Festival tal-Eurovision tat-Tfal

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mt">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedija</sitename>
    <dbname>mtwiki</dbname>
    <base>https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medja</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speċjali</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussjoni</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Utent</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskussjoni utent</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedija</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Diskussjoni Wikipedija</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Stampa</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskussjoni stampa</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Diskussjoni MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Mudell</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskussjoni mudell</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Għajnuna</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Diskussjoni għajnuna</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorija</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskussjoni kategorija</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Diskussjoni portal</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Festival tal-Eurovision tat-Tfal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6951</id>
    <revision>
      <id>332670</id>
      <parentid>327171</parentid>
      <timestamp>2026-10-04T21:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brobbz</username>
        <id>15646</id>
      </contributor>
      <comment>/* Irtirar ta' nazzjonijiet */</comment>
      <origin>332670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23589" sha1="4b2r0vhxmqkgdjkcv1h0v46c771zf3z" xml:space="preserve">Il-'''Festival tal-Eurovision tat-Tfal''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Concours Eurovision de la Chanson Junior''), magħruf ukoll bħala l-'''Junior Eurovision Song Contest''' (JESC), huwa konkors internazzjonali tal-kanzunetti organizzat mill-[[European Broadcasting Union]] (EBU) u li hu miftuħ esklussivament għal membri ta' din konfederazzjoni. Din issir kull sena ġewwa belt [[Ewropa|Ewropea]].

Din il-kompetizzjoni tgawdi minn diversi similaritajiet mal-[[Festival tal-Eurovision]]. Kull stazzjon parteċipanti jibgħat esebitur/i, li għandhom ikunu bejn 10 u 15-il sena, u kanzunetta oriġinali ta' madwar 2 minuti u 30 sekonda u 2 minuti u 45 sekonda biex jikkompetu kontra kompetituri oħra. Kull kanzunetta tirrapreżenta lil pajjiż partikulari li jiġi servit mix-xandar parteċipanti. It-telespettaturi minn dawn il-pajjiżi huma mistiedna sabiex jivvutaw għall-aqwa esebizzjonijiet permezz tat-[[televotazzjoni]] (minkejja li ġurija tista' tintuża' jekk stazzjon ma jkunx jista' jxandar il-festival b'mod dirett). Ir-rebbieħ finali tal-festival ikun dak li rċieva l-aktar punti wara li jinġabru l-voti kollha.

Barra l-pajjiżi li jieħdu sehem, il-konkors jintwera wkoll f'diversi territorji oħrajn fosthom il-[[Ġermanja]], il-[[Finlandja]], l-[[Estonja]], l-[[Awstralja]] u l-[[Iżrael]]. Mill-2006 'il quddiem il-festival beda jiġi muri direttament fuq l-[[internet]] permezz tas-sit uffiċjali tal-Konkors.&lt;ref name=&quot;online&quot;&gt;{{Ċita web|editur=ESC Today|data=2006-12-01 |url=http://www.esctoday.com/news/read/6879 |titlu=Junior Eurovision live on the internet |data-aċċess=2008-10-10 |lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt;

== Oriġini u storja ==

L-oriġini tal-Festival imorru lura lejn is-sena 2000 meta [[Danmarks Radio]] kien iżomm festival tal-kanzunetti għat-tfal Daniżi, f'dik is-sena u dik segwenti.&lt;ref name=&quot;IMDBMGP2000&quot;&gt;{{Ċita web|editur=IMDB|data=2000-05-01 |url=http://www.imdb.com/title/tt0388806/ |titlu= IMDB: Børne1'erens melodi grand prix 2000 |data-aċċess=2008-10-10|lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IMDBMGP2001&quot;&gt;{{Ċita web|pubblikatur=IMDB|data=2001-05-01 |url= http://www.imdb.com/title/tt0330108/ |titlu= IMDB: de unges melodi grand prix 2001 |data-aċċess=2008-10-10|lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt; Din l-idea ġiet estiża għal festival [[Skandinavja|Skandinavu]] fl-2002, [[MGP Nordic]], bid-[[Danimarka]], in-[[Norveġja]] u l-[[Żvezja|Iżvezja]] bħala parteċipanti. L-EBU ħadet spunt minn dan il-festival u ddeċidiet li tiftaħ il-kompetizzjoni għal kull membru tal-EBU. Id-[[Danimarka]] ġiet mistoqsija biex tospita l-ewwel edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision għaż-Żgħar minħabba l-esperjenza kbira li kellha fl-ospitu tal-kompetizzjonijiet tagħhom u tal-MGP Nordic.
[[Stampa:Ksenia Sitnik JESC 2005.jpg|180px|thumb|left|[[Ksenia Sitnik]] tat l-ewwel rebħa lill-Bjelorussja fl-[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2005|2005]] permezz tal-kanzunetta ''My Vmeste'']]
Wara s-suċċess tal-ewwel edizzjoni, it-tieni wieħed kellu xi problemi ta' lokazzjoni. Oriġinarjament, l-avveniment kellu jkun organizzat mix-xandar [[Renju Unit|Brittaniku]] [[ITV]], f'[[Manchester]].&lt;ref&gt;{{Ċita web|editur=EBU|data=2003-11-16|url=http://www.ebu.ch/en/union/news/archives/2003/tcm_6-7909.php|titlu=Confirmation of Manchester as original host|data-aċċess=2008-10-10|lingwa=Ingliż|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110515091221/http://www.ebu.ch/en/union/news/archives/2003/tcm_6-7909.php|arkivju-data=2011-05-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ITV wara ħabbru li minħabba problemi finanzjarji u raġunijiet ta' skeda, il-festival ma kienx se jieħu post fir-Renju Unit.&lt;ref&gt;{{Ċita web|editur=ESC Today|data=2004-05-13 |url= http://www.esctoday.com/news/read/2733 |titlu= Junior contest not to take place in Manchester |data-aċċess=2008-10-10|lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt; Hu maħsub ukoll li fattur ieħor wara din id-deċiżjoni kien li minħabba li r-rata ta' telespettaturi għal ITV fis-sena ta' qabel kien inqas minn dak li kien mistenni.&lt;ref&gt;{{Ċita web|editur=Guardian|data=2003-11-17 |data-aċċess=2008-10-10 |url= http://www.guardian.co.uk/media/2003/nov/17/overnights2 |titlu= JESC UK ratings |lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt; L-EBU ħajru lix-xandar [[Kroazja|Kroat]] [[HRT]], li kienu rebħu l-festival ta' qabel, biex jospitaw l-avveniment f'[[Żagreb]]; wara kien ħareġ illi HRT kienu 'nsew' biex jibbukjaw is-sala fejn kien se jiġi ospitat il-festival. Kien f'dan il-punt, b'ħames xhur oħra għall-festival li l-istazzjon [[Norveġja|Norveġiż]] [[NRK]] offra ruħu biex jospita l-edizzjoni tal-2004 f'[[Lillehammer]].

Xandara interessati kellhom joffru l-applikazzjoni tagħhom biex b'hekk ikunu evitati l-istess problemi. Il-[[Belġju]], b'hekk, saret l-ewwel pajjiż li l-applikazzjoni tagħha biex tospita l-edizzjoni tal-[[2005]] kienet aċċettata.&lt;ref&gt;{{Ċita web|editur=ESC Today|data=2004-11-20 |url= http://www.esctoday.com/news/read/3368 |titlu= Junior 2005 on 26 November in Belgium |data-aċċess=2008-10-10|lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt;

Ir-rebbieħ tal-Konkors hu deċiż permezz tat-televotazzjoni. Bejn l-2003 u l-2005, it-telespettaturi kellhom madwar 10 minuti ċans biex jivvutaw wara li l-kanzunetti kollha jkunu tkantaw. Mill-2006 il-linji telefoniċi kienu miftuħa matul il-programm&lt;ref&gt;{{Ċita web|editur=ESC Today|data=2006-10-20 |data-aċċess=2008-10-10 |url= http://www.esctoday.com/news/read/6565|titlu= Televoting all night long |lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt; u l-profitti magħmula mill-votazzjoni matul l-edizzjonijiet tal-2007 u l-2008 ingħataw b'donazzjoni lill-[[UNICEF]].&lt;ref&gt;{{Ċita web|editur=UNICEF.nl|data=2007-12-06|url=http://www.unicef.nl/unicef/show/id=53926/contentid=3252|titlu=Informazzjoni tal-UNICEF|data-aċċess=2008-10-10|lingwa=Olandiż|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080521020159/http://www.unicef.nl/unicef/show/id%3D53926/contentid%3D3252|arkivju-data=2008-05-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Format ==

Il-format tal-festival baqa' relattivament l-istess matul il-kors tal-istorja tiegħu fejn dan jikkonsisti f'esebizzjonijiet mużikali diretti minn artisti li jkunu daħlu fil-kompetizzjoni grazzi għax-xandara parteċipanti. L-EBU issostni li l-għan tal-programm hu li &quot;tippromovi talenti żgħażagħ fil-kamp tal-mużika popolari, billi tinkoraġġixxi kompetizzjoni fost il-kompetituri&quot;.&lt;ref&gt;{{Ċita web|titlu=Generic contest information page|url=http://www.ebu.ch/en/eurovisiontv/entertainment/junior_eurovision_song_contest.php|data-aċċess=2023-12-23|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080508024429/http://www.ebu.ch/en/eurovisiontv/entertainment/junior_eurovision_song_contest.php|arkivju-data=2008-05-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Il-programm jittella' ġeneralment nhar ta' Sibt filgħaxija lejn tmiem [[Novembru]] jew bidu ta' [[Diċembru]] fit-20:15 ([[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]) u jdum madwar sagħtejn u kwart.

[[Stampa:Malin Reitan JESC 2005.jpg|180px|thumb|right|[[Malin Reitan]] irrapreżentat lin-[[Norveġja]] fl-edizzjoni tal-2005 bil-kanzunetta ''Sommer Og Skolefri'']]
Tradizzjonalment, il-festival jikkonsisti f'ċerimonja tal-ftuħ fejn il-parteċipanti jingħataw merħba għal dan l-avveniment, fejn wara jsegwi l-kant tal-kanzunetti parteċipanti, u rikapitulazzjoni qasira tal-kanzunetti biex jgħinu lill-votanti biex jiddeċiedu għal-liema kanzunetti se jivvutaw. Wara li jingħalaq il-votazzjoni jsir l-att tal-intervall, u r-riżultati jitħabbru suċċessivament minn tfal bejn l-età ta' għaxar snin u ħmistax-il sena, li tkun segwita wara bit-tħabbira tar-rebbieħ u s-smiegħ mill-ġdid tal-kanzunetta rebbieħa. F'ċerti mumenti matul is-serata, ċerti stazzjonijiet jagħżlu li jagħmlu xi [[pubbliċità televiżiva|waqfiet kummerċjali]].

Il-festival jippreżenta dejjem żewġ preżentaturi (li fil-biċċa l-kbira tad-drabi kienu raġel wieħed u mara waħda minkejja li l-[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2006|edizzjoni tal-2006]] kien hemm eċċezzjoni) li regularment jidhru fuq il-palk waqt li l-kontestanti jkunu fil-''green room''. Il-preżentaturi huma wkoll responsabbli li jirrepetu r-riżultati tat-televotazzjoni immedjatament wara li jkun inqara kull vot partikulari, biex jiġi kkonfermat il-punti li jkunu ngħataw lil pajjiż.

Minkejja li l-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar hu mibni fuq il-format tal-[[Festival tal-Eurovision]], hemm diversi differenzi li huma uniċi għall-festival tat-tfal. Per eżempju, waqt li l-vokali prinċipali jridu jkantaw dirett matul il-festival, il-vokali sekondarji jistgħu jkunu rikorjdati.&lt;ref name=&quot;regolikaz&quot;&gt;{{ċita web|editur=ESC Kaz|sena= 2008 |url= http://esckaz.com/jesc/2008/event.htm#rules |titlu= Rules alterations for 2008 contest as well as details of traditional rules |data-aċċess=2008-11-23 |lingwa=Ingliż}}&lt;/ref&gt; Kull għażla ta' pajjiż trid tiġi deċiża minn finali nazzjonali (sakemm ċerti ċirkustanzi jimpedixxuha milli ssir u trid tikseb il-permess mill-EBU).&lt;ref name=&quot;regoli03&quot;&gt;{{ċita web|editur=JuniorEurovision.tv|url=http://www.junioreurovision.tv/english/591.htm|titlu=Rules of the 2003 contest|data-aċċess=2008-11-23|lingwa=Ingliż|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20031206152259/http://www.junioreurovision.tv/english/591.htm|arkivju-data=2003-12-06|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; Mill-[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2005|festival tal-2005]] 'il quddiem kull kontestant beda jingħata awtomatikament tnax-il punt biex ma jkun hemm l-ebda mit-tfal parteċipanti li jispiċċa bil-famużi, jew misħuta &quot;nul points&quot;.

Ir-rebbieħa ta' kull festival jirċievi trofew u ċertifikat. Il-pajjiż rebbieħ, b'differenza mill-Festival tal-Eurovision, ma jingħatax id-dritt li jospita l-edizzjoni segwenti.

== Parteċipazzjoni ==
{{artiklu prinċipali|Parteċipazzjoni fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar}}
Il-parteċipazzjoni fil-Festival tbiddlet drammatikament kull sean. Seba' pajjiżi minn sebgħa u għoxrin ġew rappreżentati kull sean. Fis-snin riċenti huma ftit il-pajjiżi mill-[[Ewropa tal-Punent|Punent tal-Ewropa]] li qed jieħdu sehem waqt li pajjiżi mil-[[Ewropa tal-Lvant|Lvant]] bdew jingħaqdu f'dan il-Festival. Ix-xandara oriġinali Skandinavi ħallew il-festival fl-2006 u bdew jerġgħu jorganizzaw il-kompetizzjoni tal-MGP Nordic li kienet waqfet milli tiġi prodotta mal-bidu tal-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar.

Sal-edizzjoni tal-2024, kien hemm 41 membru tal-[[European Broadcasting Union|EBU]] li ħadu sehem f'dan il-festival.

=== Debuttanti ===
[[Image:Junior EurovisionParticipants.PNG|thumb|300px|Parteċipazzjoni mill-2003:&lt;br /&gt;
{{leġġenda|#00ff00|Daħlu tal-anqas darba}}
{{leġġenda|#ffff00|Qatt ma daħlu, minkejja li huma eliġibbli}}
{{leġġenda|#ff00ff|Kienu se jidħlu, però rtiraw qabel il-finali}}
]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; width=10% | Sena
! Pajjiżi debuttanti
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2003|2003]]
| {{Esc|Bjelorussja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Belġju|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Danimarka|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Greċja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Kroazja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Latvja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Maċedonja|j=taż-Żgħar}},  {{Esc|Malta|j=taż-Żgħar}},  {{Esc|Norveġja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Olanda|j=taż-Żgħar}},  {{Esc|Polonja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Renju Unit|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Rumanija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Spanja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Żvezja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2004|2004]]
| {{Esc|Franza|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Żvizzera|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2005|2005]]
| {{Esc|Russja|j=taż-Żgħar}}, ''{{Esc|Serbja u Montenegro|j=taż-Żgħar}}''
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2006|2006]]
| {{Esc|Portugall|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Serbja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ukrajna|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2007|2007]]
| {{Esc|Armenja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ġeorġja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Litwanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2010|2010]]
| {{Esc|Moldova|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2012|2012]]
| {{Esc|Albanija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Iżrael|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2013|2013]]
| {{Esc|San Marino|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2014|2014]]
| {{Esc|Italja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Montenegro|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Slovenja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2015|2015]]
| {{Esc|Awstralja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Irlanda|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2018|2018]]
| {{Esc|Każakistan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Wales|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2020|2020]]
| {{Esc|Ġermanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2023|2023]]
| {{Esc|Estonja|j=taż-Żgħar}}
|}

=== Irtirar ta' nazzjonijiet ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; width=10% | Sena
! Pajjiżi rtirati
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2005|2005]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Franza|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Polonja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Żvizzera|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2006|2006]]
| {{Esc|Danimarka|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Latvja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Norveġja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Serbja u Montenegro|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Renju Unit|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2007|2007]]
| {{Esc|Kroazja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Spanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2008|2008]]
| {{Esc|Portugall|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Żvezja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2009|2009]]
| {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Greċja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Litwanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2010|2010]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Rumanija|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2011|2011]]
| {{Esc|Malta|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Serbja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2012|2012]]
| {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Latvja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Litwanja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Maċedonja ta' Fuq|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2013|2013]]
| {{Esc|Albanija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Belġju|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Iżrael|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2014|2014]]
| {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Maċedonja ta' Fuq|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Moldova|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2015|2015]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Kroazja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Żvezja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2016|2016]]
| {{Esc|Montenegro|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|San Marino|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Slovenja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2017|2017]]
| {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Iżrael|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2018|2018]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2019|2019]]
| {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Iżrael|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2020|2020]]
| {{Esc|Albanija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Armenja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Awstralja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Irlanda|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Italja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Maċedonja ta' Fuq|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Portugall|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Wales|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2021|2021]]
| {{Esc|Bjelorussja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2022|2022]]
| {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ġermanja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Russja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2023|2023]]
| {{Esc|Każakistan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Serbja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2024|2024]]
| {{Esc|Renju Unit|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2025|2025]]
| {{Esc|Estonja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ġermanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2026|2026]]
| {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Kroazja|j=taż-Żgħar}}
|}
&lt;references group=&quot;nota&quot;/&gt;

=== Ritorn ta' nazzjonijiet ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; width=10% | Sena
! Pajjiżi li jirritornaw
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2006|2006]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2009|2009]]
| {{Esc|Żvezja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2010|2010]]
| {{Esc|Latvja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Litwanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2011|2011]]
| {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2013|2013]]
| {{Esc|Maċedonja ta' Fuq|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Malta|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2014|2014]]
| {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Kroazja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Serbja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2015|2015]]
| {{Esc|Albanija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Maċedonja ta' Fuq|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2016|2016]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Iżrael|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Polonja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2017|2017]]
| {{Esc|Portugall|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2018|2018]]
| {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Franza|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Iżrael|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2019|2019]]
| {{Esc|Spanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2021|2021]]
| {{Esc|Albanija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Armenja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Bulgarija|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Irlanda|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Italja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Maċedonja ta' Fuq|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Portugall|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2022|2022]]
| {{Esc|Renju Unit|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2023|2023]]
| {{Esc|Ġermanja|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2024|2024]]
| {{Esc|Ċipru|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|San Marino|j=taż-Żgħar}}
|-
! scope=&quot;row&quot; valign=&quot;top&quot; | [[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2025|2025]]
| {{Esc|Ażerbajġan|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Kroazja|j=taż-Żgħar}}, {{Esc|Montenegro|j=taż-Żgħar}}
|}

== Rebbieħa ==

{| class=wikitable
|-
!Sena
!Rebbieħ
!Lingwa
!Artist
!Kanzunetta
!Traduzzjoni
!Punti
!Data
!Sala
!Lokazzjoni
|-
|[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2003|2003]]
|{{flagicon|Kroazja}} '''[[Kroazja fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar|Kroazja]]'''
|[[Lingwa Kroata|Kroat]]
|[[Dino Jelusić]]
|Ti Si Moja Prva Ljubav
|Int L-Ewwel Imħabba Tiegħi
|134
|15 ta' Novembru, 2003
|[[Forum København]]
|{{flagicon|Danimarka}} [[Kopenħagen]]
|-
|[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2004|2004]]
|{{flagicon|Spanja}} '''[[Spanja fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar|Spanja]]'''
|[[Lingwa Spanjola|Spanjol]]
|[[María Isabel]]
|Antes Muerta Que Sencilla
|Aħjar Mejta Milli Normali
|171
|20 ta' Novembru, 2004
|[[Haakons Hall]]
|{{flagicon|Norveġja}} [[Lillehammer]]
|-
|[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2005|2005]]
|{{flagicon|Bjelorussja}} '''[[Bjelorussja fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar|Bjelorussja]]'''
|[[Lingwa Russa|Russu]]
|[[Ksenia Sitnik]]
|My Vmeste
|Aħna Flimkien
|149
|26 ta' Novembru, 2005
|[[Ethias Arena]]
|{{flagicon|Belġju}} [[Hasselt]]
|-
|[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2006|2006]]
|{{flagicon|Russja}} '''[[Russja fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar|Russja]]'''
|[[Lingwa Russa|Russu]]
|[[Sisters Tolmachevy]]
|Vesenniy Jazz
|Jazz tar-Rebbiegħa
|154
|2 ta' Diċembru, 2006
|[[Sala Polivalentă]]
|{{flagicon|Rumanija}} [[Bukarest]]
|-
|[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2007|2007]]
|{{flagicon|Bjelorussja}} '''[[Bjelorussja fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar|Bjelorussja]]'''
|[[Lingwa Russa|Russu]]
|[[Alexey Zhigalkovich]]
|S druzyami
|Mal-Ħbieb
|137
|8 ta' Diċembru, 2007
|[[Ahoy Rotterdam]]
|{{flagicon|Olanda}} [[Rotterdam]]
|-
|[[Festival tal-Eurovision taż-Żgħar 2008|2008]]
|{{flagicon|Ġeorġja}} '''[[Ġeorġja fil-Festival tal-Eurovision taż-Żgħar|Ġeorġja]]'''
| Lingwa Immaġinarja
| [[Bzikebi]]
| &quot;Bzz...&quot;
| –
| 154
|22 ta' Novembru, 2008
|[[Spyros Kyprianou Athletic Center]]
|{{flagicon|Ċipru}} [[Limassol]]
|-
| [[Junior Eurovision Song Contest 2009|2009]]
| {{flagicon|Olanda}} [[Netherlands in the Junior Eurovision Song Contest|Netherlands]]
| [[Dutch language|Dutch]], [[English language|English]]
| [[Ralf Mackenbach]]
| &quot;Click Clack&quot;
| –
| 121
| 21 November 2009 
| [[Palace of Sports (Kiev)|Palace of Sports]]
| {{flagicon|Ukrajna}} [[Kiev]] &lt;ref name=&quot;09countries&quot;&gt;{{ċita web|pubblikatur=[[European Broadcasting Union]]|data=2009-06-08 |url= http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=3053&amp;_t=Exclusive%3A+14+countries+to+be+represented+at+Junior+2009%21 |titlu= 'Exclusive: 13 countries to be represented at Junior 2009!'|data-aċċess=2009-06-10}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Junior Eurovision Song Contest 2010|2010]]
| {{flagicon|Armenja}} [[Armenia in the Junior Eurovision Song Contest|Armenia]]
| [[Armenja|Armenian]]
| [[Vladimir Arzumanyan]]
| &quot;Mama&quot;
| –
| 120
| 20 November 2010 
|[[Minsk-Arena]]
|{{flagicon|Bjelorussja}} [[Minsk]] &lt;ref name=&quot;belhwin&quot;&gt;{{ċita web|pubblikatur=[[European Broadcasting Union]]|data=2009-06-08 |url= http://www.eurovision.tv/page/news?id=3063&amp;_t=Exclusive%3A+Belarus+to+host+Junior+2010|titlu= Exclusive: Belarus to host Junior 2010|data-aċċess=2009-06-08}}&lt;/ref&gt;
|}

== Futur ==
{{...}}

== Referenzi ==
{{reflist|2}}

== Ħoloq esterni ==

{{Commons|Junior Eurovision Song Contest}}
* [http://www.junioreurovision.tv/ Sit uffiċjali]
* [http://www.ebu.ch/ Sit uffiċjali tal-EBU]

{{Festival tal-Eurovision taż-Żgħar}}

[[Kategorija:Festival tal-Eurovision taż-Żgħar| ]]
[[Kategorija:European Broadcasting Union]]</text>
      <sha1>4b2r0vhxmqkgdjkcv1h0v46c771zf3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hapoel Tel Aviv FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15999</id>
    <revision>
      <id>332672</id>
      <parentid>322377</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T11:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>12206</id>
      </contributor>
      <origin>332672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1972" sha1="tfh1mif8425ru4dsy6j15eo0pcxyvhd" xml:space="preserve">{{stub|sport}}
{{Infobox Tim tal-Futbol
|isem        = Hapoel Tel Aviv
|stampa      = [[Image:Hapoel Tel Aviv New Logo.png|150px|Hapoel Tel-Aviv F.C logo]]
|isem_sħiħ   = 	Hapoel Tel Aviv Football Club
|ismijiet_oħra = 
|grawnd      = [[Grawnd Bloomfield]], [[Tel Aviv]]
|jesa'    = 29,400
|fundazzjoni = 1927
|president      = {{flagicon|ISR}} Amir Lubin
|kowċ        = {{flagicon|ISR}} [[Eli Guttman]]
|kampjonat   = [[Premier League Iżraeljan]]
| staġun   = 2025/26
| pożizzjoni = 4
|sit_elettroniku = http://www.hapoelta-fc.co.il/
| pattern_la1=_valladolid1011a|pattern_b1=_hapoel1112h|pattern_ra1=_valladolid1011a|pattern_sh1=_valladolid1011a|
  leftarm1=FFFFFF|body1=FF0000|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FF0000|
  pattern_la2=_feyenoord0708h|pattern_b2=_redcollar|pattern_ra2=_feyenoord0708h|pattern_sh2=_sion1011h|
  leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|
 pattern_la3=_kappa_white|pattern_b3=|pattern_ra3=_kappa_white|pattern_sh3=_samp1011t|
  leftarm3=000000|body3=000000|rightarm3=000000|shorts3=000000|socks3=000000|
}}

'''Hapoel Tel Aviv Football Club''' (bl-[[lingwa Ebrajka|Ebrajk]]: מועדון הכדורגל הפועל תל אביב‎) huwa [[klabb tal-futbol]] [[Iżrael]]jan mill-belt ta' [[Tel Aviv]]. Attwalment, il-klabb jinsab jilgħab fl-[[Premier League Iżraeljan|ogħla diviżjoni]] fl-Iżrael u jilgħab fil-grawnd tiegħu [[Bloomfield Stadium]]. Il-klabb, bit-tlettax-il kampjonat u tlettax-il [[Tazza tal-Istat]], huma t-tieni l-aqwa klabb fil-pajjiż wara r-rivali tagħhom [[Maccabi Tel Aviv FC|Maccabi Tel Aviv]]. Fl-1967, huma saru l-ewwel klabb li rebaħ il-[[AFC Champions League|Kampjonati Ażjatiċi tal-Klabbs]].

== Ħoloq esterni ==

* [https://web.archive.org/web/20071009153917/http://www.hapoelta-fc.co.il/ Sit uffiċjali]

[[Kategorija:Hapoel Tel Aviv FC| ]]
[[Kategorija:Klabbs tal-futbol Iżraeljani]]
[[Kategorija:Klabbs tal-futbol stabbiliti fl-1927|Hapoel Tel Aviv]]</text>
      <sha1>tfh1mif8425ru4dsy6j15eo0pcxyvhd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rio de Janeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30461</id>
    <revision>
      <id>332668</id>
      <parentid>325033</parentid>
      <timestamp>2026-10-04T17:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JovalQC</username>
        <id>21720</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>332668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="3ebfuf4cm8mhvkab0h3h35l3ujgkf30" xml:space="preserve">{{stub|ġeografija}}
{{infobox city|state=[[File:Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg|20px]] [[Stat ta' Rio de Janeiro]]}}
'''Rio de Janeiro''' jew '''Rio di Janeiru''' hija l-[[belt kapitali]] tal-istat tal-[[Rio de Janeiro (stat)|Rio de Janeiro]] fin-Nofsinhar tal-[[Brażil]]. Il-popolazzjoni ta' 6,688,390 abitant tagħmilha t-tieni l-akbar belt fil-Brażil.

Il-Karnival tiegħu huwa famuż mad-dinja kollha.

Hija famuża għall-attrazzjonijiet turistiċi tagħha li fosthom jispikkaw il-bajjiet ta’ Copacabana u Ipanema, l-istatwa ġiganteska Art Deco ta’ [[Kristu Redentur]], li tinsab fuq il-muntanja [[Corcovado]], il-muntanja [[Ħobż taz-zokkor]] (Pão de Açúcar), bil-funikular tagħha, u il-karnival annwali tiegħu, l-aktar famuż fid-dinja u l-akbar foresta f’żona urbana, il-Foresta Tijuca.

== Sit ta' Wirt Dinji ==
Rio de Janeiro: Pajsaġġi ''Carioca'' bejn il-Muntanji u l-Baħar ġiet iddeżinjata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1100/|titlu=Rio de Janeiro&amp;#x3a; Carioca Landscapes between the Mountain and the Sea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-22}}&lt;/ref&gt;

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (v)''' &quot;Eżempju straordinarju ta' insedjament [[Bniedem|uman]] tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta [[kultura]] (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-[[Ambjent (bijoloġija)|ambjent]], speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli&quot;; u l-'''kriterju (vi)''' &quot;Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet [[Arti|artistiċi]] jew letterarji ta' valur universali straordinarju&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gallerija ==
&lt;gallery&gt;
Stampa:Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|Il-monument lil Kristu Redentur, fuq il-Morro do Corcovado.
Stampa:Praia de Copacabana - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|Bajja ta' Copacabana.
Stampa:Desfile Portela 2014 (906185).jpg|Karnival tal-2014: parata tal-iskola samba Portela
&lt;/gallery&gt;

== Ħoloq esterni ==
{{Commonscat}}
* {{Sit uffiċjali}}

== Referenzi ==
[[Kategorija:Bliet tal-Brażil]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]]</text>
      <sha1>3ebfuf4cm8mhvkab0h3h35l3ujgkf30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>332669</id>
      <parentid>332668</parentid>
      <timestamp>2026-10-04T17:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JovalQC</username>
        <id>21720</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Trasport&quot; zid.</comment>
      <origin>332669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6018" sha1="rg9etd0l1hqruyiwhxa5skvysh2vki9" xml:space="preserve">{{stub|ġeografija}}
{{infobox city|state=[[File:Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg|20px]] [[Stat ta' Rio de Janeiro]]}}
'''Rio de Janeiro''' jew '''Rio di Janeiru''' hija l-[[belt kapitali]] tal-istat tal-[[Rio de Janeiro (stat)|Rio de Janeiro]] fin-Nofsinhar tal-[[Brażil]]. Il-popolazzjoni ta' 6,688,390 abitant tagħmilha t-tieni l-akbar belt fil-Brażil.

Il-Karnival tiegħu huwa famuż mad-dinja kollha.

Hija famuża għall-attrazzjonijiet turistiċi tagħha li fosthom jispikkaw il-bajjiet ta’ Copacabana u Ipanema, l-istatwa ġiganteska Art Deco ta’ [[Kristu Redentur]], li tinsab fuq il-muntanja [[Corcovado]], il-muntanja [[Ħobż taz-zokkor]] (Pão de Açúcar), bil-funikular tagħha, u il-karnival annwali tiegħu, l-aktar famuż fid-dinja u l-akbar foresta f’żona urbana, il-Foresta Tijuca.

== Trasport ==
'''&lt;big&gt;Trasport bl-ajru&lt;/big&gt;''' 

Rio hija moqdija mill-Ajruport Internazzjonali Santos Dumont, l-eqdem ajruport ċivili tal-pajjiż, u l-Ajruport Internazzjonali ta’ Galeão, li joffri titjiriet ta’ kuljum lejn il-bliet kapitali ewlenin tad-dinja, kif ukoll il-pont tal-ajru importanti bejn Rio de Janeiro u [[São Paulo]] u bosta titjiriet domestiċi ([[Brażilja]], [[Belo Horizonte]], [[Recife]], [[Manaus]], [[Salvador]], u [[Porto Alegre]]). 

Rio għandu wkoll tliet ajruporti militari: Galeão, Santa Cruz, u Afonsos.

'''&lt;big&gt;Metro&lt;/big&gt;'''
[[Stampa:Metro train at an underground platform, Rio de Janeiro.jpg|nofs|daqsminuri|[[Metro ta' Rio de Janeiro]]]]


Il-[[Metro ta' Rio de Janeiro|metro ta’ Rio]] fetaħ għall-pubbliku fl-1979. It-tliet linji tiegħu, li jservu 41 stazzjon, jammontaw għal 57 kilometru, li minnhom għaxar kilometri huma ’l fuq mill-art.

F'Ġunju 2010, il-kostruzzjoni bdiet fuq il-Linja 4, li tgħaqqad Ipanema mal-viċinat Barra da Tijuca. Dan il-proġett sar bi tħejjija għall-Olimpjadi tas-Sajf tal-2016, li l-avvenimenti sportivi tagħhom kienu fil-biċċa l-kbira bbażati f’Barra da Tijuca. It-terminus huwa Jardim Oceanico. Tul ir-rotta tagħha, il-linja sservi wkoll distretti oħra fiż-Żona tan-Nofsinhar ta 'Rio de Janeiro: Leblon, Gávea, São Conrado, u Rocinha. 

Mill-2014, l-Istazzjon Ċentrali tal-Brażil ġie konness mal-favela Morro da Providência permezz tal-funikular tal-Providência.

'''&lt;big&gt;Tram&lt;/big&gt;'''

Il-belt għandha żewġ sistemi ta' tram: 

* It-Tram storiku ta' Santa Teresa, li nfetaħ fl-1875 u huwa pittoresk, jikkonsisti f'żewġ linji. Jgħaqqad iċ-ċentru tal-belt mal-viċinat ta' Santa Teresa; 
* It-Tramway ta' Rio de Janeiro (VLT), inawgurat f'Ġunju 2016 bi tħejjija għall-Olimpjadi tas-Sajf tal-2016. Mill-2019, għandu 3 linji, 29 stazzjon, u tul totali ta' 28 km.

'''&lt;big&gt;Cable car&lt;/big&gt;'''

Rio għandha tliet cable cars: 

* il-cable car ta' Sugarloaf Mountain, l-aktar famuż u l-eqdem (1912), użat l-aktar għat-turiżmu; 
* il-cable car ta' Alemao, li fetaħ fl-2011 biex iservi diversi favelas fiż-Żona tat-Tramuntana; 
* il-cable car ta' Providência, li fetaħ fl-2014 u huwa konness mal-Istazzjon Ċentrali u t-tramway.

'''&lt;big&gt;Ferroviji&lt;/big&gt;'''

Il-belt għandha wkoll [[Sistema ferrovjarja suburbana ta' Rio de Janeiro|sistema ferrovjarja suburbana]] mħaddma minn SuperVia li tgħaqqad il-belt ta 'Rio ma' postijiet oħra f'Greater Rio de Janeiro. Għandu 8 linji fuq 270 km ta 'binarju bi 103 stazzjonijiet fi 12-il muniċipalità; Il-muniċipalità ta' Rio de Janeiro nnifisha għandha 127 km ta' binarji b'59 stazzjon fuq 5 linji. Il-Linja Deodoro tmur minn Central do Brasil għal Deodoro permezz ta’ Maracanã, Méier u Madureira; il-Linja ta’ Santa Cruz tgħaddi minn Central do Brasil sa Santa Cruz, u tgħaddi b’mod parallel mal-linja Deodoro għat-tul kollu tagħha u mbagħad permezz ta’ Realengo, Bangu u Campo Grande; il-Linja Japeri taqsam il-binarji mal-Linja Santa Cruz bejn Central do Brasil u Deodoro qabel tkompli lejn Japeri permezz ta' Anchieta, Nilópolis, Mesquita, Nova Iguaçu u Queimados; il-Linji Belford Roxo u Saracuruna jimxu paralleli mal-Linji Deodoro, Santa Cruz u Japeri bejn Central do Brasil u Maracanã, bil-Linja Belford Roxo tkompli lejn Belford Roxo permezz ta’ Madureira, Pavuna u São João de Meriti u l-Linja Saracuruna tkompli lejn Duque de Caxias permezz ta’ Bonsucesso, Ramos u Penha. Is-sistema ferrovjarja suburbana ġġorr madwar 342,000 passiġġier kuljum.

== Sit ta' Wirt Dinji ==
Rio de Janeiro: Pajsaġġi ''Carioca'' bejn il-Muntanji u l-Baħar ġiet iddeżinjata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1100/|titlu=Rio de Janeiro&amp;#x3a; Carioca Landscapes between the Mountain and the Sea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-22}}&lt;/ref&gt;

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (v)''' &quot;Eżempju straordinarju ta' insedjament [[Bniedem|uman]] tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta [[kultura]] (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-[[Ambjent (bijoloġija)|ambjent]], speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli&quot;; u l-'''kriterju (vi)''' &quot;Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet [[Arti|artistiċi]] jew letterarji ta' valur universali straordinarju&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gallerija ==
&lt;gallery&gt;
Stampa:Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|Il-monument lil Kristu Redentur, fuq il-Morro do Corcovado.
Stampa:Praia de Copacabana - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|Bajja ta' Copacabana.
Stampa:Desfile Portela 2014 (906185).jpg|Karnival tal-2014: parata tal-iskola samba Portela
&lt;/gallery&gt;

== Ħoloq esterni ==
{{Commonscat}}
* {{Sit uffiċjali}}

== Referenzi ==
[[Kategorija:Bliet tal-Brażil]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]]
[[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]]</text>
      <sha1>rg9etd0l1hqruyiwhxa5skvysh2vki9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stat ta' Rio de Janeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34687</id>
    <revision>
      <id>332665</id>
      <timestamp>2026-10-04T16:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JovalQC</username>
        <id>21720</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:fr:Special:Redirect/revision/238808047|État de Rio de Janeiro]]&quot;</comment>
      <origin>332665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2654" sha1="g2cf5asbgfwgh44h30qsgvfluh6je2r" xml:space="preserve">L- '''Istat ta' Rio de Janeiro''' (RJ) (pronunzjata bil- [[Lingwa Portugiża|Portugiż]] {{MSAPI|ˈʁi.u dʒi ʒɐˈne(j)ɾu}} fil [[Brażil|-]] lvant tar- reġjun tax-Xlokk .

Il-kapitali tagħha hija [[Rio de Janeiro]] .

Għandha erja ta' {{unité|43781 km2}}  u għandha madwar {{nombre|16055000|habitants}} skont iċ-ċensiment tal-2022, li huma kkonċentrati fuq il-kosta. Fl-2019, l-istat, li għandu 8.2 % tal-popolazzjoni Brażiljana, hija responsabbli għal 9.2 % tal-PDG tal-pajjiż,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://noticias.r7.com/prisma/o-que-e-que-eu-faco-sophia/descubra-quais-sao-os-15-estados-mais-ricos-do-brasil-15122019|titlu=Descubra quais são os 15 Estados mais ricos do Brasil|data=15 décembre 2019|sit=R7.com|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.terra.com.br/economia/infograficos/pib-estados/|titlu=100 maiores PIBs da agropecuária|sit=Terra|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados|titlu=Brasil - Cidades e Estados|sit=ibge.gov.br|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/|titlu=Projeção da população|sit=ibge.gov.br|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;

== Storja ==
Fi żmien l-indipendenza tal-Brażil fl-1822, il-provinċja ta’ Rio de Janeiro kellha l-istess konfini amministrattivi bħall-istat attwali. Fl-1834, Rio saret muniċipalità newtrali, indipendenti mill-provinċja, u żammet l-istatus tal-kapitali tal-pajjiż, pożizzjoni li kienet ilha żżomm mill-1763. Il-kapitali provinċjali mbagħad ġiet trasferita għal Niterói. 

Il-proklamazzjoni tar-Repubblika fl-1889 trasformat il-provinċji kollha fi stati federati. Sentejn wara, fl-1891, it-territorju tal-belt ta’ Rio de Janeiro ġie nnominat bħala distrett federali. 

Għalhekk, it-territorju tal-Istat ta’ Rio de Janeiro huwa limitat għall-periferija tal-kapitali federali, u l-belt ta’ Niterói kienet il-kapitali mill-1834 sal-1894 (il-liġi magħrufa bħala l-&quot;Ato Adicional&quot; tal-1834 hija l-att legali li elevat il-belt ta’ Niterói għall-istatus ta’ kapitali tal-istat), u mbagħad mill-ġdid mill-1903 sal-1975 (mill-1894 sal-1903, il-kapitali ġiet trasferita lejn Petrópolis). 

Fl-1960, bit-trasferiment tal-kapitali tal-pajjiż lejn Brasília, il-belt ta’ Rio de Janeiro ġiet trasformata fl-Istat ta’ Guanabara, immexxi minn gvernaturi. Fl-1975, seħħet bidla oħra, bl-għaqda tal-Istati ta’ Rio de Janeiro u Guanabara, li rrestawrat l-istatus tal-belt-stat ta’ muniċipalità, immexxija minn sindki.</text>
      <sha1>g2cf5asbgfwgh44h30qsgvfluh6je2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>332666</id>
      <parentid>332665</parentid>
      <timestamp>2026-10-04T16:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JovalQC</username>
        <id>21720</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox create.</comment>
      <origin>332666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5427" sha1="4jrjhhd0xr1bijbzzscqeoulbk7nqia" xml:space="preserve">{{Infobox|title=Stat ta' Rio de Janeiro &lt;Br&gt;
''Estado do Rio de Janeiro'' (pt)|titlestyle=background: #ccffcc|headerstyle=background: #ccffcc|image1=[[File:Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg|150px|left]] [[File:Brasão do estado do Rio de Janeiro.svg|80px|right]]|header1=Amministrazzjoni|label2=Pajjiż|data2={{Flagicon|BRA}} [[Brażil]]|label3=Kapital|data3=[[Rio de Janeiro]]|label4=Muniċipalitajiet|data4=92|label5=Reġjun|data5=[[Reġjun tax-Xlokk tal-Brażil|Reġjun tax-Xlokk]]|label6=President|data6=Cláudio Castro|header7=Demografija|label8=Popolazzjoni|data8=16,055,000 abitant (2022)|label9=Densità|data9=367 abitant/km2|header10=Ġeografija|label11=Żona|data11=43,696 km2|header12=Mappa|header13=[[File:Rio de Janeiro in Brazil.svg|300px]]|label14=Websajt|data14=http://www.governo.rj.gov.br}}

L- '''Istat ta' Rio de Janeiro''' (RJ) (pronunzjata bil- [[Lingwa Portugiża|Portugiż]] {{MSAPI|ˈʁi.u dʒi ʒɐˈne(j)ɾu}} fil [[Brażil|-]] lvant tar- reġjun tax-Xlokk .

Il-kapitali tagħha hija [[Rio de Janeiro]] .

Għandha erja ta' {{unité|43781 km2}}  u għandha madwar {{nombre|16055000|habitants}} skont iċ-ċensiment tal-2022, li huma kkonċentrati fuq il-kosta. Fl-2019, l-istat, li għandu 8.2 % tal-popolazzjoni Brażiljana, hija responsabbli għal 9.2 % tal-PDG tal-pajjiż,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://noticias.r7.com/prisma/o-que-e-que-eu-faco-sophia/descubra-quais-sao-os-15-estados-mais-ricos-do-brasil-15122019|titlu=Descubra quais são os 15 Estados mais ricos do Brasil|data=15 décembre 2019|sit=R7.com|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.terra.com.br/economia/infograficos/pib-estados/|titlu=100 maiores PIBs da agropecuária|sit=Terra|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados|titlu=Brasil - Cidades e Estados|sit=ibge.gov.br|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/|titlu=Projeção da população|sit=ibge.gov.br|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;

== Ġeografija ==
L-istat ta’ Rio de Janeiro jista’ jinqasam fi tliet żoni ġeografiċi ewlenin: l-artijiet baxxi kostali (spiss imsejħa Baixada Fluminense), l-għoljiet kostali, u l-artijiet għoljin. Il-Baixada testendi tul il-kosta kollha, u toffri varjetà wiesgħa ta’ pajsaġġi (muntanji, bajjiet, duni, laguni, eċċ.) u tliet bajjiet (Guanabara, Sepetiba, u Ilha Grande). L-għoljiet kostali jestendu minn Cabo Frio sal-Bajja ta’ Guanabara. Għoljiet iżolati jew gruppi ta’ muntanji jistgħu jilħqu altitudnijiet ta’ bejn 200 u 500 metru. L-artijiet għoljin jikkonsistu f’bosta firxiet ta’ muntanji li jdawru l-belt ta’ [[Rio de Janeiro|Rio]]. 

Dawn il-firxiet, li jistgħu jilħqu 1,000 metru f’altitudni, jisseparaw lil Rio minn São Paulo (Serra do Mar) u Rio de Minas Gerais (Serra da Mantiqueira). 

Fit-Tramuntana ta’ Rio de Janeiro, is-Serra dos Órgãos hija firxa ta’ muntanji b’qċaċet li jilħqu 2,000 metru. Il-Park Nazzjonali Serra dos Órgãos jipproteġi d-diversità rikka tal-flora u l-fawna tiegħu.

== Klima ==
Fl-istat ta’ Rio de Janeiro, jippredominaw klimi tropikali (fl-artijiet baxxi) u klimi tropikali ta’ altitudni għolja (fl-artijiet għoljin). Fiż-żona metropolitana ta’ Rio de Janeiro, tipprevali klima tropikali semi-umda, b’xita abbundanti fi sjuf sħan ħafna u xtiewi niexfa b’temperaturi ħfief. It-temperatura medja annwali tvarja minn 22°C sa 24°C, u x-xita hija bejn 1,000 u 1,500 mm fis-sena. Fl-elevazzjonijiet ogħla tar-reġjun ta’ Serrana, tiġi osservata klima tropikali ta’ artijiet għoljin, iżda bi sjuf kemxejn sħan u bix-xita u xtiewi kesħin u niexfa. It-temperatura medja annwali hija ta’ 16°C. Fil-biċċa l-kbira tas-Serra Fluminense, il-klima hija wkoll tropikali fl-altitudni, iżda bi sjuf li jvarjaw bejn sħan u ħafif u l-aktar bix-xita, u xtiewi kesħin u niexfa b’xita qawwija, li toqrob l-2,500 mm fis-sena f’xi żoni.

== Storja ==
Fi żmien l-indipendenza tal-[[Brażil]] fl-1822, il-provinċja ta’ Rio de Janeiro kellha l-istess konfini amministrattivi bħall-istat attwali. Fl-1834, Rio saret muniċipalità newtrali, indipendenti mill-provinċja, u żammet l-istatus tal-kapitali tal-pajjiż, pożizzjoni li kienet ilha żżomm mill-1763. Il-kapitali provinċjali mbagħad ġiet trasferita għal Niterói. 

Il-proklamazzjoni tar-Repubblika fl-1889 trasformat il-provinċji kollha fi stati federati. Sentejn wara, fl-1891, it-territorju tal-belt ta’ Rio de Janeiro ġie nnominat bħala distrett federali. 

Għalhekk, it-territorju tal-Istat ta’ Rio de Janeiro huwa limitat għall-periferija tal-kapitali federali, u l-belt ta’ Niterói kienet il-kapitali mill-1834 sal-1894 (il-liġi magħrufa bħala l-&quot;Ato Adicional&quot; tal-1834 hija l-att legali li elevat il-belt ta’ Niterói għall-istatus ta’ kapitali tal-istat), u mbagħad mill-ġdid mill-1903 sal-1975 (mill-1894 sal-1903, il-kapitali ġiet trasferita lejn Petrópolis). 

Fl-1960, bit-trasferiment tal-kapitali tal-pajjiż lejn Brasília, il-belt ta’ Rio de Janeiro ġiet trasformata fl-Istat ta’ Guanabara, immexxi minn gvernaturi. Fl-1975, seħħet bidla oħra, bl-għaqda tal-Istati ta’ Rio de Janeiro u Guanabara, li rrestawrat l-istatus tal-belt-stat ta’ muniċipalità, immexxija minn sindki.</text>
      <sha1>4jrjhhd0xr1bijbzzscqeoulbk7nqia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>332667</id>
      <parentid>332666</parentid>
      <timestamp>2026-10-04T17:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JovalQC</username>
        <id>21720</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Saħħa&quot; toħloq.</comment>
      <origin>332667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8848" sha1="esku932348y70dtrnzx9e3fh3sm2xo1" xml:space="preserve">{{Infobox|title=Stat ta' Rio de Janeiro &lt;Br&gt;
''Estado do Rio de Janeiro'' (pt)|titlestyle=background: #ccffcc|headerstyle=background: #ccffcc|image1=[[File:Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg|150px|left]] [[File:Brasão do estado do Rio de Janeiro.svg|80px|right]]|header1=Amministrazzjoni|label2=Pajjiż|data2={{Flagicon|BRA}} [[Brażil]]|label3=Kapital|data3=[[Rio de Janeiro]]|label4=Muniċipalitajiet|data4=92|label5=Reġjun|data5=[[Reġjun tax-Xlokk tal-Brażil|Reġjun tax-Xlokk]]|label6=President|data6=Cláudio Castro|header7=Demografija|label8=Popolazzjoni|data8=16,055,000 abitant (2022)|label9=Densità|data9=367 abitant/km2|header10=Ġeografija|label11=Żona|data11=43,696 km2|header12=Mappa|header13=[[File:Rio de Janeiro in Brazil.svg|300px]]|label14=Websajt|data14=http://www.governo.rj.gov.br}}

L- '''Istat ta' Rio de Janeiro''' (RJ) (pronunzjata bil- [[Lingwa Portugiża|Portugiż]] {{MSAPI|ˈʁi.u dʒi ʒɐˈne(j)ɾu}} fil [[Brażil|-]] lvant tar- reġjun tax-Xlokk .

Il-kapitali tagħha hija [[Rio de Janeiro]] .

Għandha erja ta' {{unité|43781 km2}}  u għandha madwar {{nombre|16055000|habitants}} skont iċ-ċensiment tal-2022, li huma kkonċentrati fuq il-kosta. Fl-2019, l-istat, li għandu 8.2 % tal-popolazzjoni Brażiljana, hija responsabbli għal 9.2 % tal-PDG tal-pajjiż,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://noticias.r7.com/prisma/o-que-e-que-eu-faco-sophia/descubra-quais-sao-os-15-estados-mais-ricos-do-brasil-15122019|titlu=Descubra quais são os 15 Estados mais ricos do Brasil|data=15 décembre 2019|sit=R7.com|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.terra.com.br/economia/infograficos/pib-estados/|titlu=100 maiores PIBs da agropecuária|sit=Terra|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados|titlu=Brasil - Cidades e Estados|sit=ibge.gov.br|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/|titlu=Projeção da população|sit=ibge.gov.br|lingwa=pt|data-aċċess=10 septembre 2020}}.&lt;/ref&gt;

== Ġeografija ==
L-istat ta’ Rio de Janeiro jista’ jinqasam fi tliet żoni ġeografiċi ewlenin: l-artijiet baxxi kostali (spiss imsejħa Baixada Fluminense), l-għoljiet kostali, u l-artijiet għoljin. Il-Baixada testendi tul il-kosta kollha, u toffri varjetà wiesgħa ta’ pajsaġġi (muntanji, bajjiet, duni, laguni, eċċ.) u tliet bajjiet (Guanabara, Sepetiba, u Ilha Grande). L-għoljiet kostali jestendu minn Cabo Frio sal-Bajja ta’ Guanabara. Għoljiet iżolati jew gruppi ta’ muntanji jistgħu jilħqu altitudnijiet ta’ bejn 200 u 500 metru. L-artijiet għoljin jikkonsistu f’bosta firxiet ta’ muntanji li jdawru l-belt ta’ [[Rio de Janeiro|Rio]]. 

Dawn il-firxiet, li jistgħu jilħqu 1,000 metru f’altitudni, jisseparaw lil Rio minn São Paulo (Serra do Mar) u Rio de Minas Gerais (Serra da Mantiqueira). 

Fit-Tramuntana ta’ Rio de Janeiro, is-Serra dos Órgãos hija firxa ta’ muntanji b’qċaċet li jilħqu 2,000 metru. Il-Park Nazzjonali Serra dos Órgãos jipproteġi d-diversità rikka tal-flora u l-fawna tiegħu.

== Klima ==
Fl-istat ta’ Rio de Janeiro, jippredominaw klimi tropikali (fl-artijiet baxxi) u klimi tropikali ta’ altitudni għolja (fl-artijiet għoljin). Fiż-żona metropolitana ta’ Rio de Janeiro, tipprevali klima tropikali semi-umda, b’xita abbundanti fi sjuf sħan ħafna u xtiewi niexfa b’temperaturi ħfief. It-temperatura medja annwali tvarja minn 22°C sa 24°C, u x-xita hija bejn 1,000 u 1,500 mm fis-sena. Fl-elevazzjonijiet ogħla tar-reġjun ta’ Serrana, tiġi osservata klima tropikali ta’ artijiet għoljin, iżda bi sjuf kemxejn sħan u bix-xita u xtiewi kesħin u niexfa. It-temperatura medja annwali hija ta’ 16°C. Fil-biċċa l-kbira tas-Serra Fluminense, il-klima hija wkoll tropikali fl-altitudni, iżda bi sjuf li jvarjaw bejn sħan u ħafif u l-aktar bix-xita, u xtiewi kesħin u niexfa b’xita qawwija, li toqrob l-2,500 mm fis-sena f’xi żoni.

== Storja ==
Fi żmien l-indipendenza tal-[[Brażil]] fl-1822, il-provinċja ta’ Rio de Janeiro kellha l-istess konfini amministrattivi bħall-istat attwali. Fl-1834, Rio saret muniċipalità newtrali, indipendenti mill-provinċja, u żammet l-istatus tal-kapitali tal-pajjiż, pożizzjoni li kienet ilha żżomm mill-1763. Il-kapitali provinċjali mbagħad ġiet trasferita għal Niterói. 

Il-proklamazzjoni tar-Repubblika fl-1889 trasformat il-provinċji kollha fi stati federati. Sentejn wara, fl-1891, it-territorju tal-belt ta’ Rio de Janeiro ġie nnominat bħala distrett federali. 

Għalhekk, it-territorju tal-Istat ta’ Rio de Janeiro huwa limitat għall-periferija tal-kapitali federali, u l-belt ta’ Niterói kienet il-kapitali mill-1834 sal-1894 (il-liġi magħrufa bħala l-&quot;Ato Adicional&quot; tal-1834 hija l-att legali li elevat il-belt ta’ Niterói għall-istatus ta’ kapitali tal-istat), u mbagħad mill-ġdid mill-1903 sal-1975 (mill-1894 sal-1903, il-kapitali ġiet trasferita lejn Petrópolis). 

Fl-1960, bit-trasferiment tal-kapitali tal-pajjiż lejn Brasília, il-belt ta’ Rio de Janeiro ġiet trasformata fl-Istat ta’ Guanabara, immexxi minn gvernaturi. Fl-1975, seħħet bidla oħra, bl-għaqda tal-Istati ta’ Rio de Janeiro u Guanabara, li rrestawrat l-istatus tal-belt-stat ta’ muniċipalità, immexxija minn sindki.

== It-tliet setgħat: l-amministrazzjoni tal-Istat ==
'''Fergħa leġiżlattiva'''. L-Assemblea Leġiżlattiva tal-Istat ta' Rio de Janeiro (Portugiż: ''Assembleia Legislativa do Estado do Rio de Janeiro'', ''ALERJ'') hija l-korp leġiżlattiv tal-istat u tinsab fil-Palazz Tiradentes fiċ-ċentru tal-belt, li qabel kienet is-sede tal-Kamra tad-Deputati Brażiljana. 

'''Fergħa eżekuttiva'''. Bħala l-kapitali tal-istat, il-belt ta' [[Rio de Janeiro]] hija wkoll is-sede tal-gvern tal-istat. Il-Palazz ta’ Guanabara (magħruf qabel bħala ''Paço Isabel''), li jinsab f’Laranjeiras, fin-nofsinhar tal-kapitali, huwa s-sede uffiċjali tal-fergħa eżekuttiva ta’ [[Rio de Janeiro]]. 

Il-Palácio Guanabara m'għandux jiġi konfuż mal-Palácio das Laranjeiras, li jinsab fl-istess lokal (''Rua Paulo Cesar Andrade, 407''), li hija r-residenza uffiċjali tal-Gvernatur ta' Rio de Janeiro, Cláudio Bomfim de Castro e Silva, elett mill-ġdid fl-2022. 

'''Fergħa ġudizzjarja'''. Il-Qorti tal-Ġustizzja ta’ Rio de Janeiro (''Tribunal de Justiça do Rio de Janeiro'', jew ''TJRJ'') għandha l-qorti ċentrali tagħha fiċ-ċentru tal-belt, iżda mill-2013 sa Lulju 2018, xi sezzjonijiet ta’ din il-qorti ġew rilokati f’lokal ieħor, Cidade Nova.

== Muniċipalijet ==
L-akbar bliet tal-istat:

* Rio de Janeiro (6,688,927 abitant) 
* São Gonçalo (1,077,687 abitant) 
* Duque de Caxias (914,383 abitant) 
* Nova Iguaçu (818,875 abitant) 
* Niterói (511,786 abitant) 
* Belfort Roxo (508,614 abitant) 
* Campos dos Goytacazes (503,424 abitant) 
* São João de Meriti (471,888 abitant) 
* Petrópolis (305,687 abitant) 
* Volta Redonda (271,998 abitant) 
* Macaé (251,631 abitant) 
* Magé (243,657 abitant) 
* Itaboraí (238,695 abitant) 
* Cabo Frio (222,528 abitant) 
* Angra dos Reis (200,407 abitant)

== Saħħa ==
L-istat huwa wieħed mill-aqwa moqdija fil-pajjiż f'termini ta' servizzi mediċi. Hemm netwerk estensiv ta' sptarijiet federali, statali, u muniċipali, flimkien ma' kliniċi u unitajiet tal-kura iżgħar mifruxa madwar l-istat. Klassifika tal-2017 indikat li s-sistema tal-kura tas-saħħa tal-kapitali tal-istat kienet l-10 l-aqwa fil-pajjiż; Resende kklassifikat fit-13-il post u Três Rios fil-15-il post, fost bliet oħra&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://exame.com/brasil/as-cidades-com-a-melhor-saude-do-pais-mas-que-deixam-a-desejar/|titlu=As cidades com a melhor saúde do país (mas que deixam a desejar)|sit=Exame|lingwa=pt-br|data-aċċess=2026-10-04}}&lt;/ref&gt;. 

Uħud mill-aktar sptarijiet magħrufa jinkludu: l-Istitut Nazzjonali tal-Kanċer (INCA), l-Istitut Nazzjonali tat-Traumatoloġija u l-Ortopedija (INTO), l-Istitut Nazzjonali tal-Kardjoloġija (INC), l-Isptar Federali ta' Jacarepaguá (Cardoso Fontes), l-Isptar Federali ta' Andaraí, l-Isptar Federali ta' Bonsucesso, l-Isptar Federali ta' Lagoa, l-Isptar Federali ta' Ipanema, l-Isptar Federali tal-Aġenti tal-Istat, l-Isptarijiet Statali ta' Rio Getúlio Vargas u Carlos Chagas fil-kapitali, Adão Pereira Nunes f'Duque de Caxias, l-Isptar Muniċipali ta' Paulino Werneck u l-Istitut Philippe Pinel fil-kapitali, fost oħrajn&lt;ref&gt;{{Ċita web|url=https://www.gov.br/saude/acl_users/credentials_cookie_auth/require_login?came_from=https%3A//www.gov.br/saude/pt-br/canais-de-atendimento/ouvsus/fale-com-a-ouvidoria/hospitais-federais-do-ministerio-da-saude-no-rio-de-janeiro|titlu=}}&lt;/ref&gt;.

== Referenzi ==</text>
      <sha1>esku932348y70dtrnzx9e3fh3sm2xo1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>