Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Diskussjoni utent:ToniSant 3 22563 332953 331128 2026-10-17T22:03:54Z Joe Gatt 9805 Rigward ħolqa li m'għadiex tiffunzjona fil-paġna ta' Toni Sant 332953 wikitext text/x-wiki '''''L-aħjar mod biex tagħmel kuntatt miegħi dwar dak li għandu x'jaqsam ma' mt.wikipedia huwa billi tħalli messaġġ hawn.''''' ''If you prefer to communicate in English, please feel free to leave a message on [[en:User_talk:ToniSant|my en.wikipedia talk page]] instead.'' <hr> Biex tipproponi paġna għat-tħassir minni bħala amministratur tal-Wikipedija bil-Malti uża l-mudell '''<nowiki>{{Ħassar}}</nowiki>''' jew '''<nowiki>{{Ħassar minnufih}}</nowiki>''' u l-paġna tidher [[:Kategorija:Proposti għat-tħassir minnufih|hawn]] minn fejn titħassar skont il-bżonn. Grazzi! {{Arkivju_tad-diskussjoni}} <hr> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == [[Lingwa Latvjana]] == Hello Toni. I have moved the article to [[Lingwa Latvjana]] and added [[Kategorija:Latvja]]. Could you please confirm which language category would be most appropriate for the article, or add the locally preferred category when convenient? Thank you. [[Utent:MargaritaPLV|MargaritaPLV]] ([[Diskussjoni utent:MargaritaPLV|d]]) 13:30, 13 Lulju 2026 (UTC) :@[[Utent:MargaritaPLV|MargaritaPLV]]: Għażilt [[:Kategorija:Lingwi Indo-Ewropej]] għalissa, għalkemm naħseb li [[:Kategorija:Lingwi Baltiċi]] tkun aħjar, la darba noħolquha, bħala sotto-kategorija ta' dik il-kategorija. X'taħseb? Grazzi. -- [[Utent:ToniSant|ToniSant]] ([[Diskussjoni utent:ToniSant|d]]) 16:08, 14 Lulju 2026 (UTC) ::Naqbel miegħek. Kategorija:Lingwi Baltiċi bħala sotto-kategorija ta’ Kategorija:Lingwi Indo-Ewropej tkun għażla tajba. Grazzi! [[Utent:MargaritaPLV|MargaritaPLV]] ([[Diskussjoni utent:MargaritaPLV|d]]) 16:19, 14 Lulju 2026 (UTC) :::Intant ħloqt [[:Kategorija:Lingwi Baltiċi]] u fiha eventwalment jidħlu wkoll artikli oħra relevanti, bħal [[Lingwa Litwana]] u oħrajn, la darba jinħolqu. Forsi anke artiklu dwar il-[[Lingwi Baltiċi|lingwi Baltiċi]] li bħala [[lv:Baltu_valodas]] jidher tajjeb u faċli biex jinqaleb għall-Malti. ;) -- [[Utent:ToniSant|ToniSant]] ([[Diskussjoni utent:ToniSant|d]]) 16:21, 14 Lulju 2026 (UTC) ::::Grazzi ħafna tal-għajnuna u tas-suġġeriment! Se nikkunsidra li nikteb artiklu dwar il-lingwi Baltiċi. Skont kemm ikolli ħin fix-xhur li ġejjin, aktarx inkun nista’ naħdem fuqu f’Settembru jew Ottubru [[Utent:MargaritaPLV|MargaritaPLV]] ([[Diskussjoni utent:MargaritaPLV|d]]) 18:01, 14 Lulju 2026 (UTC) :::::Tajjeb ħafna @[[Utent:MargaritaPLV|MargaritaPLV]]! Meta jkollok bżonn tiddejjaqx tħallili nota hawn. Grazzi u prosit mill-ġdid. -- [[Utent:ToniSant|ToniSant]] ([[Diskussjoni utent:ToniSant|d]]) 13:08, 15 Lulju 2026 (UTC) == Ħolqa li m'għadiex tiffunzjona == Kemm niġbidlek l-attenzjoni tiegħek, jekk jgħoġbok, li fil-paġna tal-utent tiegħek, fit-taqsima "Għodda utli", għandek ħolqa imsejjha "Dizzjunarju Malti", li sfortunatament m'għadhiex tiffunzjona. —[[Utent:Joe Gatt|Joe Gatt]] ([[Diskussjoni utent:Joe Gatt|d]]) 22:03, 17 Ottubru 2026 (UTC) hlki9gjee949x1u8bzy7ygppv0tklqi Miss Grand International 0 24632 332951 321660 2026-10-17T17:06:25Z Ddjingjing 20131 /* Ir-Rebbieħa */ 332951 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organizzazzjoni | isem = Miss Grand International | stampa = | stampa_desk = Kuruna għar-rebbieħa ta ’Miss Grand International | abbrevjazzjoni = MGI jew MGIO | mottu = {{en}} Stop the wars and violence | formazzjoni = 6 ta ’Novembru 2013 | tip = Organizzazzjoni mhux governattiva | stat_legali = Kumpanija | għan = [[Konkors tas-sbuħija]] | kwartieri_ġenerali = {{flagicon|THA}} [[Bangkok]], [[Thailand]] | lokazzjoni = 1213/414, Soi Lat Phrao 94 (Pancha Mit), Lat Phrao Road, Phapphla, Wang Thonglang, Bangkok, Thailand | sħubija = Aktar minn 70 pajjiż | lingwa = Lingwa Ingliża | titlu_kap = President | kap_isem = {{flagicon|THA}} Nawat Itsaragrisil | titlu_kap2 = Viċi President | kap_isem2 = {{flagicon|THA}} Teresa Chaivisut | titlu_kap3 = Miss Grand International | kap_isem3 = {{flagicon|VEN}} Valentina Figuera | baġit = {{increase}} {{US$|1095501.41|link=yes}} | staff =35 | voluntieri = 0 | sit_elettroniku = [http://www.missgrandinternational.com/ Websajt Uffiċjali] }} {{multiple image | align=right |header=Miss Grand Malta|header align=center|header background=gold|backround color=pink|total width=180|direction=vertical|perrow=2 | image1=|caption1=<center>'''Miss Grand Malta 2016'''<br/>Christine Mifsud | image2=|caption2=<center>'''Miss Grand Malta 2015'''<br/>Sarah Marcieca | image3=|caption3=<center>'''Miss Grand Malta 2014'''<br/>ajana Laketić }} '''Miss Grand International''' huwa konkors internazzjonali tas-sbuħija, li sar kull sena mill-2013 fit-[[Tajland]]ja u jitqies ukoll bħala t-tielet l-akbar konkors tas-sbuħija fid-dinja.<ref name=grand>{{cite web|url=https://f-magazine.online/miss-grand-australia/|titlu=Miss Grand Australia Beauty Pageant|lingwa=en|awtur=Brigitte Ferguson|work=F Magazine Online|data=2019-07-07|aċċess=2019-11-11|dataarkivju=2019-11-11|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20191111172130/https://f-magazine.online/miss-grand-australia/|data-aċċess=2019-12-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191111172130/https://f-magazine.online/miss-grand-australia/|arkivju-data=2019-11-11|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.globalbeauties.com/news/2019/2/12/meenakshi-chaudhary-miss-india-grand-is-miss-grand-slam-2018|titlu=Meenakshi Chaudhary, Miss India Grand, is Miss Grand Slam 2018!|data=2019-02-12|aċċess=2019-11-12|awtur=Global Beauties|dataarkivju=2019-07-13|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20190713163525/https://www.globalbeauties.com/news/2019/2/12/meenakshi-chaudhary-miss-india-grand-is-miss-grand-slam-2018|lingwa=en|data-aċċess=2019-12-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190713163525/https://www.globalbeauties.com/news/2019/2/12/meenakshi-chaudhary-miss-india-grand-is-miss-grand-slam-2018|arkivju-data=2019-07-13|url-status=dead}}</ref><ref name=tayang>{{cite web|url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/185963-miss-grand-international-primer-2017-elizabeth-clenci-stop-the-war-advocacy|titlu=Miss Grand International: A Pageant for Peace|awtur=Voltaire E. Tayag|data=2017-10-21|aċċess=2019-11-11|lingwa=en|work=The Rappler|dataarkivju=2018-07-15|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20180715010955/https://www.rappler.com/life-and-style/specials/185963-miss-grand-international-primer-2017-elizabeth-clenci-stop-the-war-advocacy}}</ref><ref name=villano>{{cite web|url=https://www.rappler.com/life-and-style/1019-lifestyle/243115-things-to-know-about-miss-grand-international-pageant|titlu=What you need to know about the Miss Grand International pageant|awtur=Alexa Villano|lingwa=en|work=The Rappler|data=2019-10-23|aċċess=2019-11-11|dataarkivju=2019-10-24|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20191024003443/https://www.rappler.com/life-and-style/1019-lifestyle/243115-things-to-know-about-miss-grand-international-pageant}}</ref> [[Malta]] ssieħbet f’konkors «Miss Grand International» tliet darbiet mill-2014-2016. == Ir-Rebbieħa == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |+ ! Snin ! Miss Grand International ! Pajjiżi ! Postijiet ospitanti ! Parteċipanti |- | align="center"|2013 | Janelee Chaparro<ref name=tayang/> | {{flag|Pwerto Riko}} | Nonthaburi, [[Tajlandja]] | align="center"|71 |- | align="center"|2014 | Lees Garcia<ref name=leesg>{{cite web|url=https://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba/|titlu=Miss Grand International Lees Garcia is in Juba|awtur=Hot in Juba|lingwa=en|dataarkivju=2017-09-27|data=2014|aċċess=2019-11-12|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20170927070901/http://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba|data-aċċess=2019-12-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170927070901/http://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba|arkivju-data=2017-09-27|url-status=dead}}</ref><ref name=lees>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=rqfdBdjS09Y|titlu=Lees Garcia - Miss Grand International 2014 Inside The Refugee Camp|awtur=Miss Grand International|data=2015-05-23|aċċess=2019-11-11|lingwa=en}}</ref> | {{flag|Kuba}} | [[Bangkok]], [[Tajlandja]] | align="center"|85 |- | rowspan="2" align="center"| 2015 | Anea Garcia<ref name=anea>{{cite web|lingwa=en|url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/sexual-assault-allegations-engulf-miss-grand-international-as-claire-parker-adopts-crown-20160401-gnvkz3.html|titlu=Sexual assault allegations engulf Miss Grand International as Claire Parker adopts crown|data=2016-03-02|aċċess=2019-11-11|awtur=Jenna Clarke|work=The Sydney Morning Herald|dataarkivju=2019-11-11|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20191111164238/https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/sexual-assault-allegations-engulf-miss-grand-international-as-claire-parker-adopts-crown-20160401-gnvkz3.html?js-chunk-not-found-refresh=true}}</ref> | {{flag|Repubblika Dominikana}} | rowspan="2"|[[Bangkok]], [[Tajlandja]] | rowspan="2" align="center"|77 |- | Claire Elizabeth Parker<ref name=anea/> | {{flag|Awstralja}} |- | align="center"| 2016 | Ariska Putri Pertiwi<ref name=tayang/><ref name=brazil>{{cite web|url=http://www.concursonacionaldebeleza.com.br/internacionais/2017/4/21/conhea-detalhes-sobre-o-miss-grand-international-2017|titlu=Conheça os detalhes sobre o Miss Grand International 2017!|awtur=Concurso Nacionalde Beleza|data=2017-04-21|aċċess=2018-04-27|lingwa=pt|data-aċċess=2019-12-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190508071430/http://www.concursonacionaldebeleza.com.br/internacionais/2017/4/21/conhea-detalhes-sobre-o-miss-grand-international-2017|arkivju-data=2019-05-08|url-status=dead}}</ref> | {{flag|Indoneżja}} | [[Las Vegas]], [[Stati Uniti]] | align="center"|74 |- | align="center"| 2017 | María José Lora<ref name=winner>{{cite web|url=https://www.globalbeauties.com/news/2017/10/25/miss-grand-international-2017-is-miss-xxx|titlu=Miss Grand International 2017 is Miss Peru!|awtur=Global Beauties|data=2017-10-25|aċċess=2018-04-27|lingwa=en|data-aċċess=2019-12-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190508071430/https://www.globalbeauties.com/news/2017/10/25/miss-grand-international-2017-is-miss-xxx|arkivju-data=2019-05-08|url-status=dead}}</ref> | {{flag|Perù}} | Phú Quốc, [[Vjetnam]]<ref name=press/> | align="center"|77 |- | align="center"| 2018 | Clara Sosa<ref name=clara>{{cite web|url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/215210-miss-grand-international-2018-winner-clara-sosa-faints-on-stage|titlu=Miss Grand International 2018 Clara Sosa faints on stage after winning title|awtur=Rappler.com|data=2018-10-26|aċċess=2018-11-12|lingwa=en|dataarkivju=2018-11-23|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20181123064856/https://www.rappler.com/life-and-style/specials/215210-miss-grand-international-2018-winner-clara-sosa-faints-on-stage}}</ref><ref name=india>{{cite book|url=https://books.google.co.th/books?id=JdqZDwAAQBAJ&pg=PA28&lpg=PA28&dq=Miss+Grand+International+Asia+America&source=bl&ots=fgthRK-HAX&sig=ACfU3U2wXTs1b7TR9mFWrQAjk0Hp6E0zPw&hl=th&sa=X&ved=2ahUKEwif36TflePlAhXbiHAKHXv1At84ChDoATAPegQICRAB#v=onepage&q=Miss%20Grand%20International%20Asia%20America&f=false|titlu=Current Affairs Capsule October 2018|page=28|volume=October 2018|year=2018|awtur=Testbook.com|publisher=Testbook.com|lingwa=en}}</ref> | {{flag|Paragwaj}} | [[Yangon]], [[Mjanmar]] | align="center"|75 |- | align="center"| 2019 |Valentina Figuera<ref name=metro>{{cite web|url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2019/10/28/valentina-figuera-conquista-miss-grand-international-tierra.html|titlu=Valentina Figuera conquista Miss Grand International en su tierra|awtur=Metro Puerto Rico|data=2019-10-28|aċċess=2019-10-30|lingwa=pt|dataarkivju=2019-11-05|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20191105070631/https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2019/10/28/valentina-figuera-conquista-miss-grand-international-tierra.html|}}</ref> | {{flag|Veneżwela}} | [[Caracas]], [[Veneżwela]] | align="center"|60 |- | align="center"| 2020 | Abena Appiah | {{flag|Stati Uniti}} | [[Bangkok]], [[Tajlandja]] | align="center"|63 |- | align="center"| 2021 | Nguyễn Thúc Thùy Tiên | {{flag|Vjetnam}} | [[Bangkok]], [[Tajlandja]] | align="center"|59 |- | align="center"| 2022 | Isabella Menin | {{flag|Brażil}} | [[Ġakarta]], [[Indoneżja]] | align="center"|68 |- | align="center"| 2023 | Luciana Fuster | {{flag|Perù}} | [[Ho Chi Minh (belt)|Ho Chi Minh]], [[Vjetnam]] | align="center"|69 |- | rowspan="2" align="center"| 2024 | Rachel Gupta | {{flag|Indja}} | rowspan="2"|[[Bangkok]], [[Tajlandja]] | rowspan="2" align="center"|68 |- | Christine Juliane Opiaza | {{flag|Filippini}} |- | align="center"| 2025 | Emma Tiglao | {{flag|Filippini}} | [[Bangkok]], [[Tajlandja]] | align="center"|77 |- | align="center"| 2026 | Jihan Dimack | {{flag|Tanżanija}} | [[Bangkok]], [[Tajlandja]] | align="center"|77 |} ===Gallerija tar-Rebbieħa=== <gallery> Stampa:Emma Mary Tiglao.jpg|<center>'''Miss Grand International 2025'''</center><center>Emma Tiglao<br/>[[Filippini]]</center> Stampa:CJ Opiaza during Miss Iligan 2025.jpg|<center>'''Miss Grand International 2024'''</center><center>Christine Juliane Opiaza<br/>[[Filippini]]</center> Stampa:Luciana Fuster 2023.png|<center>'''Miss Grand International 2023'''</center><center>Luciana Fuster<br/>[[Perù]]</center> Stampa:Isabella Menin.png|<center>'''Miss Grand International 2022'''</center><center>Isabella Menin<br/>[[Brażil]]</center> Stampa:Nguyễn Thúc Thùy Tiên 2021.png|<center>'''Miss Grand International 2021'''</center><center>Nguyễn Thúc Thùy Tiên<br/>[[Vjetnam]]</center> Stampa:Abena Akuaba Appiah.png|<center>'''Miss Grand International 2020'''</center><center>Abena Appiah<br/>[[Stati Uniti]]</center> Stampa:Valentina Figuera Morales.png|<center>'''Miss Grand International 2019'''</center><center>Valentina Figuera<br/>[[Veneżwela]]</center> Stampa:Clara Sosa on FarangDay.jpg|<center>'''Miss Grand International 2018'''</center><center>Clara Sosa<br/>[[Paragwaj]]</center> Stampa:Miss Grand International 2017 visited Embassy of Peru in Bangkok 01 (cropped).jpg|<center>'''Miss Grand International 2017'''</center><center>María José Lora<br/>[[Perù]]</center> Stampa:Ariska Putri Pertiwi in Ministry of Tourism and Creative Economy of The Republic of Indonesia Press Conference (1) (cropped).jpg|<center>'''Miss Grand International 2016'''</center><center>Ariska Putri Pertiwi<br/>[[Indoneżja]]</center> Stampa:Claire Parker.png|<center>'''Miss Grand International 2015''' </center><center>Claire Elizabeth Parker<br/>[[Awstralja]]</center> Stampa:Daryanne Lees.png|<center>'''Miss Grand International 2014''' </center><center>Lees Garia<br/>[[Kuba]]</center> Stampa:Janelee Chaparro.png|<center>'''Miss Grand International 2013''' </center><center>Janelee Chaparro <br/>[[Pwerto Riko]]</center> </gallery> == Rappreżentanti ta ’Malta == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |+ ! Snin ! Miss Grand Malta ! Kompetizzjonijiet nazzjonali ! Bliet ! Riżultati ! Premjijiet Speċjali |- | align="center"|[[Stampa:Flag of Thailand.svg|22px]] 2013 || align="center" colspan="5" {{n/a|L-ebda rappreżentant}} |- | align="center"|[[Stampa:Flag of Thailand.svg|22px]] 2014 ||Dajana Laketić<ref>{{cite web|url=http://www.missgrandinternational.com/?page=contestant_detail&cont=466|titlu=Miss Grand Malta 2014|data=2014|aċċess=2019-12-17|awtur=Miss Grand International Organization|lingwa=en|dataarkivju=2019-05-29|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20190529054839/http://www.missgrandinternational.com/?page=contestant_detail&cont=466}}</ref>||align=center|–||align=center|[[San Ġwann (Malta)|San Ġwann]]||align=center|''L-ebda tqegħid''||align=center|– |- | align="center"|[[Stampa:Flag of Thailand.svg|22px]] 2015 ||Sarah Marcieca<ref name=sarah>{{cite web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2015-06-17/newspaper-lifestyleculture/Sarah-Mercieca-crowned-Miss-Malta-2015-6736137432|titlu=Sarah Mercieca crowned Miss Malta 2015|awtur=Independent.com|dara=2015-06-17|aċċess=2019-12-17|lingwa=en|dataarkivju=2018-11-22|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20181122024601/https://www.independent.com.mt/articles/2015-06-17/newspaper-lifestyleculture/Sarah-Mercieca-crowned-Miss-Malta-2015-6736137432}}</ref>||align=center|Rebbieħ — Miss Malta 2015</br><small>(Miss Grand Malta 2015)</small><ref name=sarah/>||align=center|[[Ħal Balzan]]||align=center|''L-ebda tqegħid''||align=center|– |- | align="center"|[[Stampa:Flag of the United States.svg|22px]] 2016 ||Christine Mifsud<ref>{{cite web|url=http://www.missgrandinternational.com/?page=contestant_detail&cont=1351|titlu=Miss Grand Malta 2016|data=2016|aċċess=2019-12-17|awtur=Miss Grand International Organization|lingwa=en|dataarkivju=2019-05-29|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20190529042537/http://www.missgrandinternational.com/?page=contestant_detail&cont=1351}}</ref>||align=center|1st runner-up — Miss Universe Malta 2016</br><small>(Miss Grand Malta 2016)</small><ref>{{cite web|url=https://www.eve.com.mt/2016/08/29/martha-fenech-is-miss-universe-malta-2016/|titlu=MARTHA FENECH IS MISS UNIVERSE MALTA 2016|awtur=Benjamin Sant|data=2016-08-29|aċċess=2019-12-17|lingwa=en|dataarkivju=2018-01-07|urlarkivju=https://web.archive.org/web/20180107130001/https://www.eve.com.mt/2016/08/29/martha-fenech-is-miss-universe-malta-2016/|9=|data-aċċess=2019-12-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200919001710/https://www.eve.com.mt/2016/08/29/martha-fenech-is-miss-universe-malta-2016/|arkivju-data=2020-09-19|url-status=dead}}</ref>||align=center|[[Fgura]]||align=center|''L-ebda tqegħid''||align=center|– |- | align="center" colspan="6" {{n/a|Mill-2017: L-ebda rappreżentant}} |} == Referenzi == {{Referenzi|2}} == Ħoloq esterni== {{Commonscat}} * [http://www.missgrandinternational.com/ Websajt Uffiċjali] * [https://www.facebook.com/MISSGRANDINTERNATIONAL/ Miss Grand International] fuq [[Facebook]] * [https://www.instagram.com/missgrandinternational/ Miss Grand International] fuq [[Instagram]] * [https://twitter.com/missgrandinter Miss Grand International] fuq [[Twitter]] * Filmat ta '[https://www.youtube.com/user/missgrandinter Miss Grand International] fuq [[Youtube]] [[Kategorija:Konkors tas-sbuħija]] joqo84p00p222x8kpl4pugpa48g90dv Kunvent ta' Kristu f'Tomar 0 30166 332954 315461 2026-10-18T07:19:00Z Kent Wang 28970 Żieda ta' gallerija b'kitbiet tradotti mit-Taljan; Użu tal-istampa minn Wikidata; Chapterhouse window of the Convent of Christ (Tomar) 74.jpg; Charola in Convent of Christ - interior 57.jpg; Charola in Convent of Christ - interior 66.jpg; Claustro do Cemitério, Convento de Cristo 47.jpg; Convento de Cristo - Church Portal.jpg; Tneħħija ta’ stampi doppji mill-gallerija 332954 wikitext text/x-wiki [[Stampa:{{#property:P18}}|daqsminuri|]] Il-'''Kunvent ta' Kristu f'Tomar''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Convento de Cristo/Mosteiro de Cristo em Tomar'') huwa eks kunvent [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] f'Tomar, il-[[Portugall]]. Oriġinarjament kienet fortizza tat-Templari tas-seklu 12, iżda meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-membri tal-fergħa Portugiża saru l-Kavallieri tal-Ordni ta' [[Ġesù|Kristu]], li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kumpless tal-kunvent u tal-kastell huwa [[monument]] [[Storja|storiku]] u [[Kultura|kulturali]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-04}}</ref> == Storja == === Templari === Il-kunvent ġie stabbilit mill-Ordni tal-Kavallieri Templari fl-1118. Il-kostruzzjoni tiegħu baqgħet għaddejja sal-aħħar tas-seklu 12 bil-kostruzzjoni tal-oratorju f'wieħed mill-angoli tal-kastell, li tlesta mill-Gran Mastru [[D. Gualdim Pais]] (għall-ħabta tal-1160). Lejn xi l-1190 ġie ċċirkondat iżda rreżista l-armati tal-kaliff [[Abu Yusuf al-Mansur]] li rnexxielu jaħkem il-fortizzi fin-Nofsinhar. Plakka twaħħlet ħdejn id-daħla tal-kastell biex jitfakkar dan l-avveniment.<ref>{{Ċita web|url=http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=4718|titlu=Monumentos|data=2015-11-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-05-04|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151126062144/http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=4718|arkivju-data=2015-11-26|url-status=bot: unknown}}</ref> Matul it-tieni kwart tas-seklu 13, il-kontroll ta' Tomar għadda għand it-Templari, u r-raħal sar is-sede tagħhom. Il-kastell sar parti integrali mis-sistema tad-difiża li ħolqu t-Templari biex isaħħu l-fruntiera tar-Renju [[Kristjaneżmu|Kristjan]] żagħżugħ kontra l-[[Għarab]] Iberiċi, li dak iż-żmien kienu qed jokkupaw l-inħawi sa bejn wieħed u ieħor ix-xmara Tagus. Madankollu, wara x-xoljiment tal-Ordni tat-Templari, fl-14 ta' Marzu 1319, u fuq talba tar-Re [[Denis tal-Portugall]], il-[[Papa Ġwanni XXII]] stabbilixxa l-Ordni ta' Kristu. Is-sede tal-eks Kavallieri Templari ġiet ikkonvertita fl-1357 fis-sede ta' din l-ordni l-ġdida. Il-knisja t-tonda (''rotunda'') famuża tal-kastell ta' Tomar inbniet ukoll fit-tieni nofs tas-seklu 12. Il-knisja, bħal xi knejjes oħra tat-Templari madwar l-[[Ewropa]], kienet immudellata fuq il-[[Koppla tal-Blata]] f'[[Ġerusalemm]], li kien maħsub mill-ġellieda tal-[[Kruċjata|Kruċjati]] li kienet fdal tat-Tempju ta' Salamun. Il-Knisja tas-Sepolkru Mqaddes ta' Ġerusalemm jaf ukoll serviet bħala mudell. === Ordni ta' Kristu === [[File:TomarChurchPlanCC3.svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:TomarChurchPlanCC3.svg|xellug|daqsminuri|Pjanta tal-knisja tal-Kunvent ta' Kristu f'Tomar. Il-knisja t-tonda tat-Templari (l-aħħar tas-seklu 12) hija indikata bl-[[aħmar]], filwaqt li n-navata Manwelina (il-bidu tas-seklu 16) hija indikata bil-[[blu]].]] Wara x-xoljiment tal-Ordni tat-Templari, fl-14 ta' Marzu 1319 (fuq talba tar-Re Denis tal-Portugall), il-Papa Ġwanni XXII stabbilixxa l-Ordni ta' Kristu. L-Ordni tat-Templari kienu ġew mgħakksa fil-biċċa l-kbira tal-Ewropa mill-1312 sal-1314, iżda fil-Portugall, il-membri, l-assi u parti mis-sħubijiet tagħha ġew ittrasferiti lejn l-Ordni ta' Kristu. Is-sede tal-eks Kavallieri Templari ġiet ikkonvertita fl-1357 fis-sede tal-ordni l-ġdida. B'hekk, għall-ħabta tal-ewwel nofs tas-seklu 15, tlesta x-xogħol biex l-oratorju tat-Templari jiġi adattat u jiddaħħal kor miftuħ fin-niċċa tal-Punent, bejn wieħed u ieħor lejn nofs l-għoli tal-ħajt. Li fadal minn dan l-adattament hu l-qafas tal-kolonnata bi ħnejja interna. Fl-istess żmien inbena l-palazz prinċipali. Matul l-apprendistat tal-Prinċep [[Enriku n-Navigatur]] li mbagħad sar il-mexxej (1417-1450), l-Ordni ta' Kristu bdiet il-kostruzzjoni ta' żewġ kjostri taħt it-tmexxija tal-arkitett [[Fernão Gonçalves]]: il-''Claustro do Cemitério'' (il-Kjostru taċ-Ċimiterju) u l-''Claustro das Lavagens'' (il-Kjostru tal-Ħasil). Qabel dawn ix-xogħlijiet kbar, Enriku beda jaħdem fuq il-kostruzzjoni tal-[[Kappella]] ta' San Ġorġ għall-ħabta tal-1426 u kien responsabbli għat-titjib urban fir-raħal ta' Tomar. Fl-1484, ir-Re D. Manwel (li sar il-Gran Mastru tal-Ordni fl-1484 u r-Re tal-Portugall fl-1495) ordna l-kostruzzjoni ta' sagristija (illum is-Sala tal-Passaġġ), li kkollegat il-kor mal-Kappella ta' San Ġorġ, u l-kor mal-ħajt tal-fortizza. Sal-aħħar tas-seklu, il-Ġeneral Kap tal-kunvent iddeċieda li jkabbar il-kunvent (għall-ħabta tal-1492), u ntefqu 3,500 reis fuq ix-xogħlijiet pubbliċi fl-1499: id-dar tal-patri superjuri, l-artal prinċipali, l-impjant tal-[[ħadid]] għan-niċċa, il-[[Pittura|pitturi]] u l-[[Skultura|iskulturi]], u l-kor kollha tkabbru jew ġew immudellati mill-ġdid. Wara laqgħa ġdida tal-Ġeneral Kap biex tiġi rriformata l-Ordni, fuq ordni tar-re fl-1503, il-Vila de Dentro ġiet esproprjata fi ħdan il-ħitan u ġiet magħluqa bid-Daħla tax-[[Xemx]] u bid-Daħla ta' Almedina. Fil-11 ta' Ottubru 1504, [[Francisco Lopes]] ġie nnominat bħala l-[[arkitett]] ewlieni tal-proġett mir-Re Ġwanni III, u ngħata 8,000 reis kull sena u 120 reis għall-ikel. Sal-1506, D. Manuel iddeċieda li jordna l-kostruzzjoni tan-navata tal-knisja. Is-suċċessur ta' Manwel I, ir-Re Ġwanni III, ordna d-demilitarizzazzjoni tal-ordni, u b'hekk saret ordni iktar [[Reliġjon|reliġjuża]] msejsa fuq l-istess prinċipji ta' Bernard ta' Clairvaux. Huwa ordna wkoll il-kostruzzjoni ta' kjostru ġdid fl-1557, li huwa wieħed mill-aqwa eżempji tal-arkitettura Rinaxximentali fil-Portugall. Fl-1581, wara kriżi tas-suċċessjoni, in-Nobbiltà Portugiża nġabret fil-Kunvent ta' Kristu f'Tomar u uffiċjalment irrikonoxxiet lil [[Filippu II ta' Spanja]] (Filippu I tal-Portugall) bħala r-re. Dan kien il-bidu tal-Unjoni Iberika (1581-1640), li matulha l-Kuruni tal-Portugall u ta' [[Spanja]] ġew magħqudin f'unjoni dinastika. L-akkwedott tal-Kunvent ta' Kristu nbena matul dan il-perjodu u tlesta fl-1614. == Arkitettura == [[File:Convento de Cristo - Church Portal.jpg|daqsminuri|259x259px|Id-daħla tal-knisja tal-Kunvent bi stil Manwelin.]] Il-kastell u l-Kunvent ta' Kristu huma eżempji tal-istil arkitettoniku Rumanesk, Gotiku, Manwelin u Rinaxximentali. === Kastell === Il-kastell ta' Tomar inbena għall-ħabta tal-1160 f'pożizzjoni strateġika, fuq għolja u qrib ix-xmara Nabão. Għandu ħajt difensiv fuq barra u ċittadella (''alcáçova'') b'fortizza fuq ġewwa. Il-fortizza, torri ċentrali b'funzjonijiet residenzjali u difensivi, ġiet introdotta fil-Portugall mit-Templari u hija waħda mill-eqdem fil-pajjiż. Xi ħaġa innovattiva oħra introdotta fil-Portugall mit-Templari (abbażi ta' deċennji ta' esperjenza fin-Normandija u fil-Brittanja u fi nħawi oħra) huma t-torrijiet tondi fil-ħitan ta' barra, li huma iktar reżistenti għall-attakki mit-torrijiet kwadri. Meta r-raħal ġie stabbilit, il-biċċa l-kbira tar-residenti kienu jgħixu f'abitazzjonijiet li kienu jinsabu fi ħdan il-ħitan protettivi ta' barra tal-kastell. === Knisja === [[File:Charola in Convent of Christ - interior 66.jpg|xellug|daqsminuri|242x242px|Il-knisja t-tonda minn ġewwa, imżejna b'pitturi u bi skulturi Gotiċi Aħħarin.]] Il-knisja t-tonda [[Rumanesk|Rumaneska]] hija knisja Kattolika tal-kastell (''charola'', ''rotunda'') li nbniet fit-tieni nofs tas-seklu 12 mill-Kavallieri Templari. Minn barra, il-knisja hija struttura poligonali b'sittax-il naħa, b'riffieda b'saħħithom, bi twieqi tondi u b'kampnar. Fuq ġewwa, il-knisja t-tonda għandha struttura ottagonali ċentrali, ikkollegata b'arkati ma' gallerija madwarha (ambulatorju). L-għamla ġenerali tal-knisja hija mmudellata fuq strutturi tondi simili f'Ġerusalemm: il-Moskea ta' Omar u l-Knisja tas-Sepolkru Mqaddes. Il-kapitelli tal-kolonni huma Rumaneski (tal-aħħar tas-seklu 12) u fihom motivi veġetali u tal-[[Annimal|annimali]], kif ukoll ix-xena ta' [[Danjel]] mal-[[Iljun|Iljuni]]. L-istil tal-kapitelli juri l-influwenza tal-artisti li ħadmu fuq il-[[Katidral]] ta' [[Coimbra]], li kien qed jinbena fl-istess żmien bħall-knisja t-tonda. Fuq ġewwa, il-knisja t-tonda hija mżejna minn fuq s'isfel bi skulturi u b'pitturi Gotiċi/Manwelini Aħħarin, li ġew miżjuda matul rinnovazzjoni sponsorjata mir-Re Manwel I li bdiet fl-1499. Il-pilastri tal-ottagonu ċentrali u l-ħitan tal-ambulatorju għandhom [[Statwa|statwi]] polikromatiċi ta' qaddisin u ta' anġli taħt baldakkini Gotiċi eżuberanti, filwaqt li l-ħitan u s-soqfa tal-ambulatorju huma mpittrin b'mudelli Gotiċi u b'panewijiet b'xeni mill-ħajja ta' Kristu. Il-pitturi ġew attribwiti lill-istudjo tal-pittur tal-qortiu ta' Manwel I, il-Portugiż [[Jorge Afonso]], filwaqt li t-tiżjin bl-iskulturi ġie attribwit lill-iskultur Fjamming [[Olivier de Gand]] u lill-Ispanjol [[Hernán Muñoz]]. Panew mill-aqwa li juri l-martirju ta' [[San Bastjan]], magħmul mill-pittur Portugiż [[Gregório Lopes]], ġie mpitter għall-Knisja t-Tonda u issa jinsab fil-[[Mużew]] Nazzjonali tal-[[Arti]] Antika f'[[Liżbona]]. === Navata Manwelina === [[File:Charola in Convent of Christ - interior 57.jpg|daqsminuri|Detall tal-knisja t-tonda; veduta min-navata.]] [[File:Chapterhouse window of the Convent of Christ (Tomar) 74.jpg|daqsminuri|It-tieqa elaborata famuża magħmula minn Diogo de Arruda fl-1510-1513.]] Matul l-amministrazzjoni tal-Prinċep Enriku n-Navigatur (l-ewwel nofs tas-seklu 15), ġiet miżjuda navata Gotika fil-knisja t-tonda tal-Kunvent, u b'hekk il-knisja t-tonda ġiet ikkonvertita f'apsida. Mill-1510 'il quddiem, ir-Re Manwel I ordna l-kostruzzjoni mill-ġdid tan-navata bl-istil ta' dak iż-żmien, jiġifieri taħlita ta' Gotiku Aħħari u Rinaxximent li l-istoriċi tal-arti spiss isejħula l-istil Manwelin. L-arkitetti involuti kienu l-Portugiż [[Diogo de Arruda]] u l-Ispanjol [[Juan de Castillo]] (''João de Castilho''). Minn barra, in-navata rettangolari hija miksija minn motivi Manwelini abbundanti, inkluż mostri Gotiċi, pinnakli Gotiċi u statwi u "ħbula" li jfakkru fiċ-ċimi li kienu jintużaw fil-bastimenti matul l-Era tal-Iskoperti, kif ukoll bis-Salib tal-Ordni ta' Kristu u l-emblema tar-Re Manwel I, l-isfera [[Astronomija|astronomika]]. It-Tieqa tal-Binja tal-Patri Superjuri (''Janela do Capítulo''), tieqa enormi viżibbli mill-Kjostru ta' Santa Barbara fil-faċċata tal-Punent tan-navata, fiha l-iżjed motivi Manwelini tipiċi: is-simboli tal-Ordni ta' Kristu u ta' Manwel I, u l-elaborazzjonijiet fantastiċi u bla preċedent ta' ħbula, qroll u motivi veġetali. Figura umana fuq in-naħa t'isfel tat-tieqa x'aktarx jirrappreżenta lid-disinjatur, Diogo de Arruda. Din it-tieqa tal-Kunvent tikkostitwixxi wieħed mill-kapulavuri tat-tiżjin Manwelin. Fuq in-naħa ta' fuq hemm tieqa ċirkolari żgħira u balavostri. Il-faċċata hija maqsuma b'żewġ settijiet ta' ċimi bl-għeqiedi. Ir-riffieda tondi fl-angoli huma mżejna b'takkalji ġganteski (b'allużjoni għall-investitura ta' Manwel I mill-Ordni tat-Takkalja mir-Re [[Renju Unit|Ingliż]] [[Enriku VII]]). Id-daħla tal-knisja hija magħmula minn portal laterali mill-aqwa, imżejjen ukoll b'motivi Manwelini abbundanti u bi statwi tal-[[Santa Marija|Madonna]] bil-Bambin, kif ukoll bil-Profeti tat-[[Testment il-Qadim|Testment l-Antik]]. Dan il-portal ġie ddisinjat minn [[João de Castilho]] għall-ħabta tal-1530. Fuq ġewwa, in-navata Manwelina hija kkollegata mal-knisja t-tonda Rumaneska bi ħnejja kbira. In-navata hija msaqqfa b'volti mrikkbin u għandha kor għoli li fl-imgħoddi kellu sedji Manwelini tal-kor, li b'xorti ħażina nqerdu mit-truppi invażuri ta' [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun]] fil-bidu tas-seklu 19. Taħt il-kor il-kbir hemm kamra li kienet tintuża bħala s-sagristija tal-knisja. It-tieqa tagħha hija t-tieqa l-kbira famuża li ġiet deskritta hawn fuq. === Kjostri === [[File:Claustro do Cemitério, Convento de Cristo 47.jpg|daqsminuri|Il-kjostru Gotiku taċ-ċimiterju (l-ewwel nofs tas-seklu 15).]] Il-Kunvent ta' Kristu f'Tomar għandu total ta' tmien kjostri li nbnew fis-sekli 15 u 16. Xi eżempji huma: * '''Claustro da Lavagem''' (il-Kjostru tal-Ħasil): kjostru Gotiku ta' żewġ sulari li nbena fl-1433 taħt Enriku n-Navigatur. L-ilbies tal-patrijiet kienu jinħaslu f'dan il-kjostru, li wassal biex jissemma hekk. * '''Claustro do Cemitério''' (il-Kjostru taċ-Ċimiterju): inbena wkoll taħt Enriku n-Navigatur; dan il-kjostru Gotiku kien il-post fejn indifnu l-kavallieri u l-patrijiet tal-Ordni. Il-kolonni doppji eleganti tal-ħnejjiet għandhom kapitelli mill-isbaħ b'motivi veġetali, u l-ħitan tal-ambulatorju huma mżejna b'madum tas-seklu 16. F'qabar Manwelin (għall-ħabta tal-1523) ġie midfun [[Diogo da Gama]], ħu n-navigatur [[Vasco da Gama]]. * '''Claustro de Santa Bárbara''' (il-Kjostru ta' Santa Barbara): inbena fis-seklu 16; it-tieqa l-kbira famuża u l-faċċata tal-Punent tan-navata Manwelina tal-knisja huma viżibbli minn dan il-kjostru. * '''Claustro de D. João III''' (il-Kjostru ta' Ġwanni III): inbeda taħt ir-Re Ġwanni III tal-Portugall u tlesta matul ir-renju ta' Filippu I tal-Portugall. L-ewwel arkitett kien [[Diogo de Torralva]], li beda x-xogħol fl-1557; il-kjostru tlesta fl-1591 mill-arkitett ta' Filippu I, it-[[Italja|Taljan]] [[Filippo Terzi]]. Dan il-kjostru mill-isbaħ fih żewġ sulari u jikkollega d-dormitorju tal-patrijiet mal-knisja. Jitqies bħala wieħed mill-iżjed eżempji importanti tal-arkitettura tal-[[Manjeriżmu]] fil-Portugall. Iż-żewġ sulari huma kkollegati ma' xulxin b'erba' garigori elikojdali eleganti, wieħed f'kull rokna tal-kjostru. == Sit ta' Wirt Dinji == Il-Kunvent ta' Kristu f'Tomar ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (i)''' "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur [[frott]] il-kreattività tal-[[bniedem]]"; u l-'''kriterju (vi)''' "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".<ref name=":0" /> == Gallerija == <gallery mode="packed"> File:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|Il-knisja tonda minn barra File:Casa do Capítulo, Convento de Cristo 75.jpg|Il-faċċata tal-Punent tal-knisja Manwelina File:Gargoyles in Convento de Cristo 85.jpg|Il-gargolli File:Charola in Convent of Christ - interior 60.jpg|Il-volta tax-Charola File:Paintings of the Charola, Convent of Christ 64.jpg|Pitturi ġewwa x-Charola File:Nova sacristia, Convento de Cristo 51.jpg|Is-sagristija l-ġdida File:Convento do Cristo (31).jpg|Il-kjostru ta' Ġwanni III </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Monasteri]] [[Kategorija:Portugall]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] dypshlbiap6adn05s5kabodii9fmmre Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall 0 30562 332955 332863 2026-10-18T07:19:37Z Kent Wang 28970 Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg 332955 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Belem Tower (46384128782).jpg|daqsminuri|249x249px|It-Torri ta' Belém.]] Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Portugall]] irratifika l-Konvenzjoni fit-30 ta' Settembru 1980, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/pt/|titlu=Portugal - UNESCO World Heritage Centre|data=2015-07-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150721102456/https://whc.unesco.org/en/statesparties/pt/|arkivju-data=2015-07-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Mill-2022, fil-Portugall hemm 17-il Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel erba' siti li tniżżlu fil-Portugall kienu l-[[Monasteru tal-Ġlormini]] u t-[[Torri ta' Belém]] f'[[Liżbona]], il-[[Monasteru ta' Batalha]], il-[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]], u r-raħal ta' [[Angra do Heroísmo]], fl-1983. L-iżjed siti reċenti li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kienu s-[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] fi [[Braga]] u l-[[Palazz ta' Mafra]] bil-park tal-kaċċa tiegħu fl-2019. Il-[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] huma l-unika sit naturali tal-Portugall; is-siti l-oħra kollha huma siti kulturali. Żewġ siti jinsabu fl-[[arċipelagu]] tal-[[Azores]]. Is-[[Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa]] u [[Siega Verde]] huma sit kondiviż ma' [[Spanja]], u huma l-unika sit transnazzjonali tal-Portugall. == Siti ta' Wirt Dinji == L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The Criteria for Selection|data=2016-06-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|arkivju-data=2016-06-12|url-status=bot: unknown}}</ref> NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal) {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" style="width:180px;" |Sit ! scope="col" class="unsortable" style="width:150px;" |Stampa ! scope="col" style="width:100px;" |Post ! scope="col" style="width:50px;" |Sena tad-deżinjazzjoni ! data-sort-type="number" scope="col" style="width:80px;" |Kriterji tal-Għażla ! class="unsortable" scope="col" |Deskrizzjoni |- ! scope="row" |[[Angra do Heroísmo|Żona Ċentrali tar-Raħal ta' Angra do Heroismo fl-Azores]] |[[File:Angra_do_Heroísmo_-_Sicht_vom_Obelisken_auf_Stadt_und_Hafenbucht_mit_Monte_Brasil.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Angra_do_Hero%C3%ADsmo_-_Sicht_vom_Obelisken_auf_Stadt_und_Hafenbucht_mit_Monte_Brasil.JPG|alt=Coastal town with white houses and churches with red roofs|150x150px]] |Gżira ta' Terceira |1983 |iv, vi (kulturali) |Ir-raħal ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 15 matul l-Era tal-Iskoperti. Għal 400 sena, sal-wasla tal-bastimenti li jaħdmu bl-istim, intuża bħala port għall-bastimenti sejrin lejn l-[[Afrika]] ekwatorjali u l-Indji tal-Lvant u tal-Punent, u lura lejn l-[[Ewropa]]. Is-sistemi ta' difiża tar-raħal jinkludu l-fortijiet ta' São Sebastiã u ta' São João Baptista. Hemm diversi knejjes [[Barokk|Barokki]]. Ir-raħal ġarrab ħsarat sinifikanti fit-terremot tal-1980 iżda minn dak iż-żmien ġie sostanzjalment irrestawrat.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/206/|titlu=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Monasteru tal-Ġlormini]] u t-[[Torri ta' Belém]] f'Liżbona |[[File:Torre_Belém_April_2009-4a.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Torre_Bel%C3%A9m_April_2009-4a.jpg|alt=White tower near the sea|150x150px]] |[[Liżbona]] |1983 |iii, vi (kulturali) |Kemm il-Monasteru kif ukoll it-Torri, li jinsabu fid-distrett ta' Belém f'[[Liżbona]] tul ix-xmara Tagus, huma marbutin simbolikament mal-Era tal-Iskoperti meta l-Portugall esplora d-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Monasteru ġie stabbilit għall-memorja tal-Prinċep Enriku n-Navigatur u għall-patrijiet biex ikunu jistgħu jitolbu għar-re u għall-baħħara. It-Torri (fl-istampa) inbena biex jitfakkar il-vjaġġ ta' [[Vasco da Gama]] u biex il-port jiġi protett. Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 16 bl-istil Manwelin. Modifika minuri taż-żona ta' lqugħ tas-sit saret fl-2008.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/263/|titlu=Monastery of the Hieronymites and Tower of Bel&eacute;m in Lisbon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Monasteru ta' Batalha]] |[[File:BatalhaFacade1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BatalhaFacade1.jpg|alt=Gothic church|150x150px]] |Batalha |1983 |i, ii (kulturali) |Il-Monasteru Dumnikan ta' Batalha nbena fil-bidu tas-seklu 15 biex titfakkar ir-rebħa Portugiża fuq il-Kastiljani fil-Battalja ta' Aljubarrota fl-1385. Il-monasteru huwa kapulavur tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]], b'żidiet li saru wara bl-istil Manwelin. Għal iktar minn żewġ sekli, intuża bħala studjo tax-xogħol importanti għall-monarkija Portugiża, bħala sit fejn ġew stabbilit l-karatteristiċi tal-arti nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/264/|titlu=Monastery of Batalha|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] |[[File:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|alt=Christian religious building with a bell|150x150px]] |Tomar |1983 |i, vi (kulturali) |Il-kunvent ġie stabbilit fis-seklu 12 bħala fortizza tat-Templari. Meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-fergħa Portugiża nbidlet fil-Kavallieri tal-Ordni ta' Kristu li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kunvent inbena tul diversi sekli u fih elementi tal-arkitettura [[Rumanesk|Rumaneska]], Gotika, Manwelina, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]], Barokka u [[Manjeriżmu|Manjerista]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Évora|Ċentru Storiku ta' Évora]] |[[File:Templo_romano_de_Évora_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Templo_romano_de_%C3%89vora_(1).jpg|alt=Ruins of a classical columned temple|150x150px]] |Évora |1986 |ii, iv (kulturali) |Il-belt ta' Évora hija l-ifjen eżempju ta' belt tal-epoka tad-deheb tal-Portugall (peress li Liżbona nqerdet kważi għalkollox fit-terremot tal-1755). Il-belt fiha monumenti minn perjodi differenti, inkluż it-Tempju [[Imperu Ruman|Ruman]] (fl-istampa), fortifikazzjonijiet tal-[[Għarab]] Iberiċi, u knejjes u palazzi li nbnew wara s-seklu 15 meta Évora saret ir-residenza tal-monarki Portugiżi. Karatteristika tipika tal-belt huma d-djar miżbugħin bl-[[abjad]] mis-seklu 16 sas-seklu 18. Huma mżejna b'madum impitter (''azulejos'') u b'gallariji bil-[[ħadid]] ferrobattut. Il-monumenti ta' Évora ispiraw l-arkitettura kolonjali Portugiża fil-[[Brażil]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/361/|titlu=Historic Centre of &Eacute;vora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Monasteru ta' Alcobaça]] |[[File:Mosteiro_de_Alcobaça_(Portugal)_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mosteiro_de_Alcoba%C3%A7a_(Portugal)_2.jpg|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs|150x150px]] |[[:en:Alcobaça,_Portugal|Alcobaça]] |1989 |i, iv (kulturali) |Il-monasteru taċ-Ċisterċensi ġie stabbilit fis-seklu 12 u sar ċentru reġjonali [[Kultura|kulturali]], [[Reliġjon|reliġjuż]] u [[Politika|politiku]]. Il-knisja u l-binjiet monastiċi nbnew fis-seklu 13 bi stil Gotiku, filwaqt li l-faċċata ġiet rinnovata fis-seklu 18 bi stil Barokk. Il-kċina wkoll tmur lura għas-seklu 18. Il-knisja fiha l-oqbra ħdejn xulxin tar-Re [[Pedro I]] u ta' [[Inês de Castro]], mill-1360, li huma eżempji fini ta' [[Skultura|skulturi]] funebri Gotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/505/|titlu=Monastery of Alcoba&ccedil;a|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Sintra|Pajsaġġ Kulturali ta' Sintra]] |[[File:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|alt=Aerial view of a castle with a white façade and orange roofs|150x150px]] |Sintra |1995 |ii, iv, v (kulturali) |Il-pajsaġġ kulturali jinsab fil-Muntanji ta' Sintra. Fis-seklu 19, l-inħawi saru ċentru tal-arkitettura [[Romantiċiżmu|Romantika]]. Fost l-attrazzjonijiet prominenti hemm il-Palazz ta' Pena, li huwa fdalijiet ta' monasteru li ġew ikkonvertiti f'kastell b'taħlita eklettika ta' stili, il-Palazz Nazzjonali ta' Sintra (fl-istampa), Quinta da Regaleira, il-Palazz ta' Monserrate, u l-Kastell tal-Għarab Iberiċi. Il-parks biswit il-palazzi jospitaw diversi speċijiet ta' pjanti eżotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/723/|titlu=Cultural Landscape of Sintra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Porto|Ċentru Storiku ta' Oporto, il-Pont ta' Luiz I u l-Monasteru ta' Serra do Pilar]] |[[File:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside|150x150px]] |Porto |1996 |iv (kulturali) |Il-belt ta' Oporto jew Porto, tinsab fil-bokka tax-xmara Douro. Oriġinarjament kienet insedjament kummerċjali tal-[[Feniċi]], u ilha abitata kontinwament minn żmien ir-Rumani. Il-monumenti fil-belt imorru lura għal perjodi differenti: il-[[Katidral]] inbena bir-Rumanesk, il-Knisja ta' Santa Klara bil-Manwelin, u l-Palazz tal-Borża bl-istil Neoklassiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/755/|titlu=Historic Centre of Oporto, Luiz I Bridge and Monastery of Serra do Pilar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;" |[[Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa]] u [[Siega Verde]]* |[[File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|alt=Rock carvings of animals including a horse|150x150px]] |Reġjun ta' Douro |1998 |i, iii (kulturali) |Dan is-sit transnazzjonali huwa magħmul minn żewġ siti b'tinqix fil-blat fil-beraħ. Is-sit Portugiż, elenkat fl-1998, jinsab fil-Wied ta' Côa. Siega Verde fi Spanja ġiet miżjuda bħala estensjoni fl-2010. It-tinqix, li jirrappreżenta speċjalment l-[[Annimal|annimali]] (iżjed minn 5,000 figura), saru matul diversi millenji, mill-Paleolitiku Superjuri sal-Magdalenjan/Epipaleolitiku (22,000 sa 8,000 [[Ante Christum natum|Q.K]].).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] |[[File:Laurissilva_da_Madeira_10.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Laurissilva_da_Madeira_10.jpg|alt=Old roads and passages between villages and other places in Madeira Island surrounded by prehistoric forest|150x150px]] |Madeira |1999 |ix, x (naturali) |Il-foresti tas-siġar tar-rand ta' Madeira jirrappreżentaw fdalijiet ta' tip ta' foresta li kienet tkopri partijiet kbar min-Nofsinhar tal-Ewropa bejn 40 sa 15-il miljun sena ilu. Il-foresta tikkonsisti prinċipalment minn siġar li dejjem iħaddru u arbuxelli, b'weraq aħdar skur u ċatt. L-ekosistema, li prinċipalment hija foresta primarja, tospita bosta speċijiet ta' pjanti u ta' annimali, ħafna minnhom endemiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/934/|titlu=Laurisilva of Madeira|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Guimarães|Ċentru Storiku ta' Guimarães]] |[[File:D._Afonso_Torre.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D._Afonso_Torre.jpg|alt=A monument in front of a castle|150x150px]] |Guimarães |2001 |ii, iii, iv (kulturali) |Bħala r-residenza tad-duki li ddikjaraw l-indipendenza fis-seklu 12, Guimarães huwa raħal importanti fl-istorja tal-Portugall. Kien l-ewwel [[belt kapitali]] tal-pajjiż. L-iżvilupp tar-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] seħħ madwar il-kastell u l-kumpless monastiku. Bejn l-aħħar tas-seklu 15 u s-[[seklu 17]], inbnew djar tan-nobbli u binjiet ċiviċi fiċ-ċentru storiku li ġie ppreservat sew. It-tekniki speċjalizzati tal-kostruzzjoni żviluppati f'Guimarães fil-Medju Evu ġew trażmessi lill-kolonji Portugiżi fl-Afrika u fl-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1031/|titlu=Historic Centre of Guimar&atilde;es|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Alto Douro|Reġjun tal-Inbid ta' Alto Douro]] |[[File:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|alt=A river with terraced vineyards|150x150px]] |Provinċja ta' Trás-os-Montes u Alto Douro |2001 |ii, iv, v (kulturali) |Il-wied tax-xmara Douro u t-tributarji prinċipali tagħha huwa pajsaġġ kulturali fejn l-inbid ilu jiġi prodott għal madwar żewġ millenji. Il-pajsaġġ issawwar mill-attivitajiet tal-bniedem, b'vinji mtarrġin, ''quintas'' (azjendi li jipproduċu l-inbid), toroq, u [[Kappella|kappelli]]. Minn nofs is-seklu 18, l-iżjed prodott magħruf tar-reġjun huwa l-inbid ta' Porto.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1046/|titlu=Alto Douro Wine Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Gżira ta' Pico|Pajsaġġ tal-Kultura tal-Vinji tal-Gżira ta' Pico]] |[[File:Lajido_da_Criação_Velha,_vista_para_o_Faial.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lajido_da_Cria%C3%A7%C3%A3o_Velha,_vista_para_o_Faial.jpg|alt=Vineyards with low walls built of boulders and the sea in the distance|150x150px]] |Gżira ta' Pico |2004 |iii, v (kulturali) |Il-produzzjoni tal-inbid fil-Gżira ta' Pico bdiet fis-seklu 15. Sabiex jipproteġu l-irziezet u l-vinji mir-riħ u mill-ilma baħar, il-[[Bidwi|bdiewa]] bnew network ta' ħitan twal tal-ġebel tul il-gżira kollha. Il-binjiet marbuta mal-vitikoltura jinkludu d-djar fil-kampanja tal-bidu tas-seklu 19, il-kantini tal-inbid, il-portijiet, u l-knejjes. Il-produzzjoni tal-inbid fil-gżira laħqet il-qofol tagħha fis-seklu 19 u mbagħad majnat. Fis-seklu 21, għadha għaddejja fuq skala iżgħar.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1117/|titlu=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Elvas|Raħal tal-Fruntiera tal-Gwarniġjon ta' Elvas u l-Fortifikazzjonijiet Tiegħu]] |[[File:Elvas_e_muralhas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elvas_e_muralhas.jpg|alt=Ramparts of Elvas|150x150px]] |Elvas |2012 |iv (kulturali) |Il-belt ta' Elvas tinsab qrib il-fruntiera ma' Spanja. Il-Portugall reġa' kiseb l-indipendenza minn Spanja fl-1640 u madwar il-belt inbniet sistema kumplessa ta' fortifikazzjonijiet bil-bastjuni u bil-ħniedaq mingħajr ilma (fortijiet b'għamla ta' [[stilla]]). Ġiet iddisinjata mill-patri [[Ġiżwiti|Ġiżwita]] [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] Cosmander skont l-aħħar xejriet difensivi Olandiżi. Is-sit jinkludi wkoll il-Forti ta' Nossa Senhora da Graça tas-seklu 18 u l-Akkwedott ta' Amoreira tas-seklu 16. Fl-2013 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1367/|titlu=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Università ta' Coimbra|Università ta' Coimbra – Alta u Sofia]] |[[File:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|alt=Palace courtyard, university buildings|150x150px]] |Coimbra |2013 |1387bis; ii, iv, vi (kulturali) |L-Università ta' Coimbra ġiet stabbilita lejn l-aħħar tas-seklu 13 fuq l-għolja faċċata tar-raħal (Alta). Fl-1537, ġiet ittrasferita lejn il-Palazz Irjali ta' Alcáçova u iktar 'il quddiem żviluppat sensiela ta' kulleġġi. Intużat bħala mudell għall-universitajiet fil-kolonji Portugiżi. L-istorja tal-belt ta' Coimbra hija minsuġa mill-qrib ma' dik tal-università. Uħud mill-binjiet ewlenin jinkludu l-Katidral l-Antik tas-seklu 12, il-Librerija Ġwannina Barokka, il-Kappella ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]], u l-kulleġġi tul Triq Sofia fil-belt. Fl-2019 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1387/|titlu=University of Coimbra &ndash; Alta and Sofia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Palazz ta' Mafra|Binja Rjali ta' Mafra – Palazz, Bażilika, Kunvent, Ġnien ta' Cerco u l-Park tal-Kaċċa (Tapada)]] |[[File:Mafra_May_2013-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafra_May_2013-2.jpg|alt=A massive building with yellow facade and two bell towers in the middle|150x150px]] |Mafra |2019 |iv (kulturali) |Il-kumpless tal-palazz ta' Mafra ġie kkummissjonat fil-bidu tas-seklu 18 mir-Re João V. Il-kumpless jinkludi bażilika, il-palazzi tar-re u tar-reġina, monasteru, u librerija. Inbena bl-istil Barokk [[Italja|Taljan]], ispirat b'mod partikolari mill-arkitettura ta' [[Ruma]]. Is-sit jinkludi wkoll il-Ġnien ta' Cerco, biswit il-palazz, u l-artijiet irjali tal-kaċċa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1573/|titlu=Royal Building of Mafra &ndash; Palace, Basilica, Convent, Cerco Garden and Hunting Park &#x28;Tapada&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte|Santwarju ta' Bom Jesus do Monte fi Braga]] |[[File:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|alt=Elaborate staircase leading to a church on a hill|150x150px]] |Braga |2019 |iv (kulturali) |Is-santwarju jinsab fuq ix-xaqlibiet tal-Għolja ta' Espinho fuq Braga, u huwa eżempju ta' sit sagru tal-pellegrinaġġi fuq għolja. Il-binjiet prinċipali nbnew bl-istil Barokk, u l-iżjed kostruzzjoni emblematika hi t-Taraġ tal-Ħames Sensi (fl-istampa).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1590/|titlu=Sanctuary of Bom Jesus do Monte in Braga|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |} == Referenzi == [[Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji]] [[Kategorija:Portugall]] 616j0x7f4zqlwi4mjh4sxwzrb9mvmyz Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa 0 30674 332956 332864 2026-10-18T07:20:15Z Kent Wang 28970 Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg 332956 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kolosseum - Amphitheatrum Novum - Amphitheatrum Flavium - Colosseo - panoramio (3).jpg|daqsminuri|234x234px|Il-[[Kolossew]] ta' [[Ruma]] minn ġewwa.]] L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 187 [[Sit ta' Wirt Dinji]] fil-15-il pajjiż sovran (imsejħa wkoll "stati li huma partijiet għall-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji") tan-[[Ewropa t'Isfel|Nofsinhar tal-Ewropa]]: l-[[Albanija]], [[Andorra]], il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], il-[[Kroazja]], il-[[Greċja]], l-[[Italja]], [[Malta]], il-[[Montenegro]], il-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq]], il-[[Portugall]], [[San Marino]], is-[[Serbja]], is-[[Slovenja]], [[Spanja]] u l-[[Belt tal-Vatikan|Vatikan]], kif ukoll sit wieħed fit-territorju ekstra-Ewropew Brittaniku ta' [[Ġibiltà]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/&order=region|titlu=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-29}}</ref> Filwaqt li t-[[Turkija]] għandha territorju fin-Nofsinhar tal-[[Ewropa]], is-siti tagħha mhumiex inkluż hawnhekk iżda mas-Siti ta' Wirt Dinji tal-Punent tal-[[Asja]]. Is-siti ta' [[Ċipru]] huma inklużi wkoll mas-siti tal-Punent tal-Asja. L-iżjed żewġ pajjiżi li għandhom Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'dan ir-reġjun huma l-Italja b'61 sit u Spanja b'50 sit (45 sit jekk wieħed ma jgħoddx dawk tal-Gżejjer Kanarji, li huma inklużi mas-siti fl-[[Afrika]]). Seba' siti huma kondiviżi bejn diversi pajjiżi. L-ewwel siti tar-reġjun tniżżlu fl-1979, sena wara li ġiet stabbilita l-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u kienu jinkludu sitt siti fl-Eks Jugoslavja u sit fl-Italja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&action=stat&mode=table#s4|titlu=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List Statistics|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-29}}</ref><ref>Intergovernmental Committee for the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, Second Session, Final Report. Washington, D.C.: UNESCO. 5–8 September 1978. pp. 7–8.</ref> Kull sena, il-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO jista' jżid siti ġodda mal-lista, jew ineħħi xi siti li ma jibqgħux jissodisfaw il-kriterji tal-għażla tal-UNESCO. == Siti ta' Wirt Dinji == L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali. Is-siti li jkollhom kriterji kulturali u naturali jissejħu siti mħallta.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The Criteria for Selection|data=2016-06-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|arkivju-data=2016-06-12|url-status=bot: unknown}}</ref> NB: * Siti transnazzjonali (bl-asterisk) {| class="wikitable sortable" !Sit !Stampa !Post !Kriterji tal-Għażla !Erja f'ettari (akri) !Sena tad-deżinjazzjoni !Deskrizzjoni |- ![[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica]] |[[Stampa:Capodiponte0001.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |Brescia, Lombardia, l-Italja 45°57′25″N 10°17′50″E |kulturali: (iii)(vi) |{{convert|432|ha|abbr=values|sortable=on}} |1979 |F'[[Valcamonica]] hemm waħda mill-ikbar kollezzjonijiet ta' inċiżjonijiet fuq il-blat fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Saru iktar minn 300,000 inċiżjoni fil-wied fuq perjodu ta' 8,000 sena mill-Epipaleolitiku sal-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Juru xeni mill-agrikoltura, min-navigazzjoni, mill-gwerer u mill-maġija.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/94/|titlu=Rock Drawings in Valcamonica|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.rockartscandinavia.com/images/articles/a8anati.pdf|titlu=Rock Art|kunjom=Anati|isem=Emanuele}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Ruma]], il-Proprjetajiet tal-[[Belt tal-Vatikan|Vatikan]] f'Dik il-Belt li Jgawdu Drittijiet Ekstraterritorjali u l-Knisja ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]] ''Foris Portas*'' |[[Stampa:Colosseo_2020.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Ruma]], l-Italja u l-[[Belt tal-Vatikan]] 41°53′25″N 12°29′32″E |kulturali: (i)(ii)(iii)(iv)(vi) |{{convert|1485|ha|abbr=values|sortable=on}} |1980 |Il-belt ta' Ruma kienet iċ-ċentru tal-[[Imperu Ruman]] u iktar 'il quddiem tad-dinja [[Kristjaneżmu|Kristjana]]. Fiha bosta [[Monument|monumenti]] ewlenin tal-antikità, inkluż il-[[Kolossew]] (fl-istampa), il-[[Panteon]], u l-[[Forum Ruman]], kif ukoll binjiet [[Rinaxximent]]<nowiki/>ali u Barokki. Oriġinarjament is-sit ġie ddeżinjat bħala ċ-"Ċentru Storiku ta' Ruma", iżda mbagħad tkabbar fl-1990 u ngħata l-isem attwali. Modifika oħra fil-konfini seħħet fl-2015. Is-sit huwa kondiviż mal-Vatikan.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/91/|titlu=Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Knisja u Kunvent Dumnikan ta' [[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Santa Marija tal-Grazzji]] b'"''[[L-Aħħar Ċena (Leonardo)|L-Aħħar Ċena]]''" ta' [[Leonardo da Vinci]] |[[Stampa:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Milan]], l-[[Italja]] 45°27′57″N 9°10′14″E |kulturali: (i), (ii) |1.50 (3.7) |1980 |Il-kumpless tal-Kunvent Dumnikan f'Milan inbena fit-tieni nofs tas-seklu 15, u ġie parzjalment attribwit lil [[Donato Bramante|Bramante]]. Il-ħajt tat-Tramuntana tar-refettorju tal-kunvent fih l-affresk ta' ''L-Aħħar Ċena'' ta' Leonardo da Vinci, kapulavur ta[[L-Arti|l-arti]] Rinaxximentali Aħħarija.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/93/|titlu=Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with “The Last Supper” by Leonardo da Vinci|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Firenze]] |[[Stampa:Piazza_Signoria_-_Firenze.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Piazza_Signoria_-_Firenze.jpg|alt=Square with the town hall with a prominent tower|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Firenze]], l-[[Italja]] 43°46′23″N 11°15′22″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv),(vi) |505 (1,250) |1982 |Il-belt ta' Firenze hija s-simbolu tar-Rinaxximent u kienet ċentru importanti tal-umaniżmu Rinaxximentali. Kellha influwenza kbira fuq l-arkitettura u l-arti tal-Italja u tal-[[Ewropa]], u tiġi assoċjata ma' artisti bħal [[Giotto]], [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschi]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], u [[Mikelanġlu|Michelangelo]]. Il-monumenti fil-belt jinkludu l-[[Katidral ta' Firenze]], il-Bażilika ta' Santa Croce, l-[[Uffizi]], u Palazzo Pitti. Fl-2015 u fl-2021 saru modifiki minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/174/|titlu=Historic Centre of Florence|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Venezja]] u l-Laguna tagħha |[[Stampa:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Venezja]], l-[[Italja]] 45°26′3.5″N 12°20′20″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (v), (vi) |— |1987 |Il-belt ta' Venezja ġiet stabbilita fis-seklu 5 u żviluppat f'setgħa marittima ewlenija, ir-Repubblika ta' Venezja, fis-seklu 10. Inbniet fuq iktar minn 100 gżira fil-laguna u fiha monumenti bħall-[[Bażilika ta' San Mark]], il-Palazz tad-Doge, u bosta knejjes u pontijiet. Anke wara d-deklin tagħha bħala poter politiku, Venezja baqgħet influwenti fil-qasam tal-arti, bl-innovazzjonijiet ta' pitturi bħal Bellini, Giorgione, [[Tizjanu|Tiziano]], [[Tintoretto]], [[Veronese]], u Tiepolo. Venezja hija assoċjata wkoll mal-esploratur tas-seklu 13 [[Marco Polo]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/394/|titlu=Venice and its Lagoon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Pjazza tal-Mirakli]], [[Pisa]] |[[Stampa:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |Pisa, l-[[Italja]] 43°43′23″N 10°23′47″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (vi) |8.87 (21.9) |1987 |Il-Pjazza tal-Mirakli hija wieħed mill-ifjen kumplessi arkitettoniċi Medjevali fid-dinja. Tħaddan erba' kapulavuri tas-sekli 11-14: il-[[katidral]], il-battisterju, iċ-ċimiterju, u t-[[Torri Mmejjel ta' Pisa|torri mmejjel]]. L-arkitettura Rumaneska ta' Pisa li żviluppat hawnhekk kienet influwenti fi bliet oħra tat-[[Toskana]]. Il-kumpless huwa assoċjat ukoll ma' [[Galileo Galilei]] li kien iwettaq l-esperimenti tiegħu f'Pisa. Modifika minuri fil-konfini tas-sit seħħet fl-2007.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/395/|titlu=Piazza del Duomo, Pisa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/1363/|titlu=31 COM 8B.61 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[San Gimignano]] |[[Stampa:SanGimignanoPanorama7.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SanGimignanoPanorama7.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[San Gimignano]],[[Siena]], l-[[Italja]] 43°28′5″N 11°2′30″E |kulturali: (i), (iii), (iv) |14 (35) |1990 |Ir-raħal ta' San Gimignano kien waqfa importanti għall-pellegrini tal-''[[Via Francigena]]'' fil-Medju Evu. Ir-raħal ippreserva l-karattru Medjevali tiegħu, u l-iktar karatteristika prominenti tiegħu huma t-torrijiet għoljin, li nbnew bejn is-sekli 11 u 13 mill-familji nobbli u mill-merkanti tal-klassi medja superjuri. Erbatax minn dawn it-torrijiet waslu sa żminijietna. Il-knejjes u l-palazzi tar-raħal fiho diversi kapulavuri ta' artisti mis-sekli 14 u 15.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/550/|titlu=Historic Centre of San Gimignano|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Is-[[Sassi ta' Matera|Sassi]] u l-Park tal-Knejjes Rupestri ta' [[Matera]] |[[Stampa:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |Matera, l-[[Italja]] 40°39′59″N 16°36′37″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |1,016 (2,510) |1993 |Dan is-sit jinkludi żewġ distretti ta' Matera, b'"għerien" li ilhom abitati mill-Paleolitiku. Fil-qedem in-nies bdew jgħixu fl-għerien naturali tal-promontorju karstiku ta' Murgia u mbagħad bdew iħaffru u jibnu strutturi iktar elaborati, inkluż knejjes, monasteri, u eremitaġġi. Il-Katidral Rumanesk ta' Matera jmur lura għas-seklu 13.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/670/|titlu=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Belt ta’ Vicenza u l-Vilel ta’ Palladio fil-Veneto|Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] |[[Stampa:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |Padova, Rovigo, Treviso, il-Belt Metropolitana ta' [[Venezja]], [[Verona]], Vicenza, l-[[Italja]] 45°32′57″N 11°32′58″E |kulturali: (i), (ii) |334 (830) |1994 |Fis-seklu 16, taħt ir-Repubblika ta' Venezja, inbnew diversi vilel fil-belt ta' Vicenza u fir-reġjun ta' Veneto mill-[[arkitett]] [[Andrea Palladio]] (1508-1580). Id-disinni tiegħu kellhom influwenza kbira fuq l-arkitettura u ispira l-istil Palladjan. Oriġinarjament is-sit tniżżel fl-1994 bħala "Vicenza, il-Belt ta' Palladio", iżda fl-1996 tkabbar biex jiġu inklużi diversi vilel fir-reġjun.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/712/|titlu=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/3008/|titlu=20 COM VIII.C - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Siena]] |[[Stampa:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Siena]], l-[[Italja]] 43°19′7″N 11°19′54″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |170 (420) |1995 |Il-belt ta' Siena ppreservat il-karattru [[Gotiku]] Medjevali tagħha mis-sekli 12 sa 15. Il-belt inbniet madwar Piazza del Campo. Diversi pitturi Rinaxximentali importanti ħadmu u twieldu fi Siena, inkluż [[Duccio]], [[Ambrogio Lorenzetti]], u [[Simone Martini]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/717/|titlu=Historic Centre of Siena|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Napli]] |[[Stampa:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Napli]], l-[[Italja]] 40°51′5″N 14°15′46″E |kulturali: (ii), (iv) |— |1995 |Napli, stabbilita fl-470 [[QK|Q.K]]. mill-kolonjalisti [[Greċja|Griegi]], kienet waħda mill-iżjed bliet importanti tal-''Magna Graecia'', tar-Repubblika Rumana, u l-[[belt kapitali]] tar-Renju ta' Napli taħt diversi familji rjali. Kienet influwenti ferm fl-oqsma tal-arti u tal-arkitettura fl-Ewropa. Uħud mill-monumenti importanti jinkludu l-Knisja ta' Santa Kjara tas-seklu 14, Castel Nuovo tas-seklu 13 (fl-istampa), u l-Palazz Irjali tas-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Fl-2011 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/726/|titlu=Historic Centre of Naples|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Crespi d'Adda]] |[[Stampa:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Crespi d'Adda|Crespi d-Adda]], Bergamo, l-[[Italja]] 45°35′36″N 9°32′18″E |kulturali: (iv), (v) |— |1995 |Crespi d'Adda huwa raħal ippreservat sew u li għadu jintuża parzjalment bħala raħal madwar kumpanija. Inbena fis-sekli 19 u 20 għall-forza tax-xogħol tal-manifattur tat-tessuti [[Cristoforo Crespi]]. Ir-raħal jinkludi kemm binjiet residenzjali kif ukoll servizzi pubbliċi komuni bħal klinika, skola, teatru u ċentru sportiv.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/730/|titlu=Crespi d'Adda|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Ferrara]], Belt tar-Rinaxximent, u d-Delta tal-[[Po]] tagħha |[[Stampa:Palais_ferrare.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Ferrara]], l-[[Italja]] 44°50′16″N 11°37′10″E |kulturali: (ii), (iii), (iv), (v), (vi) |46,712 (115,430) |1995 |Ferrara, is-sede tal-[[familja d'Este]], kienet ċentru intellettwali u artistiku matul ir-Rinaxximent Taljan tas-sekli 15 u 16. Attirat l-artisti li żejnu diversi vilel u palazzi (fosthom il-Kastell tal-Familja d'Este fl-istampa), filwaqt li l-iskola arkitettonika influwenzat l-istili fl-Italja u fl-Ewropa. Oriġinarjament tniżżel bħala "Ferrara, belt tar-Rinaxximent", iżda fl-1999 is-sit tkabbar biex jinkludi l-pajsaġġ kulturali tad-Delta tal-Po.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/733/|titlu=Ferrara, City of the Renaissance, and its Po Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/2641/|titlu=23 COM VIII.C.2 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Castel del Monte, Puglia|Castel del Monte]] |[[Stampa:Castel_del_Monte_BW_2016-10-14_12-26-11_r.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castel_del_Monte_BW_2016-10-14_12-26-11_r.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |Barletta-Andria-Trani, l-[[Italja]] 41°5′5″N 16°16′15″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |3.10 (7.7) |1996 |Il-kastell ottagonali nbena mill-Imperatur [[Federiku II]] fis-seklu 13. Fih taħlita ta' elementi arkitettoniċi [[Iżlam|Musulmani]], Gotiċi, Ċisterċensi, u tat-Tramuntana tal-Ewropa, kif ukoll elementi mill-antikità klassika, f'disinn perfettament simetriku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !It-''Trulli'' ta' [[Alberobello]] |[[Stampa:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Alberobello]], Bari, l-[[Italja]] 40°46′57″N 17°14′13″E |kulturali: (iii), (iv), (v) |11 (27) |1996 |It-''trulli'' huma għorfiet tradizzjonali tal-[[ġebla tal-ġir]], tipiċi tar-reġjun ta' [[Puglia]]. Bdew jinbnew mill-inqas minn nofs is-seklu 14 b'teknika [[Preistorja|preistorika]] mingħajr tkaħħil, u s-soltu jkollhom soqfa koniċi, piramidali jew b'għamla ta' koppla magħmula minn ġebel imdaħħal f'xulxin mingħajr tkaħħil. Is-Sit ta' Wirt Dinji jinkludi t-''trulli'' f'Alberobello, b'iżjed minn 1,500 struttura ppreservata.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/787/|titlu=The Trulli of Alberobello|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Monumenti Kristjani Bikrin ta' [[Ravenna]] |[[Stampa:Basilica_di_San_Vitale,_Ravenna,_Italia_(1).JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Basilica_di_San_Vitale,_Ravenna,_Italia_(1).JPG|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Ravenna]], l-[[Italja]] 44°25′14″N 12°11′47″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |1.32 (3.3) |1996 |Dan is-sit huwa magħmul minn tmien monumenti fil-belt ta' Ravenna, li kienet is-sede tal-Imperu Ruman fis-seklu 5. Il-knejjes u l-mawżolej huma mżejna b'mużajk ta' kwalità artistika b'taħlita ta' motivi mill-arti tal-Punent u [[Biżantini|Biżantina]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/788/|titlu=Early Christian Monuments of Ravenna|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku tal-Belt ta' [[Pienza]] |[[Stampa:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |Pienza, [[Siena]], l-[[Italja]] 43°4′37″N 11°40′43″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |4.41 (10.9) |1996 |Fl-1459, il-[[Papa Piju II]] ddeċieda li jittrasforma raħal twelidu skont l-ideat Umanisti Rinaxximentali tad-disinn urban. Il-proġett ħa ħsiebu l-arkitett [[Bernardo Rossellino]] li bena pjazez, knejjes u palazzi ġodda. Pienza iktar 'il quddiem saret mudell għall-iżvilupp urban fi bliet Taljani u Ewropejj oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/789/|titlu=Historic Centre of the City of Pienza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Palazz Irjali ta' Caserta]] tas-seklu 18, bil-Park, l-Akkwedott ta' Vanvitelli u l-Kumpless ta' San Leucio |[[Stampa:Caserta_jardín_44.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caserta_jard%C3%ADn_44.JPG|alt=|150x150px]] |Caserta u Benevento, l-[[Italja]] 41°4′24″N 14°19′35″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |87 (210) |1997 |Il-kumpless fuq skala kbira tal-palazz ġie kkummissjonat mir-Re ta' Napli [[Karlu III]] f'nofs is-seklu 18. Ġie ddisinjat mill-arkitett [[Luigi Vanvitelli]] u ġie ispirat mill-palazzi f'[[Palazz ta' Versailles|Versailles]] u f'[[El Escorial|Madrid]]. Ispirat mill-ideat tal-Illuminazzjoni, il-kumpless huwa integrat sew fil-pajsaġġ. Is-sit jinkludi akkwedott u l-kumpless industrijali ta' San Leucio fejn kien jiġi prodott il-[[ħarir]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/549/|titlu=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Residenzi tal-Familja Savoia|Residenzi tal-Familja Rjali tas-Savoia]] |[[Stampa:Exterior of the Palazzina di caccia of Stupinigi.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palazzina_di_caccia_di_Stupinigi1.JPG|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Torino]], Cuneo, l-[[Italja]] 45°4′21″N 7°41′9″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (v) |371 (920) |1997 |Dan is-sit jinkludi 22 palazz u villa li nbnew bħala turija tal-poter li kellha l-monarkija renjanti wara t-trasferiment tal-belt kapitali tal-familja tas-Savoia lejn Torino minn [[Emmanuele Filiberto]] fl-1562. Il-binjiet, il-biċċa l-kbir bi stil [[Barokk]], huma rappreżentattivi tal-arkitettura monumentali Ewropea tas-sekli 17 u 18. Fl-2010 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/4041/|titlu=34 COM 8B.58 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Ġnien Botaniku ta' Padova]] |[[Stampa:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |Padova, l-[[Italja]] |kulturali: (ii), (iii) |2.20 (5.4) |1997 |Il-Ġnien Botaniku ta' Padova ġie stabbilit fl-1545 bħala l-ewwel ġnien botaniku universitarju tad-dinja. Ilu ċentru tar-riċerka [[Xjenza|xjentifika]] għal sekli sħaħ, kif ukoll mudell għal ġonna oħra. Ġie rinnovat fis-seklu 18 iżda għad għandu l-konfigurazzjoni oriġinali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/824/|titlu=Botanical Garden (Orto Botanico), Padua|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Portovenere]], [[Cinque Terre]], u l-Gżejjer ([[Palmaria]], [[Tino]] u [[Tinetto]]) |[[Stampa:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |La Spezia, l-[[Italja]] 44°6′25″N 9°43′45″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |4,689 (11,590) |1997 |Il-pajsaġġ kulturali tul il-kosta tal-Liguria ssawret mill-[[bniedem]] f'dan l-aħħar millenju. Hemm bosta rħula żgħar xeniċi li nbnew mal-irdumijiet weqfin, u l-art ġiet ikkonvertita f'raba' mtarraġ. Hemm ukoll tliet gżejjer lil hinn mill-kosta bi fdalijiet ta' binjiet monastiċi bikrin. Fl-2021 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/826/|titlu=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Katidral, Torri Ċiviku u Piazza Grande, [[Modena]] |[[Stampa:Duomo_di_Modena_20.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Modena]], l-[[Italja]] 44°38′46″N 10°55′32″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |1.20 (3.0) |1997 |Il-kumpless tas-seklu 12 magħmul mill-katidral, it-torri u l-[[pjazza]], huwa eżempju eċċellenti ta' arti Rumaneska bikrija, b'influwenza qawwija fuq l-iżvilupp tal-istil. Il-katidral ġie ddisinjat mill-arkitett [[Lanfranco]] u ġie mżejjen mill-iskultur [[Wiligelmo]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/827/|titlu=Cathedral, Torre Civica and Piazza Grande, Modena|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Żoni Arkeoloġiċi ta' [[Pompej]], [[Ercolano]] u [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Stampa:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Napli]], l-[[Italja]] 40°45′0″N 14°29′0″E | |98 (240) |1997 |Dan is-sit huwa magħmul minn tliet siti li ndifnu taħt l-irmied [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkaniku]] meta żbroffa l-[[Vesuvju]] fid-79 W.K. L-irħula ta' Pompej Ercolano huma żewġ irħula Rumani li ġew ippreservati għalkollox u li jagħtu ħjiel kif kienet il-ħajja fis-seklu 1 W.K., filwaqt li ż-żewġ vilel f'Torre Annunziata fihom affreski ppreservati tajjeb ħafna. Is-siti progressivament ġew skavati minn nofs is-seklu 18.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/829/|titlu=Archaeological Areas of Pompei, Herculaneum and Torre Annunziata|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Kosta ta' Amalfi]] (Costiera Amalfitana) |[[Stampa:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |Salerno, l-[[Italja]] 40°39′0″N 14°36′0″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |11,231 (27,750) |1997 |Il-pajsaġġ kulturali [[Mediterran|Mediterranju]] tal-Kosta ta' Amalfi ssawret b'mod prominenti fiż-żmien id-Dukat Medjevali ta' Amalfi (mis-sekli 9 sa 11) b'taħlita ta' influwenzi tal-Punent u Biżantini. Il-kosta tinkludi l-irħula ta' Amalfi u Ravello, kif ukoll il-vinji, l-għelieqi bis-siġar tal-[[frott]], u l-mergħat, fejn il-muntanji jmissu mal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/830/|titlu=Costiera Amalfitana|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Wied tat-Tempji|Żona Arkeoloġika ta' Agrigento]] |[[Stampa:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns.|150x150px]] |Agrigento, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°17′23″N 13°35′36″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |934 (2,310) |1997 |Agrigento, kolonja Griega li ġiet stabbilita fis-seklu 6 Q.K., żviluppat f'waħda mill-bliet ewlenin tal-''Magna Graecia'' u tal-Mediterran. Diversi tempji Doriċi ġew ippreservati, u jirrappreżentaw wieħed mill-iżjed siti notevoli tal-arti u tal-kultura Griega.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/831/|titlu=Archaeological Area of Agrigento|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Villa Romana del Casale]] |[[Stampa:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |Enna, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°21′58″N 14°20′3″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |8.92 (22.0) |1997 |Il-villa f'Piazza Armerina hija waħda mill-iktar vilel Rumani lussużi li nbnew fis-seklu 4, u hija eżempju rappreżentattiv tal-ekonomija u tal-istruttura soċjali ta' dak il-perjodu. Hija mżejna b'mużajk rikk ta' kwalità eċċezzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/832/|titlu=Villa Romana del Casale|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Su Nuraxi]] ta' Barumini |[[Stampa:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|alt=A stone ruin|150x150px]] |Nofsinhar ta' Sardenja, l-[[Italja]] 39°42′21″N 8°59′29″E |kulturali: (i), (iii), (iv) |2.33 (5.8) |1997 |Su Nuraxi huwa l-ifjen u l-iktar eżempju komplut ta' ''nuraghe'' (qisha girna), struttura megalitika difensiva ta' ċiviltà ta' Żmien il-Bronż tat-tieni millenju Q.K. Su Nuraxi oriġinarjament kien għoli iktar minn 18.5-il metru. Is-sit ġie abbandunat fis-seklu 6 Q.K. u l-biċċa l-kbira tan-''nuragi'' ma baqgħux jintużaw wara l-kolonizzazzjoni Rumana fis-seklu 2 Q.K.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/833/|titlu=Su Nuraxi di Barumini|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Żona Arkeoloġika u l-Bażilika Patriarkali ta' [[Aquileia]] |[[Stampa:Basilica_Aquileia_1.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Basilica_Aquileia_1.JPG|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |Udine, l-[[Italja]] 45°46′6″N 13°22′3″E |kulturali: (iii), (iv), (vi) |155 (380) |1998 |Aquileia kienet waħda mill-iktar bliet għonja tal-Imperu Ruman Bikri. Fl-452, ir-rikkezzi tagħha nsterqu mill-[[Unni]] taħt [[Attila]]; il-biċċa l-kbira tal-belt antika baqgħet ippreservata u għadha ma ġietx skavata. Il-Bażilika Patriarkali, bl-art bil-mużajk tagħha, tmur lura għas-seklu 4. Ġiet rikostruwita bejn is-sekli 11 u 14. Kellha rwol ewlieni fit-tifrix tal-Kristjaneżmu fil-Medju Evu Bikri. Fl-2017 u fl-2018 saru modifiki minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/825/|titlu=Archaeological Area and the Patriarchal Basilica of Aquileia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Urbino]] |[[Stampa:Urbino-vista_paese.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |Pesaro u Urbino, l-[[Italja]] 43°43′30″N 12°38′0″E |kulturali: (ii), (iv) |29 (72) |1998 |Fis-seklu 15, Urbino iffjorixxiet taħt it-tmexxija ta' [[Federico da Montefeltro]], umanista li attira wħud mill-iżjed artisti u xjenzati prominenti lejn il-belt. Il-biċċa l-kbira tal-arkitettura Rinaxximentali tal-belt ġiet ippreservata minkejja li Urbino daħlet f'perjodu ta' staġnar kulturali u ekonomiku mis-seklu 16 'il quddiem.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/828/|titlu=Historic Centre of Urbino|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni|Park Nazzjonali ta' Cilento u Vallo di Diano]] bis-Siti Arkeoloġiċi ta' [[Paestum]] u [[Velia]], u l-Monasteru ta' Padula |[[Stampa:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |Salerno, l-[[Italja]] 40°17′0″N 15°16′0″E |kulturali: (iii), (iv) |159,110 (393,200) |1998 |Il-pajsaġġ kulturali ssawwar minn soċjetajiet differenti matul is-sekli, fosthom l-[[Etruski]], il-Lukanji, il-kolonjalisti Griegi, u iktar 'il quddiem ir-Rumani. Is-sit jinkludi l-fdalijiet ta' Paestum u Velia, żewġ irħula ewlenin taż-żmien klassiku. Il-monasteru Kartużjan ta' Padula jmur lura għall-1306, għalkemm il-biċċa l-kbira ta' dak li hemm illum huwa tas-sekli 17-18 bi stil Barokk.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/842/|titlu=Cilento and Vallo di Diano National Park with the Archeological Sites of Paestum and Velia, and the Certosa di Padula|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Villa ta' Adrijanu]], [[Tivoli]] |[[Stampa:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Ruma]] Kapitali, l-[[Italja]] 41°56′39″N 12°46′19″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |80 (200) |1999 |Il-Villa ta' Adrijanu jew "''Villa Adriana''" f'Tivoli, barra Ruma, inbniet fis-seklu 2 W.K. bħala post ta' rtir għall-Imperatur [[Adrijanu]]. Tgħaqqad flimkien elementi arkitettoniċi mill-Greċja, mill-Eġittu u minn Ruma. Il-kumpless jinkludi binjiet rikreattivi u residenzjali, ġonna u pixxini. L-iskoperta tagħha mill-ġdid f'nofs is-seklu 15 influwenzat l-arkitetti tal-perjodi Rinaxximentali u [[Barokk|Barokki]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/907/|titlu=Villa Adriana (Tivoli)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Verona]] |[[Stampa:Arche_scaligere_(Verona).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arche_scaligere_(Verona).jpg|alt=Gothic monument with a horseman|150x150px]] |[[Verona]], l-[[Italja]] 45°26′19″N 10°59′38″E |kulturali: (ii), (iv) |453 (1,120) |2000 |Verona, stabbilita bħala raħal Ruman fis-seklu 1 Q.K., ilha tiżviluppa bla interruzzjoni għal iktar minn 2,000 sena u tippreserva strutturi urbani u monumenti minn epoki differenti. Dawn jinkludu l-anfiteatru Ruman u daħla Rumana, l-Oqbra Gotiċi tal-familja Della Scala (fl-istampa), kif ukoll diversi pjazez u palazzi storiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/797/|titlu=City of Verona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Gżejjer Eolji]] |[[Stampa:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |Messina, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 38°29′16″N 14°56′44″E |naturali: (viii) |1,216 (3,000) |2000 |Dan l-[[arċipelagu]] lil hinn mill-kosta ta' [[Sqallija]] ġie studjat b'mod estensiv mill-ġeologi mill-inqas mis-seklu 18. Il-gżejjer fihom diversi karatteristiċi klassiċi ta' formazzjonijiet vulkaniċi, li kienu importanti fl-iżvilupp tal-vulkanoloġija bħala dixxiplina xjentifika. Żewġ tipi ta' żbroffar vulkaniku ngħataw isem xi gżira tal-arċipelago, it-tip ta' [[Stromboli]] u t-tip ta' [[Vulcano]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/908/|titlu=Isole Eolie (Aeolian Islands)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Assisi]], il-Bażilika ta' [[San Franġisk t'Assisi|San Franġisk]] u Siti Franġiskani Oħra |[[Stampa:Assisi_San_Francesco_BW_2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Assisi_San_Francesco_BW_2.JPG|alt=A white church with some people in front|150x150px]] |[[Assisi]], Perugia, l-[[Italja]] 43°3′58″N 12°37′21″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |14,563 (35,990) |2000 |Assisi kienet raħal twelid San Franġisk, il-fundatur tal-Ordni Franġiskana. Il-Bażilika nbniet fis-seklu 13. Fiha [[Pittura|pitturi]] ta' [[Cimabue]], [[Pietro Lorenzetti]], Simone Martini, u Giotto, u ntużat bħala referenza għall-arti Taljana u tal-Punent.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/990/|titlu=Assisi, the Basilica of San Francesco and Other Franciscan Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Villa d'Este]], Tivoli |[[Stampa:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Ruma]] Kapitali, l-[[Italja]] 41°57′50″N 12°47′47″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |4.50 (11.1) |2001 |Il-ġonna tas-seklu 16 ta' Villa d'Este huma wieħed mill-ewwel u l-aqwa eżempji ta' ġonna Rinaxximantali Taljani. Il-ġonna għandhom konfigurazzjoni ġeometrika f'konformità mal-estetika Rinaxximentali u huma mżejna b'vaski u b'funtani, iddisinjati minn [[Pirro Ligorio]]. Kellhom influwenza kbira fuq id-disinn tal-ġonna Ewropej.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Irħula tal-Barokk Aħħari ta' [[Val di Noto]] (ix-Xlokk ta' Sqallija) |[[Stampa:CattedraleNoto-1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |Catania, Ragusa, [[Siracusa]], [[Sqallija]], l-[[Italja]] 36°53′35.5″N 15°4′8″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (v) |113 (280) |2002 |Fl-1693, terremot qawwi heżżeż lil Sqallija, u qered diversi rħula u bliet. Wara dan l-avveniment, l-irħula ta' [[Caltagirone]], [[Militello]] Val di Catania, [[Catania]], [[Modica]], [[Noto]], [[Palazzolo]], [[Ragusa]], u [[Scicli]] ġew rikostruwiti f'konformità max-xejriet tal-ippjanar urban Barokk. Jirrappreżentaw il-quċċata tal-Barokk Aħħari fl-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1024/|titlu=Late Baroque Towns of the Val di Noto (South-Eastern Sicily)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] |[[Stampa:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |disa' siti differenti, l-[[Italja]] 45°58′28″N 9°10′10″E |kulturali: (ii), (iv) |91 (220) |2003 |Il-fenomenu tas-''Sacri Monti'' (Għoljiet Sagri) beda fl-aħħar tas-seklu 15 bl-għan li jinħolqu siti alternattivi tal-pellegrinaġġi u tat-talb minħabba li l-[[Ġerusalemm|Art Imqaddsa]] kienet inaċċessibbli. Is-sit jinkludi disa' kumplessi fi [[Piemonte]] u fil-[[Lombardia]] li nbnew fl-aħħar tas-seklu 16 u fis-seklu 17. Fihom bosta opri tal-arti u huma integrati sew fil-pajsaġġ.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1068/|titlu=Sacri Monti of Piedmont and Lombardy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Val d'Orcia]] |[[Stampa:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Siena]], l-[[Italja]] 43°4′N 11°33′E |kulturali: (iv), (vi) |61,188 (151,200) |2004 |Il-pajsaġġ kultural ta' Val d'Orcia fil-periferiji ta' Siena ġie ddisinjat mill-ġdid b'reqqa kbira matul is-sekli 14 u 15 f'konformità mal-ideali estetiċi Rinaxximentali. Il-pajsaġġ jikkonsisti minn villaġġi żgħar-irħula, għelieqi, mergħat, imraġ u rziezet żgħar. Dehret b'mod prominenti fil-pitturi tal-Iskola ta' Siena.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1026/|titlu=Val d'Orcia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Nekropoli ta' Monterozzi|Nekropoli Etruski]] ta' [[Cerveteri]] u ta' [[Tarquinia]] |[[Stampa:Tarquinia_Tomb_of_the_Leopards.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tarquinia_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |Viterbo, Belt Metropolitana ta' [[Ruma]] Kapitali, l-[[Italja]] 42°0′25″N 12°6′7″E |kulturali: (i), (iii),(iv) |21 (52) |2004 |Cerveteri u Tarquinia huma żewġ ċimiterji Etruski mis-sekli 9 sa 1 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Diversi oqbra, li kienu ddisinjati bħala repliki tad-djar Etruski, huma mżejna b'affreski straordinarji b'xeni tal-ħajja ta' kuljum ta' dak iż-żmien.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1158/|titlu=Etruscan Necropolises of Cerveteri and Tarquinia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Siracusa]] u n-[[Nekropoli ta' Pantalica]] |[[Stampa:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Siracusa]], [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°3′34″N 15°17′35″E |kulturali: (ii), (iii),(iv), (vi) |— |2005 |Siracusa ġiet stabbilita fis-seklu 8 Q.K. mill-Korinzji u saret waħda mill-iżjed bliet importanti tal-''Magna Graecia''. Monument importanti ta' dak iż-żmien huwa t-Tempju Doriku ta' Apollo. In-Nekropoli ta' Pantalica (fl-istampa) fiha iktar minn 5,000 qabar, il-biċċa l-kbira minnhom imorru lura għas-sekli 13 sa 7 Q.K., u fdalijiet ta' strutturi ta' żmien il-Biżantini.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1200/|titlu=Syracuse and the Rocky Necropolis of Pantalica|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] |[[Stampa:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' Genova, l-[[Italja]] 44°24′44″N 8°55′52″E |kulturali: (ii), (iv) |16 (40) |2006 |Is-sit jinkludi żewġ żviluppi urbani f'Genova mis-sekli 16 u 17, meta r-Repubblika ta' Genova laħqet il-quċċata tal-poter. Is-''Strade Nuove'' (Toroq Ġodda) huma grupp ta' toroq (inkluż Via Giuseppe Garibaldi) li nbnew mill-aristokrazjija ta' Genova. Il-''Palazzi dei Rolli'' (Palazzi tal-Listi) huma grupp ta' palazzi Rinaxximentali u Barokki li kienu assoċjati ma' sistema partikolari ta' abitazzjonijiet pubbliċi f'residenzi privati, u b'hekk il-mistednin notevoli fuq xi żjara Statali kienu jiġu ospitati f'wieħed minn dawn il-palazzi f'isem l-Istat.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1211/|titlu=Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Il-Linji tal-[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] fil-Pajsaġġi ta' [[Albula]] / [[Bernina]]* |[[Stampa:55_Tirano,_2014_(02).JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |l-[[Italja]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] 46°29′54″N 9°50′47″E |kulturali: (ii), (iv) |152 (380) |2008 |Il-linji tal-Kumpanija Ferrovjarja Retika fil-pajsaġġi ta' Albula u Bernina huma żewġ linji ferrovjarji storiċi li jaqsmu l-[[Alpi]] [[Żvizzera|Żvizzeri]]. Inbnew fil-bidu tas-seklu 20 biex jipprovdu rottat rapida u faċli lejn bosta insedjamenti Alpini li qabel kienu iżolati. Sabiex il-linji ferrovjarji nbnew, kellhom jingħelbu sfidi tekniċi permezz ta' pontijiet, galleriji u mini. Is-sit huwa kondiviż mal-Iżvizzera.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1276/|titlu=Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Mantova]] u [[Sabbioneta]] |[[Stampa:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Mantova]] u Sabbioneta, l-[[Italja]] 45°9′34″N 10°47′40″E |kulturali: (ii), (iii) |235 (580) |2008 |Dawn iż-żewġ irħula jirrappreżentaw żewġ approċċi tal-ippjanar tal-irħula fir-Rinaxximent. Mantova (fl-istampa), li oriġinat fi żmien ir-Rumani u li ppreservat strutturi mis-seklu 11, ġiet rinnovata fis-sekli 15 u 16. Min-naħa l-oħra, Sabbioneta ġiet stabbilita fit-tieni nofs tas-seklu 16 minn [[Vespasjanu I Gonzaga]] u nbniet bi pjanta b'għamla ta' grilja, f'konformità mal-viżjoni ta' belt ideali ta' dak iż-żmien.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1287/|titlu=Mantua and Sabbioneta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Id-[[Dolomiti]] |[[Stampa:Marmolata.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |disa' żoni differenti, l-[[Italja]] 46°36′47″N 12°9′47″E |naturali: (vii), (viii) |141,903 (350,650) |2009 |Dan is-sit huwa magħmula minn disa' żoni tad-Dolomiti, katina muntanjuża fit-Tramuntana tal-Alpi Taljani. Hemm 18-il quċċata ta' iktar minn 3,000 metru, b'xenarju muntanjuż li jinkludi rdumijiet tal-blat, ħitan vertikali, u widien twal u dojoq. Mill-perspettiva ġeoloġika, il-blat fih fossili ta' ħlejqiet tal-baħar tat-Triassiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1237/|titlu=The Dolomites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Monte San Giorgio]]* |[[Stampa:Lago_di_Lugano3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |l-[[Italja]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] 45°53′20″N 8°54′50″E |naturali: (viii) |1,089 (2,690) |2010 |Monte San Giorgio, li jħares fuq il-Lag ta' [[Lugano]], jitqies bħala l-aqwa ġabra ta' fossili ta' ħlejqiet tal-baħar mit-Triassiku (245-230 miljun sena ilu). F'dak iż-żmien, iż-żona kienet laguna tropikali mimlija rettili, ħut, bivalvi, sponoż, ekinodermi, u krustaċji. Ġew ippreservati wkoll fossili ta' annimali terrestri, peress li l-laguna kienet qrib l-art. Il-parti tas-sit fl-Iżvizzera tniżżlet fl-2003 u l-parti Taljana żdiedet fl-2010.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1237/|titlu=The Dolomites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] |[[Stampa:CividaledelFriuliDuomo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CividaledelFriuliDuomo.jpg|alt=Church with a stone facade|150x150px]] |seba' siti differenti, l-[[Italja]] 46°5′39″N 13°25′59″E |kulturali: (ii), (iii), (vi) |14 (35) |2011 |Dan is-sit huwa magħmul minn seba' gruppi ta' monasteri, knejjes u fortizzi assoċjati mal-[[Longobardi]] li kienu jmexxu fl-Italja mis-seklu 6 sa 8. L-arti u l-arkitettura jirriflettu s-sinteżi ta' influwenzi Rumani, Kristjani u Ġermaniċi. Il-monumenti inklużi jinsabu f'Brescia, f'[[Cividale del Friuli]] (il-katidral fl-istampa), [[Castelseprio]], [[Spoleto]], [[Campello sul Clitunno]], [[Benevento]] u [[Monte Sant'Angelo]]. L-arkitettura tas-sit tiġbor fiha sinteżi ta' diversi stili u t-tranżizzjoni lejn il-Medju Evu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1318/|titlu=Longobards in Italy. Places of the Power (568-774 A.D.)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali madwar l-Alpi]]* |[[Stampa:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |111-il sit differenti, l-[[Awstrija]], [[Franza]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]], is-[[Slovenja]] u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] <small>47°16′42″N 8°12′27″E</small> |kulturali: (iv), (v) |274 (680) |2011 |Dan is-sit transnazzjonali (kondiviż bejn l-Italja, l-Awstrija, Franza, il-Ġermanja, is-Slovenja u l-Iżvizzera) fih 111-il sit individwali bil-fdalijiet ta' abitazzjonijiet preistoriċi bil-puntali ta' insedjamenti preistoriċi madwar l-Alpi, li nbnew mill-5000 sal-500 Q.K. f'xifer il-lagi, ix-xmajjar jew l-artijiet mistagħdra. Fihom minjiera ta' informazzjoni dwar il-ħajja u l-kummerċ fil-kulturi agrarji [[Neolitiku|Neolitiċi]] u ta' Żmien il-Bronż fl-Ewropa Alpina.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] fit-Toskana |[[Stampa:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |diversi siti fit-Toskana, l-[[Italja]] 43°51′28″N 11°18′15″E |kulturali: (ii), (iv), (vi) |ii, iv, vi (kulturali) |2013 |Dan is-sit huwa magħmul minn tnax-il villa u żewġ ġonna li nbnew taħt il-patrunaġġ tal-[[familja Medici]] fis-sekli 15 sa 17 fit-Toskana. Jirrappreżentaw tip ġdid ta' residenzi aristokratiċi, li jitbiegħdu mill-kastelli militari jew irziezet lussużi. Il-vilel u l-ġonna kienu postijiet ta' divertiment, arti u għarfien, u ġew iddisenjati f'konformità mal-prinċipji tal-umaniżmu Rinaxximentali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/175/|titlu=Medici Villas and Gardens in Tuscany|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Etna]] |[[Stampa:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|alt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |Catania, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°45′22″N 14°59′48″E |naturali: (viii) |19,237 (47,540) |2013 |L-Etna hija l-iżjed stratovulkan attiv fid-dinja, kif ukoll wieħed mill-vulkani l-iktar studjati, bi [[storja]] ddokumentata ta' mill-inqas 2,700 sena. Tħaddan diversi fenomeni vulkaniċi tipiċi, fosthom koni tal-ġmamar, flussi tal-[[lava]], u għerien tal-lava. Il-muntanja ssostni wkoll ekosistema partikolari ta' flora u fawna endemiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1427/|titlu=Mount Etna|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] |[[Stampa:Langhe.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |Alessandria, Asti, Cuneo, l-[[Italja]] 44°36′31″N 7°57′49″E |kulturali: (iii), (v) |10,789 (26,660) |2014 |It-tkabbir u l-ipproċessar tad-dwieli għall-produzzjoni tal-inbid ta' Piemonte diġà seħħ mill-inqas fis-seklu 5 Q.K. Il-pajsaġġ kulturali fih vinji, villaġġi, kantini, azjendi agrikoli u knejjes Rumaneski. Is-sit jinkludi ħames żoni tal-produzzjoni tal-inbid u l-[[Kastell ta' Grinzane Cavour]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1390/|titlu=Vineyard Landscape of Piedmont: Langhe-Roero and Monferrato|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] |[[Stampa:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Palermo]], l-[[Italja]] 38°6′39″N 13°21′11″E |kulturali: (ii), (iv) |6.24 (15.4) |2015 |Dan is-sit jinkludi disa' binjiet, li nbnew fi żmien ir-Renju Normann ta' Sqallija (1130-1194), bi stil li jinkorpora karatteristiċi tal-arti [[Għarab|Għarbija]], Biżantina u tal-Punent. Żewġ palazzi, tliet knejjes, tliet katidrali (fl-istampa jidher il-[[Katidral ta' Palermo]]), u l-[[Pont tal-Ammirall]] tniżżlu bħala sit wieħed.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1487/|titlu=Arab-Norman Palermo and the Cathedral Churches of Cefalú and Monreale|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]]* |[[Stampa:ValleFondillo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |diversi siti fl-[[Albanija]], fl-[[Awstrija]], fil-[[Belġju]], fil-[[Bulgarija]], fil-[[Kroazja]], fil-[[Ġermanja]], fl-[[Italja]], fir-[[Rumanija]], fis-[[Slovakkja]], fis-[[Slovenja]], fl-[[Ukrajna]] u fi [[Spanja]] <small>49°5′10″N 22°32′10″E</small> |naturali: (ix) |92,023 (227,390) |2017 |Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (''Fagus sylvatica'') fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133/|titlu=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent|Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: ''Stato da Terra'' – ''Stato da Mar'' tal-Punent]]* |[[Stampa:Palmanova1600.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |l-[[Italja]], il-[[Montenegro]], [[Kroazja]] |kulturali: (iii), (iv) |— |2017 |Dan is-sit huwa magħmul minn sitt komponenti ta' opri tad-difiża fl-Italja, fil-Kroazja u fil-Montenegro, tul iktar minn 1,000 kilometru bejn ir-reġjun tal-Lombardia fl-Italja u l-Lvant tal-Kosta [[Baħar Adrijatiku|Adrijatika]]. Id-disinn tal-fortifikazzjonijiet (imlaqqmin ''alla moderna'') ħabat mal-introduzzjoni tal-porvli fil-gwerer, li wasslet għal bidliet sinifikanti fit-tekniki u fl-arkitettura militari. Fl-Italja hemm tliet siti: il-fortizza b'għamla ta' stilla ta' [[Palmanova]] (fl-istampa) u l-fortifikazzjonijiet ta' Bergamo u ta' [[Peschiera del Garda]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Ivrea]], Belt Industrijali tas-Seklu 20 |[[Stampa:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Ivrea]], Belt Metropolitana ta' Torino, l-[[Italja]] 45°28′0″N 7°53′0″E |kulturali: (iv) |71.185 (175.90) |2018 |Il-Belt Industrijali ta' Ivrea ġiet stabbilita fl-1908 minn [[Camillo Olivetti]], il-kap tal-kumpanija Olivetti S.p.A. li kienet tipproduċi t-typewriters, il-kalkolaturi mekkaniċi, u l-[[Kompjuter|kompjuters]]. Fil-biċċa l-kbira bejn is-snin 30 u 60 tas-seklu 20, il-belt ġiet iddisinjata f'konformità mal-ideat politiċi tal-[[Moviment Komunità]]. Il-kumpless jinkludi binjiet industrijali, residenzjali u pubbliċi, u jesprimi viżjoni moderna tar-relazzjoni bejn il-produzzjoni industrijali u l-arkitettura. Fl-2021 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1538/|titlu=Ivrea, industrial city of the 20th century|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] |[[Stampa:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |Treviso, Veneto, l-[[Italja]] 45°57′10.9″N 12°13′34″E |kulturali: (v) |20,334.2 (50,247) |2019 |Il-pajsaġġ kulturali ta' [[Conegliano]] u ta' [[Valdobbiadene]] huwa kkaratterizzat minn għoljiet partikolari (magħrufa bħala ''ciglioni'') li ġew imtarrġin u kkonvertiti għal vinji mis-seklu 17. Ir-reġjun jipproduċi l-inbid spumanti [[Prosecco]]. Il-pajsaġġ jinkludi wkoll foresti, sisien tax-xitel, irziezet u villaġġi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1571/|titlu=Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]]* |[[Stampa:Tempio_termale.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |l-[[Awstrija]], il-[[Belġju]], iċ-[[Ċekja]], [[Franza]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]] u r-[[Renju Unit]] |kulturali: (ii), (iii) |— |2021 |L-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa huwa sit magħmul minn 11-il raħal bi spa f'seba' pajjiżi Ewropej fejn l-ilmijiet minerali kienu jintużaw għal skopijiet ta' fejqan u terapewtiċi qabel l-iżvilupp tal-[[mediċina]] industrijali fis-seklu 19. Fl-Italja tniżżel ir-raħal ta' [[Montecatini Terme]]<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1571/|titlu=Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref>. |- ![[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] |[[Stampa:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |Padova, l-[[Italja]] |kulturali: (ii) |— |2021 |Is-sit huwa magħmul minn tmien binjiet, kemm reliġjużi kif ukoll lajċi, f'erba' raggruppamenti. Dawn fihom ċikli ta' affreski li ġew impittra bejn l-1302 u l-1397 minn diversi pitturi prominenti: Giotto, [[Guariento di Arpo]], [[Giusto de' Menabuoi]], [[Altichiero da Zevio]], [[Jacopo d'Avanzi]] u [[Jacopo da Verona]]. L-affreski huma innovattivi fil-mod kif jirrakkontaw ġrajja allegorika u kif jużaw mod ġdid ta' perspettiva.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1623/|titlu=Padua’s fourteenth-century fresco cycles|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Portiċi ta' Bologna]] |[[Stampa:Portici-1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Bolonja|Bologna]], l-[[Italja]] |kulturali: (iv) |— |2021 |Il-portiċi jirrappreżentaw wirt kulturali u arkitettoniku importanti tal-belt ta' Bologna. Għal sekli sħaħ, intużaw bħala mogħdijiet imkennija tal-mixi u bħala postijiet ewlenin għall-attivitajiet tal-merkanti. Inbnew bl-[[injam]], bil-brikks u bil-ġebel, u fis-seklu 20 anke bil-konkrit rinfurzat. Xi kultant jinsabu fuq iż-żewġ naħat tat-toroq. B'kollox tniżżlu 12-il kumpless ta' portiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1650/|titlu=The Porticoes of Bologna|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Stari Ras]] u [[Monasteru ta' Sopoćani|Sopoćani]] |[[Stampa:Manastir_Sopocani_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manastir_Sopocani_2.jpg|150x150px]] |Novi Pazar, is-[[Serbja]] 43°7′8″N 20°25′22″E |kulturali: (i), (iii) |199 (490) |1979 |Stari Ras kienet l-ewwel [[belt kapitali]] tas-Serbja u fiha grupp impressjonanti ta' monumenti Medjevali li jikkonsistu minn fortizzi, knejjes u monasteri. Il-Monasteru ta' Sopoćani jfakkar il-kuntatti bejn iċ-ċivilizzazzjoni tal-Punent u d-dinja [[Biżantini|Biżantina]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/96/|titlu=Stari Ras and Sopo&#x107;ani|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Studenica]] |[[Stampa:Manastir_Studenica,_Srbija,_061.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manastir_Studenica,_Srbija,_061.JPG|150x150px]] |Kraljevo, is-[[Serbja]] 43°29′10″N 20°32′12″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (vi) |1.16 (2.9) |1986 |Il-Monasteru ta' Studenica, li ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 12 minn [[Stefan Nemanja]], il-fundatur tal-istat Serbjan Medjevali, huwa l-ikbar monasteru Ortodoss Serbjan u l-iktar wieħed rikk. Iż-żewġ monumenti prinċipali tiegħu, il-Knisja tal-[[Santa Marija|Madonna]] u l-Knisja tar-Re, it-tnejn mibnija bl-irħam abjad, iħaddnu kollezzjonijiet prezzjużi ta' affreski Biżantini tas-sekli 13 u 14.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/389/|titlu=Studenica Monastery|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Monumenti Medjevali fil-Kosovo|Monumenti Medjevali fil-]][[Kosovo]] |[[Stampa:Visoki_Dečani.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Visoki_De%C4%8Dani.jpg|alt=Visoki Dečani|150x150px]] |Dečani, Gračanica, Peć, Prizren, il-[[Kosovo]]/is-[[Serbja]] 42°39′40″N 20°15′56″E |kulturali: (ii), (iii), (iv) |2.88 (7.1) |2004 |Is-sit jinkludi erba' monumenti: il-[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]], il-Knisja tal-Madonna ta' Ljeviš, il-Monasteru tal-Patriarkat ta' Peć, u l-Monasteru ta' Visoki Dečani. L-erba' binjiet tas-sit jirriflettu l-qofol tal-kultura ekkleżjastika Biżantina-[[Rumanesk|Rumaneska]], bi stil distint ta' affreski mal-ħitan, li żviluppa fil-Balkani bejn is-sekli 13 u [[Seklu 17|17]]. L-istil kellu rwol deċiżiv fl-[[arti]] sussegwenti fil-Balkani.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/724/|titlu=Medieval Monuments in Kosovo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> Dan is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-periklu fl-2006 minħabba d-diffikultajiet fil-ġestjoni u fil-konservazzjoni tiegħu li jirriżultaw min-nuqqas ta' stabbiltà [[politika]] fir-reġjun.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/268/|titlu=World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year’s inscriptions - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-08-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200822145734/https://whc.unesco.org/en/news/268/|arkivju-data=2020-08-22|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Gamzigrad|Gamzigrad-Romuliana, il-Palazz ta' Galerju]] |[[Stampa:Гамзиград_04а.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_04%D0%B0.jpg|alt=Palace of Galerius|150x150px]] |Zaječar, is-[[Serbja]] 43°53′57.5″N 22°11′10″E |kulturali: (iii), (iv) |179 (440) |2007 |Il-kumpless tal-palazz iffortifikat u tal-mafkar tal-Aħħar ta' Żmien ir-[[Imperu Ruman|Rumani]] ġie kkummissjonat mill-Imperatur Caius Valerius Galerius Maximianus fl-aħħar tas-seklu 3 u fil-bidu tas-seklu 4 [[WK|W.K]]. Kien magħruf bħala Felix Romuliana, f'ġieħ omm l-imperatur. Is-sit jikkonsisti minn fortifikazzjonijiet, il-palazz fil-parti tal-Majjistral tal-kumpless, bażiliki, tempji, banjijiet termali, kumpless ta' mafkar, u monument b'erba' pilastri (''tetrapylon''). Il-grupp ta' binjiet huwa uniku wkoll minħabba t-taħlita ta' funzjonijiet ċerimonjali u ta' mafkar li kellu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1253/|titlu=Gamzigrad-Romuliana, Palace of Galerius|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Stećak|Ċimiterji tal-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci]]* |[[Stampa:Mramorje_Perućac_011.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mramorje_Peru%C4%87ac_011.jpg|alt=Mramorje, Perućac|150x150px]] |il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], il-[[Kroazja]], is-[[Serbja]], il-[[Montenegro]] 43°5′31.97″N 17°55′26.59″E |kulturali: (iii), (vi) |49 (120) |2016 |L-iStećci (singular: ''stećak'') huma l-oqbra monolitiċi Medjevali li jinsabu fil-Bożnija-Ħerzegovina kif ukoll f'partijiet tal-[[Kroazja]], tas-[[Serbja]] u tal-[[Montenegro]]. Tfaċċaw għall-ewwel darba fis-seklu 12 u laħqu l-qofol tagħhom fis-sekli 14 u 15. Hemm tliet siti fis-Serbja, f'Perućac, f'Rastište u f'Hrta.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1504/|titlu=Ste&#x107;ci Medieval Tombstone Graveyards|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] |[[Stampa:SkocjanskeJame_2013jpg.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SkocjanskeJame_2013jpg.jpg|alt=Interior of a cave with dripstone formations and a walking path|150x150px]] |Škocjan (il-Muniċipalità ta' Divača), is-[[Slovenja]] 45°40′0″N 14°0′0″E |naturali: (vii), (viii) |413 (1,020) |1986 |Is-sistema tal-Għerien ta' Škocjan u l-madwar tagħhom jirrappreżentaw uħud mill-iżjed fenomeni topografiċi karstiċi sinifikanti, inkluż wieħed mill-ikbar kanjons bi xmara taħt l-art magħrufa fid-dinja. Jinsabu fil-Promontorju Karstiku li għandu importanza speċjali fl-istorja tax-[[Xjenza|xjenzi]] tad-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/390|titlu=Škocjan Caves - UNESCO World Heritage Centre|data=2019-12-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191206140919/http://whc.unesco.org/en/list/390|arkivju-data=2019-12-06|url-status=bot: unknown}}</ref> |- !Wirt tal-Merkurju. [[Almadén]] u [[Idrija]]* |[[Stampa:Šelštev,_Idrija.jpg|ħolqa=Https://en.wikipedia.org/wiki/File:Šelštev,_Idrija.jpg|alt=A building which is the entrance to Antonijev rov, Idrija|150x150px]] |[[Idrija]], is-[[Slovenja]], u [[Almadén]], [[Spanja]] 38°46′31″N 4°50′20″W |kulturali: (ii), (iv) |104 (260) |2012 |Idrija kellha waħda mill-ikbar żewġ minjieri tal-[[merkurju]] fid-dinja. Il-merkurju ġie skopert għall-ewwel darba f'Idrija fl-1490. Is-sit jinkludi l-karatteristiċi tal-infrastruttura u tat-teknoloġija b'rabta max-xogħol fil-minjieri u l-produzzjoni tal-merkurju u huwa xhieda tal-kummerċ interkontinentali tal-merkurju, li ġġenera skambji importani bejn l-[[Ewropa]] u l-[[Stati Uniti|Amerka]] matul is-sekli. Id-daħla tal-minjiera ta' Antonijev rov tidher fir-ritratt. Is-sit huwa kondiviż mar-raħal tax-xogħol tal-minjieri ta' Almadén, Spanja.<ref name=":3">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1313/|titlu=Heritage of Mercury. Almadén and Idrija - UNESCO World Heritage Centre|data=2019-12-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191216223523/http://whc.unesco.org/en/list/1313/|arkivju-data=2019-12-16|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] |[[Stampa:Ljubljanica_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ljubljanica_01.jpg|alt=Tromostovje bridges above the Ljubljanica river|150x150px]] |[[Ljubljana]], is-[[Slovenja]] |kulturali: (iv) |— |2021 |Is-sit jinkludi wħud mill-iżjed xogħlijiet prominenti tal-arkitett Sloven [[Jože Plečnik]] f'Ljubljana. Matul il-perjodu bejn il-gwerer, Plečnik ħadem biex jittrasforma Ljubljana minn belt provinċjali għall-belt kapitali tas-Slovenja billi ħoloq sensiela ta' spazji u istituzzjonijiet pubbliċi u integrahom fin-nisġa urbana eżistenti tal-belt. Fost is-siti hemm il-Knisja ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]] f' Črna Vas, u s-siti li ġejjin f'Ljubljana: l-ispazju għall-mixi tul ix-xtut tax-xmara [[Ljubljanica]] u l-pontijiet li jaqsmu minn naħa għall-oħra tagħha (fir-ritratt jidher il-Pont Triplu), ix-"Xatt Aħdar": it-Triq Vegova bil-Librerija Nazzjonali u Universitarja mill-[[Pjazza]] tar-[[Rivoluzzjoni Franċiża]] sal-Pjazza tal-Kungress u l-Park tal-Istilla, il-Pont ta' Trnovo, il-Ħitan [[Imperu Ruman|Rumani]] f'Mirje, il-Knisja ta' [[San Franġisk t'Assisi]], u l-Ġnien tal-Qaddisin Kollha fiċ-Ċimiterju ta' Žale.<ref name=":4">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1643/|titlu=The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-07-28|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210728173715/https://whc.unesco.org/en/list/1643/|arkivju-data=2021-07-28|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] |[[Stampa:Pont_de_la_Tosca_(Escaldes-Engordany)_-_2.jpg|ħolqa=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Pont_de_la_Tosca_(Escaldes-Engordany)_-_2.jpg|150x150px]] |Madriu-Perafita-Claror, [[Andorra]] 42°29′41″N 1°35′44″E |kulturali: (iii) |— |2004 |Dan il-wied jinsab fil-[[Pirinej-Monte Perdido|Pirinej]] tal-Andorra fejn hemm stil ta' għajxien marbut mar-[[Ragħaj|ragħa]], kif ukoll kenn għall-organiżmi selvaġġi rari jew fil-periklu ta' estinzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1160/|titlu=Madriu-Perafita-Claror Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' San Marino u [[Monte Titano]] |[[Stampa:View of Mount Titano - San Marino.jpg|ħolqa=https://it.wikipedia.org/wiki/File:San_Marino_prima_torre.jpg|150x150px]] |[[San Marino]]43°55′58″N 12°27′7″E |kulturali: (iii) |55 (140) |2008 |Dan is-Sit ta' Wirt Dinji jinkludi lil Monte Titano fejn tinsab il-Belt ta' San Marino, flimkien mal-Muniċipju u l-Bażilika ta' San Marino.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1245/|titlu=San Marino Historic Centre and Mount Titano|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Belt tal-Vatikan]] |[[File:St_Peter's_Square,_Vatican_City_-_April_2007.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Peter's_Square,_Vatican_City_-_April_2007.jpg|alt=Large circular square with columned buildings and an obelisk in the middle.|150x150px]] |il-[[Belt tal-Vatikan|Vatikan]] 41°54′8″N 12°27′27″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (vi) |— |1984 |<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/286/|titlu=Vatican City|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-29}}</ref> |- ![[Butrint]] |[[Stampa:Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg|150x150px|Butrint]] |Vlorë, Sarandë, l-[[Albanija]] 39°45′4″N 20°1′34″E |kulturali: (iii) |3,980 (9,800) |1992 |Butrint (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Buthrōtum'') kienet belt Griega antika, imbagħad belt [[Imperu Ruman|Rumana]] u s-sede ta' veskovat Ruman aħħari. Wara perjoduta' abbandun, ġiet okkupata mill-[[Biżantini]], mill-Anġojini u mill-[[Venezja|Venezjani]]. Finalment ġiet abbandunata fl-aħħar tal-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Fost is-siti arkeoloġiċi prominenti hemm teatru Grieg, battisterju tal-aħħar tal-antikità, bażilika tas-seklu 9, u fortifikazzjonijiet mill-perjodu tal-kolonja Griega sal-Medju Evu.<ref name=":02">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/570/|titlu=Butrint - UNESCO World Heritage Centre|data=2015-05-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150524000554/https://whc.unesco.org/en/list/570/|arkivju-data=2015-05-24|url-status=bot: unknown}}</ref> |- !Ċentri Storiċi ta' [[Berat]] u [[Gjirokastër]] |[[Stampa:Old_town_of_berat_albania_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_town_of_berat_albania_3.jpg|150x150px|Berat]] |[[Berat]] u [[Gjirokastër]], l-[[Albanija]] 40°4′10″N 20°8′0″E |kulturali: (iii), (iv) |59 (150) |2005 |Berat u Gjirokastër ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala eżempji rari ta' arkitettura tipika tal-perjodu [[Imperu Ottoman|Ottoman]]. Berat hija xhieda tal-koeżistenza ta' diversi komunitajiet [[Reliġjon|reliġjużi]] u kulturali tul is-sekli. Fiha kastell, li l-biċċa l-kbira minnu nbena fis-seklu 13, għalkemm l-oriġini tiegħu jmorru lura għas-seklu 4 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Iż-żona taċ-ċittadella fiha bosta knejjes [[Biżantini]], l-iktar mis-seklu 13, kif ukoll diversi moskej li nbnew fis-seklu 15. Gjirokastër fiha sensiela ta' djar b'żewġ sulari li nbnew fis-[[seklu 17]]. Ir-raħal għad għandu wkoll bażar, moskea tas-seklu 18 u żewġ knejjes tal-istess perjodu. Oriġinarjament Gjirokastër tniżżel waħdu fl-2005, imbagħad Berat żdied fl-2008.<ref name=":12">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/569|titlu=Historic Centres of Berat and Gjirokastra - UNESCO World Heritage Centre|data=2012-03-02|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120302171506/http://whc.unesco.org/en/list/569|arkivju-data=2012-03-02|url-status=bot: unknown}}</ref> |- !Wirt Naturali u Kulturali tar-Reġjun ta' [[Ohrid]]* |[[Stampa:Iglesia_San_Juan_Kaneo,_Ohrid,_Macedonia_del_Norte,_2014-04-17,_DD_19.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_San_Juan_Kaneo,_Ohrid,_Macedonia_del_Norte,_2014-04-17,_DD_19.jpg|150x150px|Ohrid]] |l-[[Albanija]] u l-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq]] 41°7′5″N 20°48′48″E |kulturali: (i), (iii), (iv), (vii) |83,350 (206,000) |1979 |Ir-raħal ta' Ohrid huwa wieħed mill-eqdem insedjamenti [[Bniedem|umani]] fl-Ewropa bi fdalijiet arkeoloġiċi minn Żmien il-Bronż sal-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Huwa xhieda prominenti tal-[[L-Arti|arti]] u tal-arkitettura [[Biżantini|Biżantina]], bħall-knejjes ta' San Ġwann ta' Kaneo u ta' Santa Sofija. Ohrid fih l-iżjed monasteru Slav antik u l-ewwel università Slava fil-Balkani. Il-Lag ta' Ohrid imur lura għall-perjodu preglaċjali u jipprovdi refuġju uniku għal bosta speċijiet endemiċi u relitti ta' flora u ta' fawna tal-ilma ħelu. Is-sit ġie estiż fl-1980 u fl-2009 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit. Fl-2019, is-sit ġie estiż biex tiġi inkluża l-parti Albaniża tal-lag.<ref name=":32">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/99|titlu=Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region - UNESCO World Heritage Centre|data=2017-12-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171217090041/https://whc.unesco.org/en/list/99|arkivju-data=2017-12-17|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Pont Antik ta' Mostar]] |[[Stampa:Mostar_Brückenspringer_Trevor.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mostar_Br%C3%BCckenspringer_Trevor.jpg|150x150px|Stari Most]] |Mostar, il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]] 43°20′53″N 17°48′39″E |kulturali: (vi) |— |2005 |Dan is-sit jinkludi l-Pont Antik ta' Mostar u ż-żona tal-madwar. Il-pont [[Imperu Ottoman|Ottoman]], li jaqsam ix-xmara [[Neretva]], ġie kkummissjonat minn [[Suleiman il-Manjifiku]] u tlesta fl-1566/1567. Fl-1993, matul il-Gwerra tal-Bożnija, ġie mmirat u meqrud apposta mill-Kunsill tad-Difiża [[Kroazja|Kroat]]. Wara l-gwerra, il-pont ġie rikostruwit b'metodi tal-kostruzzjoni tradizzjonali u b'materjali lokali, u reġa' nfetaħ fl-2004.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/946/|titlu=Old Bridge Area of the Old City of Mostar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-23}}</ref> |- ![[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] |[[Stampa:Mehmet_pasa_bridge_and_green_Drina_river.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mehmet_pasa_bridge_and_green_Drina_river.jpg|150x150px|Mehmed Paša Sokolović Bridge]] |Višegrad, il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]] 43°46′53″N 19°17′17″E |kulturali: (ii), (iv) |1.50 (3.7) |2007 |Il-Pont ta' Mehmed Paša Sokolović, li jaqsam ix-xmara [[Drina]], tlesta fl-1577 mill-[[arkitett]] tal-qorti Ottomana [[Mimar Sinan]] skont l-ordnijiet tal-Gran Viżier Mehmed Paša Sokolović. Il-pont huwa twil 179.5 metru (589 pied) u fih 11-il ħnejja. Il-pont għandu wkoll tifsira simbolika bħala post ta' għajxien paċifiku bejn il-[[Kristjaneżmu]] u l-[[Iżlam]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1260/|titlu=Mehmed Pa&scaron;a Sokolovi&#x107; Bridge in Vi&scaron;egrad|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-23}}</ref> |- ![[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor|Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor]] |[[Stampa:20090719_Crkva_Gospa_od_Zdravlja_Kotor_Bay_Montenegro.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20090719_Crkva_Gospa_od_Zdravlja_Kotor_Bay_Montenegro.jpg|alt=Kotor|150x150px]] |[[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor|Kotor]], Herceg Novi, Tivat, il-[[Montenegro]] 42°29′0″N 18°42′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |— |1979 |Il-Bajja ta' Kotor, port naturali strateġiku fil-Lvant tal-[[Baħar Adrijatiku]], kienet ċentru importanti ta[[L-Arti|l-arti]] u tal-kummerċ matul il-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Il-valur tar-reġjun huwa integrat fil-kwalità tal-arkitettura tal-bliet iffortifikati u miftuħa, tal-insedjamenti, tal-palazzi u tal-kumplessi monastiċi, kif ukoll l-integrazzjoni tagħhom fil-pajsaġġ imtarraġ ikkultivat fuq ix-xaqlibiet tal-għoljiet tal-blat għoljin. Is-sit jinkludi l-bliet ta' Kotor, [[Perast]] u [[Risan]], kif ukoll il-fortifikazzjonijiet ta' Kotor. Bejn l-1979 u l-2003, is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu minħabba li ħsara li ġarrab mit-terremot tal-1979 tal-Montenegro. Fl-2012 u fl-2015 saru xi modifiki minuri fil-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> |- ![[Durmitor|Park Nazzjonali ta' Durmitor]] |[[Stampa:The_Black_Lake_in_Montenegro.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Black_Lake_in_Montenegro.jpg|alt=Durmitor|150x150px]] |Žabljak, il-[[Montenegro]] 43°7′59″N 19°1′0″E |naturali: (vii), (viii), (x) |32,100 (79,000) |1980 |Durmitor hija katina muntanjuża tal-[[ġebla tal-ġir]] li tifforma parti mill-[[Alpi Dinariċi]]. Issawret permezz tal-glaċieri u mimlija kanjons bix-xmajjar. Il-Kanjon tax-xmara [[Tara]] għandhom l-iżjed fniedaq tax-xmajjar fondi fl-[[Ewropa]], ta' madwar 1,300 metru (4,300 pied). Hemm 18-il lag glaċjali fil- park u l-ikbar wieħed huwa l-[[Lag l-Iswed]]. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor huwa wkoll post importanti għall-[[bijodiversità]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/100/|titlu=Durmitor National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> Wara li s-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1980, il-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit ġew immodifikati fl-2005 biex ikunu l-istess bħall-konfini tal-park nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/478/|titlu=29 COM 8B.15 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> |- ![[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] |[[Stampa:Photo_Ellis_Hal_Salflieni.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Photo_Ellis_Hal_Salflieni.jpg|alt=An underground necropolis.|150x150px]] |[[Ħal Saflieni]], [[Raħal Ġdid]], [[Malta]] 35°52′17″N 14°30′27″E |kulturali: (iii) |— |1980 |L-ipoġew huwa struttura kbira taħt l-art li kienet tintuża bħala ċimiterju taħt l-art bejn l-4000 [[Ante Christum natum|Q.K]]. u l-2500 Q.K. u ġie skopert fl-1902. Tliet livelli sovraimposti ta' kompartimenti tħaffru fil-blat artab tal-[[Ġebla tal-ġir|franka]], u xi kompartimenti imitaw l-arkitettura tat-tempji megalitiċi kontemporanji fuq l-art. L-ipoġew inizjalment kellu l-fdalijiet ta' xi 7,000 individwi. L-iskavi taw ħjiel dwar ir-ritwali funebri [[Neolitiku|Neolitiċi]], li x'aktarx li kienu jsiru f'diversi stadji. Reċipjenti tal-fuħħar u amuleti tal-ġebel u tat-tafal instabu fis-sit, kif ukoll figuri umani tal-ġebel u tat-tafal, inkluż [[statwa]] famuża tal-mara rieqda.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/130/|titlu=Ħal Saflieni Hypogeum|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Il-[[Valletta|Belt Valletta]] |[[Stampa:St_Sebastian_Curtain.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Sebastian_Curtain.jpg|alt=Skyline of a city with a church dome and bell tower.|150x150px]] |Il-[[Valletta|Belt Valletta]], [[Malta]] 35°54′2″N 14°30′52″E |kulturali: (i), (vi) |56 (140) |1980 |Il-Belt Valletta ġiet stabbilita fl-1566. Il-[[Ordni ta' San Ġwann|Kavallieri ta' San Ġwann]] ippjanaw u fasslu l-belt bħala ħolqien olistiku uniku tal-aħħar tar-[[Rinaxximent]], b'konfigurazzjoni uniformi ta' grilja fi ħdan swar iffortifikati. Għalkemm esperjenzat rinnovazzjonijiet u ħsarat estensivi matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], proporzjon kbir tan-nisġa urbana ġiet ippreservata jew irrestawrata. Uħud mit-320 [[monument]] tal-Belt Valletta jinkludu l-[[Kon-Katidral ta' San Ġwann]], il-[[Palazz tal-Gran Mastru]], il-[[Berġa ta' Kastilja]], il-[[Berġa ta' Provenza]], il-[[Berġa tal-Italja]], il-[[Berġa ta' Aragona]], u l-Knejjes tal-[[Knisja tal-Vitorja|Vitorja]], ta' [[Knisja ta' Santa Katarina|Santa Katarina]] u ta' [[Ġieżu]], kif ukoll kostruzzjonijiet tas-seklu 18 bħall-[[Berġa ta' Bavarja]], il-Knisja tan-Nawfraġju ta' San Pawl, u t-[[Teatru Manoel]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/131/|titlu=City of Valletta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] |[[Stampa:IMG_1524_Ħaġar_Qim_September_2005.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IMG_1524_%C4%A6a%C4%A1ar_Qim_September_2005.jpg|alt=Façade of a prehistoric temple made up of large megaliths.|150x150px]] |[[Xagħra]], [[Qrendi]], [[Mġarr]], u [[Ħal Tarxien|Tarxien]], [[Malta]] u [[Għawdex]] 36°2′57″N 14°16′10″E |kulturali: (iv) |— |1980 |Is-sit huwa magħmul minn seba' tempji [[Preistorja|preistoriċi]] f'sitt siti (oriġinarjament, is-sit kien jinkludi ż-żewġ tempji ta' Ġgantija u ġie estiż fl-1992) li nbnew matul ir-raba' u t-tielet millenji [[Ante Christum natum|Q.K]]. Dawn it-tempji huma fost l-eqdem strutturi mingħajr tkaħħil fid-[[Id-Dinja|dinja]] u x'aktarx kellhom importanza ritwali kbira għal soċjetà organizzata ferm. Għalkemm kull tempju huwa differenti bħala disinn arkitettoniku, normalment kollha kellhom spazju elittiku quddiem faċċata konkava. Il-vireg orizzontali fil-ġebel li għadhom viżibbli jindikaw li l-monumenti kienu msaqqfin, xi ħaġa pjuttost sofistikata għal dak iż-żmien. Il-karatteristiċi dekorattivi tat-tempji jinkludu panewijiet b'toqob imħaffrin u panewijiet b'bassoriljievi b'motivi spirali, siġar, pjanti u [[Annimal|annimali]] varji.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/132/|titlu=Megalithic Temples of Malta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice|Park Nazzjonali tal-Lagi ta' Plitvice]] |[[Stampa:Plitvice_Lakes_National_park.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plitvice_Lakes_National_park.jpg|150x150px]] |Plitvička Jezera, il-[[Kroazja]] 44°52′40″N 15°36′52″E |naturali: (vii), (viii), (ix) |19,200 (47,000) |1979 |Tul iż-żmien, il-fluss tal-ilma għadda fuq il-[[ġebla tal-ġir]] u l-ġibs naturali, u ħoloq digi naturali, li min-naħa tagħhom ħolqu sensiela ta' lagi konnessi, kaskati u għerien. Il-foresti fil-qrib jospitaw orsijiet, lupi u ħafna speċijiet rari ta' [[Għasfur|għasafar]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/98/|titlu=Plitvice Lakes National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- !Kumpless Storiku ta' [[Split, Kroazja|Split]] bil-[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] |[[Stampa:Peristyle_of_Diocletian's_Palace,_Split_(11908116224).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Peristyle_of_Diocletian's_Palace,_Split_(11908116224).jpg|150x150px]] |[[Split]], il-[[Kroazja]] 43°30′34″N 16°26′36″E |kulturali: (ii), (iii), (iv) |21 (52) |1979 |Il-palazz inbena mill-[[Imperu Ruman|imperatur Ruman]] Djoklezjanu għall-ħabta tas-seklu 4 W.K., u iktar 'il quddiem intuża bħala l-bażi tal-belt ta' Split. Fil-[[Medjuevu|Medju Evu]] nbena [[katidral]] ġo mawżolew antik, flimkien ma' knejjes, fortifikazzjonijiet, u palazzi [[Gotiku|Gotiċi]] u [[Rinaxximent|Rinaxximentali]]. L-istil [[Barokk]] intuża għall-kumplament tal-binjiet taż-żona.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/97/|titlu=Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Dubrovnik|Belt Antika ta' Dubrovnik]] |[[Stampa:Old_town_of_dubrovnik.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_town_of_dubrovnik.jpg|150x150px]] |[[Dubrovnik]], il-[[Kroazja]] 42°39′2″N 18°5′29″E |kulturali: (i), (iii), (iv) |97 (240) |1979 |Dubrovnik saret Repubblika Marittima sinjura matul il-Medju Evu u saret l-unika belt-stat fil-Lvant tal-[[Baħar Adrijatiku]] li kienet tħaqqaqha ma' [[Venezja]]. Appoġġata mill-ġid u mid-diplomazija għaqlija, il-belt kisbet livell notevoli ta' żvilupp, b'mod partikolari matul is-sekli 15 u 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/95/|titlu=Old City of Dubrovnik|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Kumpless Episkopali tal-Bażilika Ewfrasjana fiċ-Ċentru Storiku ta' Poreč]] |[[Stampa:The_Euphrasian_Basilica_in_the_Historic_Centre_of_Poreč_-_panoramio_(2).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Euphrasian_Basilica_in_the_Historic_Centre_of_Pore%C4%8D_-_panoramio_(2).jpg|150x150px]] |Poreč, il-[[Kroazja]] 45°13′45″N 13°35′40″E |kulturali: (ii), (iv) |1.10 (2.7) |1997 |Il-kumpless episkopali, bil-mużajk tiegħu, imur lura għas-seklu 6, u huwa wieħed mill-aqwa eżempji tal-[[arti]] u tal-arkitettura [[Biżantini]] bikrija fil-[[Mediterran]] u fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-kumpless jinkludi l-bażilika stess, sagristija, battisterju, u t-torri tal-kampnar tal-palazz tal-arċisqof fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/809/|titlu=Episcopal Complex of the Euphrasian Basilica in the Historic Centre of Pore&#x10d;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Trogir|Belt Storika ta' Trogir]] |[[Stampa:View_over_Trogir_-_Croatia.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_over_Trogir_-_Croatia.jpg|150x150px]] |[[Trogir]], il-[[Kroazja]] 43°30′45″N 16°15′6″E |kulturali: (ii), (iv) |6.40 (15.8) |1997 |Il-kultura rikka ta' Trogir inħolqot taħt l-influwenza tal-[[Greċja|Griegi]], tar-Rumani u tal-Venezjani tal-qedem. Fiha l-iżjed kumpless [[Rumanesk]]-Gotiku ppreservat tajjeb mhux biss fl-Adrijatiku, iżda fl-[[Ewropa Ċentrali]] kollha. Il-qalba Medjevali ta' Trogir, imdawra bil-ħitan, tinkludi kastell u torri ppreservati u sensiela ta' abitazzjonijiet u palazzi mill-perjodi Rumaneski, Gotiċi u Barokki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/810/|titlu=Historic City of Trogir|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' San Ġakbu ta' Šibenik]] |[[Stampa:St._Jacobuskathedraal_;_Sibenik.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St._Jacobuskathedraal_;_Sibenik.jpg|150x150px]] |Šibenik, il-[[Kroazja]] 43°44′11″N 15°53′25″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |0.10 (0.25) |2000 |Il-katidral huwa bażilika bi tlieta navati, bi tliet apsidi u b'koppla għolja 32 metru minn ġewwa. Huwa ukoll wieħed mill-iżjed [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi Rinaxximentali importanti fil-Lvant tal-Adrijatiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/963/|titlu=The Cathedral of St James in &Scaron;ibenik|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Pjanura ta’ Stari Grad|Pjanura ta' Stari Grad]] |[[Stampa:Kupinovik_(9865).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kupinovik_(9865).jpg|150x150px]] |Hvar, il-[[Kroazja]] 43°10′54″N 16°38′19″E |kulturali: (ii), (iii), (v) |1,377 (3,400) |2008 |Il-Pjanura ta' Stari Grad hija pajsaġġ agrikolu li ġie stabbilit mill-kolonjalisti Griegi tal-qedem fis-seklu 4 [[Ante Christum natum|Q.K]]. li għadu jintuża sa llum. Il-pjanura ġeneralment għadha fil-forma oriġinali tagħha. Il-konfigurazzjoni tal-qedem ġiet ippreservata permezz tal-manutenzjoni bir-reqqa tal-ħitan tas-sejjieħ matul 24 seklu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1240/|titlu=Stari Grad Plain|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Monasteru tal-Ġlormini]] u t-[[Torri ta' Belém]] f'[[Liżbona]] |[[Stampa:Torre_Belém_April_2009-4a.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Torre_Bel%C3%A9m_April_2009-4a.jpg|alt=White tower near the sea|150x150px]] |[[Liżbona]], il-[[Portugall]] 38°41′31″N 9°12′57″W |kulturali: (iii), (vi) |2.66 (6.6) |1983 |Kemm il-Monasteru kif ukoll it-Torri, li jinsabu fid-distrett ta' Belém f'[[Liżbona]] tul ix-xmara Tagus, huma marbutin simbolikament mal-Era tal-Iskoperti meta l-Portugall esplora d-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Monasteru ġie stabbilit għall-memorja tal-Prinċep Enriku n-Navigatur u għall-patrijiet biex ikunu jistgħu jitolbu għar-re u għall-baħħara. It-Torri (fl-istampa) inbena biex jitfakkar il-vjaġġ ta' [[Vasco da Gama]] u biex il-port jiġi protett. Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 16 bl-istil Manwelin. Modifika minuri taż-żona ta' lqugħ tas-sit saret fl-2008.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/263/|titlu=Monastery of the Hieronymites and Tower of Bel&eacute;m in Lisbon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Batalha]] |[[Stampa:BatalhaFacade1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BatalhaFacade1.jpg|alt=Gothic church|150x150px]] |Batalha, il-[[Portugall]] 39°39′28″N 8°49′37″W |kulturali: (i), (ii) |0.98 (2.4) |1983 |Il-Monasteru Dumnikan ta' Batalha nbena fil-bidu tas-seklu 15 biex titfakkar ir-rebħa Portugiża fuq il-Kastiljani fil-Battalja ta' Aljubarrota fl-1385. Il-monasteru huwa kapulavur tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]], b'żidiet li saru wara bl-istil Manwelin. Għal iktar minn żewġ sekli, intuża bħala studjo tax-xogħol importanti għall-monarkija Portugiża, bħala sit fejn ġew stabbilit l-karatteristiċi tal-arti nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/264/|titlu=Monastery of Batalha|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] |[[Stampa:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|alt=Christian religious building with a bell|150x150px]] |Tomar, il-[[Portugall]] 39°36′17″N 8°25′3″W |kulturali: (i), (vi) |— |1983 |Il-kunvent ġie stabbilit fis-seklu 12 bħala fortizza tat-Templari. Meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-fergħa Portugiża nbidlet fil-Kavallieri tal-Ordni ta' Kristu li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kunvent inbena tul diversi sekli u fih elementi tal-arkitettura [[Rumanesk|Rumaneska]], Gotika, Manwelina, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]], Barokka u [[Manjeriżmu|Manjerista]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Évora|Ċentru Storiku ta' Évora]] |[[Stampa:Templo_romano_de_Évora_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Templo_romano_de_%C3%89vora_(1).jpg|alt=Ruins of a classical columned temple|150x150px]] |[[Évora]], il-[[Portugall]] 38°24′23″N 7°54′28″W |kulturali: (ii), (iv) |— |1986 |Il-belt ta' Évora hija l-ifjen eżempju ta' belt tal-epoka tad-deheb tal-Portugall (peress li Liżbona nqerdet kważi għalkollox fit-terremot tal-1755). Il-belt fiha monumenti minn perjodi differenti, inkluż it-Tempju [[Imperu Ruman|Ruman]] (fl-istampa), fortifikazzjonijiet tal-[[Għarab]] Iberiċi, u knejjes u palazzi li nbnew wara s-seklu 15 meta Évora saret ir-residenza tal-monarki Portugiżi. Karatteristika tipika tal-belt huma d-djar miżbugħin bl-[[abjad]] mis-seklu 16 sas-seklu 18. Huma mżejna b'madum impitter (''azulejos'') u b'gallariji bil-[[ħadid]] ferrobattut. Il-monumenti ta' Évora ispiraw l-arkitettura kolonjali Portugiża fil-[[Brażil]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/361/|titlu=Historic Centre of &Eacute;vora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Alcobaça]] |[[Stampa:Mosteiro_de_Alcobaça_(Portugal)_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mosteiro_de_Alcoba%C3%A7a_(Portugal)_2.jpg|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs|150x150px]] |[[:en:Alcobaça,_Portugal|Alcobaça]] |kulturali: (i), (iv) |— |1989 |Il-monasteru taċ-Ċisterċensi ġie stabbilit fis-seklu 12 u sar ċentru reġjonali [[Kultura|kulturali]], [[Reliġjon|reliġjuż]] u [[Politika|politiku]]. Il-knisja u l-binjiet monastiċi nbnew fis-seklu 13 bi stil Gotiku, filwaqt li l-faċċata ġiet rinnovata fis-seklu 18 bi stil Barokk. Il-kċina wkoll tmur lura għas-seklu 18. Il-knisja fiha l-oqbra ħdejn xulxin tar-Re [[Pedro I]] u ta' [[Inês de Castro]], mill-1360, li huma eżempji fini ta' [[Skultura|skulturi]] funebri Gotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/505/|titlu=Monastery of Alcoba&ccedil;a|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Sintra|Pajsaġġ Kulturali ta' Sintra]] |[[Stampa:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|alt=Aerial view of a castle with a white façade and orange roofs|150x150px]] |[[Sintra]], il-[[Portugall]] 38°47′0″N 9°25′0″W |kulturali: (ii), (iv), (v) |946 (2,340) |1995 |Il-pajsaġġ kulturali jinsab fil-Muntanji ta' Sintra. Fis-seklu 19, l-inħawi saru ċentru tal-arkitettura [[Romantiċiżmu|Romantika]]. Fost l-attrazzjonijiet prominenti hemm il-Palazz ta' Pena, li huwa fdalijiet ta' monasteru li ġew ikkonvertiti f'kastell b'taħlita eklettika ta' stili, il-Palazz Nazzjonali ta' Sintra (fl-istampa), Quinta da Regaleira, il-Palazz ta' Monserrate, u l-Kastell tal-Għarab Iberiċi. Il-parks biswit il-palazzi jospitaw diversi speċijiet ta' pjanti eżotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/723/|titlu=Cultural Landscape of Sintra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Porto|Ċentru Storiku ta' Oporto, il-Pont ta' Luiz I u l-Monasteru ta' Serra do Pilar]] |[[Stampa:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside|150x150px]] |Porto, il-[[Portugall]] 41°8′30″N 8°37′0″W |kulturali: (iv) |— |1996 |Il-belt ta' Oporto jew Porto, tinsab fil-bokka tax-xmara Douro. Oriġinarjament kienet insedjament kummerċjali tal-[[Feniċi]], u ilha abitata kontinwament minn żmien ir-Rumani. Il-monumenti fil-belt imorru lura għal perjodi differenti: il-[[Katidral]] inbena bir-Rumanesk, il-Knisja ta' Santa Klara bil-Manwelin, u l-Palazz tal-Borża bl-istil Neoklassiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/755/|titlu=Historic Centre of Oporto, Luiz I Bridge and Monastery of Serra do Pilar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa]] u [[Siega Verde]]* |[[Stampa:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|alt=Rock carvings of animals including a horse|150x150px]] |il-[[Portugall]] u [[Spanja]] 40°41′51″N 6°39′40″W |kulturali: (i), (iii) |— |1998 |Dan is-sit transnazzjonali huwa magħmul minn żewġ siti b'tinqix fil-blat fil-beraħ. Is-sit Portugiż, elenkat fl-1998, jinsab fil-Wied ta' Côa. Siega Verde fi Spanja ġiet miżjuda bħala estensjoni fl-2010. It-tinqix, li jirrappreżenta speċjalment l-[[Annimal|annimali]] (iżjed minn 5,000 figura), saru matul diversi millenji, mill-Paleolitiku Superjuri sal-Magdalenjan/Epipaleolitiku (22,000 sa 8,000 [[Ante Christum natum|Q.K]].).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Guimarães|Ċentru Storiku ta' Guimarães]] |[[Stampa:D._Afonso_Torre.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D._Afonso_Torre.jpg|alt=A monument in front of a castle|150x150px]] |[[Guimarães]], il-[[Portugall]] 41°26′27″N 8°17′41″W |kulturali: (ii), (iii), (iv) |16 (40) |2001 |Bħala r-residenza tad-duki li ddikjaraw l-indipendenza fis-seklu 12, Guimarães huwa raħal importanti fl-istorja tal-Portugall. Kien l-ewwel [[belt kapitali]] tal-pajjiż. L-iżvilupp tar-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] seħħ madwar il-kastell u l-kumpless monastiku. Bejn l-aħħar tas-seklu 15 u s-[[seklu 17]], inbnew djar tan-nobbli u binjiet ċiviċi fiċ-ċentru storiku li ġie ppreservat sew. It-tekniki speċjalizzati tal-kostruzzjoni żviluppati f'Guimarães fil-Medju Evu ġew trażmessi lill-kolonji Portugiżi fl-Afrika u fl-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1031/|titlu=Historic Centre of Guimar&atilde;es|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Alto Douro|Reġjun tal-Inbid ta' Alto Douro]] |[[Stampa:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|alt=A river with terraced vineyards|150x150px]] |Provinċja ta' Trás-os-Montes u Alto Douro, il-[[Portugall]] 41°6′6″N 7°47′56″W |kulturali: (ii), (iv), (v) |24,600 (61,000) |2001 |Il-wied tax-xmara Douro u t-tributarji prinċipali tagħha huwa pajsaġġ kulturali fejn l-inbid ilu jiġi prodott għal madwar żewġ millenji. Il-pajsaġġ issawwar mill-attivitajiet tal-bniedem, b'vinji mtarrġin, ''quintas'' (azjendi li jipproduċu l-inbid), toroq, u [[Kappella|kappelli]]. Minn nofs is-seklu 18, l-iżjed prodott magħruf tar-reġjun huwa l-inbid ta' Porto.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1046/|titlu=Alto Douro Wine Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Elvas|Raħal tal-Fruntiera tal-Gwarniġjon ta' Elvas u l-Fortifikazzjonijiet Tiegħu]] |[[Stampa:Elvas_e_muralhas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elvas_e_muralhas.jpg|alt=Ramparts of Elvas|150x150px]] |[[Elvas]], il-[[Portugall]] 38°52′50″N 7°9′48″W |kulturali: (iv) |179 (440) |2012 |Il-belt ta' Elvas tinsab qrib il-fruntiera ma' Spanja. Il-Portugall reġa' kiseb l-indipendenza minn Spanja fl-1640 u madwar il-belt inbniet sistema kumplessa ta' fortifikazzjonijiet bil-bastjuni u bil-ħniedaq mingħajr ilma (fortijiet b'għamla ta' [[stilla]]). Ġiet iddisinjata mill-patri [[Ġiżwiti|Ġiżwita]] [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] Cosmander skont l-aħħar xejriet difensivi Olandiżi. Is-sit jinkludi wkoll il-Forti ta' Nossa Senhora da Graça tas-seklu 18 u l-Akkwedott ta' Amoreira tas-seklu 16. Fl-2013 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1367/|titlu=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Università ta' Coimbra|Università ta' Coimbra – Alta u Sofia]] |[[Stampa:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|alt=Palace courtyard, university buildings|150x150px]] |Coimbra, il-[[Portugall]] 40°12′28″N 8°25′32.79″W |kulturali: (ii), (iv), (vi) |36 (89) |2013 |L-Università ta' Coimbra ġiet stabbilita lejn l-aħħar tas-seklu 13 fuq l-għolja faċċata tar-raħal (Alta). Fl-1537, ġiet ittrasferita lejn il-Palazz Irjali ta' Alcáçova u iktar 'il quddiem żviluppat sensiela ta' kulleġġi. Intużat bħala mudell għall-universitajiet fil-kolonji Portugiżi. L-istorja tal-belt ta' Coimbra hija minsuġa mill-qrib ma' dik tal-università. Uħud mill-binjiet ewlenin jinkludu l-Katidral l-Antik tas-seklu 12, il-Librerija Ġwannina Barokka, il-Kappella ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]], u l-kulleġġi tul Triq Sofia fil-belt. Fl-2019 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1387/|titlu=University of Coimbra &ndash; Alta and Sofia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Palazz ta' Mafra|Binja Rjali ta' Mafra – Palazz, Bażilika, Kunvent, Ġnien ta' Cerco u l-Park tal-Kaċċa (Tapada)]] |[[Stampa:Mafra_May_2013-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafra_May_2013-2.jpg|alt=A massive building with yellow facade and two bell towers in the middle|150x150px]] |Mafra, il-[[Portugall]] 38°56′12″N 9°19′35″W |kulturali: (iv) |1,213.17 (2,997.8) |2019 |Il-kumpless tal-palazz ta' Mafra ġie kkummissjonat fil-bidu tas-seklu 18 mir-Re João V. Il-kumpless jinkludi bażilika, il-palazzi tar-re u tar-reġina, monasteru, u librerija. Inbena bl-istil Barokk [[Italja|Taljan]], ispirat b'mod partikolari mill-arkitettura ta' [[Ruma]]. Is-sit jinkludi wkoll il-Ġnien ta' Cerco, biswit il-palazz, u l-artijiet irjali tal-kaċċa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1573/|titlu=Royal Building of Mafra &ndash; Palace, Basilica, Convent, Cerco Garden and Hunting Park &#x28;Tapada&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte|Santwarju ta' Bom Jesus do Monte fi Braga]] |[[Stampa:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|alt=Elaborate staircase leading to a church on a hill|150x150px]] |Braga, il-[[Portugall]] 41°26′27″N 8°17′41″W |kulturali: (iv) |16 (40) |2019 |Is-santwarju jinsab fuq ix-xaqlibiet tal-Għolja ta' Espinho fuq Braga, u huwa eżempju ta' sit sagru tal-pellegrinaġġi fuq għolja. Il-binjiet prinċipali nbnew bl-istil Barokk, u l-iżjed kostruzzjoni emblematika hi t-Taraġ tal-Ħames Sensi (fl-istampa).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1590/|titlu=Sanctuary of Bom Jesus do Monte in Braga|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Għar ta' Altamira]] u l-[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] |[[Stampa:9_Bisonte_Magdaleniense_polícromo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:9_Bisonte_Magdaleniense_pol%C3%ADcromo.jpg|150x150px|example of cave art]] |Santillana del Mar, [[Spanja]] 43°22′57″N 4°6′58″W |kulturali: (i), (iii) |2,235 (5,520) |1985 |L-Għar ta' Altamira fih eżempji ta' pitturi fl-għerien mill-Paleolitiku Superjuri, li jmorru lura bejn il-35,000 sal-11,000 Q.K. Oriġinarjament is-sit kien jinkludi 17-il għar impitter. L-għerien huma ppreservati tajjeb minħabba l-iżolament kbir tagħhom mill-klima esterna.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/310/|titlu=Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Segovia]] u l-[[Akkwedott ta' Segovia|Akkwedott]] |[[Stampa:Segovia_-_Alcázar_de_Segovia_22_2017-10-24.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Segovia_-_Alc%C3%A1zar_de_Segovia_22_2017-10-24.jpg|150x150px|View of Segovia]] |[[Segovia]], [[Spanja]] 40°56′54.5″N 4°7′9″W |kulturali: (i), (iii), (iv) |— |1985 |L-akkwedott Ruman inbena fis-seklu 1 [[WK|W.K]]., il-palazz [[Medjuevu|Medjevali]] tal-Alcázar fis-seklu 11 u l-Katidral fis-seklu 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/311/|titlu=Old Town of Segovia and its Aqueduct|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] |[[Stampa:20060630-Oviedo_Santa_Maria_del_Naranco.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20060630-Oviedo_Santa_Maria_del_Naranco.jpg|150x150px|Santa Maria del Naranco]] |Oviedo, [[Spanja]] 43°21′45″N 5°50′35″W |kulturali: (i), (ii), (iv) |— |1985 |Ir-Renju tal-Asturjas baqa' l-uniku reġjun [[Kristjaneżmu|Kristjan]] fi Spanja fis-seklu 9. Żviluppa l-istil tiegħu stess ta' arti u ta' arkitettura Pre-[[Rumanesk|Rumaneska]] li joħroġ fid-dieher f'diversi knejjes u [[Monument|monumenti]] oħra. Is-sit oriġinali bit-titlu "Knejjes tar-Renju tal-Asturjas" ġie estiż sabiex jiġu inklużi monumenti oħra bħal La Foncalada.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/312/|titlu=Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Córdoba, Spanja|Ċentru Storiku ta' Córdoba]] |[[Stampa:Mihrab_de_la_mezquita_de_Córdoba_(17060237467).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mihrab_de_la_mezquita_de_C%C3%B3rdoba_(17060237467).jpg|150x150px|Mosque of Cordoba]] |[[Córdoba, Spanja|Córdoba]], [[Spanja]] 37°52′45″N 4°46′47″W |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |— |1984 |Is-sit oriġinali kien il-Moskea l-Kbira ta' Córdoba, li hija [[Knisja Kattolika]] tas-seklu 7 li ġiet ikkonvertita f'moskea fis-seklu 8; u reġgħet ġiet irrestawrata għal Katidral Kattoliku Ruman fis-seklu 13 minn [[Ferdinandu III]]. Matul l-aqwa perjodu tar-renju tal-[[Għarab]] Iberiċi fir-reġjun, Córdoba kellha iktar minn 300 moskea u arkitettura simili għal dik ta' [[Kostantinopli]], [[Damasku]] u [[Bagdad]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/313/|titlu=Historic Centre of Cordoba|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Alhambra]], [[Generalife]] u [[Albayzín]] |[[Stampa:Alhambra-Granada-2003.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alhambra-Granada-2003.jpg|150x150px|Alhambra]] |Granada, [[Spanja]] 37°10′36″N 3°35′40″W |kulturali: (i), (iii), (iv) |— |1984 |It-tliet siti huma fdalijiet tal-influwenza Għarbija Iberika fin-Nofsinhar ta' Spanja. Il-fortizza tal-Alhambra u l-palazz ta' Generalife nbnew mill-mexxejja tal-Emirat ta' Granada. Id-distrett ta' Albayzín fih eżempji ta' arkitettura vernakolari Għarbija Iberika u ġie miżjud mas-sit fl-1994.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/314/|titlu=Alhambra, Generalife and Albayz&iacute;n, Granada|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Katidral ta' Burgos]] |[[Stampa:Fachada_de_la_Catedral_de_Burgos.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fachada_de_la_Catedral_de_Burgos.jpg|200x200px|Burgos Cathedral]] |Burgos, [[Spanja]] 42°20′25″N 3°42′14.5″W |kulturali: (ii), (iv), (vi) |— |1984 |Il-katidral bi stil [[Gotiku]] nbena bejn is-sekli 13 u 16 u huwa s-sit fejn indifen l-eroj nazzjonali Spanjol, [[El Cid]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/316/|titlu=Burgos Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Monasteru u Sit ta' [[El Escorial]] |[[Stampa:Vista_aerea_del_Monasterio_de_El_Escorial.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_aerea_del_Monasterio_de_El_Escorial.jpg|150x150px|El Escorial]] |San Lorenzo de El Escorial, [[Spanja]] 40°34′54″N 4°7′35″W |kulturali: (i), (ii), (vi) |— |1984 |El Escorial huwa wieħed mid-diversi siti rjali Spanjoli minħabba l-[[Storja|istorja]] tiegħu bħala residenza tal-familja rjali. Il-palazz ġie ddisinjat mir-Re [[Filippu II]] u l-[[arkitett]] [[Juan Bautista de Toledo]] bħala monument għar-rwol ċentrali ta' Spanja fid-dinja Kristjana.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/318/|titlu=Monastery and Site of the Escurial, Madrid|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Lista ta' binjiet ta' Gaudí|Xogħlijiet ta' Antoni Gaudí]] |[[Stampa:Casa_Milà_-_Barcelona,_Spain_-_Jan_2007.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Casa_Mil%C3%A0_-_Barcelona,_Spain_-_Jan_2007.jpg|150x150px|Casa Milà]] |[[Barċellona]], [[Spanja]] 41°24′48″N 2°9′11″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |— |1984 |L-arkitettura ta' [[Antoni Gaudí]] hija parti mill-istil [[Moderniżmu|Modernist]], iżda d-disinni tiegħu jiġu deskritti bħala tassew uniċi. Oriġinarjament is-sit kien jinkludi Park Güell, Palau Güell u Casa Milà; l-estensjoni tal-2005 żiedet Casa Vicens, il-kripta u l-faċċata tan-nattività tas-[[Sagrada Família]], Casa Batlló, u l-kripta f'Colònia Güell.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/320/|titlu=Works of Antoni Gaud&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Santiago de Compostela]] (iċ-Ċentru Storiku) |[[Stampa:Santiago_cathedral_2021.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santiago_cathedral_2021.jpg|150x150px|Cathedral of Santiago de Compostela]] |[[Santiago de Compostela]], [[Spanja]] |kulturali: (i), (ii), (vi) |— |1985 |Il-Katidral ta' Santiago de Compostela huwa magħruf bħala l-post fejn indifen l-appostlu [[Ġakbu l-Kbir|Ġakbu]], u huwa d-destinazzjoni finali tal-[[Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu]] fit-Tramuntana ta' Spanja. Ir-raħal kien inqered mill-Musulmani fis-seklu 10 u ġie rikostruwit fis-seklu ta' wara.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/347/|titlu=Santiago de Compostela &#x28;Old Town&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Raħal Antik ta' [[Ávila]] u l-Knejjes ''Extra-Muros'' |[[Stampa:Avila_-_Murallas,_Paseo_de_la_Ronda_Vieja_06.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Avila_-_Murallas,_Paseo_de_la_Ronda_Vieja_06.JPG|150x150px|City wall of Ávila]] |[[Ávila]], [[Spanja]] 40°39′23″N 4°42′0″W |kulturali: (iii), (iv) |— |1985 |Il-ħajt difensiv madwar ir-raħal oriġinali nbena fis-seklu 11. Fih 82 torri semiċirkolari u 9 daħliet, u huwa wieħed mill-iżjed eżempji kompluti ta' swar tal-irħula fi Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/348/|titlu=Old Town of &Aacute;vila with its Extra-Muros Churches|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] |[[Stampa:Iglesia_de_San_Pedro,_Teruel,_España,_2014-01-10,_DD_10.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_de_San_Pedro,_Teruel,_Espa%C3%B1a,_2014-01-10,_DD_10.JPG|150x150px|Sait Peter's Church in Teruel]] |Provinċji ta' [[Teruel]] u ta' [[Zaragoza]], [[Spanja]] 40°20′38″N 1°6′26″W |kulturali: (ii), (iv), (vi) |— |1986 |Is-sit oriġinali kien jinkludi erba' knejjes f'Teruel bl-istil Mudéjar, li huwa taħlita ta' stil Iżlamiku tradizzjonali u Ewropew kontemporanju. Fl-2001 is-sit ġie estiż sabiex jiġu inklużi sitt monumenti oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/378/|titlu=Mudejar Architecture of Aragon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Toledo|Belt Storika ta' Toledo]] |[[Stampa:Toledo_Skyline_Panorama,_Spain_-_Dec_2006.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Toledo_Skyline_Panorama,_Spain_-_Dec_2006.jpg|150x150px|Toledo]] |[[Toledo]], [[Spanja]] 39°52′1″N 4°1′46″W |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |— |1986 |Toledo ġiet stabbilita mir-[[Imperu Ruman|Rumani]], intużat bħala l-[[belt kapitali]] tar-Renju tal-Viżigoti, kienet importanti fi Spanja Musulmana u matul ir-''Reconquista'', u għal żmien qasir kienet il-belt kapitali ta' Spanja. Il-belt tħaddan l-influwenzi Kristjani, [[Iżlam|Musulmani]] u [[Ġudaiżmu|Lhud]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/379/|titlu=Historic City of Toledo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Paseo del Prado]] u [[Buen Retiro]], pajsaġġ tal-arti u tax-xjenza |{{sort|1560|[[File:Madrid-1758045.jpg|150px|Prado Museum]]}} |[[Madrid]], [[Spanja]] |kulturali: (ii), (iv), (vi) |— |2021 |Il-Paseo del Prado hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'Madrid, il-belt kapitali ta' Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1618/|titlu=Paseo del Prado and Buen Retiro, a landscape of Arts and Sciences|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Salamanca|Ċentru Storiku ta' Salamanca]] |[[Stampa:Catedralnuevaslc.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedralnuevaslc.jpg|150x150px|Cathedral of Salamanca]] |[[Salamanca]], [[Spanja]] 40°57′55″N 5°39′52″W |kulturali: (i), (ii), (iv) |— |1988 |Salamanca hija importanti bħala belt universitarja, peress li l-Università ta' Salamanca, stabbilita fl-1218, hija l-eqdem fi Spanja u fost l-eqdem fl-Ewropa. Il-belt l-ewwel inħakmet mill-[[Kartaġni|Kartaġiniżi]] fis-seklu 3, u iktar 'il quddiem ġiet immexxija mir-Rumani u mill-Għarab Iberiċi. Iċ-ċentru tal-belt jirrappreżenta l-arkitettura Rumaneska, Gotika, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] u Għarbija Iberika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/381/|titlu=Old City of Salamanca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Sivilja|Katidral, Alcázar u Arkivju tal-Indji f'Sivilja]] |[[Stampa:Seville_Cathedral_-_2013.07_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seville_Cathedral_-_2013.07_-_panoramio.jpg|150x150px|Cathedral and Alcazar of Seville]] |[[Sivilja]], [[Spanja]]37°23′2″N 5°59′30″W |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |12 (30) |1987 |L-Alcázar inbena matul id-dinastija tal-Almoħadin li mexxiet in-Nofsinhar ta' Spanja sar-''Reconquista''. Il-katidral imur lura għas-seklu 15 u fih l-oqbra ta' Ferdinandu III u ta' [[Kristofru Kolombu]]. L-arkivju fih dokumenti marbuta mal-kolonizzazzjoni tal-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/383/|titlu=Cathedral, Alc&aacute;zar and Archivo de Indias in Seville|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Cáceres (Spanja)|Ċentru Storiku ta' Cáceres]] |[[Stampa:Caceres-Gulliveria.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caceres-Gulliveria.jpg|150x150px|Cáceres]] |[[Cáceres (Spanja)|Cáceres]], [[Spanja]] 39°28′28″N 6°22′12″W |kulturali: (iii), (iv) |— |1986 |Iċ-ċentru storiku jħaddan influwenzi Rumani, Iżlamiċi, Gotiċi tat-Tramuntana u Rinaxximentali Taljani, u jinkludi iktar minn 30 torri Iżlamiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/384/|titlu=Old Town of C&aacute;ceres|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Ibiza]], [[Bijodiversità]] u [[Kultura]] |[[Stampa:ForbysIbizaTown_02.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ForbysIbizaTown_02.jpg|150x150px|Ibiza]] |[[Ibiza]], Gżejjer Baleariċi, [[Spanja]] 38°54′40″N 1°26′7″E |imħallat: (ii), (iii), (iv), (ix), (x) |8,564 (21,160) |1999 |Il-kosta ta' Ibiza fiha l-''posidonia oceanica'', speċi ta' ħaxix tal-baħar li tinsab fil-[[Mediterran]] biss li ssostni d-diversità tal-ekosistema kostali u marina. Il-gżira fiha wkoll bosta fdalijiet tal-[[Feniċi]], u l-partijiet antiki tal-belt iffortifikati bis-swar imorru lura għas-seklu 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/417/|titlu=Ibiza, Biodiversity and Culture|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Poblet]] |[[Stampa:Spain_PobletMonastry_FrontView.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Spain_PobletMonastry_FrontView.jpg|150x150px|Poblet Monastery]] |Vimbodí, Katalonja, [[Spanja]] 41°22′51″N 1°4′57″E |kulturali: (i),(iv) |— |1991 |Il-monasteru ġie stabbilit miċ-Ċisterċensi fl-1151 u huwa wieħed mill-ikbar fi Spanja. Huwa sit funebri u huwa assoċjat mal-Kuruna ta' Aragona.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/518/|titlu=Poblet Monastery|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Kumpless Monumentali Rinaxximentali ta' [[Úbeda]] u [[Baeza]] |[[Stampa:Catedral_de_baeza.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_baeza.jpg|150x150px|Cathedral of Baeza]] |[[Úbeda]] u [[Baeza]]Provinċja ta' Jaén, [[Spanja]] 38°0′41″N 3°22′16″W |kulturali: (ii),(iv) |9.00 (22.2) |2003 |Ir-rinnovazzjonijiet fiż-żewġ irħula saru fis-seklu 16 bl-istil Rinaxximentali emerġenti u huma fost l-ewwel eżempji ta' dan l-istil fi Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/522/|titlu=Renaissance Monumental Ensembles of &Uacute;beda and Baeza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Kumpless [[Arkeoloġija|Arkeoloġiku]] ta' [[Mérida (Spanja)|Mérida]] |[[Stampa:Merida_Roman_Theatre1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Merida_Roman_Theatre1.jpg|150x150px|Roman Theatre of Mérida]] |[[Mérida (Spanja)|Mérida]], [[Spanja]] 38°54′58″N 6°20′16″W |kulturali: (iii),(iv) |— |1993 |Mérida ġiet stabbilita fil-25 Q.K. mir-Rumani bħala ''Emerita Augusta'' u kienet il-belt kapitali tal-provinċja ta' ''Lusitania''. Fost il-fdalijiet minn żmien ir-Rumani hemm pont, akkwedott, anfiteatru, teatru, ċirkwit, u forum.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/664/|titlu=Archaeological Ensemble of M&eacute;rida|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] |[[Stampa:Royal_Monastery_of_Santa_Maria_de_Guadalupe.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Monastery_of_Santa_Maria_de_Guadalupe.jpg|150x150px|Santa María de Guadalupe]] |Guadalupe, [[Spanja]] 39°27′10″N 5°19′39″W |kulturali: (iv),(vi) |— |1993 |Il-monasteru huwa ddedikat lill-Madonna ta' Guadalupe u fih santwarju ta' Santa Marija li nstab fis-seklu 13 wara li kien intradam mill-invażuri Musulmani fis-714. Il-Madonna ta' Guadalupe u l-monasteru kienu simboli importanti matul ir-''Reconquista'', speċjalment fl-1492, l-istess sena tal-iskoperta tal-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka]] minn Kristofru Kolombu. Il-Madonna ta' Guadalupe saret simbolu importanti matul l-evanġelizzazzjoni tal-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/665/|titlu=Royal Monastery of Santa Mar&iacute;a de Guadalupe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu|Rotot ta' Santiago de Compostela: Camino Francés u Rotot tat-Tramuntana ta' Spanja]] |[[Stampa:Via_XIX_bridgetop.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Via_XIX_bridgetop.JPG|150x150px|Ancient Roman bridge on the Camino]] |Aragona, Kastilja u León, Galicia, Navarre, u La Rioja, it-Tramuntana ta' [[Spanja]] 42°27′33″N 5°53′0″W |kulturali: (ii), (iv),(vi) |— |1993 |Il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu, magħruf ukoll bħala l-Camino de Santiago, huwa pellegrinaġġ mill-fruntiera bejn Franza u Spanja sal-Katidral ta' Santiago de Compostela, fejn huwa maħsub li ġie midfun l-appostlu San Ġakbu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/669/|titlu=Routes of Santiago de Compostela&#x3a; Camino Franc&eacute;s and Routes of Northern Spain|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Park Nazzjonali ta' Doñana]] |[[Stampa:Wetlands_in_Donana.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wetlands_in_Donana.jpg|150x150px|Doñana National Park]] |Provinċji ta' [[Huelva]] u [[Sivilja]], Spanja 36°56′52″N 6°21′32″W |naturali: (vii),(ix), (x) |54,252 (134,060) |1994 |Il-park jikkonsisti mill-inħawi tad-delta fejn ix-xmara Guadalquivir tilħaq l-[[Oċean Atlantiku]]. Jospita diversità sħiħa ta' bijotopi, fosthom laguni, imraġ, għaram u makkja. Il-park huwa wieħed mill-ikbar ħabitats tar-russetti fil-Mediterran u jkun fih iktar minn 500,000 għasfur tal-ilma matul ix-xitwa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/685/|titlu=Do&ntilde;ana National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- |[[Pirinej-Monte Perdido|Pirenej-Monte Perdido]]* |[[Stampa:Punta Treserols y Mallo de Marmorés.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Punta Treserols y Mallo de Marmorés.jpg|alt=Monte Perdido (left) and Cilindro de Marboré (right)|150x150px]] |Hautes-Pyrénées, [[Franza]] u l-Provinċja ta' Huesca, [[Spanja]] <small>{{coord|42|41|8|N|0|0|2|E|region:ES_type:landmark|name=Pyrénées - Mont Perdu}}</small> |imħallat:(iii), (iv), (v), (vii), (viii) |{{convert|30639|ha|abbr=values|sortable=on}} |1997 |Is-sit jinkludi l-katina muntanjuża tal-Pirinej tul il-fruntiera bejn Spanja u Franza. Il-parti Spanjola fiha tnejn mill-ikbar kanjons fl-Ewropa, filwaqt li n-naħa Franċiża fiha tliet ''cirques'' kbar. Dan huwa sit transnazzjonali kondiviż ma' Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Cuenca (Spanja)|Raħal Iffortifikat Storiku ta' Cuenca]] |[[Stampa:Cuenca-panoramica4.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuenca-panoramica4.JPG|150x150px|Cuenca]] |[[Cuenca (Spanja)|Cuenca]], [[Spanja]] 40°4′36″N 2°7′54″W |kulturali:(ii), (v) |— |1996 |L-Għarab Iberiċi bnew il-belt iffortifikata fil-bidu tas-seklu 8, u nħakmet mill-Kristjani fis-seklu 12. Il-katidral huwa l-ewwel eżempju Gotiku fi Spanja. Ir-raħal huwa famuż ukoll għall-''casas colgadas'', djar "imdendlin" f'xifer irdum.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/781/|titlu=Historic Walled Town of Cuenca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Loġġa tal-Ħarir|Loġġa tal-Ħarir ta' Valencia]] |[[Stampa:Lonja_de_Valencia1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lonja_de_Valencia1.jpg|150x150px|La Lonja]] |Valencia, [[Spanja]] 39°28′28″N 0°22′42″W |kulturali:(i), (iv) |— |1996 |Il-Loġġa (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Lonja;'' bid-[[djalett]] ta' Valencia: ''Llotja'') tal-Ħarir, u l-grupp ta' binjiet Gotiċi juru l-ġid ta' Valencia bħala belt merkantili Mediterranja u Ewropea ta' dak iż-żmien.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/782/|titlu=La Lonja de la Seda de Valencia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Las Médulas]] |[[Stampa:Panorámica_de_Las_Médulas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panor%C3%A1mica_de_Las_M%C3%A9dulas.jpg|150x150px|Las Médulas]] |Ponferrada, [[Spanja]] 42°28′10″N 6°46′15″W |kulturali:(i), (ii), (iii), (iv) |— |1997 |Ir-Rumani stabbilew minjiera tad-deheb u operaw is-sit għal żewġ sekli. Huma użaw forma bikrija ta' estrazzjoni idrawlika u ħaffru l-akkwedotti fl-irdumijiet tal-blat sabiex jipprovdu l-ilma għall-operazzjonijiet. Ir-Rumani telqu fil-bidu tas-seklu 3, u ħallew warajhom uċuħ sħaħ ta' rdumijiet u infrastruttura tal-estrazzjoni intatta sal-lum.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/803/|titlu=Las M&eacute;dulas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Palau de la Música Catalana]] u [[Hospital de Sant Pau]], [[Barċellona]] |[[Stampa:20061225-Barcelona_Hospital_de_la_Santa_Creu_i_Sant_Pau_MQ.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20061225-Barcelona_Hospital_de_la_Santa_Creu_i_Sant_Pau_MQ.jpg|150x150px|Hospital de Sant Pau]] |[[Barċellona]], [[Spanja]] 41°23′16″N 2°10′30″E |kulturali:(i), (ii), (iv) |— |1997 |Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 20 u ġew iddisinjati minn [[Lluís Domènech i Montaner]] tal-moviment Modernist tal-Art Nouveau li kien popolari ħafna f'Barċellona f'dak il-perjodu. Iż-żewġ binjiet huma l-iżjed opri famużi ta' Montaner.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/|titlu=Palau de la M&uacute;sica Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] |[[Stampa:Monasterio_de_Yuso.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monasterio_de_Yuso.jpg|150x150px|San Millán Yuso]] |San Millán de la Cogolla, [[Spanja]] 42°19′33″N 2°51′54″W |kulturali:(ii), (iv), (vi) |19 (47) |1997 |Il-monasteru oriġinali ta' Suso ġie stabbilit f'nofs is-seklu 6, u huwa l-post fejn inkitbu l-''Glosas Emilianenses''. Il-kodiċijiet jitqiesu bħala l-ewwel eżempji bil-miktub tal-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]] u tal-[[Lingwa Baska|Bask]], u l-monasteru jitqies bħala l-post tat-twelid tal-lingwa Spanjola mitkellma u miktuba. Il-monasteru iktar ġdid ta' Yuso nbena fis-seklu 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/805/|titlu=San Mill&aacute;n Yuso and Suso Monasteries|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] |[[Stampa:Art_rupestre_Chimiachas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Art_rupestre_Chimiachas.jpg|150x150px|Deer painting in cave]] |Andalusija, Aragona, Kastilja-La Mancha, Katalonja, Murcia u Valencia, [[Spanja]] 39°47′24″N 1°2′0″W |kulturali:(iii) |— |1998 |Is-sit jinkludi iktar minn 750 eżempju ta' tpittur fuq il-blat mill-Preistorja Aħħarija, b'figuri li jvarjaw minn għamliet [[Ġeometrija|ġeometriċi]] għal xeni ta' [[Raġel|rġiel]] jikkaċċjaw l-[[Annimal|annimali]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/874/|titlu=Rock Art of the Mediterranean Basin on the Iberian Peninsula|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Kumpless Arkeoloġiku ta' [[Tarraco|Tárraco]] |[[Stampa:Tarragona.Pont_del_diable_aqüeducte.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tarragona.Pont_del_diable_aq%C3%BCeducte.jpg|150x150px|Aqueduct of Tárraco]] |Tarragona, [[Spanja]] 41°6′53″N 1°15′34″E |kulturali:(ii), (iii) |100 (250) |2000 |Il-belt Rumana prominenti ta' Tárraco fil-belt moderna ta' Tarragona kienet il-belt kapitali tal-provinċji ta' ''Hispania Citerior'' u iktar 'il quddiem ta' ''Hispania Tarraconensis''. L-anfiteatru nbena fis-seklu 2. Il-biċċa l-kbira tal-fdalijiet huma frammenti biss jew ġew ippreservati taħt binjiet iktar moderni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/875/|titlu=Archaeological Ensemble of Tarraco|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Università u Kwartier Storiku ta' [[Alcalá de Henares]] |[[Stampa:Universidad_de_Alcala.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Universidad_de_Alcala.jpg|150x150px|University of Alcalá]] |[[Alcalá de Henares]], [[Madrid]], [[Spanja]] 40°28′53″N 3°22′5″W |kulturali:(ii), (iv), (vi) |— |1998 |Il-Kardinal Cisneros stabbilixxa l-Università ta' Alcalá fl-1499. Il-belt hija l-ewwel eżempju ta' belt universitarja ppjanata, li serviet bħala mudell għal universitajiet Ewropej oħra u missjonarji Spanjoli fl-Amerki. Il-belt hi l-post tat-twelid ta' [[Miguel de Cervantes]], magħruf għall-kontributi tiegħu għal-lingwa Spanjola u l-letteratura tal-Punent.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/876/|titlu=University and Historic Precinct of Alcal&aacute; de Henares|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Masġar tal-Palm ta' Elche]] |[[Stampa:Elche3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elche3.jpg|150x150px|Elche]] |Elche, [[Spanja]] 38°16′10″N 0°41′54″W |kulturali: (ii), (v) |— |2000 |Il-masġar tal-palm tat-tamal ġie stabbilit formalment b'sistemi tal-irrigazzjoni taħt l-Għarab Iberiċi fis-seklu 10. Il-masġar tal-palm huwa eżempju rari ta' prattiki agrikoli Għarab fl-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/930/|titlu=Palmeral of Elche|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Ħitan Rumani ta' Lugo]] |[[Stampa:Muralla.Lugo.Galicia.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Muralla.Lugo.Galicia.jpg|150x150px|Walls of Lugo]] |Lugo, [[Spanja]] 43°0′40″N 7°33′12″W |kulturali: (iv) |— |2000 |Il-ħitan li nbnew bħala protezzjoni għar-raħal Ruman ta' ''Lucus'' fis-seklu 3 għadhom intatti għalkollox u huma l-aqwa eżempju ta' ħitan simili li għad fadal fil-Punent tal-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/987/|titlu=Roman Walls of Lugo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí|Knejjes Rumaneski Katalani ta' Vall de Boí]] |[[Stampa:Taüll_-_Sant_Climent.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ta%C3%BCll_-_Sant_Climent.jpg|150x150px|Taüll – Sant Climent]] |Vall de Boí, Katalonja, [[Spanja]] 42°30′17″N 0°48′13″E |kulturali: (ii), (iv) |— |2000 |Il-wied żgħir fit-tarf tal-Pirinej fih knejjes bl-istil Rumanesk imżejna b'affreski, bi [[Statwa|statwi]], u b'artali Rumaneski. Il-knejjes huma uniċi bis-saħħa tat-torrijiet tal-kampnari kwadri u twal tagħhom.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] |[[Stampa:Dolina-Pano-3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dolina-Pano-3.jpg|261x261px|Atapuerca]] |Atapuerca, [[Spanja]] 42°22′17″N 3°32′50″W |kulturali: (iii), (v) |— |2000 |L-għerien fil-Muntanji ta' Atapuerca fihom fdalijiet ta' fossili tal-iżjed [[Bniedem|bnedmin]] bikrin skoperti fl-Ewropa li jmorru lura għal kważi miljun sena ilu. Is-''Sima de los Huesos'' jew "il-Foss tal-Għadam" fih l-ikbar kollezzjoni ta' fossili ta' ominidi fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/989/|titlu=Archaeological Site of Atapuerca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Palazz Irjali ta' Aranjuez|Pajsaġġ Kulturali ta' Aranjuez]] |[[Stampa:Aranjuez_Templete_Griego.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aranjuez_Templete_Griego.jpg|150x150px|Garden at the Royal Palace of Aranjuez]] |Aranjuez, [[Madrid]], [[Spanja]] 40°2′11″N 3°36′34″W |kulturali: (ii), (iv) |2,048 (5,060) |2001 |Il-pajsaġġ madwar il-Palazz Irjali ta' Aranjuez ġie żviluppat mill-familja rjali Spanjola matul tliet sekli u fih ideat innovattivi tal-ortikultura u tad-disinn. Iż-żona kienet proprjetà esklużiva tal-familja rjali sas-seklu 19 meta ġiet żviluppata l-belt ċivili.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1044/|titlu=Aranjuez Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Pont ta' Vizcaya]] |[[Stampa:Zubia_jun.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zubia_jun.jpg|150x150px|Vizcaya Bridge]] |Portugalete, Pajjiż Bask, [[Spanja]] 43°19′23″N 3°1′1″W |kulturali: (i), (ii) |0.86 (2.1) |2006 |Il-pont ġie ddisinjat minn [[Alberto Palacio]] minn naħa għall-oħra tax-xmara Nervion mingħajr ma jiġi mfixkel it-trasport marittimu sal-Port ta' [[Bilbao]]. Inbena fl-1893 u huwa l-ewwel pont trasportatur fid-dinja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1217/|titlu=Vizcaya Bridge|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Torri ta' Erkole]] |[[Stampa:A_coruna_torre_de_hercules_sunset_edit.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_coruna_torre_de_hercules_sunset_edit.jpg|202x202px|Tower of Hercules]] |A Coruña, [[Spanja]] 43°23′9″N 8°24′23″W |kulturali: (iii) |233 (580) |2009 |Ir-Rumani bnew dan il-fanal għoli 55 metru (180 pied) fuq blata ta' 57 metru (187 pied) sabiex jimmarkaw id-daħla tal-port ta' A Coruña. Huwa l-unika fanal Ruman ippreservat u li għadu jiffunzjona.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1312/|titlu=Tower of Hercules|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Serra de Tramuntana|Pajsaġġ Kulturali ta' Serra de Tramuntana]] |[[Stampa:SerraTramuntana2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SerraTramuntana2.jpg|150x150px|Serra de Tramuntana]] |Majorka, Gżejjer Baleariċi, [[Spanja]] 39°43′51″N 2°41′41″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |30,745 (75,970) |2011 |Il-pajsaġġ kulturali ta' Serra de Tramuntana mal-kosta tal-Majjistral ta' Majjorka ġie ttrasformat minn millenji ta' agrikoltura, bl-użu ta' tagħmir għall-ġestjoni tal-ilma bħal raba' agrikolu mtarraġ, impjanti tal-ilma interkonnessi, inkluż imtieħen tal-ilma, u ħitan tas-sejjieħ u rziezet. Dan il-pajsaġġ huwa marbut mal-unitajiet agrikoli ta' oriġini fewdali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1371/|titlu=Cultural Landscape of the Serra de Tramuntana|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] |{{sort|999|[[File:Dolmen de Menga 01.jpg|150px|Dolmen of Menga]]}} |Antequera, Andalusija, [[Spanja]] |kulturali: (i), (iii), (iv) |— |2016 |Is-sit jinsab fil-qalba tal-Andalusija fin-Nofsinhar ta' Spanja u huwa magħmul minn tliet monumenti megalitiċi: id-dolmens ta' [[Dolmen ta' Menga|Menga]] u ta' [[Dolmen ta' Viera|Viera]] u t-[[Tholos ta' El Romeral]], kif ukoll żewġ monumenti naturali: [[Peña de los Enamorados|La Peña de los Enamorados]] u l-l-formazzjonijiet muntanjużi ta' [[El Torcal]], li huma attrazzjonijiet ewlenin fit-territorju tas-sit. Mibnija fin-Neolitiku u fi Żmien il-Bronż minn blokok kbar tal-ġebel, dawn il-monumenti jiffurmaw kompartimenti b'soqfa orizzontali mirfuda fuq blokok vertikali jew b'koppli foloz. Dawn it-tliet oqbra, mirduma taħt it-tumbati tal-ħamrija u tat-tajn oriġinali tagħhom, huma wħud mill-iżjed opri arkitettoniċi notevoli tal-preistorja Ewropea u wħud mill-iżjed eżempji importanti tal-Megalitiżmu Ewropew.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Madinat Al-Zahra|Belt-Kaliffat ta' Medina Azahara]] |{{sort|1560|[[File:Salon Rico 1.jpg|150px|Medina Azahara]]}} |[[Córdoba, Spanja|Córdoba]], Andalusija, [[Spanja]] 37°53′10″N 4°52′04″W |kulturali: (iii), (iv) |— |2018 |Il-belt-kaliffat ta' Medina Azahara hija sit arkeoloġiku ta' belt li nbniet f'nofs is-seklu 10 W.K. mid-dinastija Umajjad bħala s-sede tal-Kaliffat ta' Cordoba. Wara diversi snin ta' prosperità, ġiet abbandunata matul il-gwerra ċivili li temmet il-Kaliffat fl-1009-1010.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1560/|titlu=Caliphate City of Medina Azahara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] |[[Stampa:The_Temple_of_Apollo_Epikourios_at_Bassae,_Arcadia,_Greece_(14250629376).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Temple_of_Apollo_Epikourios_at_Bassae,_Arcadia,_Greece_(14250629376).jpg|alt=Temple columns and some scaffolds|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°26′6″N 21°53′49″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |20 (49) |1986 |It-tempju, iddedikat lil Apollo Epikurju, inbena fis-seklu 5 [[Ante Christum natum|Q.K]]. fil-muntanji ta' Arkadja. Jitqies mill-UNESCO bħala wieħed mill-iżjed monumenti ppreservati tajjeb tal-antikità klassika. Huwa l-iżjed monument antik li fih it-tliet ordnijiet klassiċi: Doriku, Joniku, u Korinzju. Wara li ma baqax jintuża, it-tempju ntesa' għal kważi 1,700 sena. Ġie skopert mill-ġdid fis-seklu 18 u attira l-attenzjoni tal-istudjużi u tal-artisti.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/392|titlu=Temple of Apollo Epicurius at Bassae - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-11-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201118083421/https://whc.unesco.org/en/list/392|arkivju-data=2020-11-18|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Delphi|Sit Arkeoloġiku ta' Delphi]] |[[Stampa:Columns_of_the_Temple_of_Apollo_at_Delphi,_Greece.jpeg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Columns_of_the_Temple_of_Apollo_at_Delphi,_Greece.jpeg|alt=Free standing columns|150x150px]] |il-[[Greċja]] Ċentrali 38°28′53″N 22°29′46″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |51 (130) |1987 |Delphi, taħt il-Muntanja ta' Parnassus, kienet is-sit ta' Tempju ta' [[Apollo (divinità)|Apollo]], santwarju Pan-Elleniku, f'għajnejn il-Griegi tal-qedem "iż-żokkra tad-[[Id-Dinja|dinja]]" (Omphalos). Pythia, l-oraklu, kien jirresjedi fit-tempju, u kien jilqa' l-pellegrini mill-Greċja kollha. Fis-seklu 6 Q.K., Delphi kienet titqies bħala ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] u simbolu tal-unità tad-dinja tal-Greċja Antika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/393/|titlu=Archaeological Site of Delphi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Akropoli ta' Ateni]] |[[Stampa:Acropolis_wide_view.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Acropolis_wide_view.jpg|alt=Look at the Acropolis hill from a distance, Parthenon visible|150x150px]] |Attika, [[Ateni]], il-[[Greċja]] 37°58′15″N 23°43′34″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |3.04 (7.5) |1987 |L-Akropoli ta' Ateni tinsab fil-quċċata ta' għolja wieqfa fuq il-belt. Oriġinarjament kienet fortifikazzjoni u gradwalment żviluppat f'santwarju reliġjuż, assoċjat mal-qima tad-divinità femminili, [[Atena]]. Fis-seklu 5 Q.K., wara r-rebħa tagħhom kontra l-[[Iran|Persjani]], l-Atenjani taħt [[Perikle]] bnew għadd kbir ta' monumenti, fosthom il-''Parthenon'', l-''Erechtheion'', il-''Propylaia'', u t-Tempju ta' Atena Nike. Il-monumenti fl-Akropoli ġew ispirati b'mod prominenti mill-arkitettura Neoklassika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/404/|titlu=Acropolis, Athens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Muntanja ta' Athos]] |[[Stampa:Esphigmenou_monastery_2006.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Esphigmenou_monastery_2006.jpg|alt=Monastery overlooking the sea|150x150px]] |Muntanja ta' Athos, il-[[Greċja]] 40°16′0″N 24°13′0″E |imħallat: (i), (ii), (iv), (v), (vi), (vii) |33,042 (81,650) |1988 |Il-Muntanja ta' Athos tinsab fuq [[peniżola]] dejqa u ilha ggvernata bħala entità awtonoma minn żmien il-[[Biżantini]]. Ilha ċentru spiritwali Ortodoss mis-seklu 10, u tospita madwar 20 monasteru attiv. Il-Muntanja ta' Mount kellha influwenza fit-tul fuq l-iżvilupp tal-arkitettura reliġjuża u l-[[pittura]] monumentali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/454/|titlu=Mount Athos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Meteora]] |[[Stampa:Greece_meteora_monasteries.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Greece_meteora_monasteries.JPG|alt=Rock formations and a monastery building|150x150px]] |Thessaly, il-[[Greċja]] 39°43′0″N 21°38′0″E |imħallat: (i), (ii), (iv), (v), (vii) |272 (670) |1988 |Meteora hija formazzjoni tal-blat bi qċaċet tal-ġebel ramli, fejn hemm 24 monasteru Ortodoss. Bosta minnhom inbnew fuq il-qċaċet kważi inaċċessibbli matul ir-rinaxximent tal-ideali eremitiċi fis-seklu 15. Il-monasteri huma mżejnin b'affreski tas-seklu 16, li jirrappreżentaw stadju ewlieni fl-iżvilupp tal-pittura post-Biżantina.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/455/|titlu=Meteora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] |[[Stampa:Ναός_Αγίου_Δημητρίου,_Θεσσαλονίκη_3785.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CE%91%CE%B3%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85,_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_3785.jpg|alt=Church of Hagios Demetrios from distance|150x150px]] |Maċedonja Ċentrali, il-[[Greċja]] 40°38′18″N 22°57′54″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |5.33 (13.2) |1988 |Thessaloniki kienet waħda mill-ewwel bażijiet għat-tifrix tal-[[Kristjaneżmu]]. Dan is-sit jinkludi diversi knejjes (inkluż il-Knisja ta' Hosios David u ta' Hagios Demetrios (fl-istampa)), li nbnew mis-seklu 4 sas-seklu 15, swar mill-perjodu Biżantin bikri, u r-Rotunda, li ġiet ikkummissjonata fis-seklu 4 mill-Imperatur [[Imperu Ruman|Ruman]] [[Galerju]] u li iktar 'il quddiem ġiet ikkonvertita fi knisja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/456/|titlu=Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus|Santwarju ta' Asklepju f' Epidaurus]] |[[Stampa:Epidauros_-_Abaton.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Epidauros_-_Abaton.jpg|alt=Free standing columns|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°40′0″N 23°7′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |1,394 (3,440) |1988 |Il-qima ta' Asklepju, id-divinità tal-[[mediċina]], żviluppat fil-belt-stat ta' Epidaurus mhux iktar tard mis-seklu 6 Q.K. Il-monumenti prinċipali fis-sit jinkludu t-Tempju ta' Asklepju, it-''Tholos'', u t-Teatru, li jitqies li huwa l-ifjen teatru tal-Greċja tal-qedem. Is-santwarju huwa importanti fl-istorja tal-mediċina, peress li jimmarka t-tranżizzjoni mit-twemmin fil-fejqan divin għax-[[xjenza]] tal-mediċina.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/491/|titlu=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Belt [[Medjuevu|Medjevali]] ta' [[Rodi (belt)|Rodi]] |[[Stampa:Cour_palais_grand_maître_Rhodes.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cour_palais_grand_ma%C3%AEtre_Rhodes.jpg|alt=Inside the main courtyard of the Palace of the Grand-Master of the Knights of Rhodes|150x150px]] |in-Nofsinhar tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 36°26′50″N 28°13′40″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |66 (160) |1988 |Il-gżira ta' Rodi ġiet okkupata mill-[[Ordni ta' San Ġwann]] ta' [[Ġerusalemm]] (il-Kavallieri Ospitalieri) mill-1309 sal-1523, li ttrasformaw il-belt ta' Rodi f'fortizza mdawra b'4 kilometri (2.5 mili) ta' swar. Il-fortifikazzjonijiet inbnew fuq oħrajn Biżantini eżistenti. In-naħa ta' fuq tal-belt fiha diversi binjiet mill-perjodu [[Gotiku]], inklu il-Palazz tal-[[Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann|Gran Mastri]], l-Isptar il-Kbir, u t-Triq tal-Kavallieri. Meta l-[[Imperu Ottoman|Ottomani]] ħadu l-gżira, ikkonvertew il-biċċa l-kbira tal-knejjes f'moskej. Matul l-okkupazzjoni Taljana, fil-bidu tas-seklu 20 saret xi rikostruzzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/493/|titlu=Medieval City of Rhodes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Mystras|Sit Arkeoloġiku ta' Mystras]] |[[Stampa:Mystras_palace.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mystras_palace.JPG|alt=Ruins, photo from above|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°4′50″N 22°22′0″E |kulturali: (ii), (iii), (iv) |54 (130) |1989 |Ir-raħal ta' Mystras żviluppa madwar il-fortizza li nbniet fl-1249 taħt il-Prinċep ta' Achaia, [[William ta' Villehardouin]], fuq ix-xaqlibiet tal-Muntanja ta' Taygetus. Fl-1262, ir-raħal ġie ċedut lill-Biżantini u esperjenza prosperità kbira matul ir-[[Rinaxximent]] Paleoloġiku. Iktar 'il quddiem ittieħed mill-Ottomani u mbagħad mill-[[Venezja|Venezjani]]. Wara l-1834, l-abitanti bdew jitilqu minn Mystras biex imorru lejn ir-raħal modern ta' [[Sparta]], u Mytras tħalla fi stat ta' fdalijiet.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/511/|titlu=Archaeological Site of Mystras|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Olimpja|Sit Arkeoloġiku ta' Olimpja]] |[[Stampa:GR-olympia-palaestra.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GR-olympia-palaestra.jpg|alt=Free standing columns|150x150px]] |il-Punent tal-[[Greċja]] 37°39′0″N 21°40′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |106 (260) |1989 |Fis-seklu 10 Q.K., Olimpja saret ċentru għall-qima ta' [[Żews|Żeus]]. Kienet santwarju Pan-Elleniku u l-post fejn kienu jsir il-[[Logħob Olimpiku]] tal-qedem, li ġie organizzat għall-ewwel darba fis-776 Q.K. Minbarra l-bosta tempji u santwarji, tinkludi l-fdalijiet ta' diversi strutturi sportivi, bħall-istadium.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/517/|titlu=Archaeological Site of Olympia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Delos]] |[[Stampa:House_of_Cleopatra,_Delos.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:House_of_Cleopatra,_Delos.jpg|alt=Free standing columns|150x150px]] |in-Nofsinhar tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 37°24′0″N 25°16′0″E |kulturali: (ii), (iii), (iv), (vi) |351 (870) |1990 |Skont il-[[mitoloġija Griega]] f'Delos twieldu Apollo u [[Artemis]]. Il-gżira sagra kienet waħda mill-iżjed santwarji Pan-Elleniċi importanti matul il-perjodi Arkajċi u Klassiċi. Is-santwarju ta' Apollo f'Delos attira l-pellegrini mill-Greċja kollha, u b'hekk Delos saret port kummerċjali għani. Wara d-69 Q.K. Delos qabdet it-triq tan-niżla.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/530/|titlu=Delos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Monasteri ta' [[Monasteru ta' Daphni|Daphni]], [[Monasteru ta' Hosios Loukas|Hosios Loukas]] u [[Nea Moni]] ta' Chios |[[Stampa:20090803_hosiosloukas12.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20090803_hosiosloukas12.jpg|alt=Inner courtyard of Hosious Loukas|150x150px]] |il-Greċja Ċentrali, Attika, it-Tramuntana tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 38°24′0″N 22°45′0″E |kulturali: (i), (iv) |3.70 (9.1) |1990 |Dawn it-tliet monasteri, għalkemm jinsabu f'partijiet differenti tal-Greċja, huma eżempji rappreżentattivi tal-perjodu nofsani tal-arkitettura reliġjuża Biżantina u jaqsmu l-istess karatteristiċi estetiċi. It-tliet knejjes kollha għandhom pjanta ottagonali; Nea Moni għandha għamla ottagonali sempliċi filwaqt li ż-żewġ knejjes l-oħra għandhom spazju ċentrali mdawwar b'sensiela ta' niċeċ. Il-monasteri ġew imżejna b'opri tal-irħam u bil-mużajk fis-sekli 11 u 12 (fl-istampa hemm il-Monasteru ta' Hosios Loukas).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/537/|titlu=Monasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Pythagoreion u Heraion ta' Samos|''Pythagoreion'' u ''Heraion'' ta' Samos]] |[[Stampa:Heraion_of_Samos.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Heraion_of_Samos.jpg|alt=A free standing column and ruins around|150x150px]] |it-Tramuntana tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 37°41′27″N 26°56′36″E |kulturali: (ii), (iii) |668 (1,650) |1992 |Il-gżira ta' Samos għandha pożizzjoni strateġika fil-Baħar Eġew qrib l-Asja Minuri. Kienet setgħa nawtika u kummerċjali qawwija, u laħqet il-quċċata tagħha fis-seklu 6 Q.K. Is-sit jikkonsisti mill-belt iffortifikata antika (''Pythagoreion'') u mit-Tempju antik ta' [[Ħera]] (''Heraion''). Samos hija marbuta ma' [[Filosofija|filosfi]] u matematiċi importanti tad-dinja tal-qedem, fosthom [[Pitagora]], [[Epikurju]] u [[Aristarku]] ta' Samos.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/595|titlu=Pythagoreion and Heraion of Samos|sit=UNESCO}}</ref> |- !Sit Arkeoloġiku ta' [[Aigai]] (Vergina) |[[Stampa:Facade_of_Philip_II_tomb_Vergina_Greece.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Facade_of_Philip_II_tomb_Vergina_Greece.jpg|alt=Facade of Philip 2 of Macedon tomb in Vergina, Greece. The door is made of marble and the order is doric.|150x150px]] |Maċedonja Ċentrali, il-[[Greċja]] 40°28′17″N 22°19′6″E |kulturali: (i), (iii) |1,421 (3,510) |1996 |Il-belt antika ta' Aigai kienet l-ewwel [[belt kapitali]] tar-Renju tal-Maċedonja. Minbarra l-palazz monumentali, imżejjen b'mod lussuż bil-mużajk u bl-istukko mpitter, is-sit jinkludi sit funebri b'iktar minn 300 tumbata tal-ħamrija, li wħud minnhom imorru lura għas-seklu 11 Q.K. Waħda mit-tumbati tal-ħamrija ġiet identifikata bħala dik ta' [[Filippu II]] tal-Maċedonja, missier [[Alessandru l-Kbir]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/780/|titlu=Archaeological Site of Aigai &#x28;modern name Vergina&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Sit Arkeoloġiku ta' [[Mycenae]] u [[Tiryns]] |[[Stampa:Lions-Gate-Mycenae.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lions-Gate-Mycenae.jpg|alt=The Lion Gate at Mycenae. Two lions on the portal.|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°44′0″N 22°45′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |— |1999 |Mycenae u Tiryns kienu l-iżjed żewġ bliet importanti tal-Greċja Miċenjana, u ffjorixxew bejn is-sekli 15 u 12 Q.K. Il-bliet kienu ekonomiji bil-palazzi b'arkitettura monumentali, bħad-Daħla tal-[[Iljun|Iljuni]] u t-Teżor ta' Atreus. It-Tavli Lineari B huma l-ewwel xhieda tal-[[lingwa Griega]]. Iż-żewġ bliet huma kkollegati mal-ġrajjiet epiċi ta' [[Omeru]], l-''[[Ilijade]]'' u l-''[[Odissea]]'', li influwenzaw il-letteratura u l-arti Ewropej minn dak iż-żmien 'l hawn.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/941/|titlu=Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Ċentru Storiku (Chorá) bil-Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu u l-Għar tal-Apokalissi fil-Gżira ta' [[Pátmos]] |[[Stampa:Chora_di_Patmos_con_il_Monastero_di_San_Giovanni_"il_teologo".JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chora_di_Patmos_con_il_Monastero_di_San_Giovanni_%22il_teologo%22.JPG|alt=Monastery in dark stone, white houses below|150x150px]] |in-Nofsinhar tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 37°18′0″N 26°33′0″E |kulturali: (iii), (iv), (vi) |— |1999 |Il-Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu huwa ddedika lil [[San Ġwann Appostlu u Evanġelista|San Ġwann]] li kiteb il-Vanġelu u l-Apokalissi fuq il-gżira ta' Pátmos, skont it-tradizzjoni Kristjana. Ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 10 u minn dak iż-żmien 'l hawn kien post tal-pellegrinaġġi u tat-tagħlim Ortodoss Grieg. L-insedjament antik ta' Chorá, assoċjat mal-monasteru, fih bosta binjiet reliġjużi u lajċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/942/|titlu=The Historic Centre &#x28;Chor&aacute;&#x29; with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse on the Island of P&aacute;tmos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Korfù]] |[[Stampa:Corfu_town.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corfu_town.jpg|alt=View of Corfu from above, a fort in the background|150x150px]] |[[Korfù]], il-Gżejjer Joniċi, il-[[Greċja]] 39°37′26″N 19°55′39″E |kulturali: (iv) |70 (170) |2007 |L-għeruq taċ-Ċentru Storiku ta' Korfù, fil-gżira bl-istess isem, imorru lura għas-seklu 8 Q.K. Il-belt tinsab fid-daħla tal-[[Baħar Adrijatiku]] u kienet importanti għad-difiża tal-interessi marittimi tar-Repubblika tal-Venezja kontra l-Imperu Ottoman. L-inġiniera Venezjani bnew tliet fortijiet fil-belt. Il-binjiet taċ-ċentru storiku tal-belt huma fil-biċċa l-kbira mill-perjodu Venezjan u mis-seklu 19, meta l-gżira kienet parti mill-protettorat [[Renju Unit|Brittaniku]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/978/|titlu=Old Town of Corfu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Sit Arkeoloġiku ta' [[Philippi]] |[[Stampa:Ancient_Theatre,_built_by_Philip_II_in_the_4th_century_BC_and_later_reconstructed_by_the_Romans,_Philippi_(7272297822).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ancient_Theatre,_built_by_Philip_II_in_the_4th_century_BC_and_later_reconstructed_by_the_Romans,_Philippi_(7272297822).jpg|alt=Greek theatre, photo taken from the stands|150x150px]] |il-Lvant tal-Maċedonja u Traċja, il-[[Greċja]] |kulturali: (iii), (iv) |— |2016 |Philippi ġiet stabbilita fit-356 Q.K. minn Filippu II tal-Maċedonja. Il-belt kienet waqfa tul il-''Via Egnatia'' u s-sit tal-Battalja ta' Philippi fit-42 Q.K. Ir-Rumani sawruha mill-ġdid f'"[[Ruma]] żgħira", u żiedu binjiet pubbliċi, inkluż Forum, mal-binjiet Ellenistiċi. Wara żjara minn [[Pawlu l-Appostlu|Pawlu l-appostlu]] għall-ħabta tad-49-50 [[WK|W.K]]., il-belt saret ċentru bikri tal-fidi Kristjana, kif joħroġ fid-dieher mill-fdalijiet ta' bażiliki Kristjani u knisja ottagonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1517/|titlu=Archaeological Site of Philippi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] |[[File:Calanco-monte-calvo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |diversi siti, l-[[Italja]] |naturali: (viii) |— |2023 |Dan is-sit huwa magħmul minn erba' żoni b'formazzjonijiet karstiċi evaporitiċi, żewġ żoni b'anidriti Triassiċi, u żewġ żoni bil-ġibs Messinjan (pereżempju tal-Park tal-Ġibs ta' [[Bolonja|Bologna]] fl-istampa). Hemm iżjed minn 700 għar b'firxa wiesgħa ta' karatteristiċi karstiċi b'minerali rari. Fihom jgħixu wkoll diversi speċijiet ta' pjanti, bosta minnhom fil-periklu ta' estinzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1692/|titlu=Evaporitic Karst and Caves of Northern Apennines|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-23}}</ref> |- ![[Siti Preistoriċi ta' Menorca]] |{{sort|1560|[[File:Tudons01.jpg|150px|Naveta des Tudons]]}} |Menorca, Gżejjer Baleariċi, [[Spanja]] |kulturali: (iii), (iv) |— |2023 |<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1528/|titlu=Prehistoric Sites of Talayotic Menorca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-24}}</ref> |- ![[Pajsaġġ Kulturali ta' Zagori]] |[[File:GR-vikos-br-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GR-vikos-br-2.jpg|alt=A stone bridge across dry stream|150x150px]] |Epirus, il-[[Greċja]] |kulturali: (v) |— |2023 |Il-pajsaġġ kulturali tul ix-xmara Voidomatis fil-muntanji Pindus jinkludi 45 villaġġ tal-ġebel. Il-villaġġi huma kkollegati ma' xulxin permezz ta' network ta' mogħdijiet u ta' pontijiet tal-ġebel (fl-istampa) tul l-art imħarbta tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1695/|titlu=Zagori Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-24}}</ref> |- ![[Via Appia|''Via Appia''. ''Regina Viarum'']] |[[Stampa:Appian_Way.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |diversi siti minn Ruma sa Brindisi |kulturali: (iii), (iv), (vi) |— |2024 |''Via Appia'' kienet waħda mill-ewwel u mill-iżjed toroq Rumani importanti strateġikament. Inbniet fit-312 Q.K., u tikkollega lil Ruma ma' Brindisi. Kienet rivoluzzjonarja fid-disinn tat-toroq, tgħaddi minn għadd ta' rħula, u fiha diversi pontijiet u akkwedotti. Kienet pavimentata b'ċangaturi maħduma tal-bażalt mwaħħlin qrib xulxin, u kienet pubblika u mingħajr nollijiet. Kienet tintuża sal-Medju Evu, u wara għadd ta' rinnovazzjonijiet, kienet tintuża anke f'perjodi li ġew wara. Fl-istampa tidher is-sezzjoni f'Casal Rotondo.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1708|titlu=Via Appia|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2024-07-29}}</ref> |- ![[Għar ta' Vjetrenica]], Ravno |[[Stampa:Vjetrenica_Cave.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vjetrenica_Cave.JPG|alt=Entrance to a cave protected by a fence|150x150px]] |Ravno |naturali: (x) |— |2024 |Vjetrenica (li tfisser "l-għar tar-riħ") huwa l-ikbar għar fil-Bożnija-Ħerzegovina. Matul l-iktar partijiet sħan tas-sena, l-arja kiesħa tonfoħ mid-daħla tiegħu. L-għar huwa post importanti għall-bijodiversità u fih instabu l-fossili ta' [[Karnivoru|karnivori]] preistoriċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1673|titlu=Vjetrenica Cave, Ravno|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2024-07-29}}</ref> |- ![[Domus de Janas|Tradizzjoni Funebri fil-Preistorja tas-Sardenja – id-Domus de Janas]] |[[Stampa:Lotzorai domus de janas 2.jpg|nofs|bla_tilar]] |diversi siti |2025 |iii, (kulturali) |Id-Domus de Janas huma tipi ta' oqbra pre-Nuraġiċi mħaffra fil-blat li jinsabu f'Sardenja. Jikkonsistu f'diversi kompartimenti mħaffrin fil-blat mill-poplu ta' San Ciriaco tul il-kulturi ta' Ozieri u kulturi sussegwenti, b'konfigurazzjoni li tixbaħ dik ta' djar.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1730/|titlu=Funerary Tradition in the Prehistory of Sardinia &ndash; The domus de janas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2025-07-23}}</ref> | |- ![[Palazzi Minojċi]] |[[Stampa:Knossos_-_North_Portico_02.jpg|nofs|bla_tilar]] |Kreta |2025 |ii, iii, iv, vi (kulturali) |<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1733|titlu=Palazzi Minojċi}}</ref> | |} == Ara wkoll == * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] * Il-[[Belt tal-Vatikan]] hi minnha nnifisha Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. == Referenzi == [[Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji]] [[Kategorija:Ewropa tan-Nofsinhar]] <references />{{Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ewropa}}{{Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji}} fzbiduqopglnrk2ehnpjgylf61asxs5 Diskussjoni:Victoria Gate (Valletta) 1 34630 332952 332599 2026-10-17T21:48:29Z Joe Gatt 9805 /* L-isem ta' l-artiklu */ Tweġiba 332952 wikitext text/x-wiki == L-isem ta' l-artiklu == Victoria Gate huwa l-isem bl-Ingliż. Peress li din hija Wikipedia Maltija, naħseb li, għaldaqstant, l-isem ta' dan l-artiklu għandu jinbidel għal: "Bieb Victoria". [[Utent:Joe Gatt|Joe Gatt]] ([[Diskussjoni utent:Joe Gatt|d]]) 11:36, 16 Settembru 2026 (UTC) :Punt interessanti dan. L-isem uffiċjali li jidher fuq il-bieb innisfu huwa Victoria Gate, anke għax dan biex mibni fi żmien l-Ingliżi. L-istess bħall-[[Victoria Lines]]. Rajt xi dokument bħala sors tajjeb li jirreferi għal Victoria Gate bħala Bieb Vitorja? Anqas komunament m'hu magħruf bl-isem Malti...apparti li naħseb ikun Bieb Vittoria, probabbilment. Fil-fehma umli tiegħi, li jista' jsir biex ikun akkommodatat dan li qed tissuġġerixxi inti, huwa li jkun hemm rindirizz minn dan l-isem li qed tissuġġerixxi int Bieb Victoria, anke jekk naħseb li dan jista' jsir b'mod aħjar peremezz ta' Wikidata [[wikidata:Q21986844|hawn]]. -- [[Utent:ToniSant|ToniSant]] ([[Diskussjoni utent:ToniSant|d]]) 06:54, 18 Settembru 2026 (UTC) ::(1) Referenza għal din id-daħla bħala "Bieb Victoria" hemm ħafna fuq l-internet, per eżempju: ::https://acarta.app/destination/mt-valletta/place/il-bieb-victoria ::https://www.flickr.com/photos/td1761/37468374311/in/album-72157689057769416 ::https://www.dreamstime.com/malta-valletta-victoria-gate-victoria-gate-maltese-il-bieb-victoria-italian-porta-victoria-porta-vittoria-city-gate-image359297538 ::https://www.komoot.com/highlight/1071008 ::https://www.lordstorm.net/wanders/mt07/20070330mt16.html ::https://military-history.fandom.com/wiki/Victoria_Gate_(Valletta) ::Anke il-Wikipedia bl-Ingliż, u l-Wikipedia Commons, jgħarfu li dan huwa l-propju isem bil-Malti: ::https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Il-Bieb_Victoria,_Ritratt_me%C4%A7ud_fl-14_ta%27_Settembru_2016.jpg ::https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Gate_(Valletta) ::https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_Gate_(Valletta).jpg ::https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_Gate_is_a_city_gate_in_Valletta,_Malta.jpg ::Għaldaqstant jidher li "Bieb Victoria" huwa aċċettat bħala l-isem bil-Malti. Apparti minn hekk, jiġi pariġ City Gate (li bil-Malti jiġi Bieb il-Belt). ::Minn naħa l-oħra, sibt referenza waħda għall-isem "Bieb Vi'''tt'''orja", f'publikazzjoni Franġiskana: ::https://www.um.edu.mt/library/oar/bitstream/123456789/141773/1/Dawl%20Frangiskan_374_2017_11.pdf (paġna 15) ::waqt li ma sibt edba referenza għall-isem "Bieb Vi'''t'''orja". ::Ikolli nistqar li l-isem "Bieb Vi'''tt'''orja" iżjed idoqqli, bil-Malti. Għaldaqstant, forsi ta' min ibiddel l-isem ta' dan l-artiklu (li oriġinaljament jidher li kien sempliċament ''copy & paste'' mill-entrata tal-Wikipedia ta' l-Ingliż) għal "Bieb Vi'''tt'''orja"? [[Utent:Joe Gatt|Joe Gatt]] ([[Diskussjoni utent:Joe Gatt|d]]) 10:15, 23 Settembru 2026 (UTC) :::Grazzi tar-referenzi li sibt. Waħda biss minn dawn ma tagħmilx użu mit-test li hemm diġà (fil-fehma tiegħi ħażin -- però ma jdejjaqnix tant li nissuġġerixxi jinbidel) fuq l-artiklu f'en.wp. Qed ngħid għar-referenza li sibt int fil-pubblikazzjoni Franġiskana. L-artiklu miktub tajjeb u naħseb li huwa sors ta' min jorbot fuqu, anke jekk m'hemmx sorsi oħra li jużaw dan l-istess isem. Biex forsi naslu għal xi forma ta' konklużżjoni, nipproponi rindirizz ta' kompromess: Bieb Vittorja > Victoria Gate, b'referenza għal dan l-artiklu li sibt int. Grazzi mill-ġdid! -- [[Utent:ToniSant|ToniSant]] ([[Diskussjoni utent:ToniSant|d]]) 09:10, 27 Settembru 2026 (UTC) ::::Minflok sempliċi rindirizz, ma jkunx aħjar li nużaw l-għodda "Mexxi" (stampa tal-iskrin ta' din l-għodda fil-ħolqa t'hawn taħt), biex naqilbu l-isem ta' l-artiklu '''nnifsu''' għal "Bieb Vittorja", u b'hekk ma nħalluhx bl-Ingliż? [[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedja_Maltija_(mexxi).png]] ::::Wara nkun nista' wkoll nikkrea paġna oħra ġdida bl-isem "Victoria Gate", u nirrindirizzha għal-artiklu oriġnali li nkunu mexxejna għal "Bieb Vittorja". --[[Utent:Joe Gatt|Joe Gatt]] ([[Diskussjoni utent:Joe Gatt|d]]) 19:40, 30 Settembru 2026 (UTC) ::::X'taħseb, ġħażiż @[[Utent:ToniSant|ToniSant]]? Taqbel li aħjar jekk "mmexxi" l-artiklu? [[Utent:Joe Gatt|Joe Gatt]] ([[Diskussjoni utent:Joe Gatt|d]]) 21:48, 17 Ottubru 2026 (UTC) 8x8f88xwmoku29gf1sjcmhbg7w1n4m1