu tal-2007 sa tmiem l-2009, it-tim Spanjol lagħab 35 logħba konsekuttiva mingħajr telfa, rekord li jżommu mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil|Brażil]].<ref>{{ċita aħbar |url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0258-0e4e118d265f-270456d8b004-1000--spain-dominate-the-decade/ |titlu=Spain dominate the decade: national-team winners |pubblikatur=UEFA |data=2019-12-26 |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2020-08-09 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200809174048/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0258-0e4e118d265f-270456d8b004-1000--spain-dominate-the-decade/ |lingwa=en }}</ref> Dawn is-suċċessi wasslu lil ħafna esperti u kummentaturi sportivi li jeleġġu lill-iskawdra Spanjola ta' bejn l-2008 u l-2012 bħala fost l-aqwa timijiet fl-istorja tal-futbol.<ref name="BBC 2012">{{ċita aħbar |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18669029 |titlu=Euro 2012: Are Spain the best team of all time? |pubblikatur=BBC Sport |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2012-07-05 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120705000000/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18669029 |lingwa=en }}</ref><ref name="BBC Sport">{{ċita aħbar |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18650428 |titlu=Klinsmann: Spain win over Italy would make them team of century |pubblikatur=BBC Sport |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2012-07-07 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120707013604/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18650428 |lingwa=en }}</ref><ref name="Independent">{{ċita aħbar |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-greatest-team-of-all-time-brazil-1970-v-spain-2012-7905980.html |titlu=The greatest team of all time: Brazil 1970 v Spain 2012 |pubblikatur=The Independent |data-aċċess=2022-09-18 |data=2012-07-03 |arkivju-data=10 July 2013 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130710092417/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-greatest-team-of-all-time-brazil-1970-v-spain-2012-7905980.html |lingwa=en }}</ref><ref name="ESPNFC">{{ċita web|url=http://espnfc.com/en/news/1120894/carlislewhy-spain-side-best-all-time-.html |titlu=Why this Spain side is all-time best |pubblikatur=ESPN |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120706222439/http://espnfc.com/en/news/1120894/carlislewhy-spain-side-best-all-time-.html |arkivju-data=2012-07-06 |lingwa=en }}</ref><ref name="Telegraph 2014">{{ċita web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10910879/Spain-have-reached-end-of-an-era-but-their-gift-will-not-be-forgotten-they-forced-all-countries-to-raise-their-game.html |titlu=Spain have reached end of an era, but their gift will not be forgotten - they forced all countries to raise their game |pubblikatur=Telegraph |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2014-06-22 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140622021212/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10910879/Spain-have-reached-end-of-an-era-but-their-gift-will-not-be-forgotten-they-forced-all-countries-to-raise-their-game.html |lingwa=en }}</ref>
== Storja ==
[[Stampa:Spain national football team in the 1920 Summer Olympics in Antwerp.jpg|thumb|xellug|It-tim nazzjonali Spanjol waqt il-Logħob Olimpiku tas-sajf tal-1920 f'[[Antwerp]]]]
Spanja ilha membru tal-[[FIFA]] mill-fundazzjoni ta' din l-assoċjazzjoni fl-1904 anke jekk il-Federazzjoni tal-Futbol Spanjola ġiet stabbilita biss fl-1909. L-ewwel tim nazzjonali Spanjol ġie ffurmat fl-1920 bl-objettiv prinċipali li jikkompeti fl-[[Logħob Olimpiku tas-sajf 1920|Olimpjadi tas-sajf tal-Belġju]]. Spanja lagħbu l-ewwel logħba fit-turnew kontra d-[[Tim nazzjonali tal-futbol tad-Danimarka|Danimarka]] fit-28 ta' Awwissu 1920. Spanja rnexxielha tirbaħ 1–0 u eventwalment kisbet il-midalja tal-fidda.<ref>{{ċita aħbar |titlu=Antwerp, 1920 |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/mensolympic/antwerp1920/match-center |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=FIFA |arkivju-data=2018-06-14 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180614095956/https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/antwerp1920/index.html |lingwa=en}}</ref> Spanja kkwalifikat għall-ewwel darba għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1934|Tazza tad-Dinja tal-1934]], fejn rebħet lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil|Brażil]] fl-ewwel logħba u tilfet f'logħba ripetuta kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja|Italja]], l-ospiti u r-rebbieħa eventwali tal-kompetizzjoni.<ref>{{ċita aħbar |titlu=Delight for the Azzurri as home advantage tells |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2007/m=3/news=delight-for-the-azzurri-home-advantage-tells-502051.html |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=FIFA |arkivju-data=2015-09-05 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150905202139/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2007/m=3/news=delight-for-the-azzurri-home-advantage-tells-502051.html |lingwa=en}}</ref> Il-[[Gwerra Ċivili Spanjola]] u t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] ma ħallietx lil Spanja tilgħab logħbiet oħra kompetittivi bejn it-Tazza tad-Dinja tal-1934 u l-kwalifiki għall-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950|edizzjoni tal-1950]]. F'din l-edizzjoni li saret fil-Brażil, huma temmew il-fażi tal-gruppi fl-ewwel post u kklassifikaw fir-raba' post.<ref>{{ċita aħbar |titlu=Uruguay triumph brings heartbreak for Brazil |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2007/m=3/news=uruguay-triumph-brings-heartbreak-for-brazil-502075.html |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=FIFA |arkivju-data=2017-12-17 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171217194418/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2007/m=3/news=uruguay-triumph-brings-heartbreak-for-brazil-502075.html |lingwa=en}}</ref> Il-fatt li sal-2010 din kienet l-aqwa prestazzjoni tagħhom fit-Tazza tad-Dinja wasslet sabiex Spanja tiġi meqjusa bħala tim b'rendiment baxx fix-xena internazzjonali.<ref>{{ċita aħbar |kunjom=Bull |isem=JJ |titlu=Xavi: The greatest midfielder of a generation |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/babb/11618815/Xavi-The-greatest-midfielder-of-a-generation.html |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=The Daily Telegraph |arkivju-data=2020-09-07 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200907202724/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/babb/11618815/Xavi-The-greatest-midfielder-of-a-generation.html |lingwa=en}}</ref>
Spanja rebħet l-ewwel titlu internazzjonali meta ospitat il-[[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1964|Kampjonati Ewropej tal-1964]]. Fil-finali hi għelbet lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Unjoni Sovjetika|Unjoni Sovjetika]] 2–1 b'[[Marcelino Martínez]] jiskorja l-gowl tar-rebħa.<ref>{{ċita aħbar |kunjom=Sanghera |isem=Mandeep |titlu=Euro 1964: A forgotten Spanish triumph |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17451950 |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=BBC Sport |data=2012-05-12 |arkivju-data=2016-01-07 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160107075350/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17451950 |lingwa=en}}</ref> Din ir-rebħa baqgħet l-unika suċċess internazzjonali għal 44 sena. Spanja ġiet magħżula biex tospita t-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1982|Tazza tad-Dinja tal-1982]] fejn waslet sat-tieni rawnd u erba' snin wara laħqet il-kwarti tal-finali qabel ma tilfet fil-[[għoti tal-penalties|lotterija tal-''penalties'']] kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Belġju|Belġju]].<ref>{{ċita aħbar |kunjom=Estepa |isem=Javier |titlu=Los penaltis cerraron las puertas de las 'semis' a La Roja |titlu-traduzzjoni=Penalties close the doors to the semis for ''La Roja'' |url=http://www.marca.com/reportajes/2010/04/mexico_1986/2010/04/26/seccion_01/1272300745.html |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=Marca |lingwa=es |arkivju-data=2016-01-07 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160107075350/http://www.marca.com/reportajes/2010/04/mexico_1986/2010/04/26/seccion_01/1272300745.html }}</ref> Fl-[[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1984|Ewropej tal-1984]] huma tilfu l-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]].<ref>{{ċita web |url=https://www.11v11.com/matches/france-v-spain-27-june-1984-238520/ |pubblikatur=AFS Enterprises |data-aċċess=2022-09-18 |titlu=France v Spain, 27 June 1984 |sit=11v11.com |arkivju-data=2021-07-02 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210702141214/https://www.11v11.com/matches/france-v-spain-27-june-1984-238520/ |lingwa=en }}</ref>
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|Tazza tad-Dinja tal-1994]], Spanja laħqet il-kwarti tal-finali. Il-logħba kontra l-Italja kienet waħda kontroversjali meta d-difensur Taljan [[Mauro Tassotti]] laqt bil-minkeb lil [[Luis Enrique]] fil-kaxxa Spanjola u wassal biex Enrique ħariġlu ħafna demm minn imnieħru u ħalqu; il-fawl ma ġiex imsejjaħ mir-referì.<ref>{{ċita aħbar |kunjom=Jurado |isem=J. Carlos |titlu=El perdón de Luis Enrique a Tassotti que nunca llegó |titlu-traduzzjoni=The pardon from Tassotti to Luis Enrique which never arrived |url=http://www.marca.com/reportajes/2010/05/estados_unidos_1994/2010/05/03/seccion_01/1272883990.html |data-aċċess=2022-09-18 |pubblikatur=Marca |lingwa=es |arkivju-data=2015-06-12 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150612032416/http://www.marca.com/reportajes/2010/05/estados_unidos_1994/2010/05/03/seccion_01/1272883990.html }}</ref> Spanja reġgħet sabet ruħha f'kontroversja oħra din id-darba fl-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|edizzjoni tal-2002]]: wara r-rebħ tat-tliet logħbiet fil-fażi tal-gruppi u r-rebħa bil-''penalties'' fuq ir-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Irlanda|Repubblika tal-Irlanda]], hi lagħbet kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Korea t'Isfel|Korea t'Isfel]] fil-kwarti tal-finali. Din il-logħba kienet mifnija minn deċiżjonijiet dubjużi fosthom iż-żewġ gowls ta' Spanja li ġew imħassrin.<ref>{{ċita aħbar |kunjom=Hayward |isem=Paul |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/3029872/Korean-miracle-spoilt-by-refereeing-farce.html |titlu=Korean miracle spoilt by refereeing farce |pubblikatur=The Telegraph |data=2002-06-23 |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2019-03-08 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190308182228/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/3029872/Korean-miracle-spoilt-by-refereeing-farce.html |lingwa=en }}</ref>
[[Stampa:World Cup celebration - 2.jpg|thumb|Parata f'[[Madrid]] biċ-ċelebrazzjonijiet wara r-rebħ tat-Tazza tad-Dinja tal-2010]]
Fil-[[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2008|Kampjonati Ewropej tal-2008]], Spanja rebħet il-logħbiet kollha fil-grupp. Fl-istadji ta' wara għelbet lill-Italja u lir-[[Tim nazzjonali tal-futbol tar-Russja|Russja]] fil-kwarti tal-finali u s-semifinali rispettivament.<ref>{{ċita web |url=http://euro2008.worldcupblog.org/euro-2008-game-previews/euro-2008-final-preview-germany-vs-spain.html |titlu=Euro 2008 Final Preview: Germany vs Spain |data=2008-06-29 |data-aċċess=2022-09-18 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111229162415/http://euro2008.worldcupblog.org/euro-2008-game-previews/euro-2008-final-preview-germany-vs-spain.html |arkivju-data=2011-12-29 }}</ref> Fil-finali, Spanja rebħet lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]] b'gowl uniku ta' [[Fernando Torres]].<ref>{{ċita aħbar |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2008/7363545.stm |titlu=Germany 0–1 Spain |data=2008-06-29 |pubblikatur=BBC Sport |data-aċċess=2022-09-18 |isem=Phil |kunjom=McNulty |arkivju-data=2012-08-06 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170806104600/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/euro_2008/7363545.stm |lingwa=en}}</ref> Dan kien l-ewwel titlu maġġuri ta' Spanja mill-Ewropej tal-1964. Is-sena ta' wara, it-tim spiċċa t-tielet post fit-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet 2009|Tazza tal-Konfederazzjonijiet]] fejn intemmet is-serje ta' 35 logħba mingħajr telfa li kienet bdiet f'Novembru tal-2006.<ref>{{ċita aħbar |kunjom=Longman |isem=Jeré |data=2009-06-24 |titlu=Americans Stun Spain and the Soccer World |url=https://www.nytimes.com/2009/06/25/sports/soccer/25soccer.html |pubblikatur=The New York Times |data-aċċess=2022-09-18 }}</ref> Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010|Tazza tad-Dinja 2010]], Spanja avvanzat għall-finali għall-ewwel darba meta rebħet lill-Ġermanja 1–0 fis-semifinali. Fil-logħba deċiżiva kontra n-[[Tim nazzjonali tal-futbol tan-Netherlands|Netherlands]], [[Andrés Iniesta]] skorja l-uniku gowl fil-[[ħin barrani]] biex b'hekk Spanja saret it-tielet tim li qatt rebaħ it-Tazza tad-Dinja barra l-kontinent tiegħu u l-ewwel Ewropew li għamel hekk. Għar-rebħa kienu kruċjali l-gowler [[Iker Casillas]] li sofra biss żewġ gowls u l-attakkant [[David Villa]] li spiċċa l-aqwa skorer flimkien ma' tliet plejers oħra b'ħames gowls. Is-suċċessi komplew fil-[[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2012|Kampjonati Ewropej tal-2012]], fejn wara fażi ta' kwalifikazzjoni perfetta (tmien rebħiet minn tmienja),<ref name="BBC 2012"/> Spanja saret l-ewwel tim li żamm it-titlu tal-Kampjonati Ewropej meta fil-finali kontra l-Italja rebħu bl-iskor ta' 4–0.<ref>{{ċita aħbar |titlu=Euro 2012: Spain striker Fernando Torres wins Golden Boot award |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18670818 |pubblikatur=BBC Sport |data=2012-07-02 |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2012-07-04 |arkivju-url = https://web.archive.org/web/20120704212129/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18670818 |lingwa=en}}</ref>
== Rekord kompetittiv ==
=== Tazza tad-Dinja ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!Sena
!Fażi
!Pożizzjoni
!L
!R
!D
!T
!GF
!GK
|-
|{{flagicon|Urugwaj}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1930|1930]]
|colspan=8|''Ma daħlux''
|-
|{{flagicon|Italja|1861}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1934|1934]]
|Kwarti tal-finali
|5
|3
|1
|1
|1
|4
|3
|-
|{{flagicon|Franza|1830}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1938|1938]]
|colspan=8|''Ma daħlux''
|- bgcolor=#9acdff
|{{flagicon|Brażil|1889}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950|1950]]
|'''Ir-raba' post'''
|'''4'''
|'''6'''
|'''3'''
|'''1'''
|'''2'''
|'''10'''
|'''12'''
|-
|{{flagicon|Żvizzera}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1954|1954]]
|rowspan=2 colspan=8|''Ma kkwalifikawx''
|-
|{{flagicon|Żvezja}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]]
|-
|{{flagicon|Ċili}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]]
|rowspan=2|Fażi tal-gruppi
|13
|3
|1
|0
|2
|2
|3
|-
|{{flagicon|Ingilterra}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1966|1966]]
|10
|3
|1
|0
|2
|4
|5
|-
|{{flagicon|Messiku}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]]
|rowspan=2 colspan=8|''Ma kkwalifikawx''
|-
|{{flagicon|Ġermanja tal-Punent}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1974|1974]]
|-
|{{flagicon|Arġentina}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1978|1978]]
|Fażi tal-gruppi
|10
|3
|1
|1
|1
|2
|2
|-
| style="border:3px solid red"|{{flagicon|Spanja}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1982|1982]]
|It-tieni fażi tal-gruppi
|12
|5
|1
|2
|2
|4
|5
|-
|{{flagicon|Messiku}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1986|1986]]
|Kwarti tal-finali
|7
|5
|3
|1
|1
|11
|4
|-
|{{flagicon|Italja}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1990|1990]]
|L-aħħar sittax
|10
|4
|2
|1
|1
|6
|4
|-
|{{flagicon|Stati Uniti}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]]
|Kwarti tal-finali
|8
|5
|2
|2
|1
|10
|6
|-
|{{flagicon|Franza|1974}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1998|1998]]
|Fażi tal-gruppi
|17
|3
|1
|1
|1
|8
|4
|-
|{{flagicon|Korea t'Isfel|1997}} {{flagicon|Ġappun}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]]
|Kwarti tal-finali
|5
|5
|3
|2
|0
|10
|5
|-
|{{flagicon|Ġermanja}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006|2006]]
|L-aħħar sittax
|9
|4
|3
|0
|1
|9
|4
|- bgcolor=gold
|{{flagicon|Afrika t'Isfel}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010|2010]]
|'''Rebbieħa'''
|'''1'''
|'''7'''
|'''6'''
|'''0'''
|'''1'''
|'''8'''
|'''2'''
|-
|{{flagicon|Brażil}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2014|2014]]
|Fażi tal-gruppi
|23
|3
|1
|0
|2
|4
|7
|-
|{{flagicon|Russja}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2018|2018]]
|L-aħħar sittax
|10
|4
|1
|3
|0
|7
|6
|-
|{{flagicon|Qatar}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2022|2022]]
|-
|{{flagicon|Kanada}} {{flagicon|Messiku}} {{flagicon|Stati Uniti}} [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2026|2026]]
|-
!Total
!Titlu wieħed
!16/22
!63
!30
!15
!18
!99
!72
|}
=== Kampjonati Ewropej ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!Sena
!Fażi
!Pożizzjoni
!L
!R
!D
!T
!GF
!GK
|- bgcolor=gold
| style="border:3px solid red"|{{flagicon|Spanja|1945}} [[1964 European Nations' Cup|1964]]
|'''Rebbieħa'''
|'''1'''
|'''2'''
|'''2'''
|'''0'''
|'''0'''
|'''4'''
|'''2'''
|-
|{{flagicon|Italja}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1968|1968]]
|rowspan=3 colspan=8|''Ma kkwalifikawx''
|-
|{{flagicon|Belġju}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1972|1972]]
|-
|{{flagicon|Jugożlavja}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1976|1976]]
|-
|{{flagicon|Italja}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1980|1980]]
|Fażi tal-gruppi
|7
|3
|0
|1
|2
|2
|4
|- bgcolor=silver
|{{flagicon|Franza|1974}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1984|1984]]
|'''Finalisti telliefa'''
|'''2'''
|'''5'''
|'''1'''
|'''3'''
|'''1'''
|'''4'''
|'''5'''
|-
|{{flagicon|Ġermanja tal-Punent}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1988|1988]]
|Fażi tal-gruppi
|6
|3
|1
|0
|2
|3
|5
|-
|{{flagicon|Żvezja}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1992|1992]]
|colspan=8|''Ma kkwalifikawx''
|-
|{{flagicon|Ingilterra}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 1996|1996]]
|rowspan=2|Kwarti tal-finali
|6
|4
|1
|3
|0
|4
|3
|-
|{{flagicon|Belġju}} {{flagicon|Netherlands}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2000|2000]]
|5
|4
|2
|0
|2
|7
|7
|-
|{{flagicon|Portugall}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2004|2004]]
|Fażi tal-gruppi
|10
|3
|1
|1
|1
|2
|2
|- bgcolor=gold
|{{flagicon|Awstrija}} {{flagicon|Żvizzera}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2008|2008]]
|'''Rebbieħa'''
|'''1'''
|'''6'''
|'''5'''
|'''1'''
|'''0'''
|'''12'''
|'''3'''
|- bgcolor=gold
|{{flagicon|Polonja}} {{flagicon|Ukrajna}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2012|2012]]
|'''Rebbieħa'''
|'''1'''
|'''6'''
|'''4'''
|'''2'''
|'''0'''
|'''12'''
|'''1'''
|-
|{{flagicon|Franza|1974}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2016|2016]]
|L-aħħar sittax
|10
|4
|2
|0
|2
|5
|4
|- bgcolor=#cc9966
| style="border:3px solid red"|{{flagicon|Ewropa}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2020|2020]]
|'''Semifinali'''
|'''3'''
|'''6'''
|'''2'''
|'''4'''
|'''0'''
|'''13'''
|'''6'''
|-
|{{flagicon|Ġermanja}} [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2024|2024]]
|-
!Total
!3 titli
!11/17
!46
!21
!15
!10
!68
!42
|}
== Rekords tal-plejers ==
:''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju 2022.''<ref>{{ċita web |url=http://www.bdfutbol.com/en/c/rankingPSEL.html |titlu=Ranking – Played Matches |pubblikatur=BDFUTBOL |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2018-12-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181213124222/https://www.bdfutbol.com/en/c/rankingPSEL.html |lingwa=en }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.bdfutbol.com/en/c/rankingGSEL.html |titlu=Ranking – Goals |pubblikatur=BDFUTBOL |data-aċċess=2022-09-18 |arkivju-data=2016-01-07 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160107075350/http://www.bdfutbol.com/en/c/rankingGSEL.html |lingwa=en }}</ref>
=== L-aktar preżenzi ===
[[Stampa:Sergio Ramos Euro 2012 vs France 01.jpg|thumb|Sergio Ramos iżomm ir-rekord tal-aktar numru ta' preżenzi ma' Spanja b'180 logħba]]
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|-
!width=50px|Poż.
!width=150px|Plejer
!width=50px|Preżenzi
!width=50px|Gowls
!width=100px|Perjodu
|-
|1
|style="text-align:left;"|[[Sergio Ramos]]
|180
|23
|2005–2026
|-
|2
|style="text-align:left;"|[[Iker Casillas]]
|167
|0
|2000–2016
|-
|3
|style="text-align:left;"|[[Sergio Busquets]]
|137
|2
|2009–2026
|-
|4
|style="text-align:left;"|[[Xavi]]
|133
|13
|2000–2014
|-
|5
|style="text-align:left;"|[[Andrés Iniesta]]
|131
|13
|2006–2018
|-
|6
|style="text-align:left;"|[[Andoni Zubizarreta]]
|126
|0
|1985–1998
|-
|7
|style="text-align:left;"|[[David Silva]]
|125
|35
|2006–2018
|-
|8
|style="text-align:left;"|[[Xabi Alonso]]
|114
|16
|2003–2014
|-
|rowspan="2"|9
|style="text-align:left;"|[[Cesc Fàbregas]]
|110
|15
|2006–2016
|-
|style="text-align:left;"|[[Fernando Torres]]
|110
|38
|2003–2014
|}
=== L-aktar gowls ===
[[Stampa:Spain-Tahiti, Confederations Cup 2013 (02) (Villa crop).jpg|thumb|David Villa huwa l-aqwa skorer fl-istorja ta' Spanja b'59 gowl]]
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|-
!width=50px|Poż.
!width=175px|Plejer
!width=50px|Gowls
!width=50px|Preżenzi
!width=100px|Perjodu
|-
|1
|style="text-align:left;"|[[David Villa]]
|59
|98
|2005–2017
|-
|2
|style="text-align:left;"|[[Raúl González Blanco|Raúl]]
|44
|102
|1996–2006
|-
|3
|style="text-align:left;"|[[Fernando Torres]]
|38
|110
|2003–2014
|-
|4
|style="text-align:left;"|[[David Silva]]
|35
|125
|2006–2018
|-
|5
|style="text-align:left;"|[[Fernando Hierro]]
|29
|89
|1989–2002
|-
|6
|style="text-align:left;"|[[Fernando Morientes]]
|27
|47
|1998–2007
|-
|rowspan="2"|7
|style="text-align:left;"|[[Álvaro Morata]]
|26
|56
|2014–
|-
|style="text-align:left;"|[[Emilio Butragueño]]
|26
|69
|1984–1992
|-
|rowspan="2"|9
|style="text-align:left;"|[[Alfredo Di Stéfano]]
|23
|31
|1957–1961
|-
|style="text-align:left;"|[[Sergio Ramos]]
|23
|180
|2005–2026
|}
== Unuri ==
;Kontinentali
* [[Kampjonati Ewropej tal-Futbol|Kampjonati Ewropej]]: 1964, 2008, 2012
;Interkontinentali
* [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]]: 2010
* [[Logħob Olimpiku]]: 1992
== Referenzi ==
{{referenzi}}
== Ħoloq esterni ==
* {{Sit uffiċjali}}
* [https://www.rsssf.org/tabless/span-intres.html Lista ta' logħbiet tat-tim nazzjonali Spanjol] fuq RSSSF
{{Timijiet nazzjonali tal-UEFA}}
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali tal-futbol tal-Ewropa|Spanja]]
[[Kategorija:Futbol fi Spanja]]
tc1jemuw0omt22avjyeoktosixk3fo9
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
0
22418
330439
317110
2026-06-07T05:06:00Z
~2026-33607-71
28218
/* Skwadra attwali */
330439
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox tim nazzjonali tal-futbol
| isem = Brażil
| pajjiż = Brażil
| psewdonimu = ''Seleção'' (It-Tim Nazzjonali)
| assoċjazzjoni = [[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Confederação Brasileira de Futebol]]
| konfederazzjoni = [[CONMEBOL]] ([[L-Amerika t'Isfel]])
| kowċ = [[Adenor Leonardo Bacchi|Tite]]
| kaptan = [[Thiago Silva]]
| rekord_preżenzi = [[Cafu]] (142)
| rekord_gowls = [[Pelé]] (77)
| stadju =
| kodiċi_FIFA = BRA
| pożizzjoni_FIFA = 2
| pożizzjoni_massima_FIFA = 1
| pożizzjoni_minima_FIFA = 22
| l-ewwel_logħba = {{fb|ARG}} 3–0 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Buenos Aires]], [[Arġentina]]; 20 ta' Settembru 1914)
| l-ikbar_rebħa = {{flagicon|BRA}} Brażil 14–0 {{fb-lemin|BOL}}<br />([[São Paulo]], [[Brażil]]; 10 ta' April 1949)<br />{{flagicon|BRA}} Brażil 9–0 {{fb-lemin|COL}}<br />([[Lima]], [[Perù]]; 24 ta' Marzu 1957)
| l-ikbar_telfa = {{fb|URU}} 6–0 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Viña del Mar]], [[Ċili]]; 18 ta' Settembru 1920)<br />{{fb|DEU}} 7–1 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Belo Horizonte]], [[Brażil]]; 8 ta' Lulju 2014)
| preżenzi_tazza_tad-dinja = 21
| l-ewwel_preżenza_tazza_tad-dinja = 1930
| l-aqwa_riżultat_tazza_tad-dinja = Rebbieħa ([[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]])
| isem_tazza_reġjonali = [[Copa América]]
| preżenzi_tazza_reġjonali = 37
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali = [[Copa América 1916|1916]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali = Rebbieħa ([[Copa América 1919|1919]], [[Copa América 1922|1922]], [[Copa América 1949|1949]], [[Copa América 1989|1989]], [[Copa América 1997|1997]], [[Copa América 1999|1999]], [[Copa América 2004|2004]], [[Copa América 2007|2007]], [[Copa América 2019|2019]])
| isem_tazza_reġjonali2 = [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA]]
| preżenzi_tazza_reġjonali2 = 7
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali2 = [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 1997|1997]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali2 = Rebbieħa ([[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 1997|1997]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2005|2005]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2009|2009]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2013|2013]])
| pattern_la1 = _bra20H
| pattern_b1 = _bra20H
| pattern_ra1 = _bra20H
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 = _bra20h
| leftarm1 = FFCC00
| body1 = FFCC00
| rightarm1 = FFCC00
| shorts1 = 0000FF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _bra20A
| pattern_b2 = _bra20A
| pattern_ra2 = _bra20A
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 = _bra20A
| leftarm2 = 003CFF
| body2 = 003CFF
| rightarm2 = 003CFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = 0000FF
}}
It-'''tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Seleção Brasileira'') jirrapreżenta lill-[[Brażil]] fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-[[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Confederação Brasileira de Futebol]]. Ilhom membri tal-[[FIFA]] mill-1923 u membri tal-[[CONMEBOL]] mill-1916.
Il-Brażil huwa l-aktar pajjiħ titolat fl-istorja tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]], b'ħames titli: [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]] u [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]]. Fost tit-titli mirbuħa hemm ukoll tmien suċċessi fil-[[Copa America]] u erba' fit-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet]]. Dan il-pajjiż huwa l-uniku tim nazzjonali li lagħab f'kull edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja mingħajr qatt ma tilef waħda.<ref>Flimkien ma' Franza, il-Brażil huwa wkoll l-uniku tim li daħal f'kull Tazza tad-Dinja u lagħab minn tal-inqas fil-kwalifikazzjoni (l-Istati Uniti wkoll ħadu sehem f'kull Tazza tad-Dinja, imma darba minnhom irtiraw qabel bdew il-kwalifikazzjonijiet).</ref>
Ħafna kummentaturi distinti jikkunsidraw lit-tim Brażiljan tal-1970 bħala l-aqwa tim fl-istorja, għalkemm ħafna jargumentaw l-istess ħaġa għal timijiet oħra, fosthom it-tim Brażiljan tal-1958 u tal-1962.<ref name="Greatest1970-Beckenbauer">{{ċita aħbar |url=http://www.gazetadopovo.com.br/esportes/poliesportiva/conteudo.phtml?id=1352351&tit=Beckenbauer-diz-que-Brasil-de-1970-foi-melhor-selecao-de-todos-os-tempos |titlu=Beckenbauer diz que Brasil de 1970 foi melhor seleção de todos os tempos |pubblikatur=Gazeta do Povo |data=2013-03-10 |lingwa=Portugiż}}</ref><ref name="Greatest1958-Zico">{{ċita aħbar |url=http://edition.cnn.com/2012/07/05/sport/football/zico-pele-garrincha-football |titlu=Soccer great Zico: Brazil '58 best team ever |pubblikatur=CNN |data=2012-07-05 |isem=Tom |kunjom=McGowan |lingwa=Ingliż }}</ref><ref name="Greatest1970vSpain">{{ċita aħbar |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-greatest-team-of-all-time-brazil-1970-v-spain-2012-7905980.html? |titlu=The greatest team of all time: Brazil 1970 v Spain 2012 |pubblikatur=The Independent |isem=Jack |kunjom=Pitt-Brooke |data=2012-07-03 |lingwa=Ingliż }}</ref>
Attwalment, fil-[[Klassifika dinjija tal-FIFA|klassifika dinjija tal-FIFA]], huma jinsabu fit-3 post. Il-Brażil huwa l-uniku tim li rebaħ it-Tazza tad-Dinja f'erba' kontinenti differenti: darba fl-[[Ewropa]] (Żvezja 1958), darba fl-[[Amerika t'Isfel]] (Ċili 1962), darbtejn fl-[[Amerika ta' Fuq]] (Messiku 1970 u Stati Uniti 1994) u darba fl-[[Asja]] (Korea/Ġappun 2002). Flimkien ma' Spanja jaqsum ir-rekord ta' 35 logħba konsekuttiva mingħajr telfa.<ref>{{ċita aħbar |url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/06/20/confedcup.spain.southafrica/ |pubblikatur=CNN |titlu=Spain win again to extend unbeaten streak |data=2009-06-20 |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141009235011/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/06/20/confedcup.spain.southafrica/ |arkivju-data=2014-10-09 |url-status=dead }}</ref>
== Storja ==
=== Storja tal-bidu (1914–1957) ===
[[Stampa:Brazil v Exeter City (1914).jpg|thumb|250px|L-ewwel logħba tal-Brażil kontra [[Exeter City FC|Exeter City]] fl-1914]]
Huwa maħsub li l-ewwel logħba tat-tim nazzjonali Brażiljan kienet fl-1914 bejn tim magħżul ta' [[Rio de Janeiro]] u [[São Paulo]] u l-klabb Ingliż ta' [[Exeter City FC|Exeter City]], li ntlagħbet fil-[[Estádio das Laranjeiras|grawnd ta' Fluminense]].<ref name="times-magicofbrazil">{{ċita aħbar |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article436860.ece |pubblikatur=The Times |data=2009-05-15 |lingwa=Ingliż |isem=Tom |kunjom=Dart |titlu=Magic of Brazil comes to a corner of Devon |data-aċċess=2014-06-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210214203439/https://www.thetimes.co.uk/ |arkivju-data=2021-02-14 |url-status=dead }}</ref><ref name="guardian-howgrecians">{{ċita aħbar |url=http://www.guardian.co.uk/football/2004/may/31/sport.comment1 |titlu=Grecians paved way despite kick in teeth |pubblikatur=The Guardian |data=2004-05-31 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |isem=Alex |kunjom=Bellos }}</ref> Il-Brażil rebħu 2–0 b'gowls ta' Oswaldo Gomes u Osman,<ref name="times-magicofbrazil" /><ref name="guardian-howgrecians" /> għalkemm oħrajn jgħidu li l-logħba spiċċat dro ta' 3–3.<ref name="telegraph-exeterfixdream">{{ċita aħbar |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/2377529/Exeter-fix-dream-date-against-Brazil.html |titlu=Exeter fix dream date against Brazil |pubblikatur=The Daily Telegraph |data=2004-04-23 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż }}</ref><ref name="indy-brazilpastmasters">{{ċita aħbar |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/brazils-past-masters-outsamba-exeter-in-90year-rematch-565306.html |titlu=Brazil's past masters out-samba Exeter in 90-year rematch |pubblikatur=The Independent |data=2004-05-31 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |awtur=Danielle Demetriou}}</ref> B'kuntrast mas-suċċessi li kellhom jaslu wara, il-bidu tat-tim nazzjonali ma kienx wieħed fjurit, kawża ta' kunflitti interni mal-assoċjazzjonijiet tal-futbol Brażiljani dwar il-professjonaliżmu, li ostakola lill-[[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Federazzjoni Brażiljana]] sabiex tilgħab tim b'saħħtu.
Għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1954|Tazza tad-Dinja 1954]] fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]], it-tim Brażiljan kien kompletament rinnovat, sabiex jinsa t-telfa tal-Maracanã, għalkemm xorta waħda kellu grupp ta' plejers tajbin, fosthom [[Nílton Santos]], [[Djalma Santos]], u [[Waldyr Pereira|Didi]]. Madanakollu, il-Brażil ftit li xejn avvanzaw. Il-favoriti tal-kwarti tal-finali l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ungerija|Ungerija]] għelbu lill-Brażil 4–2 f'waħda mill-aktar logħbiet goffi u vjolenta fl-istorja tal-futbol, li baqħet magħrufa bħala l-Battalja ta' Berna.<ref name="usatodayworldcups">{{ċita aħbar |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/worldcup/history-50-70.htm |titlu=World Cup and U.S. soccer history: 1950–1970 |pubblikatur=USA Today |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |data=2006-05-09 }}</ref>
=== L-Era tad-Deheb ma' Pelé (1958–1970) ===
Il-kowċ tal-Brażil [[Vicente Feola]], impona regoli stretti lill-iskwadra għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|Tazza tad-Dinja 1958]] li kellha ssir fl-[[Żvezja|Iżvezja]]. Il-plejers ingħataw lista ta' erbgħin ħaġa li ma kienux permessi jagħmlu, fosthom li jilbsu kpiepel jew umbrellel, ipejpu waqt li jilbsu l-uniformi uffiċjali u jitkellmu mal-istampa barra l-ħinijiet allokati. Huma kienu l-uniku tim li ġabu psikologu fil-kamp tagħhom (minħabba li memorji tal-1950 kienu għadhom jaffettwaw lil xi wħud) jew dentista (minħabba li, kawża tal-oriġini foqra tagħhom, ħafna plejers kellhom problemi fis-snin li kienu qegħdin jikkawżaw infezzjonijiet u kellhom impatt negattiv fuq il-prestazzjoni), u bagħtu ''scout'' fl-Ewropa sabiex jara l-logħob ta' kwalifikazzjoni sena qabel ma beda l-kampjonat.
[[Stampa:Pelé goal 1958 WC final (cropped).jpg|thumb|275px|Il-gowl famuż ta' [[Pelé]] kontra l-Iżvezja fil-finali tat-Tazza tad-Dinja tal-1958]]
Il-Brażil telgħu fi grupp tqil flimkien mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]], l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Unjoni Sovjetika|Unjoni Sovjetika]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Awstrija|Awstrija]]. Fl-ewwel logħba għelbu lil-Awstrija 3–0 u wara ġew dro ta' 0–0 mal-Ingilterra. Il-Brażiljani kienu ilhom jinkwetaw fuq il-prospettiva li jilgħabu mal-Unjoni Sovjetika, li kienu mħarrġa tajjeb ħafna u kienu fost il-favoriti għar-rebħ; l-istrateġija kienet li jieħdu r-riskji fil-bidu tal-logħba sabiex jiskorjaw gowl kmieni. Qabel il-logħba, il-bnadar tat-tim, [[Hilderaldo Bellini|Bellini]], [[Nílton Santos]], and [[Waldyr Pereira|Didi]] tkellmu ma' Vicente Feola u pperswaduh sabiex jagħmel tliet sostituzzjonijiet li kienu kruċjali sabiex il-Brażil jirbħu lis-Sovjetiċi u jirbħu t-Tazza: [[José Ely de Miranda|Zito]], [[Garrincha]] u ż-żagħżugħ [[Pelé]] kellhom jibdew mill-bidu. Mat-tisfira tal-ftuħ, huma qassmu l-ballun lil Garrincha li għeleb lil tliet plejers qabel max-xutt tiegħu ħabat mal-lasta. Huma żammew il-pressjoni u wara tliet minuti, li aktar tard ġew deskritti bħala "l-akbar tliet minuti fl-istorja tal-futbol",<ref>''Garrincha'' 122.</ref> [[Vavá]] tefa' lill-Brażil fil-vantaġġ. Huma rebħu l-logħba 2–0. Pelé skorja l-uniku gowl tal-kwarti tal-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Wales|Wales]], u għelbu 5–2 lil [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fis-semifinali. Fil-finali kontra l-ospiti tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iżvezja|Iżvezja]] huma rebħulhom 5–2, biex kisbu l-ewwel Tazza tad-Dinja u saru l-ewwel pajjiż li rebaħ dan it-titlu barra mill-kontinent tiegħu.
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|Tazza tad-Dinja 1962]], il-Brażil rebħu t-tieni titlu tagħhom b'Garrincha jkun l-istilla, hekk kif ġarr ir-responsabbiltà tat-tim fuq spallejh wara li Pelé weġġa' fit-tieni logħba tal-grupp kontra ċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċekoslovakkja|Ċekoslovakkja]] u kien indisponibbli għall-kampjonat kollu.<ref>{{ċita web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html |titlu=The King of football |pubblikatur=FIFA.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.ifhof.com/hof/pele.asp |titlu=PELE – International Football Hall of Fame |pubblikatur=Ifhof.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 }}</ref>
Il-preparazzjoni għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1966|Tazza tad-Dinja 1966]] kienet imxekkla minħabba influwenzi politiċi. Il-klabbs il-kbar Brażiljani xtaqu l-plejers tagħhom jiġu inklużi fit-tim Brażiljan, sabiex jiġu esponuti iktar. Fl-aħħar xhur ta' qabel it-Tazza tad-Dinja, il-kowċ Vicente Feola kien qiegħed jaħdem b'46 plejer, li 22 minnhom biss setgħu jmorru l-[[Ingilterra]]; dan wassal għal ħafna tilwim intern u pressjoni psikoloġika fuq il-plejers u l-istaff tekniku. Ir-riżultat kien li fil-fażi finali l-Brażil għamel l-agħar prestazzjoni tiegħu fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja. L-edizzjoni tal-1966 tibqa' mfakkra għal-logħob fiżiku, u Pelé kien wieħed minn dawk li sofra minn dan it-tip ta' logħob. Wara li sar l-ewwel plejer li skorja fi tliet edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja minn ''free-kick'' dirett kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Bulgarija|Bulgarija]], u kellu jistrieħ minħabba għejja għal-logħba li jmiss kontra l-Ungerija, li l-Brażil tilfu. Wara affaċċja lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Portugall|Portugall]], u l-ħafna daħliet vjolenti mid-difensuri Portugiżi ħallew l-effett tagħhom hekk kif Pelé kellu jħalli l-logħba u l-kampjonat innifsu. Suċċessivament, il-Brażil tilfu l-logħba u ġew eliminati fl-ewwel rawnd tat-Tazza tad-Dinja għall-ewwel darba mill-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1934|1934]]. Fi tmiem il-kampjonat, Pelé esprima x-xewqa li ma jilgħabx iktar fit-Tazza tad-Dinja.
It-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|Tazza tad-Dinja 1970]] fil-[[Messiku]] kienet it-tielet rebħa tat-titlu. Il-Brażil skjeraw dik li hi kkunsidrata bħala l-aqwa skwadra li qatt eżistiet, iggwidati minn Pelé fl-aħħar finali tat-Tazza tad-Dinja, il-kaptan [[Carlos Alberto Torres]], [[Jairzinho]], [[Tostão]], [[Gérson]] u [[Rivelino]]. Jairzinho kien it-tieni l-aqwa skorer b'seba' gowls filwaqt li Pelé skorja erbgħa. Mar-rebħ tat-Trofew Jules Rimet għat-tielet darba, il-Brażil setgħu jżommu t-trofew għal dejjem.
Għat-Tazza tad-Dinja tal-FIFA tal-1970, il-ġurnalist [[Miguel Gustavo]] kkompona l-innu [[Pra Frente Brasil]] (Mur il-[[Brażil]]).
=== Il-perjodu niexef (1970–1994) ===
[[Stampa:Brazil 1970.JPG|250px|thumb|It-tim Brażiljan rebbieħ tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|Tazza tad-Dinja 1970]]]]
Wara l-irtirar mix-xena internazzjonali ta' Pelé u stilel oħra mit-tim tal-1970, il-Brażil waslu sas-semifinali kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Olanda|Olanda]] tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1974|Tazza tad-Dinja 1974]]. Il-ġenerazzjoni l-ġdida ma setgħetx tiddefendi t-titlu u spiċċat fir-raba' post wara li naqset li tirbaħ lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Polonja|Polonja]] fil-finali għat-tielet u r-raba' post.
L-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1978|edizzjoni tal-1978]] kienet waħda kontroversjali. Fit-tieni fażi tal-gruppi, il-Brażil kienet qed tiġġieled mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]] għall-ewwel post fil-grupp li seta' taha l-aċċess għall-finali. Fl-aħħar logħba ta' din il-fażi, il-Brażil għelbu lill-Polonja 3–1 u telgħu fil-quċċata tal-grupp b'differenza ta' gowls ta' +5. L-Arġentina, li kellha differenza ta' gowls ta' +2, irnexxielhom fl-aħħar logħba jegħlbu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Perù|Perù]] 6–0 biex ikkwalifikaw għall-finali. Il-Brażil kellhom jikkuntentaw bit-tielet post, meta rebħu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja|Italja]] 2–1.
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1982|Tazza tad-Dinja 1982]], il-Brażil ħarġu mill-grupp mingħajr ebda oppożizzjoni però telfa ta' 3–2 kontra l-Italja, f'waħda mil-logħbiet klassiċi fl-istorja tat-Tazza, fissret eliminazzjoni. Din il-logħba tibqa' mfakkra bħala d-"Diżastru ta' Sarriá", bil-kowċ [[Telê Santana|Telê]] jieħu l-biċċa l-kbira tat-tort mill-istampa Brażiljana minħabba li uża sistema offensiva meta dro ta' 2–2 kien ikun biżżejjed. [[Paolo Rossi]] seraq ix-xena bit-tliet gowls għat-Taljani.
Telê Santana u ħafna plejers irritornaw għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1986|Tazza tad-Dinja tal-1986]] li saret il-[[Messiku]]. Il-plejers tal-1986 kienu ixjeh però kienu kapaċi biżżejjed biex jagħmlu prestazzjonijiet eklatanti. Madanakollu, qabel it-Tazza tad-Dinja kien hemm il-biża' li [[Zico]] kien weġġa'. Il-mistoqsijiet kontinwi fuq jekk kienx se jkun involut jew le ħallew impatt negattiv fuq it-tim. Il-Brażil iltaqgħu ma' [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fil-kwarti tal-finali u l-logħba hija meqjusa bħala eżempju klassiku tal-"futbol totali". Iż-żewġ timijiet it-tnejn urew il-qawwa tagħhom, imma meta finalment daħal Zico fit-tieni taqsima (bir-riżultat għadu indaqs), u l-Brażil ingħataw ''penalty'' tard fil-logħba, kien jidher li l-Brażil resqin lejn rebħa. Iżda Zico, l-eroj ta' ġenerazzjoni sħiħ ta' benjamini Brażiljani, falla l-''penalty''. Wara l-[[ħin barrani]], wasal għall-[[għoti tal-penalties|għoti tal-''penalties'']]. Din id-darba Zico skorja l-''penalty'' tiegħu għalkemm [[Júlio César da Silva]] u [[Sócrates]] naqsu li jagħmlu dan, u minkejja li l-kaptan Franċiż [[Michel Platini]] ra x-xutt tiegħu jmur fuq il-minduda, il-Brażil xorta waħda ġew eliminati 4–3.
Għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1990|Tazza tad-Dinja 1990]], il-Brażil kienu kkowċjati minn [[Sebastião Lazaroni]], li ftit li xejn kien magħruf qabel it-Tazza. B'mentalità difensiva, li s-simbolu tagħha kien il-midfilder [[Dunga]], it-tim kien nieqes mill-kreattività għalkemm wasal għat-tieni rawnd. Kontra tim tal-Arġentina iktar dgħajjef, il-Brażiljani ppressaw bil-kbir u kellhom diversi ċansijiet ta' gowl, imma kien gowl ta' [[Claudio Caniggia]] minn suġġeriment ta' [[Maradona]] li elimina lill-Brażil.
=== Ritorn għar-rebħ (1994–2002) ===
==== Tazza tad-Dinja 1994 ====
Il-Brażil kellhom jistennew 24 sena sabiex jirbħu titlu ieħor tat-Tazza tad-Dinja jew jipparteċipaw f'finali. Dan ma kienx mingħajr l-intoppi fil-fażi ta' kwalifikazzjoni. Wara dro mingħajr gowls kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ekwador|Ekwador]], fil-25 ta' Lulju 1993 is-''Seleção'' tilfet l-ewwel partita ta' kwalifikazzjoni fl-istorja kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Bolivja|Bolivja]]. Minkejja l-pressjoni tal-ġurnalisti u l-partitarji, il-kowċ [[Carlos Alberto Parreira|Parreira]] baqa' jħalli lil [[Romário]] barra mit-tim nazzjonali għal seba' partiti, sakemm ġie mgħajjat għall-aħħar logħba deċiżiva. Kien proprju Romário li skorja darbtejn kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj|Urugwaj]] sabiex rebbaħ il-logħba lill-Brażil u kkwalifikaw għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|Tazza tad-Dinja tal-1994]] fl-[[Stati Uniti tal-Amerika|Istati Uniti]] bħala l-ewwel fil-grupp tal-[[CONMEBOL]] magħmul minn ħames timijiet.
==== Tazza tad-Dinja 1998 ====
Il-Brażil spiċċaw it-tieni fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1998|Tazza tad-Dinja 1998]]. Mingħajr l-imweġġa' Romário, huma rebħu l-grupp li kien jikkonsisti min-[[Tim nazzjonali tal-futbol tan-Norveġja|Norveġja]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Marokk|Marokk]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iskozja|Iskozja]] b'żewġ rebħiet u telfa kontra l-Iskandinavi. Huma waslu sal-finali wara li għelbu liċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċili|Ċili]] fir-rawnd tal-aħħar sittax, id-[[Tim nazzjonali tal-futbol tad-Danimarka|Danimarka]] fil-kwarti tal-finali u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Olanda|Olanda]] fis-semifinali wara l-għoti tal-''penalties''. Madanakollu, fil-finali t-tim tilef bl-iskor kbir ta' 3–0 kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], l-ospiti tal-kompetizzjoni. Il-prestazzjoni difensiva fl-azzjonijiet wieqfa kienet diżappuntanti hekk kif [[Zinédine Zidane]] skorja darbtejn b'daqqa ta' ras. L-ikbar kritika kienet fuq l-użu tal-istilla [[Ronaldo]] minkejja li kien sofra minn attakk epilettiku ftit siegħat qabel il-logħba. L-isem ta' Ronaldo tniżżel fuq il-lista uffiċjali tal-FIFA fl-aħħar istanti, wara konsultazzjoni medika ħafifa.<ref>{{ċita web |url=http://www.v-brazil.com/world-cup/history/1998-France.php |titlu=Brazil in the World Cup 1998 - France |sit=v-brazil.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-14 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140701113845/http://www.v-brazil.com/world-cup/history/1998-France.php |arkivju-data=2014-07-01 |url-status=dead }}</ref> Il-kliem tal-kowċ Zagallo baqgħu famużi, fejn qabel il-finali qal: "Vocês vão ter que me engolir" ("Tridu tibilgħuni issa"), bħala risposta għall-kritika qawwija li rċieva qabel u matul it-Tazza tad-Dinja.<ref>{{ċita aħbar |url=http://globoesporte.globo.com/ESP/Noticia/Futebol/Selecao_Brasileira/0,,MUL70961-4482,00.html |titlu=Zagallo: 'Vão ter que engolir o Dunga' |pubblikatur=GloboEsporte |isem=Thiago |kunjom=Dias |data=2007-07-16 |data-aċċess=2014-06-14 |lingwa=Portugiż }}</ref>
==== Tazza tad-Dinja 2002 ====
Iggalvanizzati mit-"Tliet R" ([[Ronaldo]], [[Rivaldo]] u [[Ronaldinho]]), il-Brażil rebħu l-ħames titlu fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|Tazza tad-Dinja 2002]] li saret fil-[[Korea t'Isfel]] u l-[[Ġappun]]. Dan ġara minkejja fażi ta' kwalifikazzjoni difettuża li rat lit-tim jaqa' għall-agħar pożizzjoni fil-klassifika tal-FIFA, u assiguraw biss minn post fil-fażi finali minħabba li l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Paragwaj|Paragwaj]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj|Urugwaj]] naqsu li jirbħu l-aħħar logħbiet tagħhom.
It-tlugħ tal-poloz ra lill-Brażil jitpoġġa fi grupp vantaġġjuż flimkien mat-[[Tim nazzjonali tal-futbol tat-Turkija|Turkija]], iċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċina|Ċina]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kosta Rika|Kosta Rika]]. Il-Brażil rebħu lit-tliet timijiet fejn skorjaw ħdax-il gowl u sofrew tlieta biss, biex kisbu l-ewwel post fil-grupp. Fir-rawnd suċċessiv għelbu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Belġju|Belġju]] 2–0 u fil-kwarti tal-finali eliminaw lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]] grazzi għal gowl tal-istilla żagħżugħa Ronaldinho. Fis-semifinali reġgħu ltaqgħu mat-Turkija u għal darb'oħra kien konfront diffiċli. Is-Sud-Amerikani qatgħu biljett għall-finali b'rebħa minima ta' 1–0 b'gowl ta' Ronaldo. Rivaldo, li kien skorja ħames gowls fil-logħbiet preċedenti, baqa' b'xejn, biex b'hekk ma rnexxielux jegwalja r-rekord ta' [[Jairzinho]], li kien skorja f'kull logħba tat-Tazza tad-Dinja 1970. Fit-tielet finali konsekuttiva, il-Brażil sabet lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]] għall-ewwel darba fl-istorja u rebħet 2–0 b'doppjetta ta' Ronaldo. Il-kaptan [[Cafu]] lagħab it-tielet finali konsekuttiva tal-kampjonat, biex waqqaf rekord ġdid.
=== Ir-ritorn ta' Pareira (2002–06) ===
Fid-29 ta' Ġunju 2005, il-Brażil rebħu t-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet 2005|Tazza tal-Konfederazzjonijiet]] għat-tieni darba b'rebħa kbira ta' 4–1 kontra r-rivali tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]] fi [[Frankfurt]], il-Ġermanja. Sena qabel waslet rebħa oħra wara l-għoti tal-''penalties'' fil-[[Copa América 2004|Copa América]] kontra l-istess Arġentina.
==== Tazza tad-Dinja 2006 ====
[[Stampa:WM2006 BRA-JPN2.JPG|thumb|250px|Brażil kontra l-Ġappun fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006|Tazza tad-Dinja 2006]] fis-[[Signal Iduna Park]] f'Dortmund, il-Ġermanja]]
Il-kowċ [[Carlos Alberto Parreira]] bena t-tim taħt il-formazzjoni ta' 4-2-2-2, mibnija madwar l-erba' stilel offensivi: [[Ronaldo]], [[Adriano Leite Ribeiro|Adriano]], [[Kaká]] u [[Ronaldinho]].
Minkejja li rebħu l-ewwel żewġ logħbiet kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kroazja|Kroazja]] (1–0) u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Awstralja|Awstralja]] (2–0), it-tim ftit li xejn irnexxielu jwassal il-futbol kreattiv imwiegħed, hekk kif il-Brażil kien qegħdin isibuha diffiċli biex joħolqu opportunitajiet, u kienu biss Kaká u Adriano li sabu l-gowl fil-kmompetizzjoni. Għall-aħħar logħba tal-grupp kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġappun|Ġappun]], Parreira għamel numru ta' bidliet, fejn neħħa numru ta' plejers veterani għal oħrajn żgħażagħ, fosthom [[Robinho]] u [[Cicinho]]. Il-bidliet ħallew l-effett hekk kif il-Brażil rebħu bi skor konvinċenti ta' 4–1, b'Ronaldo jiskopri l-vena tal-gowls b'żewġ gowls li ugwaljaw ir-rekord għall-aktar gowls skorjati fit-Tazza tad-Dinja.
Fir-rawnd tal-aħħar 16, il-Brażil rebħu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Gana|Gana]] 3–0, b'Ronaldo u Adriano jsibu x-xibka. Il-gowl ta' Ronaldo kien il-15-il wieħed fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, rekord ġdid. Għal-logħba ta' wara, minkejja li Parreira reġa' qabel għal formazzjoni iktar bilanċjata b'Ronaldo bħala l-uniku attakkant, sostnut minn Kaká u Ronaldinho, il-Brażil ġew eliminati fil-kwarti tal-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], b'gowl ta' [[Thierry Henry]] fit-tieni taqsima.
== Kuluri ==
L-ewwel kuluri tal-Brażil kienu abjad b'kullar blu, imma wara t-telfa fil-finali tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950]] fil-Maracanã, il-kuluri kienu meqjusa ftit li xejn patrijottiċi. B'permess mill-Konfederazzjoni Sportiva Brażiljana, il-gazzetta ''Correio da Manhã'' għamlet kompetizzjoni għad-disinn tal-uniformi li tinkludi l-erba' kuluri tal-bandiera Brażiljana. Id-disinn rebbieħ kien flokk isfar b'burdura ħadra u xorts blu b'burdura bajda ddisinjat minn Aldyr Garcia Schlee, tfajjel ta' dsatax-il sena minn [[Pelotas]]. Il-kuluri l-ġodda ntużaw għall-ewwel darba f'Marzu tal-1954 f'logħba kontra ċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċili|Ċili]], u għadhom jiġu wżati sal-lum.
L-użu tal-blu bħala l-kulur tal-logħob barra minn darhom tmur lura għas-snin tletin, imma saret xi ħaġa permanenti b'mod każwali fil-finali tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|Tazza tad-Dinja 1958]]. Il-finalisti l-oħra tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iżvezja|Iżvezja]] wkoll jilbsu l-isfar u wara t-tlugħ tax-xorti ntgħażlu huma ngħataw id-dritt li jilbsu l-isfar. Il-Brażil, li magħhom ma ġabu l-ebda flokkijiet żejda, xtraw sett ta' flokkijiet bluni u ħietu fuqhom l-emblemi maqtugħa mill-flokkijiet is-sofor.
{| width=100%
|-
|
{{Football kit |
pattern_la = _blue_hoops|
pattern_b = |
pattern_ra = _blue_hoops|
leftarm = ffffff |
body = ffffff |
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1914
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = _green_stripes|
pattern_b = _greenstripes|
pattern_ra = _green_stripes|
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00|
rightarm = FFcc00 |
shorts = FFFFFF |
socks = FFFFFF |
title = 1916
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = FF0000 |
body = FF0000 |
rightarm = FF0000 |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1917
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = _yellow_hoops|
pattern_b = _greenhorizontal|
pattern_ra = _yellow_hoops|
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1918
}}
|}
{| width=100%
|-
|
{{Football kit |
pattern_la = _black_stripes|
pattern_b = _blackstripes3|
pattern_ra = _black_stripes|
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00 |
rightarm = FFcc00 |
shorts = 000000 |
socks = 000000 |
title = 1919
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = 0000ff |
socks = ffffff |
title = 1919–1945
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = _collarblue |
pattern_ra = |
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1945–1950
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = 75AADB |
body = 75AADB |
rightarm = 75AADB |
shorts = ffffff |
socks = 75AADB |
title = 1950–1953
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00|
rightarm = FFcc00 |
shorts = 0000ff |
socks = ffffff |
title = mill-1954
}}
|}
== Plejers ==
=== Skwadra attwali ===
It-23 plejer li jmiss intgħażlu għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2014|Tazza tad-Dinja 2014]]. ''In-numru ta' preżenzi u gowls hu sat-12 ta' Ġunju, 2014, wara l-logħba kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kroazja|Kroazja]].''
{{nat fs g start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs break}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|no=10|pos=A|name=[[Neymar]]|age={{Data tat-twelid u età|1992|2|5|mf=yes}}|caps=50|goals=33|club=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs end}}
=== L-aktar preżenzi ===
[[Stampa:Cafu brazil.jpg|thumb|Cafu huwa l-iktar plejer li lagħab mal-Brażil fl-istorja, b'142 logħba]]
''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!width="30"|#
!width="140"|Isem
!width="50"|Preżenzi
!width="50"|Gowls
!width="100"|Perjodu
|-
| 1
| style="text-align:left"|[[Cafu]]
| 142
| 5
| style="text-align:left"|1990–2006
|-
| 2
| style="text-align:left"|[[Roberto Carlos da Silva Rocha|Roberto Carlos]]
| 125
| 11
| style="text-align:left"|1992–2006
|-
| 3
| style="text-align:left"|[[Lúcio]]
| 105
| 4
| style="text-align:left"|2000–2011
|-
| 4
| style="text-align:left"|[[Taffarel]]
| 104
| 0
| style="text-align:left"|1988–1998
|-
| rowspan="3"|5
| style="text-align:left"|[[Djalma Santos]]
| 98
| 3
| style="text-align:left"|1952–1968
|-
| style="text-align:left"|[[Ronaldo]]
| 98
| 62
| style="text-align:left"|1994–2011
|-
| style="text-align:left"|'''[[Ronaldinho]]'''
| 98
| 33
| style="text-align:left"|1999–2013
|-
|8
| style="text-align:left"|[[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]]
| 94
| 0
| style="text-align:left"|1953–1969
|-
|9
| style="text-align:left"|[[Gilberto Silva]]
| 93
| 3
| style="text-align:left"|2001–2010
|-
| rowspan="3"|10
| style="text-align:left"|[[Pelé]]
| 92
| 77
| style="text-align:left"|1957–1971
|-
| style="text-align:left"|[[Roberto Rivelino|Rivelino]]
| 92
| 26
| style="text-align:left"|1965–1978
|-
| style="text-align:left"|'''[[Robinho]]'''
| 92
| 27
| style="text-align:left"|2003–2013
|}
=== L-aktar gowls ===
[[File:Pelé 10.PNG|thumb|Pelé huwa l-aqwa skorer fl-istorja tal-Brażil b'77 gowl]]
''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!width="30"|#
!width="140"|Isem
!width="50"|Gowls
!width="50"|Preżenzi
!width="100"|Perjodu
|-
| 1
| style="text-align:left"|[[Pelé]]
| 77
| 92
| style="text-align:left"|1957–1971
|-
| 2
| style="text-align:left"|[[Zico]]
| 66
| 88
| style="text-align:left"|1976–1986
|-
| 3
| style="text-align:left"|[[Ronaldo]]
| 62
| 98
| style="text-align:left"|1994–2011
|-
| 4
| style="text-align:left"|[[Romário]]
| 55
| 70
| style="text-align:left"|1987–2005
|-
| 5
| style="text-align:left"|[[Bebeto]]
| 39
| 75
| style="text-align:left"|1985–1998
|-
| 6
| style="text-align:left"|[[Rivaldo]]
| 34
| 74
| style="text-align:left"|1993–2003
|-
| rowspan="3"|7
| style="text-align:left"|[[Jairzinho]]
| 33
| 81
| style="text-align:left"|1964–1982
|-
| style="text-align:left"|'''[[Ronaldinho]]'''
| 33
| 98
| style="text-align:left"|1999–2013
|-
| style="text-align:left"|'''[[Neymar]]'''
| 33
| 50
| style="text-align:left"|2010–2014
|-
| rowspan="2"|10
| style="text-align:left"|[[Tostão]]
| 32
| 54
| style="text-align:left"|1966–1972
|-
| style="text-align:left"|[[Ademir Marques de Menezes|Ademir]]
| 32
| 39
| style="text-align:left"|1945–1953
|}
== Referenzi ==
{{Referenzi}}
== Ħoloq esterni ==
* {{en}} [http://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html Brażil fuq FIFA.com]
* {{pt}} [http://www.cbf.com.br/ Sit uffiċjali tal-Federazzjoni Brażiljana]
{{Timijiet nazzjonali tal-CONMEBOL}}
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali tal-futbol tal-Amerika t'Isfel|Brażil]]
[[Kategorija:Futbol fil-Brażil]]
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali sportivi tal-Brażil|Futbol]]
rk72zs7krh49jalhr5b0zwy6jwv62d0
330440
330439
2026-06-07T05:06:30Z
~2026-33607-71
28218
330440
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox tim nazzjonali tal-futbol
| isem = Brażil
| pajjiż = Brażil
| psewdonimu = ''Seleção'' (It-Tim Nazzjonali)
| assoċjazzjoni = [[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Confederação Brasileira de Futebol]]
| konfederazzjoni = [[CONMEBOL]] ([[L-Amerika t'Isfel]])
| kowċ =
| kaptan =
| rekord_preżenzi = [[Cafu]] (142)
| rekord_gowls = [[Pelé]] (77)
| stadju =
| kodiċi_FIFA = BRA
| pożizzjoni_FIFA = 2
| pożizzjoni_massima_FIFA = 1
| pożizzjoni_minima_FIFA = 22
| l-ewwel_logħba = {{fb|ARG}} 3–0 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Buenos Aires]], [[Arġentina]]; 20 ta' Settembru 1914)
| l-ikbar_rebħa = {{flagicon|BRA}} Brażil 14–0 {{fb-lemin|BOL}}<br />([[São Paulo]], [[Brażil]]; 10 ta' April 1949)<br />{{flagicon|BRA}} Brażil 9–0 {{fb-lemin|COL}}<br />([[Lima]], [[Perù]]; 24 ta' Marzu 1957)
| l-ikbar_telfa = {{fb|URU}} 6–0 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Viña del Mar]], [[Ċili]]; 18 ta' Settembru 1920)<br />{{fb|DEU}} 7–1 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Belo Horizonte]], [[Brażil]]; 8 ta' Lulju 2014)
| preżenzi_tazza_tad-dinja = 21
| l-ewwel_preżenza_tazza_tad-dinja = 1930
| l-aqwa_riżultat_tazza_tad-dinja = Rebbieħa ([[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]])
| isem_tazza_reġjonali = [[Copa América]]
| preżenzi_tazza_reġjonali = 37
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali = [[Copa América 1916|1916]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali = Rebbieħa ([[Copa América 1919|1919]], [[Copa América 1922|1922]], [[Copa América 1949|1949]], [[Copa América 1989|1989]], [[Copa América 1997|1997]], [[Copa América 1999|1999]], [[Copa América 2004|2004]], [[Copa América 2007|2007]], [[Copa América 2019|2019]])
| isem_tazza_reġjonali2 = [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA]]
| preżenzi_tazza_reġjonali2 = 7
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali2 = [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 1997|1997]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali2 = Rebbieħa ([[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 1997|1997]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2005|2005]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2009|2009]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2013|2013]])
| pattern_la1 = _bra20H
| pattern_b1 = _bra20H
| pattern_ra1 = _bra20H
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 = _bra20h
| leftarm1 = FFCC00
| body1 = FFCC00
| rightarm1 = FFCC00
| shorts1 = 0000FF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _bra20A
| pattern_b2 = _bra20A
| pattern_ra2 = _bra20A
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 = _bra20A
| leftarm2 = 003CFF
| body2 = 003CFF
| rightarm2 = 003CFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = 0000FF
}}
It-'''tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Seleção Brasileira'') jirrapreżenta lill-[[Brażil]] fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-[[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Confederação Brasileira de Futebol]]. Ilhom membri tal-[[FIFA]] mill-1923 u membri tal-[[CONMEBOL]] mill-1916.
Il-Brażil huwa l-aktar pajjiħ titolat fl-istorja tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]], b'ħames titli: [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]] u [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]]. Fost tit-titli mirbuħa hemm ukoll tmien suċċessi fil-[[Copa America]] u erba' fit-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet]]. Dan il-pajjiż huwa l-uniku tim nazzjonali li lagħab f'kull edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja mingħajr qatt ma tilef waħda.<ref>Flimkien ma' Franza, il-Brażil huwa wkoll l-uniku tim li daħal f'kull Tazza tad-Dinja u lagħab minn tal-inqas fil-kwalifikazzjoni (l-Istati Uniti wkoll ħadu sehem f'kull Tazza tad-Dinja, imma darba minnhom irtiraw qabel bdew il-kwalifikazzjonijiet).</ref>
Ħafna kummentaturi distinti jikkunsidraw lit-tim Brażiljan tal-1970 bħala l-aqwa tim fl-istorja, għalkemm ħafna jargumentaw l-istess ħaġa għal timijiet oħra, fosthom it-tim Brażiljan tal-1958 u tal-1962.<ref name="Greatest1970-Beckenbauer">{{ċita aħbar |url=http://www.gazetadopovo.com.br/esportes/poliesportiva/conteudo.phtml?id=1352351&tit=Beckenbauer-diz-que-Brasil-de-1970-foi-melhor-selecao-de-todos-os-tempos |titlu=Beckenbauer diz que Brasil de 1970 foi melhor seleção de todos os tempos |pubblikatur=Gazeta do Povo |data=2013-03-10 |lingwa=Portugiż}}</ref><ref name="Greatest1958-Zico">{{ċita aħbar |url=http://edition.cnn.com/2012/07/05/sport/football/zico-pele-garrincha-football |titlu=Soccer great Zico: Brazil '58 best team ever |pubblikatur=CNN |data=2012-07-05 |isem=Tom |kunjom=McGowan |lingwa=Ingliż }}</ref><ref name="Greatest1970vSpain">{{ċita aħbar |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-greatest-team-of-all-time-brazil-1970-v-spain-2012-7905980.html? |titlu=The greatest team of all time: Brazil 1970 v Spain 2012 |pubblikatur=The Independent |isem=Jack |kunjom=Pitt-Brooke |data=2012-07-03 |lingwa=Ingliż }}</ref>
Attwalment, fil-[[Klassifika dinjija tal-FIFA|klassifika dinjija tal-FIFA]], huma jinsabu fit-3 post. Il-Brażil huwa l-uniku tim li rebaħ it-Tazza tad-Dinja f'erba' kontinenti differenti: darba fl-[[Ewropa]] (Żvezja 1958), darba fl-[[Amerika t'Isfel]] (Ċili 1962), darbtejn fl-[[Amerika ta' Fuq]] (Messiku 1970 u Stati Uniti 1994) u darba fl-[[Asja]] (Korea/Ġappun 2002). Flimkien ma' Spanja jaqsum ir-rekord ta' 35 logħba konsekuttiva mingħajr telfa.<ref>{{ċita aħbar |url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/06/20/confedcup.spain.southafrica/ |pubblikatur=CNN |titlu=Spain win again to extend unbeaten streak |data=2009-06-20 |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141009235011/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/06/20/confedcup.spain.southafrica/ |arkivju-data=2014-10-09 |url-status=dead }}</ref>
== Storja ==
=== Storja tal-bidu (1914–1957) ===
[[Stampa:Brazil v Exeter City (1914).jpg|thumb|250px|L-ewwel logħba tal-Brażil kontra [[Exeter City FC|Exeter City]] fl-1914]]
Huwa maħsub li l-ewwel logħba tat-tim nazzjonali Brażiljan kienet fl-1914 bejn tim magħżul ta' [[Rio de Janeiro]] u [[São Paulo]] u l-klabb Ingliż ta' [[Exeter City FC|Exeter City]], li ntlagħbet fil-[[Estádio das Laranjeiras|grawnd ta' Fluminense]].<ref name="times-magicofbrazil">{{ċita aħbar |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article436860.ece |pubblikatur=The Times |data=2009-05-15 |lingwa=Ingliż |isem=Tom |kunjom=Dart |titlu=Magic of Brazil comes to a corner of Devon |data-aċċess=2014-06-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210214203439/https://www.thetimes.co.uk/ |arkivju-data=2021-02-14 |url-status=dead }}</ref><ref name="guardian-howgrecians">{{ċita aħbar |url=http://www.guardian.co.uk/football/2004/may/31/sport.comment1 |titlu=Grecians paved way despite kick in teeth |pubblikatur=The Guardian |data=2004-05-31 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |isem=Alex |kunjom=Bellos }}</ref> Il-Brażil rebħu 2–0 b'gowls ta' Oswaldo Gomes u Osman,<ref name="times-magicofbrazil" /><ref name="guardian-howgrecians" /> għalkemm oħrajn jgħidu li l-logħba spiċċat dro ta' 3–3.<ref name="telegraph-exeterfixdream">{{ċita aħbar |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/2377529/Exeter-fix-dream-date-against-Brazil.html |titlu=Exeter fix dream date against Brazil |pubblikatur=The Daily Telegraph |data=2004-04-23 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż }}</ref><ref name="indy-brazilpastmasters">{{ċita aħbar |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/brazils-past-masters-outsamba-exeter-in-90year-rematch-565306.html |titlu=Brazil's past masters out-samba Exeter in 90-year rematch |pubblikatur=The Independent |data=2004-05-31 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |awtur=Danielle Demetriou}}</ref> B'kuntrast mas-suċċessi li kellhom jaslu wara, il-bidu tat-tim nazzjonali ma kienx wieħed fjurit, kawża ta' kunflitti interni mal-assoċjazzjonijiet tal-futbol Brażiljani dwar il-professjonaliżmu, li ostakola lill-[[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Federazzjoni Brażiljana]] sabiex tilgħab tim b'saħħtu.
Għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1954|Tazza tad-Dinja 1954]] fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]], it-tim Brażiljan kien kompletament rinnovat, sabiex jinsa t-telfa tal-Maracanã, għalkemm xorta waħda kellu grupp ta' plejers tajbin, fosthom [[Nílton Santos]], [[Djalma Santos]], u [[Waldyr Pereira|Didi]]. Madanakollu, il-Brażil ftit li xejn avvanzaw. Il-favoriti tal-kwarti tal-finali l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ungerija|Ungerija]] għelbu lill-Brażil 4–2 f'waħda mill-aktar logħbiet goffi u vjolenta fl-istorja tal-futbol, li baqħet magħrufa bħala l-Battalja ta' Berna.<ref name="usatodayworldcups">{{ċita aħbar |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/worldcup/history-50-70.htm |titlu=World Cup and U.S. soccer history: 1950–1970 |pubblikatur=USA Today |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |data=2006-05-09 }}</ref>
=== L-Era tad-Deheb ma' Pelé (1958–1970) ===
Il-kowċ tal-Brażil [[Vicente Feola]], impona regoli stretti lill-iskwadra għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|Tazza tad-Dinja 1958]] li kellha ssir fl-[[Żvezja|Iżvezja]]. Il-plejers ingħataw lista ta' erbgħin ħaġa li ma kienux permessi jagħmlu, fosthom li jilbsu kpiepel jew umbrellel, ipejpu waqt li jilbsu l-uniformi uffiċjali u jitkellmu mal-istampa barra l-ħinijiet allokati. Huma kienu l-uniku tim li ġabu psikologu fil-kamp tagħhom (minħabba li memorji tal-1950 kienu għadhom jaffettwaw lil xi wħud) jew dentista (minħabba li, kawża tal-oriġini foqra tagħhom, ħafna plejers kellhom problemi fis-snin li kienu qegħdin jikkawżaw infezzjonijiet u kellhom impatt negattiv fuq il-prestazzjoni), u bagħtu ''scout'' fl-Ewropa sabiex jara l-logħob ta' kwalifikazzjoni sena qabel ma beda l-kampjonat.
[[Stampa:Pelé goal 1958 WC final (cropped).jpg|thumb|275px|Il-gowl famuż ta' [[Pelé]] kontra l-Iżvezja fil-finali tat-Tazza tad-Dinja tal-1958]]
Il-Brażil telgħu fi grupp tqil flimkien mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]], l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Unjoni Sovjetika|Unjoni Sovjetika]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Awstrija|Awstrija]]. Fl-ewwel logħba għelbu lil-Awstrija 3–0 u wara ġew dro ta' 0–0 mal-Ingilterra. Il-Brażiljani kienu ilhom jinkwetaw fuq il-prospettiva li jilgħabu mal-Unjoni Sovjetika, li kienu mħarrġa tajjeb ħafna u kienu fost il-favoriti għar-rebħ; l-istrateġija kienet li jieħdu r-riskji fil-bidu tal-logħba sabiex jiskorjaw gowl kmieni. Qabel il-logħba, il-bnadar tat-tim, [[Hilderaldo Bellini|Bellini]], [[Nílton Santos]], and [[Waldyr Pereira|Didi]] tkellmu ma' Vicente Feola u pperswaduh sabiex jagħmel tliet sostituzzjonijiet li kienu kruċjali sabiex il-Brażil jirbħu lis-Sovjetiċi u jirbħu t-Tazza: [[José Ely de Miranda|Zito]], [[Garrincha]] u ż-żagħżugħ [[Pelé]] kellhom jibdew mill-bidu. Mat-tisfira tal-ftuħ, huma qassmu l-ballun lil Garrincha li għeleb lil tliet plejers qabel max-xutt tiegħu ħabat mal-lasta. Huma żammew il-pressjoni u wara tliet minuti, li aktar tard ġew deskritti bħala "l-akbar tliet minuti fl-istorja tal-futbol",<ref>''Garrincha'' 122.</ref> [[Vavá]] tefa' lill-Brażil fil-vantaġġ. Huma rebħu l-logħba 2–0. Pelé skorja l-uniku gowl tal-kwarti tal-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Wales|Wales]], u għelbu 5–2 lil [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fis-semifinali. Fil-finali kontra l-ospiti tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iżvezja|Iżvezja]] huma rebħulhom 5–2, biex kisbu l-ewwel Tazza tad-Dinja u saru l-ewwel pajjiż li rebaħ dan it-titlu barra mill-kontinent tiegħu.
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|Tazza tad-Dinja 1962]], il-Brażil rebħu t-tieni titlu tagħhom b'Garrincha jkun l-istilla, hekk kif ġarr ir-responsabbiltà tat-tim fuq spallejh wara li Pelé weġġa' fit-tieni logħba tal-grupp kontra ċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċekoslovakkja|Ċekoslovakkja]] u kien indisponibbli għall-kampjonat kollu.<ref>{{ċita web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html |titlu=The King of football |pubblikatur=FIFA.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.ifhof.com/hof/pele.asp |titlu=PELE – International Football Hall of Fame |pubblikatur=Ifhof.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 }}</ref>
Il-preparazzjoni għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1966|Tazza tad-Dinja 1966]] kienet imxekkla minħabba influwenzi politiċi. Il-klabbs il-kbar Brażiljani xtaqu l-plejers tagħhom jiġu inklużi fit-tim Brażiljan, sabiex jiġu esponuti iktar. Fl-aħħar xhur ta' qabel it-Tazza tad-Dinja, il-kowċ Vicente Feola kien qiegħed jaħdem b'46 plejer, li 22 minnhom biss setgħu jmorru l-[[Ingilterra]]; dan wassal għal ħafna tilwim intern u pressjoni psikoloġika fuq il-plejers u l-istaff tekniku. Ir-riżultat kien li fil-fażi finali l-Brażil għamel l-agħar prestazzjoni tiegħu fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja. L-edizzjoni tal-1966 tibqa' mfakkra għal-logħob fiżiku, u Pelé kien wieħed minn dawk li sofra minn dan it-tip ta' logħob. Wara li sar l-ewwel plejer li skorja fi tliet edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja minn ''free-kick'' dirett kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Bulgarija|Bulgarija]], u kellu jistrieħ minħabba għejja għal-logħba li jmiss kontra l-Ungerija, li l-Brażil tilfu. Wara affaċċja lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Portugall|Portugall]], u l-ħafna daħliet vjolenti mid-difensuri Portugiżi ħallew l-effett tagħhom hekk kif Pelé kellu jħalli l-logħba u l-kampjonat innifsu. Suċċessivament, il-Brażil tilfu l-logħba u ġew eliminati fl-ewwel rawnd tat-Tazza tad-Dinja għall-ewwel darba mill-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1934|1934]]. Fi tmiem il-kampjonat, Pelé esprima x-xewqa li ma jilgħabx iktar fit-Tazza tad-Dinja.
It-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|Tazza tad-Dinja 1970]] fil-[[Messiku]] kienet it-tielet rebħa tat-titlu. Il-Brażil skjeraw dik li hi kkunsidrata bħala l-aqwa skwadra li qatt eżistiet, iggwidati minn Pelé fl-aħħar finali tat-Tazza tad-Dinja, il-kaptan [[Carlos Alberto Torres]], [[Jairzinho]], [[Tostão]], [[Gérson]] u [[Rivelino]]. Jairzinho kien it-tieni l-aqwa skorer b'seba' gowls filwaqt li Pelé skorja erbgħa. Mar-rebħ tat-Trofew Jules Rimet għat-tielet darba, il-Brażil setgħu jżommu t-trofew għal dejjem.
Għat-Tazza tad-Dinja tal-FIFA tal-1970, il-ġurnalist [[Miguel Gustavo]] kkompona l-innu [[Pra Frente Brasil]] (Mur il-[[Brażil]]).
=== Il-perjodu niexef (1970–1994) ===
[[Stampa:Brazil 1970.JPG|250px|thumb|It-tim Brażiljan rebbieħ tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|Tazza tad-Dinja 1970]]]]
Wara l-irtirar mix-xena internazzjonali ta' Pelé u stilel oħra mit-tim tal-1970, il-Brażil waslu sas-semifinali kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Olanda|Olanda]] tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1974|Tazza tad-Dinja 1974]]. Il-ġenerazzjoni l-ġdida ma setgħetx tiddefendi t-titlu u spiċċat fir-raba' post wara li naqset li tirbaħ lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Polonja|Polonja]] fil-finali għat-tielet u r-raba' post.
L-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1978|edizzjoni tal-1978]] kienet waħda kontroversjali. Fit-tieni fażi tal-gruppi, il-Brażil kienet qed tiġġieled mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]] għall-ewwel post fil-grupp li seta' taha l-aċċess għall-finali. Fl-aħħar logħba ta' din il-fażi, il-Brażil għelbu lill-Polonja 3–1 u telgħu fil-quċċata tal-grupp b'differenza ta' gowls ta' +5. L-Arġentina, li kellha differenza ta' gowls ta' +2, irnexxielhom fl-aħħar logħba jegħlbu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Perù|Perù]] 6–0 biex ikkwalifikaw għall-finali. Il-Brażil kellhom jikkuntentaw bit-tielet post, meta rebħu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja|Italja]] 2–1.
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1982|Tazza tad-Dinja 1982]], il-Brażil ħarġu mill-grupp mingħajr ebda oppożizzjoni però telfa ta' 3–2 kontra l-Italja, f'waħda mil-logħbiet klassiċi fl-istorja tat-Tazza, fissret eliminazzjoni. Din il-logħba tibqa' mfakkra bħala d-"Diżastru ta' Sarriá", bil-kowċ [[Telê Santana|Telê]] jieħu l-biċċa l-kbira tat-tort mill-istampa Brażiljana minħabba li uża sistema offensiva meta dro ta' 2–2 kien ikun biżżejjed. [[Paolo Rossi]] seraq ix-xena bit-tliet gowls għat-Taljani.
Telê Santana u ħafna plejers irritornaw għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1986|Tazza tad-Dinja tal-1986]] li saret il-[[Messiku]]. Il-plejers tal-1986 kienu ixjeh però kienu kapaċi biżżejjed biex jagħmlu prestazzjonijiet eklatanti. Madanakollu, qabel it-Tazza tad-Dinja kien hemm il-biża' li [[Zico]] kien weġġa'. Il-mistoqsijiet kontinwi fuq jekk kienx se jkun involut jew le ħallew impatt negattiv fuq it-tim. Il-Brażil iltaqgħu ma' [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fil-kwarti tal-finali u l-logħba hija meqjusa bħala eżempju klassiku tal-"futbol totali". Iż-żewġ timijiet it-tnejn urew il-qawwa tagħhom, imma meta finalment daħal Zico fit-tieni taqsima (bir-riżultat għadu indaqs), u l-Brażil ingħataw ''penalty'' tard fil-logħba, kien jidher li l-Brażil resqin lejn rebħa. Iżda Zico, l-eroj ta' ġenerazzjoni sħiħ ta' benjamini Brażiljani, falla l-''penalty''. Wara l-[[ħin barrani]], wasal għall-[[għoti tal-penalties|għoti tal-''penalties'']]. Din id-darba Zico skorja l-''penalty'' tiegħu għalkemm [[Júlio César da Silva]] u [[Sócrates]] naqsu li jagħmlu dan, u minkejja li l-kaptan Franċiż [[Michel Platini]] ra x-xutt tiegħu jmur fuq il-minduda, il-Brażil xorta waħda ġew eliminati 4–3.
Għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1990|Tazza tad-Dinja 1990]], il-Brażil kienu kkowċjati minn [[Sebastião Lazaroni]], li ftit li xejn kien magħruf qabel it-Tazza. B'mentalità difensiva, li s-simbolu tagħha kien il-midfilder [[Dunga]], it-tim kien nieqes mill-kreattività għalkemm wasal għat-tieni rawnd. Kontra tim tal-Arġentina iktar dgħajjef, il-Brażiljani ppressaw bil-kbir u kellhom diversi ċansijiet ta' gowl, imma kien gowl ta' [[Claudio Caniggia]] minn suġġeriment ta' [[Maradona]] li elimina lill-Brażil.
=== Ritorn għar-rebħ (1994–2002) ===
==== Tazza tad-Dinja 1994 ====
Il-Brażil kellhom jistennew 24 sena sabiex jirbħu titlu ieħor tat-Tazza tad-Dinja jew jipparteċipaw f'finali. Dan ma kienx mingħajr l-intoppi fil-fażi ta' kwalifikazzjoni. Wara dro mingħajr gowls kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ekwador|Ekwador]], fil-25 ta' Lulju 1993 is-''Seleção'' tilfet l-ewwel partita ta' kwalifikazzjoni fl-istorja kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Bolivja|Bolivja]]. Minkejja l-pressjoni tal-ġurnalisti u l-partitarji, il-kowċ [[Carlos Alberto Parreira|Parreira]] baqa' jħalli lil [[Romário]] barra mit-tim nazzjonali għal seba' partiti, sakemm ġie mgħajjat għall-aħħar logħba deċiżiva. Kien proprju Romário li skorja darbtejn kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj|Urugwaj]] sabiex rebbaħ il-logħba lill-Brażil u kkwalifikaw għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|Tazza tad-Dinja tal-1994]] fl-[[Stati Uniti tal-Amerika|Istati Uniti]] bħala l-ewwel fil-grupp tal-[[CONMEBOL]] magħmul minn ħames timijiet.
==== Tazza tad-Dinja 1998 ====
Il-Brażil spiċċaw it-tieni fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1998|Tazza tad-Dinja 1998]]. Mingħajr l-imweġġa' Romário, huma rebħu l-grupp li kien jikkonsisti min-[[Tim nazzjonali tal-futbol tan-Norveġja|Norveġja]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Marokk|Marokk]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iskozja|Iskozja]] b'żewġ rebħiet u telfa kontra l-Iskandinavi. Huma waslu sal-finali wara li għelbu liċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċili|Ċili]] fir-rawnd tal-aħħar sittax, id-[[Tim nazzjonali tal-futbol tad-Danimarka|Danimarka]] fil-kwarti tal-finali u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Olanda|Olanda]] fis-semifinali wara l-għoti tal-''penalties''. Madanakollu, fil-finali t-tim tilef bl-iskor kbir ta' 3–0 kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], l-ospiti tal-kompetizzjoni. Il-prestazzjoni difensiva fl-azzjonijiet wieqfa kienet diżappuntanti hekk kif [[Zinédine Zidane]] skorja darbtejn b'daqqa ta' ras. L-ikbar kritika kienet fuq l-użu tal-istilla [[Ronaldo]] minkejja li kien sofra minn attakk epilettiku ftit siegħat qabel il-logħba. L-isem ta' Ronaldo tniżżel fuq il-lista uffiċjali tal-FIFA fl-aħħar istanti, wara konsultazzjoni medika ħafifa.<ref>{{ċita web |url=http://www.v-brazil.com/world-cup/history/1998-France.php |titlu=Brazil in the World Cup 1998 - France |sit=v-brazil.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-14 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140701113845/http://www.v-brazil.com/world-cup/history/1998-France.php |arkivju-data=2014-07-01 |url-status=dead }}</ref> Il-kliem tal-kowċ Zagallo baqgħu famużi, fejn qabel il-finali qal: "Vocês vão ter que me engolir" ("Tridu tibilgħuni issa"), bħala risposta għall-kritika qawwija li rċieva qabel u matul it-Tazza tad-Dinja.<ref>{{ċita aħbar |url=http://globoesporte.globo.com/ESP/Noticia/Futebol/Selecao_Brasileira/0,,MUL70961-4482,00.html |titlu=Zagallo: 'Vão ter que engolir o Dunga' |pubblikatur=GloboEsporte |isem=Thiago |kunjom=Dias |data=2007-07-16 |data-aċċess=2014-06-14 |lingwa=Portugiż }}</ref>
==== Tazza tad-Dinja 2002 ====
Iggalvanizzati mit-"Tliet R" ([[Ronaldo]], [[Rivaldo]] u [[Ronaldinho]]), il-Brażil rebħu l-ħames titlu fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|Tazza tad-Dinja 2002]] li saret fil-[[Korea t'Isfel]] u l-[[Ġappun]]. Dan ġara minkejja fażi ta' kwalifikazzjoni difettuża li rat lit-tim jaqa' għall-agħar pożizzjoni fil-klassifika tal-FIFA, u assiguraw biss minn post fil-fażi finali minħabba li l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Paragwaj|Paragwaj]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj|Urugwaj]] naqsu li jirbħu l-aħħar logħbiet tagħhom.
It-tlugħ tal-poloz ra lill-Brażil jitpoġġa fi grupp vantaġġjuż flimkien mat-[[Tim nazzjonali tal-futbol tat-Turkija|Turkija]], iċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċina|Ċina]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kosta Rika|Kosta Rika]]. Il-Brażil rebħu lit-tliet timijiet fejn skorjaw ħdax-il gowl u sofrew tlieta biss, biex kisbu l-ewwel post fil-grupp. Fir-rawnd suċċessiv għelbu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Belġju|Belġju]] 2–0 u fil-kwarti tal-finali eliminaw lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]] grazzi għal gowl tal-istilla żagħżugħa Ronaldinho. Fis-semifinali reġgħu ltaqgħu mat-Turkija u għal darb'oħra kien konfront diffiċli. Is-Sud-Amerikani qatgħu biljett għall-finali b'rebħa minima ta' 1–0 b'gowl ta' Ronaldo. Rivaldo, li kien skorja ħames gowls fil-logħbiet preċedenti, baqa' b'xejn, biex b'hekk ma rnexxielux jegwalja r-rekord ta' [[Jairzinho]], li kien skorja f'kull logħba tat-Tazza tad-Dinja 1970. Fit-tielet finali konsekuttiva, il-Brażil sabet lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]] għall-ewwel darba fl-istorja u rebħet 2–0 b'doppjetta ta' Ronaldo. Il-kaptan [[Cafu]] lagħab it-tielet finali konsekuttiva tal-kampjonat, biex waqqaf rekord ġdid.
=== Ir-ritorn ta' Pareira (2002–06) ===
Fid-29 ta' Ġunju 2005, il-Brażil rebħu t-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet 2005|Tazza tal-Konfederazzjonijiet]] għat-tieni darba b'rebħa kbira ta' 4–1 kontra r-rivali tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]] fi [[Frankfurt]], il-Ġermanja. Sena qabel waslet rebħa oħra wara l-għoti tal-''penalties'' fil-[[Copa América 2004|Copa América]] kontra l-istess Arġentina.
==== Tazza tad-Dinja 2006 ====
[[Stampa:WM2006 BRA-JPN2.JPG|thumb|250px|Brażil kontra l-Ġappun fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006|Tazza tad-Dinja 2006]] fis-[[Signal Iduna Park]] f'Dortmund, il-Ġermanja]]
Il-kowċ [[Carlos Alberto Parreira]] bena t-tim taħt il-formazzjoni ta' 4-2-2-2, mibnija madwar l-erba' stilel offensivi: [[Ronaldo]], [[Adriano Leite Ribeiro|Adriano]], [[Kaká]] u [[Ronaldinho]].
Minkejja li rebħu l-ewwel żewġ logħbiet kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kroazja|Kroazja]] (1–0) u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Awstralja|Awstralja]] (2–0), it-tim ftit li xejn irnexxielu jwassal il-futbol kreattiv imwiegħed, hekk kif il-Brażil kien qegħdin isibuha diffiċli biex joħolqu opportunitajiet, u kienu biss Kaká u Adriano li sabu l-gowl fil-kmompetizzjoni. Għall-aħħar logħba tal-grupp kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġappun|Ġappun]], Parreira għamel numru ta' bidliet, fejn neħħa numru ta' plejers veterani għal oħrajn żgħażagħ, fosthom [[Robinho]] u [[Cicinho]]. Il-bidliet ħallew l-effett hekk kif il-Brażil rebħu bi skor konvinċenti ta' 4–1, b'Ronaldo jiskopri l-vena tal-gowls b'żewġ gowls li ugwaljaw ir-rekord għall-aktar gowls skorjati fit-Tazza tad-Dinja.
Fir-rawnd tal-aħħar 16, il-Brażil rebħu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Gana|Gana]] 3–0, b'Ronaldo u Adriano jsibu x-xibka. Il-gowl ta' Ronaldo kien il-15-il wieħed fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, rekord ġdid. Għal-logħba ta' wara, minkejja li Parreira reġa' qabel għal formazzjoni iktar bilanċjata b'Ronaldo bħala l-uniku attakkant, sostnut minn Kaká u Ronaldinho, il-Brażil ġew eliminati fil-kwarti tal-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], b'gowl ta' [[Thierry Henry]] fit-tieni taqsima.
== Kuluri ==
L-ewwel kuluri tal-Brażil kienu abjad b'kullar blu, imma wara t-telfa fil-finali tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950]] fil-Maracanã, il-kuluri kienu meqjusa ftit li xejn patrijottiċi. B'permess mill-Konfederazzjoni Sportiva Brażiljana, il-gazzetta ''Correio da Manhã'' għamlet kompetizzjoni għad-disinn tal-uniformi li tinkludi l-erba' kuluri tal-bandiera Brażiljana. Id-disinn rebbieħ kien flokk isfar b'burdura ħadra u xorts blu b'burdura bajda ddisinjat minn Aldyr Garcia Schlee, tfajjel ta' dsatax-il sena minn [[Pelotas]]. Il-kuluri l-ġodda ntużaw għall-ewwel darba f'Marzu tal-1954 f'logħba kontra ċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċili|Ċili]], u għadhom jiġu wżati sal-lum.
L-użu tal-blu bħala l-kulur tal-logħob barra minn darhom tmur lura għas-snin tletin, imma saret xi ħaġa permanenti b'mod każwali fil-finali tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|Tazza tad-Dinja 1958]]. Il-finalisti l-oħra tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iżvezja|Iżvezja]] wkoll jilbsu l-isfar u wara t-tlugħ tax-xorti ntgħażlu huma ngħataw id-dritt li jilbsu l-isfar. Il-Brażil, li magħhom ma ġabu l-ebda flokkijiet żejda, xtraw sett ta' flokkijiet bluni u ħietu fuqhom l-emblemi maqtugħa mill-flokkijiet is-sofor.
{| width=100%
|-
|
{{Football kit |
pattern_la = _blue_hoops|
pattern_b = |
pattern_ra = _blue_hoops|
leftarm = ffffff |
body = ffffff |
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1914
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = _green_stripes|
pattern_b = _greenstripes|
pattern_ra = _green_stripes|
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00|
rightarm = FFcc00 |
shorts = FFFFFF |
socks = FFFFFF |
title = 1916
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = FF0000 |
body = FF0000 |
rightarm = FF0000 |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1917
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = _yellow_hoops|
pattern_b = _greenhorizontal|
pattern_ra = _yellow_hoops|
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1918
}}
|}
{| width=100%
|-
|
{{Football kit |
pattern_la = _black_stripes|
pattern_b = _blackstripes3|
pattern_ra = _black_stripes|
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00 |
rightarm = FFcc00 |
shorts = 000000 |
socks = 000000 |
title = 1919
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = 0000ff |
socks = ffffff |
title = 1919–1945
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = _collarblue |
pattern_ra = |
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1945–1950
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = 75AADB |
body = 75AADB |
rightarm = 75AADB |
shorts = ffffff |
socks = 75AADB |
title = 1950–1953
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00|
rightarm = FFcc00 |
shorts = 0000ff |
socks = ffffff |
title = mill-1954
}}
|}
== Plejers ==
=== Skwadra attwali ===
It-23 plejer li jmiss intgħażlu għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2014|Tazza tad-Dinja 2014]]. ''In-numru ta' preżenzi u gowls hu sat-12 ta' Ġunju, 2014, wara l-logħba kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kroazja|Kroazja]].''
{{nat fs g start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs break}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|no=10|pos=A|name=[[Neymar]]|age={{Data tat-twelid u età|1992|2|5|mf=yes}}|caps=50|goals=33|club=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs end}}
=== L-aktar preżenzi ===
[[Stampa:Cafu brazil.jpg|thumb|Cafu huwa l-iktar plejer li lagħab mal-Brażil fl-istorja, b'142 logħba]]
''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!width="30"|#
!width="140"|Isem
!width="50"|Preżenzi
!width="50"|Gowls
!width="100"|Perjodu
|-
| 1
| style="text-align:left"|[[Cafu]]
| 142
| 5
| style="text-align:left"|1990–2006
|-
| 2
| style="text-align:left"|[[Roberto Carlos da Silva Rocha|Roberto Carlos]]
| 125
| 11
| style="text-align:left"|1992–2006
|-
| 3
| style="text-align:left"|[[Lúcio]]
| 105
| 4
| style="text-align:left"|2000–2011
|-
| 4
| style="text-align:left"|[[Taffarel]]
| 104
| 0
| style="text-align:left"|1988–1998
|-
| rowspan="3"|5
| style="text-align:left"|[[Djalma Santos]]
| 98
| 3
| style="text-align:left"|1952–1968
|-
| style="text-align:left"|[[Ronaldo]]
| 98
| 62
| style="text-align:left"|1994–2011
|-
| style="text-align:left"|'''[[Ronaldinho]]'''
| 98
| 33
| style="text-align:left"|1999–2013
|-
|8
| style="text-align:left"|[[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]]
| 94
| 0
| style="text-align:left"|1953–1969
|-
|9
| style="text-align:left"|[[Gilberto Silva]]
| 93
| 3
| style="text-align:left"|2001–2010
|-
| rowspan="3"|10
| style="text-align:left"|[[Pelé]]
| 92
| 77
| style="text-align:left"|1957–1971
|-
| style="text-align:left"|[[Roberto Rivelino|Rivelino]]
| 92
| 26
| style="text-align:left"|1965–1978
|-
| style="text-align:left"|'''[[Robinho]]'''
| 92
| 27
| style="text-align:left"|2003–2013
|}
=== L-aktar gowls ===
[[File:Pelé 10.PNG|thumb|Pelé huwa l-aqwa skorer fl-istorja tal-Brażil b'77 gowl]]
''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!width="30"|#
!width="140"|Isem
!width="50"|Gowls
!width="50"|Preżenzi
!width="100"|Perjodu
|-
| 1
| style="text-align:left"|[[Pelé]]
| 77
| 92
| style="text-align:left"|1957–1971
|-
| 2
| style="text-align:left"|[[Zico]]
| 66
| 88
| style="text-align:left"|1976–1986
|-
| 3
| style="text-align:left"|[[Ronaldo]]
| 62
| 98
| style="text-align:left"|1994–2011
|-
| 4
| style="text-align:left"|[[Romário]]
| 55
| 70
| style="text-align:left"|1987–2005
|-
| 5
| style="text-align:left"|[[Bebeto]]
| 39
| 75
| style="text-align:left"|1985–1998
|-
| 6
| style="text-align:left"|[[Rivaldo]]
| 34
| 74
| style="text-align:left"|1993–2003
|-
| rowspan="3"|7
| style="text-align:left"|[[Jairzinho]]
| 33
| 81
| style="text-align:left"|1964–1982
|-
| style="text-align:left"|'''[[Ronaldinho]]'''
| 33
| 98
| style="text-align:left"|1999–2013
|-
| style="text-align:left"|'''[[Neymar]]'''
| 33
| 50
| style="text-align:left"|2010–2014
|-
| rowspan="2"|10
| style="text-align:left"|[[Tostão]]
| 32
| 54
| style="text-align:left"|1966–1972
|-
| style="text-align:left"|[[Ademir Marques de Menezes|Ademir]]
| 32
| 39
| style="text-align:left"|1945–1953
|}
== Referenzi ==
{{Referenzi}}
== Ħoloq esterni ==
* {{en}} [http://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html Brażil fuq FIFA.com]
* {{pt}} [http://www.cbf.com.br/ Sit uffiċjali tal-Federazzjoni Brażiljana]
{{Timijiet nazzjonali tal-CONMEBOL}}
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali tal-futbol tal-Amerika t'Isfel|Brażil]]
[[Kategorija:Futbol fil-Brażil]]
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali sportivi tal-Brażil|Futbol]]
nha42ucfh58des8cwv4p3fm1zpkkrns
330441
330440
2026-06-07T05:07:40Z
~2026-33607-71
28218
/* Kuluri */
330441
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox tim nazzjonali tal-futbol
| isem = Brażil
| pajjiż = Brażil
| psewdonimu = ''Seleção'' (It-Tim Nazzjonali)
| assoċjazzjoni = [[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Confederação Brasileira de Futebol]]
| konfederazzjoni = [[CONMEBOL]] ([[L-Amerika t'Isfel]])
| kowċ =
| kaptan =
| rekord_preżenzi = [[Cafu]] (142)
| rekord_gowls = [[Pelé]] (77)
| stadju =
| kodiċi_FIFA = BRA
| pożizzjoni_FIFA = 2
| pożizzjoni_massima_FIFA = 1
| pożizzjoni_minima_FIFA = 22
| l-ewwel_logħba = {{fb|ARG}} 3–0 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Buenos Aires]], [[Arġentina]]; 20 ta' Settembru 1914)
| l-ikbar_rebħa = {{flagicon|BRA}} Brażil 14–0 {{fb-lemin|BOL}}<br />([[São Paulo]], [[Brażil]]; 10 ta' April 1949)<br />{{flagicon|BRA}} Brażil 9–0 {{fb-lemin|COL}}<br />([[Lima]], [[Perù]]; 24 ta' Marzu 1957)
| l-ikbar_telfa = {{fb|URU}} 6–0 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Viña del Mar]], [[Ċili]]; 18 ta' Settembru 1920)<br />{{fb|DEU}} 7–1 Brażil {{flagicon|BRA}}<br />([[Belo Horizonte]], [[Brażil]]; 8 ta' Lulju 2014)
| preżenzi_tazza_tad-dinja = 21
| l-ewwel_preżenza_tazza_tad-dinja = 1930
| l-aqwa_riżultat_tazza_tad-dinja = Rebbieħa ([[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]])
| isem_tazza_reġjonali = [[Copa América]]
| preżenzi_tazza_reġjonali = 37
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali = [[Copa América 1916|1916]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali = Rebbieħa ([[Copa América 1919|1919]], [[Copa América 1922|1922]], [[Copa América 1949|1949]], [[Copa América 1989|1989]], [[Copa América 1997|1997]], [[Copa América 1999|1999]], [[Copa América 2004|2004]], [[Copa América 2007|2007]], [[Copa América 2019|2019]])
| isem_tazza_reġjonali2 = [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA]]
| preżenzi_tazza_reġjonali2 = 7
| l-ewwel_preżenza_tazza_reġjonali2 = [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 1997|1997]]
| l-aqwa_riżultat_tazza_reġjonali2 = Rebbieħa ([[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 1997|1997]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2005|2005]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2009|2009]], [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-FIFA 2013|2013]])
| pattern_la1 = _bra20H
| pattern_b1 = _bra20H
| pattern_ra1 = _bra20H
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 = _bra20h
| leftarm1 = FFCC00
| body1 = FFCC00
| rightarm1 = FFCC00
| shorts1 = 0000FF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _bra20A
| pattern_b2 = _bra20A
| pattern_ra2 = _bra20A
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 = _bra20A
| leftarm2 = 003CFF
| body2 = 003CFF
| rightarm2 = 003CFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = 0000FF
}}
It-'''tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Seleção Brasileira'') jirrapreżenta lill-[[Brażil]] fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-[[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Confederação Brasileira de Futebol]]. Ilhom membri tal-[[FIFA]] mill-1923 u membri tal-[[CONMEBOL]] mill-1916.
Il-Brażil huwa l-aktar pajjiħ titolat fl-istorja tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]], b'ħames titli: [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|1958]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|1962]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|1970]], [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|1994]] u [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|2002]]. Fost tit-titli mirbuħa hemm ukoll tmien suċċessi fil-[[Copa America]] u erba' fit-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet]]. Dan il-pajjiż huwa l-uniku tim nazzjonali li lagħab f'kull edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja mingħajr qatt ma tilef waħda.<ref>Flimkien ma' Franza, il-Brażil huwa wkoll l-uniku tim li daħal f'kull Tazza tad-Dinja u lagħab minn tal-inqas fil-kwalifikazzjoni (l-Istati Uniti wkoll ħadu sehem f'kull Tazza tad-Dinja, imma darba minnhom irtiraw qabel bdew il-kwalifikazzjonijiet).</ref>
Ħafna kummentaturi distinti jikkunsidraw lit-tim Brażiljan tal-1970 bħala l-aqwa tim fl-istorja, għalkemm ħafna jargumentaw l-istess ħaġa għal timijiet oħra, fosthom it-tim Brażiljan tal-1958 u tal-1962.<ref name="Greatest1970-Beckenbauer">{{ċita aħbar |url=http://www.gazetadopovo.com.br/esportes/poliesportiva/conteudo.phtml?id=1352351&tit=Beckenbauer-diz-que-Brasil-de-1970-foi-melhor-selecao-de-todos-os-tempos |titlu=Beckenbauer diz que Brasil de 1970 foi melhor seleção de todos os tempos |pubblikatur=Gazeta do Povo |data=2013-03-10 |lingwa=Portugiż}}</ref><ref name="Greatest1958-Zico">{{ċita aħbar |url=http://edition.cnn.com/2012/07/05/sport/football/zico-pele-garrincha-football |titlu=Soccer great Zico: Brazil '58 best team ever |pubblikatur=CNN |data=2012-07-05 |isem=Tom |kunjom=McGowan |lingwa=Ingliż }}</ref><ref name="Greatest1970vSpain">{{ċita aħbar |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-greatest-team-of-all-time-brazil-1970-v-spain-2012-7905980.html? |titlu=The greatest team of all time: Brazil 1970 v Spain 2012 |pubblikatur=The Independent |isem=Jack |kunjom=Pitt-Brooke |data=2012-07-03 |lingwa=Ingliż }}</ref>
Attwalment, fil-[[Klassifika dinjija tal-FIFA|klassifika dinjija tal-FIFA]], huma jinsabu fit-3 post. Il-Brażil huwa l-uniku tim li rebaħ it-Tazza tad-Dinja f'erba' kontinenti differenti: darba fl-[[Ewropa]] (Żvezja 1958), darba fl-[[Amerika t'Isfel]] (Ċili 1962), darbtejn fl-[[Amerika ta' Fuq]] (Messiku 1970 u Stati Uniti 1994) u darba fl-[[Asja]] (Korea/Ġappun 2002). Flimkien ma' Spanja jaqsum ir-rekord ta' 35 logħba konsekuttiva mingħajr telfa.<ref>{{ċita aħbar |url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/06/20/confedcup.spain.southafrica/ |pubblikatur=CNN |titlu=Spain win again to extend unbeaten streak |data=2009-06-20 |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141009235011/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/06/20/confedcup.spain.southafrica/ |arkivju-data=2014-10-09 |url-status=dead }}</ref>
== Storja ==
=== Storja tal-bidu (1914–1957) ===
[[Stampa:Brazil v Exeter City (1914).jpg|thumb|250px|L-ewwel logħba tal-Brażil kontra [[Exeter City FC|Exeter City]] fl-1914]]
Huwa maħsub li l-ewwel logħba tat-tim nazzjonali Brażiljan kienet fl-1914 bejn tim magħżul ta' [[Rio de Janeiro]] u [[São Paulo]] u l-klabb Ingliż ta' [[Exeter City FC|Exeter City]], li ntlagħbet fil-[[Estádio das Laranjeiras|grawnd ta' Fluminense]].<ref name="times-magicofbrazil">{{ċita aħbar |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article436860.ece |pubblikatur=The Times |data=2009-05-15 |lingwa=Ingliż |isem=Tom |kunjom=Dart |titlu=Magic of Brazil comes to a corner of Devon |data-aċċess=2014-06-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210214203439/https://www.thetimes.co.uk/ |arkivju-data=2021-02-14 |url-status=dead }}</ref><ref name="guardian-howgrecians">{{ċita aħbar |url=http://www.guardian.co.uk/football/2004/may/31/sport.comment1 |titlu=Grecians paved way despite kick in teeth |pubblikatur=The Guardian |data=2004-05-31 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |isem=Alex |kunjom=Bellos }}</ref> Il-Brażil rebħu 2–0 b'gowls ta' Oswaldo Gomes u Osman,<ref name="times-magicofbrazil" /><ref name="guardian-howgrecians" /> għalkemm oħrajn jgħidu li l-logħba spiċċat dro ta' 3–3.<ref name="telegraph-exeterfixdream">{{ċita aħbar |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/2377529/Exeter-fix-dream-date-against-Brazil.html |titlu=Exeter fix dream date against Brazil |pubblikatur=The Daily Telegraph |data=2004-04-23 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż }}</ref><ref name="indy-brazilpastmasters">{{ċita aħbar |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/brazils-past-masters-outsamba-exeter-in-90year-rematch-565306.html |titlu=Brazil's past masters out-samba Exeter in 90-year rematch |pubblikatur=The Independent |data=2004-05-31 |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |awtur=Danielle Demetriou}}</ref> B'kuntrast mas-suċċessi li kellhom jaslu wara, il-bidu tat-tim nazzjonali ma kienx wieħed fjurit, kawża ta' kunflitti interni mal-assoċjazzjonijiet tal-futbol Brażiljani dwar il-professjonaliżmu, li ostakola lill-[[Federazzjoni tal-futbol tal-Brażil|Federazzjoni Brażiljana]] sabiex tilgħab tim b'saħħtu.
Għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1954|Tazza tad-Dinja 1954]] fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]], it-tim Brażiljan kien kompletament rinnovat, sabiex jinsa t-telfa tal-Maracanã, għalkemm xorta waħda kellu grupp ta' plejers tajbin, fosthom [[Nílton Santos]], [[Djalma Santos]], u [[Waldyr Pereira|Didi]]. Madanakollu, il-Brażil ftit li xejn avvanzaw. Il-favoriti tal-kwarti tal-finali l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ungerija|Ungerija]] għelbu lill-Brażil 4–2 f'waħda mill-aktar logħbiet goffi u vjolenta fl-istorja tal-futbol, li baqħet magħrufa bħala l-Battalja ta' Berna.<ref name="usatodayworldcups">{{ċita aħbar |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/worldcup/history-50-70.htm |titlu=World Cup and U.S. soccer history: 1950–1970 |pubblikatur=USA Today |data-aċċess=2014-06-13 |lingwa=Ingliż |data=2006-05-09 }}</ref>
=== L-Era tad-Deheb ma' Pelé (1958–1970) ===
Il-kowċ tal-Brażil [[Vicente Feola]], impona regoli stretti lill-iskwadra għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|Tazza tad-Dinja 1958]] li kellha ssir fl-[[Żvezja|Iżvezja]]. Il-plejers ingħataw lista ta' erbgħin ħaġa li ma kienux permessi jagħmlu, fosthom li jilbsu kpiepel jew umbrellel, ipejpu waqt li jilbsu l-uniformi uffiċjali u jitkellmu mal-istampa barra l-ħinijiet allokati. Huma kienu l-uniku tim li ġabu psikologu fil-kamp tagħhom (minħabba li memorji tal-1950 kienu għadhom jaffettwaw lil xi wħud) jew dentista (minħabba li, kawża tal-oriġini foqra tagħhom, ħafna plejers kellhom problemi fis-snin li kienu qegħdin jikkawżaw infezzjonijiet u kellhom impatt negattiv fuq il-prestazzjoni), u bagħtu ''scout'' fl-Ewropa sabiex jara l-logħob ta' kwalifikazzjoni sena qabel ma beda l-kampjonat.
[[Stampa:Pelé goal 1958 WC final (cropped).jpg|thumb|275px|Il-gowl famuż ta' [[Pelé]] kontra l-Iżvezja fil-finali tat-Tazza tad-Dinja tal-1958]]
Il-Brażil telgħu fi grupp tqil flimkien mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]], l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Unjoni Sovjetika|Unjoni Sovjetika]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Awstrija|Awstrija]]. Fl-ewwel logħba għelbu lil-Awstrija 3–0 u wara ġew dro ta' 0–0 mal-Ingilterra. Il-Brażiljani kienu ilhom jinkwetaw fuq il-prospettiva li jilgħabu mal-Unjoni Sovjetika, li kienu mħarrġa tajjeb ħafna u kienu fost il-favoriti għar-rebħ; l-istrateġija kienet li jieħdu r-riskji fil-bidu tal-logħba sabiex jiskorjaw gowl kmieni. Qabel il-logħba, il-bnadar tat-tim, [[Hilderaldo Bellini|Bellini]], [[Nílton Santos]], and [[Waldyr Pereira|Didi]] tkellmu ma' Vicente Feola u pperswaduh sabiex jagħmel tliet sostituzzjonijiet li kienu kruċjali sabiex il-Brażil jirbħu lis-Sovjetiċi u jirbħu t-Tazza: [[José Ely de Miranda|Zito]], [[Garrincha]] u ż-żagħżugħ [[Pelé]] kellhom jibdew mill-bidu. Mat-tisfira tal-ftuħ, huma qassmu l-ballun lil Garrincha li għeleb lil tliet plejers qabel max-xutt tiegħu ħabat mal-lasta. Huma żammew il-pressjoni u wara tliet minuti, li aktar tard ġew deskritti bħala "l-akbar tliet minuti fl-istorja tal-futbol",<ref>''Garrincha'' 122.</ref> [[Vavá]] tefa' lill-Brażil fil-vantaġġ. Huma rebħu l-logħba 2–0. Pelé skorja l-uniku gowl tal-kwarti tal-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Wales|Wales]], u għelbu 5–2 lil [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fis-semifinali. Fil-finali kontra l-ospiti tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iżvezja|Iżvezja]] huma rebħulhom 5–2, biex kisbu l-ewwel Tazza tad-Dinja u saru l-ewwel pajjiż li rebaħ dan it-titlu barra mill-kontinent tiegħu.
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1962|Tazza tad-Dinja 1962]], il-Brażil rebħu t-tieni titlu tagħhom b'Garrincha jkun l-istilla, hekk kif ġarr ir-responsabbiltà tat-tim fuq spallejh wara li Pelé weġġa' fit-tieni logħba tal-grupp kontra ċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċekoslovakkja|Ċekoslovakkja]] u kien indisponibbli għall-kampjonat kollu.<ref>{{ċita web |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/index.html |titlu=The King of football |pubblikatur=FIFA.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.ifhof.com/hof/pele.asp |titlu=PELE – International Football Hall of Fame |pubblikatur=Ifhof.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-13 }}</ref>
Il-preparazzjoni għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1966|Tazza tad-Dinja 1966]] kienet imxekkla minħabba influwenzi politiċi. Il-klabbs il-kbar Brażiljani xtaqu l-plejers tagħhom jiġu inklużi fit-tim Brażiljan, sabiex jiġu esponuti iktar. Fl-aħħar xhur ta' qabel it-Tazza tad-Dinja, il-kowċ Vicente Feola kien qiegħed jaħdem b'46 plejer, li 22 minnhom biss setgħu jmorru l-[[Ingilterra]]; dan wassal għal ħafna tilwim intern u pressjoni psikoloġika fuq il-plejers u l-istaff tekniku. Ir-riżultat kien li fil-fażi finali l-Brażil għamel l-agħar prestazzjoni tiegħu fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja. L-edizzjoni tal-1966 tibqa' mfakkra għal-logħob fiżiku, u Pelé kien wieħed minn dawk li sofra minn dan it-tip ta' logħob. Wara li sar l-ewwel plejer li skorja fi tliet edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja minn ''free-kick'' dirett kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Bulgarija|Bulgarija]], u kellu jistrieħ minħabba għejja għal-logħba li jmiss kontra l-Ungerija, li l-Brażil tilfu. Wara affaċċja lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Portugall|Portugall]], u l-ħafna daħliet vjolenti mid-difensuri Portugiżi ħallew l-effett tagħhom hekk kif Pelé kellu jħalli l-logħba u l-kampjonat innifsu. Suċċessivament, il-Brażil tilfu l-logħba u ġew eliminati fl-ewwel rawnd tat-Tazza tad-Dinja għall-ewwel darba mill-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1934|1934]]. Fi tmiem il-kampjonat, Pelé esprima x-xewqa li ma jilgħabx iktar fit-Tazza tad-Dinja.
It-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|Tazza tad-Dinja 1970]] fil-[[Messiku]] kienet it-tielet rebħa tat-titlu. Il-Brażil skjeraw dik li hi kkunsidrata bħala l-aqwa skwadra li qatt eżistiet, iggwidati minn Pelé fl-aħħar finali tat-Tazza tad-Dinja, il-kaptan [[Carlos Alberto Torres]], [[Jairzinho]], [[Tostão]], [[Gérson]] u [[Rivelino]]. Jairzinho kien it-tieni l-aqwa skorer b'seba' gowls filwaqt li Pelé skorja erbgħa. Mar-rebħ tat-Trofew Jules Rimet għat-tielet darba, il-Brażil setgħu jżommu t-trofew għal dejjem.
Għat-Tazza tad-Dinja tal-FIFA tal-1970, il-ġurnalist [[Miguel Gustavo]] kkompona l-innu [[Pra Frente Brasil]] (Mur il-[[Brażil]]).
=== Il-perjodu niexef (1970–1994) ===
[[Stampa:Brazil 1970.JPG|250px|thumb|It-tim Brażiljan rebbieħ tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1970|Tazza tad-Dinja 1970]]]]
Wara l-irtirar mix-xena internazzjonali ta' Pelé u stilel oħra mit-tim tal-1970, il-Brażil waslu sas-semifinali kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Olanda|Olanda]] tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1974|Tazza tad-Dinja 1974]]. Il-ġenerazzjoni l-ġdida ma setgħetx tiddefendi t-titlu u spiċċat fir-raba' post wara li naqset li tirbaħ lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Polonja|Polonja]] fil-finali għat-tielet u r-raba' post.
L-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1978|edizzjoni tal-1978]] kienet waħda kontroversjali. Fit-tieni fażi tal-gruppi, il-Brażil kienet qed tiġġieled mal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]] għall-ewwel post fil-grupp li seta' taha l-aċċess għall-finali. Fl-aħħar logħba ta' din il-fażi, il-Brażil għelbu lill-Polonja 3–1 u telgħu fil-quċċata tal-grupp b'differenza ta' gowls ta' +5. L-Arġentina, li kellha differenza ta' gowls ta' +2, irnexxielhom fl-aħħar logħba jegħlbu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Perù|Perù]] 6–0 biex ikkwalifikaw għall-finali. Il-Brażil kellhom jikkuntentaw bit-tielet post, meta rebħu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja|Italja]] 2–1.
Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1982|Tazza tad-Dinja 1982]], il-Brażil ħarġu mill-grupp mingħajr ebda oppożizzjoni però telfa ta' 3–2 kontra l-Italja, f'waħda mil-logħbiet klassiċi fl-istorja tat-Tazza, fissret eliminazzjoni. Din il-logħba tibqa' mfakkra bħala d-"Diżastru ta' Sarriá", bil-kowċ [[Telê Santana|Telê]] jieħu l-biċċa l-kbira tat-tort mill-istampa Brażiljana minħabba li uża sistema offensiva meta dro ta' 2–2 kien ikun biżżejjed. [[Paolo Rossi]] seraq ix-xena bit-tliet gowls għat-Taljani.
Telê Santana u ħafna plejers irritornaw għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1986|Tazza tad-Dinja tal-1986]] li saret il-[[Messiku]]. Il-plejers tal-1986 kienu ixjeh però kienu kapaċi biżżejjed biex jagħmlu prestazzjonijiet eklatanti. Madanakollu, qabel it-Tazza tad-Dinja kien hemm il-biża' li [[Zico]] kien weġġa'. Il-mistoqsijiet kontinwi fuq jekk kienx se jkun involut jew le ħallew impatt negattiv fuq it-tim. Il-Brażil iltaqgħu ma' [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fil-kwarti tal-finali u l-logħba hija meqjusa bħala eżempju klassiku tal-"futbol totali". Iż-żewġ timijiet it-tnejn urew il-qawwa tagħhom, imma meta finalment daħal Zico fit-tieni taqsima (bir-riżultat għadu indaqs), u l-Brażil ingħataw ''penalty'' tard fil-logħba, kien jidher li l-Brażil resqin lejn rebħa. Iżda Zico, l-eroj ta' ġenerazzjoni sħiħ ta' benjamini Brażiljani, falla l-''penalty''. Wara l-[[ħin barrani]], wasal għall-[[għoti tal-penalties|għoti tal-''penalties'']]. Din id-darba Zico skorja l-''penalty'' tiegħu għalkemm [[Júlio César da Silva]] u [[Sócrates]] naqsu li jagħmlu dan, u minkejja li l-kaptan Franċiż [[Michel Platini]] ra x-xutt tiegħu jmur fuq il-minduda, il-Brażil xorta waħda ġew eliminati 4–3.
Għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1990|Tazza tad-Dinja 1990]], il-Brażil kienu kkowċjati minn [[Sebastião Lazaroni]], li ftit li xejn kien magħruf qabel it-Tazza. B'mentalità difensiva, li s-simbolu tagħha kien il-midfilder [[Dunga]], it-tim kien nieqes mill-kreattività għalkemm wasal għat-tieni rawnd. Kontra tim tal-Arġentina iktar dgħajjef, il-Brażiljani ppressaw bil-kbir u kellhom diversi ċansijiet ta' gowl, imma kien gowl ta' [[Claudio Caniggia]] minn suġġeriment ta' [[Maradona]] li elimina lill-Brażil.
=== Ritorn għar-rebħ (1994–2002) ===
==== Tazza tad-Dinja 1994 ====
Il-Brażil kellhom jistennew 24 sena sabiex jirbħu titlu ieħor tat-Tazza tad-Dinja jew jipparteċipaw f'finali. Dan ma kienx mingħajr l-intoppi fil-fażi ta' kwalifikazzjoni. Wara dro mingħajr gowls kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ekwador|Ekwador]], fil-25 ta' Lulju 1993 is-''Seleção'' tilfet l-ewwel partita ta' kwalifikazzjoni fl-istorja kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Bolivja|Bolivja]]. Minkejja l-pressjoni tal-ġurnalisti u l-partitarji, il-kowċ [[Carlos Alberto Parreira|Parreira]] baqa' jħalli lil [[Romário]] barra mit-tim nazzjonali għal seba' partiti, sakemm ġie mgħajjat għall-aħħar logħba deċiżiva. Kien proprju Romário li skorja darbtejn kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj|Urugwaj]] sabiex rebbaħ il-logħba lill-Brażil u kkwalifikaw għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1994|Tazza tad-Dinja tal-1994]] fl-[[Stati Uniti tal-Amerika|Istati Uniti]] bħala l-ewwel fil-grupp tal-[[CONMEBOL]] magħmul minn ħames timijiet.
==== Tazza tad-Dinja 1998 ====
Il-Brażil spiċċaw it-tieni fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1998|Tazza tad-Dinja 1998]]. Mingħajr l-imweġġa' Romário, huma rebħu l-grupp li kien jikkonsisti min-[[Tim nazzjonali tal-futbol tan-Norveġja|Norveġja]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Marokk|Marokk]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iskozja|Iskozja]] b'żewġ rebħiet u telfa kontra l-Iskandinavi. Huma waslu sal-finali wara li għelbu liċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċili|Ċili]] fir-rawnd tal-aħħar sittax, id-[[Tim nazzjonali tal-futbol tad-Danimarka|Danimarka]] fil-kwarti tal-finali u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Olanda|Olanda]] fis-semifinali wara l-għoti tal-''penalties''. Madanakollu, fil-finali t-tim tilef bl-iskor kbir ta' 3–0 kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], l-ospiti tal-kompetizzjoni. Il-prestazzjoni difensiva fl-azzjonijiet wieqfa kienet diżappuntanti hekk kif [[Zinédine Zidane]] skorja darbtejn b'daqqa ta' ras. L-ikbar kritika kienet fuq l-użu tal-istilla [[Ronaldo]] minkejja li kien sofra minn attakk epilettiku ftit siegħat qabel il-logħba. L-isem ta' Ronaldo tniżżel fuq il-lista uffiċjali tal-FIFA fl-aħħar istanti, wara konsultazzjoni medika ħafifa.<ref>{{ċita web |url=http://www.v-brazil.com/world-cup/history/1998-France.php |titlu=Brazil in the World Cup 1998 - France |sit=v-brazil.com |lingwa=Ingliż |data-aċċess=2014-06-14 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140701113845/http://www.v-brazil.com/world-cup/history/1998-France.php |arkivju-data=2014-07-01 |url-status=dead }}</ref> Il-kliem tal-kowċ Zagallo baqgħu famużi, fejn qabel il-finali qal: "Vocês vão ter que me engolir" ("Tridu tibilgħuni issa"), bħala risposta għall-kritika qawwija li rċieva qabel u matul it-Tazza tad-Dinja.<ref>{{ċita aħbar |url=http://globoesporte.globo.com/ESP/Noticia/Futebol/Selecao_Brasileira/0,,MUL70961-4482,00.html |titlu=Zagallo: 'Vão ter que engolir o Dunga' |pubblikatur=GloboEsporte |isem=Thiago |kunjom=Dias |data=2007-07-16 |data-aċċess=2014-06-14 |lingwa=Portugiż }}</ref>
==== Tazza tad-Dinja 2002 ====
Iggalvanizzati mit-"Tliet R" ([[Ronaldo]], [[Rivaldo]] u [[Ronaldinho]]), il-Brażil rebħu l-ħames titlu fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|Tazza tad-Dinja 2002]] li saret fil-[[Korea t'Isfel]] u l-[[Ġappun]]. Dan ġara minkejja fażi ta' kwalifikazzjoni difettuża li rat lit-tim jaqa' għall-agħar pożizzjoni fil-klassifika tal-FIFA, u assiguraw biss minn post fil-fażi finali minħabba li l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Paragwaj|Paragwaj]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj|Urugwaj]] naqsu li jirbħu l-aħħar logħbiet tagħhom.
It-tlugħ tal-poloz ra lill-Brażil jitpoġġa fi grupp vantaġġjuż flimkien mat-[[Tim nazzjonali tal-futbol tat-Turkija|Turkija]], iċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċina|Ċina]] u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kosta Rika|Kosta Rika]]. Il-Brażil rebħu lit-tliet timijiet fejn skorjaw ħdax-il gowl u sofrew tlieta biss, biex kisbu l-ewwel post fil-grupp. Fir-rawnd suċċessiv għelbu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Belġju|Belġju]] 2–0 u fil-kwarti tal-finali eliminaw lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]] grazzi għal gowl tal-istilla żagħżugħa Ronaldinho. Fis-semifinali reġgħu ltaqgħu mat-Turkija u għal darb'oħra kien konfront diffiċli. Is-Sud-Amerikani qatgħu biljett għall-finali b'rebħa minima ta' 1–0 b'gowl ta' Ronaldo. Rivaldo, li kien skorja ħames gowls fil-logħbiet preċedenti, baqa' b'xejn, biex b'hekk ma rnexxielux jegwalja r-rekord ta' [[Jairzinho]], li kien skorja f'kull logħba tat-Tazza tad-Dinja 1970. Fit-tielet finali konsekuttiva, il-Brażil sabet lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]] għall-ewwel darba fl-istorja u rebħet 2–0 b'doppjetta ta' Ronaldo. Il-kaptan [[Cafu]] lagħab it-tielet finali konsekuttiva tal-kampjonat, biex waqqaf rekord ġdid.
=== Ir-ritorn ta' Pareira (2002–06) ===
Fid-29 ta' Ġunju 2005, il-Brażil rebħu t-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet 2005|Tazza tal-Konfederazzjonijiet]] għat-tieni darba b'rebħa kbira ta' 4–1 kontra r-rivali tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]] fi [[Frankfurt]], il-Ġermanja. Sena qabel waslet rebħa oħra wara l-għoti tal-''penalties'' fil-[[Copa América 2004|Copa América]] kontra l-istess Arġentina.
==== Tazza tad-Dinja 2006 ====
[[Stampa:WM2006 BRA-JPN2.JPG|thumb|250px|Brażil kontra l-Ġappun fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006|Tazza tad-Dinja 2006]] fis-[[Signal Iduna Park]] f'Dortmund, il-Ġermanja]]
Il-kowċ [[Carlos Alberto Parreira]] bena t-tim taħt il-formazzjoni ta' 4-2-2-2, mibnija madwar l-erba' stilel offensivi: [[Ronaldo]], [[Adriano Leite Ribeiro|Adriano]], [[Kaká]] u [[Ronaldinho]].
Minkejja li rebħu l-ewwel żewġ logħbiet kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kroazja|Kroazja]] (1–0) u l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Awstralja|Awstralja]] (2–0), it-tim ftit li xejn irnexxielu jwassal il-futbol kreattiv imwiegħed, hekk kif il-Brażil kien qegħdin isibuha diffiċli biex joħolqu opportunitajiet, u kienu biss Kaká u Adriano li sabu l-gowl fil-kmompetizzjoni. Għall-aħħar logħba tal-grupp kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġappun|Ġappun]], Parreira għamel numru ta' bidliet, fejn neħħa numru ta' plejers veterani għal oħrajn żgħażagħ, fosthom [[Robinho]] u [[Cicinho]]. Il-bidliet ħallew l-effett hekk kif il-Brażil rebħu bi skor konvinċenti ta' 4–1, b'Ronaldo jiskopri l-vena tal-gowls b'żewġ gowls li ugwaljaw ir-rekord għall-aktar gowls skorjati fit-Tazza tad-Dinja.
Fir-rawnd tal-aħħar 16, il-Brażil rebħu lill-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Gana|Gana]] 3–0, b'Ronaldo u Adriano jsibu x-xibka. Il-gowl ta' Ronaldo kien il-15-il wieħed fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, rekord ġdid. Għal-logħba ta' wara, minkejja li Parreira reġa' qabel għal formazzjoni iktar bilanċjata b'Ronaldo bħala l-uniku attakkant, sostnut minn Kaká u Ronaldinho, il-Brażil ġew eliminati fil-kwarti tal-finali kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], b'gowl ta' [[Thierry Henry]] fit-tieni taqsima.
== Kuluri ==
L-ewwel kuluri tal-Brażil kienu abjad b'kullar blu, imma wara t-telfa fil-finali tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950]] fil-Maracanã, il-kuluri kienu meqjusa ftit li xejn patrijottiċi. B'permess mill-Konfederazzjoni Sportiva Brażiljana, il-gazzetta ''Correio da Manhã'' għamlet kompetizzjoni għad-disinn tal-uniformi li tinkludi l-erba' kuluri tal-bandiera Brażiljana. Id-disinn rebbieħ kien flokk isfar b'burdura ħadra u xorts blu b'burdura bajda ddisinjat minn Aldyr Garcia Schlee, tfajjel ta' dsatax-il sena minn [[Pelotas]]. Il-kuluri l-ġodda ntużaw għall-ewwel darba f'Marzu tal-1954 f'logħba kontra ċ-[[Tim nazzjonali tal-futbol taċ-Ċili|Ċili]], u għadhom jiġu wżati sal-lum.
L-użu tal-blu bħala l-kulur tal-logħob barra minn darhom tmur lura għas-snin tletin, imma saret xi ħaġa permanenti b'mod każwali fil-finali tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1958|Tazza tad-Dinja 1958]]. Il-finalisti l-oħra tal-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iżvezja|Iżvezja]] wkoll jilbsu l-isfar u wara t-tlugħ tax-xorti ntgħażlu huma ngħataw id-dritt li jilbsu l-isfar. Il-Brażil, li magħhom ma ġabu l-ebda flokkijiet żejda, xtraw sett ta' flokkijiet bluni u ħietu fuqhom l-emblemi maqtugħa mill-flokkijiet is-sofor.
{| width=100%
|-
|
{{Football kit |
pattern_la = _blue_hoops|
pattern_b = |
pattern_ra = _blue_hoops|
leftarm = ffffff |
body = ffffff |
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1914
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = _green_stripes|
pattern_b = _greenstripes|
pattern_ra = _green_stripes|
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00|
rightarm = FFcc00 |
shorts = FFFFFF |
socks = FFFFFF |
title = 1916
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = FF0000 |
body = FF0000 |
rightarm = FF0000 |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1917
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = _yellow_hoops|
pattern_b = _greenhorizontal|
pattern_ra = _yellow_hoops|
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1918
}}
|}
{| width=100%
|-
|
{{Football kit |
pattern_la = _black_stripes|
pattern_b = _blackstripes3|
pattern_ra = _black_stripes|
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00 |
rightarm = FFcc00 |
shorts = 000000 |
socks = 000000 |
title = 1919
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = 0000ff |
socks = ffffff |
title = 1919–1945
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = _collarblue |
pattern_ra = |
leftarm = ffffff |
body = ffffff|
rightarm = ffffff |
shorts = ffffff |
socks = ffffff |
title = 1945–1950
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = 75AADB |
body = 75AADB |
rightarm = 75AADB |
shorts = ffffff |
socks = 75AADB |
title = 1950–1953
}}
|
{{Football kit |
pattern_la = |
pattern_b = |
pattern_ra = |
leftarm = FFcc00 |
body = FFcc00|
rightarm = FFcc00 |
shorts = 0000ff |
socks = ffffff |
title = 1954-2026
}}
|}
== Plejers ==
=== Skwadra attwali ===
It-23 plejer li jmiss intgħażlu għat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2014|Tazza tad-Dinja 2014]]. ''In-numru ta' preżenzi u gowls hu sat-12 ta' Ġunju, 2014, wara l-logħba kontra l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Kroazja|Kroazja]].''
{{nat fs g start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs break}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|no=10|pos=A|name=[[Neymar]]|age={{Data tat-twelid u età|1992|2|5|mf=yes}}|caps=50|goals=33|club=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs end}}
=== L-aktar preżenzi ===
[[Stampa:Cafu brazil.jpg|thumb|Cafu huwa l-iktar plejer li lagħab mal-Brażil fl-istorja, b'142 logħba]]
''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!width="30"|#
!width="140"|Isem
!width="50"|Preżenzi
!width="50"|Gowls
!width="100"|Perjodu
|-
| 1
| style="text-align:left"|[[Cafu]]
| 142
| 5
| style="text-align:left"|1990–2006
|-
| 2
| style="text-align:left"|[[Roberto Carlos da Silva Rocha|Roberto Carlos]]
| 125
| 11
| style="text-align:left"|1992–2006
|-
| 3
| style="text-align:left"|[[Lúcio]]
| 105
| 4
| style="text-align:left"|2000–2011
|-
| 4
| style="text-align:left"|[[Taffarel]]
| 104
| 0
| style="text-align:left"|1988–1998
|-
| rowspan="3"|5
| style="text-align:left"|[[Djalma Santos]]
| 98
| 3
| style="text-align:left"|1952–1968
|-
| style="text-align:left"|[[Ronaldo]]
| 98
| 62
| style="text-align:left"|1994–2011
|-
| style="text-align:left"|'''[[Ronaldinho]]'''
| 98
| 33
| style="text-align:left"|1999–2013
|-
|8
| style="text-align:left"|[[Gylmar dos Santos Neves|Gilmar]]
| 94
| 0
| style="text-align:left"|1953–1969
|-
|9
| style="text-align:left"|[[Gilberto Silva]]
| 93
| 3
| style="text-align:left"|2001–2010
|-
| rowspan="3"|10
| style="text-align:left"|[[Pelé]]
| 92
| 77
| style="text-align:left"|1957–1971
|-
| style="text-align:left"|[[Roberto Rivelino|Rivelino]]
| 92
| 26
| style="text-align:left"|1965–1978
|-
| style="text-align:left"|'''[[Robinho]]'''
| 92
| 27
| style="text-align:left"|2003–2013
|}
=== L-aktar gowls ===
[[File:Pelé 10.PNG|thumb|Pelé huwa l-aqwa skorer fl-istorja tal-Brażil b'77 gowl]]
''Aġġornati sat-12 ta' Ġunju, 2014''
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!width="30"|#
!width="140"|Isem
!width="50"|Gowls
!width="50"|Preżenzi
!width="100"|Perjodu
|-
| 1
| style="text-align:left"|[[Pelé]]
| 77
| 92
| style="text-align:left"|1957–1971
|-
| 2
| style="text-align:left"|[[Zico]]
| 66
| 88
| style="text-align:left"|1976–1986
|-
| 3
| style="text-align:left"|[[Ronaldo]]
| 62
| 98
| style="text-align:left"|1994–2011
|-
| 4
| style="text-align:left"|[[Romário]]
| 55
| 70
| style="text-align:left"|1987–2005
|-
| 5
| style="text-align:left"|[[Bebeto]]
| 39
| 75
| style="text-align:left"|1985–1998
|-
| 6
| style="text-align:left"|[[Rivaldo]]
| 34
| 74
| style="text-align:left"|1993–2003
|-
| rowspan="3"|7
| style="text-align:left"|[[Jairzinho]]
| 33
| 81
| style="text-align:left"|1964–1982
|-
| style="text-align:left"|'''[[Ronaldinho]]'''
| 33
| 98
| style="text-align:left"|1999–2013
|-
| style="text-align:left"|'''[[Neymar]]'''
| 33
| 50
| style="text-align:left"|2010–2014
|-
| rowspan="2"|10
| style="text-align:left"|[[Tostão]]
| 32
| 54
| style="text-align:left"|1966–1972
|-
| style="text-align:left"|[[Ademir Marques de Menezes|Ademir]]
| 32
| 39
| style="text-align:left"|1945–1953
|}
== Referenzi ==
{{Referenzi}}
== Ħoloq esterni ==
* {{en}} [http://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html Brażil fuq FIFA.com]
* {{pt}} [http://www.cbf.com.br/ Sit uffiċjali tal-Federazzjoni Brażiljana]
{{Timijiet nazzjonali tal-CONMEBOL}}
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali tal-futbol tal-Amerika t'Isfel|Brażil]]
[[Kategorija:Futbol fil-Brażil]]
[[Kategorija:Timijiet nazzjonali sportivi tal-Brażil|Futbol]]
5gnbnou3uewbg0f2p6hnmrgqjw0sc70
FK Palanga
0
24192
330436
287927
2026-06-07T01:30:41Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330436
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Tim tal-Futbol
|isem = FK Palanga
|stampa =
|ismijiet_oħra = palangiškiai
|isem_sħiħ = Futbolo klubas Palanga
|grawnd = [[Grawnd Centrinis]], [[Palanga]]
|jesa' = 1,400
|fundazzjoni = 2010
|president = x
|kowċ = x
|kampjonat = x
| staġun = [[A lyga 2019|2019]]
| pożizzjoni = 7. A lyga
|sit_elettroniku = http://www.fkpalanga.lt/
| pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|
leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=FFFF00|socks1=FFFF00|
pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|
leftarm2=3340AF|body2=3340AF|rightarm2=3340AF|shorts2=3340AF|socks2=3340AF|
}}
'''Futbolo klubas Palanga''' huwa [[klabb tal-futbol]] [[Litwanja|Litwan]],mil-belt ta [[Palanga]].
Il-klabb twaqqaf fl-2010.
==Unuri==
* '''[[A Lyga]]'''
** '''Rebbieħa (0)''':
** '''Runners-up (0)''':
* '''[[Pirma lyga]]'''
** '''Rebbieħa (1)''': 2017
** '''Runners-up (1)''': 2016
* '''[[Tazza Litwana]]'''
** '''Rebbieħa (0)''':
** '''Runners-up (0)''':
* '''[[Super Cup Litwana]]'''
** '''Rebbieħa (0)''':
** '''Runners-up (0)''':
== Parteċipazzjoni fil-Kampjonati Litwani ==
{| class="wikitable" align="centre"
|- align="center" bgcolor="#dfdfdf"
| '''Staġun'''
| '''Livell'''
| '''Diviżjoni'''
| '''Pożizzjoni'''
| '''Web'''
|-
| bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2011'''
| bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.'''
| bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''Antra lyga'''
| bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.'''
| <ref>http://almis.sritis.lt/ltu11lyga2w.html</ref>
|-
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2012'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''8.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga</ref>
|-
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''12.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref>
|-
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2014'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''12.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga</ref>
|-
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2015'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga</ref>
|-
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2016'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga'''
| bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga</ref>
|-
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2017'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.'''
| bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''Pirma lyga'''
| bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga</ref>
|-
| bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2018'''
| bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref>
|-
| bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019.'''
| bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''A lyga'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.'''
| <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref>
|-
|}
==Plejers notevoli==
;Litwanja
* {{flagicon|Litwanja}} Gvidas Juška;
;EU
* {{flagicon|EST}} Sergei Mošnikov
==Referenzi==
{{Reflist}}
==Ħoloq esterni==
*[https://web.archive.org/web/20190707223826/http://fkpalanga.lt/ Sit Uffiċjali tal-FK Palanga (Bil-Litwan)]
[[Kategorija:Klabbs tal-futbol Litwani|Palanga]]
[[Kategorija:Klabbs tal-futbol stabbiliti fl-2010|Palanga]]
t9noxlqwr0iyoiijk8nkxmbhhy0ughw
Eliza Orzeszkowa
0
26531
330435
265562
2026-06-07T01:18:35Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330435
wikitext
text/x-wiki
{{infobox bijografija}}{{Grammatika}}
'''Eliza Orzeszkowa''' (6 ta' Ġunju 1841 - 18 ta' Mejju 1910) kienet [[rumanziera]] Pollakka u kittieba ewliena<ref name="brit">[http://www.britannica.com/biography/Eliza-Orzeszkowa Eliza Orzeszkowa], Britannica, Retrieved 5 June 2016.</ref> tal-moviment [[Pożittiviżmu fil-Polonja|Pożittiviżmu]] waqt [[:en:Partitions_of_Poland|it-Taqsimiet tal-Polonja]]. Fl-1905, flimkien ma' [[Henryk Sienkiewicz]], ġiet nominata għall-[[Premju Nobel fil-Letteratura]] .
== Bijografija ==
[[Stampa:Dom-muzeum_Elizy_Orzeszkowej.jpg|xellug|daqsminuri| Dar Eliza Orzeszkowa fi Grodno, bħalissa hi mużew]]
Hi twieldet f'Milkowszczyzna (dakinhar fl-[[Imperu Russu]], issa fil-[[Bjelorussja|Belarus]] ) minn familja nobbli Pawłowski, u mietet fi [[Grodno]] (issa fil-Belarus).<ref name="britannica.com">[http://www.britannica.com/biography/Eliza-Orzeszkowa "Eliza Orzeszkowa" from the Encyclopædia Britannica.] Retrieved 22 September 2011.</ref> Mill-1852 sal-1857, hija għexet [[Varsavja|f'Varsavja]], fejn attendiet l-iskola. Hemmhekk iltaqgħet ma’ kittieba Pollakka oħra, [[Maria Konopnicka]]. Wara li rritornat Milkowszczyzna, fl-età ta' sittax-il sena, Eliza żżewġet lil Piotr Orzeszko, nobbli Pollakk, darbtejn l-età tagħha stess, li kien eżiljat fis- [[Is-Siberja|Siberja]] wara l-[[Rewwixta ta 'Jannar|Irvell ta' Jannar tal-1863]]. {{Sfn|Chisholm|1911}} Huma sseparaw legalment fl-1869.<ref name="ug.edu.pl">Prof. dr hab. Józef Bachórz, [https://web.archive.org/web/20180612142419/http://literat.ug.edu.pl/autors/orzeszk.htm Eliza Orzeszkowa.] ''Virtual Library of Polish Literature.'' Retrieved 22 September 2011.</ref> Hija reġgħet iżżewġet fl-1894, wara relazzjoni ta' mħabba ta' 30 sena ma' Stanisław Nahorski, li miet ftit snin wara. <ref>[http://www.bryk.pl/s%C5%82owniki/s%C5%82ownik_pisarzy/85210-orzeszkowa_eliza_1841_1910.html Eliza Orzeszkowa. ''Słownik pisarzy polskich.''] Brykowisko. Retrieved 22 September 2011.</ref> Fl-1866, marret tgħix fi Grodno u saret novellista.
Orzeszkowa kitbet sensiela ta’ 30 [[rumanz|novella]] u 120 [[Skeċċ istorja|abbozz]] qawwi, drammi u [[Novella|novelli]], li jittrattaw il-kundizzjonijiet soċjali tal-pajjiż okkupat tagħha. Ir-rumanz tagħha ''Eli Makower'' (1875) jiddeskrivi r-relazzjonijiet bejn il-Lhud u n-[[Szlachta|nobbli]] Pollakka; u ''Meir Ezofowicz'' (1878), il-kunflitt bejn l-Ortodossija Lhudija u l-Liberaliżmu modern.{{Sfn|Chisholm|1911}} Fl-1888 Orzeszkowa kiteb żewġ novelli dwar [[Niemen|ix-Xmara Niemen]] (issa parti mill-Belarus): ''Cham'' (The Boor) jiffoka fuq il-ħajja tas-sajjieda; u l-iktar rumanz famuż tagħha, ''[[Nad Niemnem]]'' (Fuq in-Niemen) - ħafna drabi mqabbel ma' ''Pan Tadeusz -'' li jittrattaw il-kwistjonijiet tal-aristokrazija Pollakka fl-isfond tal-ordni politiku u soċjali. L-istudju tagħha dwar il-[[patrijottiżmu]] u l-[[kożmopolitiżmu]] deher fl-1880.<ref name="ug.edu.pl"/> Edizzjoni uniformi tax-xogħlijiet tagħha ġiet ippubblikata [[Varsavja|f'Varsavja]] bejn l-1884 u l-1888.{{Sfn|Chisholm|1911}} Ħafna mill-produzzjoni tagħha huma disponibbli wkoll fit-traduzzjoni Ġermaniża.
[[Stampa:Grodno_cmentarz_farny_grob_Orzeszkowa_02.jpg|daqsminuri| Tombstone of Eliza Orzeszkowa in Grodno]]
Fl-1905, flimkien ma' [[Henryk Sienkiewicz]] u [[Leo Tolstoy]], Orzeszkowa ġew nnominati għall-[[Premju Nobel fil-Letteratura]]. Il-premju ngħata lil Sienkiewicz. Skont ir-rekords uffiċjali tal-kumitat tal-Premju Nobel, il-ħsieb li l-premju jiġi diviż ġie miċħud għax ġie kunsidrat bħala att ta' disprezz u għalhekk, dan tal-aħħar biss spiċċa bħala r-rebbieħ.<ref name="nobelprize.org">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/themes/literature/svensen/index.html The Nobel Prize in Literature: Nominations and Reports 1901–1950]</ref>
== Xogħlijiet magħżula ==
[[Stampa:Nad_Niemnem_-_manuscript.jpg|daqsminuri| Manuskritt tar-rumanz ''Nad Niemnem'']]
[[Stampa:1928_La_Interrompita_Kanto.jpeg|daqsminuri| Xogħol ta 'Orzeszkowa tradott bl- Esperanto .]]
* ''Obrazek z lat głodowych'' 1866
* ''Ostatnia miłość'', 1868
* ''Z życia realisty'', 1868
* ''Na prowincji'', 1870
* ''W klatce'', 1870
* ''Cnotliwi'', 1871
* ''Pamiętnik Wacławy'', 1871
* ''Pan Graba'', 1872
* ''Na dnie sumienia'', 1873
* ''Marta'', 1873
* ''Eli Makower'', 1875
* ''Rodzina Brochwiczów'', 1876
* ''Pompalińscy'', 1876
* ''Maria'', 1877
* ''Meir Ezofowicz'', 1878
* ''Z różnych sfer'', 1879–1882
* ''Widma'', 1881
* ''Sylwek Cmentarnik'', 1881
* ''Zygmunt Ławicz i jego koledzy'', 1881
* ''Bańka mydlana'', 1882–1883
* ''Pierwotni'', 1883
* ''Niziny'', 1885
* ''Dziurdziowie'', 1885
* ''Mirtala'', 1886
* ''Nad Niemnem'' (Fuq in-Niemen), 1888
* ''Cham'' (The Boor), 1888
* ''Panna Antonina'' <small>(ġabra ta' novelli)</small>, 1888
* ''W zimowy wieczór'' <small>(ġabra ta' novelli)</small>, 1888
* ''Czciciel potęgi'', 1891
* ''Jędza'', 1891
* ''Bene nati'', 1891
* ''Westalka'', 1891
* ''Dwa bieguny'', 1893
* ''Melancholicy'', 1896
* ''Australczyk'', 1896
* ''Iskry'' <small>(ġabra ta' novelli)</small>, 1898
* ''Argonauci'' (L-Argonawti), 1900
* ''Ad astra. Dwugłos'', 1904
* ''I pieśń niech zapłacze'', 1904
* ''Gloria victis'' <small>(ġabra ta' novelli)</small>, 1910
'''Ġurnaliżmu għall-ġustizzja soċjali'''
* ''Kilka słów o kobietach'' (dwar in-nisa), 1870
* ''Patriotyzm i kosmopolityzm'', 1880
* ''O Żydach i kwestii żydowskiej'', 1882
== Referenzi ==
{{DEFAULTSORT:Orzeszkowa, Eliza}}
[[Kategorija:Kittieba Pollakki]]
[[Kategorija:Twieldu fl-1841]]
[[Kategorija:Mietu fl-1910]]
rnsapth9vqwi42f2gluth5ljiv8y43i
Aleksandr Yakovlevich Khinchin
0
26902
330432
273147
2026-06-06T22:50:59Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330432
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox bijografija}}
'''Aleksandr Yakovlevich Khinchin''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Алекса́ндр Я́ковлевич Хи́нчин, bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Alexandre Khintchine''; twieled fid-19 ta’ Lulju 1894 – miet fit-18 ta’ Novembru 1959) kien matematiku [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] u wieħed mill-iktar kontributuri sinifikanti tal-iskola Sovjetika tat-teorija tal-probabbiltà.
== Bijografija ==
Huwa twieled fil-villaġġ ta’ Kondrovo, fil-Governorat ta’ Kaluga, l-Imperu [[Russja|Russu]]. Hu u jistudja fl-Università Statali ta’ [[Moska]], huwa sar wieħed mill-ewwel segwaċi tal-iskola famuża ta’ Luzin. Khinchin iggradwa mill-università fl-1916 u sitt snin wara sar professur full-time hemmhekk sa [[Mewt|mewtu]].<ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=56857|titlu=Aleksandr Khinchin - The Mathematics Genealogy Project|sit=mathgenealogy.org|data-aċċess=2021-07-19}}</ref>
Ix-xogħlijiet bikrin ta’ Khinchin iffukaw fuq l-analiżi reali. Iktar ’il quddiem huwa applika metodi mit-teorija metrika tal-funzjonijiet għall-problemi fit-teorija tal-probabbiltà u fit-teorija tan-numri. Huwa sar wieħed mill-fundaturi tat-teorija moderna tal-probabbiltà, u skopra l-liġi tal-logaritmu iterat fl-1924, kiseb riżultati importanti fil-qasam tat-teoremi tal-limiti, ta definizzjoni ta’ proċess stazzjonarju u stabbilixxa l-pedamenti għat-teorija ta’ tali proċessi.<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Khinchin/|titlu=Aleksandr Yakovlevich Khinchin - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-19}}</ref>
Khinchin għamel kontributi sinifikanti fit-teorija metrika tal-approssimazzjonijiet ta’ [[Djofantinu]] u stabbilixxa riżultat importanti għall-frazzjonijiet kontinwi reali sempliċi, filwaqt li skopra proprjetà ta’ tali numri li wasslet għal dak li issa huwa magħruf bħala l-kostanti ta’ Khinchin. Huwa ppubblika wkoll diversi xogħlijiet importanti dwar il-fiżika statistika, fejn huwa uża l-metodi tat-teorija tal-probabbiltà, u dwar it-teorija tal-informazzjoni, it-teorija tat-tqegħid fi kju, u l-analiżi [[matematika]].<ref>Khinchin, Aleksandr (1957). ''Mathematical Foundations of Information Theory''. Dover Publications. ISBN <bdi>9780486604343</bdi>.</ref>
Fl-1939 Khinchin ġie elett bħala Membru Korrispondenti tal-Akkademja tax-[[Xjenza|Xjenzi]] tal-Unjoni Sovjetika. Huwa ngħata l-Premju [[Ġużeppi Stalin|Stalin]] fl-1941, l-Ordni ta’ [[Lenin]], tliet Ordnijiet oħra, u medalji.<ref>{{Ċita web|url=http://www.mathnet.ru/php/person.phtml?option_lang=eng&personid=26863|titlu=Persons: Khinchin, Aleksandr Yakovlevich|sit=www.mathnet.ru|data-aċċess=2021-07-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210719071116/http://www.mathnet.ru/php/person.phtml?option_lang=eng&personid=26863|arkivju-data=2021-07-19|url-status=dead}}</ref>
== Biblijografija ==
* ''Sur la Loi des Grandes Nombres'', in ''Comptes Rendus de l'Académie des Sciences'', [[Pariġi]], 1929
* ''Asymptotische Gesetze der Wahrscheinlichkeitsrechnung'', [[Berlin]]: Julius Springer, 1933
* ''Continued Fractions'', Mineola, N.Y. : Dover Publications, 1997, <nowiki>ISBN 0-486-69630-8</nowiki> (ippubblikat l-ewwel darba f’Moska, 1935)
* ''Three Pearls of Number Theory'', Mineola, NY : Dover Publications, 1998, <nowiki>ISBN 0-486-40026-3</nowiki> (ippubblikat l-ewwel darba f’Moska u f’[[San Pietruburgu|Leningrad]], 1947)
* ''Mathematical Foundations of Quantum Statistics'', Mineola, N.Y. : Dover Publications, 1998, <nowiki>ISBN 0-486-40025-5</nowiki> (ippubblikat l-ewwel darba f’Moska u f’Leningrad, 1951; tradott fl-1960 minn Irwin Shapiro)
* ''Mathematical Foundations of Information Theory'', Dover Publications, 1957, <nowiki>ISBN 9780486604343</nowiki>
== Referenzi ==
{{DEFAULTSORT:Khinchin, Aleksandr Yakovlevich}}
[[Kategorija:Matematiċi Russi]]
[[Kategorija:Twieldu fl-1894]]
[[Kategorija:Mietu fl-1959]]
{{portal|Matematika|P_math.png}}
sqinag5zpcujigiczhum4jdjtyxpl6b
Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti
0
27869
330437
280824
2026-06-07T03:56:52Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330437
wikitext
text/x-wiki
Il-'''Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti''' twaqqaf f’April tal-2005 bl-approvazzjoni tal-Att dwar l-Ilsien Malti (Kap. 470) fil-Parlament Malti. Ix-xogħol tiegħu huwa li jirregola kliem ġdid li jidħol fil-Malti u jippromwovi l-istandard tal-[[Lingwa Maltija|ilsien Malti]] fl-edukazzjoni u setturi ġodda oħra. Il-Kunsill jikkonsisti f’ħames kumitati li huma: il-Midja, l-Edukazzjoni, ir-Riċerka Lingwistika, it-Traduzzjonijiet u t-Terminoloġija u l-iżvilupp tal-Malti fis-Settur tal-Informazzjoni u t-Teknoloġija. L-għan tal-Kunsill huwa l-ippjanar lingwistiku u l-promozzjoni tal-lingwa Maltija, u b’hekk itejibha billi jimmodernizza l-istrutturi tagħha.
Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti huwa membru tal-[https://web.archive.org/web/20210126062702/http://www.efnil.org/ EFNIL] (Federazzjoni Ewropea tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali tal-Lingwa) fl-[[Unjoni Ewropea|UE]] .
== Ara wkoll ==
* [[Roderick Bovingdon]]
== Links esterni ==
* [http://www.kunsilltalmalti.gov.mt Websajt Uffiċjali]
{{Lingwa Maltija}}
[[Kategorija:Lingwa Maltija]]
rnexdlkyg8n1a77nnze264udf04f2fc
Quito
0
29953
330443
322975
2026-06-07T07:07:26Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330443
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox city}}
'''Quito''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈkito]; bil-Quechua: ''Kitu''), formalment '''San Francisco de Quito''', hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Ekwador]], b'popolazzjoni stmata li tlaħħaq it-2.8 miljun ruħ fiż-żona urbana tagħha. Hija wkoll il-belt kapitali tal-provinċja ta' Pichincha.<ref>{{Ċita web|url=https://www.igepn.edu.ec/guagua-pichincha|titlu=GUAGUA PICHINCHA - Instituto Geofísico - EPN|sit=www.igepn.edu.ec|lingwa=es-es|data-aċċess=2023-04-06}}</ref> Quito tinsab f'wied max-xaqlibiet tal-Lvant ta' Pichincha, stratovulkan attiv fil-katina muntanjuża tal-[[Andes]], f'elevazzjoni ta' 2,850 metru (9,350 pied); b'hekk hija t-tieni l-ogħla belt kapitali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=18&lang=en|titlu=Tame EP - Airline of Ecuador|sit=www.tame.com.ec|data-aċċess=2023-04-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230204160924/https://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=18&lang=en|arkivju-data=2023-02-04|url-status=dead}}</ref>
Quito hija ċ-ċentru [[Politika|politiku]] u [[Kultura|kulturali]] tal-Ekwador peress li l-istituzzjonijiet governattivi, amministrattivi u kulturali ewlenin jinsabu kollha fi ħdan il-belt. Il-maġġoranza tal-kumpaniji transnazzjonali bi preżenza fl-Ekwador għandhom is-sede tagħhom fil-belt. Hija wkoll wieħed miż-żewġ ċentri industrijali ewlenin tal-pajjiż — il-belt portwali ta' [[Guayaquil]] hija t-tieni ċentru.
Id-data tal-ewwel insedjament mhix magħrufa, iżda l-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] tissuġġerixxi li ġiet insedjata għall-ewwel darba minn popolazzjonijiet sedentarji bejn l-4400 u l-1600 [[Ante Christum natum|Q.K]].<ref>{{Ċita web|url=https://redhistoria.com/encuentran-indicios-de-los-primeros-habitantes-de-quito-ecuador/|titlu=Encuentran indicios de los primeros habitantes de Quito, Ecuador|kunjom=Redacción|data=2019-11-16|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230406143824/https://redhistoria.com/encuentran-indicios-de-los-primeros-habitantes-de-quito-ecuador/|arkivju-data=2023-04-06|url-status=dead}}</ref> Fl-aħħar tas-seklu 15, l-Imperatur tal-[[Imperu Inka|Inka]] Huayna Capac rebaħ kontra l-abitanti oriġinali tar-reġjun, il-poplu Quitu, inkorpora lil Quito fl-Imperu Inka, u ddeżinjaha bħala l-belt kapitali tar-reġjun tat-Tramuntana tal-Imperu Inka. Il-konkwista Spanjola tal-belt fl-1534 hija l-iktar data kkwotata spiss bħala d-data tal-istabbiliment uffiċjali tal-belt, u b'hekk Quito hija l-eqdem belt kapitali fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]].
Iċ-ċentru storiku ta' Quito huwa fost l-ikbar u l-iktar ippreservati tajjeb fl-Amerki. Fl-1978, Quito u [[Krakovja]] kienu l-ewwel [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/2/|titlu=City of Quito|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-06}}</ref> Quito hija l-iktar belt kapitali qrib l-[[ekwatur]], u l-limiti tat-Tramuntana tal-belt iwasslu sa madwar kilometru (0.62 mili) fin-Nofsinhar tal-linja tal-ekwatur.
Fl-2008 il-belt ġiet iddeżinjata bħala l-kwartieri ġenerali tal-Unjoni tan-Nazzjonijiet tal-Amerka t'Isfel.<ref>{{Ċita web|url=https://css.ethz.ch/en/services.html|titlu=Resources|sit=css.ethz.ch|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-06}}</ref>
== Storja ==
=== Perjodu Pre-Kolumbjan ===
L-eqdem traċċi ta' preżenza umana f'Quito ġew skavati mill-arkeologu Amerikan [[Robert E. Bell]] fl-1960, fix-xaqlibiet tal-vulkan Ilaló, li jinsab bejn il-widien tal-Lvant ta' Los Chillos u ta' Tumbaco. Poplu ta' ġemmiegħa u kaċċaturi ħallew warajhom għodod tal-ossidjana, li jmorru lura għat-8,000 Q.K. Dan is-sit arkeoloġiku, imsejjaħ ''EI Inga,'' ġie rreferut lil Robert Bell minn [[Allen Graffham]]. Meta kien impjegat bħala ġeologu fl-Ekwador, Graffham kompla jrawwem l-interess dilettantesk tiegħu fl-arkeoloġija. Huwa ġabar l-artefatti tal-wiċċ fis-sit fl-1956.<ref>{{Ċita web|url=https://samnoblemuseum.ou.edu/publications/robert-e-bell-archaeological-investigation-at-the-site-of-ei-inga-ecuador/|titlu=Robert E. Bell Archaeological Investigation at the Site of EI Inga, Ecuador|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-04-07}}</ref> L-iskoperta ta' ponot qishom ta' vleġeġ, b'mod partikolari eżemplari mnaqqxa, qanqlulu l-interess, u hu wettaq diversi żjarat fis-sit biex jiġbor il-materjali tal-wiċċ. L-interess preċedenti ta' Graffham fil-fdalijiet Paleo-[[Indja|Indjani]], u l-esperjenza tiegħu fil-materjali umani bikrin f'Kansas u f'Nebraska fil-Pjanuri Ċentrali tal-Istati Uniti, wassluh biex jemmen li s-sit kien skoperta importanti.
It-tieni fdalijiet importanti ta' insedjament uman instabu fil-viċinat attwali ta' Cotocollao (1500 Q.K.), fil-Majjistral ta' Quito. Il-villaġġ [[Preistorja|preistoriku]] kien ikopri erja ta' iktar minn 26 ettaru li kienet tiġi irrigata minn bosta qaliet. Qrib id-djar rettangolari tal-qedem, instabu fdalijiet funebri b'offerti tal-fuħħar u tal-ġebel. Il-poplu Cotocollao kien iwettaq l-estrazzjoni u l-esportazzjoni tal-ossidjana lejn ir-reġjun kostali.<ref>{{Ċita web|url=https://eclass.uoa.gr/main/login_form.php?next=%2Fmodules%2Fdocument%2F|titlu=eClass ΕΚΠΑ {{!}} Σύνδεση χρήστη|sit=eclass.uoa.gr|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
Il-patrijiet u l-istoriċi kolonjali bikrin kitbu dwar il-poplu Quitu u r-Renju ta' Quito. Fir-rakkonti tagħhom qalu li poplu ieħor, magħruf bħala l-poplu Cara jew Schyris, ġie mill-kosta u ħa l-kontroll tar-reġjun sat-890 [[WK|W.K]]. Dan il-poplu rrenja l-hekk imsejjaħ renju tal-Cara-Quitu sa meta l-Inka ħadu t-territorju f'idejhom fis-seklu 15. Id-dixxendenti tal-Quitu baqgħu jgħixu fil-belt saħansitra wara l-konkwista Spanjola.
Iżda sas-seklu 20, xi storiċi prominenti li bdew studji iktar akkademiċi, iddubitaw ir-rakkonti dwar ir-renju tal-Cara-Quitu. Ma tantx kienet instabet wisq evidenza arkeoloġika ta' xi monumenti jew artefatti ta' dak ir-renju. Għaldaqstant bdew jaħsbu li kien rakkont pre-Ispaniku leġġendarju tal-artijiet għoljin.
Fil-bidu tas-seklu 21, instabu sejbiet spettakolari ġodda ta' oqbra fondi 20 metru fil-kwartier ta' La Florida f'Quito. Dawn imorru lura għat-800 W.K. u jipprovdu evidenza tal-kwalità kbira tal-artiġjanat fost il-poplu Quitu, kif ukoll tan-natura elaborata u kumplessa tar-riti funebri tiegħu. Fl-2010 il-Mużew tas-Sit Arkeoloġiku ta' La Florida fetaħ sabiex jippreserva l-artefatti mill-oqbra u jispjega din il-kultura kumplessa.<ref>{{Ċita web|url=https://theculturetrip.com/south-america/ecuador/articles/an-insiders-guide-to-the-ancient-quitu-of-ecuador/|titlu=An Insider’s Guide to the Ancient Quitu of Ecuador|kunjom=Drake|isem=Angela|data=2017-08-30|sit=Culture Trip|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
=== Perjodu kolonjali ===
[[File:Virgen_Guápulo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Virgen_Gu%C3%A1pulo.jpg|xellug|daqsminuri|[[Pittura]] ta' nofs is-seklu 18 li turi veduta tal-belt mill-bogħod.]]
Ir-reżistenza tal-Inka indiġeni għall-kolonizzazzjoni Spanjola baqgħet għaddejja fl-1534. Il-konkwistatur [[Diego de Almagro]] stabbilixxa l-belt ta' Santiago de Quito (illum il-ġurnata f'Colta, qrib Riobamba) fil-15 ta' Awwissu 1534, li mbagħad saret San Francisco de Quito fit-28 Awwissu 1534. Iktar 'il quddiem il-belt ġiet stabbilita mill-ġdid fil-pożizzjoni attwali tagħha fis-6 ta' Diċembru 1534 minn 204 insedjaturi mmexxija minn [[Sebastián de Benalcázar]], li ħataf il-mexxej [[Rumiñahui]], u effettivament temm kull reżistenza organizzata. Rumiñahui ġie ġustizzjat fl-10 ta' Jannar 1535.
Fit-28 ta' Marzu 1541, Quito ġiet iddikjarata bħala belt, u fit-23 ta' Frar 1556 ingħatat it-titlu ta' ''Muy Noble y Muy Leal Ciudad de San Francisco de Quito'' ("il-Belt Nobbli u Leali Ħafna ta' San Francisco de Quito"), li kienu l-punt tat-tluq tal-fażi suċċessiva tal-iżvilupp urban. Fl-1563 Quito saret is-sede ta' distrett amministrattiv jew ''Real Audiencia'' ta' Spanja. Ġiet ikklassifikata bħala parti mill-Viċirenju tal-Perù sal-1717, u mbagħad id-distrett sar parti mill-Viċirenju l-ġdid ta' Nueva Granada. Taħt iż-żewġ Viċirenji, id-distrett ġie amministrat minn Quito.
L-Ispanjoli stabbilew il-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu]] Ruman f'Quito. L-ewwel knisja (''El Belén'') inbniet qabel l-istabbiliment uffiċjali tal-belt. F'Jannar 1535 inbena l-Kunvent ta' [[San Franġisk t'Assisi|San Franġisk]], l-ewwel minn madwar 20 kunvent u knisja li nbnew matul il-perjodu kolonjali. L-Ispanjoli kkonvertew il-popolazzjoni indiġena għall-[[Kristjaneżmu]] u użawhom għax-xogħol tal-kostruzzjoni.
[[File:Plano_de_la_Ciudad_de_Quito_hacia_1805._Atribuído_a_Juan_Pío_Montúfar..JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plano_de_la_Ciudad_de_Quito_hacia_1805._Atribu%C3%ADdo_a_Juan_P%C3%ADo_Mont%C3%BAfar..JPG|daqsminuri|Mappa tal-belt ta' Quito tal-1805 magħmula minn Juan Pío Montúfar, it-Tieni Markiż ta' Selva Alegre u l-President tal-Junta Soberana de Quito tal-1809.]]
Fl-1743, wara kważi 210 snin ta' kolonizzazzjoni Spanjola, Quito kienet belt ta' madwar 10,000 abitant. Quito għal perjodu qasir ipproklamat l-indipendenza ''de facto'' tagħha minn Spanja bejn l-1765 u l-1766 matul ir-Rewwixta ta' Quito. Fl-10 ta' Awwissu 1809, reġa' nbeda moviment f'Quito biex tintrebaħ l-indipendenza minn Spanja. Dakinhar ġie żvelat pjan ta' gvern, li ħatar lil [[Juan Pío Montúfar]] bħala President u lil figuri prominenti oħra favur l-indipendenza f'karigi oħra tal-gvern.
Dan il-moviment inizjali ġarrab telfa fit-2 ta' Awwissu 1810, meta t-truppi kolonjali waslu minn [[Lima]], il-Perù, u qatlu lill-mexxejja tar-rewwixta u lil madwar 200 insedjaturi oħra. Sensiela ta' kunflitti laħqu l-qofol tagħhom fl-24 ta' Mejju 1822, meta [[Antonio José de Sucre]], taħt il-kmand ta' [[Simón Bolívar]], mexxa t-truppi fil-Battalja ta' Pichincha, fuq ix-xaqlibiet tal-vulkan. Ir-rebħa tagħhom stabbiliet l-indipendenza ta' Quito u tal-inħawi tal-madwar.
=== Ekwador Repubblikan ===
[[File:Francisco_Javier_Cortés_(atribuido)_-_Entrada_en_la_ciudad_de_Quito_de_las_tropas_espanolas_remitidas_por_el_Virrey_del_Perú_en_1809_-_Museo_de_América_2010-04-01_(cropped)1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Francisco_Javier_Cort%C3%A9s_(atribuido)_-_Entrada_en_la_ciudad_de_Quito_de_las_tropas_espanolas_remitidas_por_el_Virrey_del_Per%C3%BA_en_1809_-_Museo_de_Am%C3%A9rica_2010-04-01_(cropped)1.jpg|daqsminuri|320x320px|''Id-daħla tat-truppi Spanjoli fil-belt ta' Quito mibgħuta mill-Viċirè tal-[[Perù]] fl-1809'', pittura tal-1809 ta' Francisco Javier Cortés. Museo de América ([[Madrid]]).<ref>Bruquetas, Rocío; Medina, Dolores (2015). "Vista de la entrada en la ciudad de Quito de las tropas españolas en 1809. Conservación y restauración". ''Anales del Museo de América'' (bl-Ispanjol) (23): 129–142. ISSN 1133-8741.</ref>]]
Fl-1833, membri tas-Soċjetà tal-Abitanti Ħielsa ta' Quito nqatlu mill-gvern wara li kkonfoffaw kontrih. Fis-6 ta' Marzu 1845 bdiet ir-Rivoluzzjoni ta' Marzu. Fl-1875, il-President tal-pajjiż [[Gabriel García Moreno]] nqatel f'Quito. Sentejn wara, fl-1877, l-Arċisqof [[José Ignacio Checa y Barba]] nqatel bil-velenu waqt li kien qed jiċċelebra quddiesa f'Quito.
Fl-1882 reġa' kien hemm irvellijiet kontra r-reġim tad-dittatur [[Ignacio de Veintimilla]]. Madankollu, dawn ma temmewx il-vjolenza li tfaċċat mal-pajjiż kollu. Fid-9 ta' Lulju 1883, il-kmandant liberali [[Eloy Alfaro]] pparteċipa fil-Battalja ta' Guayaquil, u wara iktar kunflitti sar il-President tal-Ekwador fl-4 ta' Settembru 1895. Wara li temm it-tieni mandat tiegħu fl-1911, huwa mar jgħix fl-[[Ewropa]]. Huwa reġa' lura l-Ekwador fl-1912 u pprova jerġa' jikseb il-poter iżda ma rnexxilux; ġie arrestat fit-28 ta' Jannar 1912 u ntefa' l-ħabs, u mbagħad ħebbew għalih f'attakk fil-ħabs. Ġismu ġie mkaxkar mit-toroq ta' Quito sa park tal-belt, fejn ingħata n-nar.
Fl-1932 faqqgħet il-Gwerra tal-Erbat Ijiem. Din kienet gwerra ċivili li faqqgħet wara l-elezzjoni ta' [[Neptalí Bonifaz]] u wara li ħareġ li kellu passaport Peruvjan. Fit-12 ta' Frar 1949 xandira realistika tar-rumanz ta' [[H. G. Wells]], ''Il-Gwerra tad-Dinjiet'', wasslet għal paniku sħiħ fil-belt u għall-imwiet ta' iktar minn għoxrin ruħ li mietu fin-nirien li tqabbdu fil-belt.<ref>Brown, Robert J. (2004). ''Manipulating the Ether''. McFarland. pp. 251–252. ISBN <bdi>0-7864-2066-9</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://thisiscriminal.com/episode-200-we-interrupt-this-program-11-4-2022/|titlu=Episode 200: We Interrupt This Program (11.4.2022)|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
=== Seklu 21 ===
[[File:Quito_-_Rafael_Salas_(siglo_XIX).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quito_-_Rafael_Salas_(siglo_XIX).jpg|daqsminuri|Pittura ta' nofs is-seklu 19 ta' Quito ta' Rafael Salas.]]
Fl-2011 il-popolazzjoni tal-belt laħqet iż-2,239,191 ruħ. Mill-2002 sar tiġdid taċ-ċentru storiku tal-belt. L-ajruport antik, li nbena wara l-mili ta' laguna bir-radam, ingħalaq għat-traffiku tal-ajru fid-19 ta' Frar 2013. Iż-żona ġiet żviluppata mill-ġdid bħala l-''"Parque Bicentenario"'' (Park Biċentenarju). L-Ajruport Internazzjonali l-ġdid ta' Mariscal Sucre, li jinsab tliet kwarti miċ-ċentru ta' Quito, infetaħ għat-traffiku tal-ajru fl-20 ta' Frar 2013.
Matul l-2003 u l-2004 inbnew il-linji tal-Metrobus (Ecovia), li jaqsmu minn naħa għall-oħra tal-belt mit-Tramuntana għan-Nofsinhar. Ħafna toroq prinċipali u sekondarji ġew estiża u mkabbra, inbnew passaġġi differenti, u t-toroq ġew strutturati mill-ġdid [[Ġeometrija|ġeometrikament]] sabiex jittejjeb il-fluss tat-traffiku u bdiet tinbena sistema ta' subway.
== Sit ta' Wirt Dinji ==
Iċ-Ċentru Storiku ta' Quito ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1978.<ref name=":0" />
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-[[arti]] [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-[[bniedem]]".<ref name=":0" />
== Nies notevoli ==
* [[Jorge Carrera Andrade]] (twieled fl-1902, f'Quito – miet fl-1978, f'Quito), [[poeta]];
* [[Jorge Icaza]] (twieled fl-1906, f'Quito – miet fl-1978, f'Quito), rumanzier;
* [[Sebastián Cordero]] (twieled fl-1972, f'Quito); reġista;
* [[Oswaldo Guayasamín]] (twieled fl-1919, f'Quito – miet fl-1999, f'[[Baltimore]], l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]), pittur;
* [[Christian Benitez]] (twieled fl-1 ta' Mejju 1986, f'Quito – miet fid-29 ta' Lulju 2013, f'[[Doha]], il-[[Qatar]]); plejer tal-[[futbol]] professjonali;
* [[Santa Mariana de Jesús de Paredes]] (twieldet fl-1618, f'Quito – mietet fl-1645, f'Quito), qaddisa [[Knisja Kattolika|Kattolika]];
* [[Eugenio Espejo]] (twieled fil-21 ta' Frar 1747 – miet f'Diċembru 1795), xjenzat;
* [[Byron Sigcho-Lopez]] (twieled fis-7 ta' Lulju 1983), [[politiku]] u attivist tal-komunità ta' [[Chicago]];
* [[Teodelinda Terán Hicks]] (1889-1959); vjolinċellista;
* [[Manuela Saenz]] (twieldet fis-27 ta' Diċembru 1797, f'Quito, mietet fit-23 ta' Novembru 1856, f'Paita, il-[[Perù]]), rivoluzzjonarja;
* [[Juan Manuel Correa]] (twieled fid-9 ta' Awwissu 1999, f'Quito), sewwieq tal-Formula 2;
* [[Juana Miranda]] (1842–1914), qabla u professur.
== Ġemellaġġ ==
Quito hija ġemellata ma':
* [[Bogotá]], il-[[Kolombja]];<ref>{{Ċita web|url=https://www.eltelegrafo.com.ec/noticias/informacion-general/1/cabildos-de-quito-y-bogota-aumentan-la-cooperacion|titlu=Cabildos de Quito y Bogotá aumentan la cooperación|kunjom=Telégrafo|isem=El|data=2012-02-15|sit=El Telégrafo|lingwa=es-es|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
* [[Cádiz]], [[Spanja]];<ref>{{Ċita web|url=http://www.quitoinforma.gob.ec/2018/11/08/quito-y-cadiz-firman-convenio-de-hermanamiento/|titlu=Quito y Cádiz firman Hermanamiento y estrechan lazos de cooperación|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231103172132/https://www.quitoinforma.gob.ec/2018/11/08/quito-y-cadiz-firman-convenio-de-hermanamiento/|arkivju-data=2023-11-03|url-status=dead}}</ref>
* [[Doha]], il-[[Qatar]];<ref>{{Ċita web|url=http://www.quitoinforma.gob.ec/2018/10/03/municipios-de-quito-y-doha-firman-acuerdo-de-hermanamiento/|titlu=Quito y Doha firman acuerdo de hermanamiento|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211217140752/http://www.quitoinforma.gob.ec/2018/10/03/municipios-de-quito-y-doha-firman-acuerdo-de-hermanamiento/|arkivju-data=2021-12-17|url-status=dead}}</ref>
* [[Guangzhou]], iċ-[[Ċina]];<ref>{{Ċita web|url=http://www.eguangzhou.gov.cn/2018-06/05/c_253291.htm|titlu=Sister Cities|sit=www.eguangzhou.gov.cn|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201115142206/http://www.eguangzhou.gov.cn/2018-06/05/c_253291.htm|arkivju-data=2020-11-15|url-status=dead}}</ref>
* [[Guarulhos]], il-[[Brażil]];<ref>{{Ċita web|url=https://www.guarulhos.sp.gov.br/cooperacao-internacional|titlu=Cooperação Internacional|sit=Prefeitura de Guarulhos|lingwa=pt-br|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230407065652/https://www.guarulhos.sp.gov.br/cooperacao-internacional|arkivju-data=2023-04-07|url-status=dead}}</ref>
* [[Krakovja]], il-[[Polonja]];<ref>{{Ċita web|url=https://www.bip.krakow.pl/?sub_dok_id=887|titlu=Współpraca międzynardodowa z miastami zagranicznymi- Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa - BIP MK|sit=www.bip.krakow.pl|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
* [[Lima]], il-[[Perù]];<ref>{{Ċita web|url=https://proyectoallas.net/members/lima/|titlu=Municipalidad Metropolitana de Lima|data=2014-01-02|lingwa=es-MX|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230405150525/https://proyectoallas.net/members/lima/|arkivju-data=2023-04-05|url-status=dead}}</ref>
* [[Louisville]], l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]];<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldkentucky.org/about-sister-cities|titlu=Sister Cities of Louisville|sit=World Affairs Council|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230407065650/https://www.worldkentucky.org/about-sister-cities|arkivju-data=2023-04-07|url-status=dead}}</ref>
* [[Madrid]], Spanja;<ref>{{Ċita web|url=https://www.madrid.es/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=76957c275129a310VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=ce069e242ab26010VgnVCM100000dc0ca8c0RCRD&vgnextfmt=default&idCapitulo=7182437|titlu=Acción Internacional y Ciudadanía Global - Agreements with cities - Ayuntamiento de Madrid|sit=www.madrid.es|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200610162129/https://www.madrid.es/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=76957c275129a310VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=ce069e242ab26010VgnVCM100000dc0ca8c0RCRD&vgnextfmt=default&idCapitulo=7182437|arkivju-data=2020-06-10|url-status=dead}}</ref>
* [[Managua]], in-[[Nikaragwa]];<ref>{{Ċita web|url=http://www.bolsadenoticias.com.ni/2013/Julio/31/ecuador.html|titlu=:::Bolsa de Noticias::: ***Managua, Nicaragua***|sit=www.bolsadenoticias.com.ni|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230407065650/http://www.bolsadenoticias.com.ni/2013/Julio/31/ecuador.html|arkivju-data=2023-04-07|url-status=dead}}</ref>
* [[Medellín]], il-Kolombja;<ref>{{Ċita web|url=https://acimedellin.org/medellin-is-puerto-morelos-first-twinn-city/?lang=en|titlu=Medellín is Puerto Morelos’ first twin city|data=2019-08-06|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
* Il-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]];<ref>{{Ċita web|url=https://portales.sre.gob.mx/coordinacionpolitica/index.php/entidades/76-distrito-federal|titlu=CIUDAD DE MÉXICO|sit=portales.sre.gob.mx|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>
* [[La Paz]], il-[[Bolivja]];
* [[Taipei]], it-[[Tajwan]].
== Referenzi ==
[[Kategorija:Bliet kapitali fl-Amerika]]
[[Kategorija:Ekwador]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Ekwador]]
jfcue9b83xfk0iqvz8jrl6cqr4te77r
Chicago
0
30999
330433
328674
2026-06-07T00:23:56Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330433
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox city}}{{Grammatika}}
'''Chicago''' hija l-akbar belt fir-reġjun Midwest tal-Istati Uniti u tifforma ċ-ċentru ekonomiku u kulturali ewlieni fl-istat ta' Illinois <ref>{{Pdf}}{{Ċita web|url=http://www.mapaq.gouv.qc.ca/SiteCollectiondocuments/TransformationPortail/Regardsurlemarche/RegardsurlemarchedeChicago.pdf|titlu=Regard sur le marché de Chicago}}.</ref>. Chicago tinsab fuq ix-xatt tal -Lbiċ tal-Lag Michigan, wieħed mill-ħames Lagi l-Kbar ta' [[l-Amerika ta' Fuq]]. Ix-xmajjar Chicago u Calumet jgħaddu mill-belt.
Post kummerċjali mwaqqfa fl-aħħar {{XVIIIe siècle}} minn Jean Baptiste Pointe du Sable, mulattu imwieled f'Santo Domingo, Chicago saret muniċipalità fl-1833 u kiseb uffiċjalment l-istatus ta 'belt fl-1837 <ref>{{Ċita web|url=http://encyclopedia.chicagohistory.org/pages/11480.html|titlu=Act of Incorporation for the City of Chicago, 1837|pubblikatur=State of Illinois|lingwa=en|data-aċċess=3 mars 2011}}.</ref> . Il-belt żviluppat malajr f'nofs is- {{XIXe siècle}} <ref>{{Ċita ktieb|data=2004|kapitlu=Metropolitan Growth|titlu=The Encyclopedia of Chicago|url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/821.html|lingwa=en|edizzjoni=University of Chicago Press|post=Chicago|paġna=821|paġni=1117|isbn=0-226-31015-9|oclc=54454572|data-aċċess=2022}}.</ref> tant li fl-1860 kienet l-iżgħar belt fl-Istati Uniti li qabeż popolazzjoni ta’ 100,000 abitant <ref name=":1">{{Ċita ktieb|data=2004|kapitlu=Demography|titlu=The Encyclopedia of Chicago|url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/962.html|lingwa=en|edizzjoni=University of Chicago Press|post=Chicago|paġna=962|paġni=1117|isbn=0226310159|oclc=54454572|data-aċċess=2022}}.</ref> . Il-popolazzjoni ta' Chicago kibret għal 503,000 fl-1880, imbagħad irduppjat għal aktar minn miljun matul l-għaxar snin. <ref name=":1" /> L-isplużjoni tal-kostruzzjoni aċċellerat it-tkabbir tal-popolazzjoni fl-għexieren ta’ snin ta’ wara, u sal-1900, Chicago kienet fost il-ħames bliet l-aktar popolati fuq il-pjaneta wara [[Belt ta' New York|New York]], [[Londra]], [[Pariġi]] u [[Berlin]] . <ref name=":2">{{Ċita ktieb|data=1987|titlu=Four thousand years of urban growth : an historical census|lingwa=en|edizzjoni=St. David's University Press|post=Lewiston, N.Y., U.S.A.|paġni=656|isbn=0-889-46207-0|lccn=86031122|oclc=14932011}}.</ref>
Il-belt ta' Chicago għandha {{nombre|2746388|habitants}} <ref name="pop2017"><span class="ouvrage"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> « [https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/chicagocityillinois/PST045219 <cite lang="en" style="font-style:normal;">U.S. Census Bureau QuickFacts: Chicago city, Illinois; UNITED STATES</cite>] », sur <span class="italique">census.gov</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time datetime="2018-05-27" class="nowrap" data-sort-value="2018-05-27">27 mai 2018</time>)</small></span>.</ref> u tkopri {{unité|606|km|2}} <ref name="pop2017" /> . L-abitanti tagħha jissejħu ''Chicagoans'' <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/service/faq_651885.html|titlu=Le P'tit Dico|sit=lemonde.fr|data-aċċess=2016-05-18}}.</ref> (jew aktar rari ''Chicagolais'' <ref>[https://fr.wiktionary.org/wiki/Chicagolais Chicagolais] (nom) et [https://fr.wiktionary.org/wiki/chicagolais chicagolais] (adjectif) sur le [[Wiktionnaire]].</ref> ). It-tielet l-akbar belt fl-Istati Uniti skont il-popolazzjoni, iż -żona metropolitana ta’ Chicago (magħrufa komunement bħala {{citation|Chicagoland}} ) għandha madwar 10 miljun abitant u testendi fuq {{unité|28163|km|2}} <ref>{{Ċita web|url=https://www2.census.gov/programs-surveys/popest/tables/2010-2019/metro/totals/csa-est2019-annres.xlsx|titlu=Annual Estimates of the Resident Population for Combined Statistical Areas in the United States and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2019 (CSA-EST2019-ANNRES)|awtur=United States Census Bureau, Population Division|data=Mars 2020 (retrouvé le 5 mai 2020)|lingwa=en|format=xls}}.</ref> fi tliet stati ( Illinois, Indiana u Wisconsin ), li tagħmilha r-raba’ l-akbar żona metropolitana fl [[L-Amerika ta' Fuq|-Amerika ta’ Fuq]] wara [[Belt tal-Messiku|Mexico City]], New York u [[Los Angeles]] <ref name="PopEstCSA">{{Ċita web|url=https://www.iweblists.com/us/population/MetropolitanStatisticalAreaPop.html|titlu=United States Metropolitan Statistical Area Population|sit=iweblists.com|data-aċċess=2023-09-03}}.</ref> {{,}} <ref name="globalmetro">{{Ċita web|url=https://www.globalgeografia.com/en/north-america/largest-cities-north-central-america.htm|titlu=Largest cities in North America and in Central America|sit=globalgeografia.com|data-aċċess=2023-09-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230606193033/https://www.globalgeografia.com/en/north-america/largest-cities-north-central-america.htm|arkivju-data=2023-06-06|url-status=dead}}.</ref> . Hija s- sede tal -Kontea ta' Cook, it-tieni l-aktar kontea popolata fl-Istati Uniti wara Los Angeles .
Chicago hija belt alpha ta' klassi dinjija <ref>{{Ċita web|url=http://www.atkearney.com/images/global/pdf/2012_Global_Cities_Index_and_Emerging_Cities_Outlook-FINAL3.pdf|titlu=2012 Global Cities Index and Emerging Cities Outlook|sit=atkearney.com|lingwa=en|format=pdf|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120805142145/http://www.atkearney.com/images/global/pdf/2012_Global_Cities_Index_and_Emerging_Cities_Outlook-FINAL3.pdf|arkivju-data=5 août 2012}}.</ref> . Fl-2018, ġiet ikklassifikata l-ewwel fuq lista ta’ 32 belt mill ''-Indiċi tal-Ħajja tal-Belt tar-rivista Time Out'', wara stħarriġ globali dwar il- kwalità tal-ħajja urbana fi stħarriġ ta’ {{nombre|15000|personnes}} {{,}} <ref>{{Ċita web|url=http://www.businessinsider.com/the-32-most-fun-friendly-and-affordable-cities-in-the-world-2018-1|titlu=The 32 most fun, friendly, and affordable cities in the world|kunjom=Millington|isem=Alison|data=April 25, 2018|sit=[[Business Insider]]|data-aċċess=2 mai 2018}}.</ref> {{,}} {{,}} , u kienet ikklassifikata t-tieni l-isbaħ belt fid-dinja wara [[Praga]] fl-2021 <ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/chicago/news/chicago-was-just-voted-the-2nd-most-beautiful-city-in-the-world-090921|titlu=Chicago was just voted the 2nd most beautiful city in the world|kunjom=Krupp|isem=Emma|data=2021-09-09|sit=Time Out Chicago|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-09-03}}.</ref> . Chicago huwa t-tieni l-akbar ċentru industrijali fl-Istati Uniti u jappartjeni għall- {{citation|[[Rust Belt|ceinture des usines]]}} ( ''{{Langue|en|texte=Manufacturing Belt}}'' ) <ref>https://web.archive.org/web/20231129052452/https://geoconfluences.ens-lyon.fr/glossaire/rust-belt (consulté le 29 octobre 2023)</ref>, iżda l-belt hija wkoll waħda miċ-ċentri finanzjarji ewlenin fid-dinja u l-ewwel borża għall-materja prima agrikola fid- dinja <ref>{{Ċita web|url=http://www.agrisalon.com/fr/permalien/article/6996882/la-bourse-de-chicago|titlu=Gross Metropolitan Product with housing update June 2008|data=juin, 2008|pubblikatur=United States Conference of Mayors|post=Washington, D.C.|paġna=14|lingwa=en|format=pdf|data-aċċess=15 septembre 2006}}.</ref> . Huwa f'Chicago li l-prezzijiet tal -qamħ u s-sojja fl-Istati Uniti huma stabbiliti <ref>https://www.lexpress.fr/economie/le-chicago-board-of-trade_1344062.html (consulté le 29 octobre 2023)</ref> . Il-belt tikklassifika fit-tielet post nazzjonali għan-numru ta' kumpaniji li jinsabu fiż-żona metropolitana tagħha <ref name="gm">{{Ċita web|url=http://greyhill.com/gross-metropolitan-product|titlu=Gross Metropolitan Product|pubblikatur=Greyhill Advisors|lingwa=en|data-aċċess=26 septembre 2011}}.</ref>, li l-aktar importanti minnhom huma Motorola, Boeing, United Airlines, McDonald's, Sears, Mondelez International u Abbott Laboratories . Hemm inħolqu kumpaniji oħra, bħal Hertz, waħda mill-akbar ditti tal-kiri tal-karozzi <ref>{{Ċita web|url=https://www5.hertz.com/rentacar/abouthertz/index.jsp?targetPage=CorporateProfile.jsp&c=aboutHertzHistoryView#:~:text=In%201918,%20an%20ambitious%20pioneer,the%20company%20to%20John%20D.|titlu=Corporate Profile|sit=www5.hertz.com|data-aċċess=2023-09-03}}.</ref> . L-industrija timpjega aktar minn miljun ruħ fiż-żona metropolitana ta' Chicago. <ref name="gm" />
Meqjus bħala l-post fejn twieled is -skyscrapers {{,}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/culture/article/20150930-chicago-birthplace-of-the-skyscraper|titlu=The city that changed architecture forever|kunjom=Glancey|isem=Jonathan|sit=bbc.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-06-19}}.</ref>, wettaq il-ftuħ fl-1885 tal- Bini tal-Assigurazzjoni tad-Dar, l-ewwel bini tat-tip tiegħu fid-dinja <ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/first-skyscraper|titlu=First skyscraper|sit=Guinness World Records|lingwa=en-gb|data-aċċess=2022-06-19}}.</ref> . Illum, Chicago għadha fost l-għaxar ibliet fid-dinja bl-aktar skyscrapers <ref>{{Ċita web|url=https://www.skyscrapercenter.com/cities?list=buildings-150|titlu=Cities by Number of 150m+ Buildings - The Skyscraper Center|sit=skyscrapercenter.com|data-aċċess=2022-06-19}}.</ref> . It- Torri Willis (imsejjaħ {{citation étrangère|Sears Tower|langue=en}} sal-2009) kien, mill-1973 sal-1998, l-ogħla skajskrejper fid-dinja <ref>{{Ċita web|url=http://skyscraperpage.com/diagrams/?31982644|titlu=Diagramme des plus hauts gratte-ciels incluant l'antenne|sit=skyscraperpage.com|data-aċċess=19 novembre 2007}}.</ref> u sal-lum huwa t-tielet l-ogħla bini fil- kontinent Amerikan wara One World Trade Center u Central Park Tower fi New York. Chicago għamlet kontribuzzjonijiet notevoli għall-iżvilupp tal-moviment ''City Beautiful'' u kisbet fama kulturali kbira bl-arkitettura moderna tagħha <ref>{{Ċita web|url=http://tudl0867.home.xs4all.nl/skylines.html|titlu=The World's Best Skylines|sit=tudl0867.home|lingwa=en}}.</ref> li tattira miljuni ta 'viżitaturi kull sena . Bis-saħħa tal-post eċċezzjonali tagħha, il-belt tikkostitwixxi ċentru ewlieni ta' komunikazzjoni għar-rotot tal-art (waħda mill-aktar importanti fl-Amerika ta' Fuq) u t-trasport bl-ajru biż-żewġ ajruporti internazzjonali tagħha, O'Hare u Midway <ref>[https://www.flychicago.com/Pages/default.aspx « O'Hare international airport et Midway international airport »], sur ''www.flychicago.com''.</ref> . Fl-aħħarnett, il-belt għandha bosta stabbilimenti ta' edukazzjoni ogħla, mużewijiet prestiġjużi, teatri rinomati u orkestra sinfonika magħrufa mad-dinja kollha <ref name="cso">{{Ċita web|url=https://cso.org/about/cso/|titlu=Chicago Symphony Orchestra|sit=Experience the Chicago Symphony Orchestra|lingwa=en-us|data-aċċess=2023-09-03}}.</ref> .
== Referenzi ==
[[Kategorija:Bliet tal-Istati Uniti]]
ee0ovzqdx6uoix4i2zsaa458hqde33p
Park Nazzjonali ta' Serengeti
0
31137
330442
327460
2026-06-07T06:30:18Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330442
wikitext
text/x-wiki
[[Stampa:Serengeti-Landscape-2012.JPG|daqsminuri|267x267px|Il-pajsaġġ tal-Park Nazzjonali ta' Serengeti.]]
Il-'''Park Nazzjonali ta' Serengeti''' huwa park nazzjonali kbir fit-Tramuntana tat-[[Tanżanija|Tanzanija]] estiż fuq erja ta' 14,763 km<sup>2</sup> (5,700 mil kwadru).<ref>{{Ċita web|url=https://english.news.cn/20220322/4aecaaf3d4e240b58dcdd6073559bdc8/c.html|titlu=Black rhino dies aged 43 in Tanzania's Serengeti National Park-Xinhua|sit=english.news.cn|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> Jinsab fil-Lvant tar-Reġjun ta' Mara u fil-Grigal tar-Reġjun ta' Simiyu, u fih iktar minn 1,500,000 ettaru (3,700,000 akru) ta' savanna mhux mittiefsa. Il-park nazzjonali ġie stabbilit fl-1940.
Il-Park Nazzjonali ta' Serengeti huwa magħruf sew għall-ikbar migrazzjoni annwali tal-[[Annimal|annimali]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] ta' iktar minn 1.5 miljun nju blu u 250,000 żebra, flimkien ma' merħliet iżgħar ta' gazzelli ta' Thomson u ta' eland.<ref>Sinclair, Anthony Ronald Entrican (1995). ''Serengeti II: Dynamics, Management, and Conservation of an Ecosystem''. University of Chicago Press. p. 15.</ref> Il-park nazzjonali jospita wkoll l-ikbar popolazzjoni ta' [[Iljun|iljuni]] fl-[[Afrika]]. Huwa mhedded mid-deforestazzjoni, mit-tkabbir tal-popolazzjoni tal-[[bniedem]] u mill-biedja.
== [[Etimoloġija]] ==
L-isem "Serengeti" oriġina mill-kelma ''siringet'' li tintuża mill-poplu Maasai biex jirreferu għall-inħawi, li tfisser "il-post fejn l-art tibqa' sejra għal dejjem".<ref>{{Ċita web|url=https://kalamasafaris.com/portfolio/serengeti-national-park/|titlu=Serengeti National Park - Tanzania - Kalama Safaris|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-01-08}}</ref>
== Storja ==
Fl-1930, erja ta' 2,286 kilometru kwadru (883 mil kwadru) ġiet iddeżinjata bħala riżerva naturali fin-Nofsinhar u fil-Lvant tal-pjanuri ta' Serengeti.<ref>{{Ċita web|url=https://www.serengeti.com/information-serengeti-national-park.php|titlu=Serengeti National Park travel information - Tanzania|sit=serengeti.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> Fis-snin 30 tas-seklu 20, il-gvern ta' Tanganyika stabbilixxa sistema ta' parks nazzjonali konformi mal-Konvenzjoni dwar il-Preservazzjoni tal-Fawna u tal-Flora fl-Istat Naturali Tagħhom. Ir-riżerva saret park nazzjonali fl-1940. Ingħatat protezzjoni stretta fl-1948 meta ġie stabbilit il-Bord tal-Fiduċjarji tal-Park Nazzjonali ta' Serengeti biex jamministra l-park nazzjonali. Il-gvern irrestrinġa ċ-ċaqliq tal-poplu Maasai residenti, u l-konfini tal-park ġew finalizzati fl-1951.<ref>Neumann, R.P. (1995). "Ways of seeing Africa: colonial recasting of African society and landscape in Serengeti National Park". ''Ecumene''. '''2''' (2): 149–169.</ref> Fl-1959, erja ta' 8,300 km<sup>2</sup> (3,200 mil kwadru) ġiet maqtugħa għaliha fil-parti tal-Lvant tal-park nazzjonali u ġiet stabbilita mill-ġdid bħala ż-[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] bil-ħsieb li jiġu akkomodati l-interessi tal-użu tal-art tradizzjonali tal-poplu Maasai f'żona tal-art b'diversi użi.<ref>Wanitzek, U. & Sippel, H. (1998). "Land rights in conservation areas in Tanzania". ''GeoJournal''. '''46''' (2): 113–128.</ref> Fl-1981, il-Park Nazzjonali ta' Serengeti kien ikopri 12,950 km<sup>2</sup> (5,000 mil kwadru), li kien inqas minn nofs il-pjanuri ta' Serengeti.<ref>Makacha, S.; Msingwa, M.J. & Frame, G.W. (1982). "Threats to the Serengeti herds". ''Oryx''. '''16''' (5): 437–444.</ref>
Il-Park Nazzjonali ta' Serengeti sar famuż wara li [[Bernhard Grzimek]] u ibnu [[Michael Grzimek|Michael]] ipproduċew ktieb u dokumentarju bit-titlu ''Serengeti Shall Not Die'' fl-1959.<ref>Boes, T. (2013). "Political animals: ''Serengeti Shall Not Die'' and the cultural heritage of mankind". ''German Studies Review''. '''36''' (1): 41–59.</ref>
== Sit ta' Wirt Dinji ==
Il-Park Nazzjonali ta' Serengeti ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/156/|titlu=Serengeti National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-08}}</ref>
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (vii)''' "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-'''kriterju (x)''' "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-[[Bijodiversità|diversità bijoloġika]], inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-[[xjenza]] jew tal-konservazzjoni".<ref name=":0" />
== Natura selvaġġa ==
[[File:Serengeti_western_corridor-1001.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Serengeti_western_corridor-1001.jpg|daqsminuri|In-nju fil-Kuritur tal-Punent.]]
Il-Park Nazzjonali ta' Serengeti ilu jifforma Unità ta' Konservazzjoni tal-Iljuni mill-2005 flimkien mar-Riżerva Nazzjonali tal-Maasai Mara.<ref>IUCN Cat Specialist Group (2006). ''Conservation Strategy for the Lion'' Panthera leo ''in Eastern and Southern Africa''. Pretoria, South Africa: IUCN.</ref> Iktar minn 3,000 iljun jgħixu f'din l-ekosistema.<ref>Mésochina, P.; Mbangwa, O.; Chardonnet, P.; Mosha, R.; Mtui, B.; Drouet, N. & Kissui, B. (2010). Conservation status of the lion (''Panthera leo'' Linnaeus, 1758) in Tanzania (Report). [[Pariġi]]: SCI Foundation, MNRT-WD, TAWISA & IGF Foundation.</ref> Id-densità tal-popolazzjoni tal-leopard Afrikan hija stmata li tlaħħaq il-5.41 individwi kull 100 km<sup>2</sup> (39 mil kwadru) fl-istaġun tan-nixfa.<ref>Allen, M.L.; Wang, S.; Olson, L.O.; Li, Q. & Krofel, M. (2020). "Counting cats for conservation: seasonal estimates of leopard density and drivers of distribution in the Serengeti". ''Biodiversity and Conservation''. '''29''' (13): 3591–3608.</ref>
Il-merħliet ta' [[Iljunfant|iljunfanti]] Afrikani rkupraw minn rekord ta' popolazzjoni baxxa fis-snin 80 tas-seklu 20 ikkawżat mill-insib, u sal-2014 kien hemm iktar minn 5,000 individwu.<ref>Mduma, H.; Musyoki, C.; Maliti Kyale, D.; Nindi, S.; Hamza, K.; Ndetei, R.; Machoke, M.; Kimutai, D.; Muteti, D.; Maloba, M.; Bakari, S. & Kohi, E. (2014). Aerial Total Count of Elephants and Buffaloes in the Serengeti-Mara Ecosystem (Report). Nairobi, Kenya: WWF-World Wide Fund For Nature.</ref> Il-popolazzjoni tal-buflu Afrikan battiet bejn l-1976 u l-1996 minħabba l-insib, iżda żdiedet għal 28,524 individwu sal-2008.<ref>Metzger, K.L.; Sinclair, A.R.E.; Hilborn, R.; Hopcraft, J.G.C. & Mduma, S.A. (2010). "Evaluating the protection of wildlife in parks: the case of African buffalo in Serengeti". ''Biodiversity and Conservation''. '''19''' (12): 3431–3444.</ref> Il-popolazzjoni ta' rinoċeronti suwed kienet naqset għal madwar 10 individwi fis-snin 80 tas-seklu 20 minħabba l-insib, u attwalment fil-park jgħixu inqas minn 70 individwu.<ref>{{Ċita web|url=https://news.mongabay.com/2015/01/how-black-rhinos-and-local-communities-help-each-other-in-namibia/|titlu=How black rhinos and local communities help each other in Namibia|data=2015-01-07|sit=Mongabay Environmental News|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> Ir-rinoċeronti jgħammru l-iktar fil-ħaxix u fl-arbuxxelli tat-tip ''Indigofera'', ''Acacia'' u ''Crotalaria''.<ref>Anderson, T.M.; Ngoti, P.M.; Nzunda, M.L.; Griffith, D.M.; Speed, J.D.; Fossøy, F.; Røskaft, E. & Graae, B.J. (2020). "The burning question: does fire affect habitat selection and forage preference of the black rhinoceros ''Diceros bicornis'' in East African savannahs?". ''Oryx''. '''54''' (2): 234–243.</ref>
[[Mammiferu|Mammiferi]] [[Karnivoru|karnivori]] oħra jinkludu ċ-cheetah, madwar 3,500 jena tat-tikek, ix-xakall ta' dahru iswed, il-lupu Afrikan, il-baġer wikkiel l-għasel, il-jena tal-istrixxi, il-karakal, is-serval, il-mangus tal-istrixxi, u żewġ speċijiet ta' lontri. Il-[[kelb]] selvaġġ Afrikan ġie rritornat fiż-żona fl-2012 wara li kien għeb fl-1991.<ref>{{Ċita web|url=https://news.mongabay.com/2019/03/why-did-serengetis-wild-dogs-disappear-study-challenges-controversial-hypothesis/|titlu=Why did Serengeti’s wild dogs disappear? Study challenges controversial hypothesis|data=2019-03-01|sit=Mongabay Environmental News|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> Mammiferi oħra jinkludu l-ippopotamu, il-[[ħanżir]] selvaġġ Afrikan, l-aardvark, l-aardwolf, il-[[qattus]] selvaġġ Afrikan, iż-żibett Afrikan, il-genet, iz-zorilla, il-ballottra tal-istrixxi Afrikana, il-volpi bil-widnejn ta' pippistrell, il-[[pangolin]] tal-art, il-porkuspin tat-toppu, tliet speċijiet ta' hyraxes u l-[[liebru]] tal-Kap. Il-primati bħall-babwini sofor u ħadranija, u x-xadina ''Chlorocebus pygerythrus'' u l-guereza jgħixu wkoll fil-foresti tax-xmara Grumeti.<ref>Kennedy, A. S.; Kennedy, V. (2014). ''Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area''. Princeton, New Jersey. ISBN <bdi>978-1-4008-5138-6</bdi>.</ref>
Fost ir-rettili hemm il-kukkudrill tan-[[Nil]], il-fekruna tal-art leopard, it-terrapin, l-agama, il-varan tan-Nil, il-kamaleonte ta' Jackson, il-pitun Afrikan, il-mamba iswed, il-kobra ta' għonqu iswed, u l-lifgħa neffieħa.
Fil-park nazzjonali hemm iktar minn 500 speċi ta' [[Għasfur|għasafar]], fosthom in-nagħma tal-Maasai, l-ajkla ''Sagittarius serpentarius'', il-pitarra ta' kori, il-farawna tal-elmu, il-ħaġla sidirha griż, il-venewwa s-sewda, il-ħamiema tal-kullar Afrikan, in-nissieġ tal-bufli tal-munqar aħmar, il-buċeru tal-art tan-Nofsinhar, l-għarnuq tat-toppu, il-velleran, l-agrett tal-bhejjem, ir-russett iswed, il-papra tal-munqar imħatteb, iċ-ċikonja tal-munqar sarġ, iċ-ċikonja bajda, ir-russett ġgantesk, iċ-ċikonja marabou, iċ-ċikonja tal-munqar isfar, il-gurlin tat-tikek, il-fjamingu minuri, iċ-ċikonja ras ta' baliena, iċ-ċikonja ta' Abdim, il-ħamerkop, il-venewwa ta' hadada, l-ajkla Afrikana wikkiela tal-ħut, il-pellikan ta' dahru roża, il-buċeru tal-munqar aħmar tat-Tanzanija, l-ajkla marzjali, il-wiżża tal-[[Eġittu]], l-amorin, il-wiżża armata, in-naqqar tal-gniedes, u bosta speċijiet ta' avultuni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.exoticbirding.com/tanzania/serengeti/checklist.html|titlu=Bird Checklist for Serengeti National Park|sit=www.exoticbirding.com|data-aċċess=2024-01-08}}</ref>
=== Il-Migrazzjoni l-Kbira ===
Il-Migrazzjoni l-Kbira hija l-itwal migrazzjoni fuq l-art fid-dinja. Ir-rotta sħiħa tal-migrazzjoni hija twila madwar 800 kilometru (500 mil). Fin-Nofsinhar ta' din ir-rotta tal-migrazzjoni hemm iż-Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro fejn jitwieldu madwar miljun nju bejn Jannar u Marzu. Sa Marzu, fil-bidu tal-istaġun tan-nixfa, bejn wieħed u ieħor 1.5 miljun nju u 250,000 żebra jibdew il-migrazzjoni lejn it-Tramuntana fid-direzzjoni ta' Maasai Mara fil-[[Kenja]]. L-eland, iż-żebri tal-pjanura u l-gazzelli ta' Thomson jingħaqdu man-nju. F'April u f'Mejju, il-merħliet tal-migrazzjoni jgħaddu mill-Kuritur tal-Punent. Sabiex jaslu Maasai Mara, il-merħliet iridu jaqsmu x-xmajjar Grumeti u Mara, fejn jgħixu madwar 3,000 kukkudrill li jkunu għassa għalihom. Għal kull nju maqbud mill-kukkudrill, jgħerqu 50. Meta jintemm l-istaġun tan-nixfa fl-aħħar ta' Ottubru, il-merħliet tal-migrazzjoni jibdew jerġgħu lura lejn in-Nofsinhar. Madwar 250,000 nju u 30,000 żebra tal-pjanura jmutu kull sena minħabba li jgħerqu, jittieklu mill-predaturi, jgħejjew, jimirdu jew imutu bl-għatx.<ref>Medina, N. (2019). ''Where Is the Serengeti?''. WhoHQ. [[Belt ta' New York|New York]]: Penguin Random House. ISBN <bdi>9781524792565</bdi>.</ref>
== Ġeoloġija ==
[[File:Lava_lengai.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lava_lengai.jpg|daqsminuri|Il-[[lava]] tal-karbonatit fil-vulkan ta' Ol Doinyo Lengai.]]
Il-kumpless [[Ġeoloġija|ġeoloġiku]] tal-park jikkonsisti minn ħaġar aħdar tas-Sistema ta' Archaen Nyanzi (2.81-2.63 Ga ilu), plutoni tal-granit u tal-gness ta' Archaean (2.72-2.56 Ga ilu), li ġew olzati 180 Ma ilu) li jiffurmaw ''koppies'' u għoljiet tawwalin, il-Medda Neoproterożojka tal-[[Możambik|Mozambique]] li tikkonsisti mill-kwarzit u mill-granit, u l-Grupp Neoproterożojku ta' Ikorongo, li jikkonsisti mill-ġebel ramli, mix-xist u mid-depożiti tas-sedimenti li jiffurmaw l-irdumijiet lineari. Il-parti tax-Xlokk tal-park fiha blat vulkaniku Neoġen u rmied vulkaniku Oloċen ta' Oldoinyo Lengai. Ix-xmajjar Grumeti, Mara, Mbalageti u Orangi jnixxu lejn il-Punent fil-Lag ta' Victoria, filwaqt li x-xmara Oldupai tnixxi lejn il-Lvant fl-Imraġ ta' Olbalbal.<ref>Scoon, Roger (2018). ''Geology of National Parks of Central/ Southern Kenya and Northern Tanzania: Geotourism of the Gregory Rift Valley, Active Volcanism and Regional Plateaus''. Springer. pp. 69–79. ISBN <bdi>9783319737843</bdi>.</ref>
Fil-parti tal-Lvant tal-park hemm il-bwar vulkaniċi tal-ħaxix ta' Serengeti li huma Żona Ekoloġika Tropikali tal-Bwar tal-Ħaxix. Il-bwar tal-ħaxix jikbru fuq depożiti ta' rmied vulkaniku mill-Vulkan ta' Kerimasi, li żbroffa 150,000 sena ilu, kif ukoll mill-iżbroffar vulkaniku ta' Ol Doinyo Lengai, li ħolqu saffi ta' tufa tal-ġir u ħamrija kalċitika iebsa (vertisol) mill-erożjoni rapida tal-lava tan-natrokarbonatit prodotta mill-vulkani.<ref>{{Ċita web|url=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=222120|titlu=Global Volcanism Program {{!}} Ol Doinyo Lengai|sit=Smithsonian Institution {{!}} Global Volcanism Program|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://volcanoes.usgs.gov/observatories/hvo/hvo_volcano_watch.html?vwid=652|titlu=Hawaiian Volcano Observatory|sit=volcanoes.usgs.gov|data-aċċess=2024-01-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210625020428/https://volcanoes.usgs.gov/observatories/hvo/hvo_volcano_watch.html?vwid=652|arkivju-data=2021-06-25|url-status=dead}}</ref><ref>Kindt, R., Lillesø, J.-P. B., van Breugel, P., Bingham, M., Sebsebe Demissew, Dudley, C., Friis, I., Gachathi, F., Kalema, J., Mbago, F., Minani, V., Moshi, H. N., Mulumba, J., Namaganda, M., Ndangalasi, H.J., Ruffo, C.K., Jamnadass, R. and Graudal, L. 2011. ''Potential natural vegetation of eastern Africa.'' Volume 5: Description and tree species composition for other potential natural vegetation types. Forest & Landscape Working Paper 65-2011.</ref>
== Ġeografija ==
[[File:Serengeti_-_plains.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Serengeti_-_plains.jpg|daqsminuri|Il-pjanura tal-Park Nazzjonali ta' Serengeti.]]
Il-park ikopri erja ta' 14,750 km<sup>2</sup> (5,700 mil kwadru)<ref>{{Ċita web|url=https://www.protectedplanet.net/2575|titlu=Protected Planet {{!}} Serengeti National Park|sit=Protected Planet|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> ta' pjanuri tal-ħaxix, savanna, foresti max-xmajjar u boskijiet. Il-park jinsab fil-Majjistral tat-Tanzanija, ikkonfinat fit-Tramuntana mill-fruntiera mal-Kenja, fejn ikompli fir-Riżerva Nazzjonali ta' Maasai Mara. Lejn ix-Xlokk tal-park hemm iż-Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro, lejn il-Lbiċ hemm ir-Riżerva Naturali ta' Maswa, lejn il-Punent hemm ir-Riżervi Naturali ta' Ikorongo u ta' Grumeti, u lejn il-Grigal u l-Lvant hemm iż-Żona ta' Kontroll Naturali ta' Loliondo.
Il-pajsaġġ tal-pjanura ta' Serengeti jvarja ferm, mis-savanna għall-boskijiet fl-għoljiet għall-bwar tal-ħaxix fi spazji miftuħa. Id-diversità [[Ġeografija|ġeografika]] tar-reġjun hija dovuta għall-kundizzjonijiet tat-temp estremi li fnew iż-żona, b'mod partikolari l-kombinament qawwi tas-sħana u r-riħ. Il-ħabitats differenti fir-reġjun jaf oriġinaw minn sensiela ta' vulkani, li l-attività tagħhom sawret il-karatteristiċi ġeografiċi bażiċi tal-pjanura billi żdiedu l-muntanji u l-krateri fil-pajsaġġ.
Ix-xmara Mara, li tnixxi qalb ir-Riżerva Nazzjonali ta' Maasai Mara mill-artijiet għoljin tal-Kenja sal-Lag ta' Victoria, hija l-unika xmara bi fluss permanenti fl-ekosistema ta' Serengeti.<ref>{{Ċita web|url=https://www.serengeti.com/geology-serengeti-national-park.php|titlu=Geology of Serengeti National Park - Tanzania|sit=serengeti.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-08}}</ref>
Il-park huwa maqsum fi tliet reġjuni:
* Il-Pjanuri ta' Serengeti: l-iżjed karatteristika magħrufa ta' Serengeti huma l-bwar tal-ħaxix kważi bla siġar fin-Nofsinhar. Fihom hemm ''kopjes'', formazzjonijiet tal-granit li jservu bħala postijiet ta' osservazzjoni għall-predaturi. Il-Bwar tal-Ħaxix Vulkaniċi huma komunità ta' pjanti edafiċi li jikbru fuq ħamrija li rriżultat mill-irmied vulkaniku mill-vulkani fil-qrib.
* Il-Kuritur tal-Punent: il-karatteristika ġeografika prinċipali hi ż-żewġ xmajjar, Grumeti u Mbalageti. Hemm gruppi kbar ta' foresti max-xmajjar u xi ktajjen muntanjużi żgħar. Il-Migrazzjoni l-Kbira tgħaddi minn dan il-kuritur minn Mejju sa Lulju. Il-kuritur huwa estiż sal-Lag ta' Victoria. Iż-żona hija iktar ċatta mill-partijiet tat-Tramuntana tal-park u huwa iktar miksi sew bil-pjanti mill-pjanuri tan-Nofsinhar.
* It-Tramuntana ta' Serengeti: il-pajsaġġ huwa ddominat minn boskijiet fi spazju miftuħ, b'mod predominanti f'Commiphora u fl-għoljiet Seronera fin-Nofsinhar sax-xmara Mara mal-fruntiera mal-Kenja. Din iż-żona hija remota u relattivament inaċċessibbli.
L-abitazzjoni umana hija pprojbita fil-park għajr għall-persunal tal-Awtorità tal-Parks Nazzjonali tat-Tanzanija, ir-riċerkaturi u l-persunal tad-diversi lukandi lussużi, kampeġġi u lukandi normali. L-insedjament prinċipali huwa dak ta' Seronera bil-mitjar primarju tiegħu.<ref>{{Ċita web|url=https://ourairports.com/airports/HTSN/|titlu=Seronera Airport (SEU) @ OurAirports|sit=ourairports.com|data-aċċess=2024-01-08}}</ref>
== Amministrazzjoni u protezzjoni ==
[[File:Siam_Weed.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Siam_Weed.jpg|daqsminuri|Il-ħaxix ta' Siam, speċi invażiva li ġiet introdotta fil-park.]]
Il-park tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO skont il-kategorija (ii) tas-sistema ta' protezzjoni żviluppata mill-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura, u b'hekk għandu jiġi ġestit b'tali mod li jħares il-proċessi ekoloġiċi jew tal-ekosistema.<ref>{{Ċita web|url=https://www.iucn.org/our-work/protected-areas-and-land-use|titlu=Protected areas and land use {{!}} IUCN|sit=www.iucn.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-08}}</ref>
Il-korp amministrattiv tal-parks kollha fit-Tanzanija huwa l-Awtorità tal-Parks Nazzjonali tat-Tanzanija. [[Myles Turner]] kien wieħed mill-ewwel għassiesa tan-natura selvaġġa tal-park u huwa akkreditat li ġab l-insib taħt kontroll.<ref>{{Ċita web|url=https://fzs.org/de/projekte/tansania/serengeti/|titlu=Serengeti-Nationalpark|data=2020-06-20|sit=Zoologische Gesellschaft Frankfurt|lingwa=de|data-aċċess=2024-01-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231205190629/https://fzs.org/de/projekte/tansania/serengeti/|arkivju-data=2023-12-05|url-status=dead}}</ref>
== Theddidiet ==
Id-deforestazzjoni fir-reġjun tal-Foresta ta' Mau bidlet l-idroloġija tax-xmara Mara.<ref>{{Ċita web|url=http://www.takepart.com/article/2015/03/06/serengeti-wildebeest-migration-highway-poachers/|titlu=A New Threat in the Serengeti to the World’s Greatest Animal Migration {{!}} TakePart|data=2021-01-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210127091501/http://www.takepart.com/article/2015/03/06/serengeti-wildebeest-migration-highway-poachers/|arkivju-data=2021-01-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Hemm speċijiet invażivi ta' pjanti bħall-ħaxix ta' Siam, il-bajtar, l-arċmisa u l-ġirasol Messikan.<ref>{{Ċita web|url=https://grumetifund.org/our-work/conservation/|titlu=Conservation – Grumeti Fund|lingwa=en-ZA|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> Studju li sar fl-1996 stima li l-popolazzjoni umana tan-naħa tal-Punent tal-park qed tikber b'4 % kull sena. L-użu tal-bhejjem qed jikber ukoll u dan żied l-ammont ta' art li saret tintuża għall-biedja u għat-trobbija tal-annimali. Studju taċ-Ċentru Dinji għall-Monitoraġġ tal-Konservazzjoni fl-2001 stima li bejn wieħed u ieħor jinqatlu 200,000 annimal fis-sena minħabba l-insib.
== Referenzi ==
[[Kategorija:Parks Nazzjonali]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Naturali]]
[[Kategorija:Tanżanija]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]]
ondmmwbm1o047tcuya7dxkadnmt4b59
Lapland
0
31614
330438
304217
2026-06-07T04:17:32Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330438
wikitext
text/x-wiki
'''Lapland''' huwa l-akbar u l-aktar reġjun tat-Tramuntana tal-Finlandja . Il-21 muniċipalità fir-reġjun jikkooperaw f'Kunsill Reġjonali. Il-Lapland tmiss mar-reġjun ta ' North Ostrobothnia fin-nofsinhar. Tmiss ukoll mal- Golf ta' Botnia, il-Kontea ta' Norrbotten fl [[Żvezja|-Isvezja]], il-Kontea ta' Troms u Finnmark fin- [[Norveġja]], u l-Oblast ta' Murmansk u r- Repubblika ta' Karelia fir- [[Russja]] . It-topografija tvarja minn mires u foresti vasti tan-Nofsinhar għal qatgħat fit-Tramuntana. Iċ -Ċirku Artiku jaqsam il-Lapland, għalhekk fenomeni polari bħax- xemx ta’ nofs il-lejl u l-lejl polari jistgħu jitqiesu fil-Lapland. <ref>{{Ċita web|url=https://www.visitfinland.com/article/land-of-the-midnight-sun/|titlu=Land of the Midnight Sun|sit=VisitFinland.com|lingwa=en|data-aċċess=2020-06-12}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/|titlu=Polar Night - The most magical time of the year {{!}} Only in Lapland|data=2017-12-02|sit=House of Lapland|lingwa=en-US|data-aċċess=2020-06-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231210101236/https://www.lapland.fi/visit/only-in-lapland/polar-night-colors-magical-time/|arkivju-data=2023-12-10|url-status=dead}}</ref>
Il-klima kiesħa u tax-xitwa tal-Lapponja, flimkien mal-abbundanza relattiva tagħha ta’ siġar tal-koniferi bħall- arżnu u l-prinjoli, tfisser li saret assoċjata mal [[Milied|-Milied]] f’xi pajjiżi, l-aktar fir [[Renju Unit|-Renju Unit]], u l-vaganzi għal Lapponja huma komuni lejn l-aħħar tas-sena. . Madankollu, ir-reġjun tal-Lapland żviluppa l-infrastruttura tiegħu għat-turiżmu matul is-sena kollha. Pereżempju, fil-perjodu mingħajr silġ tal-2019 it-turiżmu kiber aktar milli fl-istaġun tax-xitwa. <ref>{{Ċita web|url=https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/|titlu=Infographic: 10 facts about tourism in Lapland 2019|data=2020-02-17|sit=House of Lapland|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-04-04|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210122092134/https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-10-facts-about-tourism-in-lapland-2019/|arkivju-data=2021-01-22|url-status=dead}}</ref> Rovaniemi huwa ċ-ċentru reġjonali ewlieni tal-Lapland, u l- Ajruport ta’ Rovaniemi huwa t-tielet l-iktar ajruport traffikuż fil-Finlandja. <ref>{{Ċita web|url=https://www.finavia.fi/en/about-finavia/about-air-traffic/traffic-statistics/traffic-statistics-year|titlu=Traffic statistics {{!}} Finavia|sit=www.finavia.fi|lingwa=en|data-aċċess=2020-06-11}}</ref> Minbarra t-turiżmu, setturi importanti oħra huma l-kummerċ, il-manifattura u l-kostruzzjoni. <ref>{{Ċita web|url=https://www.lapland.fi/business/facts-figures/infographic-distribution-of-laplands-industry/|titlu=Infographic: Distribution of Lapland's Industry {{!}} Business Lapland|data=2019-11-19|sit=House of Lapland|lingwa=en-US|data-aċċess=2020-06-11}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.lappi.fi/lapinliitto/en/statistics|titlu=Statistics and publications|sit=www.lappi.fi|lingwa=fi|data-aċċess=2020-06-11}}</ref> Bħal Rovaniemi, Inari hija wkoll waħda mill-aktar destinazzjonijiet turistiċi importanti fil-Lapponja għat-turiżmu barrani. <ref>[https://www.discoveringfinland.com/finnish-lapland/inari-saariselka/ Tourism Inari – Saariselkä – Utsjoki – Ivalo] - Discovering Finland</ref> <ref>[https://www.inari.fi/en/for-travellers-2.html For travellers: Inari-Saariselkä tourism region] - Inari.fi</ref>
Lapland ilha konnessa mad-dar leġġendarja "North Pole" ta ' Santa Klaws ( Father Christmas jew San Nikola ) mill-1927, meta l-ospitant tar-radju Finlandiż Markus Rautio qal li Santa Klaws għex fuq Korvatunturi, waqgħa (muntanji) fir-reġjun. Aktar tard, Rovaniemi staked talba bħala "il-belt twelid uffiċjali" ta 'Santa Claus u żviluppat l-attrazzjoni tal-Villaġġ ta' Santa Claus biex iħeġġeġ it-turiżmu. <ref>{{Ċita web|url=https://www.smithsonianmag.com/travel/where-santa-claus-live-hometown-north-pole-180953723/|titlu=Where Does Santa Live? The North Pole Isn't Always the Answer|isem=Natasha|awtur=Geiling|sit=smithsonianmag.com|data-aċċess=28 March 2018}}</ref>
8yem6kt450nguiv0eascmocqwohe89w
Eliseu Maria Coroli
0
34468
330434
330348
2026-06-07T01:12:47Z
InternetArchiveBot
18288
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
330434
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox bijografija}}'''Eliseu Maria Coroli B''' (Borgonovo Val Tidone, 9 ta' Frar 1900 - Bragança do Pará, 29 ta' Lulju 1982) huwa patri Barnabit u u l-ewwel [[Isqof]] tal-[[Djoċesi ta' Bragança do Pará]], [[Brażil]].
==Tfulija==
Imwieled f’Borgonovo Val Tidone fid-9 ta’ Frar 1900, daħal fl-ordni Barnabita u ġie ordnat saċerdot fil-15 ta’ Marzu 1924. Intbagħat il-Brażil fil-prelatura ta’ Guamá, issa d-Djoċesi ta’ Bragança do Pará.
==Ordinazzjoni Episkopali==
Huwa ġie ordnat isqof fit-13 ta' Ottubru 1940 mill-Kardinal Benedetto Aloisi Masella. Huwa waqqaf ħafna kindergartens, skejjel, u l-Isptar Sant'Antonio Maria Zaccaria fi ħdan il-prelatura. Huwa fetaħ ukoll l-istazzjon tar-radju ''Radio Educadora'' <ref>{{Ċita web|url=https://fundacaoeducadora.com.br/fec/index.php/conteudo/item/2657-radio-educadora-faz-aniversario|titlu=Rádio Educadora faz aniversário|pubblikatur=fundacaoeducadora.com.br|data-aċċess=29 Mejju 2026|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20260526101327/https://fundacaoeducadora.com.br/fec/index.php/conteudo/item/2657-radio-educadora-faz-aniversario|arkivju-data=2026-05-26|url-status=dead}}</ref> biex jgħallem il-litteriżmu lill-foqra. Huwa miet fid-29 ta' Lulju 1982, u ġie midfun fil-katidral ta' Bragança do Pará.<ref>{{Ċita web|url=https://novo.diocesedebragancapa.org.br/index.php/noticias/noticias-da-diocese/1128-39-anos-da-morte-do-servo-de-deus-dom-eliseu-coroli|titlu=39 anos da morte do servo de Deus Dom Eliseu Coroli|pubblikatur=novo.diocesedebragancapa.org.br|data-aċċess=29 Mejju 2026|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20260526101327/https://novo.diocesedebragancapa.org.br/index.php/noticias/noticias-da-diocese/1128-39-anos-da-morte-do-servo-de-deus-dom-eliseu-coroli|arkivju-data=2026-05-26|url-status=dead}}</ref>
Il-muniċipalità Brażiljana ta' Dom Eliseu ssemmiet għalih.
== Biblijografija ==
* Terezinha Colares, ''O Missonário Feliz'', Grafica e Editora São Marcos Ltda, Paragominas, [[Pará]], [[Brazil]]
* Andrea Maria Erba, ''Eliseo Maria Coroli, il vescovo della carità e della gioia'', ''[[L'Osservatore Romano]]'', 9 February 2000
* Ersilio Fausto Fiorentini, ''Il Vescovo della carità e della gioia'', Éd. Berti, [[Piacenza]], [[2006]] {{ISBN | 887364140-7}}
* Sandro Pasquali, ''Si fece brasiliano per amore dei poveri'', ''Libertà'', 31 January 1983
==Referenzi==
{{Referenzi}}
== Ħoloq Esterni ==
* [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bcoroli.html Mons. Eliseu Maria Coroli] fuq Catholic-Hierarchy
* [https://novo.diocesedebragancapa.org.br/ Sit uffiċjali tal-Djoċesi ta' Bragança do Pará]
{{kaxxa tal-bidu}}
{{kaxxa ta' suċċessjoni |qabel= - |titlu=[[Djoċesi ta' Bragança do Pará|Isqof ta' Bragança do Pará]] |snin=1940–1977 |wara= [[Miguel Maria Giambelli]] B. }}
{{kaxxa tat-tmiem}}
{{DEFAULTSORT:Coroli, Eliseo Maria}}
[[Kategorija:Twieldu fl-1900]]
[[Kategorija:Mietu fl-1982]]
[[Kategorija:Isqfijiet Taljani]]
[[Kategorija:Isqfijiet Kattoliċi Rumani]]
5ca264bw5d7yzarmcxqed88qw2oadoe