Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 2 25623 331387 331379 2026-08-09T17:25:03Z Trigcly 17859 aġġornament 331387 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (2020)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[BirdLife International]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Chun Wang]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċiru l-Kbir]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] * [[Darius I]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Demokrazija]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Fram2]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gozinaki]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Sloane]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] *[[Ħuta]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna ta' Kiev]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Léon Werth]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Luca Parmitano]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Mtsvane]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Brittaniku]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nil]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġ Migratorju ta' Boma–Badingilo]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] * [[Pkhali]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Ħieles ta' Malta]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Baħar ta' Aqaba]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Supra (festa)]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Tavla ta' Narmer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Amażonja]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xerxes I]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żejt]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] cd5g9adfn70riy224i10hwzv34w0yt8 331402 331387 2026-08-10T11:38:32Z Trigcly 17859 /* Artikli ġodda (2020) */ 331402 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (2021)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[BirdLife International]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Chun Wang]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċiru l-Kbir]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] * [[Darius I]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Demokrazija]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Fram2]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gozinaki]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Sloane]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] *[[Ħuta]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna ta' Kiev]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Léon Werth]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Luca Parmitano]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Mtsvane]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Brittaniku]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nil]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġ Migratorju ta' Boma–Badingilo]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] * [[Pkhali]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Ħieles ta' Malta]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Baħar ta' Aqaba]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Supra (festa)]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Tavla ta' Narmer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru da Paz]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Amażonja]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xerxes I]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żejt]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] le2r34cwo14vcw7vt0q8j69syxsacup 0 34093 331394 331269 2026-08-09T21:46:42Z ToniSant 4257 /* Mejju */ +Different Minds 331394 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |11 |Reġjun Port |[[Kantera]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1hPhBeYmGdpc8n33t0hfm1|titlu=Reġjun Port|kunjom=Kantera|data=11 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-17}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |18 |Nerġa' Ngħix |[[Jody&Ian]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/374ETL5pbg4AnXZxnxHgn8|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Kewkba fl-Univers |[[Janice Mangion]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/4IluNSXJ3WXALESwmGdlwS|titlu=Kewkba fl-Univers|kunjom=Mangion|isem=Janice|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-17}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |16 |Cowboys Don't Cry |[[Aidan Cassar|Aidan]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=tJPomdyaqkw|titlu=Cowboys Don't Cry|kunjom=Cassar|isem=Aidan|data=16 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |- |18 |Kuntenta Kif Jien |[[Ira Losco]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7xwZmeHBVWKujjiERwtn4z|titlu=Kuntenta Kif Jien|kunjom=Losco|isem=Ira|data=18 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> | | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |20 |Cowboys Don't Cry |[[Aidan Cassar|Aidan]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/aidan-releases-new-single-cowboys-dont-cry-ahead-of-upcoming-album/|titlu=AIDAN Releases New Single 'Cowboys Don’t Cry' Ahead Of Upcoming Album|kunjom=Azzopardi|isem=John|data=2026-03-16|sit=Lovin' Malta|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/4SoFl9kStrxuiAOByLUkJZ|titlu=Cowboys Don't Cry|kunjom=Cassar|isem=Aidan|data=20 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |- |27 |Logħob Li Jgħaqqadna (Malta School Games 2026 Anthem) |[[Glen Vella]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HqZ3Pryp_Rc|titlu=Logħob Li Jgħaqqadna|kunjom=Vella|isem=Glen|data=27 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |30 |Wiċċ ta' Grazzja |[[Mikayla]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/mikayla-tniedi-wicc-ta-grazzja-kanzunetta-personali-ddedikata-lil-ommha/|titlu=Mikayla Tniedi “Wiċċ Ta’ Grazzja” - Kanzunetta Personali Ddedikata Lil Ommha|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-04-01|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/4FkCaU3mHAxvyK3xNAn77j|titlu=Wiċċ ta' Grazzja|kunjom=Bajada|isem=Mikayla|data=30 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | | |- |30 |Ammen |[[Janice Mangion]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wovYbmvyevM|titlu=Ammen|kunjom=Mangion|isem=Janice|data=30 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |30 |The Deceased |[[Delirium (band)|Delirium]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wNVyO3heJWU|titlu=The Deceased|kunjom=Delirium|data=30 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |- |31 |Un/Lovable |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MS6fWQ5Md0U|titlu=Un/Lovable|kunjom=The Busker|data=31 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- |5 |Midnight On Brunswick Street |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/midnight-on-brunswick-street|titlu=Midnight On Brunswick Street, by Andre Camilleri|kunjom=Camilleri|isem=Andre|data=5 April 2026|sit=Bandcamp|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |8 |Show Me How To Love You |[[Ivan Grech]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ivan-grech-bkanzunetta-pozittiva-bmessagg-emozzjonali/|titlu=Ara: Ivan Grech b’kanzunetta pożittiva b’messaġġ emozzjonali|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 April 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=241r8LaCmg4|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=8 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Crime |[[Lighthouse (band)|Lighthouse]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7xwZmeHBVWKujjiERwtn4z|titlu=Crime|kunjom=Lighthouse|data=10 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> | |- |13 |Under the Surface |[[Keith Anthony]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/6HBMBOYD6I9ThELLGvhRkw|titlu=Under the Surface|kunjom=Anthony|isem=Keith|data=13 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |13 |Victory Street |Ivan Grech |Album<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ivan-grech-iniedi-l-ewwel-album-bhala-solista-u-jhabbar-kuncert-fmejju/|titlu=Ivan Grech iniedi l-ewwel album bħala solista u jħabbar kunċert f’Mejju|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=13 April 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/6HBMBOYD6I9ThELLGvhRkw|titlu=Victory Street|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=13 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |14 |Imħabba Vera |[[GinX]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=m5BaBuVY9is|titlu=Imħabba Vera|kunjom=Lanzon|isem=Eugenio|kunjom2=Cordina|isem2=Nikita|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Lonely |[[Nicole Cassar]] feat. [[Gabe il-Babe]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/watch-nicole-cassar-teams-up-with-gabe-il-babe-for-new-single-lonely/|titlu=Watch: Nicole Cassar Teams Up With Gabe Il-Babe For New Single Lonely|kunjom=Galea|isem=Charlene|data=2026-04-18|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=hs2sZqBJOkc|titlu=Lonely|kunjom=Cassar|isem=Nicole|data=14 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |17 |This Restless Mind |[[Zoe Mercieca|Zöe]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3KWzysMHrfQnDXFUfc6vTP|titlu=This Restless Mind|kunjom=Mercieca|isem=Zoe|data=17 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |19 |Whitecar |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3CmT44HZNEY1tBSxgkJoWG|titlu=Whitecar|kunjom=Chappell|isem=Luke|data=19 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |22 |Otherside |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/otherside|titlu=Otherside, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-09}}</ref> | |- |23 |A Woman I Love |[[Claire Tonna]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UAl1nKtuO9w|titlu=A Woman I Love|kunjom=Tonna|isem=Claire|data=23 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |23 |PARÉA |Evangelia starring [[Miriana Conte]] & Kiki |Video<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/miriana-conte-bkollaborazzjoni-mal-kantanti-internazzjonali-evangelia-u-kiki/|titlu=Miriana Conte B'Kollaborazzjoni Mal-Kantanti Internazzjonali Evangelia U Kiki|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-04-24|sit=Gwida|lingwa=mt|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=djX021LP1hE|titlu=PARÉA|kunjom=Evangelia|kunjom2=Conte|isem2=Miriana|sit=YouTube|lingwa=en,it,es}}</ref> | |- |24 |Il-Qamar |[[Yasmin Kuymizakis|Ġiżimina]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=8SIN21WTQKI|titlu=Il-Qamar|kunjom=Kuymizakis|isem=Yasmin|data=24 April 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Settembru |[[Kym Pepe]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://kymmusic2.bandcamp.com/track/settembru|titlu=Settembru, by Kym Pepe|kunjom=Pepe|isem=Kym|data=24 April 2026|sit=Bandcamp|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-09}}</ref> | |- |29 |Sad Pancake |[[Laceration]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/094rG3DuiXgdKufmVWzdQf|titlu=Sad Pancake|kunjom=Laceration|data=29 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-08}}</ref> | |- |30 |Rio |[[Karen Duff]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=djX021LP1hE|titlu=RIO|kunjom=Duff|isem=Karen|data=30 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === Mejju === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |6 |The Veil of Forgetfulness |[[X-Vandals]] |Video |Facebook<ref>{{Ċita web|url=https://www.facebook.com/watch/?v=1651097719493919|titlu=The Veil Of Forgetfulness|kunjom=X-Vandals|data=6 Mejju 2026|sit=Facebook|lingwa=en}}</ref> | |- |8 |Bħal Ħolma |[[Daryl Ebejer]] ft. [[David Cassar Torregiani]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/44X4EbSCGiygLh8JBffSmU|titlu=Bħal Ħolma|kunjom=Ebejer|isem=Daryl|data=8 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=mt}}</ref> | |- |8 |That's About It |[[Carlo Muscat]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://carlomuscat.bandcamp.com/album/thats-about-it|titlu=That's About It, by Carlo Muscat|sit=Carlo Muscat|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-09}}</ref> | |- |8 |Id-Dlam Id-Dawl |[[Yasmin Kuymizakis|Ġiżimina]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://gizimina.bandcamp.com/album/id-dlam-id-dawl|titlu=Id-Dlam Id-Dawl, by Ġiżimina|kunjom=Kuymizakis|isem=Yasmin|data=8 Mejju 2026|sit=Bandcamp|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |9 |Night Walk |[[Sfera]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5B8LR0hK55g8gGGc9LQGkI|titlu=Night Walk|kunjom=Sfera|data=9 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-17}}</ref> | |- |14 |Bizzilla |[[Christabelle Scerri]] |Album |Spotify re-issue<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/2WWQUqEOPD2Y43CU69MWBG|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |15 |Sabiħ Ukoll |[[Sean Borg]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mL6YnyIxjAM|titlu=Sabiħ Ukoll|kunjom=Borg|isem=Sean|data=15 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |15 |Different Minds 2026 |[[Different Minds]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://www.melodija.eu/post/press-release-different-minds-2026|titlu=Press Release – Different Minds 2026|kunjom=Team|isem=Melodija|data=2026-06-10|sit=Melodija|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-09}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3zztpqlynSfhyYjS1yUIYm|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-09}}</ref> | |- |19 |Qamar il-Għasel Pt.1 |[[Lara Zammit]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://larazammit.bandcamp.com/album/qamar-il-g-asel-pt-1|titlu=Qamar il-Għasel PT.1, by Lara Zammit|kunjom=Zammit|isem=Lara|data=19 Mejju 2026|sit=Bandcamp|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |20 |Neżisti Anke Fiċ-Ċpar |Lara Zammit |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=bqarALgmUv4|titlu=Neżisti Anke Fiċ-Ċpar|kunjom=Zammit|isem=Lara|data=20 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |22 |Id-Dawl ta' Għajnejja |[[Franklin Calleja|Franklin]] & [[Kaya]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/6XeHlC8QfWNyUYEK87xZ0D|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |22 |Man on the Moon |[[Aidan Cassar|Aidan]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ara-aidan-iniedi-vidjo-muzikali-gdid/|titlu=Ara: AIDAN iniedi vidjo mużikali ġdid|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=3 Ġunju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=DEvVgdPdtDY|titlu=Man on the Moon|kunjom=Cassar|isem=Aidan|data=22 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |22 |Heading Home |[[Shaun Farrugia]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3bPaekz2fO5EALYjubdYpm|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |25 |Futur Uliedi |[[The Travellers (grupp Malti)|The Travellers]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3zP3tjsto1IkxuCCaZhK2i|titlu=Futur Uliedi|kunjom=The Travellers|data=25 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |26 |Xemxi |[[Ghoolie]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://www.melomaniamalta.com/post/kollox-xemxi-ghoolie-s-bittersweet-new-single-is-more-than-meets-the-eye|titlu="Kollox xemxi" - ghoolie's bittersweet new single is more than meets the ears|kunjom=Muscat|isem=Shannah|data=2026-06-02|sit=melomania|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5Od1N9oq7gg|titlu=Xemxi|kunjom=Ghoolie|data=26 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |27 |Haya Ħdejja |[[Bahjat Etorjman|Bahjat]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/minn-refugjat-ghal-artist-fmalta-bahjat-jniedi-haya-hdejja/|titlu=Minn refuġjat għal artist f’Malta: Bahjat jniedi ‘Haya Ħdejja|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=27 Mejju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/haya-hdejja-ta-bahjat-tibqa-1-fuq-itunes-malta-ghat-tieni-jum-konsekuttiv/|titlu=“Haya Ħdejja” ta’ Bahjat tibqa’ #1 fuq iTunes Malta għat-tieni jum konsekuttiv|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=29 Mejju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ara-refugjat-ikanta-l-innu-malti-bahjat-jirrakkonta-l-mument-tieghu/|titlu=Ara: Refuġjat ikanta l-Innu Malti – Bahjat jirrakkonta l-mument tiegħu|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=1 Ġunju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/2SBnzOawH8ccHloA9RYohs|titlu=Haya Ħdejja|kunjom=Etorjman|isem=Bahjat|data=27 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=ar,en,mt}}</ref> | |} === Ġunju === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |5 |Grif |[[Rossann]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/374ETL5pbg4AnXZxnxHgn8|titlu=Grif|isem=Rossann|data=5 Ġunju 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |5 |Catch Feelings |[[Adla]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0NUgt96xADQw3VBlVAZuUc|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |6 |Unidentified Flying Cymbals |[[Manwel T]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/unidentified-flying-cymbals|titlu=Unidentified Flying Cymbals, by MANWEL T|kunjom=Tabone|isem=Manuel|data=6 Ġunju 2026|sit=Bandcamp|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |12 |Miġja ta' Moħħ Miġnun |[[Saħħar (mużiċist)|Saħħar]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://sahhar.bandcamp.com/album/migja-ta-mohh-mignun|titlu=Migja ta Mohh Mignun, by Saħħar|sit=Saħħar|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |14 |128K |[[Beangrowers]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/4OCkMkoienu7LMGi0AIHTa|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> + Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://beangrowers.bandcamp.com/album/128k|titlu=128K, by Beangrowers|sit=Beangrowers|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> | |- |16 |Żafżifa Original Motion Picture Soundtrack |[[Peter Sant]] |Album |Bandcamp | |- |18 |Bla Kliem |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1SvTsQPDpY7LfKRAEI4zlf|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> | |- |18 |Paper Skin |[[Chasing Pandora]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1AvWuQ2XBQzkh26zsYgfvd|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> | |- |21 |They Were Deceived And Condemned Us Eternally |[[Devil's Breath]] |Single |Bandcamp | |- |25 |First Forever |[[Dj Hyper Steve]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://one.com.mt/first-forever-kanzunetta-gdida-minn-dj-hyper-steve-li-tana-remixes-ta-viva-malta-u-fejn-thobb-il-qalb/|titlu=‘First Forever’ … kanzunetta ġdida minn DJ Hyper Steve li tana remixes ta’ ‘Viva Malta’ u ‘Fejn Tħobb il-Qalb’|kunjom=Caruana|isem=Josef|data=29 Ġunju 2026|sit=ONEnews|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/6G1EVSvcKyGZWKa2RTMYhc|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |26 |Reggie Miller Street |[[The Cassettes]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MAdTLxV4uSQ|titlu=Reggie Miller Street|kunjom=The Cassettes|data=26 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |26 |Heart Wide Open |[[Lisa Gauci]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=oo_GwNALIlM|titlu=Heart Wide Open|kunjom=Gauci|isem=Lisa|data=26 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |27 |Sèrgio, La Mużika |[[The Cassettes]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/2o12lh7B3CoJZ3vWo9xKY7|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |27 |Sant Ivan - Collapse |[[Peter Sant]] + Ivan Hoe |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://petersant.bandcamp.com/album/sant-ivan-collapse|titlu=Sant Ivan - Collapse, by Peter Sant - Ivan Hoe|sit=Peter Sant|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |29 |Standing On Your Promises |[[Johann Caruana]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5P5THnvdVOZGy9q9eSNgbH|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |30 |Il-Baħħ |[[Yazmin Kuymizakis|Ġiżimina]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=0CG4pPGb-tg|titlu=Il-Baħħ|kunjom=Kuymizakis|isem=Yasmin|data=30 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |} === Lulju === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Cruel |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/22P0iOS5hHX3QCskEFrfBH|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |2 |La Tinsinix |[[Mike Spiteri]], [[Jasmine]] & [[Lisa Gauci]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=miySVP-ntyo|titlu=La Tinsinix|kunjom=Spiteri|isem=Mike|data=2 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |6 |Beat of Love |Cool Mike & [[Lyndsay Pace|Lyndsay]] feat Jaga |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3ms8iAX8hII|titlu=Beat of Love|kunjom=Cool Mike|isem=Lyndsay|data=6 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |I Like Your Style |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GWfiwmLCz6s|titlu=I Like Your Style|kunjom=The Busker|data=9 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Dancing on the Floor |[[Mychael Bartolo Chircop]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/41UCWabBcel2lg3vB0jRFS|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |10 |Say It Clean |[[Lisa MO]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0dQenKToIAXNlesdDImHT8|titlu=Say It Clean|kunjom=Magri Overend|isem=Lisa|data=10 Lulju 2026|sit=Spotify|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Spin Off |[[Eric Ace]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3e1R6V9oDG7K3LbM06tWj7|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |10 |Shivers |Eric Ace |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=gRtKhARf2uc|titlu=Shivers|kunjom=Calleja|isem=Eric|data=10 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Misbehave |[[Megan May]], Demi, Chanelle |Single<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/l-eks-finalisti-ta-x-factor-megan-may-chanelle-u-demi-jergghu-jinghaqdu-ghas-single-l-gdida-misbehave/|titlu=L-Eks Finalisti Ta’ X Factor Megan May, Chanelle U Demi Jerġgħu Jingħaqdu Għas-Single L-Ġdida Misbehave|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-07-10|sit=Gwida|lingwa=mt|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3x6lIfu3eOScnV8Syw18U0|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |16 |Little Graces |[[Keith Anthony]] |EP |Spotify | |- |17 |Revolution |[[Matthew James]] feat. [[Owen Leuellen]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zEN8HZgNibQ|titlu=Revolution|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=17 Lulju 2026|sit=YouTube}}</ref> | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] 3c5gzra3zstroop01h7ajgl3ldkma02 331395 331394 2026-08-09T21:48:28Z ToniSant 4257 /* Ġunju */ +Stephanie Sant 331395 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |11 |Reġjun Port |[[Kantera]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1hPhBeYmGdpc8n33t0hfm1|titlu=Reġjun Port|kunjom=Kantera|data=11 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-17}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |18 |Nerġa' Ngħix |[[Jody&Ian]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/374ETL5pbg4AnXZxnxHgn8|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Kewkba fl-Univers |[[Janice Mangion]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/4IluNSXJ3WXALESwmGdlwS|titlu=Kewkba fl-Univers|kunjom=Mangion|isem=Janice|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-17}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |16 |Cowboys Don't Cry |[[Aidan Cassar|Aidan]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=tJPomdyaqkw|titlu=Cowboys Don't Cry|kunjom=Cassar|isem=Aidan|data=16 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |- |18 |Kuntenta Kif Jien |[[Ira Losco]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7xwZmeHBVWKujjiERwtn4z|titlu=Kuntenta Kif Jien|kunjom=Losco|isem=Ira|data=18 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> | | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |20 |Cowboys Don't Cry |[[Aidan Cassar|Aidan]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/aidan-releases-new-single-cowboys-dont-cry-ahead-of-upcoming-album/|titlu=AIDAN Releases New Single 'Cowboys Don’t Cry' Ahead Of Upcoming Album|kunjom=Azzopardi|isem=John|data=2026-03-16|sit=Lovin' Malta|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/4SoFl9kStrxuiAOByLUkJZ|titlu=Cowboys Don't Cry|kunjom=Cassar|isem=Aidan|data=20 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |- |27 |Logħob Li Jgħaqqadna (Malta School Games 2026 Anthem) |[[Glen Vella]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HqZ3Pryp_Rc|titlu=Logħob Li Jgħaqqadna|kunjom=Vella|isem=Glen|data=27 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |30 |Wiċċ ta' Grazzja |[[Mikayla]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/mikayla-tniedi-wicc-ta-grazzja-kanzunetta-personali-ddedikata-lil-ommha/|titlu=Mikayla Tniedi “Wiċċ Ta’ Grazzja” - Kanzunetta Personali Ddedikata Lil Ommha|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-04-01|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/4FkCaU3mHAxvyK3xNAn77j|titlu=Wiċċ ta' Grazzja|kunjom=Bajada|isem=Mikayla|data=30 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | | |- |30 |Ammen |[[Janice Mangion]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wovYbmvyevM|titlu=Ammen|kunjom=Mangion|isem=Janice|data=30 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | | |- |30 |The Deceased |[[Delirium (band)|Delirium]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wNVyO3heJWU|titlu=The Deceased|kunjom=Delirium|data=30 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |- |31 |Un/Lovable |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MS6fWQ5Md0U|titlu=Un/Lovable|kunjom=The Busker|data=31 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- |5 |Midnight On Brunswick Street |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/midnight-on-brunswick-street|titlu=Midnight On Brunswick Street, by Andre Camilleri|kunjom=Camilleri|isem=Andre|data=5 April 2026|sit=Bandcamp|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |8 |Show Me How To Love You |[[Ivan Grech]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ivan-grech-bkanzunetta-pozittiva-bmessagg-emozzjonali/|titlu=Ara: Ivan Grech b’kanzunetta pożittiva b’messaġġ emozzjonali|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 April 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=241r8LaCmg4|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=8 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Crime |[[Lighthouse (band)|Lighthouse]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7xwZmeHBVWKujjiERwtn4z|titlu=Crime|kunjom=Lighthouse|data=10 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> | |- |13 |Under the Surface |[[Keith Anthony]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/6HBMBOYD6I9ThELLGvhRkw|titlu=Under the Surface|kunjom=Anthony|isem=Keith|data=13 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |13 |Victory Street |Ivan Grech |Album<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ivan-grech-iniedi-l-ewwel-album-bhala-solista-u-jhabbar-kuncert-fmejju/|titlu=Ivan Grech iniedi l-ewwel album bħala solista u jħabbar kunċert f’Mejju|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=13 April 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/6HBMBOYD6I9ThELLGvhRkw|titlu=Victory Street|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=13 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |14 |Imħabba Vera |[[GinX]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=m5BaBuVY9is|titlu=Imħabba Vera|kunjom=Lanzon|isem=Eugenio|kunjom2=Cordina|isem2=Nikita|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Lonely |[[Nicole Cassar]] feat. [[Gabe il-Babe]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/watch-nicole-cassar-teams-up-with-gabe-il-babe-for-new-single-lonely/|titlu=Watch: Nicole Cassar Teams Up With Gabe Il-Babe For New Single Lonely|kunjom=Galea|isem=Charlene|data=2026-04-18|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=hs2sZqBJOkc|titlu=Lonely|kunjom=Cassar|isem=Nicole|data=14 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |17 |This Restless Mind |[[Zoe Mercieca|Zöe]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3KWzysMHrfQnDXFUfc6vTP|titlu=This Restless Mind|kunjom=Mercieca|isem=Zoe|data=17 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |19 |Whitecar |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3CmT44HZNEY1tBSxgkJoWG|titlu=Whitecar|kunjom=Chappell|isem=Luke|data=19 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-01}}</ref> | |- |22 |Otherside |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/otherside|titlu=Otherside, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-09}}</ref> | |- |23 |A Woman I Love |[[Claire Tonna]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UAl1nKtuO9w|titlu=A Woman I Love|kunjom=Tonna|isem=Claire|data=23 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |23 |PARÉA |Evangelia starring [[Miriana Conte]] & Kiki |Video<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/miriana-conte-bkollaborazzjoni-mal-kantanti-internazzjonali-evangelia-u-kiki/|titlu=Miriana Conte B'Kollaborazzjoni Mal-Kantanti Internazzjonali Evangelia U Kiki|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-04-24|sit=Gwida|lingwa=mt|data-aċċess=2026-06-29}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=djX021LP1hE|titlu=PARÉA|kunjom=Evangelia|kunjom2=Conte|isem2=Miriana|sit=YouTube|lingwa=en,it,es}}</ref> | |- |24 |Il-Qamar |[[Yasmin Kuymizakis|Ġiżimina]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=8SIN21WTQKI|titlu=Il-Qamar|kunjom=Kuymizakis|isem=Yasmin|data=24 April 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Settembru |[[Kym Pepe]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://kymmusic2.bandcamp.com/track/settembru|titlu=Settembru, by Kym Pepe|kunjom=Pepe|isem=Kym|data=24 April 2026|sit=Bandcamp|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-09}}</ref> | |- |29 |Sad Pancake |[[Laceration]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/094rG3DuiXgdKufmVWzdQf|titlu=Sad Pancake|kunjom=Laceration|data=29 April 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-08}}</ref> | |- |30 |Rio |[[Karen Duff]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=djX021LP1hE|titlu=RIO|kunjom=Duff|isem=Karen|data=30 April 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === Mejju === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |6 |The Veil of Forgetfulness |[[X-Vandals]] |Video |Facebook<ref>{{Ċita web|url=https://www.facebook.com/watch/?v=1651097719493919|titlu=The Veil Of Forgetfulness|kunjom=X-Vandals|data=6 Mejju 2026|sit=Facebook|lingwa=en}}</ref> | |- |8 |Bħal Ħolma |[[Daryl Ebejer]] ft. [[David Cassar Torregiani]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/44X4EbSCGiygLh8JBffSmU|titlu=Bħal Ħolma|kunjom=Ebejer|isem=Daryl|data=8 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=mt}}</ref> | |- |8 |That's About It |[[Carlo Muscat]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://carlomuscat.bandcamp.com/album/thats-about-it|titlu=That's About It, by Carlo Muscat|sit=Carlo Muscat|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-09}}</ref> | |- |8 |Id-Dlam Id-Dawl |[[Yasmin Kuymizakis|Ġiżimina]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://gizimina.bandcamp.com/album/id-dlam-id-dawl|titlu=Id-Dlam Id-Dawl, by Ġiżimina|kunjom=Kuymizakis|isem=Yasmin|data=8 Mejju 2026|sit=Bandcamp|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |9 |Night Walk |[[Sfera]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5B8LR0hK55g8gGGc9LQGkI|titlu=Night Walk|kunjom=Sfera|data=9 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-17}}</ref> | |- |14 |Bizzilla |[[Christabelle Scerri]] |Album |Spotify re-issue<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/2WWQUqEOPD2Y43CU69MWBG|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |15 |Sabiħ Ukoll |[[Sean Borg]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mL6YnyIxjAM|titlu=Sabiħ Ukoll|kunjom=Borg|isem=Sean|data=15 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |15 |Different Minds 2026 |[[Different Minds]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://www.melodija.eu/post/press-release-different-minds-2026|titlu=Press Release – Different Minds 2026|kunjom=Team|isem=Melodija|data=2026-06-10|sit=Melodija|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-09}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3zztpqlynSfhyYjS1yUIYm|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-09}}</ref> | |- |19 |Qamar il-Għasel Pt.1 |[[Lara Zammit]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://larazammit.bandcamp.com/album/qamar-il-g-asel-pt-1|titlu=Qamar il-Għasel PT.1, by Lara Zammit|kunjom=Zammit|isem=Lara|data=19 Mejju 2026|sit=Bandcamp|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |20 |Neżisti Anke Fiċ-Ċpar |Lara Zammit |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=bqarALgmUv4|titlu=Neżisti Anke Fiċ-Ċpar|kunjom=Zammit|isem=Lara|data=20 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |22 |Id-Dawl ta' Għajnejja |[[Franklin Calleja|Franklin]] & [[Kaya]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/6XeHlC8QfWNyUYEK87xZ0D|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |22 |Man on the Moon |[[Aidan Cassar|Aidan]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ara-aidan-iniedi-vidjo-muzikali-gdid/|titlu=Ara: AIDAN iniedi vidjo mużikali ġdid|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=3 Ġunju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=DEvVgdPdtDY|titlu=Man on the Moon|kunjom=Cassar|isem=Aidan|data=22 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |22 |Heading Home |[[Shaun Farrugia]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3bPaekz2fO5EALYjubdYpm|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |25 |Futur Uliedi |[[The Travellers (grupp Malti)|The Travellers]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3zP3tjsto1IkxuCCaZhK2i|titlu=Futur Uliedi|kunjom=The Travellers|data=25 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |26 |Xemxi |[[Ghoolie]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://www.melomaniamalta.com/post/kollox-xemxi-ghoolie-s-bittersweet-new-single-is-more-than-meets-the-eye|titlu="Kollox xemxi" - ghoolie's bittersweet new single is more than meets the ears|kunjom=Muscat|isem=Shannah|data=2026-06-02|sit=melomania|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5Od1N9oq7gg|titlu=Xemxi|kunjom=Ghoolie|data=26 Mejju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |27 |Haya Ħdejja |[[Bahjat Etorjman|Bahjat]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/minn-refugjat-ghal-artist-fmalta-bahjat-jniedi-haya-hdejja/|titlu=Minn refuġjat għal artist f’Malta: Bahjat jniedi ‘Haya Ħdejja|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=27 Mejju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/haya-hdejja-ta-bahjat-tibqa-1-fuq-itunes-malta-ghat-tieni-jum-konsekuttiv/|titlu=“Haya Ħdejja” ta’ Bahjat tibqa’ #1 fuq iTunes Malta għat-tieni jum konsekuttiv|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=29 Mejju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/ara-refugjat-ikanta-l-innu-malti-bahjat-jirrakkonta-l-mument-tieghu/|titlu=Ara: Refuġjat ikanta l-Innu Malti – Bahjat jirrakkonta l-mument tiegħu|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=1 Ġunju 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/2SBnzOawH8ccHloA9RYohs|titlu=Haya Ħdejja|kunjom=Etorjman|isem=Bahjat|data=27 Mejju 2026|sit=Spotify|lingwa=ar,en,mt}}</ref> | |} === Ġunju === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |5 |Grif |[[Rossann]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/374ETL5pbg4AnXZxnxHgn8|titlu=Grif|isem=Rossann|data=5 Ġunju 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |5 |Catch Feelings |[[Adla]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0NUgt96xADQw3VBlVAZuUc|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |6 |Unidentified Flying Cymbals |[[Manwel T]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/unidentified-flying-cymbals|titlu=Unidentified Flying Cymbals, by MANWEL T|kunjom=Tabone|isem=Manuel|data=6 Ġunju 2026|sit=Bandcamp|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-19}}</ref> | |- |12 |Miġja ta' Moħħ Miġnun |[[Saħħar (mużiċist)|Saħħar]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://sahhar.bandcamp.com/album/migja-ta-mohh-mignun|titlu=Migja ta Mohh Mignun, by Saħħar|sit=Saħħar|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |12 |House of Dreams |[[Stephanie Sant]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=qXXjm0mIFAY|titlu=House of Dreams|kunjom=Sant|isem=Stephanie|data=12 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |14 |128K |[[Beangrowers]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/4OCkMkoienu7LMGi0AIHTa|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> + Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://beangrowers.bandcamp.com/album/128k|titlu=128K, by Beangrowers|sit=Beangrowers|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> | |- |16 |Żafżifa Original Motion Picture Soundtrack |[[Peter Sant]] |Album |Bandcamp | |- |18 |Bla Kliem |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1SvTsQPDpY7LfKRAEI4zlf|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> | |- |18 |Paper Skin |[[Chasing Pandora]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1AvWuQ2XBQzkh26zsYgfvd|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-27}}</ref> | |- |21 |They Were Deceived And Condemned Us Eternally |[[Devil's Breath]] |Single |Bandcamp | |- |25 |First Forever |[[Dj Hyper Steve]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://one.com.mt/first-forever-kanzunetta-gdida-minn-dj-hyper-steve-li-tana-remixes-ta-viva-malta-u-fejn-thobb-il-qalb/|titlu=‘First Forever’ … kanzunetta ġdida minn DJ Hyper Steve li tana remixes ta’ ‘Viva Malta’ u ‘Fejn Tħobb il-Qalb’|kunjom=Caruana|isem=Josef|data=29 Ġunju 2026|sit=ONEnews|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/6G1EVSvcKyGZWKa2RTMYhc|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |26 |Reggie Miller Street |[[The Cassettes]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MAdTLxV4uSQ|titlu=Reggie Miller Street|kunjom=The Cassettes|data=26 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |26 |Heart Wide Open |[[Lisa Gauci]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=oo_GwNALIlM|titlu=Heart Wide Open|kunjom=Gauci|isem=Lisa|data=26 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |27 |Sèrgio, La Mużika |[[The Cassettes]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/2o12lh7B3CoJZ3vWo9xKY7|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |27 |Sant Ivan - Collapse |[[Peter Sant]] + Ivan Hoe |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://petersant.bandcamp.com/album/sant-ivan-collapse|titlu=Sant Ivan - Collapse, by Peter Sant - Ivan Hoe|sit=Peter Sant|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |29 |Standing On Your Promises |[[Johann Caruana]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5P5THnvdVOZGy9q9eSNgbH|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |30 |Il-Baħħ |[[Yazmin Kuymizakis|Ġiżimina]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=0CG4pPGb-tg|titlu=Il-Baħħ|kunjom=Kuymizakis|isem=Yasmin|data=30 Ġunju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |} === Lulju === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Cruel |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/22P0iOS5hHX3QCskEFrfBH|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |2 |La Tinsinix |[[Mike Spiteri]], [[Jasmine]] & [[Lisa Gauci]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=miySVP-ntyo|titlu=La Tinsinix|kunjom=Spiteri|isem=Mike|data=2 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |6 |Beat of Love |Cool Mike & [[Lyndsay Pace|Lyndsay]] feat Jaga |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3ms8iAX8hII|titlu=Beat of Love|kunjom=Cool Mike|isem=Lyndsay|data=6 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |I Like Your Style |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GWfiwmLCz6s|titlu=I Like Your Style|kunjom=The Busker|data=9 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Dancing on the Floor |[[Mychael Bartolo Chircop]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/41UCWabBcel2lg3vB0jRFS|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-07-31}}</ref> | |- |10 |Say It Clean |[[Lisa MO]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0dQenKToIAXNlesdDImHT8|titlu=Say It Clean|kunjom=Magri Overend|isem=Lisa|data=10 Lulju 2026|sit=Spotify|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Spin Off |[[Eric Ace]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3e1R6V9oDG7K3LbM06tWj7|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |10 |Shivers |Eric Ace |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=gRtKhARf2uc|titlu=Shivers|kunjom=Calleja|isem=Eric|data=10 Lulju 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |10 |Misbehave |[[Megan May]], Demi, Chanelle |Single<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/l-eks-finalisti-ta-x-factor-megan-may-chanelle-u-demi-jergghu-jinghaqdu-ghas-single-l-gdida-misbehave/|titlu=L-Eks Finalisti Ta’ X Factor Megan May, Chanelle U Demi Jerġgħu Jingħaqdu Għas-Single L-Ġdida Misbehave|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-07-10|sit=Gwida|lingwa=mt|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3x6lIfu3eOScnV8Syw18U0|titlu=Spotify – Web Player|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-01}}</ref> | |- |16 |Little Graces |[[Keith Anthony]] |EP |Spotify | |- |17 |Revolution |[[Matthew James]] feat. [[Owen Leuellen]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zEN8HZgNibQ|titlu=Revolution|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=17 Lulju 2026|sit=YouTube}}</ref> | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] 9qwevlqqtpahilnyod2l3m2gdujj90h 0 34538 331383 2026-08-09T17:20:25Z Trigcly 17859 Kontenut inizjali 331383 wikitext text/x-wiki It-'''Teatru tal-Amażonja''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Teatro Amazonas'') huwa teatru tal-opri li jinsab f'[[Manaus]], il-[[Brażil]], fil-qalba tal-foresta pluvjali tal-[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali|Amażonja]]. Kull sena fih isir il-''Festival Amazonas de Ópera'' (il-Festival tal-Opri tal-Amażonja) u t-teatru jospita l-Orkestra Filarmonika tal-Amażonja li tagħmel il-provi u ttella' spettakli regolarment fit-Teatru tal-Amażonja flimkien ma' korijiet, kunċerti [[Mużika|mużikali]] u spettakli oħra. It-teatru għandu iktar minn 126 sena u jirrappreżenta ż-żmien meta l-belt kienet fl-aqwa tagħha bis-saħħa tal-kummerċ tal-lastiku. It-teatru ntgħażel mir-rivista ''Vogue'' bħala wieħed mill-isbaħ teatri tal-opri fid-dinja. F'Lulju 2026, dan it-teatru ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mat-[[Teatru da Paz]]. == [[Storja]] == The Amazonas Theatre was built during the Belle Époque at a time when fortunes were made in the rubber boom. Construction of the Amazon Theatre was first proposed in 1881 by a member of the local House of Representatives, Antonio Jose Fernandes Júnior, who envisioned a "jewel" in the heart of the Amazon rainforest. In 1882, the State legislature approved some limited financing, but this was considered insufficient. Later that year, the president of the Province, José Lustosa Paranaguá, approved a larger budget and initiated a competition for the presentation of plans. The chosen project was made by the ''Gabinete Português de Engenharia e Arquitectura'', an engineering and architecture office from Lisbon. By 1884, construction was ready to begin under the Italian architect Celestial Sacardim. Work proceeded slowly over the following fifteen years with some stops and restarts from 1885 to 1892. By 1895, when the masonry work and exterior were completed, the decoration of the interior and the installation of electric lighting could begin more rapidly. The theatre was inaugurated on December 31, 1896, with the first performance occurring on January 7, 1897, with the Italian opera, ''La Gioconda'', by Amilcare Ponchielli. == Arkitettura u stil == The theatre's architectural style is considered typically Renaissance Revival. The roofing tiles were imported from Alsace, the steel walls from Glasgow, Scotland and the Carrara marble for the stairs, statues and columns, from Italy. The dome is covered with 36,000 decorated ceramic tiles painted in the colors of the national flag of Brazil. The interior furnishing came from France in the Louis Quinze style. Italian artist Domenico de Angelis the Younger painted the panels that decorate the ceilings of the auditorium and of the audience chamber. The curtain, with its painting "Meeting of the Waters", was originally created in Paris by Crispim do Amaral. The theatre's 198 chandeliers were imported from Italy, including 32 of Murano glass. == Struttura interna == The Auditorium seats 701 persons. The ground floor (stalls, in British usage) seats 266; the stall boxes, 100; the first-tier boxes seat 110; the 25 second-tier boxes seat 125; and the 20 third-tier boxes seat 100. The Main Stage is {{cvt|10.50|m}} wide, {{cvt|6.40|m}} high and {{cvt|11.97|m}} deep and the principal stage is {{cvt|14|m}} high for a total area of {{cvt|123.29|sqm}}. The orchestra pit has a height of {{cvt|2|m}}; width: 6&#x20;ft 11 ins; and a length of {{cvt|7|m}}. == Sit ta' Wirt Dinji == == Fil-kultura popolari == * The theatre is featured in the film ''Fitzcarraldo'' directed by the German director Werner Herzog in 1982. At the beginning of the film, the opera-obsessed character Brian Sweeney "Fitzcarraldo" Fitzgerald makes his way by paddling his own boat to the opera house to hear Enrico Caruso sing in Verdi's ''Ernani'', which also features aging Sarah Bernhardt whose role is sung by an off-stage soprano. * It is featured twice in novels by Eva Ibbotson: ''Journey to the River Sea'' and ''A Company of Swans''. Both are adventure stories set principally in the city of Manaus (where the theatre is situated) and surroundings in 1912. In the former (children's) book a visiting acting group performs the play, Little Lord Fauntleroy at the theatre, which is briefly described. In the latter (young adult) novel a visiting ballet troupe performs Swan Lake, Giselle, The Nutcracker and La Fille Mal Gardee at the theatre. * The theatre was featured in Ann Patchett's 2011 novel, ''State of Wonder''. * The film Pavarotti opens with Luciano Pavarotti traveling to the theatre in 1995 to replicate Caruso's performance there. * The theatre is mentioned in Daniel Catán's 1996 opera "Florencia en el Amazonas" as the location where the titular opera singer Florencia Grimaldi is traveling to give a concert. * The White Stripes performed in the theater on June 1, 2005. The show was later released on vinyl and DVD formats as Under Amazonian Lights. It was reported to be the first rock show at the theater. == Referenzi == 0uhbphc8wemcryzjne05kl30ev02q6u 331384 331383 2026-08-09T17:21:49Z Trigcly 17859 added [[Category:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 331384 wikitext text/x-wiki It-'''Teatru tal-Amażonja''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Teatro Amazonas'') huwa teatru tal-opri li jinsab f'[[Manaus]], il-[[Brażil]], fil-qalba tal-foresta pluvjali tal-[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali|Amażonja]]. Kull sena fih isir il-''Festival Amazonas de Ópera'' (il-Festival tal-Opri tal-Amażonja) u t-teatru jospita l-Orkestra Filarmonika tal-Amażonja li tagħmel il-provi u ttella' spettakli regolarment fit-Teatru tal-Amażonja flimkien ma' korijiet, kunċerti [[Mużika|mużikali]] u spettakli oħra. It-teatru għandu iktar minn 126 sena u jirrappreżenta ż-żmien meta l-belt kienet fl-aqwa tagħha bis-saħħa tal-kummerċ tal-lastiku. It-teatru ntgħażel mir-rivista ''Vogue'' bħala wieħed mill-isbaħ teatri tal-opri fid-dinja. F'Lulju 2026, dan it-teatru ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mat-[[Teatru da Paz]]. == [[Storja]] == The Amazonas Theatre was built during the Belle Époque at a time when fortunes were made in the rubber boom. Construction of the Amazon Theatre was first proposed in 1881 by a member of the local House of Representatives, Antonio Jose Fernandes Júnior, who envisioned a "jewel" in the heart of the Amazon rainforest. In 1882, the State legislature approved some limited financing, but this was considered insufficient. Later that year, the president of the Province, José Lustosa Paranaguá, approved a larger budget and initiated a competition for the presentation of plans. The chosen project was made by the ''Gabinete Português de Engenharia e Arquitectura'', an engineering and architecture office from Lisbon. By 1884, construction was ready to begin under the Italian architect Celestial Sacardim. Work proceeded slowly over the following fifteen years with some stops and restarts from 1885 to 1892. By 1895, when the masonry work and exterior were completed, the decoration of the interior and the installation of electric lighting could begin more rapidly. The theatre was inaugurated on December 31, 1896, with the first performance occurring on January 7, 1897, with the Italian opera, ''La Gioconda'', by Amilcare Ponchielli. == Arkitettura u stil == The theatre's architectural style is considered typically Renaissance Revival. The roofing tiles were imported from Alsace, the steel walls from Glasgow, Scotland and the Carrara marble for the stairs, statues and columns, from Italy. The dome is covered with 36,000 decorated ceramic tiles painted in the colors of the national flag of Brazil. The interior furnishing came from France in the Louis Quinze style. Italian artist Domenico de Angelis the Younger painted the panels that decorate the ceilings of the auditorium and of the audience chamber. The curtain, with its painting "Meeting of the Waters", was originally created in Paris by Crispim do Amaral. The theatre's 198 chandeliers were imported from Italy, including 32 of Murano glass. == Struttura interna == The Auditorium seats 701 persons. The ground floor (stalls, in British usage) seats 266; the stall boxes, 100; the first-tier boxes seat 110; the 25 second-tier boxes seat 125; and the 20 third-tier boxes seat 100. The Main Stage is {{cvt|10.50|m}} wide, {{cvt|6.40|m}} high and {{cvt|11.97|m}} deep and the principal stage is {{cvt|14|m}} high for a total area of {{cvt|123.29|sqm}}. The orchestra pit has a height of {{cvt|2|m}}; width: 6&#x20;ft 11 ins; and a length of {{cvt|7|m}}. == Sit ta' Wirt Dinji == == Fil-kultura popolari == * The theatre is featured in the film ''Fitzcarraldo'' directed by the German director Werner Herzog in 1982. At the beginning of the film, the opera-obsessed character Brian Sweeney "Fitzcarraldo" Fitzgerald makes his way by paddling his own boat to the opera house to hear Enrico Caruso sing in Verdi's ''Ernani'', which also features aging Sarah Bernhardt whose role is sung by an off-stage soprano. * It is featured twice in novels by Eva Ibbotson: ''Journey to the River Sea'' and ''A Company of Swans''. Both are adventure stories set principally in the city of Manaus (where the theatre is situated) and surroundings in 1912. In the former (children's) book a visiting acting group performs the play, Little Lord Fauntleroy at the theatre, which is briefly described. In the latter (young adult) novel a visiting ballet troupe performs Swan Lake, Giselle, The Nutcracker and La Fille Mal Gardee at the theatre. * The theatre was featured in Ann Patchett's 2011 novel, ''State of Wonder''. * The film Pavarotti opens with Luciano Pavarotti traveling to the theatre in 1995 to replicate Caruso's performance there. * The theatre is mentioned in Daniel Catán's 1996 opera "Florencia en el Amazonas" as the location where the titular opera singer Florencia Grimaldi is traveling to give a concert. * The White Stripes performed in the theater on June 1, 2005. The show was later released on vinyl and DVD formats as Under Amazonian Lights. It was reported to be the first rock show at the theater. == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] 3d9wxd5ocjuzvbc5khihlmmqrfw42m2 331385 331384 2026-08-09T17:22:00Z Trigcly 17859 added [[Category:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 331385 wikitext text/x-wiki It-'''Teatru tal-Amażonja''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Teatro Amazonas'') huwa teatru tal-opri li jinsab f'[[Manaus]], il-[[Brażil]], fil-qalba tal-foresta pluvjali tal-[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali|Amażonja]]. Kull sena fih isir il-''Festival Amazonas de Ópera'' (il-Festival tal-Opri tal-Amażonja) u t-teatru jospita l-Orkestra Filarmonika tal-Amażonja li tagħmel il-provi u ttella' spettakli regolarment fit-Teatru tal-Amażonja flimkien ma' korijiet, kunċerti [[Mużika|mużikali]] u spettakli oħra. It-teatru għandu iktar minn 126 sena u jirrappreżenta ż-żmien meta l-belt kienet fl-aqwa tagħha bis-saħħa tal-kummerċ tal-lastiku. It-teatru ntgħażel mir-rivista ''Vogue'' bħala wieħed mill-isbaħ teatri tal-opri fid-dinja. F'Lulju 2026, dan it-teatru ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mat-[[Teatru da Paz]]. == [[Storja]] == The Amazonas Theatre was built during the Belle Époque at a time when fortunes were made in the rubber boom. Construction of the Amazon Theatre was first proposed in 1881 by a member of the local House of Representatives, Antonio Jose Fernandes Júnior, who envisioned a "jewel" in the heart of the Amazon rainforest. In 1882, the State legislature approved some limited financing, but this was considered insufficient. Later that year, the president of the Province, José Lustosa Paranaguá, approved a larger budget and initiated a competition for the presentation of plans. The chosen project was made by the ''Gabinete Português de Engenharia e Arquitectura'', an engineering and architecture office from Lisbon. By 1884, construction was ready to begin under the Italian architect Celestial Sacardim. Work proceeded slowly over the following fifteen years with some stops and restarts from 1885 to 1892. By 1895, when the masonry work and exterior were completed, the decoration of the interior and the installation of electric lighting could begin more rapidly. The theatre was inaugurated on December 31, 1896, with the first performance occurring on January 7, 1897, with the Italian opera, ''La Gioconda'', by Amilcare Ponchielli. == Arkitettura u stil == The theatre's architectural style is considered typically Renaissance Revival. The roofing tiles were imported from Alsace, the steel walls from Glasgow, Scotland and the Carrara marble for the stairs, statues and columns, from Italy. The dome is covered with 36,000 decorated ceramic tiles painted in the colors of the national flag of Brazil. The interior furnishing came from France in the Louis Quinze style. Italian artist Domenico de Angelis the Younger painted the panels that decorate the ceilings of the auditorium and of the audience chamber. The curtain, with its painting "Meeting of the Waters", was originally created in Paris by Crispim do Amaral. The theatre's 198 chandeliers were imported from Italy, including 32 of Murano glass. == Struttura interna == The Auditorium seats 701 persons. The ground floor (stalls, in British usage) seats 266; the stall boxes, 100; the first-tier boxes seat 110; the 25 second-tier boxes seat 125; and the 20 third-tier boxes seat 100. The Main Stage is {{cvt|10.50|m}} wide, {{cvt|6.40|m}} high and {{cvt|11.97|m}} deep and the principal stage is {{cvt|14|m}} high for a total area of {{cvt|123.29|sqm}}. The orchestra pit has a height of {{cvt|2|m}}; width: 6&#x20;ft 11 ins; and a length of {{cvt|7|m}}. == Sit ta' Wirt Dinji == == Fil-kultura popolari == * The theatre is featured in the film ''Fitzcarraldo'' directed by the German director Werner Herzog in 1982. At the beginning of the film, the opera-obsessed character Brian Sweeney "Fitzcarraldo" Fitzgerald makes his way by paddling his own boat to the opera house to hear Enrico Caruso sing in Verdi's ''Ernani'', which also features aging Sarah Bernhardt whose role is sung by an off-stage soprano. * It is featured twice in novels by Eva Ibbotson: ''Journey to the River Sea'' and ''A Company of Swans''. Both are adventure stories set principally in the city of Manaus (where the theatre is situated) and surroundings in 1912. In the former (children's) book a visiting acting group performs the play, Little Lord Fauntleroy at the theatre, which is briefly described. In the latter (young adult) novel a visiting ballet troupe performs Swan Lake, Giselle, The Nutcracker and La Fille Mal Gardee at the theatre. * The theatre was featured in Ann Patchett's 2011 novel, ''State of Wonder''. * The film Pavarotti opens with Luciano Pavarotti traveling to the theatre in 1995 to replicate Caruso's performance there. * The theatre is mentioned in Daniel Catán's 1996 opera "Florencia en el Amazonas" as the location where the titular opera singer Florencia Grimaldi is traveling to give a concert. * The White Stripes performed in the theater on June 1, 2005. The show was later released on vinyl and DVD formats as Under Amazonian Lights. It was reported to be the first rock show at the theater. == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] elppe1wcitggec3it4smpq77nqynd3z 331386 331385 2026-08-09T17:22:10Z Trigcly 17859 added [[Category:Teatri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 331386 wikitext text/x-wiki It-'''Teatru tal-Amażonja''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Teatro Amazonas'') huwa teatru tal-opri li jinsab f'[[Manaus]], il-[[Brażil]], fil-qalba tal-foresta pluvjali tal-[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali|Amażonja]]. Kull sena fih isir il-''Festival Amazonas de Ópera'' (il-Festival tal-Opri tal-Amażonja) u t-teatru jospita l-Orkestra Filarmonika tal-Amażonja li tagħmel il-provi u ttella' spettakli regolarment fit-Teatru tal-Amażonja flimkien ma' korijiet, kunċerti [[Mużika|mużikali]] u spettakli oħra. It-teatru għandu iktar minn 126 sena u jirrappreżenta ż-żmien meta l-belt kienet fl-aqwa tagħha bis-saħħa tal-kummerċ tal-lastiku. It-teatru ntgħażel mir-rivista ''Vogue'' bħala wieħed mill-isbaħ teatri tal-opri fid-dinja. F'Lulju 2026, dan it-teatru ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mat-[[Teatru da Paz]]. == [[Storja]] == The Amazonas Theatre was built during the Belle Époque at a time when fortunes were made in the rubber boom. Construction of the Amazon Theatre was first proposed in 1881 by a member of the local House of Representatives, Antonio Jose Fernandes Júnior, who envisioned a "jewel" in the heart of the Amazon rainforest. In 1882, the State legislature approved some limited financing, but this was considered insufficient. Later that year, the president of the Province, José Lustosa Paranaguá, approved a larger budget and initiated a competition for the presentation of plans. The chosen project was made by the ''Gabinete Português de Engenharia e Arquitectura'', an engineering and architecture office from Lisbon. By 1884, construction was ready to begin under the Italian architect Celestial Sacardim. Work proceeded slowly over the following fifteen years with some stops and restarts from 1885 to 1892. By 1895, when the masonry work and exterior were completed, the decoration of the interior and the installation of electric lighting could begin more rapidly. The theatre was inaugurated on December 31, 1896, with the first performance occurring on January 7, 1897, with the Italian opera, ''La Gioconda'', by Amilcare Ponchielli. == Arkitettura u stil == The theatre's architectural style is considered typically Renaissance Revival. The roofing tiles were imported from Alsace, the steel walls from Glasgow, Scotland and the Carrara marble for the stairs, statues and columns, from Italy. The dome is covered with 36,000 decorated ceramic tiles painted in the colors of the national flag of Brazil. The interior furnishing came from France in the Louis Quinze style. Italian artist Domenico de Angelis the Younger painted the panels that decorate the ceilings of the auditorium and of the audience chamber. The curtain, with its painting "Meeting of the Waters", was originally created in Paris by Crispim do Amaral. The theatre's 198 chandeliers were imported from Italy, including 32 of Murano glass. == Struttura interna == The Auditorium seats 701 persons. The ground floor (stalls, in British usage) seats 266; the stall boxes, 100; the first-tier boxes seat 110; the 25 second-tier boxes seat 125; and the 20 third-tier boxes seat 100. The Main Stage is {{cvt|10.50|m}} wide, {{cvt|6.40|m}} high and {{cvt|11.97|m}} deep and the principal stage is {{cvt|14|m}} high for a total area of {{cvt|123.29|sqm}}. The orchestra pit has a height of {{cvt|2|m}}; width: 6&#x20;ft 11 ins; and a length of {{cvt|7|m}}. == Sit ta' Wirt Dinji == == Fil-kultura popolari == * The theatre is featured in the film ''Fitzcarraldo'' directed by the German director Werner Herzog in 1982. At the beginning of the film, the opera-obsessed character Brian Sweeney "Fitzcarraldo" Fitzgerald makes his way by paddling his own boat to the opera house to hear Enrico Caruso sing in Verdi's ''Ernani'', which also features aging Sarah Bernhardt whose role is sung by an off-stage soprano. * It is featured twice in novels by Eva Ibbotson: ''Journey to the River Sea'' and ''A Company of Swans''. Both are adventure stories set principally in the city of Manaus (where the theatre is situated) and surroundings in 1912. In the former (children's) book a visiting acting group performs the play, Little Lord Fauntleroy at the theatre, which is briefly described. In the latter (young adult) novel a visiting ballet troupe performs Swan Lake, Giselle, The Nutcracker and La Fille Mal Gardee at the theatre. * The theatre was featured in Ann Patchett's 2011 novel, ''State of Wonder''. * The film Pavarotti opens with Luciano Pavarotti traveling to the theatre in 1995 to replicate Caruso's performance there. * The theatre is mentioned in Daniel Catán's 1996 opera "Florencia en el Amazonas" as the location where the titular opera singer Florencia Grimaldi is traveling to give a concert. * The White Stripes performed in the theater on June 1, 2005. The show was later released on vinyl and DVD formats as Under Amazonian Lights. It was reported to be the first rock show at the theater. == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] [[Kategorija:Teatri]] 8w7lrz0audaa7w4sk3kw79dzrd2yv8h 331396 331386 2026-08-10T07:13:41Z Trigcly 17859 żieda referenzi u stampi 331396 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Noite no Teatro Amazonas (cropped).jpg|daqsminuri|It-Teatru tal-Amażonja bil-lejl.]] It-'''Teatru tal-Amażonja''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Teatro Amazonas'') huwa teatru tal-opri li jinsab f'[[Manaus]], il-[[Brażil]], fil-qalba tal-foresta pluvjali tal-[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali|Amażonja]]. Kull sena fih isir il-''Festival Amazonas de Ópera'' (il-Festival tal-Opri tal-Amażonja) u t-teatru jospita l-Orkestra Filarmonika tal-Amażonja li tagħmel il-provi u ttella' spettakli regolarment fit-Teatru tal-Amażonja flimkien ma' korijiet, kunċerti [[Mużika|mużikali]] u spettakli oħra. It-teatru għandu iktar minn 126 sena u jirrappreżenta ż-żmien meta l-belt kienet fl-aqwa tagħha bis-saħħa tal-kummerċ tal-lastiku.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Reed|isem=Drew|data=2015-04-14|titlu=Manaus's opulent Amazon Theatre – a history of cities in 50 buildings, day 15|url=https://www.theguardian.com/cities/2015/apr/14/manaus-amazon-theatre-brazil-history-cities-50-buildings|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> It-teatru ntgħażel mir-rivista ''Vogue'' bħala wieħed mill-isbaħ teatri tal-opri fid-dinja.<ref>{{Ċita web|url=https://www.vogue.fr/fashion-culture/fashion-exhibitions/diaporama/operas-sydney-paris-vienna-amazonas-brazil-palais-garnier-la-fenice-venice-bolshoi-moscow-culture-city-guide-what-to-see-do/42401|titlu=The 15 most beautiful opera houses in the world|kunjom=Lambert|isem=Manon Garrigues translated by Holly|data=2017-04-11|sit=Vogue France|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> F'Lulju 2026, dan it-teatru ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mat-[[Teatru da Paz]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1774/|titlu=Amazonia Theaters|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == [[Storja]] == [[Stampa:Amazon Theatre (Manaus, Brazil) (edited).jpg|daqsminuri|It-Teatru tal-Amażonja bi nhar.]] It-Teatru tal-Amażonja nbena matul il-perjodu magħruf bħala l-''Belle Époque'' fi żmien meta l-industrija tal-lastiku kienet qed tiffjorixxi. Il-kostruzzjoni tat-Teatru tal-Amażonja ġiet proposta għall-ewwel darba fl-1881 minn membru lokali tal-Kamra tad-Deputati, [[Antonio Jose Fernandes Júnior]], li kellu l-viżjoni ta' "ġojjell" fil-qalba tal-foresta pluvjali tal-Amażonja.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Reed|isem=Drew|data=2015-04-14|titlu=Manaus's opulent Amazon Theatre – a history of cities in 50 buildings, day 15|url=https://www.theguardian.com/cities/2015/apr/14/manaus-amazon-theatre-brazil-history-cities-50-buildings|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> Fl-1882, il-leġiżlatura statali approvat xi finanzjament limitat, iżda dan tqies bħala mhux biżżejjed. Iktar tard dik is-sena, il-President tal-Provinċja, [[José Lustosa Paranaguá]], approva baġit akbar u ta l-bidu għal kompetizzjoni għall-preżentazzjoni tal-pjanti. Il-proġett li ntgħażel tħejja mill-''Gabinete Português de Engenharia e Arquitectura'', uffiċċju tal-inġinerija u tal-arkitettura minn [[Liżbona]], il-[[Portugall]]. Sal-1884, il-kostruzzjoni kienet lesta biex tibda taħt l-[[arkitett]] [[Italja|Taljan]] [[Celestial Sacardim]]. L-andament tax-xogħol kien bil-mod matul il-15-il sena ta' wara b'xi waqfiet u skossi mill-1885 sal-1892. Sal-1895, meta x-xogħol tal-kostruzzjoni fil-qafas u fuq barra tlesta, it-tiżjin ta' ġewwa u l-installazzjoni tat-tidwil elettriku setgħu jibdew iktar malajr. It-teatru ġie inawgurat fil-31 ta' Diċembru 1896, u l-ewwel spettaklu ttella' fis-7 ta' Jannar 1897, bl-opra Taljana, ''La Gioconda'', ta' [[Amilcare Ponchielli]]. == Arkitettura u stil == [[Stampa:Teatro Amazonas vista interna - panoramio.jpg|daqsminuri|It-Teatru tal-Amażonja minn ġewwa.]] L-istil arkitettoniku tat-teatru jitqies tipikament tat-tqanqil mill-ġdid tar-[[Rinaxximent]]. Il-madum tal-bejt ġie importat mill-Alsace, il-ħitan tal-azzar minn [[Glasgow]], l-[[Skozja|Iskozja]] u l-irħam ta' Carrara għat-taraġ, għall-[[Statwa|istatwi]] u għall-kolonni, mill-Italja. Il-koppla hija miksija b'36,000 maduma mżejna taċ-ċeramika bl-[[Lewn|ilwien]] tal-bandiera nazzjonali tal-Brażil. L-għamara fuq ġewwa ġiet minn [[Franza]] bl-istil ta' [[Lwiġi XV ta’ Franza|Lwiġi XV]]. L-artist Taljan [[Domenico de Angelis iż-Żgħir]] pitter il-panewijiet li jżejnu s-soqfa tal-awditorju u tal-kompartiment tal-udjenza. Il-purtiera, bil-[[pittura]] "Laqgħa tal-Ilmijiet", oriġinarjament inħolqot f'[[Pariġi]] minn [[Crispim do Amaral]]. Il-198 linfa tat-teatru ġew importati mill-Italja, inkluż 32 linfa tal-[[ħġieġ]] ta' Murano. == Struttura interna == L-awditorju jesa' 701 persuna bilqiegħda. Il-pjan terran jesa' 266 persuna bilqiegħda; il-kompartimenti individwali tal-pjan terran jesgħu 100 persuna bilqiegħda; il-kompartimenti tal-gallariji tal-ewwel sular jesgħu 110 persuni bilqiegħda; il-25 kompartiment tal-gallariji tat-tieni sular jesgħu 125 persuna bilqiegħda; u l-20 kompartiment tal-gallariji tat-tielet sular jesgħu 100 persuna bilqiegħda. Il-palk prinċipali inġenerali huwa wiesa' 10.50 metri (34.4 pied), għoli 6.40 metri (21.0 pied) u fond 11.97 metru (39.3 pied) u l-palk prinċipali fejn jittellgħu l-ispettakli huwa għoli 14-il metru (46 pied) u għandu erja totali ta' {{cvt|123.29|sqm}}etru kwadru (1,327.1 pied kwadru). Il-kompartiment għall-orkestra huwa għoli 2 metri (6 piedi u 7 pulzieri), wiesa' 6 piedi u 11-il pulzier, u twil 7 metri (23 pied). == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:Amazonas Philharmonic.JPG|daqsminuri|L-Orkestra Filarmonika tat-Teatru tal-Amażonja.]] It-Teatri tal-Amażonja (it-Teatru tal-Amażonja ta' Manaus u t-Teatro da Paz ta' Belem, il-Brażil) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri [[Bniedem|umani]], tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona [[Kultura|kulturali]] fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-[[arti]] [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> [[Stampa:01 - teatro Amazonas.jpg|daqsminuri|It-Teatru tal-Amażonja minn ġewwa.]] == Fil-kultura popolari == * It-teatru jidher fil-film ''Fitzcarraldo''<ref>Herzog, Werner (2001). Herzog on Herzog. Faber and Faber. ISBN.</ref> tar-reġista [[Ġermanja|Ġermaniż]] [[Werner Herzog]] tal-1982. Fil-bidu tal-film, il-karattru ossessjonat bl-opri Brian Sweeney "Fitzcarraldo" Fitzgerald jasal sat-teatru billi jaqdef id-dgħajsa tiegħu stess lejn it-teatru tal-opri biex jisma' lil [[Enrico Caruso]] jkanta fl-''Ernani'' ta' [[Giuseppe Verdi]],<ref>{{Ċita web|url=http://lanfiles-vm.williams.edu/mbrown/Brown_ArtOfDarkness_1982.pdf|titlu=Art of Darkness, The Progressive, Awwissu 1982}}</ref> b'Sarah Bernhardt anzjana maħduma minn sopran wara l-kwinti. * It-teatru jissemma darbtejn fir-rumanzi ta' [[Eva Ibbotson]]: ''Journey to the River Sea''<ref>{{Ċita aħbar|data=2001-10-09|titlu=And the winner is...|url=https://www.theguardian.com/books/2001/oct/09/guardianchildrensfictionprize2001.awardsandprizes18|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-08-10}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.carnegiegreenaway.org.uk/pressdesk/press.php?release=pres_02c.html|titlu=The CILIP Carnegie & Kate Greenaway Children's Book Awards - Press Desk|sit=www.carnegiegreenaway.org.uk|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> u ''A Company of Swans''. Iż-żewġ rumanzi huma stejjer tal-avventura ambjentati prinċipalment fil-belt ta' Manaus (fejn jinsab it-teatru) u fil-madwar fl-1912. Fl-ewwel ktieb (tat-tfal), kumpanija teatrali li żżur it-teatru ttella' l-ispettaklu ta' Little Lord Fauntleroy fit-teatru, li jiġi deskritt fil-qosor. Fit-tieni ktieb (taż-żgħażagħ adolexxenti) kumpanija taż-[[żfin]] klassiku ttella' l-ispettakli ta' Swan Lake, Giselle, The Nutcracker u La Fille Mal Gardee fit-teatru. * It-teatru jissemma fir-rumanz ta' [[Ann Patchett]] tal-2011, ''State of Wonder''. * Il-film ''Pavarotti'' jiftaħ b'[[Luciano Pavarotti]] jivvjaġġa lejn it-teatru fl-1995 biex jirreplika l-ispettaklu ta' Caruso hemmhekk. * It-teatru jissemma fl-opra ta' [[Daniel Catán]] tal-1996 ''Florencia en el Amazonas'' bħala l-post li fih tivvjaġġa l-[[Kantant|kantanta]] titolari tal-opri Florencia Grimaldi biex tagħmel kunċert. * Il-White Stripes tellgħu spettaklu fit-teatru fl-1 ta' Ġunju 2005. Iktar 'il quddiem l-ispettaklu nħareġ fuq rekord u bħala DVD bit-titlu ''Under Amazonian Lights''. Ġie rrapportat bħala l-ewwel spettaklu rock fit-teatru. == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] [[Kategorija:Teatri]] 1y6s9gt0w1s3wk2ro26tuckwaqt0tvy 0 34539 331388 2026-08-09T20:40:34Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:en:Special:Redirect/revision/1351932838|Sabha, Libya]]" 331388 wikitext text/x-wiki '''Sabha''' jew '''Sebha''' /ˈ s ɛ b . h ɑː / ( Arabic ) hija belt oasi fil-Lbiċ tal [[Libja|-Libja]], <ref name="MalcolmLosleben2004">{{Ċita ktieb|kunjom=Malcolm|isem=Peter|kunjom2=Losleben|isem2=Elizabeth|sena=2004|titlu=Libya|url=https://books.google.com/books?id=_l87ixBRpKIC&pg=PA10|pubblikatur=Marshall Cavendish|paġna=10|isbn=978-0-7614-1702-6}}</ref> madwar {{Convert|640|km}} fin-nofsinhar ta' [[Tripli (Libja)|Tripoli]] . Storikament kienet il-belt kapitali tar-reġjun ta' Fezzan u t -Territorju Militari ta' Fezzan-Ghadames u hija l-belt kapitali tad- Distrett ta' Sabha . <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Francesca Davis DiPiazza|sena=2006|titlu=Libya in Pictures|url=https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi|pubblikatur=Twenty-First Century Books|isbn=0-8225-2549-6}}</ref> Il-Bażi tal-Ajru ta' Sabha, fin-nofsinhar tal-belt, hija installazzjoni tal -Forza tal-Ajru Libjana li fiha diversi ajruplani MiG-25 . Sabha kien fejn trabba u rċieva edukazzjoni sekondarja l-eks ħakkiem tal-Libja, [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]], u fejn aktar tard involva ruħu wkoll fl-attiviżmu politiku. <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Blundy|isem=David|kunjom2=Lycett|isem2=Andrew|sena=1987|titlu=Qaddafi and the Libyan Revolution|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|post=Boston and Toronto|pubblikatur=Little Brown & Co|isbn=978-0-316-10042-7}}</ref> Wara l- Gwerra Ċivili Libjana u l-instabbiltà li rriżultat fil-pajjiż, Sabha allegatament kibret fl-importanza bħala belt fejn jinbiegħu [[Skjavitù|l-iskjavi]] . <ref name="emma">{{Ċita aħbar|kunjom=Graham-Harrison|isem=Emma|data=10 April 2017|titlu=Migrants from west Africa being 'sold in Libyan slave markets'|url=https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|url-status=live|pubblikazzjoni=The Guardian|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170622132319/https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|arkivju-data=22 June 2017|data-aċċess=21 June 2017}}</ref> Madankollu, investigazzjoni mill-Kummissjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem fil-Libja (NCHRL) żvelat li filwaqt li kien hemm skjavitù illegali, ir-rapporti kienu esaġerati, peress li l-irkant tal-iskjavi kien rari u ma kienx isir pubbliku. <ref name="libyaobserver">{{Ċita web|url=https://www.libyaobserver.ly/news/libyan-human-rights-body-upset-over-cnn-report-slave-auctions-libya|titlu=Libyan human rights body upset over CNN report of slave auctions in Libya|isem=Abdulkader|awtur=Assad|data=Nov 18, 2017}}</ref> Il-belt inħatfet minn forzi leali lejn l- Armata Nazzjonali Libjana (LNA) u l-mexxej tagħha Khalifa Haftar f'Jannar 2019, <ref name="aljazeerareports">{{Ċita aħbar|kunjom=Cherif|isem=Youssef|data=8 April 2019|titlu=How far can Haftar get with his Tripoli offensive?|url=https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/haftar-tripoli-offensive-190407155352767.html|pubblikazzjoni=Al Jazeera}}</ref> <ref name="actualdate">{{Ċita aħbar|data=29 January 2019|titlu=Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha|url=https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|url-status=usurped|pubblikazzjoni=Al Shahid News|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200427184339/https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|arkivju-data=27 April 2020}}</ref> iżda xi politiċi fiż-żona biddlu l-lealtà tagħhom lejn il- Gvern tal-Kunsens Nazzjonali (GNA) f'Mejju 2020. <ref name="auto">{{Ċita aħbar|kunjom=Golden|isem=Rabia|data=5 May 2020|titlu=Activists and officials from Sabha announce support to GNA|url=https://www.libyaobserver.ly/inbrief/activists-and-officials-sabha-announce-support-gna|pubblikazzjoni=The Libya Observer}}</ref> == Storja == Fi żminijiet storiċi, Sabha kienet ċentru ewlieni tal-kummerċ tal-karavans Libjani. <ref name="DiPiazza2005">{{Ċita ktieb|kunjom=DiPiazza|isem=Francesca|data=1 September 2005|titlu=Libya in Pictures|url=https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi|url-aċċess=registration|pubblikatur=Twenty-First Century Books|paġna=[https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi/page/19 19]|isbn=978-0-8225-2549-3|data-aċċess=26 November 2016}}</ref> L-Oasi ta' Sabha, ħdejn Sabha, kienet is-sit tat-test tar-rokits OTRAG, wara li t-tnedija ma kinitx aktar possibbli f'Shaba North fiż-Zaire (issa [[Repubblika Demokratika tal-Kongo|r-Repubblika Demokratika tal-Kongo]] ). Fl-1 ta' Marzu 1981, rokit OTRAG b'għoli massimu ta' {{Convert|50|km|mi}} tnieda. Kien ukoll sit ta' ttestjar remot għall-programm Spazjali Sovjetiku mill-1984 sal-1991. F'rapport tal-2004 mill-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika, il-bażi ta' Sabha kienet marbuta mal-programm ta' armi nukleari tal-Libja. F'Settembru 2011, il-forzi Kontra Gaddafi ħatfu lil Sabha bħala parti mill-kampanja ta' Fezzan. Ma nstab l-ebda sinjal ta' programm ta' armi nukleari. F'April 2017, ''[[BBC|il-BBC]]'' irrappurtat li kien hemm [[Skjavitù|suq tal-iskjavi]] għall-migranti Afrikani f'Sabha. <ref name="bbcafricanmigrantssoldinlibya">{{Ċita aħbar|data=11 April 2017|titlu=African migrants sold in Libya 'slave markets', IOM says|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-39567632|url-status=live|pubblikazzjoni=BBC News|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170411141110/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-39567632|arkivju-data=11 April 2017|data-aċċess=11 April 2017}}</ref> F'Jannar 2019, il-forzi leali lejn il-mexxej tal-LNA Khalifa Haftar nedew operazzjoni biex jieħdu l-kontroll ta' Sabha u rnexxielhom jidħlu fil-belt sa tmiem ix-xahar. <ref name="aljazeerareports">{{Ċita aħbar|kunjom=Cherif|isem=Youssef|data=8 April 2019|titlu=How far can Haftar get with his Tripoli offensive?|url=https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/haftar-tripoli-offensive-190407155352767.html|pubblikazzjoni=Al Jazeera}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCherif2019">Cherif, Youssef (8 April 2019). </cite></ref> Fid-29 ta' Jannar 2019, tħabbar li Haftar irnexxielu jaqbad lil Sabha. <ref name="actualdate">{{Ċita aħbar|data=29 January 2019|titlu=Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha|url=https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|url-status=usurped|pubblikazzjoni=Al Shahid News|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200427184339/https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|arkivju-data=27 April 2020}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-unfit" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20200427184339/https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/ "Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha"]. </cite></ref> Fi Frar 2019, il-forzi ta’ Haftar dehru jippatrulljaw il-viċinanzi tal-belt. <ref>{{Ċita pubblikazzjoni |last=Megerisi |first=Tarek |date=1 April 2019 |title=While You Weren't Looking, General Haftar Has Been Taking Over Libya |url=https://foreignpolicy.com/2019/04/01/while-you-werent-looking-general-haftar-has-been-taking-over-libya-oil-united-nations/ |journal=Foreign Policy}}</ref> <ref name="actualdate" /> Sat-2 ta' Mejju 2020, politiċi u attivisti leali lejn il-gvern ibbażat fi Tripoli kienu ħabbru l-appoġġ tagħhom lill-GNA, <ref name="auto">{{Ċita aħbar|kunjom=Golden|isem=Rabia|data=5 May 2020|titlu=Activists and officials from Sabha announce support to GNA|url=https://www.libyaobserver.ly/inbrief/activists-and-officials-sabha-announce-support-gna|pubblikazzjoni=The Libya Observer}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGolden2020">Golden, Rabia (5 May 2020). </cite></ref> u l-belt bħalissa tinsab...  taħt il-kontroll tal-gvernijiet muniċipali favur il-GNA. <ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Golden|isem=Rabia|data=5 May 2020|titlu=New governing council formed for the Sabha Municipality|url=https://www.libyaobserver.ly/inbrief/new-governing-council-formed-sabha-municipality|url-status=live|pubblikazzjoni=The Libya Observer|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231106165309/https://libyaobserver.ly/inbrief/new-governing-council-formed-sabha-municipality|arkivju-data=6 November 2023}}</ref> == Klima == Minħabba l-post tagħha fid-Deżert tas-Saħara, Sabha għandha klima deżertika sħuna ( Köppen ''BWh'' ), b'xtiewi ħfief b'varjazzjoni għolja fit-temperatura matul il-jum, u sjuf sħan ħafna b'temperaturi li jilħqu {{Convert|40|C|F}} regolarment u kważi l-ebda preċipitazzjoni. It-temperatura medja annwali hija ta {{Convert|22.7|C|F}}, it-temperatura medja massima annwali hija {{Convert|30.2|C|F}} u t-temperatura baxxa medja annwali hija ta {{Convert|15.2|C|F}} . Ġunju huwa l-iktar xahar sħun, bl-ogħla medja ta’ {{Convert|39.2|C|F}}, l-ogħla medja ta' {{Convert|31.4|C|F}} u l-ogħla medja baxxa ta’ {{Convert|23.6|C|F}} . Jannar huwa l-iktar xahar kiesaħ, bl-inqas medja għolja ta’ {{Convert|18.9|C|F}}, l-inqas medja ta' {{Convert|11.7|C|F}} u l-inqas medja baxxa ta' {{Convert|4.5|C|F}}. Sabha tirċievi biss 8.2 millimetri (0.32 pulzier) ta' xita fuq 2.9 ijiem ta' preċipitazzjoni, mingħajr xita f'Lulju u Awissu u ftit li xejn preċipitazzjoni matul il-bqija tas-sena. Ottubru, l-iktar xahar bix-xita, jirċievi 2.1 millimetri (0.083 pulzier) ta' xita fuq 0.6 ijiem ta' preċipitazzjoni. L-umdità hija baxxa matul is-sena kollha, b'April ikollu umdità ta' 22% biss u Jannar ikollu umdità ta' 42%. Sabha tirċievi ammonti abbundanti ta' xemx, b'medja ta' 3526 siegħa ta' xemx fis-sena, bl-aktar xemx fis-sajf u l-inqas fix-xitwa. Lulju jirċievi l-aktar xemx minn kwalunkwe xahar b'medja ta' 375 siegħa, filwaqt li Diċembru u Frar it-tnejn jirċievu l-inqas b'252 siegħa. == Urbaniżmu == [[Stampa:سبها_المدينة_القديمة.jpg|daqsminuri| Kuntrast bejn id-daqs tal- belt antika ta' Sabha u l-belt moderna.]] Sabha hija famuża għall-kastell ta' Fort Elena, <ref>Martin, B. G. (1984) "Ahmad Rasim Pasha and the Fazzan Slave Trade, 1881-1896" [https://books.google.com/books?id=sasFc2yN7AcC&pg=PA64 pp. 64-65] ''in'' Willis, John Ralph (ed.) (1984) ''Slaves and Slavery in Muslim Africa: The Servile Estate'' Cass, London, pp. 51-82, {{ISBN|0-7146-3201-5}}</ref> li huwa l-kastell li jidher fuq wara tal-karta tal-flus ta' għaxar dinari tal-Libja. Fort Elena qabel kien magħruf bħala Fortezza Margherita, mibni matul il- perjodu kolonjali Taljan . Bħalissa l-forti mibni fl-Italja huwa istituzzjoni militari. <ref>{{Ċita web|url=http://www.agcnews.eu/libia-fortezza-margherita-salvataggio/|titlu=Salvare la Fortezza Margherita|data=25 March 2014|pubblikatur=Agcnews.eu|lingwa=it|data-aċċess=26 November 2016}}</ref> L-Università ta' Sabha tinsab fil-belt. Kien involut fi studji fuq il-post fid-deżert. <ref name="Worsley2000">{{Ċita ktieb|kunjom=Worsley|isem=D.|data=19 December 2000|titlu=Geological Exploration in Murzuq Basin|url=https://books.google.com/books?id=WX2iJQmKTvcC&pg=PA112|pubblikatur=Elsevier|paġna=112|isbn=978-0-08-053246-2}}</ref> Hemm bosta kanali ta' irrigazzjoni, li jintużaw biex jipprovdu ilma ħelu għat-tkabbir tal-għelejjel. <ref name="DiPiazza2005">{{Ċita ktieb|kunjom=DiPiazza|isem=Francesca|data=1 September 2005|titlu=Libya in Pictures|url=https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi|url-aċċess=registration|pubblikatur=Twenty-First Century Books|paġna=[https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi/page/19 19]|isbn=978-0-8225-2549-3|data-aċċess=26 November 2016}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDiPiazza2005">DiPiazza, Francesca (1 September 2005). </cite></ref> == Trasport == Il-belt hija servuta mill- Ajruport ta' Sabha, li ġie espansi fl-aħħar tas-snin sebgħin. <ref>{{Ċita ktieb|sena=1977|titlu=Translations on Near East and North Africa|url=https://books.google.com/books?id=q_O5AAAAIAAJ|pubblikatur=Joint Publications Research Service|paġna=31}}</ref> == Rapporti ta' rkanti ta' skjavi == Fl-2017, l- Aġenzija tal-Migrazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti rrappurtat li Sabha kienet inbidlet f'belt moderna tal-irkant tal-iskjavi. Kull skjav (l-aktar migranti minn pajjiżi fin-nofsinhar tal-Libja, speċjalment [[Niġerja|in-Niġerja]] ) kien jinbiegħ għal madwar US$325, b'rapporti sa 1000 bejgħ bħal dan kull xahar. <ref name="phil">{{Ċita aħbar|kunjom=Hoad|isem=Phil|data=19 June 2017|titlu=Sabha in the spotlight: the city where migrants are sold as slaves|url=https://www.theguardian.com/cities/2017/jun/19/sabha-spotlight-city-migrants-sold-slaves-world-refugee-day|url-status=live|pubblikazzjoni=The Guardian|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170620213412/https://www.theguardian.com/cities/2017/jun/19/sabha-spotlight-city-migrants-sold-slaves-world-refugee-day|arkivju-data=20 June 2017|data-aċċess=21 June 2017}}</ref> Filwaqt li dan l-aspett ta' Sabha kien inżamm taħt kontroll matul ir-renju ta' [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]], reġa' qam rasu minħabba t-taqlib fil-Libja kkawżat mill-gwerra ċivili. Il-biċċa l-kbira tal-migranti ġew hawn jaħarbu minn kundizzjonijiet daqstant traġiċi lura d-dar fil- [[Burkina Faso]], in-Niġerja u pajjiżi Afrikani ġirien oħra. <ref name="emma">{{Ċita aħbar|kunjom=Graham-Harrison|isem=Emma|data=10 April 2017|titlu=Migrants from west Africa being 'sold in Libyan slave markets'|url=https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|url-status=live|pubblikazzjoni=The Guardian|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170622132319/https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|arkivju-data=22 June 2017|data-aċċess=21 June 2017}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGraham-Harrison2017">Graham-Harrison, Emma (10 April 2017). </cite></ref> Madankollu, il-Kummissjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem fil-Libja (NCHRL) żvelat li r-rapporti tal-midja dwar l-iskjavitù kienu esaġerati u li l-irkant tal-iskjavi ma kienx pubbliku, kif issuġġerit mis-CNN. <ref name="libyaobserver">{{Ċita web|url=https://www.libyaobserver.ly/news/libyan-human-rights-body-upset-over-cnn-report-slave-auctions-libya|titlu=Libyan human rights body upset over CNN report of slave auctions in Libya|isem=Abdulkader|awtur=Assad|data=Nov 18, 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAssad2017">Assad, Abdulkader (18 November 2017). </cite></ref> L-irkant tal-iskjavi li ġew skoperti wera li kienu rari. <ref name="libyaobserver" /> == Referenzi == [[Kategorija:Sorsi CS1 bil-Ġermaniż (de)]] [[Kategorija:Articles containing Arabic-language text]] jsknsi1q71dbf4hr0s6hjv0c108fr5s 331389 331388 2026-08-09T20:42:55Z JovalQC 21720 Infobox city create 331389 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|population=99,028|year=2012}} '''Sabha''' jew '''Sebha''' /ˈ s ɛ b . h ɑː / ( Arabic : '''سبها''' ) hija belt oasi fil-Lbiċ tal [[Libja|-Libja]], <ref name="MalcolmLosleben2004">{{Ċita ktieb|kunjom=Malcolm|isem=Peter|kunjom2=Losleben|isem2=Elizabeth|sena=2004|titlu=Libya|url=https://books.google.com/books?id=_l87ixBRpKIC&pg=PA10|pubblikatur=Marshall Cavendish|paġna=10|isbn=978-0-7614-1702-6}}</ref> madwar 640 kilometru fin-nofsinhar ta' [[Tripli (Libja)|Tripoli]] . Storikament kienet il-belt kapitali tar-reġjun ta' Fezzan u t -Territorju Militari ta' Fezzan-Ghadames u hija l-belt kapitali tad- Distrett ta' Sabha . <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Francesca Davis DiPiazza|sena=2006|titlu=Libya in Pictures|url=https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi|pubblikatur=Twenty-First Century Books|isbn=0-8225-2549-6}}</ref> Il-Bażi tal-Ajru ta' Sabha, fin-nofsinhar tal-belt, hija installazzjoni tal -Forza tal-Ajru Libjana li fiha diversi ajruplani MiG-25 . Sabha kien fejn trabba u rċieva edukazzjoni sekondarja l-eks ħakkiem tal-Libja, [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]], u fejn aktar tard involva ruħu wkoll fl-attiviżmu politiku. <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Blundy|isem=David|kunjom2=Lycett|isem2=Andrew|sena=1987|titlu=Qaddafi and the Libyan Revolution|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|post=Boston and Toronto|pubblikatur=Little Brown & Co|isbn=978-0-316-10042-7}}</ref> Wara l- Gwerra Ċivili Libjana u l-instabbiltà li rriżultat fil-pajjiż, Sabha allegatament kibret fl-importanza bħala belt fejn jinbiegħu [[Skjavitù|l-iskjavi]] . <ref name="emma">{{Ċita aħbar|kunjom=Graham-Harrison|isem=Emma|data=10 April 2017|titlu=Migrants from west Africa being 'sold in Libyan slave markets'|url=https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|url-status=live|pubblikazzjoni=The Guardian|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170622132319/https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|arkivju-data=22 June 2017|data-aċċess=21 June 2017}}</ref> Madankollu, investigazzjoni mill-Kummissjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem fil-Libja (NCHRL) żvelat li filwaqt li kien hemm skjavitù illegali, ir-rapporti kienu esaġerati, peress li l-irkant tal-iskjavi kien rari u ma kienx isir pubbliku. <ref name="libyaobserver">{{Ċita web|url=https://www.libyaobserver.ly/news/libyan-human-rights-body-upset-over-cnn-report-slave-auctions-libya|titlu=Libyan human rights body upset over CNN report of slave auctions in Libya|isem=Abdulkader|awtur=Assad|data=Nov 18, 2017}}</ref> Il-belt inħatfet minn forzi leali lejn l- Armata Nazzjonali Libjana (LNA) u l-mexxej tagħha Khalifa Haftar f'Jannar 2019, <ref name="aljazeerareports">{{Ċita aħbar|kunjom=Cherif|isem=Youssef|data=8 April 2019|titlu=How far can Haftar get with his Tripoli offensive?|url=https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/haftar-tripoli-offensive-190407155352767.html|pubblikazzjoni=Al Jazeera}}</ref> <ref name="actualdate">{{Ċita aħbar|data=29 January 2019|titlu=Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha|url=https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|url-status=usurped|pubblikazzjoni=Al Shahid News|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200427184339/https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|arkivju-data=27 April 2020}}</ref> iżda xi politiċi fiż-żona biddlu l-lealtà tagħhom lejn il- Gvern tal-Kunsens Nazzjonali (GNA) f'Mejju 2020. <ref name="auto">{{Ċita aħbar|kunjom=Golden|isem=Rabia|data=5 May 2020|titlu=Activists and officials from Sabha announce support to GNA|url=https://www.libyaobserver.ly/inbrief/activists-and-officials-sabha-announce-support-gna|pubblikazzjoni=The Libya Observer}}</ref> == Storja == Fi żminijiet storiċi, Sabha kienet ċentru ewlieni tal-kummerċ tal-karavans Libjani. <ref name="DiPiazza2005">{{Ċita ktieb|kunjom=DiPiazza|isem=Francesca|data=1 September 2005|titlu=Libya in Pictures|url=https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi|url-aċċess=registration|pubblikatur=Twenty-First Century Books|paġna=[https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi/page/19 19]|isbn=978-0-8225-2549-3|data-aċċess=26 November 2016}}</ref> L-Oasi ta' Sabha, ħdejn Sabha, kienet is-sit tat-test tar-rokits OTRAG, wara li t-tnedija ma kinitx aktar possibbli f'Shaba North fiż-Zaire (issa [[Repubblika Demokratika tal-Kongo|r-Repubblika Demokratika tal-Kongo]] ). Fl-1 ta' Marzu 1981, rokit OTRAG b'għoli massimu ta' {{Convert|50|km|mi}} tnieda. Kien ukoll sit ta' ttestjar remot għall-programm Spazjali Sovjetiku mill-1984 sal-1991. F'rapport tal-2004 mill-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika, il-bażi ta' Sabha kienet marbuta mal-programm ta' armi nukleari tal-Libja. F'Settembru 2011, il-forzi Kontra Gaddafi ħatfu lil Sabha bħala parti mill-kampanja ta' Fezzan. Ma nstab l-ebda sinjal ta' programm ta' armi nukleari. F'April 2017, ''[[BBC|il-BBC]]'' irrappurtat li kien hemm [[Skjavitù|suq tal-iskjavi]] għall-migranti Afrikani f'Sabha. <ref name="bbcafricanmigrantssoldinlibya">{{Ċita aħbar|data=11 April 2017|titlu=African migrants sold in Libya 'slave markets', IOM says|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-39567632|url-status=live|pubblikazzjoni=BBC News|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170411141110/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-39567632|arkivju-data=11 April 2017|data-aċċess=11 April 2017}}</ref> F'Jannar 2019, il-forzi leali lejn il-mexxej tal-LNA Khalifa Haftar nedew operazzjoni biex jieħdu l-kontroll ta' Sabha u rnexxielhom jidħlu fil-belt sa tmiem ix-xahar. <ref name="aljazeerareports">{{Ċita aħbar|kunjom=Cherif|isem=Youssef|data=8 April 2019|titlu=How far can Haftar get with his Tripoli offensive?|url=https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/haftar-tripoli-offensive-190407155352767.html|pubblikazzjoni=Al Jazeera}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCherif2019">Cherif, Youssef (8 April 2019). </cite></ref> Fid-29 ta' Jannar 2019, tħabbar li Haftar irnexxielu jaqbad lil Sabha. <ref name="actualdate">{{Ċita aħbar|data=29 January 2019|titlu=Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha|url=https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|url-status=usurped|pubblikazzjoni=Al Shahid News|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200427184339/https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/|arkivju-data=27 April 2020}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-unfit" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20200427184339/https://alshahidwitness.com/libya-haftar-lna-sabha/ "Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha"]. </cite></ref> Fi Frar 2019, il-forzi ta’ Haftar dehru jippatrulljaw il-viċinanzi tal-belt. <ref>{{Ċita pubblikazzjoni |last=Megerisi |first=Tarek |date=1 April 2019 |title=While You Weren't Looking, General Haftar Has Been Taking Over Libya |url=https://foreignpolicy.com/2019/04/01/while-you-werent-looking-general-haftar-has-been-taking-over-libya-oil-united-nations/ |journal=Foreign Policy}}</ref> <ref name="actualdate" /> Sat-2 ta' Mejju 2020, politiċi u attivisti leali lejn il-gvern ibbażat fi Tripoli kienu ħabbru l-appoġġ tagħhom lill-GNA, <ref name="auto">{{Ċita aħbar|kunjom=Golden|isem=Rabia|data=5 May 2020|titlu=Activists and officials from Sabha announce support to GNA|url=https://www.libyaobserver.ly/inbrief/activists-and-officials-sabha-announce-support-gna|pubblikazzjoni=The Libya Observer}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGolden2020">Golden, Rabia (5 May 2020). </cite></ref> u l-belt bħalissa tinsab...  taħt il-kontroll tal-gvernijiet muniċipali favur il-GNA. <ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Golden|isem=Rabia|data=5 May 2020|titlu=New governing council formed for the Sabha Municipality|url=https://www.libyaobserver.ly/inbrief/new-governing-council-formed-sabha-municipality|url-status=live|pubblikazzjoni=The Libya Observer|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231106165309/https://libyaobserver.ly/inbrief/new-governing-council-formed-sabha-municipality|arkivju-data=6 November 2023}}</ref> == Klima == Minħabba l-post tagħha fid-Deżert tas-Saħara, Sabha għandha klima deżertika sħuna ( Köppen ''BWh'' ), b'xtiewi ħfief b'varjazzjoni għolja fit-temperatura matul il-jum, u sjuf sħan ħafna b'temperaturi li jilħqu {{Convert|40|C|F}} regolarment u kważi l-ebda preċipitazzjoni. It-temperatura medja annwali hija ta {{Convert|22.7|C|F}}, it-temperatura medja massima annwali hija {{Convert|30.2|C|F}} u t-temperatura baxxa medja annwali hija ta {{Convert|15.2|C|F}} . Ġunju huwa l-iktar xahar sħun, bl-ogħla medja ta’ {{Convert|39.2|C|F}}, l-ogħla medja ta' {{Convert|31.4|C|F}} u l-ogħla medja baxxa ta’ {{Convert|23.6|C|F}} . Jannar huwa l-iktar xahar kiesaħ, bl-inqas medja għolja ta’ {{Convert|18.9|C|F}}, l-inqas medja ta' {{Convert|11.7|C|F}} u l-inqas medja baxxa ta' {{Convert|4.5|C|F}}. Sabha tirċievi biss 8.2 millimetri (0.32 pulzier) ta' xita fuq 2.9 ijiem ta' preċipitazzjoni, mingħajr xita f'Lulju u Awissu u ftit li xejn preċipitazzjoni matul il-bqija tas-sena. Ottubru, l-iktar xahar bix-xita, jirċievi 2.1 millimetri (0.083 pulzier) ta' xita fuq 0.6 ijiem ta' preċipitazzjoni. L-umdità hija baxxa matul is-sena kollha, b'April ikollu umdità ta' 22% biss u Jannar ikollu umdità ta' 42%. Sabha tirċievi ammonti abbundanti ta' xemx, b'medja ta' 3526 siegħa ta' xemx fis-sena, bl-aktar xemx fis-sajf u l-inqas fix-xitwa. Lulju jirċievi l-aktar xemx minn kwalunkwe xahar b'medja ta' 375 siegħa, filwaqt li Diċembru u Frar it-tnejn jirċievu l-inqas b'252 siegħa. == Urbaniżmu == [[Stampa:سبها_المدينة_القديمة.jpg|daqsminuri| Kuntrast bejn id-daqs tal- belt antika ta' Sabha u l-belt moderna.]] Sabha hija famuża għall-kastell ta' Fort Elena, <ref>Martin, B. G. (1984) "Ahmad Rasim Pasha and the Fazzan Slave Trade, 1881-1896" [https://books.google.com/books?id=sasFc2yN7AcC&pg=PA64 pp. 64-65] ''in'' Willis, John Ralph (ed.) (1984) ''Slaves and Slavery in Muslim Africa: The Servile Estate'' Cass, London, pp. 51-82, {{ISBN|0-7146-3201-5}}</ref> li huwa l-kastell li jidher fuq wara tal-karta tal-flus ta' għaxar dinari tal-Libja. Fort Elena qabel kien magħruf bħala Fortezza Margherita, mibni matul il- perjodu kolonjali Taljan . Bħalissa l-forti mibni fl-Italja huwa istituzzjoni militari. <ref>{{Ċita web|url=http://www.agcnews.eu/libia-fortezza-margherita-salvataggio/|titlu=Salvare la Fortezza Margherita|data=25 March 2014|pubblikatur=Agcnews.eu|lingwa=it|data-aċċess=26 November 2016}}</ref> L-Università ta' Sabha tinsab fil-belt. Kien involut fi studji fuq il-post fid-deżert. <ref name="Worsley2000">{{Ċita ktieb|kunjom=Worsley|isem=D.|data=19 December 2000|titlu=Geological Exploration in Murzuq Basin|url=https://books.google.com/books?id=WX2iJQmKTvcC&pg=PA112|pubblikatur=Elsevier|paġna=112|isbn=978-0-08-053246-2}}</ref> Hemm bosta kanali ta' irrigazzjoni, li jintużaw biex jipprovdu ilma ħelu għat-tkabbir tal-għelejjel. <ref name="DiPiazza2005">{{Ċita ktieb|kunjom=DiPiazza|isem=Francesca|data=1 September 2005|titlu=Libya in Pictures|url=https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi|url-aċċess=registration|pubblikatur=Twenty-First Century Books|paġna=[https://archive.org/details/libyainpictures0000dipi/page/19 19]|isbn=978-0-8225-2549-3|data-aċċess=26 November 2016}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDiPiazza2005">DiPiazza, Francesca (1 September 2005). </cite></ref> == Trasport == Il-belt hija servuta mill- Ajruport ta' Sabha, li ġie espansi fl-aħħar tas-snin sebgħin. <ref>{{Ċita ktieb|sena=1977|titlu=Translations on Near East and North Africa|url=https://books.google.com/books?id=q_O5AAAAIAAJ|pubblikatur=Joint Publications Research Service|paġna=31}}</ref> == Rapporti ta' rkanti ta' skjavi == Fl-2017, l- Aġenzija tal-Migrazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti rrappurtat li Sabha kienet inbidlet f'belt moderna tal-irkant tal-iskjavi. Kull skjav (l-aktar migranti minn pajjiżi fin-nofsinhar tal-Libja, speċjalment [[Niġerja|in-Niġerja]] ) kien jinbiegħ għal madwar US$325, b'rapporti sa 1000 bejgħ bħal dan kull xahar. <ref name="phil">{{Ċita aħbar|kunjom=Hoad|isem=Phil|data=19 June 2017|titlu=Sabha in the spotlight: the city where migrants are sold as slaves|url=https://www.theguardian.com/cities/2017/jun/19/sabha-spotlight-city-migrants-sold-slaves-world-refugee-day|url-status=live|pubblikazzjoni=The Guardian|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170620213412/https://www.theguardian.com/cities/2017/jun/19/sabha-spotlight-city-migrants-sold-slaves-world-refugee-day|arkivju-data=20 June 2017|data-aċċess=21 June 2017}}</ref> Filwaqt li dan l-aspett ta' Sabha kien inżamm taħt kontroll matul ir-renju ta' [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]], reġa' qam rasu minħabba t-taqlib fil-Libja kkawżat mill-gwerra ċivili. Il-biċċa l-kbira tal-migranti ġew hawn jaħarbu minn kundizzjonijiet daqstant traġiċi lura d-dar fil- [[Burkina Faso]], in-Niġerja u pajjiżi Afrikani ġirien oħra. <ref name="emma">{{Ċita aħbar|kunjom=Graham-Harrison|isem=Emma|data=10 April 2017|titlu=Migrants from west Africa being 'sold in Libyan slave markets'|url=https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|url-status=live|pubblikazzjoni=The Guardian|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170622132319/https://www.theguardian.com/world/2017/apr/10/libya-public-slave-auctions-un-migration|arkivju-data=22 June 2017|data-aċċess=21 June 2017}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGraham-Harrison2017">Graham-Harrison, Emma (10 April 2017). </cite></ref> Madankollu, il-Kummissjoni Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem fil-Libja (NCHRL) żvelat li r-rapporti tal-midja dwar l-iskjavitù kienu esaġerati u li l-irkant tal-iskjavi ma kienx pubbliku, kif issuġġerit mis-CNN. <ref name="libyaobserver">{{Ċita web|url=https://www.libyaobserver.ly/news/libyan-human-rights-body-upset-over-cnn-report-slave-auctions-libya|titlu=Libyan human rights body upset over CNN report of slave auctions in Libya|isem=Abdulkader|awtur=Assad|data=Nov 18, 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAssad2017">Assad, Abdulkader (18 November 2017). </cite></ref> L-irkant tal-iskjavi li ġew skoperti wera li kienu rari. <ref name="libyaobserver" /> == Referenzi == [[Kategorija:Sorsi CS1 bil-Ġermaniż (de)]] [[Kategorija:Articles containing Arabic-language text]] o9rjc0yxgiwo0tmynit5norne0fsiql 0 34540 331390 2026-08-09T20:58:00Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:fr:Special:Redirect/revision/238332262|Timișoara]]" 331390 wikitext text/x-wiki '''Timișoara''' (pronunzjata bir -Rumen) : /t i . m i . ˈ ʃ o̯ a . ra / {{Awdjo|Timisoara.ogg}} en , jew qabel jew Temeschwar <ref name="GH">{{Ċita ktieb|sena=2001|titlu=Historische und Philologische Untersuchung des Ortsnames Temeschburg - Temesvár|lingwa=de|edizzjoni=Eurobit|paġna=7|isbn=}}.</ref> bl en / ˈtɛ . ​m <nowiki><span title="[ɛ] « è » dans « mère ».">ɛ</span></nowiki> <nowiki><span title="[.] indique la séparation entre deux syllabes.">.</span></nowiki> <nowiki><span title="[ʃ] « ch » dans « chou ».">ʃ</span></nowiki> <nowiki><span title="[v] « v » dans « vous ».">v</span></nowiki> <nowiki><span title="[a] « a » dans « patte ».">a</span></nowiki> <nowiki><span title="[ː] indique que le son précédent est allongé/géminé.">ː</span></nowiki> <nowiki><span title="[r] « r » roulé.">r</span></nowiki> / {{Awdjo|temesvár.ogg}},<ref name="GH" /> bis- serbo-croate : ,<ref name="SF">{{Ċita web|url=http://www.banat.ro/academica/Timisoara.pdf|titlu=Falsele denumiri ale orașului Timișoara|awtur=Sorin Forțiu|lingwa=ro|format=pdf}}</ref> bil - Bulgaru mill - Banat ''Timišvár'' bit en  Temeşvar ) hija belt fil-Punent [[Rumanija|tar-Rumanija]], fir-reġjun tal Banat, fil-Kontea ta' Timiș li hija l-belt kapitali tagħha. Fl-2021 kellha 250 849 habitants. Magħrufa mit-tieni nofs tas-seklu 18 għall-ispirtu merkantilista tal-abitanti tagħha u aktar tard għall-iżvilupp tal-industrija tagħha, Timișoara hija belt multikulturali b'minoranzi influwenti, primarjament Ġermaniżi (Swabians jew "Schwaben"), Ungeriżi, Serbi, Roma, Taljani, Bulgari, Kroati, Ċeki u Slovakki, u Franċiżi (aktar minn 500 resident fl-2023). Matul l-aħħar deċennji tar-reġim komunista, ibbenefikat mill-istatus tal-punt ewlieni ta' kuntatt mad-"dinja ħielsa", li taha wkoll ftuħ akbar għall-bqija tad-dinja. It-territorju muniċipali jkopri 136  ( il-Kontea ta’ Timiș għandha 8 697  ). Ta' tip kontinentali, il-klima hija kkaratterizzata minn influwenza żgħira Mediterranja li ttaffi x-xtiewi ħorox. == Toponimija == L-isem tal-belt jirreferi għax- Xmara Timiș, li l-ilmijiet tagħha kienu jiċċirkolaw mill-Muntanji Semenic lejn il-belt fil-passat imbiegħed, iżda llum jiċċirkolaw biss fil-qrib. Hija l- Bega, li ilha tiġi kanalizzata mill-1728, li tgħaddi mill-lokalità. It-toponimu Rumen (Timișoara) ġej mill-forma Ungeriża Temesvár, li tal-aħħar tfisser kastell ( en ) fuq ix-Xmara Timiș ( en ). == Storja == [[Stampa:Fn_wagner-tm.jpg|daqsminuri| ''Temeswar'', 1685. F’Wagner, ''Delineatio Provinciæ Pannoniæ'', Augsburg, 1685.]] Timișoara, imwaqqfa mill- Ungeriżi, saret belt importanti fl-Ungerija mis- X 10 ' il quddiem., meta nbniet l-ewwel fortizza hemmhekk. Fl-1019, Timișoara tissemma għall-ewwel darba f'dokumenti miktuba mill- imperatur Biżantin Basile II (mhux l-istoriċi kollha jaqblu dwar din l-identifikazzjoni). Fis-snin 1300, matul ir-renju tar-Re Karlu Robert ta' Anjou tal-Ungerija, Timișoara serviet għal xi żmien bħala l-belt kapitali tar- Renju tal-Ungerija . Il-belt ġiet konkwistata mill- [[Imperu Ottoman|Ottomani]] fl-1552 u kienet fortizza militari Torka importanti sakemm inqabdet fl-aħħar tal-1716 wara assedju mmexxi mill-Prinċep Ewġenju ta' Savoya . L-influwenza modernizzanti tiegħu malajr kisbitlu l-laqam « Vjenna Żgħira » ( en ). L-ewwel fabbrika tat-tabakk f'dik li llum hija r-Rumanija twaqqfet f'Timișoara. Belt industrijali u ċentru amministrattiv, fit {{Data|12 novembre 1884}} saret l-ewwel belt fl-Ewropa li t-toroq tagħha kienu imdawwal bl-elettriku ( 731 lampes ),,,<ref name="primariatm">{{Ċita web|url=https://www.primariatm.ro/timisoara/index.php?meniuId=15&viewCat=134&viewItem=363|titlu=History of Timisoara - Primaria Timisoara - City Presentation - Timisoara Municipality|sit=www.primariatm.ro|data-aċċess=20 octobre 2019}}</ref> u waħda mill-ewwel bliet b'tramm elettriku fl-1899 <ref name="primariatm" /> u waħda mill-ewwel fit-territorju preżenti tar-Rumanija li kellha ferrovija fl-1857, li tgħaqqadha ma' Szeged . Ġiet annessa mar-Rumanija fl-1918. Bħall-bqija tar -Rumanija, Timișoara sofriet taħt ir-reġimi dittatorjali Karlisti, Faxxisti u Komunisti minn {{Data|février 1938}} sa {{Data|décembre 1989}}, iżda ilha tesperjenza [[Demokrazija|d-demokrazija]] mill-ġdid mill-1990 'l hawn. === Ir-Rivolta tal-1989 === Fis {{Data|16|décembre|1989}}, f’Timișoara bdiet rewwixta popolari kontra r-reġim komunista ta’ [[Nicolae Ceaușescu]] . Għalhekk il-belt kienet l-ewwel waħda li rribellat kontra l-gvern. Ordni ta' evakwazzjoni amministrattiva għall-pastor Kalvinista László Tőkés tingħata lill-pulizija, immonitorjata mill-pulizija sigrieta, is- Securitate, u b'reazzjoni għaliha d-dar tiegħu tiġi mdawra minn membri tal-Knisja tiegħu, fil- {{Data|15 décembre}} . [[Stampa:Coloana_de_manifestanti_in_Timisoara,_17_decembrie_1989.jpg|lemin|daqsminuri| Protestanti f'Timișoara matul l-ewwel jiem tar- rivoluzzjoni Rumena, 17 ta' Diċembru, 1989.]] Fis {{Data|16 décembre}}, mijiet ta' ċittadini ta' kull reliġjon u twemmin, l-aktar Ortodossi Rumeni, iddeċidew li jesprimu n-nuqqas ta' qbil tagħhom mal-metodi tar-reġim komunista. Madwar is 17 Fil-11:00 a.m., tnedew l-ewwel slogans antikomunisti. : ''{{Lang|ro|Jos guvernul! Jos Securitatea!}}'' » ( 'L isfel mal-gvern! 'L isfel bis-Securitate! ! "), u l-ewwel tram jiġi mblukkat mill-protestanti. Iċ-ċentru tal-belt huwa okkupat kompletament u ''Piața Maria'' (Pjazza l-Verġni) hija mblukkata. Fit- 22 Jibda l-intervent qawwi tat-truppi tal-USLA biex inaddfu l-perimetru madwar id-dar parrokkjali, u jxerrdu lid-dimostranti fit-toroq tal-madwar. Matul il-lejl, forzi speċjali ttrasportaw lill-qassis u lill-familja tiegħu b'ambulanza u żewġ trakkijiet lejn Mineu, fit -Transilvanja . Il-forzi armati fetħu n-nar fuq il-protestanti u aġenti ''tal-Miliţia'' u ''s-Securitate'' wettqu mijiet ta’ arresti. Wara li reġgħu bdew l-irvellijiet, ir-repressjoni kompliet fit {{Data|18 décembre}}, partikolarment madwar il-katidral Ortodoss fi Pjazza Victoria (fiċ-ċentru tal-belt), Pjazza Libertà, u l-boulevards ewlenin Calea Girocului, Calea Lipovei u Calea Buziasului, jew il-Pont Decebal u Pjazza Trajan. Nhar it-Tnejn filgħodu, xnigħat infirxu mal-belt Madwar 40 katavru li ddepożitaw fil-kamra mortwarja nhar il-Ħadd filgħaxija ġew ittrasportati f'żewġ trakkijiet refriġerati, wara li ġew innumerati u fotografati, li telqu mill-belt qabel is-sebħ. Nhar it-Tlieta {{Data|19 décembre}}, il-kumitati f’kumpaniji kbar iddeċidew dwar waqfien sħiħ mix-xogħol u marċi ta’ solidarjetà mal-familji li tilfu lil xi ħadd u dawk arrestati. It-theddid mill-politiċi spostati lejn iż-żona m'għandu l-ebda effett. Nhar l-Erbgħa, 20 ta’ Diċembru, kumitat ta’ rappreżentanti ġie mistieden jippreżenta l-“lista ta’ lmenti” lill-Prim Ministru Komunista fil-bini tal-kunsill reġjonali. Billi sabu t-talbiet inaċċettabbli, ir-rappreżentanti, wara li ħabbru t-tmiem tan-negozjati mill-gallarija, sejħu lid-dimostranti biex jerġgħu jinġabru quddiem il-Palazz tal-Kultura (id-Dar tal-Opera). L-armata reġgħet ġiet ordnata tiftaħ in-nar fuq l-insurġenti, iżda xi uffiċjali rrifjutaw li jobdu u ngħaqdu mad-dimostranti. Dakinhar wara nofsinhar, kumitat rivoluzzjonarju stabbilixxa ruħu fid-Dar tal-Opera, u pproklama t-talbiet tal-popolazzjoni mill-gallarija. Fl-20 ta’ Diċembru, wara erbat ijiem ta’ insurrezzjoni, Timișoara ġiet iddikjarata l-ewwel “belt ħielsa” fir-Rumanija. Il-Front Demokratiku Rumen ġie ffurmat dakinhar filgħaxija. Fil {{Data|21 décembre}} inqrat ripetutament proklamazzjoni mir-rappreżentanti tal-Front Demokratiku Rumen, li talbet, fost affarijiet oħra, l-abolizzjoni tar-reġim u elezzjonijiet ħielsa. Ir-reġim intemm {{Data|22 décembre}} . ==== Qabar komuni tal-1989, falsifikazzjoni famuża ==== Ġurnalisti <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Charon|isem=Jean-Marie|sena=2007|titlu=Le Journalisme|lingwa=fr|edizzjoni=[[Milan (maison d'édition)|Milan]]|post=Toulouse|paġna=50|paġni=63|isbn=978-2-7459-2598-5}}.</ref> irrappurtaw li kien hemm 1 104 tués u 3 352 blessés matul ir-rivolta, b'kuntrast man-numru attwali ta' 93 morts fi tmiemha. Xbihat ta’ kadavri li l-oriġini vera tagħhom kienet ġiet moħbija nxterdu ħafna mad-dinja kollha. Kien biss fi {{Data|février 1990}} li ġie stabbilit uffiċjalment li din kienet kampanja ta’ diżinformazzjoni. Għalhekk, l-isem ta’ Timișoara baqa’ assoċjat ma’ manipulazzjonijiet li tagħhom il-midja x’aktarx li tkun kemm l-imqarrqa kif ukoll ir-relayers. Mill-ewwel xandir tax-xbihat lit-telespettaturi, kien viżibbli għal kwalunkwe osservatur raġonevolment attent li l-iġsma li nstabu kellhom bosta ċikatriċi minn feriti meħjutin, li jikxfu interventi kirurġiċi. == Ekonomija == [[Stampa:Bierfabrik.JPG|lemin|daqsminuri| Timișoreana, l - ewwel birrerija fir - Rumanija.<ref name="zf-2017">{{Ċita web|url=https://www.zf.ro/companii/retail-agrobusiness/povestea-fabricii-timisoreana-prima-fabrica-de-bere-din-romania-16208622|titlu=Povestea fabricii Timișoreana, prima fabrică de bere din România|kunjom=Panaete|isem=Mădălina|data=26 March 2017|sit=Ziarul Financiar}}</ref>]] Timișoara ilha ċentru ekonomiku importanti mis- XVIII 18 ' l hawn seklu . Minħabba l-kolonizzazzjoni Awstrijaka, id-diversità etnika u reliġjuża u l-liġijiet innovattivi wasslu għal żvilupp ekonomiku mgħaġġel. Fl-1718 inbniet il -birrerija Timișoreana f'Timișoara, l-ewwel waħda fit-territorju ta' dik li llum hija [[Rumanija|r-Rumanija]] . Matul [[Rivoluzzjoni Industrijali|ir-rivoluzzjoni industrijali]], ġew introdotti ħafna innovazzjonijiet moderni. Il-belt kienet l-ewwel waħda fl- Imperu Awstro-Ungariku li introduċiet dwal tat-toroq elettriku. Ix- Xmara Bega ġiet ukoll kanalizzata fl-istess ħin, u saret l-ewwel kanal navigabbli f'dak li llum huwa [[Rumanija|t-territorju Rumen]] . B'dan il-mod, Timișoara stabbiliet kuntatti mal-bqija tal [[Ewropa|-Ewropa]], u anke mal-bqija tad-dinja madwar il- [[Baħar l-Iswed]], u dan wassal għall-iżvilupp lokali tal- merkantiliżmu . Fi tmiem is- XIX 19 Fis-seklu 19, Timișoara kienet konnessa man-netwerk ferrovjarju. Timișoara kienet l-ewwel belt fil-pajjiż li laqgħet investiment barrani wara l-1989, partikolarment fit-teknoloġija għolja. F'termini ta' livell ta' għajxien, Timișoara tikklassifika fir-raba' post fuq livell nazzjonali. F'artiklu ppubblikat fi tmiem l-2005, ir-rivista Franċiża ''L'Expansion'' iddeskriviet lil Timișoara bħala l-vetrina ekonomika tar- [[Rumanija]] u qabblet iż-żieda sinifikanti fin-numru ta' investimenti barranin ma' " it-tieni rivoluzzjoni » Saru bosta investimenti barranin minn pajjiżi tal- [[Unjoni Ewropea]], b'mod partikolari [[Ġermanja|l-Ġermanja]] u [[Italja|l-Italja]] . Il-belt għandha impjant tal-manifattura tat-tajers li jappartjeni lill-grupp [[Ġermanja|Ġermaniż]] Continental AG, li fetaħ fl-2000. Linde AG tipproduċi gassijiet tekniċi, u parti mill-forom tal-wajers għal BMW u [[Audi]] huma prodotti mill-kumpanija Dräxlmaier. Kumpaniji bħal FM Logistic, Nestlé, Procter &amp;amp; Gamble, Cora, L'Oréal, Sanofi Aventis u Groupe Rocher huma bbażati hemmhekk. Ekonomikament, il-belt esperjenzat tkabbir qawwi, notevolment bit-twaqqif ta’ kumpaniji Ġermaniżi, bħal Continental u Dräxlmaier, kumpaniji Franċiżi, bħal Valeo jew Alcatel (wieħed mill-impjegaturi lokali ewlenin, b’aktar minn 800 maniġer, partikolarment speċjalisti tal-IT). == Demografija == [[Stampa:Sinagoga_din_Cetate_-_Timișoara_-_2023_-_IMG_01.jpg|xellug|daqsminuri|213x213px| Sinagoga Cetate, l-akbar sinagoga f'Timișoara]] Timișoara għandha 336 089 habitants (statistika tal-2006, meta mqabbla ma' 317 660 fiċ-ċensiment tal-2002). It-tkabbir annwali medju huwa +1.5 %. 14.2 % tal-popolazzjoni għandha 15 ans jew inqas. 4 % għandhom aktar minn 75 ans . == Il-ħajja kulturali == Timisoara hija waħda miċ-ċentri kulturali u artistiċi l-aktar dinamiċi fir-Rumanija. Il-ħajja kulturali hija mmarkata mill-multikulturaliżmu Ewropew, il-vitalità ta’ diversi assoċjazzjonijiet komunitarji, l-influwenza tal-universitajiet inklużi dawk fil-Punent (il-mużikoloġija u l-arti viżiva huma mgħallma fl-UVT), il-preżenza ta’ gruppi mużikali rinomati, djar tal-pubblikazzjoni, eċċ. Iċ-Ċentru Kulturali Franċiż (aktar minn ħames mitt Franċiż jgħixu s-sena kollha f'Timisoara) : studenti, irtirati, ħaddiema li jaħdmu għal rashom...) u d-Deutsches Kulturezentrum Temeswar jikkontribwixxu bil-qawwa għall-kalendarju kulturali lokali billi jorganizzaw bosta avvenimenti, xi kultant b'mod konġunt. L-istaġuni kulturali huma mmarkati minn bosta festivals. Inizjalment nominata bħala [[Kapitali Ewropea tal-Kultura|l-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura]] għas-sena 2021,<ref>{{Ċita web|url=https://www.lepoint.fr/culture/roumanie-timisoara-capitale-europeenne-de-la-culture-en-2021--16-09-2016-2069044_3.php|titlu=Roumanie: Timisoara, capitale européenne de la culture en 2021|kunjom=magazine|isem=Le Point|data=2016-09-16|sit=Le Point|lingwa=fr|data-aċċess=2021-01-11}}</ref> Timișoara finalment se tkun hekk fl-2023,<ref name=":0">{{Ċita pubblikazzjoni |last=Fabien Cazenave |date=8 janvier 2021 |title=Quelles sont les capitales européennes de la culture 2021 ? |url=https://www.ouest-france.fr/culture/quelles-sont-les-capitales-europeennes-de-la-culture-2021-7111438 |journal=Ouest France |language=français}}</ref> posponiment attribwibbli għall-epidemija tal-Covid-19.<ref name=":0" /> == Wirt Arkitettoniku == [[Stampa:Domul_romano-catolic_„Sf._Gheorghe”.jpg|daqsminuri| Il-Knisja Kattolika ta’ San Ġorġ .]] F'termini ta' arkitettura, il-belt għandha wirt vast ta' monumenti storiċi (madwar 14 500 bâtiments ), l-ogħla numru fil-pajjiż kollu. Tabilħaqq, il-kumpless kollu ta’ bini fiċ-ċentru, id-distrett ta’ Fabric u d-distrett ta’ Iosefin huma kkunsidrati bħala monumenti storiċi. Dan huwa r-riżultat ta’ tradizzjoni twila ta’ ppjanar urban modern, li bdiet fis- XVIII18 . seklu, bil-wasla tal- Awstrijaċi . Iċ-ċentru, wara li ħa post il-fortizza l-qadima, ġie rrinovat bi pjazez u toroq dritti. L-influwenza Barokka kienet Vjenniża, u dan jiġġustifika l-laqam ta' Timișoara " [[Vjenna]] żgħira " [[Stampa:Palatul_Baroc_ziua.jpg|xellug|daqsminuri| Il- Palazz Barokk, li fih il- Mużew tal-Arti .]] Fi tmiem is- XIX 19 seklu, l-istruttura urbana tal-belt għaddiet minn proċess vast ta' modernizzazzjoni. Il-fortizzi militari qodma qed jitwaqqgħu u jiġu sostitwiti bi toroq u kwartieri ġodda. Fl-1904, il-belt ħolqot il-pożizzjoni ta' perit ewlieni, li ngħatat lil László Székely. Huwa ta kontribut deċiżiv għad-disinn mill-ġdid taż-żona ċentrali bl-introduzzjoni tal-istil Art Nouveau, l-istil Secession u pajsaġġ urban eklettiku fil-belt. Il-palazzi varji fi Place de la Victoire u Place de l'Union huma rappreżentattivi ta' dawn l-istili arkitettoniċi. Iċ-ċentru tal-belt u d-distrett ta' Iosefin żammew traċċi tad-diversità etnika tal-belt b'influwenzi [[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniżi]], Ungeriżi u Serbi . Il-bini ma jaqbiżx it-tliet sulari u ħafna drabi jkun ta’ kuluri jgħajtu. Viċinati bħal Mehala, Iosefin, u Freidorf żammew karatteristiċi tipiċi tal-irħula tradizzjonali ta' Banat Swabian. : djar kbar b'faċċati li jħarsu lejn it-triq, imżejna bil-fjuri u mdawra bi spazji ħodor. L-aħħar influwenza arkitettonika fuq il-belt il-qadima ġiet introdotta bl-annessjoni ta’ Timișoara mar-Renju tar-Rumanija fl-1918. L-aqwa eżempju ta’ dan huwa l-Katidral Metropolitan, eżempju ta’ arkitettura tradizzjonali Rumena li bħalissa huwa l-ogħla bini f’Timișoara, b’għoli ta’ 90.5 m. Fil-perjodu bejn iż-żewġ gwerer, inbnew distretti ġodda ta’ vilel madwar iċ-ċentru, fejn l-influwenza kienet Art Deco, Brâncovenesc jew l-istil Klassiku Franċiż. Il-belt għandha ħafna parks u spazji ħodor tul il-Kanal ta' Bega. Għal din ir-raġuni, il-belt hija msejħa l-"Belt tal-Ward", partikolarment għall-ġnien tal-ward tagħha, maħluq fl-1928, li fih kważi 1,200 varjetà ta' ward. [[Stampa:Teatrul_National_Timisoara.jpg|lemin|daqsminuri| It-Teatru tal-Opera ta' Timișoara .]] * Il -katidral Kattoliku jew id- ''Domu'' , * Il -katidral Ortodoss , * L -opra nazzjonali , * Il-monasteri tal- Eparkija ta' Timișoara , * Is -Sinagoga ta’ Fabric u s -Sinagoga ta’ Cetate * Il -Kolonna tal-Pesta * Il- muniċipju l-qadim == Edukazzjoni == === Skejjel sekondarji === * L-iskola sekondarja Nikolaus Lenau bil-lingwa Ġermaniża, stabbilita fl-1870 u li minnha ggradwat ir-rebbieħa tal-Premju Nobel Herta Müller, hija jattendiha studenti mid-diversi komunitajiet lingwistiċi tal-Banat.<ref>{{Ċita web|url=http://portal.isjtm.ro/?p=700|titlu=Liceul Teoretic "Nikolaus Lenau" Timișoara|sit=Inspectoratul Școlar Județean Timiș}}</ref> * L-iskola sekondarja Jean-Louis Calderon inħolqot fl-1990. Huwa msemmi għal ġurnalist Franċiż li miet waqt li kien qed jaħdem mal-Ħames Kanal Franċiż matul ir-rivoluzzjoni tal-1989 f'Bukarest.<ref>{{Ċita web|url=https://jlcalderon.ro/8-2/|titlu=Istoric - Liceul Teoretic Jean-Louis Calderon}}</ref> * L-Iskola Sekondarja Shakespeare toffri korsijiet bl-Ingliż. Korsijiet jingħataw ukoll bl-Ungeriż jew bis-Serb f'diversi stabbilimenti u l-Istitut Interkulturali ta' Timișoara (ITT) jippromwovi l-integrazzjoni tal-istudenti Rom fl-iskejjel. * L-Ebrajk kien ukoll lingwa ta’ tagħlim fil-belt għal żmien twil minħabba d-daqs tal-komunità Ebrajka qabel id-deportazzjonijiet mir-reġimi faxxisti u mbagħad komunisti. === Universitajiet === [[Stampa:Universitatea_Politehnica_Timisoara_-_Rectorat.jpg|daqsminuri| Il- Palazz Lloyd, is-sede tar-rettorat tal- Università Politehnica Timișoara .]] * Università Politeknika * Università tal-Punent * Università tal-Mediċina u l-Farmaċija Victor Babeș * Università tax-Xjenzi Agrikoli ta' Banat * Università ta' Tibiscus, Privata == Trasport == [[Stampa:Map_of_the_Timișoara_tramway_and_trolleybus_routes.png|daqsminuri| Netwerks tat-trammijiet u tat-trolleybuses.]] Il-belt għandha netwerk tat-trasport urban imħaddem mis- Societatea de Transport Public Timișoara (STPT). Tinkludi linji tat-tramm, tat-trolleybus u tal-karozzi tal-linja . Mill- 1990 ' l hawn, in-netwerk ġie mgħammar b'vetturi użati mill-Ġermanja (Bremen, Karlsruhe, Munich) għat-trammijiet, mill-Belġju (Brussell), Franza (Mulhouse), u l-Awstrija (Salzburg) għall-karozzi tal-linja, u mill-Ġermanja (Eberswalde, Weimar, Esslingen), l-Awstrija (Salzburg), l-Iżvizzera (Winterthur) u Franza (Lyon) għat-trolleybuses. L-[[Ajruport Internazzjonali ta' Traian Vuia]] huwa servut minn bosta linji tal-ajru tradizzjonali u jservi bħala ċentru għal titjiriet operati mil-linja tal-ajru Skandinava-Moldova Carpatair. Linji tal-ajru low-cost joperaw ukoll mill-ajruporti fil-qrib ta' Arad u Cluj. Fl-2009, il-linja tal-ajru Ungeriża Wizz Air bdiet isservi l-Ajruport ta' Traian Vuia minn Beauvais, Luton, Dortmund, u diversi ajruporti Spanjoli u Taljani. Fl-2016, Ryanair, l-akbar linja tal-ajru low-cost fl-Ewropa, fetħet l-ewwel bażi Rumena tagħha hemmhekk. Ajruplan wieħed huwa allokat għas-seba' bażijiet ġodda tagħha, b'rotot li jinkludu: Londra Stansted kuljum; Berlin, Düsseldorf, u Frankfurt kull ġimagħtejn; Brussell tliet darbiet fil-ġimgħa; Milan ħames darbiet fil-ġimgħa f'Novembru; u Bukarest 12-il darba fil-ġimgħa, għal total ta' 33 titjira fil-ġimgħa. Diversi kumpaniji tal-kowċis jipprovdu konnessjonijiet nazzjonali u internazzjonali regolari jew joffru servizzi lill-ajruporti ta' Budapest u Belgrad. Il-kumpanija ferrovjarja tipprovdi diversi konnessjonijiet kuljum lejn Budapest (dak iż-żmien Vjenna u bliet oħra) u servizz kuljum lejn Belgrad. == Gallerija == <gallery mode="packed" heights="160px"> Stampa:Piața_Libertății_Timișoara.jpg|ħolqa=Fichier:Piața_Libertății_Timișoara.jpg|alt=La Place de la Liberté à Timisoara| Pjazza tal-Libertà f'Timisoara Stampa:Huniade_Castle,_Timișoara,_August_2022.jpg|ħolqa=Fichier:Huniade_Castle,_Timișoara,_August_2022.jpg|alt=Le château de Huniade| Il -kastell ta' Huniade Stampa:Biserica_Notre_Dame,_Timisoara_(1).jpg|ħolqa=Fichier:Biserica_Notre_Dame,_Timisoara_(1).jpg|alt=L'église Notre-Dame de Timișoara.| Il-Knisja tal-Madonna ta’ Timișoara. Stampa:Bastionul_Theresia_din_Timisoara.jpg|ħolqa=Fichier:Bastionul_Theresia_din_Timisoara.jpg|alt=Le bastion de Marie-Thérèse.| Il-fortizza ta' Maria Tereża . </gallery> == Noti u referenzi == [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] c7uw1msi2jl0ogvsu235o59ids2qfp3 331391 331390 2026-08-09T21:12:46Z JovalQC 21720 Infobox city create 331391 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|flag=Drapeau de la Savoie.svg}} '''Timișoara''' (pronunzjata bir -Rumen) : /t i . m i . ˈ ʃ o̯ a . ra / {{Awdjo|Timisoara.ogg}} en , jew qabel jew Temeschwar <ref name="GH">{{Ċita ktieb|sena=2001|titlu=Historische und Philologische Untersuchung des Ortsnames Temeschburg - Temesvár|lingwa=de|edizzjoni=Eurobit|paġna=7|isbn=}}.</ref> bl en / ˈtɛ . ​m <nowiki><span title="[ɛ] « è » dans « mère ».">ɛ</span></nowiki> <nowiki><span title="[.] indique la séparation entre deux syllabes.">.</span></nowiki> <nowiki><span title="[ʃ] « ch » dans « chou ».">ʃ</span></nowiki> <nowiki><span title="[v] « v » dans « vous ».">v</span></nowiki> <nowiki><span title="[a] « a » dans « patte ».">a</span></nowiki> <nowiki><span title="[ː] indique que le son précédent est allongé/géminé.">ː</span></nowiki> <nowiki><span title="[r] « r » roulé.">r</span></nowiki> / {{Awdjo|temesvár.ogg}},<ref name="GH" /> bis- serbo-croate : ,<ref name="SF">{{Ċita web|url=http://www.banat.ro/academica/Timisoara.pdf|titlu=Falsele denumiri ale orașului Timișoara|awtur=Sorin Forțiu|lingwa=ro|format=pdf}}</ref> bil - Bulgaru mill - Banat ''Timišvár'' bit en  Temeşvar ) hija belt fil-Punent [[Rumanija|tar-Rumanija]], fir-reġjun tal Banat, fil-Kontea ta' Timiș li hija l-belt kapitali tagħha. Fl-2021 kellha 250 849 habitants. Magħrufa mit-tieni nofs tas-seklu 18 għall-ispirtu merkantilista tal-abitanti tagħha u aktar tard għall-iżvilupp tal-industrija tagħha, Timișoara hija belt multikulturali b'minoranzi influwenti, primarjament Ġermaniżi (Swabians jew "Schwaben"), Ungeriżi, Serbi, Roma, Taljani, Bulgari, Kroati, Ċeki u Slovakki, u Franċiżi (aktar minn 500 resident fl-2023). Matul l-aħħar deċennji tar-reġim komunista, ibbenefikat mill-istatus tal-punt ewlieni ta' kuntatt mad-"dinja ħielsa", li taha wkoll ftuħ akbar għall-bqija tad-dinja. It-territorju muniċipali jkopri 136  ( il-Kontea ta’ Timiș għandha 8 697  ). Ta' tip kontinentali, il-klima hija kkaratterizzata minn influwenza żgħira Mediterranja li ttaffi x-xtiewi ħorox. == Toponimija == L-isem tal-belt jirreferi għax- Xmara Timiș, li l-ilmijiet tagħha kienu jiċċirkolaw mill-Muntanji Semenic lejn il-belt fil-passat imbiegħed, iżda llum jiċċirkolaw biss fil-qrib. Hija l- Bega, li ilha tiġi kanalizzata mill-1728, li tgħaddi mill-lokalità<ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/us/dictionary/english/timisoara|titlu=TIMIŞOARA definition in American English {{!}} Collins English Dictionary|data=2020-02-13|sit=www.collinsdictionary.com|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-08-09}}</ref>. It-toponimu Rumen (Timișoara) ġej mill-forma Ungeriża Temesvár, li tal-aħħar tfisser kastell ( en ) fuq ix-Xmara Timiș. == Storja == [[Stampa:Fn_wagner-tm.jpg|daqsminuri| ''Temeswar'', 1685. F’Wagner, ''Delineatio Provinciæ Pannoniæ'', Augsburg, 1685.]] Timișoara, imwaqqfa mill- Ungeriżi, saret belt importanti fl-Ungerija mis- X 10 ' il quddiem., meta nbniet l-ewwel fortizza hemmhekk. Fl-1019, Timișoara tissemma għall-ewwel darba f'dokumenti miktuba mill- imperatur Biżantin Basile II (mhux l-istoriċi kollha jaqblu dwar din l-identifikazzjoni). Fis-snin 1300, matul ir-renju tar-Re Karlu Robert ta' Anjou tal-Ungerija, Timișoara serviet għal xi żmien bħala l-belt kapitali tar- Renju tal-Ungerija . Il-belt ġiet konkwistata mill- [[Imperu Ottoman|Ottomani]] fl-1552 u kienet fortizza militari Torka importanti sakemm inqabdet fl-aħħar tal-1716 wara assedju mmexxi mill-Prinċep Ewġenju ta' Savoya . L-influwenza modernizzanti tiegħu malajr kisbitlu l-laqam « Vjenna Żgħira ». L-ewwel fabbrika tat-tabakk f'dik li llum hija r-[[Rumanija]] twaqqfet f'Timișoara. Belt industrijali u ċentru amministrattiv, fit {{Data|12 novembre 1884}} saret l-ewwel belt fl-[[Ewropa]] li t-toroq tagħha kienu imdawwal bl-elettriku ( 731 lampes ),,,<ref name="primariatm">{{Ċita web|url=https://www.primariatm.ro/timisoara/index.php?meniuId=15&viewCat=134&viewItem=363|titlu=History of Timisoara - Primaria Timisoara - City Presentation - Timisoara Municipality|sit=www.primariatm.ro|data-aċċess=20 octobre 2019}}</ref> u waħda mill-ewwel bliet b'tramm elettriku fl-1899 <ref name="primariatm" /> u waħda mill-ewwel fit-territorju preżenti tar-[[Rumanija]] li kellha ferrovija fl-1857, li tgħaqqadha ma' Szeged . Ġiet annessa mar-[[Rumanija]] fl-1918. Bħall-bqija tar -Rumanija, Timișoara sofriet taħt ir-reġimi dittatorjali Karlisti, Faxxisti u Komunisti minn {{Data|février 1938}} sa {{Data|décembre 1989}}, iżda ilha tesperjenza [[Demokrazija|d-demokrazija]] mill-ġdid mill-1990 'l hawn<ref>{{Ċita web|url=https://visit-timisoara.com/timisoara-a-short-history-timeline/|titlu=Timisoara a short history timeline|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-08-09}}</ref>. === Ir-Rivolta tal-1989 === Fis {{Data|16|décembre|1989}}, f’Timișoara bdiet rewwixta popolari kontra r-reġim komunista ta’ [[Nicolae Ceaușescu]] . Għalhekk il-belt kienet l-ewwel waħda li rribellat kontra l-gvern. Ordni ta' evakwazzjoni amministrattiva għall-pastor Kalvinista László Tőkés tingħata lill-pulizija, immonitorjata mill-pulizija sigrieta, is- Securitate, u b'reazzjoni għaliha d-dar tiegħu tiġi mdawra minn membri tal-Knisja tiegħu, fil- {{Data|15 décembre}}. [[Stampa:Coloana_de_manifestanti_in_Timisoara,_17_decembrie_1989.jpg|lemin|daqsminuri| Protestanti f'Timișoara matul l-ewwel jiem tar- rivoluzzjoni Rumena, 17 ta' Diċembru, 1989.]] Fis {{Data|16 décembre}}, mijiet ta' ċittadini ta' kull reliġjon u twemmin, l-aktar Ortodossi Rumeni, iddeċidew li jesprimu n-nuqqas ta' qbil tagħhom mal-metodi tar-reġim komunista. Madwar is 17 Fil-11:00 a.m., tnedew l-ewwel slogans antikomunisti. : ''{{Lang|ro|Jos guvernul! Jos Securitatea!}}'' » ( 'L isfel mal-gvern! 'L isfel bis-Securitate! ! "), u l-ewwel tram jiġi mblukkat mill-protestanti. Iċ-ċentru tal-belt huwa okkupat kompletament u ''Piața Maria'' (Pjazza l-Verġni) hija mblukkata. Fit- 22 Jibda l-intervent qawwi tat-truppi tal-USLA biex inaddfu l-perimetru madwar id-dar parrokkjali, u jxerrdu lid-dimostranti fit-toroq tal-madwar. Matul il-lejl, forzi speċjali ttrasportaw lill-qassis u lill-familja tiegħu b'ambulanza u żewġ trakkijiet lejn Mineu, fit -Transilvanja . Il-forzi armati fetħu n-nar fuq il-protestanti u aġenti ''tal-Miliţia'' u ''s-Securitate'' wettqu mijiet ta’ arresti. Wara li reġgħu bdew l-irvellijiet, ir-repressjoni kompliet fit {{Data|18 décembre}}, partikolarment madwar il-katidral Ortodoss fi Pjazza Victoria (fiċ-ċentru tal-belt), Pjazza Libertà, u l-boulevards ewlenin Calea Girocului, Calea Lipovei u Calea Buziasului, jew il-Pont Decebal u Pjazza Trajan. Nhar it-Tnejn filgħodu, xnigħat infirxu mal-belt Madwar 40 katavru li ddepożitaw fil-kamra mortwarja nhar il-Ħadd filgħaxija ġew ittrasportati f'żewġ trakkijiet refriġerati, wara li ġew innumerati u fotografati, li telqu mill-belt qabel is-sebħ. Nhar it-Tlieta {{Data|19 décembre}}, il-kumitati f’kumpaniji kbar iddeċidew dwar waqfien sħiħ mix-xogħol u marċi ta’ solidarjetà mal-familji li tilfu lil xi ħadd u dawk arrestati. It-theddid mill-politiċi spostati lejn iż-żona m'għandu l-ebda effett<ref>{{Ċita web|url=https://visit-timisoara.com/timisoara-a-short-history-timeline/|titlu=Timisoara a short history timeline|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-08-09}}</ref>. Nhar l-Erbgħa, 20 ta’ Diċembru, kumitat ta’ rappreżentanti ġie mistieden jippreżenta l-“lista ta’ lmenti” lill-Prim Ministru Komunista fil-bini tal-kunsill reġjonali. Billi sabu t-talbiet inaċċettabbli, ir-rappreżentanti, wara li ħabbru t-tmiem tan-negozjati mill-gallarija, sejħu lid-dimostranti biex jerġgħu jinġabru quddiem il-Palazz tal-Kultura (id-Dar tal-Opera). L-armata reġgħet ġiet ordnata tiftaħ in-nar fuq l-insurġenti, iżda xi uffiċjali rrifjutaw li jobdu u ngħaqdu mad-dimostranti. Dakinhar wara nofsinhar, kumitat rivoluzzjonarju stabbilixxa ruħu fid-Dar tal-Opera, u pproklama t-talbiet tal-popolazzjoni mill-gallarija. Fl-20 ta’ Diċembru, wara erbat ijiem ta’ insurrezzjoni, Timișoara ġiet iddikjarata l-ewwel “belt ħielsa” fir-[[Rumanija]]. Il-Front Demokratiku Rumen ġie ffurmat dakinhar filgħaxija. Fil {{Data|21 décembre}} inqrat ripetutament proklamazzjoni mir-rappreżentanti tal-Front Demokratiku Rumen, li talbet, fost affarijiet oħra, l-abolizzjoni tar-reġim u elezzjonijiet ħielsa. Ir-reġim intemm {{Data|22 décembre}}<ref>{{Ċita web|url=https://visit-timisoara.com/timisoara-a-short-history-timeline/|titlu=Timisoara a short history timeline|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-08-09}}</ref>. ==== Qabar komuni tal-1989, falsifikazzjoni famuża ==== Ġurnalisti <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Charon|isem=Jean-Marie|sena=2007|titlu=Le Journalisme|lingwa=fr|edizzjoni=[[Milan (maison d'édition)|Milan]]|post=Toulouse|paġna=50|paġni=63|isbn=978-2-7459-2598-5}}.</ref> irrappurtaw li kien hemm 1 104 tués u 3 352 blessés matul ir-rivolta, b'kuntrast man-numru attwali ta' 93 morts fi tmiemha. Xbihat ta’ kadavri li l-oriġini vera tagħhom kienet ġiet moħbija nxterdu ħafna mad-dinja kollha. Kien biss fi {{Data|février 1990}} li ġie stabbilit uffiċjalment li din kienet kampanja ta’ diżinformazzjoni. Għalhekk, l-isem ta’ Timișoara baqa’ assoċjat ma’ manipulazzjonijiet li tagħhom il-midja x’aktarx li tkun kemm l-imqarrqa kif ukoll ir-relayers. Mill-ewwel xandir tax-xbihat lit-telespettaturi, kien viżibbli għal kwalunkwe osservatur raġonevolment attent li l-iġsma li nstabu kellhom bosta ċikatriċi minn feriti meħjutin, li jikxfu interventi kirurġiċi. == Ekonomija == [[Stampa:Bierfabrik.JPG|lemin|daqsminuri| Timișoreana, l - ewwel birrerija fir - Rumanija.<ref name="zf-2017">{{Ċita web|url=https://www.zf.ro/companii/retail-agrobusiness/povestea-fabricii-timisoreana-prima-fabrica-de-bere-din-romania-16208622|titlu=Povestea fabricii Timișoreana, prima fabrică de bere din România|kunjom=Panaete|isem=Mădălina|data=26 March 2017|sit=Ziarul Financiar}}</ref>]] Timișoara ilha ċentru ekonomiku importanti mis- XVIII 18 ' l hawn seklu . Minħabba l-kolonizzazzjoni Awstrijaka, id-diversità etnika u reliġjuża u l-liġijiet innovattivi wasslu għal żvilupp ekonomiku mgħaġġel. Fl-1718 inbniet il -birrerija Timișoreana f'Timișoara, l-ewwel waħda fit-territorju ta' dik li llum hija [[Rumanija|r-Rumanija]] . Matul [[Rivoluzzjoni Industrijali|ir-rivoluzzjoni industrijali]], ġew introdotti ħafna innovazzjonijiet moderni. Il-belt kienet l-ewwel waħda fl- Imperu Awstro-Ungariku li introduċiet dwal tat-toroq elettriku. Ix- Xmara Bega ġiet ukoll kanalizzata fl-istess ħin, u saret l-ewwel kanal navigabbli f'dak li llum huwa [[Rumanija|t-territorju Rumen]] . B'dan il-mod, Timișoara stabbiliet kuntatti mal-bqija tal [[Ewropa|-Ewropa]], u anke mal-bqija tad-dinja madwar il- [[Baħar l-Iswed]], u dan wassal għall-iżvilupp lokali tal- merkantiliżmu . Fi tmiem is- XIX 19 Fis-seklu 19, Timișoara kienet konnessa man-netwerk ferrovjarju. Timișoara kienet l-ewwel belt fil-pajjiż li laqgħet investiment barrani wara l-1989, partikolarment fit-teknoloġija għolja. F'termini ta' livell ta' għajxien, Timișoara tikklassifika fir-raba' post fuq livell nazzjonali. F'artiklu ppubblikat fi tmiem l-2005, ir-rivista Franċiża ''L'Expansion'' iddeskriviet lil Timișoara bħala l-vetrina ekonomika tar- [[Rumanija]] u qabblet iż-żieda sinifikanti fin-numru ta' investimenti barranin ma' " it-tieni rivoluzzjoni » Saru bosta investimenti barranin minn pajjiżi tal- [[Unjoni Ewropea]], b'mod partikolari [[Ġermanja|l-Ġermanja]] u [[Italja|l-Italja]] . Il-belt għandha impjant tal-manifattura tat-tajers li jappartjeni lill-grupp [[Ġermanja|Ġermaniż]] Continental AG, li fetaħ fl-2000. Linde AG tipproduċi gassijiet tekniċi, u parti mill-forom tal-wajers għal BMW u [[Audi]] huma prodotti mill-kumpanija Dräxlmaier. Kumpaniji bħal FM Logistic, Nestlé, Procter &amp;amp; Gamble, Cora, L'Oréal, Sanofi Aventis u Groupe Rocher huma bbażati hemmhekk. Ekonomikament, il-belt esperjenzat tkabbir qawwi, notevolment bit-twaqqif ta’ kumpaniji Ġermaniżi, bħal Continental u Dräxlmaier, kumpaniji Franċiżi, bħal Valeo jew Alcatel (wieħed mill-impjegaturi lokali ewlenin, b’aktar minn 800 maniġer, partikolarment speċjalisti tal-IT). == Demografija == [[Stampa:Sinagoga_din_Cetate_-_Timișoara_-_2023_-_IMG_01.jpg|xellug|daqsminuri|213x213px| Sinagoga Cetate, l-akbar sinagoga f'Timișoara]] Timișoara għandha 336 089 habitants (statistika tal-2006, meta mqabbla ma' 317 660 fiċ-ċensiment tal-2002). It-tkabbir annwali medju huwa +1.5 %. 14.2 % tal-popolazzjoni għandha 15 ans jew inqas. 4 % għandhom aktar minn 75 ans. == Il-ħajja kulturali == Timisoara hija waħda miċ-ċentri kulturali u artistiċi l-aktar dinamiċi fir-[[Rumanija]]. Il-ħajja kulturali hija mmarkata mill-multikulturaliżmu Ewropew, il-vitalità ta’ diversi assoċjazzjonijiet komunitarji, l-influwenza tal-universitajiet inklużi dawk fil-Punent (il-mużikoloġija u l-arti viżiva huma mgħallma fl-UVT), il-preżenza ta’ gruppi mużikali rinomati, djar tal-pubblikazzjoni, eċċ. Iċ-Ċentru Kulturali Franċiż (aktar minn ħames mitt Franċiż jgħixu s-sena kollha f'Timisoara) : studenti, irtirati, ħaddiema li jaħdmu għal rashom...) u d-Deutsches Kulturezentrum Temeswar jikkontribwixxu bil-qawwa għall-kalendarju kulturali lokali billi jorganizzaw bosta avvenimenti, xi kultant b'mod konġunt. L-istaġuni kulturali huma mmarkati minn bosta festivals. Inizjalment nominata bħala [[Kapitali Ewropea tal-Kultura|l-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura]] għas-sena 2021,<ref>{{Ċita web|url=https://www.lepoint.fr/culture/roumanie-timisoara-capitale-europeenne-de-la-culture-en-2021--16-09-2016-2069044_3.php|titlu=Roumanie: Timisoara, capitale européenne de la culture en 2021|kunjom=magazine|isem=Le Point|data=2016-09-16|sit=Le Point|lingwa=fr|data-aċċess=2021-01-11}}</ref> Timișoara finalment se tkun hekk fl-2023,<ref name=":0">{{Ċita pubblikazzjoni |last=Fabien Cazenave |date=8 janvier 2021 |title=Quelles sont les capitales européennes de la culture 2021 ? |url=https://www.ouest-france.fr/culture/quelles-sont-les-capitales-europeennes-de-la-culture-2021-7111438 |journal=Ouest France |language=français}}</ref> posponiment attribwibbli għall-epidemija tal-[[Coronavirus|Covid-19]].<ref name=":0" /> == Wirt Arkitettoniku == [[Stampa:Domul_romano-catolic_„Sf._Gheorghe”.jpg|daqsminuri| Il-Knisja Kattolika ta’ San Ġorġ .]] F'termini ta' arkitettura, il-belt għandha wirt vast ta' monumenti storiċi (madwar 14 500 bâtiments ), l-ogħla numru fil-pajjiż kollu. Tabilħaqq, il-kumpless kollu ta’ bini fiċ-ċentru, id-distrett ta’ Fabric u d-distrett ta’ Iosefin huma kkunsidrati bħala monumenti storiċi. Dan huwa r-riżultat ta’ tradizzjoni twila ta’ ppjanar urban modern, li bdiet fis- XVIII18 . seklu, bil-wasla tal- Awstrijaċi . Iċ-ċentru, wara li ħa post il-fortizza l-qadima, ġie rrinovat bi pjazez u toroq dritti. L-influwenza Barokka kienet Vjenniża, u dan jiġġustifika l-laqam ta' Timișoara " [[Vjenna]] żgħira " [[Stampa:Palatul_Baroc_ziua.jpg|xellug|daqsminuri| Il- Palazz Barokk, li fih il- Mużew tal-Arti .]] Fi tmiem is- XIX 19 seklu, l-istruttura urbana tal-belt għaddiet minn proċess vast ta' modernizzazzjoni. Il-fortizzi militari qodma qed jitwaqqgħu u jiġu sostitwiti bi toroq u kwartieri ġodda. Fl-1904, il-belt ħolqot il-pożizzjoni ta' perit ewlieni, li ngħatat lil László Székely. Huwa ta kontribut deċiżiv għad-disinn mill-ġdid taż-żona ċentrali bl-introduzzjoni tal-istil Art Nouveau, l-istil Secession u pajsaġġ urban eklettiku fil-belt. Il-palazzi varji fi Place de la Victoire u Place de l'Union huma rappreżentattivi ta' dawn l-istili arkitettoniċi. Iċ-ċentru tal-belt u d-distrett ta' Iosefin żammew traċċi tad-diversità etnika tal-belt b'influwenzi [[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniżi]], Ungeriżi u Serbi . Il-bini ma jaqbiżx it-tliet sulari u ħafna drabi jkun ta’ kuluri jgħajtu. Viċinati bħal Mehala, Iosefin, u Freidorf żammew karatteristiċi tipiċi tal-irħula tradizzjonali ta' Banat Swabian. : djar kbar b'faċċati li jħarsu lejn it-triq, imżejna bil-fjuri u mdawra bi spazji ħodor. L-aħħar influwenza arkitettonika fuq il-belt il-qadima ġiet introdotta bl-annessjoni ta’ Timișoara mar-Renju tar-Rumanija fl-1918. L-aqwa eżempju ta’ dan huwa l-Katidral Metropolitan, eżempju ta’ arkitettura tradizzjonali Rumena li bħalissa huwa l-ogħla bini f’Timișoara, b’għoli ta’ 90.5 m. Fil-perjodu bejn iż-żewġ gwerer, inbnew distretti ġodda ta’ vilel madwar iċ-ċentru, fejn l-influwenza kienet Art Deco, Brâncovenesc jew l-istil Klassiku Franċiż. Il-belt għandha ħafna parks u spazji ħodor tul il-Kanal ta' Bega. Għal din ir-raġuni, il-belt hija msejħa l-"Belt tal-Ward", partikolarment għall-ġnien tal-ward tagħha, maħluq fl-1928, li fih kważi 1,200 varjetà ta' ward. [[Stampa:Teatrul_National_Timisoara.jpg|lemin|daqsminuri| It-Teatru tal-Opera ta' Timișoara .]] * Il -katidral Kattoliku jew id- ''Domu'' , * Il -katidral Ortodoss , * L -opra nazzjonali , * Il-monasteri tal- Eparkija ta' Timișoara , * Is -Sinagoga ta’ Fabric u s -Sinagoga ta’ Cetate * Il -Kolonna tal-Pesta * Il- muniċipju l-qadim == Edukazzjoni == === Skejjel sekondarji === * L-iskola sekondarja Nikolaus Lenau bil-lingwa Ġermaniża, stabbilita fl-1870 u li minnha ggradwat ir-rebbieħa tal-Premju Nobel Herta Müller, hija jattendiha studenti mid-diversi komunitajiet lingwistiċi tal-Banat.<ref>{{Ċita web|url=http://portal.isjtm.ro/?p=700|titlu=Liceul Teoretic "Nikolaus Lenau" Timișoara|sit=Inspectoratul Școlar Județean Timiș}}</ref> * L-iskola sekondarja Jean-Louis Calderon inħolqot fl-1990. Huwa msemmi għal ġurnalist Franċiż li miet waqt li kien qed jaħdem mal-Ħames Kanal Franċiż matul ir-rivoluzzjoni tal-1989 f'Bukarest.<ref>{{Ċita web|url=https://jlcalderon.ro/8-2/|titlu=Istoric - Liceul Teoretic Jean-Louis Calderon}}</ref> * L-Iskola Sekondarja Shakespeare toffri korsijiet bl-Ingliż. Korsijiet jingħataw ukoll bl-Ungeriż jew bis-Serb f'diversi stabbilimenti u l-Istitut Interkulturali ta' Timișoara (ITT) jippromwovi l-integrazzjoni tal-istudenti Rom fl-iskejjel. * L-Ebrajk kien ukoll lingwa ta’ tagħlim fil-belt għal żmien twil minħabba d-daqs tal-komunità Ebrajka qabel id-deportazzjonijiet mir-reġimi faxxisti u mbagħad komunisti. === Universitajiet === [[Stampa:Universitatea_Politehnica_Timisoara_-_Rectorat.jpg|daqsminuri| Il- Palazz Lloyd, is-sede tar-rettorat tal- Università Politehnica Timișoara .]] * Università Politeknika * Università tal-Punent * Università tal-Mediċina u l-Farmaċija Victor Babeș * Università tax-Xjenzi Agrikoli ta' Banat * Università ta' Tibiscus, Privata == Trasport == [[Stampa:Map_of_the_Timișoara_tramway_and_trolleybus_routes.png|daqsminuri| Netwerks tat-trammijiet u tat-trolleybuses.]] Il-belt għandha netwerk tat-trasport urban imħaddem mis- Societatea de Transport Public Timișoara (STPT). Tinkludi linji tat-tramm, tat-trolleybus u tal-karozzi tal-linja . Mill- 1990 ' l hawn, in-netwerk ġie mgħammar b'vetturi użati mill-[[Ġermanja]] ([[Bremen]], [[Karlsruhe]], [[Munich]]) għat-trammijiet, mill-[[Belġju]] ([[Brussell]]), [[Franza]] ([[Mulhouse]]), u l-[[Awstrija]] ([[Salzburg]]) għall-karozzi tal-linja, u mill-[[Ġermanja]] ([[Eberswalde]], [[Wismar|Weimar]], [[Esslingen]]), l-[[Awstrija]] ([[Salzburg]]), l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] ([[Winterthur]]) u [[Franza]] ([[Lyon]]) għat-trolleybuses. L-[[Ajruport Internazzjonali ta' Traian Vuia]] huwa servut minn bosta linji tal-ajru tradizzjonali u jservi bħala ċentru għal titjiriet operati mil-linja tal-ajru Skandinava-Moldova Carpatair. Linji tal-ajru low-cost joperaw ukoll mill-ajruporti fil-qrib ta' [[Arad]] u [[Cluj-Napoca|Cluj]]. Fl-2009, il-linja tal-ajru Ungeriża Wizz Air bdiet isservi l-Ajruport ta' Traian Vuia minn [[Beauvais]], Luton, Dortmund, u diversi ajruporti Spanjoli u Taljani. Fl-2016, Ryanair, l-akbar linja tal-ajru low-cost fl-[[Ewropa]], fetħet l-ewwel bażi Rumena tagħha hemmhekk. Ajruplan wieħed huwa allokat għas-seba' bażijiet ġodda tagħha, b'rotot li jinkludu: [[Londra]] Stansted kuljum; [[Berlin]], [[Düsseldorf]], u [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] kull ġimagħtejn; [[Brussell]] tliet darbiet fil-ġimgħa; [[Milan]] ħames darbiet fil-ġimgħa f'Novembru; u [[Bukarest]] 12-il darba fil-ġimgħa, għal total ta' 33 titjira fil-ġimgħa. Diversi kumpaniji tal-kowċis jipprovdu konnessjonijiet nazzjonali u internazzjonali regolari jew joffru servizzi lill-ajruporti ta' [[Budapest]] u [[Belgrad]]. Il-kumpanija ferrovjarja tipprovdi diversi konnessjonijiet kuljum lejn [[Budapest]] (dak iż-żmien [[Vjenna]] u bliet oħra) u servizz kuljum lejn [[Belgrad]]. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|ITA}} [[Palermo]] ([[Italja]]) ; * {{Flagicon|ITA}} [[Faenza]] ([[Italja]]) ; * {{Flagicon|AUT}} [[Graz]] ([[Awstrija]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Karksruhe]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Mulhouse]] ([[Franza]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Rueil-Malmaison]] ([[Franza]]) ; * {{Flagicon|HUN}} [[Szeged]] ([[Ungerija]]) ; * {{Flagicon|ITA}} [[Treviso]] ([[Italja]]). == Gallerija == <gallery mode="packed" heights="160px"> Stampa:Piața_Libertății_Timișoara.jpg|ħolqa=Fichier:Piața_Libertății_Timișoara.jpg|alt=La Place de la Liberté à Timisoara| Pjazza tal-Libertà f'Timisoara Stampa:Huniade_Castle,_Timișoara,_August_2022.jpg|ħolqa=Fichier:Huniade_Castle,_Timișoara,_August_2022.jpg|alt=Le château de Huniade| Il -kastell ta' Huniade Stampa:Biserica_Notre_Dame,_Timisoara_(1).jpg|ħolqa=Fichier:Biserica_Notre_Dame,_Timisoara_(1).jpg|alt=L'église Notre-Dame de Timișoara.| Il-Knisja tal-Madonna ta’ Timișoara. Stampa:Bastionul_Theresia_din_Timisoara.jpg|ħolqa=Fichier:Bastionul_Theresia_din_Timisoara.jpg|alt=Le bastion de Marie-Thérèse.| Il-fortizza ta' Maria Tereża . </gallery> == Noti u referenzi == [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] sv25nf979evllha78cri7skja799lk3 0 34541 331392 2026-08-09T21:27:27Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:fr:Special:Redirect/revision/235718798|Perth (Australie-Occidentale)]]" 331392 wikitext text/x-wiki '''Perth''' / / pɜːθ / {{Awdjo|En-au-Perth.ogg}} ; f'Nyungar ''{{Lang|nys|Boorloo}}'' hija l-belt kapitali tal- istat Awstraljan tal- Awstralja tal-Punent . Jinsab fix-Xlokk [[Awstralja|tal-Awstralja]], mal-fruntiera tal- [[Oċean Indjan]] u fuq ix-xtut tax-Xmara <nowiki><span about="#mwt21" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Swan&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwHA" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Swan</span></nowiki> . Il-popolazzjoni tagħha kienet ta’ 2 059 484 habitants fl-2018,<ref name="pop">{{Ċita web|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features402017-18?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=2017-18&num=&view=|titlu=3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2017-18|data=2019-03-27|sit=abs.gov.au|pubblikatur=Bureau australien des statistiques|lingwa=en|data-aċċess=2020-01-04}}.</ref> u b’hekk hija r-raba’ l-akbar belt fil-pajjiż. Imwaqqfa fl -1829 mill-Kaptan James Stirling bħala l-ewwel punt ta' insedjament ta' kolonja Brittanika ġdida, il- ''{{Lang|en|Swan River Colony}}'', Perth għadha sservi bħala s-sede tal -gvern għall-Awstralja tal-Punent sal-lum. == Ġeografija == L-eqreb belt b'aktar minn miljun abitant għal Perth hija [[Adelaide (l-Awstralja)|Adelaide]], li tinsab 2 131  lejn il-lvant-xlokk, u dan jagħmel lil Perth waħda mill-aktar bliet iżolati b'aktar minn miljun abitant fid-dinja. Il-belt hija eqreb lejn Makassar ( 3 005  ) jew [[Ġakarta|Jakarta]] ( 3 011  ) fl [[Indoneżja|-Indoneżja]] milli lejn [[Sydney]] jew [[Brisbane]] . Perth tinsab 390  fit-tramuntana-majjistral ta' Albany, 2 721  fil-punent ta' [[Melbourne]], 3 291  fil-punent ta' [[Sydney]] u 3 606  fil-punent-lbiċ ta' [[Brisbane]] . Is-sjuf ġeneralment ikunu sħan u niexfa, u jdumu minn tmiem Diċembru sa tmiem Marzu, bi Frar ġeneralment ikun l-aktar xahar sħun tas-sena. L-iktar temperatura sħuna li qatt ġiet irreġistrata f’Perth kienet ta’ 46,7 °C, fit {{Data|23 février 1991}}. Ix-xtiewi huma relattivament ħfief u pjuttost imxarrbin, għalkemm ix-xita tax-xitwa naqset fis-snin riċenti. L-iktar temperatura kiesħa li qatt ġiet irreġistrata kienet ta’ −0.7°C fis-17 ta’ Ġunju 2006; din hija wkoll l-unika temperatura negattiva li qatt ġiet irreġistrata. Anke fl-eqqel tax-xitwa, it-temperaturi ta’ matul il-jum rarament jinżlu taħt is-16°C. Għalkemm il-biċċa l-kbira tal-preċipitazzjoni sseħħ matul ix-xitwa, l-iktar jum imxarrab irreġistrat kien sorprendentament id-9 ta’ Frar 1992, meta niżlu 121 millimetru ta’ xita. Fil-biċċa l-kbira tal-wara nofsinhar tas-sajf, żiffa tal-baħar, imlaqqma “The Fremantle Doctor,” tonfoħ mil-Lbiċ, u xi kultant tkessaħ il-belt taħt it-30°C. == Storja == === nies Aboriġinali === [[Stampa:Major_islands_off_Perth,_Western_Australia.svg|daqsminuri| Rottnest, Carnac u {{Lang|en|Garden Islands}} .]] Bosta traċċi fil-parti ta' fuq tax- {{Lang|en|Swan River}} jixhdu l-preżenza tal- Aboriġini Noongar fis-sit ta' Perth għal mill-inqas 40 000 ans.<ref>{{Ċita web|url=http://www.archaeology.arts.uwa.edu.au/staff/bowdler__research_interests/the_pleistocene_pacific|titlu=The Pleistocene Pacific|awtur={{lien|langue=en|trad=Sandra Bowdler}}|lingwa=en}}.</ref> Huma okkupaw il-parti kollha tal-Lbiċ tal-Awstralja tal-Punent, fejn kienu jgħixu mill-kaċċa u l-ġbir. Il-lagi fir-reġjuni kostali kellhom rwol ewlieni għalihom, kemm reliġjużament kif ukoll fiżikament. Il-gżejjer ta' Rottnest, Carnac u <nowiki><span about="#mwt71" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Garden&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwrA" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Garden</span></nowiki> li bħalissa jinsabu 'l barra mill-kosta ta' Perth, kienu għadhom aċċessibbli bil-mixi 5 000 ans ilu. Ir-reġjun ta' Perth tal-lum kien jissejjaħ ''Boorloo'' mill-poplu Aboriġinali lokali meta waslu l-ewwel Ewropej fl-1827. Boorloo kien parti minn reġjun akbar, il-Mooro, wieħed mill-ħafna gruppi tribali fir-reġjun {{Lang|en|Swan River}}, magħrufa kollettivament bħala l- . Il-Whadjuk kienu parti minn grupp akbar ta' tużżana tribù miġbura taħt l-isem Noongar ( ''In-Nies'' ), xi kultant imsejħa wkoll Bibbulmun. Wara li stabbilew ruħhom fl-1829, l-kolonizzaturi Ewropej semmew wieħed mill-katina ta’ lagi li testendi minn Claisebrook sa Herdsman Lake “Third Swamp.” Kważi sebgħin sena wara, fl-1897, 15-il ettaru mit-“Third Swamp” ġew iddeżinjati bħala park pubbliku, li ngħata isem ġdid lil Hyde Park sentejn wara. Hyde Park issa huwa wieħed mill-aktar parks attraenti u popolari ta’ Perth. Sa kmieni fl-1831, il-ġlied bejn l-kolonizzaturi Brittaniċi u t-tribù Aboriġina lokali Noongar kien qed isir dejjem aktar vjolenti hekk kif l-insedjament kiber. Din il-fażi vjolenti ntemmet bir-rebħa tal-Brittaniċi fuq l-indiġeni u l-eżekuzzjoni tal-kap tat-tribù Whadjuk, Midgegooroo, il-mewt ta’ ibnu Yagan fl-1833 u l -Battalja ta’ Pinjarra fl-1834. Fl-1843, meta miet il-Kap Yellagonga, it-tribù tiegħu kienet bdiet tiddiżintegra wara li tneħħew l-artijiet madwar iż-żona ewlenija tal-insedjament ta’ Perth. Huma rtiraw lejn il-marshes u l-lagi fit-tramuntana, inkluż post imsejjaħ Third Swamp, magħruf mill-Aboriġini bħala ''Boodjamooling''. ''Boodjamooling'' kompla jkun wieħed mill-kampamenti ewlenin tan-Noongar fiż-żona ta’ Perth. Kien jintuża wkoll minn vjaġġaturi, nies itineranti, u nies bla dar. Madwar l-1890, matul it-tellieqa għad-deheb, ingħaqdu magħhom minaturi li kienu fi triqthom lejn l-għelieqi tad-deheb. Bl-espansjoni ta’ Perth minħabba t-tellieqa għad-deheb, in-Noongar marru joqogħdu lejn il-Lag Gnangara fejn ġew iżolati mill-komunità Ewropea sakemm bidliet fil-leġiżlazzjoni rrikonoxxew il-popli Aboriġini matul is-snin sittin. Il-kamp baqa’ okkupat sal-bidu tas-snin tmenin, meta ġie kkonvertit fi skola għat-tfal Aboriġini. === L-ewwel osservazzjoni Ewropea === L-ewwel Ewropej li raw l-art fejn illum tinsab Perth kienu l- Olandiżi . Preżumibbilment l-ewwel viżitatur fir-reġjun tax-Xmara {{Lang|en|Swan}} kien Frederick de Houtman, fid {{Data|19 juillet 1619}}, li kien qed jivvjaġġa fuq il-vapuri ''Dordrecht'' u ''Amsterdam'' . Il-ġurnal ta’ abbord tiegħu jindika li l-ewwel wasal sal-kosta tal-punent tal-Awstralja f’latitudni ta’ 32 , li jkun ekwivalenti għal Rottnest jew eżatt fin-nofsinhar ta' hemm. Ma daħalx fil-port minħabba mewġa qawwija, u kompla l-vjaġġ tiegħu lejn it-tramuntana. Fit {{Data|28 avril 1656}}, il- ''Vergulde Draeck'' ( {{Lang|en|Gilt Dragon}} ), fi triqitha lejn Batavia (issa [[Ġakarta|Jakarta]] ), inkaljat biss 107  fit-tramuntana tax-Xmara {{Lang|en|Swan}}, ħdejn {{Lang|en|Ledge Point}} . Mill- {{Nowrap|193 personnes}} abbord, 75 biss irnexxielhom jaslu x-xatt. Dawk li baqgħu ħajjin telqu mill-ġdid lejn Batavia fuq dgħajsa żgħira biex jitolbu l-għajnuna, iżda t-tfittxija ma rnexxilhiex issib aktar superstiti. Il-fdalijiet instabu fl-1963.<ref>{{Ċita web|url=http://www.abc.net.au/backyard/shipwrecks/wa/transcript_vergulde.htm|titlu=Shipwrecks Audio Transcript » GILT DRAGONS & ELEPHANT TUSKS|sena=2003|sit={{lang|en|[[Australian Broadcasting Corporation]]}}|lingwa=en}}.</ref> Fl-1658, tliet vapuri, li wkoll kienu qed ifittxu l- ''Vergulde Draeck,'' żaru r-reġjun. Il- ''Waekende Boey'' taħt il-kmand tal-Kaptan S. Volckertszoon, l- ''Elburg'' taħt il-kmand tal-Kaptan J. Peereboom u l- ''Emeloort'' taħt il-kmand tal-Kaptan A. Joncke. Huma kienu qrib ħafna ta' Rottnest, iżda ma setgħux jersqu lejn l-art minħabba l-bosta sikka. Imbagħad marru lejn it-tramuntana u sabu l-fdalijiet tal- ''Vergulde Draeck'' (iżda xorta ma kien hemm l-ebda superstiti). Huma taw opinjoni sfavorevoli dwar ir-reġjun parzjalment minħabba s-sikek perikolużi. Il-kaptan Fjamming Willem de Vlamingh kien l-Ewropew li jmiss fir-reġjun. Huwa kien jikkmanda tliet vapuri, il-Geelvink, in-Nyptangh, u l-Wezeltje, u wasal u semmieh lil Rottnest fid-29 ta' Diċembru 1696. Fl-10 ta' Jannar 1697, esplora u semmieh ix-Xmara Swan. Billi l-vapuri tiegħu ma setgħux jinnavigaw 'il fuq mix-xmara minħabba x-xtut tar-ramel, bagħat sloop, li bih x'aktarx salpaw sal-Gżira ta' Heirisson (Matagarup). Vlamingh qies iż-żona wisq inospitabbli u mhux adattata għall-agrikoltura biex jistabbilixxi insedjament. Il-kaptan Fjamming Willem de Vlamingh kien l-Ewropew li jmiss fir-reġjun. Huwa wasal u semmiet lil Rottnest fid {{Data|29 décembre 1696}}, jikkmanda tliet vapuri, il- ''Geelvink'', in- ''Nyptangh'' u l- ''{{Lang|nl|Wezeltje}}'' . {{Data|10 janvier 1697}}, huwa esplora u semma x-Xmara {{Lang|en|Swan}} . Billi l-vapuri tiegħu ma setgħux jitilgħu x-xmara minħabba x-xtut tar-ramel, bagħat sloop li bih probabbilment salpaw lejn <nowiki><span about="#mwt116" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Heirisson Island&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwARA" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Heirisson Island</span></nowiki> (Matagarup) . Vlamingh qies iż-żona wisq inospitabbli, mhux adattata għall-agrikoltura biex jistabbilixxi kolonja hemmhekk.<ref name="Appleyard">{{En}} Appleyard, R. T. et Manford, Toby (1979). ''{{Lang|en|The Beginning: European Discovery and Early Settlement of Swan River Western Australia}}'', {{Interlanguage link|2=en}}. {{ISBN|0-85564-146-0}}.</ref> Fl-1801, il-vapuri Franċiżi Le ''Géographe,'' immexxija mill-Kaptan Nicolas Baudin, u Le ''Naturaliste,'' immexxija mill-Kaptan Hamelin, baqgħu fir-reġjun tan-nofsinhar. Filwaqt li l- ''Ġeografu'' jkompli lejn it-tramuntana, in- ''Naturalista'' jibqa' għal ftit ġimgħat. Spedizzjoni żgħira tesplora x-Xmara {{Lang|en|Swan}} . Huma taw ukoll deskrizzjonijiet sfavorevoli dwar installazzjoni possibbli minħabba bosta żoni b'tajn 'il fuq mix-xmara u l-bank tar-ramel (ir-ramel tneħħa biss fis-snin 1890 meta CY O'Connor bena l-Port ta' Fremantle). Aktar tard, {{Data|mars 1803}}, il- ''Géographe'' u vapur ieħor, il- ''Casuarina'', għaddew minn Rottnest fi triqthom lura lejn Franza, iżda ma waqfux għal aktar minn ġurnata jew tnejn,<ref>{{Ċita web|url=http://www.multicultural.online.wa.gov.au/wppuser/owamc/onlinenews_3_04/page8.html|titlu=The Baudin Expedition of 1800-1804|sit=wa.gov.au|lingwa=en}}.</ref>.<ref>{{Ċita web|url=http://www.abc.net.au/navigators/captains/baudin.htm|titlu=The Navigators - Captains - Nicolas Baudin|sit={{lang|en|[[Australian Broadcasting Corporation]]}}|lingwa=en}}.</ref> Iż-żjara li jmiss fir-reġjun saret mill-esploratur marittimu Awstraljan Phillip Parker King fl- 1822 fuq il- ''Bathurst'' . King kien iben l-eks Gvernatur ta ’ New South Wales Philip Gidley King ; lanqas hu ma kien impressjonat bil-post. === Il-Kolonja {{Lang|en|Swan River}} === Għalkemm l-Armata Brittanika stabbiliet bażi militari f'King <nowiki><span about="#mwt127" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;King George Sound&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwATs" lang="en" typeof="mw:Transclusion">King George Sound</span></nowiki> (aktar tard Albany) fuq il-kosta tan-nofsinhar tal-Awstralja tal-Punent fl-1826 b'reazzjoni għax-xnigħat ta' annessjoni possibbli tar-reġjun minn [[Franza]], Perth kien l-ewwel punt ta' insedjament fuq skala kbira mill-Ewropej fit-terz tal-punent tal-kontinent. Ir-reġjun kellu jieħu l-isem uffiċjali ta' Western Australia fl-1832, iżda għal snin sħaħ kien magħruf bl-isem trivijali ta' ''{{Lang|en|Swan River}} Colony'' wara l-passaġġ tal-ilma prinċipali tar-reġjun. [[Stampa:The_Foundation_of_Perth_1829.jpg|daqsminuri| It-twaqqif ta' Perth minn George Pitt Morison.]] Fl {{Data|4 juin 1829}}, l-ewwel nies li ġew joqogħdu fl-inħawi Brittaniċi waslu u raw id-dar il-ġdida tagħhom, u l-jum tat-twaqqif tal-ewwel insedjament fl-Awstralja tal-Punent jiġi ċċelebrat billi l-ewwel Tnejn ta' Ġunju jsir btala statali. Il-Kaptan James Stirling, malli ra l-post, iddikjara li qatt ma kien ra xi ħaġa aktar sabiħa.<ref>{{En}} {{Lang|en|Perth was "as beautiful as anything of this kind I had ever witnessed."}}</ref> Fit {{Data|12 août}} tal-istess sena, M Helen Dance, mart il-kaptan tas- ''Sulphur'', it-tieni vapur fl-espedizzjoni, qatgħet siġra biex tfakkar it-twaqqif tal-belt. Stirling kien għażel l-isem ''Perth'' għall-belt ħafna qabel ma twaqqfet, kif jidher mill-kopja tad-diskors li għamel fi Fremantle fit- {{Data|18 juin}} biex iħabbar il-ħolqien uffiċjali tal-kolonja, li ntemm b'" Iffirmat b'idi stess u ssiġillat f'Perth fit {{Data|18 juin 1829}} James Stirling, Viċi Gvernatur »,.<ref name="Stirling 1829">{{Ċita ktieb|kunjom=Stirling|isem=James|data=18 juin 1829|titlu=Proclamation|lingwa=en|edizzjoni=|isbn=}}.</ref> L-unika informazzjoni disponibbli dwar l-oriġini ta’ din l-għażla tal-isem ġejja mill-aġenda ta’ Fremantle, li, mit {{Data|12 août}}, tindika “ semmiet il-belt Perth skont ix-xewqat ta’ Sir George Murray ».<ref name="Cottesloe 1928">{{Ċita ktieb|kunjom=John Fremantle, {{4th}} Baron Cottesloe (ed.)|sena=1928|titlu=Diary & Letters of Admiral Sir C. H. Fremantle, G.C.B. Relating the the Founding of the Colony of Western Australia 1829|lingwa=en|edizzjoni={{lang|en|{{lien|lang=en|trad=Hazell, Watson and Viney}}}}|post=Londres}}.</ref> George Murray twieled f'Perth, [[Skozja|l-Iskozja]], u kien Segretarju Kolonjali Brittaniku fl-1829 u Membru tal- Kamra tal-Komuni għall-kontea ta' Perth. Minn dakinhar 'l hawn intqal li l-isem tal-belt intgħażel ad unur Murray,<ref name="Uren 1948">{{Ċita ktieb|kunjom={{lien|lang=en|trad=Malcolm Uren|texte=Uren}}|isem=Malcolm|sena=1948|titlu=Land Looking West<!-- titre complet : Land Looking West: The Story of Governor James Stirling in Western Australia. selon https://en.wikipedia.org/wiki/Malcolm_Uren ? -->|lingwa=en|edizzjoni={{lang|en|[[Oxford University Press]]}}|post=Londres}}.</ref>,<ref name="Crowley 1960">{{Ċita ktieb|kunjom=Crowley|isem=Francis|sena=1960|titlu=Australia's Western Third|lingwa=en|edizzjoni=[[Macmillan Publishers|Macmillan & Co]]|post=Londres}}.</ref>.<ref name="Statham 1981">{{Ċita ktieb|kunjom=Statham <!-- Wikidata : Q131994259 |lien auteur1=Pamela Statham -->|isem=Pamela|sena=1981|kapitlu=Swan River Colony|titlu=A New History of Western Australia|lingwa=en|edizzjoni={{lien|langue=en|trad=UWA Publishing|texte={{lang|en|University of Western Australia Press}}}} <!-- pourquoi lier vers l’historien [[Tom Stannage|{{lang|en|University of Western Australia Press}}]] à la place de la maison d’édition ? -->|post=Nedlands|isbn=0-85564-181-9}}.</ref> Fl -1850, l-Awstralja tal-Punent infetħet għad-deportazzjonijiet penali, bil-kundannati jintbagħtu fuq talba tal-bdiewa li kienu qed ifittxu ħaddiema rħas u għall-kostruzzjoni ta' bini pubbliku. [[Victoria (Reġina)|Ir-Reġina Victoria]] ddikjarat lil Perth belt fl-1856.<ref>{{En}} [http://worldfacts.us/Australia-Perth.htm History of Perth] worldfacts.us.</ref> F’għoxrin sena, 10 000  <ref>Voir l'article Wikipedia {{Lang|en|{{Lien|lang=en|Convicts in Australia}}}} en anglais.</ref> niżlu fi Fremantle, il-port ta’ Perth, segwiti minn nisa abbord ''{{Lang|en|bride ships}}'' . Filwaqt li l-popolazzjoni tal-belt kienet biss ta’ 3 000 habitants fl-1849, kellha 35 000 sal-1860, b’rata ta’ kriminalità seba’ darbiet ogħla minn dik tal-ġar tagħha [[Adelaide (l-Awstralja)|Adelaide]].<ref name="Fig">{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/voyages/2016/03/04/30003-20160304ARTFIG00181-perth-l-eveil-d-une-cite.php|titlu=Perth, l'éveil d'une cité|awtur=Guillaume de Dieuleveult<!-- Wikidata : Q88682913 -->|data=4 mars 2018|sit=[[Le Figaro Magazine]]|paġna=68-77}}.</ref> Il-bidu ta' Perth kien diffiċli: l-art kienet fqira, il-bhejjem kienu qed jintilfu, u r-relazzjonijiet mal-poplu Aboriġinali kienu konfliġġenti, sal-punt li Karl Marx ikkwota l-belt f'''Kapital'' (1867) bħala kontro-eżempju ta' kolonizzazzjoni ta' suċċess. Matul l- [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], l-Awstralja tal-Punent ivvotat favur il-koskrizzjoni . Kwart tas-suldati Alleati fil- Battalja ta’ Gallipoli (1915-1916) kienu minn Perth, madwar 30 000 hommes, li nofshom ma rritornawx.<ref name="Fig">{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/voyages/2016/03/04/30003-20160304ARTFIG00181-perth-l-eveil-d-une-cite.php|titlu=Perth, l'éveil d'une cité|awtur=Guillaume de Dieuleveult<!-- Wikidata : Q88682913 -->|data=4 mars 2018|sit=[[Le Figaro Magazine]]|paġna=68-77}}.</ref> Fl -1933, l-Awstralja tal-Punent ivvotat favur is-seċessjoni b'maġġoranza ta' żewġ terzi. Madankollu, vot, li sar ftit qabel ir-referendum, kien ikkawża l-waqgħa tal-gvern favur l-indipendenza u s-sostituzzjoni tiegħu minn gvern li ma kienx favur tiegħu.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ccentre.wa.gov.au/index.cfm?event=government20thcentury|titlu=State Government in the {{20th}} Centry|sit={{lang|en|The Constitutional Centre of Western Australia}}<!-- Wikidata : Q111417472 -->|lingwa=en}}.</ref> Madankollu, fir-rigward tar-referendum, il-gvern il-ġdid bagħat ir-riżultati tal-vot lir-Re tal-Awstralja, li injora t-talba. Is-snin ħamsin u sittin kienu mmarkati minn żvilupp urban rampanti, bil-belt tespandi iżda fl-istess ħin iċ-ċentru tal-belt tagħha jitbattal wara l-ħinijiet tal-uffiċċju. Għall-kittieb David Whish-Wilson (ġo) li ddedika ktieb lil Perth, belt twelidu, imbagħad kellu « Ħafna riżorsi, imma ftit ġid. » . Fl-1962, esperjenzat mument ta’ fama internazzjonali meta l-astronawta John Glenn orbita madwar id-Dinja. F'dan ir-reġjun fil-biċċa l-kbira diżabitat, Perth tixgħel id-dwal kollha tagħha biex tindika preżenza umana bil-lejl lill-astronawta. Imlaqqam « il -Belt tad-Dwal l- oħra ", Perth tissemma fuq it-televiżjoni Amerikana u f'The ''{{Lang|en|[[The New York Times]]}}'' u s-sindku tagħha jiġi mistieden f'Manhattan biex jipparteċipa fil- ''{{Lang|en|[[ticker-tape parade]]}}'' ad unur John Glenn.<ref name="Fig">{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/voyages/2016/03/04/30003-20160304ARTFIG00181-perth-l-eveil-d-une-cite.php|titlu=Perth, l'éveil d'une cité|awtur=Guillaume de Dieuleveult<!-- Wikidata : Q88682913 -->|data=4 mars 2018|sit=[[Le Figaro Magazine]]|paġna=68-77}}.</ref> Perth irnexxielha tiżviluppa billi saret punt ewlieni għall-kummerċ tar-riżorsi naturali importanti tar-reġjuni tal-madwar b'minjieri tad- deheb, [[Ħadid|ħadid mhux maħdum]], nikil, aluminju, manganiż, metalli tqal, djamanti, faħam, [[żejt]] u gass naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ga.gov.au/pdf/RR0112.pdf|titlu=Geoscience Australia - Australia's identified mineral resources, 2002.|sit={{lien|langue=en|trad=Geoscience Australia|texte=ga.gov.au}}|lingwa=en|format=pdf}}.</ref> Il-biċċa l-kbira tal-kumpaniji għandhom is-servizzi maniġerjali u tekniċi tagħhom ibbażati f'Perth. Bħala riżultat ta’ din is-sitwazzjoni, Perth saret belt kożmopolitana b’aktar minn 27 % tal-abitanti tagħha mwielda barra mill-pajjiż ( 495 240 personnes ) u ftit aktar minn 414 000 dont twieldu barra mill-pajjiż. 11 % tal-popolazzjoni titkellem lingwa oħra għajr l-Ingliż id-dar. == Ekonomija == Perth hija belt vibranti u moderna. Barra minn hekk, hija l-kapitali tal-istat Awstraljan li qed tikber bl-aktar rata mgħaġġla wara [[Sydney]]. L-isfruttament tar-riżorsi minerali tagħha (deheb, nikil, u djamanti) jiddependi fuq avvanzi teknoloġiċi. Dawn ir-riżorsi jiżguraw il-ġid tal-istat. Barra minn hekk, l-Awstralja tal-Punent għandha riżervi kbar ta’ ilma, komodità skarsa. Dawn ir-riżorsi jippermettu lil Perth toħloq relazzjoni ta’ dipendenza ma’ kapitali oħra ta’ stati. Perth għandha wkoll il-vantaġġ li tinsab fl-istess żona tal-ħin bħal xi potenzi Asjatiċi ewlenin. Din il-prossimità ġeografika u temporali tiżgura żvilupp ekonomiku dinamiku u ċert. [[Stampa:Perth_CBD_-_Kings_Park.jpg|nofs|daqsminuri| Veduta panoramika tal-belt.]] == Amministrazzjoni == [[Stampa:Perth_metropolitan_region.svg|daqsminuri| Iċ-ċentru tal-belt ( {{Lang|en|city of Perth}} ), il-periferija immedjata (bil-kannella) u l-" subborg "]] [[Stampa:Governmenthouseperthcbd.jpeg|xellug|daqsminuri| Is-sede tal-gvern ( {{Lang|en|Government House}} ) tinsab bejn il-muniċipju u l- {{Lang|en|Perth Concert Hall}} .]] [[Stampa:PerthCouncilHouse.jpeg|xellug|daqsminuri| Il-Muniċipju ta' Perth, wieħed mill-ftit bini mis-snin sittin li ġie ppreservat.]] Perth hija d-dar tal- Parlament tal-Awstralja tal-Punent kif ukoll tal- gvernatur tal-istat. Skont il-liġi li tgħid li kull vot għandu l-istess piż, id-distretti elettorali ta’ Perth, bħal dawk tal-bqija tal-pajjiż, għandhom bejn wieħed u ieħor l-istess numru ta’ votanti, li jfisser li Perth teleġġi 42 mill-59 rappreżentant tal-istat. Fil-livell federali, Perth tibgħat 11-il rappreżentant lejn [[Canberra]]. Fil-livell lokali, Perth hija maqsuma fi tletin żona ta' gvern lokali . Il- belt ta' Perth proprja tikkorrispondi biss maċ-ċentru tan-negozju tal-belt u tkopri biss parti żgħira ħafna tal-konurbazzjoni. Il- Qorti Għolja tal-Awstralja żżomm sessjonijiet regolari f'Perth b'distakkament permanenti. Il-Qorti Suprema tal-Awstralja tal-Punent, bit-tliet kmamar tagħha, hija bbażata kollha kemm hi f'Perth. <nowiki><span about="#mwt193" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;District&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAgU" lang="en" typeof="mw:Transclusion">District</span></nowiki>, Family (ġo) u <nowiki><span about="#mwt194" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Magistrates&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAgk" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Magistrates</span></nowiki> . Perth għandha pjan ewlieni għall-iżvilupp tal-belt l {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=Metropolitan Region Scheme}}}} (MRS) li tkopri ż-żona metropolitana kollha. Dan il-pjan tqiegħed fis-servizz fl-1963 u jipprovdi l-bażi legali għall-iżvilupp tal-belt. Il- {{Lang|en|[[Council House]]}} huwa l-bini li fih l-amministrazzjoni muniċipali. Inbena bejn l-1961 u l-1963 u d-disinn tiegħu huwa simbolu partikolari tal-modernità fil-belt li ospitat il-Logħob {{Lang|en|Commonwealth}} fl-1962. L-ewwel bini fil-belt li uża twieqi kbar tal-aluminju biex inaqqas l-impatt tad-dawl tax-xemx, jaf l-istil tiegħu lill-purtieri interni li jagħtuh dan id-dehra ta’ ħġieġ lakkat abjad. Is-sit ġie riabilitat kompletament bejn l-1997 u l-1999 bi spiża ta' 25,3 million dollaru Awstraljan. Bil-lejl, il-bini jkun imdawwal ukoll b'LEDs . == Midja == === Televiżjonijiet === Perth għandha ħames kanali tat-televiżjoni terrestri bla ħlas ( ABC, {{Lang|en|[[Seven Network]]}}, {{Lang|en|[[Nine Network]]}}, {{Lang|en|[[Network Ten]]}} u [[Servizz Speċjali tax-Xandir|SBS]] ), kanal komunitarju ( {{Nowrap|{{lang|en|[[Channel 31]]}}}} ) u kanal tat-televiżjoni bi ħlas {{Lang|en|[[Foxtel]] Network}} . Perth għandha l-informazzjoni tagħha stess fuq l-ewwel tliet kanali. === Gazzetti === Il-gazzetti ewlenin f'Perth huma ''{{Lang|en|[[The West Australian]]}}'' u ''The Sunday Times (ġo)'' . Hemm ukoll ħafna gazzetti ta' reklamar bħal ''{{Lang|en|The Quokka}}'' . === Radjijiet === Perth għandha ħafna stazzjonijiet tar-radju li jxandru fl -AM u l-FM . {| border="0" | valign="top" width="50%" |L-istazzjonijiet tal-ABC huma : * News Radio (ġo) (585AM) * Local Radio 6WF (ġo) (7:20AM) * Radio national (ġo) (8:10 AM) * <nowiki><span about="#mwt264" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Classic&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAx4" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Classic</span></nowiki> FM (97.7FM) * Triple J (99.3FM) | valign="top" width="50%" | L-istazzjonijiet kummerċjali ewlenin huma : * 92.9 (ġo) * Nova 93.7 (ġo) * Mix 94.5 (ġo) * 96fm (ġo) |} == Kultura == [[Stampa:Perthconcerthall.jpeg|xellug|daqsminuri|{{Lang|en|Perth Concert Hall}} .]] Il-belt ta’ Perth għandha sala tal-kunċerti fis- CBD tagħha (il- {{Lang|en|Perth Concert Hall}}, faċċata), li tinsab mhux ’il bogħod mid-Dar tal-Gvern tal-Istat u l-Muniċipju. {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=Perth Cultural Centre}}}} huwa l-isem kollettiv għall-bini li fih l- {{Lang|en|[[Art Gallery of Western Australia]]}}, il- {{Lang|en|[[Western Australian Museum]]}}, u l- Alexander Library (ġo), tal State Records Office (ġo) u l- {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=Perth Institute of Contemporary Arts}}}} (PICA). Il-belt ta’ Perth għandha [[Zoo de Perth|żoo]] li huwa membru tal [[Association mondiale des zoos et aquariums|-Waza]] . == Edukazzjoni == Perth għandha erba' universitajiet pubbliċi l -Università tal-Awstralja tal-Punent, l-Università ta' Murdoch, l-Università ta' Curtin u l-Università ta' Edith Cowan, kif ukoll università privata, l- Università ta' Notre Dame tal-Awstralja, li tinsab fi Fremantle. [[Stampa:AUS_Perth,_Central_Business_District,_University_of_Western_Australia_0008.jpg|daqsminuri| L-Università tal-Awstralja tal-Punent f'Crawley.]] L-Università tal-Awstralja tal-Punent, imwaqqfa fl-1911,<ref>{{Ċita web|url=http://www.uwa.edu.au/visitors/about/history|titlu=Visitors - History of the University|pubblikatur={{lien|langue=en|trad=UWA Publishing|texte={{lang|en|University of Western Australia Press}}}}<!-- ou [[Université d'Australie-Occidentale]] -->|lingwa=en|data-aċċess=14 avril 2007|kwotazzjoni=The University of Western Australia has helped to shape the careers of more than {{nobr|75,000 graduates}} since it was established in 1911.}}.</ref> huwa meqjus bħala wieħed mill-aqwa Ċentri ta' riċerka Awstraljani. Il-bini fi stil neoklassiku, magħmul l-aktar minn ġebla tal-ġir bajda, huwa sit turistiku fil-belt. L-Università ta' Curtin hija l-akbar università fl-Awstralja tal-Punent skont l-għadd ta' studenti. Mill-bidu tiegħu fl-1966 sal-1986, kien magħruf bħala l-Istitut ''{{Lang|en|Western Australian Institute of Technology}}'' Teknoloġija tal-Awstralja tal-Punent (WAIT). Ingħaqdet mal-iskola tal-minjieri u l {{Interlanguage link|institut Muresk|en}} . L-Università ta' Murdoch twaqqfet fis-snin sebgħin. Għandu l-akbar kampus fl-Awstralja kollha ( 2,27  ), peress li fih tinsab l-unika skola veterinarja fl-Awstralja tal-Punent kollha u jrid jakkomoda ħafna annimali. L-Università ta’ Notre Dame fl-Awstralja twaqqfet fl-1990. Affiljata mal-Università ta’ Notre Dame fl-[[Stati Uniti|Istati Uniti]], hija università Kattolika bil-kampus prinċipali tagħha fi [[Fremantle]] u kampus satellitari kbir f’[[Sydney]]. Hija l-unika università fl-istat b’kampus f’belt Awstraljana ewlenija oħra. Il-kampus jinsab fit-tarf tal-punent tal-belt f’bini antik li jmur lura għall-1890, u dan jagħtih id-dehra ta’ università Ewropea antika. Il-belt hija wkoll id-dar tas-''CAE Oxford Aviation Academy Perth'', l-iskola tat-titjir għal China Southern Airlines. == Trasport == Perth hija servuta mill -Ajruport ta' Perth fil-lvant tal-belt għal titjiriet reġjonali, nazzjonali, internazzjonali u charter u l-Ajruport ta' Jandakot fin-nofsinhar tal-belt għall-avjazzjoni ġenerali u titjiriet charter.<gallery mode="packed"> Stampa:Boeing_737-800_Qantas_VH-XZM.jpg|ħolqa=Fichier:Boeing_737-800_Qantas_VH-XZM.jpg|alt=Un Boeing 737-800 de Qantas stationné au terminal national Qantas de l'aéroport de Perth.| Boeing 737-800 tal-Qantas ipparkjat fit-terminal domestiku tal-Qantas fl -Ajruport ta' Perth . Stampa:GrahamFarmerFreewayTunnel_2005_SeanMcClean.jpg|ħolqa=Fichier:GrahamFarmerFreewayTunnel_2005_SeanMcClean.jpg|alt=Le tunnel Northbridge.| Il-Mina ta {{Lang|en|Northbridge}} . Stampa:PerthRailwayStation_gobeirne.jpg|ħolqa=Fichier:PerthRailwayStation_gobeirne.jpg|alt=La gare centrale de Perth (en).| gare centrale de Perth (ġo) . Stampa:Barrack-jetty.jpeg|ħolqa=Fichier:Barrack-jetty.jpeg|alt=Le quai « Barrack », la tour Bell (en) et le CBD en arrière-plan. La zone est en travaux.| Il-moll Barrakka tour Bell (ġo) u s- CBD fl-isfond. Iż-żona tinsab taħt kostruzzjoni. Stampa:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0375-9.jpg|ħolqa=Fichier:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0375-9.jpg|alt=Un pont, tenu par une arche inclinée, éclairé de violet.| Il « Eliżabetta Quay " (mingħand Elizabeth Quay) f'Perth.{{Data|Octobre 2019}} . Stampa:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0346-8_(crop_2).jpg|ħolqa=Fichier:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0346-8_(crop_2).jpg|alt=Le passage du pont, éclairée de lumières rasantes, de nuit. Sur le coté une arche violette jaillit dans le ciel. Au bout de la perspective des buildings qui se donnent des allures de gratte-ciel.| Il « Eliżabetta Quay " (mingħand Elizabeth Quay) f'Perth.{{Data|Octobre 2019}} . </gallery>Perth għandha tliet awtostradi u disa’ toroq ewlenin M'hemm l-ebda toroq bi ħlas. Il-Mina {{Lang|en|Northbridge}}, fuq l- autoroute Graham Farmer (ġo) huwa l-uniku mina ewlenija f'Perth. It-trasport pubbliku fil-belt (ferroviji, karozzi tal-linja u laneċ) huwa pprovdut fiż-żona metropolitana mill-kumpanija ''Transperth (ġo)'' filwaqt li l-konnessjonijiet mal-bqija tal-pajjiż huma pprovduti minn ''Transwa (ġo)'' . Hemm {{Nowrap|59 gares}} u {{Nowrap|15 gares}} fiż-żona metropolitana. Il-ferrovija ngħatat ħajja ġdida bil-linja ferrovjarja l-ġdida inawgurata fit- {{Data|23 décembre 2007}} li tgħaqqad lil Perth u Mandurah u rdoppjat it-tul tan-netwerk ferrovjarju tal-belt. Madankollu, ta' min jinnota li n-netwerk ferrovjarju ftit li xejn jintuża mill-popolazzjoni, peress li l-belt ta' Perth hija mifruxa ħafna ġeografikament, l-istazzjonijiet huma 'l bogħod minn xulxin, u dan iwassal għall-użu kważi esklussiv tal-karozza u jiġġenera ħafna konġestjonijiet tat-traffiku, partikolarment fit-Tramuntana, sa Joondalup, iżda wkoll fin-Nofsinhar, u b'hekk il-vjaġġ mis- CBD sal-ajruport ikun pjuttost twil fil-ħinijiet l-aktar traffikużi. Minbarra dawn il-modi differenti ta’ trasport, Perth għandha {{Nowrap|6 jetées}} f’Barrack {{Interlanguage link|Barrack Street Jetty|en}} fi ħdan CBD tagħha, li jippermettu konnessjoni ma' {{Interlanguage link|2=en}} Fremantle u {{Lang|en|[[Rottnest Island]]}} ma' {{Lang|en|Captain Cook Cruises}} li topera għal Transperth Ferry. == L-isports == L-aktar sports popolari huma l-Australian Rules Football u l-cricket. Il-klima ta’ Perth tippermetti varjetà wiesgħa ta’ sports fil-beraħ, u dan huwa rifless fil-firxa diversa ta’ sports disponibbli għar-residenti tal-belt. Perth ospitat il-Logħob tal-Imperu Brittaniku u tal-Commonwealth tal-1962 u t-Tazza tal-Amerika tal-1987 (ibbażata fi Fremantle). L-Australian Rules Football huwa l-aktar avveniment sportiv popolari f’Perth—madwar 1,030,000 ruħ attendew logħbiet tal-WAFL jew tal-AFL fl-2005. It-timijiet sportivi ewlenin ta' Perth huma l- {{Lang|en|[[West Coast Eagles]]}} u <nowiki><span about="#mwt342" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Fremantle Dockers&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBAY" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Fremantle Dockers</span></nowiki> ( futbol Awstraljan ), il- {{Lang|en|[[Perth Wildcats]]}} ( [[Baskitbol|basketball]] ), il- {{Lang|en|[[Western Warriors]]}} ( cricket ), il- <nowiki><span about="#mwt343" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Perth Glory&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBA0" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Perth Glory</span></nowiki> ( [[futbol]] ), il- {{Lang|en|[[Western Force]]}} ( rugby XV ) u l- {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=West Coast Fever}}}} netball ). == Personalitajiet assoċjati ma' Perth == * Christopher Nicholas Bertke, magħruf aħjar bħala " Pogo "huwa kompożitur tal-mużika elettronika li jgħix f'Perth" * John Butler, kantant u kittieb tal-kanzunetti * Judy Davis, attriċi * Herb Elliott, runner ta' distanza medja, champion Olimpiku * Steve Erceg, prattikant tal-MMA * Megan Gale, attriċi u mudella * Richard Garcia, plejer tal-futbol * Melissa George, attriċi * Jessica Gomes, mudella * Dorothy Hewett (1923-2002), poeta, rumanziera u drammaturga, imwielda f'Perth * Jai Hindley, ċiklist, rebbieħ tal- Giro d'Italia tal-2022 * Hélène Joy, attriċi * Adelaide Kane, attriċi * Josephine Langford, attriċi * Katherine Langford, attriċi * Heath Ledger, attur * Hank Marvin, kitarrist, imwieled f'Newcastle ( [[Renju Unit|ir-Renju Unit]] ), iżda ilu jgħix f'Perth mill-1986 * Dacre Montgomery, attur * Katrina Patchett, żeffiena u koreografa * Daniel Ricciardo, sewwieq {{Nowrap|formule 1}} * Nevil Schoenmakers (1956-2019), magħruf għat-twaqqif tal-ewwel bank taż-żerriegħa tal-kannabis * Troye Sivan, kantant-kittieb tal-kanzunetti, attur, YouTuber u mudell, twieled [[Johannesburg|f'Johannesburg]] ( [[Afrika t'Isfel|l-Afrika t'Isfel]] ), iżda ilu jgħix f'Perth mill-1997. * Rob Swire, kantant u mużiċist * Steve Tallis, kitarrist * Tame Impala, band rock psikedeliku * Gemma Ward, mudella u attriċi * Sam Worthington, attur, imwieled f'Godalming (ir-Renju Unit), iżda qatta' t-tfulija kollha tiegħu f'Warnbro, subborg ta' Perth * Damon Heta, plejer tad-darts, imwieled f'Perth * Bon Scott, kantant == Reliġjonijiet == Il-belt hija s-sede ta' arċidjoċesi tal- [[Knisja Kattolika]] l- arċidjoċesi ta' Perth . == Noti u referenzi == [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] h4t7kuouxcb2j5wxljgebc0ykf0m5l9 331393 331392 2026-08-09T21:29:42Z JovalQC 21720 Infobox city create 331393 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|coatofarms=Perth COA.jpg|flag=Flag of Perth.svg}} '''Perth''' / / pɜːθ / {{Awdjo|En-au-Perth.ogg}} ; f'Nyungar ''{{Lang|nys|Boorloo}}'' hija l-belt kapitali tal- istat Awstraljan tal- Awstralja tal-Punent . Jinsab fix-Xlokk [[Awstralja|tal-Awstralja]], mal-fruntiera tal- [[Oċean Indjan]] u fuq ix-xtut tax-Xmara <nowiki><span about="#mwt21" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Swan&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwHA" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Swan</span></nowiki> . Il-popolazzjoni tagħha kienet ta’ 2 059 484 habitants fl-2018,<ref name="pop">{{Ċita web|url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features402017-18?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=2017-18&num=&view=|titlu=3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2017-18|data=2019-03-27|sit=abs.gov.au|pubblikatur=Bureau australien des statistiques|lingwa=en|data-aċċess=2020-01-04}}.</ref> u b’hekk hija r-raba’ l-akbar belt fil-pajjiż. Imwaqqfa fl -1829 mill-Kaptan James Stirling bħala l-ewwel punt ta' insedjament ta' kolonja Brittanika ġdida, il- ''{{Lang|en|Swan River Colony}}'', Perth għadha sservi bħala s-sede tal -gvern għall-Awstralja tal-Punent sal-lum. == Ġeografija == L-eqreb belt b'aktar minn miljun abitant għal Perth hija [[Adelaide (l-Awstralja)|Adelaide]], li tinsab 2 131  lejn il-lvant-xlokk, u dan jagħmel lil Perth waħda mill-aktar bliet iżolati b'aktar minn miljun abitant fid-dinja. Il-belt hija eqreb lejn Makassar ( 3 005  ) jew [[Ġakarta|Jakarta]] ( 3 011  ) fl [[Indoneżja|-Indoneżja]] milli lejn [[Sydney]] jew [[Brisbane]] . Perth tinsab 390  fit-tramuntana-majjistral ta' Albany, 2 721  fil-punent ta' [[Melbourne]], 3 291  fil-punent ta' [[Sydney]] u 3 606  fil-punent-lbiċ ta' [[Brisbane]] . Is-sjuf ġeneralment ikunu sħan u niexfa, u jdumu minn tmiem Diċembru sa tmiem Marzu, bi Frar ġeneralment ikun l-aktar xahar sħun tas-sena. L-iktar temperatura sħuna li qatt ġiet irreġistrata f’Perth kienet ta’ 46,7 °C, fit {{Data|23 février 1991}}. Ix-xtiewi huma relattivament ħfief u pjuttost imxarrbin, għalkemm ix-xita tax-xitwa naqset fis-snin riċenti. L-iktar temperatura kiesħa li qatt ġiet irreġistrata kienet ta’ −0.7°C fis-17 ta’ Ġunju 2006; din hija wkoll l-unika temperatura negattiva li qatt ġiet irreġistrata. Anke fl-eqqel tax-xitwa, it-temperaturi ta’ matul il-jum rarament jinżlu taħt is-16°C. Għalkemm il-biċċa l-kbira tal-preċipitazzjoni sseħħ matul ix-xitwa, l-iktar jum imxarrab irreġistrat kien sorprendentament id-9 ta’ Frar 1992, meta niżlu 121 millimetru ta’ xita. Fil-biċċa l-kbira tal-wara nofsinhar tas-sajf, żiffa tal-baħar, imlaqqma “The Fremantle Doctor,” tonfoħ mil-Lbiċ, u xi kultant tkessaħ il-belt taħt it-30°C. == Storja == === nies Aboriġinali === [[Stampa:Major_islands_off_Perth,_Western_Australia.svg|daqsminuri| Rottnest, Carnac u {{Lang|en|Garden Islands}} .]] Bosta traċċi fil-parti ta' fuq tax- {{Lang|en|Swan River}} jixhdu l-preżenza tal- Aboriġini Noongar fis-sit ta' Perth għal mill-inqas 40 000 ans.<ref>{{Ċita web|url=http://www.archaeology.arts.uwa.edu.au/staff/bowdler__research_interests/the_pleistocene_pacific|titlu=The Pleistocene Pacific|awtur={{lien|langue=en|trad=Sandra Bowdler}}|lingwa=en}}.</ref> Huma okkupaw il-parti kollha tal-Lbiċ tal-Awstralja tal-Punent, fejn kienu jgħixu mill-kaċċa u l-ġbir. Il-lagi fir-reġjuni kostali kellhom rwol ewlieni għalihom, kemm reliġjużament kif ukoll fiżikament. Il-gżejjer ta' Rottnest, Carnac u <nowiki><span about="#mwt71" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Garden&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwrA" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Garden</span></nowiki> li bħalissa jinsabu 'l barra mill-kosta ta' Perth, kienu għadhom aċċessibbli bil-mixi 5 000 ans ilu. Ir-reġjun ta' Perth tal-lum kien jissejjaħ ''Boorloo'' mill-poplu Aboriġinali lokali meta waslu l-ewwel Ewropej fl-1827. Boorloo kien parti minn reġjun akbar, il-Mooro, wieħed mill-ħafna gruppi tribali fir-reġjun {{Lang|en|Swan River}}, magħrufa kollettivament bħala l- . Il-Whadjuk kienu parti minn grupp akbar ta' tużżana tribù miġbura taħt l-isem Noongar ( ''In-Nies'' ), xi kultant imsejħa wkoll Bibbulmun. Wara li stabbilew ruħhom fl-1829, l-kolonizzaturi Ewropej semmew wieħed mill-katina ta’ lagi li testendi minn Claisebrook sa Herdsman Lake “Third Swamp.” Kważi sebgħin sena wara, fl-1897, 15-il ettaru mit-“Third Swamp” ġew iddeżinjati bħala park pubbliku, li ngħata isem ġdid lil Hyde Park sentejn wara. Hyde Park issa huwa wieħed mill-aktar parks attraenti u popolari ta’ Perth. Sa kmieni fl-1831, il-ġlied bejn l-kolonizzaturi Brittaniċi u t-tribù Aboriġina lokali Noongar kien qed isir dejjem aktar vjolenti hekk kif l-insedjament kiber. Din il-fażi vjolenti ntemmet bir-rebħa tal-Brittaniċi fuq l-indiġeni u l-eżekuzzjoni tal-kap tat-tribù Whadjuk, Midgegooroo, il-mewt ta’ ibnu Yagan fl-1833 u l -Battalja ta’ Pinjarra fl-1834. Fl-1843, meta miet il-Kap Yellagonga, it-tribù tiegħu kienet bdiet tiddiżintegra wara li tneħħew l-artijiet madwar iż-żona ewlenija tal-insedjament ta’ Perth. Huma rtiraw lejn il-marshes u l-lagi fit-tramuntana, inkluż post imsejjaħ Third Swamp, magħruf mill-Aboriġini bħala ''Boodjamooling''. ''Boodjamooling'' kompla jkun wieħed mill-kampamenti ewlenin tan-Noongar fiż-żona ta’ Perth. Kien jintuża wkoll minn vjaġġaturi, nies itineranti, u nies bla dar. Madwar l-1890, matul it-tellieqa għad-deheb, ingħaqdu magħhom minaturi li kienu fi triqthom lejn l-għelieqi tad-deheb. Bl-espansjoni ta’ Perth minħabba t-tellieqa għad-deheb, in-Noongar marru joqogħdu lejn il-Lag Gnangara fejn ġew iżolati mill-komunità Ewropea sakemm bidliet fil-leġiżlazzjoni rrikonoxxew il-popli Aboriġini matul is-snin sittin. Il-kamp baqa’ okkupat sal-bidu tas-snin tmenin, meta ġie kkonvertit fi skola għat-tfal Aboriġini. === L-ewwel osservazzjoni Ewropea === L-ewwel Ewropej li raw l-art fejn illum tinsab Perth kienu l- Olandiżi . Preżumibbilment l-ewwel viżitatur fir-reġjun tax-Xmara {{Lang|en|Swan}} kien Frederick de Houtman, fid {{Data|19 juillet 1619}}, li kien qed jivvjaġġa fuq il-vapuri ''Dordrecht'' u ''Amsterdam'' . Il-ġurnal ta’ abbord tiegħu jindika li l-ewwel wasal sal-kosta tal-punent tal-Awstralja f’latitudni ta’ 32 , li jkun ekwivalenti għal Rottnest jew eżatt fin-nofsinhar ta' hemm. Ma daħalx fil-port minħabba mewġa qawwija, u kompla l-vjaġġ tiegħu lejn it-tramuntana. Fit {{Data|28 avril 1656}}, il- ''Vergulde Draeck'' ( {{Lang|en|Gilt Dragon}} ), fi triqitha lejn Batavia (issa [[Ġakarta|Jakarta]] ), inkaljat biss 107  fit-tramuntana tax-Xmara {{Lang|en|Swan}}, ħdejn {{Lang|en|Ledge Point}} . Mill- {{Nowrap|193 personnes}} abbord, 75 biss irnexxielhom jaslu x-xatt. Dawk li baqgħu ħajjin telqu mill-ġdid lejn Batavia fuq dgħajsa żgħira biex jitolbu l-għajnuna, iżda t-tfittxija ma rnexxilhiex issib aktar superstiti. Il-fdalijiet instabu fl-1963.<ref>{{Ċita web|url=http://www.abc.net.au/backyard/shipwrecks/wa/transcript_vergulde.htm|titlu=Shipwrecks Audio Transcript » GILT DRAGONS & ELEPHANT TUSKS|sena=2003|sit={{lang|en|[[Australian Broadcasting Corporation]]}}|lingwa=en}}.</ref> Fl-1658, tliet vapuri, li wkoll kienu qed ifittxu l- ''Vergulde Draeck,'' żaru r-reġjun. Il- ''Waekende Boey'' taħt il-kmand tal-Kaptan S. Volckertszoon, l- ''Elburg'' taħt il-kmand tal-Kaptan J. Peereboom u l- ''Emeloort'' taħt il-kmand tal-Kaptan A. Joncke. Huma kienu qrib ħafna ta' Rottnest, iżda ma setgħux jersqu lejn l-art minħabba l-bosta sikka. Imbagħad marru lejn it-tramuntana u sabu l-fdalijiet tal- ''Vergulde Draeck'' (iżda xorta ma kien hemm l-ebda superstiti). Huma taw opinjoni sfavorevoli dwar ir-reġjun parzjalment minħabba s-sikek perikolużi. Il-kaptan Fjamming Willem de Vlamingh kien l-Ewropew li jmiss fir-reġjun. Huwa kien jikkmanda tliet vapuri, il-Geelvink, in-Nyptangh, u l-Wezeltje, u wasal u semmieh lil Rottnest fid-29 ta' Diċembru 1696. Fl-10 ta' Jannar 1697, esplora u semmieh ix-Xmara Swan. Billi l-vapuri tiegħu ma setgħux jinnavigaw 'il fuq mix-xmara minħabba x-xtut tar-ramel, bagħat sloop, li bih x'aktarx salpaw sal-Gżira ta' Heirisson (Matagarup). Vlamingh qies iż-żona wisq inospitabbli u mhux adattata għall-agrikoltura biex jistabbilixxi insedjament. Il-kaptan Fjamming Willem de Vlamingh kien l-Ewropew li jmiss fir-reġjun. Huwa wasal u semmiet lil Rottnest fid {{Data|29 décembre 1696}}, jikkmanda tliet vapuri, il- ''Geelvink'', in- ''Nyptangh'' u l- ''{{Lang|nl|Wezeltje}}'' . {{Data|10 janvier 1697}}, huwa esplora u semma x-Xmara {{Lang|en|Swan}} . Billi l-vapuri tiegħu ma setgħux jitilgħu x-xmara minħabba x-xtut tar-ramel, bagħat sloop li bih probabbilment salpaw lejn <nowiki><span about="#mwt116" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Heirisson Island&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwARA" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Heirisson Island</span></nowiki> (Matagarup) . Vlamingh qies iż-żona wisq inospitabbli, mhux adattata għall-agrikoltura biex jistabbilixxi kolonja hemmhekk.<ref name="Appleyard">{{En}} Appleyard, R. T. et Manford, Toby (1979). ''{{Lang|en|The Beginning: European Discovery and Early Settlement of Swan River Western Australia}}'', {{Interlanguage link|2=en}}. {{ISBN|0-85564-146-0}}.</ref> Fl-1801, il-vapuri Franċiżi Le ''Géographe,'' immexxija mill-Kaptan Nicolas Baudin, u Le ''Naturaliste,'' immexxija mill-Kaptan Hamelin, baqgħu fir-reġjun tan-nofsinhar. Filwaqt li l- ''Ġeografu'' jkompli lejn it-tramuntana, in- ''Naturalista'' jibqa' għal ftit ġimgħat. Spedizzjoni żgħira tesplora x-Xmara {{Lang|en|Swan}} . Huma taw ukoll deskrizzjonijiet sfavorevoli dwar installazzjoni possibbli minħabba bosta żoni b'tajn 'il fuq mix-xmara u l-bank tar-ramel (ir-ramel tneħħa biss fis-snin 1890 meta CY O'Connor bena l-Port ta' Fremantle). Aktar tard, {{Data|mars 1803}}, il- ''Géographe'' u vapur ieħor, il- ''Casuarina'', għaddew minn Rottnest fi triqthom lura lejn Franza, iżda ma waqfux għal aktar minn ġurnata jew tnejn,<ref>{{Ċita web|url=http://www.multicultural.online.wa.gov.au/wppuser/owamc/onlinenews_3_04/page8.html|titlu=The Baudin Expedition of 1800-1804|sit=wa.gov.au|lingwa=en}}.</ref>.<ref>{{Ċita web|url=http://www.abc.net.au/navigators/captains/baudin.htm|titlu=The Navigators - Captains - Nicolas Baudin|sit={{lang|en|[[Australian Broadcasting Corporation]]}}|lingwa=en}}.</ref> Iż-żjara li jmiss fir-reġjun saret mill-esploratur marittimu Awstraljan Phillip Parker King fl- 1822 fuq il- ''Bathurst'' . King kien iben l-eks Gvernatur ta ’ New South Wales Philip Gidley King ; lanqas hu ma kien impressjonat bil-post. === Il-Kolonja {{Lang|en|Swan River}} === Għalkemm l-Armata Brittanika stabbiliet bażi militari f'King <nowiki><span about="#mwt127" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;King George Sound&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwATs" lang="en" typeof="mw:Transclusion">King George Sound</span></nowiki> (aktar tard Albany) fuq il-kosta tan-nofsinhar tal-Awstralja tal-Punent fl-1826 b'reazzjoni għax-xnigħat ta' annessjoni possibbli tar-reġjun minn [[Franza]], Perth kien l-ewwel punt ta' insedjament fuq skala kbira mill-Ewropej fit-terz tal-punent tal-kontinent. Ir-reġjun kellu jieħu l-isem uffiċjali ta' Western Australia fl-1832, iżda għal snin sħaħ kien magħruf bl-isem trivijali ta' ''{{Lang|en|Swan River}} Colony'' wara l-passaġġ tal-ilma prinċipali tar-reġjun. [[Stampa:The_Foundation_of_Perth_1829.jpg|daqsminuri| It-twaqqif ta' Perth minn George Pitt Morison.]] Fl {{Data|4 juin 1829}}, l-ewwel nies li ġew joqogħdu fl-inħawi Brittaniċi waslu u raw id-dar il-ġdida tagħhom, u l-jum tat-twaqqif tal-ewwel insedjament fl-Awstralja tal-Punent jiġi ċċelebrat billi l-ewwel Tnejn ta' Ġunju jsir btala statali. Il-Kaptan James Stirling, malli ra l-post, iddikjara li qatt ma kien ra xi ħaġa aktar sabiħa.<ref>{{En}} {{Lang|en|Perth was "as beautiful as anything of this kind I had ever witnessed."}}</ref> Fit {{Data|12 août}} tal-istess sena, M Helen Dance, mart il-kaptan tas- ''Sulphur'', it-tieni vapur fl-espedizzjoni, qatgħet siġra biex tfakkar it-twaqqif tal-belt. Stirling kien għażel l-isem ''Perth'' għall-belt ħafna qabel ma twaqqfet, kif jidher mill-kopja tad-diskors li għamel fi Fremantle fit- {{Data|18 juin}} biex iħabbar il-ħolqien uffiċjali tal-kolonja, li ntemm b'" Iffirmat b'idi stess u ssiġillat f'Perth fit {{Data|18 juin 1829}} James Stirling, Viċi Gvernatur »,.<ref name="Stirling 1829">{{Ċita ktieb|kunjom=Stirling|isem=James|data=18 juin 1829|titlu=Proclamation|lingwa=en|edizzjoni=|isbn=}}.</ref> L-unika informazzjoni disponibbli dwar l-oriġini ta’ din l-għażla tal-isem ġejja mill-aġenda ta’ Fremantle, li, mit {{Data|12 août}}, tindika “ semmiet il-belt Perth skont ix-xewqat ta’ Sir George Murray ».<ref name="Cottesloe 1928">{{Ċita ktieb|kunjom=John Fremantle, {{4th}} Baron Cottesloe (ed.)|sena=1928|titlu=Diary & Letters of Admiral Sir C. H. Fremantle, G.C.B. Relating the the Founding of the Colony of Western Australia 1829|lingwa=en|edizzjoni={{lang|en|{{lien|lang=en|trad=Hazell, Watson and Viney}}}}|post=Londres}}.</ref> George Murray twieled f'Perth, [[Skozja|l-Iskozja]], u kien Segretarju Kolonjali Brittaniku fl-1829 u Membru tal- Kamra tal-Komuni għall-kontea ta' Perth. Minn dakinhar 'l hawn intqal li l-isem tal-belt intgħażel ad unur Murray,<ref name="Uren 1948">{{Ċita ktieb|kunjom={{lien|lang=en|trad=Malcolm Uren|texte=Uren}}|isem=Malcolm|sena=1948|titlu=Land Looking West<!-- titre complet : Land Looking West: The Story of Governor James Stirling in Western Australia. selon https://en.wikipedia.org/wiki/Malcolm_Uren ? -->|lingwa=en|edizzjoni={{lang|en|[[Oxford University Press]]}}|post=Londres}}.</ref>,<ref name="Crowley 1960">{{Ċita ktieb|kunjom=Crowley|isem=Francis|sena=1960|titlu=Australia's Western Third|lingwa=en|edizzjoni=[[Macmillan Publishers|Macmillan & Co]]|post=Londres}}.</ref>.<ref name="Statham 1981">{{Ċita ktieb|kunjom=Statham <!-- Wikidata : Q131994259 |lien auteur1=Pamela Statham -->|isem=Pamela|sena=1981|kapitlu=Swan River Colony|titlu=A New History of Western Australia|lingwa=en|edizzjoni={{lien|langue=en|trad=UWA Publishing|texte={{lang|en|University of Western Australia Press}}}} <!-- pourquoi lier vers l’historien [[Tom Stannage|{{lang|en|University of Western Australia Press}}]] à la place de la maison d’édition ? -->|post=Nedlands|isbn=0-85564-181-9}}.</ref> Fl -1850, l-Awstralja tal-Punent infetħet għad-deportazzjonijiet penali, bil-kundannati jintbagħtu fuq talba tal-bdiewa li kienu qed ifittxu ħaddiema rħas u għall-kostruzzjoni ta' bini pubbliku. [[Victoria (Reġina)|Ir-Reġina Victoria]] ddikjarat lil Perth belt fl-1856.<ref>{{En}} [http://worldfacts.us/Australia-Perth.htm History of Perth] worldfacts.us.</ref> F’għoxrin sena, 10 000  <ref>Voir l'article Wikipedia {{Lang|en|{{Lien|lang=en|Convicts in Australia}}}} en anglais.</ref> niżlu fi Fremantle, il-port ta’ Perth, segwiti minn nisa abbord ''{{Lang|en|bride ships}}'' . Filwaqt li l-popolazzjoni tal-belt kienet biss ta’ 3 000 habitants fl-1849, kellha 35 000 sal-1860, b’rata ta’ kriminalità seba’ darbiet ogħla minn dik tal-ġar tagħha [[Adelaide (l-Awstralja)|Adelaide]].<ref name="Fig">{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/voyages/2016/03/04/30003-20160304ARTFIG00181-perth-l-eveil-d-une-cite.php|titlu=Perth, l'éveil d'une cité|awtur=Guillaume de Dieuleveult<!-- Wikidata : Q88682913 -->|data=4 mars 2018|sit=[[Le Figaro Magazine]]|paġna=68-77}}.</ref> Il-bidu ta' Perth kien diffiċli: l-art kienet fqira, il-bhejjem kienu qed jintilfu, u r-relazzjonijiet mal-poplu Aboriġinali kienu konfliġġenti, sal-punt li Karl Marx ikkwota l-belt f'''Kapital'' (1867) bħala kontro-eżempju ta' kolonizzazzjoni ta' suċċess. Matul l- [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], l-Awstralja tal-Punent ivvotat favur il-koskrizzjoni . Kwart tas-suldati Alleati fil- Battalja ta’ Gallipoli (1915-1916) kienu minn Perth, madwar 30 000 hommes, li nofshom ma rritornawx.<ref name="Fig">{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/voyages/2016/03/04/30003-20160304ARTFIG00181-perth-l-eveil-d-une-cite.php|titlu=Perth, l'éveil d'une cité|awtur=Guillaume de Dieuleveult<!-- Wikidata : Q88682913 -->|data=4 mars 2018|sit=[[Le Figaro Magazine]]|paġna=68-77}}.</ref> Fl -1933, l-Awstralja tal-Punent ivvotat favur is-seċessjoni b'maġġoranza ta' żewġ terzi. Madankollu, vot, li sar ftit qabel ir-referendum, kien ikkawża l-waqgħa tal-gvern favur l-indipendenza u s-sostituzzjoni tiegħu minn gvern li ma kienx favur tiegħu.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ccentre.wa.gov.au/index.cfm?event=government20thcentury|titlu=State Government in the {{20th}} Centry|sit={{lang|en|The Constitutional Centre of Western Australia}}<!-- Wikidata : Q111417472 -->|lingwa=en}}.</ref> Madankollu, fir-rigward tar-referendum, il-gvern il-ġdid bagħat ir-riżultati tal-vot lir-Re tal-Awstralja, li injora t-talba. Is-snin ħamsin u sittin kienu mmarkati minn żvilupp urban rampanti, bil-belt tespandi iżda fl-istess ħin iċ-ċentru tal-belt tagħha jitbattal wara l-ħinijiet tal-uffiċċju. Għall-kittieb David Whish-Wilson (ġo) li ddedika ktieb lil Perth, belt twelidu, imbagħad kellu « Ħafna riżorsi, imma ftit ġid. » . Fl-1962, esperjenzat mument ta’ fama internazzjonali meta l-astronawta John Glenn orbita madwar id-Dinja. F'dan ir-reġjun fil-biċċa l-kbira diżabitat, Perth tixgħel id-dwal kollha tagħha biex tindika preżenza umana bil-lejl lill-astronawta. Imlaqqam « il -Belt tad-Dwal l- oħra ", Perth tissemma fuq it-televiżjoni Amerikana u f'The ''{{Lang|en|[[The New York Times]]}}'' u s-sindku tagħha jiġi mistieden f'Manhattan biex jipparteċipa fil- ''{{Lang|en|[[ticker-tape parade]]}}'' ad unur John Glenn.<ref name="Fig">{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/voyages/2016/03/04/30003-20160304ARTFIG00181-perth-l-eveil-d-une-cite.php|titlu=Perth, l'éveil d'une cité|awtur=Guillaume de Dieuleveult<!-- Wikidata : Q88682913 -->|data=4 mars 2018|sit=[[Le Figaro Magazine]]|paġna=68-77}}.</ref> Perth irnexxielha tiżviluppa billi saret punt ewlieni għall-kummerċ tar-riżorsi naturali importanti tar-reġjuni tal-madwar b'minjieri tad- deheb, [[Ħadid|ħadid mhux maħdum]], nikil, aluminju, manganiż, metalli tqal, djamanti, faħam, [[żejt]] u gass naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ga.gov.au/pdf/RR0112.pdf|titlu=Geoscience Australia - Australia's identified mineral resources, 2002.|sit={{lien|langue=en|trad=Geoscience Australia|texte=ga.gov.au}}|lingwa=en|format=pdf}}.</ref> Il-biċċa l-kbira tal-kumpaniji għandhom is-servizzi maniġerjali u tekniċi tagħhom ibbażati f'Perth. Bħala riżultat ta’ din is-sitwazzjoni, Perth saret belt kożmopolitana b’aktar minn 27 % tal-abitanti tagħha mwielda barra mill-pajjiż ( 495 240 personnes ) u ftit aktar minn 414 000 dont twieldu barra mill-pajjiż. 11 % tal-popolazzjoni titkellem lingwa oħra għajr l-Ingliż id-dar. == Ekonomija == Perth hija belt vibranti u moderna. Barra minn hekk, hija l-kapitali tal-istat Awstraljan li qed tikber bl-aktar rata mgħaġġla wara [[Sydney]]. L-isfruttament tar-riżorsi minerali tagħha (deheb, nikil, u djamanti) jiddependi fuq avvanzi teknoloġiċi. Dawn ir-riżorsi jiżguraw il-ġid tal-istat. Barra minn hekk, l-Awstralja tal-Punent għandha riżervi kbar ta’ ilma, komodità skarsa. Dawn ir-riżorsi jippermettu lil Perth toħloq relazzjoni ta’ dipendenza ma’ kapitali oħra ta’ stati. Perth għandha wkoll il-vantaġġ li tinsab fl-istess żona tal-ħin bħal xi potenzi Asjatiċi ewlenin. Din il-prossimità ġeografika u temporali tiżgura żvilupp ekonomiku dinamiku u ċert. [[Stampa:Perth_CBD_-_Kings_Park.jpg|nofs|daqsminuri| Veduta panoramika tal-belt.]] == Amministrazzjoni == [[Stampa:Perth_metropolitan_region.svg|daqsminuri| Iċ-ċentru tal-belt ( {{Lang|en|city of Perth}} ), il-periferija immedjata (bil-kannella) u l-" subborg "]] [[Stampa:Governmenthouseperthcbd.jpeg|xellug|daqsminuri| Is-sede tal-gvern ( {{Lang|en|Government House}} ) tinsab bejn il-muniċipju u l- {{Lang|en|Perth Concert Hall}} .]] [[Stampa:PerthCouncilHouse.jpeg|xellug|daqsminuri| Il-Muniċipju ta' Perth, wieħed mill-ftit bini mis-snin sittin li ġie ppreservat.]] Perth hija d-dar tal- Parlament tal-Awstralja tal-Punent kif ukoll tal- gvernatur tal-istat. Skont il-liġi li tgħid li kull vot għandu l-istess piż, id-distretti elettorali ta’ Perth, bħal dawk tal-bqija tal-pajjiż, għandhom bejn wieħed u ieħor l-istess numru ta’ votanti, li jfisser li Perth teleġġi 42 mill-59 rappreżentant tal-istat. Fil-livell federali, Perth tibgħat 11-il rappreżentant lejn [[Canberra]]. Fil-livell lokali, Perth hija maqsuma fi tletin żona ta' gvern lokali . Il- belt ta' Perth proprja tikkorrispondi biss maċ-ċentru tan-negozju tal-belt u tkopri biss parti żgħira ħafna tal-konurbazzjoni. Il- Qorti Għolja tal-Awstralja żżomm sessjonijiet regolari f'Perth b'distakkament permanenti. Il-Qorti Suprema tal-Awstralja tal-Punent, bit-tliet kmamar tagħha, hija bbażata kollha kemm hi f'Perth. <nowiki><span about="#mwt193" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;District&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAgU" lang="en" typeof="mw:Transclusion">District</span></nowiki>, Family (ġo) u <nowiki><span about="#mwt194" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Magistrates&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAgk" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Magistrates</span></nowiki> . Perth għandha pjan ewlieni għall-iżvilupp tal-belt l {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=Metropolitan Region Scheme}}}} (MRS) li tkopri ż-żona metropolitana kollha. Dan il-pjan tqiegħed fis-servizz fl-1963 u jipprovdi l-bażi legali għall-iżvilupp tal-belt. Il- {{Lang|en|[[Council House]]}} huwa l-bini li fih l-amministrazzjoni muniċipali. Inbena bejn l-1961 u l-1963 u d-disinn tiegħu huwa simbolu partikolari tal-modernità fil-belt li ospitat il-Logħob {{Lang|en|Commonwealth}} fl-1962. L-ewwel bini fil-belt li uża twieqi kbar tal-aluminju biex inaqqas l-impatt tad-dawl tax-xemx, jaf l-istil tiegħu lill-purtieri interni li jagħtuh dan id-dehra ta’ ħġieġ lakkat abjad. Is-sit ġie riabilitat kompletament bejn l-1997 u l-1999 bi spiża ta' 25,3 million dollaru Awstraljan. Bil-lejl, il-bini jkun imdawwal ukoll b'LEDs . == Midja == === Televiżjonijiet === Perth għandha ħames kanali tat-televiżjoni terrestri bla ħlas ( ABC, {{Lang|en|[[Seven Network]]}}, {{Lang|en|[[Nine Network]]}}, {{Lang|en|[[Network Ten]]}} u [[Servizz Speċjali tax-Xandir|SBS]] ), kanal komunitarju ( {{Nowrap|{{lang|en|[[Channel 31]]}}}} ) u kanal tat-televiżjoni bi ħlas {{Lang|en|[[Foxtel]] Network}} . Perth għandha l-informazzjoni tagħha stess fuq l-ewwel tliet kanali. === Gazzetti === Il-gazzetti ewlenin f'Perth huma ''{{Lang|en|[[The West Australian]]}}'' u ''The Sunday Times (ġo)'' . Hemm ukoll ħafna gazzetti ta' reklamar bħal ''{{Lang|en|The Quokka}}'' . === Radjijiet === Perth għandha ħafna stazzjonijiet tar-radju li jxandru fl -AM u l-FM . {| border="0" | valign="top" width="50%" |L-istazzjonijiet tal-ABC huma : * News Radio (ġo) (585AM) * Local Radio 6WF (ġo) (7:20AM) * Radio national (ġo) (8:10 AM) * <nowiki><span about="#mwt264" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Classic&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAx4" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Classic</span></nowiki> FM (97.7FM) * Triple J (99.3FM) | valign="top" width="50%" | L-istazzjonijiet kummerċjali ewlenin huma : * 92.9 (ġo) * Nova 93.7 (ġo) * Mix 94.5 (ġo) * 96fm (ġo) |} == Kultura == [[Stampa:Perthconcerthall.jpeg|xellug|daqsminuri|{{Lang|en|Perth Concert Hall}} .]] Il-belt ta’ Perth għandha sala tal-kunċerti fis- CBD tagħha (il- {{Lang|en|Perth Concert Hall}}, faċċata), li tinsab mhux ’il bogħod mid-Dar tal-Gvern tal-Istat u l-Muniċipju. {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=Perth Cultural Centre}}}} huwa l-isem kollettiv għall-bini li fih l- {{Lang|en|[[Art Gallery of Western Australia]]}}, il- {{Lang|en|[[Western Australian Museum]]}}, u l- Alexander Library (ġo), tal State Records Office (ġo) u l- {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=Perth Institute of Contemporary Arts}}}} (PICA). Il-belt ta’ Perth għandha [[Zoo de Perth|żoo]] li huwa membru tal [[Association mondiale des zoos et aquariums|-Waza]] . == Edukazzjoni == Perth għandha erba' universitajiet pubbliċi l -Università tal-Awstralja tal-Punent, l-Università ta' Murdoch, l-Università ta' Curtin u l-Università ta' Edith Cowan, kif ukoll università privata, l- Università ta' Notre Dame tal-Awstralja, li tinsab fi Fremantle. [[Stampa:AUS_Perth,_Central_Business_District,_University_of_Western_Australia_0008.jpg|daqsminuri| L-Università tal-Awstralja tal-Punent f'Crawley.]] L-Università tal-Awstralja tal-Punent, imwaqqfa fl-1911,<ref>{{Ċita web|url=http://www.uwa.edu.au/visitors/about/history|titlu=Visitors - History of the University|pubblikatur={{lien|langue=en|trad=UWA Publishing|texte={{lang|en|University of Western Australia Press}}}}<!-- ou [[Université d'Australie-Occidentale]] -->|lingwa=en|data-aċċess=14 avril 2007|kwotazzjoni=The University of Western Australia has helped to shape the careers of more than {{nobr|75,000 graduates}} since it was established in 1911.}}.</ref> huwa meqjus bħala wieħed mill-aqwa Ċentri ta' riċerka Awstraljani. Il-bini fi stil neoklassiku, magħmul l-aktar minn ġebla tal-ġir bajda, huwa sit turistiku fil-belt. L-Università ta' Curtin hija l-akbar università fl-Awstralja tal-Punent skont l-għadd ta' studenti. Mill-bidu tiegħu fl-1966 sal-1986, kien magħruf bħala l-Istitut ''{{Lang|en|Western Australian Institute of Technology}}'' Teknoloġija tal-Awstralja tal-Punent (WAIT). Ingħaqdet mal-iskola tal-minjieri u l {{Interlanguage link|institut Muresk|en}} . L-Università ta' Murdoch twaqqfet fis-snin sebgħin. Għandu l-akbar kampus fl-Awstralja kollha ( 2,27  ), peress li fih tinsab l-unika skola veterinarja fl-Awstralja tal-Punent kollha u jrid jakkomoda ħafna annimali. L-Università ta’ Notre Dame fl-Awstralja twaqqfet fl-1990. Affiljata mal-Università ta’ Notre Dame fl-[[Stati Uniti|Istati Uniti]], hija università Kattolika bil-kampus prinċipali tagħha fi [[Fremantle]] u kampus satellitari kbir f’[[Sydney]]. Hija l-unika università fl-istat b’kampus f’belt Awstraljana ewlenija oħra. Il-kampus jinsab fit-tarf tal-punent tal-belt f’bini antik li jmur lura għall-1890, u dan jagħtih id-dehra ta’ università Ewropea antika. Il-belt hija wkoll id-dar tas-''CAE Oxford Aviation Academy Perth'', l-iskola tat-titjir għal China Southern Airlines. == Trasport == Perth hija servuta mill -Ajruport ta' Perth fil-lvant tal-belt għal titjiriet reġjonali, nazzjonali, internazzjonali u charter u l-Ajruport ta' Jandakot fin-nofsinhar tal-belt għall-avjazzjoni ġenerali u titjiriet charter.<gallery mode="packed"> Stampa:Boeing_737-800_Qantas_VH-XZM.jpg|ħolqa=Fichier:Boeing_737-800_Qantas_VH-XZM.jpg|alt=Un Boeing 737-800 de Qantas stationné au terminal national Qantas de l'aéroport de Perth.| Boeing 737-800 tal-Qantas ipparkjat fit-terminal domestiku tal-Qantas fl -Ajruport ta' Perth . Stampa:GrahamFarmerFreewayTunnel_2005_SeanMcClean.jpg|ħolqa=Fichier:GrahamFarmerFreewayTunnel_2005_SeanMcClean.jpg|alt=Le tunnel Northbridge.| Il-Mina ta {{Lang|en|Northbridge}} . Stampa:PerthRailwayStation_gobeirne.jpg|ħolqa=Fichier:PerthRailwayStation_gobeirne.jpg|alt=La gare centrale de Perth (en).| gare centrale de Perth (ġo) . Stampa:Barrack-jetty.jpeg|ħolqa=Fichier:Barrack-jetty.jpeg|alt=Le quai « Barrack », la tour Bell (en) et le CBD en arrière-plan. La zone est en travaux.| Il-moll Barrakka tour Bell (ġo) u s- CBD fl-isfond. Iż-żona tinsab taħt kostruzzjoni. Stampa:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0375-9.jpg|ħolqa=Fichier:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0375-9.jpg|alt=Un pont, tenu par une arche inclinée, éclairé de violet.| Il « Eliżabetta Quay " (mingħand Elizabeth Quay) f'Perth.{{Data|Octobre 2019}} . Stampa:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0346-8_(crop_2).jpg|ħolqa=Fichier:Perth_(AU),_Elizabeth_Quay_Bridge_--_2019_--_0346-8_(crop_2).jpg|alt=Le passage du pont, éclairée de lumières rasantes, de nuit. Sur le coté une arche violette jaillit dans le ciel. Au bout de la perspective des buildings qui se donnent des allures de gratte-ciel.| Il « Eliżabetta Quay " (mingħand Elizabeth Quay) f'Perth.{{Data|Octobre 2019}} . </gallery>Perth għandha tliet awtostradi u disa’ toroq ewlenin M'hemm l-ebda toroq bi ħlas. Il-Mina {{Lang|en|Northbridge}}, fuq l- autoroute Graham Farmer (ġo) huwa l-uniku mina ewlenija f'Perth. It-trasport pubbliku fil-belt (ferroviji, karozzi tal-linja u laneċ) huwa pprovdut fiż-żona metropolitana mill-kumpanija ''Transperth (ġo)'' filwaqt li l-konnessjonijiet mal-bqija tal-pajjiż huma pprovduti minn ''Transwa (ġo)'' . Hemm {{Nowrap|59 gares}} u {{Nowrap|15 gares}} fiż-żona metropolitana. Il-ferrovija ngħatat ħajja ġdida bil-linja ferrovjarja l-ġdida inawgurata fit- {{Data|23 décembre 2007}} li tgħaqqad lil Perth u Mandurah u rdoppjat it-tul tan-netwerk ferrovjarju tal-belt. Madankollu, ta' min jinnota li n-netwerk ferrovjarju ftit li xejn jintuża mill-popolazzjoni, peress li l-belt ta' Perth hija mifruxa ħafna ġeografikament, l-istazzjonijiet huma 'l bogħod minn xulxin, u dan iwassal għall-użu kważi esklussiv tal-karozza u jiġġenera ħafna konġestjonijiet tat-traffiku, partikolarment fit-Tramuntana, sa Joondalup, iżda wkoll fin-Nofsinhar, u b'hekk il-vjaġġ mis- CBD sal-ajruport ikun pjuttost twil fil-ħinijiet l-aktar traffikużi. Minbarra dawn il-modi differenti ta’ trasport, Perth għandha {{Nowrap|6 jetées}} f’Barrack {{Interlanguage link|Barrack Street Jetty|en}} fi ħdan CBD tagħha, li jippermettu konnessjoni ma' {{Interlanguage link|2=en}} Fremantle u {{Lang|en|[[Rottnest Island]]}} ma' {{Lang|en|Captain Cook Cruises}} li topera għal Transperth Ferry. == L-isports == L-aktar sports popolari huma l-Australian Rules Football u l-cricket. Il-klima ta’ Perth tippermetti varjetà wiesgħa ta’ sports fil-beraħ, u dan huwa rifless fil-firxa diversa ta’ sports disponibbli għar-residenti tal-belt. Perth ospitat il-Logħob tal-Imperu Brittaniku u tal-Commonwealth tal-1962 u t-Tazza tal-Amerika tal-1987 (ibbażata fi Fremantle). L-Australian Rules Football huwa l-aktar avveniment sportiv popolari f’Perth—madwar 1,030,000 ruħ attendew logħbiet tal-WAFL jew tal-AFL fl-2005. It-timijiet sportivi ewlenin ta' Perth huma l- {{Lang|en|[[West Coast Eagles]]}} u <nowiki><span about="#mwt342" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Fremantle Dockers&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBAY" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Fremantle Dockers</span></nowiki> ( futbol Awstraljan ), il- {{Lang|en|[[Perth Wildcats]]}} ( [[Baskitbol|basketball]] ), il- {{Lang|en|[[Western Warriors]]}} ( cricket ), il- <nowiki><span about="#mwt343" class="lang-en" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[],&amp;quot;optionalTargetParams&amp;quot;:[]}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Lang&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Mudell:Lang&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Perth Glory&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBA0" lang="en" typeof="mw:Transclusion">Perth Glory</span></nowiki> ( [[futbol]] ), il- {{Lang|en|[[Western Force]]}} ( rugby XV ) u l- {{Lang|en|{{lien|lang=en|trad=West Coast Fever}}}} netball ). == Personalitajiet assoċjati ma' Perth == * Christopher Nicholas Bertke, magħruf aħjar bħala " Pogo "huwa kompożitur tal-mużika elettronika li jgħix f'Perth" * John Butler, kantant u kittieb tal-kanzunetti * Judy Davis, attriċi * Herb Elliott, runner ta' distanza medja, champion Olimpiku * Steve Erceg, prattikant tal-MMA * Megan Gale, attriċi u mudella * Richard Garcia, plejer tal-futbol * Melissa George, attriċi * Jessica Gomes, mudella * Dorothy Hewett (1923-2002), poeta, rumanziera u drammaturga, imwielda f'Perth * Jai Hindley, ċiklist, rebbieħ tal- Giro d'Italia tal-2022 * Hélène Joy, attriċi * Adelaide Kane, attriċi * Josephine Langford, attriċi * Katherine Langford, attriċi * Heath Ledger, attur * Hank Marvin, kitarrist, imwieled f'Newcastle ( [[Renju Unit|ir-Renju Unit]] ), iżda ilu jgħix f'Perth mill-1986 * Dacre Montgomery, attur * Katrina Patchett, żeffiena u koreografa * Daniel Ricciardo, sewwieq {{Nowrap|formule 1}} * Nevil Schoenmakers (1956-2019), magħruf għat-twaqqif tal-ewwel bank taż-żerriegħa tal-kannabis * Troye Sivan, kantant-kittieb tal-kanzunetti, attur, YouTuber u mudell, twieled [[Johannesburg|f'Johannesburg]] ( [[Afrika t'Isfel|l-Afrika t'Isfel]] ), iżda ilu jgħix f'Perth mill-1997. * Rob Swire, kantant u mużiċist * Steve Tallis, kitarrist * Tame Impala, band rock psikedeliku * Gemma Ward, mudella u attriċi * Sam Worthington, attur, imwieled f'Godalming (ir-Renju Unit), iżda qatta' t-tfulija kollha tiegħu f'Warnbro, subborg ta' Perth * Damon Heta, plejer tad-darts, imwieled f'Perth * Bon Scott, kantant == Reliġjonijiet == Il-belt hija s-sede ta' arċidjoċesi tal- [[Knisja Kattolika]] l- arċidjoċesi ta' Perth . == Noti u referenzi == [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] 8a1r56gil31i3y237dxoj6h5erya2pa 0 34542 331397 2026-08-10T11:32:48Z Trigcly 17859 Kontenut, stampi, kwotazzjonijiet u ħoloq 331397 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Teatro da Paz 3.jpg|daqsminuri|Il-faċċata tat-Teatru da Paz.]] It-'''Teatru da Paz''' (Teatru tal-Paċi) huwa teatru li jinsab fil-Praça da República (Pjazza tar-Repubblika) fil-belt ta' Belém, il-[[belt kapitali]] tal-istat ta' Pará, il-[[Brażil]]. Inbena b'arkitettura Neo-Klassika fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku fil-Baċir tal-Amażonja. Jitqies bħala l-iżjed bini kulturali importanti fit-Tramuntana tal-Brażil. L-isem tiegħu ġie ssuġġerit mill-isqof Dom Macedo Costa, li poġġa l-ġebla tax-xewka tat-teatru fit-3 ta' Marzu 1869. It-Teatru da Paz ġarrab diversi alterazzjonijiet minuri fil-faċċata tiegħu matul is-snin, fosthom it-tnaqqis tal-għadd ta' kolonni fuq id-daħla prinċipali. Madankollu, il-qafas arkitettoniku tiegħu baqa' intatt. Tniżżel bħala struttura [[Storja|storika]] mill-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u [[Arti|Artistiku]] (IPHAN) fl-1963, u sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] (flimkien mat-[[Teatru tal-Amażonja]] ta' Manaus) fl-2026.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1774/|titlu=Amazonia Theaters|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Storja == [[Stampa:Belem-TeatroPaz2.jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatru da Paz ġie ppjanat mill-inġinier [[José Tibúrcio Pereira Magalhães]], b'xi alterazzjonijiet li żdiedu mill-Uffiċċju tal-Kostruzzjonijiet Pubbliċi. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1869 u ntemmet fl-1874, iżda t-teatru nfetaħ għall-pubbliku biss wara li saret investigazzjoni amministrattiva kontra l-[[Bennej|bennejja]] tiegħu. L-ewwel spettaklu li ttella' fit-teatru kien id-dramm ta' [[Adolphe d'Ennery]] imsejjaħ ''Iż-Żewġ Iltiema'', fis-16 ta' Frar 1878, li ġie organizzat mill-kumpanija teatrali ta' Vicent Pontes de Oliveira. Dan l-ispettaklu baqa' jittella' fit-Teatru da Paz għal 5 snin u matul dan il-perjodu l-kumpanija teatrali kienet responsabbli wkoll għad-dwal tal-palk, għat-tiżjin, għall-koreografija u għall-oġġetti li jintużaw fuq il-palk, kif ukoll għall-organizzazzjoni inġenerali. Skont [[Leandro Tocantins]], it-Teatru da Paz "huwa definittivament Neo-Klassiku". Fuq kull naħa, hemm korsiji mdawra bil-kolonni u bit-taraġ li jagħtu għall-Praça da República (il-Pjazza tar-Repubblika). Hemm ukoll siġġijiet tat-tiben bl-għamla ta' nagħla. Fl-intrata hemm żewġ busti tal-irħam ta' Carrara: wieħed ta' José de Alencar u l-ieħor ta' Gonçalves Dias, li introduċew l-''Indjaniżmu'' fil-Brażil. Fis-sala nobbli, maġenb mera tal-kristall ġganteska, għad hemm il-busti tal-maestri Carlos Gomes u Henrique Gurjão. Fit-Teatru da Paz, Carlos Gomes tella' l-iżjed opra famuża tiegħu, ''O Guarani'', u l-ballerina [[Russja|Russa]] [[Anna Pavlova]] żifnet ukoll fuq il-palk tat-teatru. It-tiżjin kien ippjanat mill-artist Taljan Domenico de Angelis li żejjen ukoll it-Teatru tal-Amażonja f'Manaus. Huwa pitter ukoll il-panew tas-saqaf tat-teatru, bid-divinitajiet Griegi, kif ukoll is-saqaf ta' Jover, li ntilef minħabba li daħal l-ilma u mbagħad iktar 'il quddiem ġie rrestawrat fl-1960 minn artist Taljan ieħor, Armando Baloni. Fl-1904, matul il-gvern ta' Augusto Montenegro, erba' busti li jirrappreżentaw il-[[mużika]], il-[[poeżija]], il-kummiedja u t-traġedja ġew inkużi fit-tiżjin tat-Teatru da Paz. Fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku, l-iżjed kumpani liriċi famużi tad-dinja tellgħu preżentazzjonijiet f'dan it-teatru, iżda wara dik l-epoka, ġie ttraskurat u saritlu manutenzjoni ħażina. Wara l-pittura ta' Armando Baloni, fl-1960, il-gvernatur tal-istat ta' Pará ta' dak iż-żmien, Aurélio do Carmo, żamm l-isforzi ta' restawr sal-1965, taħt l-amministrazzjoni ta' Jarbas Passarinho. It-Teatru da Paz finalment ġie rkuprat għalkollox u reġa' nfetaħ għall-pubbliku. Il-kitba "Theatro", bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]] arkajku, inżammet mal-faċċata tat-teatru. It-Teatru da Paz għadda minn rinnovazzjoni ewlenija fis-snin 90 tas-seklu 20, taħt il-gvernatur Almir Gabriel, meta ġew irrestawrati l-[[Lewn|ilwien]] oriġinali tiegħu. Kien ukoll matul dik l-amministrazzjoni li bdew isiru l-Festivals tal-Opri moderni, fejn jittellgħu opri bla ħlas jew bi dħul irħis, bħal ''Il Barbiere di Seviglia'' jew ''O Guarani''. Il-President tal-Istitut għall-Protezzjoni tal-Wirt Storiku u Arkitettoniku tal-Brażil għażel it-Teatru da Paz bħala wieħed mill-"14-il isbaħ ġojjelli tal-wirt Brażiljan". It-teatru joffri partenarjat ta' skambju mal-Iskola tal-Mużika tal-Università ta' Missouri f'Columbia, Missouri, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]. == Status protett nazzjonali == L-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u Artistiku elenka t-Teatru da Paz bħala struttura storika protetta fl-1963. It-teatru ġie inkluż fil-Ktieb tal-Opri Storiċi bħal is-sit nru 671. == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:BrunaBrandao Theatro da Paz Belem PA (40163426905).jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatri tal-Amażonja (it-Teatru tal-Amażonja ta' Manaus u t-Teatro da Paz ta' Belem, il-Brażil) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri [[Bniedem|umani]], tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Referenzi == 19vi5olrm2kse6prea3vsgwnnl6o5mg 331398 331397 2026-08-10T11:33:19Z Trigcly 17859 added [[Category:Teatri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 331398 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Teatro da Paz 3.jpg|daqsminuri|Il-faċċata tat-Teatru da Paz.]] It-'''Teatru da Paz''' (Teatru tal-Paċi) huwa teatru li jinsab fil-Praça da República (Pjazza tar-Repubblika) fil-belt ta' Belém, il-[[belt kapitali]] tal-istat ta' Pará, il-[[Brażil]]. Inbena b'arkitettura Neo-Klassika fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku fil-Baċir tal-Amażonja. Jitqies bħala l-iżjed bini kulturali importanti fit-Tramuntana tal-Brażil. L-isem tiegħu ġie ssuġġerit mill-isqof Dom Macedo Costa, li poġġa l-ġebla tax-xewka tat-teatru fit-3 ta' Marzu 1869. It-Teatru da Paz ġarrab diversi alterazzjonijiet minuri fil-faċċata tiegħu matul is-snin, fosthom it-tnaqqis tal-għadd ta' kolonni fuq id-daħla prinċipali. Madankollu, il-qafas arkitettoniku tiegħu baqa' intatt. Tniżżel bħala struttura [[Storja|storika]] mill-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u [[Arti|Artistiku]] (IPHAN) fl-1963, u sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] (flimkien mat-[[Teatru tal-Amażonja]] ta' Manaus) fl-2026.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1774/|titlu=Amazonia Theaters|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Storja == [[Stampa:Belem-TeatroPaz2.jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatru da Paz ġie ppjanat mill-inġinier [[José Tibúrcio Pereira Magalhães]], b'xi alterazzjonijiet li żdiedu mill-Uffiċċju tal-Kostruzzjonijiet Pubbliċi. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1869 u ntemmet fl-1874, iżda t-teatru nfetaħ għall-pubbliku biss wara li saret investigazzjoni amministrattiva kontra l-[[Bennej|bennejja]] tiegħu. L-ewwel spettaklu li ttella' fit-teatru kien id-dramm ta' [[Adolphe d'Ennery]] imsejjaħ ''Iż-Żewġ Iltiema'', fis-16 ta' Frar 1878, li ġie organizzat mill-kumpanija teatrali ta' Vicent Pontes de Oliveira. Dan l-ispettaklu baqa' jittella' fit-Teatru da Paz għal 5 snin u matul dan il-perjodu l-kumpanija teatrali kienet responsabbli wkoll għad-dwal tal-palk, għat-tiżjin, għall-koreografija u għall-oġġetti li jintużaw fuq il-palk, kif ukoll għall-organizzazzjoni inġenerali. Skont [[Leandro Tocantins]], it-Teatru da Paz "huwa definittivament Neo-Klassiku". Fuq kull naħa, hemm korsiji mdawra bil-kolonni u bit-taraġ li jagħtu għall-Praça da República (il-Pjazza tar-Repubblika). Hemm ukoll siġġijiet tat-tiben bl-għamla ta' nagħla. Fl-intrata hemm żewġ busti tal-irħam ta' Carrara: wieħed ta' José de Alencar u l-ieħor ta' Gonçalves Dias, li introduċew l-''Indjaniżmu'' fil-Brażil. Fis-sala nobbli, maġenb mera tal-kristall ġganteska, għad hemm il-busti tal-maestri Carlos Gomes u Henrique Gurjão. Fit-Teatru da Paz, Carlos Gomes tella' l-iżjed opra famuża tiegħu, ''O Guarani'', u l-ballerina [[Russja|Russa]] [[Anna Pavlova]] żifnet ukoll fuq il-palk tat-teatru. It-tiżjin kien ippjanat mill-artist Taljan Domenico de Angelis li żejjen ukoll it-Teatru tal-Amażonja f'Manaus. Huwa pitter ukoll il-panew tas-saqaf tat-teatru, bid-divinitajiet Griegi, kif ukoll is-saqaf ta' Jover, li ntilef minħabba li daħal l-ilma u mbagħad iktar 'il quddiem ġie rrestawrat fl-1960 minn artist Taljan ieħor, Armando Baloni. Fl-1904, matul il-gvern ta' Augusto Montenegro, erba' busti li jirrappreżentaw il-[[mużika]], il-[[poeżija]], il-kummiedja u t-traġedja ġew inkużi fit-tiżjin tat-Teatru da Paz. Fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku, l-iżjed kumpani liriċi famużi tad-dinja tellgħu preżentazzjonijiet f'dan it-teatru, iżda wara dik l-epoka, ġie ttraskurat u saritlu manutenzjoni ħażina. Wara l-pittura ta' Armando Baloni, fl-1960, il-gvernatur tal-istat ta' Pará ta' dak iż-żmien, Aurélio do Carmo, żamm l-isforzi ta' restawr sal-1965, taħt l-amministrazzjoni ta' Jarbas Passarinho. It-Teatru da Paz finalment ġie rkuprat għalkollox u reġa' nfetaħ għall-pubbliku. Il-kitba "Theatro", bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]] arkajku, inżammet mal-faċċata tat-teatru. It-Teatru da Paz għadda minn rinnovazzjoni ewlenija fis-snin 90 tas-seklu 20, taħt il-gvernatur Almir Gabriel, meta ġew irrestawrati l-[[Lewn|ilwien]] oriġinali tiegħu. Kien ukoll matul dik l-amministrazzjoni li bdew isiru l-Festivals tal-Opri moderni, fejn jittellgħu opri bla ħlas jew bi dħul irħis, bħal ''Il Barbiere di Seviglia'' jew ''O Guarani''. Il-President tal-Istitut għall-Protezzjoni tal-Wirt Storiku u Arkitettoniku tal-Brażil għażel it-Teatru da Paz bħala wieħed mill-"14-il isbaħ ġojjelli tal-wirt Brażiljan". It-teatru joffri partenarjat ta' skambju mal-Iskola tal-Mużika tal-Università ta' Missouri f'Columbia, Missouri, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]. == Status protett nazzjonali == L-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u Artistiku elenka t-Teatru da Paz bħala struttura storika protetta fl-1963. It-teatru ġie inkluż fil-Ktieb tal-Opri Storiċi bħal is-sit nru 671. == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:BrunaBrandao Theatro da Paz Belem PA (40163426905).jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatri tal-Amażonja (it-Teatru tal-Amażonja ta' Manaus u t-Teatro da Paz ta' Belem, il-Brażil) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri [[Bniedem|umani]], tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Referenzi == [[Kategorija:Teatri]] 9ehlv7bnmucjdx1cxqihzf83pukwyoq 331399 331398 2026-08-10T11:33:27Z Trigcly 17859 added [[Category:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 331399 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Teatro da Paz 3.jpg|daqsminuri|Il-faċċata tat-Teatru da Paz.]] It-'''Teatru da Paz''' (Teatru tal-Paċi) huwa teatru li jinsab fil-Praça da República (Pjazza tar-Repubblika) fil-belt ta' Belém, il-[[belt kapitali]] tal-istat ta' Pará, il-[[Brażil]]. Inbena b'arkitettura Neo-Klassika fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku fil-Baċir tal-Amażonja. Jitqies bħala l-iżjed bini kulturali importanti fit-Tramuntana tal-Brażil. L-isem tiegħu ġie ssuġġerit mill-isqof Dom Macedo Costa, li poġġa l-ġebla tax-xewka tat-teatru fit-3 ta' Marzu 1869. It-Teatru da Paz ġarrab diversi alterazzjonijiet minuri fil-faċċata tiegħu matul is-snin, fosthom it-tnaqqis tal-għadd ta' kolonni fuq id-daħla prinċipali. Madankollu, il-qafas arkitettoniku tiegħu baqa' intatt. Tniżżel bħala struttura [[Storja|storika]] mill-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u [[Arti|Artistiku]] (IPHAN) fl-1963, u sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] (flimkien mat-[[Teatru tal-Amażonja]] ta' Manaus) fl-2026.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1774/|titlu=Amazonia Theaters|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Storja == [[Stampa:Belem-TeatroPaz2.jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatru da Paz ġie ppjanat mill-inġinier [[José Tibúrcio Pereira Magalhães]], b'xi alterazzjonijiet li żdiedu mill-Uffiċċju tal-Kostruzzjonijiet Pubbliċi. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1869 u ntemmet fl-1874, iżda t-teatru nfetaħ għall-pubbliku biss wara li saret investigazzjoni amministrattiva kontra l-[[Bennej|bennejja]] tiegħu. L-ewwel spettaklu li ttella' fit-teatru kien id-dramm ta' [[Adolphe d'Ennery]] imsejjaħ ''Iż-Żewġ Iltiema'', fis-16 ta' Frar 1878, li ġie organizzat mill-kumpanija teatrali ta' Vicent Pontes de Oliveira. Dan l-ispettaklu baqa' jittella' fit-Teatru da Paz għal 5 snin u matul dan il-perjodu l-kumpanija teatrali kienet responsabbli wkoll għad-dwal tal-palk, għat-tiżjin, għall-koreografija u għall-oġġetti li jintużaw fuq il-palk, kif ukoll għall-organizzazzjoni inġenerali. Skont [[Leandro Tocantins]], it-Teatru da Paz "huwa definittivament Neo-Klassiku". Fuq kull naħa, hemm korsiji mdawra bil-kolonni u bit-taraġ li jagħtu għall-Praça da República (il-Pjazza tar-Repubblika). Hemm ukoll siġġijiet tat-tiben bl-għamla ta' nagħla. Fl-intrata hemm żewġ busti tal-irħam ta' Carrara: wieħed ta' José de Alencar u l-ieħor ta' Gonçalves Dias, li introduċew l-''Indjaniżmu'' fil-Brażil. Fis-sala nobbli, maġenb mera tal-kristall ġganteska, għad hemm il-busti tal-maestri Carlos Gomes u Henrique Gurjão. Fit-Teatru da Paz, Carlos Gomes tella' l-iżjed opra famuża tiegħu, ''O Guarani'', u l-ballerina [[Russja|Russa]] [[Anna Pavlova]] żifnet ukoll fuq il-palk tat-teatru. It-tiżjin kien ippjanat mill-artist Taljan Domenico de Angelis li żejjen ukoll it-Teatru tal-Amażonja f'Manaus. Huwa pitter ukoll il-panew tas-saqaf tat-teatru, bid-divinitajiet Griegi, kif ukoll is-saqaf ta' Jover, li ntilef minħabba li daħal l-ilma u mbagħad iktar 'il quddiem ġie rrestawrat fl-1960 minn artist Taljan ieħor, Armando Baloni. Fl-1904, matul il-gvern ta' Augusto Montenegro, erba' busti li jirrappreżentaw il-[[mużika]], il-[[poeżija]], il-kummiedja u t-traġedja ġew inkużi fit-tiżjin tat-Teatru da Paz. Fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku, l-iżjed kumpani liriċi famużi tad-dinja tellgħu preżentazzjonijiet f'dan it-teatru, iżda wara dik l-epoka, ġie ttraskurat u saritlu manutenzjoni ħażina. Wara l-pittura ta' Armando Baloni, fl-1960, il-gvernatur tal-istat ta' Pará ta' dak iż-żmien, Aurélio do Carmo, żamm l-isforzi ta' restawr sal-1965, taħt l-amministrazzjoni ta' Jarbas Passarinho. It-Teatru da Paz finalment ġie rkuprat għalkollox u reġa' nfetaħ għall-pubbliku. Il-kitba "Theatro", bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]] arkajku, inżammet mal-faċċata tat-teatru. It-Teatru da Paz għadda minn rinnovazzjoni ewlenija fis-snin 90 tas-seklu 20, taħt il-gvernatur Almir Gabriel, meta ġew irrestawrati l-[[Lewn|ilwien]] oriġinali tiegħu. Kien ukoll matul dik l-amministrazzjoni li bdew isiru l-Festivals tal-Opri moderni, fejn jittellgħu opri bla ħlas jew bi dħul irħis, bħal ''Il Barbiere di Seviglia'' jew ''O Guarani''. Il-President tal-Istitut għall-Protezzjoni tal-Wirt Storiku u Arkitettoniku tal-Brażil għażel it-Teatru da Paz bħala wieħed mill-"14-il isbaħ ġojjelli tal-wirt Brażiljan". It-teatru joffri partenarjat ta' skambju mal-Iskola tal-Mużika tal-Università ta' Missouri f'Columbia, Missouri, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]. == Status protett nazzjonali == L-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u Artistiku elenka t-Teatru da Paz bħala struttura storika protetta fl-1963. It-teatru ġie inkluż fil-Ktieb tal-Opri Storiċi bħal is-sit nru 671. == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:BrunaBrandao Theatro da Paz Belem PA (40163426905).jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatri tal-Amażonja (it-Teatru tal-Amażonja ta' Manaus u t-Teatro da Paz ta' Belem, il-Brażil) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri [[Bniedem|umani]], tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Referenzi == [[Kategorija:Teatri]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] 52wjf5woc6xsvl77mvfobpf6p8dd8m9 331400 331399 2026-08-10T11:33:38Z Trigcly 17859 added [[Category:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 331400 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Teatro da Paz 3.jpg|daqsminuri|Il-faċċata tat-Teatru da Paz.]] It-'''Teatru da Paz''' (Teatru tal-Paċi) huwa teatru li jinsab fil-Praça da República (Pjazza tar-Repubblika) fil-belt ta' Belém, il-[[belt kapitali]] tal-istat ta' Pará, il-[[Brażil]]. Inbena b'arkitettura Neo-Klassika fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku fil-Baċir tal-Amażonja. Jitqies bħala l-iżjed bini kulturali importanti fit-Tramuntana tal-Brażil. L-isem tiegħu ġie ssuġġerit mill-isqof Dom Macedo Costa, li poġġa l-ġebla tax-xewka tat-teatru fit-3 ta' Marzu 1869. It-Teatru da Paz ġarrab diversi alterazzjonijiet minuri fil-faċċata tiegħu matul is-snin, fosthom it-tnaqqis tal-għadd ta' kolonni fuq id-daħla prinċipali. Madankollu, il-qafas arkitettoniku tiegħu baqa' intatt. Tniżżel bħala struttura [[Storja|storika]] mill-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u [[Arti|Artistiku]] (IPHAN) fl-1963, u sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] (flimkien mat-[[Teatru tal-Amażonja]] ta' Manaus) fl-2026.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1774/|titlu=Amazonia Theaters|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Storja == [[Stampa:Belem-TeatroPaz2.jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatru da Paz ġie ppjanat mill-inġinier [[José Tibúrcio Pereira Magalhães]], b'xi alterazzjonijiet li żdiedu mill-Uffiċċju tal-Kostruzzjonijiet Pubbliċi. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1869 u ntemmet fl-1874, iżda t-teatru nfetaħ għall-pubbliku biss wara li saret investigazzjoni amministrattiva kontra l-[[Bennej|bennejja]] tiegħu. L-ewwel spettaklu li ttella' fit-teatru kien id-dramm ta' [[Adolphe d'Ennery]] imsejjaħ ''Iż-Żewġ Iltiema'', fis-16 ta' Frar 1878, li ġie organizzat mill-kumpanija teatrali ta' Vicent Pontes de Oliveira. Dan l-ispettaklu baqa' jittella' fit-Teatru da Paz għal 5 snin u matul dan il-perjodu l-kumpanija teatrali kienet responsabbli wkoll għad-dwal tal-palk, għat-tiżjin, għall-koreografija u għall-oġġetti li jintużaw fuq il-palk, kif ukoll għall-organizzazzjoni inġenerali. Skont [[Leandro Tocantins]], it-Teatru da Paz "huwa definittivament Neo-Klassiku". Fuq kull naħa, hemm korsiji mdawra bil-kolonni u bit-taraġ li jagħtu għall-Praça da República (il-Pjazza tar-Repubblika). Hemm ukoll siġġijiet tat-tiben bl-għamla ta' nagħla. Fl-intrata hemm żewġ busti tal-irħam ta' Carrara: wieħed ta' José de Alencar u l-ieħor ta' Gonçalves Dias, li introduċew l-''Indjaniżmu'' fil-Brażil. Fis-sala nobbli, maġenb mera tal-kristall ġganteska, għad hemm il-busti tal-maestri Carlos Gomes u Henrique Gurjão. Fit-Teatru da Paz, Carlos Gomes tella' l-iżjed opra famuża tiegħu, ''O Guarani'', u l-ballerina [[Russja|Russa]] [[Anna Pavlova]] żifnet ukoll fuq il-palk tat-teatru. It-tiżjin kien ippjanat mill-artist Taljan Domenico de Angelis li żejjen ukoll it-Teatru tal-Amażonja f'Manaus. Huwa pitter ukoll il-panew tas-saqaf tat-teatru, bid-divinitajiet Griegi, kif ukoll is-saqaf ta' Jover, li ntilef minħabba li daħal l-ilma u mbagħad iktar 'il quddiem ġie rrestawrat fl-1960 minn artist Taljan ieħor, Armando Baloni. Fl-1904, matul il-gvern ta' Augusto Montenegro, erba' busti li jirrappreżentaw il-[[mużika]], il-[[poeżija]], il-kummiedja u t-traġedja ġew inkużi fit-tiżjin tat-Teatru da Paz. Fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku, l-iżjed kumpani liriċi famużi tad-dinja tellgħu preżentazzjonijiet f'dan it-teatru, iżda wara dik l-epoka, ġie ttraskurat u saritlu manutenzjoni ħażina. Wara l-pittura ta' Armando Baloni, fl-1960, il-gvernatur tal-istat ta' Pará ta' dak iż-żmien, Aurélio do Carmo, żamm l-isforzi ta' restawr sal-1965, taħt l-amministrazzjoni ta' Jarbas Passarinho. It-Teatru da Paz finalment ġie rkuprat għalkollox u reġa' nfetaħ għall-pubbliku. Il-kitba "Theatro", bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]] arkajku, inżammet mal-faċċata tat-teatru. It-Teatru da Paz għadda minn rinnovazzjoni ewlenija fis-snin 90 tas-seklu 20, taħt il-gvernatur Almir Gabriel, meta ġew irrestawrati l-[[Lewn|ilwien]] oriġinali tiegħu. Kien ukoll matul dik l-amministrazzjoni li bdew isiru l-Festivals tal-Opri moderni, fejn jittellgħu opri bla ħlas jew bi dħul irħis, bħal ''Il Barbiere di Seviglia'' jew ''O Guarani''. Il-President tal-Istitut għall-Protezzjoni tal-Wirt Storiku u Arkitettoniku tal-Brażil għażel it-Teatru da Paz bħala wieħed mill-"14-il isbaħ ġojjelli tal-wirt Brażiljan". It-teatru joffri partenarjat ta' skambju mal-Iskola tal-Mużika tal-Università ta' Missouri f'Columbia, Missouri, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]. == Status protett nazzjonali == L-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u Artistiku elenka t-Teatru da Paz bħala struttura storika protetta fl-1963. It-teatru ġie inkluż fil-Ktieb tal-Opri Storiċi bħal is-sit nru 671. == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:BrunaBrandao Theatro da Paz Belem PA (40163426905).jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatri tal-Amażonja (it-Teatru tal-Amażonja ta' Manaus u t-Teatro da Paz ta' Belem, il-Brażil) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri [[Bniedem|umani]], tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Referenzi == [[Kategorija:Teatri]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] fzis2s51mt7hej2aj8feq2vn2txrc88 331401 331400 2026-08-10T11:35:55Z Trigcly 17859 /* Referenzi */ 331401 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Teatro da Paz 3.jpg|daqsminuri|Il-faċċata tat-Teatru da Paz.]] It-'''Teatru da Paz''' (Teatru tal-Paċi) huwa teatru li jinsab fil-Praça da República (Pjazza tar-Repubblika) fil-belt ta' Belém, il-[[belt kapitali]] tal-istat ta' Pará, il-[[Brażil]]. Inbena b'arkitettura Neo-Klassika fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku fil-Baċir tal-Amażonja. Jitqies bħala l-iżjed bini kulturali importanti fit-Tramuntana tal-Brażil. L-isem tiegħu ġie ssuġġerit mill-isqof Dom Macedo Costa, li poġġa l-ġebla tax-xewka tat-teatru fit-3 ta' Marzu 1869. It-Teatru da Paz ġarrab diversi alterazzjonijiet minuri fil-faċċata tiegħu matul is-snin, fosthom it-tnaqqis tal-għadd ta' kolonni fuq id-daħla prinċipali. Madankollu, il-qafas arkitettoniku tiegħu baqa' intatt. Tniżżel bħala struttura [[Storja|storika]] mill-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u [[Arti|Artistiku]] (IPHAN) fl-1963, u sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] (flimkien mat-[[Teatru tal-Amażonja]] ta' Manaus) fl-2026.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1774/|titlu=Amazonia Theaters|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Storja == [[Stampa:Belem-TeatroPaz2.jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatru da Paz ġie ppjanat mill-inġinier [[José Tibúrcio Pereira Magalhães]], b'xi alterazzjonijiet li żdiedu mill-Uffiċċju tal-Kostruzzjonijiet Pubbliċi. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1869 u ntemmet fl-1874, iżda t-teatru nfetaħ għall-pubbliku biss wara li saret investigazzjoni amministrattiva kontra l-[[Bennej|bennejja]] tiegħu. L-ewwel spettaklu li ttella' fit-teatru kien id-dramm ta' [[Adolphe d'Ennery]] imsejjaħ ''Iż-Żewġ Iltiema'', fis-16 ta' Frar 1878, li ġie organizzat mill-kumpanija teatrali ta' Vicent Pontes de Oliveira. Dan l-ispettaklu baqa' jittella' fit-Teatru da Paz għal 5 snin u matul dan il-perjodu l-kumpanija teatrali kienet responsabbli wkoll għad-dwal tal-palk, għat-tiżjin, għall-koreografija u għall-oġġetti li jintużaw fuq il-palk, kif ukoll għall-organizzazzjoni inġenerali. Skont [[Leandro Tocantins]], it-Teatru da Paz "huwa definittivament Neo-Klassiku". Fuq kull naħa, hemm korsiji mdawra bil-kolonni u bit-taraġ li jagħtu għall-Praça da República (il-Pjazza tar-Repubblika). Hemm ukoll siġġijiet tat-tiben bl-għamla ta' nagħla. Fl-intrata hemm żewġ busti tal-irħam ta' Carrara: wieħed ta' José de Alencar u l-ieħor ta' Gonçalves Dias, li introduċew l-''Indjaniżmu'' fil-Brażil. Fis-sala nobbli, maġenb mera tal-kristall ġganteska, għad hemm il-busti tal-maestri Carlos Gomes u Henrique Gurjão. Fit-Teatru da Paz, Carlos Gomes tella' l-iżjed opra famuża tiegħu, ''O Guarani'', u l-ballerina [[Russja|Russa]] [[Anna Pavlova]] żifnet ukoll fuq il-palk tat-teatru. It-tiżjin kien ippjanat mill-artist Taljan Domenico de Angelis li żejjen ukoll it-Teatru tal-Amażonja f'Manaus. Huwa pitter ukoll il-panew tas-saqaf tat-teatru, bid-divinitajiet Griegi, kif ukoll is-saqaf ta' Jover, li ntilef minħabba li daħal l-ilma u mbagħad iktar 'il quddiem ġie rrestawrat fl-1960 minn artist Taljan ieħor, Armando Baloni. Fl-1904, matul il-gvern ta' Augusto Montenegro, erba' busti li jirrappreżentaw il-[[mużika]], il-[[poeżija]], il-kummiedja u t-traġedja ġew inkużi fit-tiżjin tat-Teatru da Paz. Fl-aqwa żmien tal-industrija tal-lastiku, l-iżjed kumpani liriċi famużi tad-dinja tellgħu preżentazzjonijiet f'dan it-teatru, iżda wara dik l-epoka, ġie ttraskurat u saritlu manutenzjoni ħażina. Wara l-pittura ta' Armando Baloni, fl-1960, il-gvernatur tal-istat ta' Pará ta' dak iż-żmien, Aurélio do Carmo, żamm l-isforzi ta' restawr sal-1965, taħt l-amministrazzjoni ta' Jarbas Passarinho. It-Teatru da Paz finalment ġie rkuprat għalkollox u reġa' nfetaħ għall-pubbliku. Il-kitba "Theatro", bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]] arkajku, inżammet mal-faċċata tat-teatru. It-Teatru da Paz għadda minn rinnovazzjoni ewlenija fis-snin 90 tas-seklu 20, taħt il-gvernatur Almir Gabriel, meta ġew irrestawrati l-[[Lewn|ilwien]] oriġinali tiegħu. Kien ukoll matul dik l-amministrazzjoni li bdew isiru l-Festivals tal-Opri moderni, fejn jittellgħu opri bla ħlas jew bi dħul irħis, bħal ''Il Barbiere di Seviglia'' jew ''O Guarani''. Il-President tal-Istitut għall-Protezzjoni tal-Wirt Storiku u Arkitettoniku tal-Brażil għażel it-Teatru da Paz bħala wieħed mill-"14-il isbaħ ġojjelli tal-wirt Brażiljan". It-teatru joffri partenarjat ta' skambju mal-Iskola tal-Mużika tal-Università ta' Missouri f'Columbia, Missouri, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]].<ref>{{Ċita web|url=https://music.missouri.edu/international-partnerships|titlu=International Partnerships {{!}} School of Music - School of Music|sit=music.missouri.edu|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Status protett nazzjonali == L-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u Artistiku elenka t-Teatru da Paz bħala struttura storika protetta fl-1963. It-teatru ġie inkluż fil-Ktieb tal-Opri Storiċi bħal is-sit nru 671.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ipatrimonio.org/belem-teatro-da-paz/|titlu=Belém – Teatro da Paz {{!}} ipatrimônio|lingwa=pt-BR|data-aċċess=2026-08-10}}</ref> == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:BrunaBrandao Theatro da Paz Belem PA (40163426905).jpg|daqsminuri|It-Teatru da Paz minn ġewwa.]] It-Teatri tal-Amażonja (it-Teatru tal-Amażonja ta' Manaus u t-Teatro da Paz ta' Belem, il-Brażil) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri [[Bniedem|umani]], tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti [[Monument|monumentali]], l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Referenzi == [[Kategorija:Teatri]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] 1m5mqndc5mywyrh12hlsjf6mhp92l68