Biquipédia mwlwiki https://mwl.wikipedia.org/wiki/Biquip%C3%A9dia:P%C3%A1igina_percipal MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Multimédia Special Cumbersa Outelizador(a) Cumbersa outelizador(a) Biquipédia Cumbersa Biquipédia Fexeiro Cumbersa fexeiro Biqui Cumbersa Biqui Modelo Cumbersa modelo Ajuda Cumbersa ajuda Catadorie Cumbersa catadorie Portal Cumbersa portal TimedText TimedText talk Módulo Cumbersa módulo Evento Evento Discussão Albert Einstein 0 777 107451 104361 2026-07-28T00:03:12Z InternetArchiveBot 11236 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 107451 wikitext text/x-wiki '''Albert Einstein''' (pernúncia an [[léngua almana|alman]] {{IPA2|ˈalbɐt ˈlaɪ̯nʃtaɪ̯n}} {{áudio|De-Albert Einstein.oga|(áudio)}}, an [[léngua anglesa|anglés]]: {{IPA2|ˈælbɝt ˈlaɪnstaɪn}}) ([[Uln]], [[14 de Márcio]] de [[1879]]&nbsp;—&nbsp;[[Princeton]], [[18 de Abril]] de [[1955]]) fui un [[Aneixo:Lhista de físicos|físico]] [[Almanha|alman]] radicado ne ls [[Stados Ounidos de la América|Stados Ounidos]] mais coincido por zambolber la [[teorie de la relatibidade]]. Ganhou l [[Prémio Nobel]] de la [[Física]] de [[1921]] pula correta splicaçon de l [[eifeito fotoeilétrico]]; inda assi, l prémio solo fui anunciado an [[1922]]. L sou trabalho teórico possiblitou l zambolbimiento de la einergie atómica, anque nun preber tal possiblidade. Por bies a la formulaçon de la teorie de la relatibidade Einstein tornou-se famoso an todo l mundo. Ne ls sous redadeiros anhos, la sue fama passou la de qualquiera outro cientista na cultura popular: "Einstein" tornou-se un sinónimo de génio. Fui por eisemplo eileito pula rebista [[Time(rebista)|Time]] cumo la "Pessona de l Seclo" i la sue face ye ua de las mais coincidas an todo l mundo. An 2005 celebrou-se l Anho Anternacional de la Física, an comemoraçon de l 100 anhos de l chamado "Annus Mirablis" (anho miraculoso) de Einstein, an que este publicou quatro de l mais amportantes artigos cientifícos de la [[física]] de l [[seclo XX]]. An sue honra, fui atribuído l sou nome a ua [[Ounidade de medida|ounidade]] ousada na [[fotoquímica]], l ''einstein'', bien cumo a un eilemiento químico, l [[einsténio]]. == Biografie == Einstein naciu na region almana de [[Wurttemberg]], na cidade de [[Uln]], nua família [[judaísmo|judaica]]. An [[1852]], l abó materno de Einstein, Julius Koch, stablece-se cumo comerciante de cereales an [[Bad Cannstatt]], ne ls alredores de [[Stugarda]]. Ls pais de Einstein, [[Heirmann Einstein]] i Pauline Koch, cásan-se an [[1876]]. Heirmann, que era comerciante demuda-se de [[Bad Buchau]] para la cidade de Uln, adonde passou a bibir cula mulhier. Ye an Uln que an 1879 nace Einstein. [[Fexeiro:Einstein Albert Elsa LOC 32096u.jpg|thumb|left|170px|Albert Einstein i sue mulhier Elsa.]] === Munique === An [[21 de Júnio]] de [[1880]], la família Einstein demuda-se pa [[Munique]]. An [[1885]], [[Heirmann Einstein]] i sou armano Jacob, que era angenheiro, dinámico i amprendedor fundador dua [[ampresa]] de material eilétrico, la J. Einstein & Cie. Ls dous armanos stan cumbencidos de que este setor an pleno crecimiento oufrece melhor rentablidade de l que l tradecional negócio de prumas de colchon. Tal amprendimiento fui possible grácias als recursos financeiros de l pai de Pauline. Na [[década de 1880]], la cidade de Munique, an porcesso de [[andustrializaçon]] (relatibamente tarde) zambolbiu-se muito, crecendo la populaçon a un ritmo de dezessiete mil nuobos habitantes por anho. L material eilétrico, ua tecnologie mais ó menos recente, ten alta cunjuntura nestes anhos. La ampresa de l pai de Einstein chegou a tener antre 150 i 200 trabalhadores ne ls sous melhores dies. Dous de l cuntratos que la ampresa oubtubo fúrun la eilatrificaçon de la cidade de [[Schwabing]] (hoije un bairro de Munique) i de [[Theresienwiese]] adonde se rializa la famosa [[Oktoberfest]] de Munique. La [[18 de Nobembre]] de [[1881]], nace Marie Einstein (Maja). Einstein tenerie siempre ua relaçon mui íntema cula armana. Einstein i Maja recíben ua eiducaçon nun relegiosa. An casa nun se come [[cashrut|casher]], la família nun frequenta la [[sinagoga]]. L pai cunsidra ls ritos judius cumo [[superstiçon]]es antiquadas. Na casa de Einstein amperaba l sprito nun dogmático. Cun trés anhos, Einstein tenie inda deficuldades de fala, l que preacupou ls pais; anque desso, rebelou-se un aluno brilhante.<ref>{{Refréncia a lhibro | outor = Ze'eib Rosenkranç | anho = 2005 | títalo = Albert Einstein — Derrière l'eimage | page = 29 | eiditora = Eiditiones NZZ, Zurich | id = ISBN 3-03823-182-7 }}</ref><ref>[[Thomas Sowell]] outelizou l nome de Einstein nun lhibro subre este tipo de ninos. {{Refréncia a lhibro | outor = Thomas Sowell | títalo = ''The Einstein Syndrome: Bright Children Who Talk Lhate'' | páiginas = 89–150 | eiditora = Basic Boks | anho = 2001 | id = ISBN 0-465-08140-1 }}</ref> La mocidade de Einstein ye solitária. Las outras ninos cháman-le "Bruder Lhangweil" (armano parado) i "Biedermann" (mesquinho). Als cinco anhos de eidade, Einstein, que era [[canhoto]]<ref>{{Citation |title=Rebista Medecina & Cia nº 8 (besitado an 30 de janeiro de 2008) |url=http://www.amp.org.br/noticias7/canhotosr8.htm |accessdate=2009-06-19 |archivedate=2008-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119173815/http://www.amp.org.br/noticias7/canhotosr8.htm }}</ref>, recibe anstruçon dua ua porsora an casa. Sue anstruçon tremina quando Einstein anrabiado atira ua cadeira subre sue porsora. Nesta altura, l sou pai mostra-le ua [[bússola]] de bolso; Einstein apercebiu-se de que algo fazie flutuar la agulha ne l spácio i çcrebiu mais tarde la "ampresson perfunda i duradoura" desta speriéncia<ref>{{Refréncia a lhibro | outor = P. La. Schilpp (Ed.) | títalo = Albert Einstein — Outobiographical Notes | páiginas = 8–9 | eiditora = Oupen Court | anho = 1979}}</ref>. Als seis anhos de eidade, Einstein ten aulas de [[biolino]] cun Heirr Schimied, que la percípio nun le agrádan, treminando por abandoná-las. Mas al lhargo de la sue bida tocar biolino, i an particular las [[sonata]]s de [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], torna-se ua de las sues atibidades perferidas. A [[1 de Outubre]] de [[1885]], Einstein ampeça a frequentar ua [[scuola purmária]]la ''Bolksschule'', scuola [[catolicismo|católica]] an [[Munique]] (ua cidade mui cunserbadora que siempre quedou maioritariamente católica, anque de las simpaties einiciales por [[Martinho Lutero|Lutero]], bien cedo cumbatidas puls [[Cumpanha de Jasus|Jesuítas]]). Ls pais de Einstein, por nun séren judius praticantes, nun se amportórun que l filho frequentasse até la catequese, que agradou bastante a Einstein <ref name="Time">Time Magazine: [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1607298,00.html ''Einstein & Faith''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824163910/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1607298,00.html |date=2013-08-24 }}</ref>. Curjidosamente Einstein zambuolbe solico ua ferbente fé judaica i passa a cumprir ls rituales judius ancluindo l [[Shabat]] i al quemido [[kosher]]. Einstein era aluno siguro i persistente, inda assi un pouco lhento na resoluçao de porblemas. Sues notas stában antre las melhores de la classe, i sou boletin era brilhante, segundo sue mai Pauline. Durante esses anhos oubtubo las mais altas notas an lhatin i an matemática. Ua lhenda mui dibulgada, diç que Einstein tenerie sido reprobado an [[matemática]] quando era studante, até reproduzida ne l famoso ''[[Ripley's believe it or not!]]'' ("Acradita se quejires"). Antretanto quando le amostrórun un cacho de jornal cun esta queston, Einstein riu-se. ''"Nunca reprobei an matemática"'', respundiu. ''"Antes de ls quinze anhos, yá dominaba cálclo defrencial i antegral"'' . Als dieç anhos, Albert conhece Max Talmud, un moço studante de medecina que questuma jantar cula família Einstein. Max fui ua anfluéncia mui amportante na bida de Albert porque l antroduziu, anque de la sue tenra eidade, a la lheitura de amportantes obras científicas i filosóficas, cumo por eisemplo [[Ls Eilemientos]] de [[Ouclides]] ó la [[Crítica de la Rezon Pura]] de [[Eimmanuel Kant|Kant]]. An cunsequéncia de ls sous studos subre ciéncia, Einstein abandona cumpletamente la fé judaica als 12 anhos. Einstein studou cálclo defrencial i antegral de l duoze (eidade an que ganhou de sou tio un lhibrico de geometrie ouclidiana) als zasseis anhos de eidade. Apuis frequentou l Lhuitpold Gymnasiun (eiquibalente a la [[ansino secundário|scuola secundária]]) an Munique até als quinze anhos. Este período para Einstein fui de antensa religiosidade, motibada pula scuola. L sou pai querie que Einstein studasse [[angenharie eilétrica]], mas este ancumpatiblizou-se cun las outoridades i l regime scolar. Çcriberie mais tarde cumo l pensamiento criatibo i la daprendizaige éran perdidos cula outelizaçon de daprendizaige por memorizaçon. Antretanto, ls negócios de l pai de Einstein ampéçan a correr pior que se speraba. Hai ua grande cuncentraçon de la andústria de l setor eilétrico. Cumo ye típico cun ls mercados tecnológicos, passado l período de grandes númaros de ampresas pequeinhas i einobadoras, hai un [[Eiquenomie de scala|ciclo de restruturaçones i cuncentraçon]]) . Heirmann Einstein bei-se oubrigado a lhargar l cuntrole de la sue ampresa de Munique. La firma ye cumprada an [[1894]] pula [[Anschutz Entertainment Group|AEG]] (Allgemeine Eilektrizitätsgesellschaft). Poucos anhos depuis, an [[1910]], eisistirian solo dues grandes ampresas ne l setor: [[Siemens AG|Siemenes & Halske]] i la AEG. === Eitália === An [[1894]] Heirmann Einstein demuda-se cula família para [[Eitália]], purmeiro para [[Milan]] i, alguns meses mais tarde, para [[Pabie]]. El pensaba abrir eilhi un nuobo negócio ne l setor eilétrico cul denheiro de que çpunie, ua eideia que acabarie por lhebá-lo a la [[falhéncia]]. L moço Albert Einstein (ten quinze anhos) quedou an Munique por mais uns meses al cuidado de la família, pa acabar l anho lhetibo. Mas Einstein queda deprimido por se sentir solo i parte para cerca de sue família na Eitália. Einstein screbiu neste período l sou purmeiro trabalho científico: "La Ambestigaçon de l Stado de l Éter an Campos Magnéticos"<ref>{{Citar web | ultimo = Mehra | purmeiro = Jagdish | outorlink = | coautor = | títalo = Albert Einstein's first paper | obra = | publicado = | data = |formato= PDF | url = http://www.worldsciboks.com/phy_etextbok/4454/4454_chap1.pdf | acessdata = 2007-03-04}}</ref>. === Suíça === An [[1895]], decide antrar na ounibersidade antes de acabar l ansino secundário. Cun esse oubjetibo fizo eisames de admisson a la [[ETH Zurich]] (Eidgenössische Technische Hochschule, Ounibersidade Federal Suíça an [[Zurique]]), mas reproba na parte de houmanidades de l eisames<ref>{{Refréncia a lhibro | outor = Roger Highfield | coautores = Carter, Paul | títalo = The Pribate Lhibes of Albert Einstein | eiditora = [[Faber and Faber]] | anho = 1993 | lhocal = Lhondon | id = 0-571-17170-2 | páiginas = 21}}</ref>. Einstein çcrebiu que fui nesse mesmo anho, als dezesseis anhos de eidade, que rializou la sue purmeira [[speriéncia mental]], bisualizando ua biaige lhado a lhado cun un feixe de luç<ref>{{Refréncia a lhibro | outor = Albert Einstein | coautores = | títalo = Autobiographical Notes (Centennial ed.) | eiditora = Open Court | anho = 1979 | lhocal = Chicago | id = 0-875-48352-6 | páiginas = 48-51}}</ref>. Fui anton ambiado pa la cidade de [[Aarau]] ne l canton suíço de [[Argóbia (canton)|Argóbia]] pa acabar la scuola secundária, adonde studou la [[eiletromagnetismo|teorie eiletromagnética]] de [[James Clerk Maxwell|Maxwell]]. An [[1896]] recibe l sou diploma. An [[1896]], Einstein (cun zassiete anhos de eidade) renuncia a la cidadanie almana cul antuito de assi eibitar l [[serbício melitar]] alman. Piede anton la [[naturalizaçon]] suíça, que recebirie la [[21 de Febreiro]] de [[1901]]. Pagou ls binte [[franco suíço|francos suíços]] que l sou [[passaporte]] custou (ua quantie cunsidrable) cun las sues própias poupanças. Nunca deixarie de ser cidadano suíço<ref>{{Citar web | títalo = Einstein's nationalities at einstein-website.de | url = http://www.einstein-website.de/dis_anformation/variousthings.html#national | acessodata = [[4 de Outubre]] de [[2006]] }}</ref>, mesmo depuis de recebir la cidadanie amaricana. Nas einúmeras biaiges que fazerie ne l feturo, Einstein ousarie quaije siempre l sou passaporte suíço. [[Fexeiro:Albert Einstein and his wife Mileva Maric.jpg|thumb|L casal Albert i Mileba.]] Cursou l ansino superior na [[Suíça]], na [[ETH Zurich]], adonde mais tarde fui [[porsor]]. Cuncluiu la graduaçon an Física an 1900<ref>{{Citar web | url = http://www.ssqq .com/archibe/alberteinstein.htm | títalo = A Brief Biography of Albert Einstein | mes = Abril | anho = 2005 | acessdata = [[6 de Nobembre]] de [[2007]]|lhengua=anglés}}</ref>. Tamien an 1900, conheciu [[Michele Besso]], que l apersentou a las obras de [[Ernst Mach]]. Ne l anho seguinte, publicou un [[Artigo científico|artigo]] subre [[Capilaridade|fuorças capilares]] ne l ''Annalen dar Physik'',<ref>{{citar jornal |ultimo=Einstein|purmeiro=Albert |outorlink= |coautores= |anho=1901 |mes= |títalo=Folgerungen aus den Capillaritätserscheinungen (Cunclusiones Drawn fron the Phenomena of Capillarity) |jornal=Annalen dar Physik |belume=4 |numero= |paginas=513 |id= |url= |acessadoen=}}</ref> ua de las mais prestigiadas [[publicaçones científicas]] an Física. A [[6 de Janeiro]] de [[1903]] casou-se cun [[Mileba Marić]], sin la persença de ls pais de la noiba. Albert i Mileba tubírun trés filhos: [[Lieserl Einstein]], [[Hanes Albert Einstein]] i [[Eduard Einstein]]. La purmeira, cuida-se que tenga morrido inda bebé ó que tenga sido dada para [[adoçon]], l de l meio tornou-se un amportante porsor de [[Heidráulica]] na [[Ounibersidade de la Califórnia]] i l mais moço, formado an [[Música]] i [[Lhiteratura]], morriu nun [[spital psiquiátrico]] suíço. === ''Annus Mirablis'' === Oubtubo l doutorado an [[1905]]. Ne l mesmo anho screbiu quatro artigos fundamentales para la [[Física]] moderna, afirmando-se por esta rezon que 1905 fui l "annus mirablis" para Einstein. [[Fexeiro:Albert Einstein (Nobel).png|thumb|240px|Foto pa l [[Prémio Nobel]], an [[1921]].]] L purmeiro artigo de 1905<ref>{{citar jornal |ultimo=Einstein|purmeiro=Albert |outorlink= |coautores= |anho=1905 |mes= |títalo=On la Heuristic Viewpoint Concerning the Prodution and Transformation of Lhight|jornal=Annalen dar Physik |belume=17 |numero= |paginas=132–148 |id= |url= |acessadoen=}}</ref> perpuss la eideia de l "[[quanta]] de luç" (ls atuales [[foton]]es) i amostrou cumo ye que poderien ser outelizados para splicar fenómenos cumo l [[eifeito fotoeilétrico]]. La teorie de l quanta de luç de Einstein nun recebiu quaije nanhun apoio por parte de l [[Aneixo:Lhista de físicos|físicos]] durante binte anhos, pus cuntradezie la [[óndia|teorie ondulatória]] de la luç subjacente a las [[eiquaçones de Maxwell]]. Mesmo depuis de las speriéncias tenéren demunstrado que las eiquaçones de Einstein pa l eifeito fotoeilétrico éran eisatas, la splicaçon perpuosta por el nun fui aceite. An [[1921]], quando recebiu l prémio Nobel pul sou trabalho subre l eifeito fotoeilétrico, la maior parte de l físicos inda cuidaba que las eiquaçones stában ciertas, mas que la eideia de quanta de luç serie ampossible. L segundo artigo deste anho fui subre l [[mobimiento browniano]]<ref>{{citar jornal |ultimo=Einstein|purmeiro=Albert |outorlink= |coautores= |anho=1905 |mes= |títalo=On the Motion—Required by the Molecular Kinetic Theory of Heiat—of Small Particles Suspended in la Stationary Lhiquid|jornal=Annalen dar Physik |belume=17 |numero= |paginas=549-560 |id= |url= |acessadoen=}}</ref>, que custitui ua eibidéncia spurmental de la eisisténcia de l átomos. Antes deste artigo, ls átomos éran cunsidrados un [[cunceito]] útele, mas sue eisisténcia cuncreta era cuntrobérsia. Einstein relacionou las grandezas statísticas de l mobimiento browniano cul cumportamiento de ls átomos i dou als spurmentalistas un método de cuntaige de ls átomos atrabeç dun microscópio bulgar. [[Wilheln Ostwald]], un de l que se oupunian a la eideia de ls átomos, dixo mais tarde a [[Arnold Sommerfeld]] que demudou de oupinion por bies a la splicaçon de Einstein de l mobimiento browniano. L terceiro artigo de 1905<ref>{{citar jornal |ultimo=Einstein|purmeiro=Albert |outorlink= |coautores= |anho=1905 |mes= |títalo=On the Eiletrodynamics of Mobing Bodies|jornal=Annalen dar Physik |belume=17 |numero= |paginas=891–921 |id= |url=http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/specrel/specrel.pdf |formato= PDF|acessadoen= |lhengua= anglés}}</ref>, subre [[eiletrodinámica]] de cuorpos an mobimiento, antroduziu la [[relatibidade restrita]]. Stableciu ua relaçon antre ls cunceitos de tiempo i çtáncia. Alguas de las eideias matemáticas yá habien sido antroduzidas un anho antes pul físico [[Países Baixos|houlandés]] [[Heindrik Lhorentz]], mas Einstein mostrou cumo era possible antender esses cunceitos. L sou trabalho baseou-se an dous [[axioma]]s: un fui la eideia de [[Galileu Galilei|Galileu]] de que las lheis de la natureza son las mesmas para todos ls ouserbadores que se móben a ua [[belocidade]] custante relatibamente uns als outros; l outro, la eideia de que la [[belocidade de la luç]] ye la mesma pa todos ls ouserbadores. La relatibidade restrita ten alguas cunsequéncias amportantes, yá que son rejeitados cunceitos abselutos de [[tiempo]] i tamanho. La teorie quedou coincida mais tarde por "Teorie de la Relatibidade Restrita" para ser çtinguida de la teorie giral que Einstein zambolbiu mais tarde, la qual cunsidra que todos ls ouserbadores son eiquibalentes. [[Fexeiro:E equals m plus c square at Taipei101.jpg|thumb|180px|left|La famosa eiquaçon ye mostrada ne l [[Taipei 101]] durante l eibento de l anho mundial de la [[Física]] an [[2005]].]] Ne l quarto artigo<ref>{{citar jornal |ultimo=Einstein|purmeiro=Albert |outorlink= |coautores= |anho=1905 |mes= |títalo=Does the Inertia of la Body Depend Upon Its Energy Content?|jornal=Annalen dar Physik |belume=18 |numero= |paginas=639–641 |id= |url= |acessadoen=}}</ref>, ua stenson de l terceiro, Einstein antroduç l cunceito de massa einercial. Nel, Einstein deduziu la famosa relaçon antre la massa i la einergie: <math>E = m c^2</math>. Esta eiquaçon stubo na base de custruçon de [[bomba nuclear|bombas nucleares]]. La eideia serbiu mais tarde para splicar cumo ye que l [[Big Bang]], ua [[spluson]] de [[einergie]], poderie tener dado ourige a la [[matéria]]. === Berlin === [[Fexeiro:Albert Einstein photo 1921.jpg|thumb|right|200px|Einstein, [[1921]].]] An [[1914]], pouco antes de l ampeço de la [[Purmeira Guerra Mundial]], Einstein anstalou-se an [[Berlin]] adonde fui nomeado diretor de l Anstituto Kaiser Wilheln Gesellschaft de Física i [[porsor]] de la [[Ounibersidade Lhibre de Berlin|Ounibersidade de Berlin]], tornando-se, outra beç, cidadano alman ne l mesmo anho. An Nobembre de [[1915]], Einstein apersentou delantre la [[Academie Prussiana de las Ciéncias]] ua série de cunferéncias adonde apersentou la sue teorie de la [[relatibidade giral]] cul títalo "Las eiquaçones de campo de la grabitaçon". La cunferéncia final treminou cula apersentaçon dua eiquaçon que sustituiu la [[Lei de la grabitaçon ounibersal|lei de la grabitaçon]] de [[Isaac Newton]]. Esta teorie cunsidra que todos ls ouserbadores son eiquibalentes, i nó solo aqueilhes que se móben a belocidade ouniforme. Na relatibidade giral, la [[grabidade]] nun ye ua [[fuorça]] (cumo na [[segunda lhei de Newton]]) mas ua cunsequéncia de la curbatura de l [[spácio-tiempo]]. La teorie serbiu de base pa l studo de la [[cosmologie]] i dou als cientistas ferramientas pa antendíren caratelísticas de l ouniberso que solo fúrun çcubiertas bien depuis de la muorte de Einstein. La relaçon de Einstein cula [[Macánica quántica|Física Quántica]] ye bastante antressante. El fui l purmeiro a afirmar que la teorie quántica era rebolucionária. La sue eideia de luç quántica fui un corte cula [[Macánica clássica|Física clássica]]. An [[1909]], Einstein sugeriu nua cunferéncia que era neçairo ancuntrar ua forma de antender an cunjunto partículas i óndias. Inda assi, al redror de l [[anhos 20]], quando la teorie quántica oureginal fui sustituída pula nuoba macánica quántica, Einstein çcurdou de la [[anterpretaçon de Copenhaga]] porque eilha defendie que la rialidade era [[al calhas]] ó [[porbablidade|porbabilística]]. Einstein cuncordaba que la [[Macánica quántica|Macánica Quántica]] era a melhor teorie çponible, mas percurou siempre ua splicaçon determinista, esto ye nó-porbabilística. La famosa afirmaçon de Einstein, "La macánica quántica stá a amponer-se. Mas ua boç anterior diç-me que inda nun ye la teorie cierta . La teorie diç muito, mas nun mos achega de l segredo de l Bielho (''the Old One''). You stou cumbencido que El nun joga als dados.", apareciu nua carta a [[Max Born]] datada de [[12 de Dezembre]] de [[1926]]. Nun era ua rejeiçon de la teorie [[statística]]. El tenie ousado la análeze statística ne l sou trabalho subre mobimiento browniano i subre l eifeito fotoeilétrico. Mas Einstein nun acraditaba que, na sue eissencia, la rialidade fusse al calhas. L sou [[pacefismo]] i la sue ourige judaica tornórun nel ampopular antre ls nacionalistas almanes. Depuis de se tener tornado mundialmente famoso (an [[7 de Nobembre]] de [[1919]], quando l [[Times]] de Lhondres anunciou l sucesso de la sue teorie de la grabidade) la rábia de l nacionalistas tornou-se inda mais fuorte. An [[1919]], anho de la famosa cunfirmaçon de l zbio de luç an [[Sobral]] i [[Príncepe]], Albert Einstein diborcia-se de Mileba i casa-se cula sue prima diborciada Elsa. An [[1920]], durante ua de las sues aulas an Berlin, hai un ancidente cun manifestaçones anti-semitas, l que lhebou Einstein a detener-se cun mais atençon als fatos que anton acuntecien na Almanha. An [[1921]], Einstein acumpanha ua delegaçon [[Sionismo|Sionista]] a la [[Palestina]]. El perpone pa la Palestina un [[stado]] baseado ne l modelo suíço, adonde [[Eislan|muçulmanos]] i [[judiu]]s poderien bibir lhado a lhado an paç. Sendo un físico famoso, Einstein partecipa nua campanha de angariaçon de fondos para la Ounibersidade Heibraica de [[Jerusalén]]. El apoia l plano dua ounibersidade adonde judius de todo l mundo puodan studar sin séren bítimas de çcriminaçon. [[Fexeiro:Einstein1921 by F Schmutzer 2.jpg|thumb|left|170px|Albert Einstein an [[1921]].]] Ganhou l [[Nobel de Física|Prémio Nobel de Física]] de [[1921]] pula splicaçon de l eifeito fotoeilétrico; inda assi, l prémio solo fui anunciado an [[1922]]. Einstein recebirie la quantie de 120&nbsp;000 corona suecas. Einstein nun partecipou de la cerimónia de atribuiçon de l prémio pus staba ne l [[Japon]] nessa altura. Al lhargo de sue bida, Einstein bejitarie dibersos países, ancluindo alguns de la [[América Lhatina]]. Antre [[1925]] i [[1928]], Einstein fui persidente de la [[Ounibersidade Heibraica de Jarusalén]]. An [[1933]], [[Adolf Hitler]] chega al poder na [[Almanha]]. Einstein, judiu, ancontra-se agora an peligro. Ye abisado por amigos de que hai planos pa l [[matar]] i ye acunselhado a scapar. Einstein renuncia mais ua beç a la cidadanie almana. La [[7 de Outubre]] de 1933, Einstein parte de l porto de [[Southamton]] nun nabio que l trarie pa ls [[Stados Ounidos de la América]], la sue nuoba casa. Nunca boltarie a bibir na [[Ouropa]]. === Princeton === An [[1932]] aceitou ua posiçon ne l Anstituto de Studos Abançados de la [[Ounibersidade Princeton|Ounibersidade de Princeton]], [[Nuoba Jérsei|Nuoba Jersey]] cumo [[porsor]] de física teórica i an [[1933]] cula chubida de l [[Nazismo|Nazis]] decidiu bibir para siempre ende. Tornou-se cidadano amaricano an [[1940]]. Einstein passou ls redadeiros quarenta anhos de sue bida a tentar ounificar ls campos [[eiletromagnetismo|eiletromagnético]] i l [[campo grabitacional|grabitacional]] nua sola teorie que el chamaba de [[Teorie de l Campo Ounificado]]. Percurou ounificar las [[fuorça]]s fundamentales, esto ye la força grabitacional i la fuorça eiletromagnética, nua teorie que çcrebisse las fuorças cumo ua sola força, de l mesmo modo que la teorie de Maxwell junta las fuorças eilétrica i magnética. Inda assi nun ancluíe ne l sou modelo las fuorças nucleares [[fuorça fuorte|fuorte]] i [[fuorça nuclear fraca|fraca]], que na época, i até 1970, nun éran antendidas cumo fuorças apartadas. An 1941 ten ampeço l [[Porjeto Manhattan]] (l zambolbimiento dua bomba atómica). Pronunciamiento oufecial de l própio Albert Einstein subre l referido tema:<ref>[Albert Einstein: ''Cumo beio l mundo'', ed. 15, 1981]</ref> [[Fexeiro:Albert Einstein in later years.jpg|thumb|left|190px|Albert Einstein an sou redadeiro anho de bida.]] {{quote2|''Mie respunsablidade na queston de la bomba atómica lhemita-se a ua sola anterbençon: screbi ua carta al Persidente Roosebelt. You sabie ser neçaira i ourgente la ourganizaçon de speriéncias de grande ambergadura pa l studo i la rializaçon de la bomba atómica. I l dixe. Cunhecie tamien l risco ounibersal causado pula çcubierta de la bomba. Mas ls sábios almanes ancarniçában-se subre l mesmo porblema i tenien todas las heipoteses de resolbé-lo. Assumi antoce mies respunsablidades. I inda assi sou apeixonadamiente un pacifista i mie maneira de ber nun ye defrente delantre de la mortandade an tiempo de paç. Yá que las naciones nun se resólben a acabar la guerra por ua açon cunjunta, yá que nun suobírun ls cunflitos por ua arbitraige pacífica i nó baseian sou dreito subre la lhei, eilhas bénen-se oubrigadas a purparar la guerra. Partecipando de la corrida giral de l armamientos i nun querendo perder, crian i eisecutan ls planos mais detestables. Atíran-se para la guerra. Mas hoije, la guerra chama-se la muorte de la houmanidade. Protestar hoije contra ls armamientos nun quier dezir nada i nun demuda nada. Solo la supresson definitiba de l peligro ounibersal de la guerra dá sentido i ouportunidade a la subrebibéncia de l mundo. Deiqui an delantre, eis nuosso lhabor de todos ls dies i nuossa einabalable decison: lhuitar contra la raiç de l mal i nó contra ls eifeitos. L home aceita lhucidamente esta eisigéncia. Que amporta que seia acusado de anti-social ó de outópico? Gandhi ancarna l maior génio político de nuossa ceblizaçon. Definiu l sentido cuncreto dua política i soube ancuntrar an cada home un einesgotable heiroísmo quando çcubre un oubjetibo i un balor pa sue açon. La Índia, hoije lhibre, proba la justeza de sou testemunho. Ora, l poder material, an aparéncia ambencible, de l Ampério Anglés fui submergido por ua buntade anspirada por eideias simples i claras''.|Albert Einstein}} An [[1945]], Einstein reforma-se de la carreira ounibersitária. An [[1952]], [[David Ben-Gurion]], anton l purmeiro-menistro de [[Israel]], cumbida Albert Einstein pa suceder a [[Chain Weizmann]] ne l cargo de persidente de l stado de Eisrael. Einstein agradece mas diç que nó, dezindo que nun stá a la altura de l cargo. Morriu an 18 de Abril de 1955, als 76 anhos, an cunsequéncia dun [[aneurisma]]. L sou cuorpo fui cremado mas sou cérebro fui doado al cientista [[Thomas Harbey]], [[patologista]] de l Spital de Princeton. == Política i religion == Einstein cunsidraba-se un [[socialista]] <ref name="MonthlyReview">Monthly Review: [http://www.monthlyreview.org/598einst.htm ''Why Socialism?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060111081948/http://www.monthlyreview.org/598einst.htm |date=2006-01-11 }}, besitado an [[2 de Maio|2 de maio]] de [[2007]]</ref>. Neste artigo de [[1949]], çcrebiu la "fase predatória de l zambolbimento houmano", eisemplificada pul anarquismo [[capitalista]] de la sociadade, cumo ua ourige de mal a ser ultrapassada. Nun cuncordaba cun ls [[totalitarismo|regimes totalitários]] de anspiraçon socialista. Ne l ampeço, fui a fabor de la custruçon de la bomba atómica para derrotar [[Adolf Hitler]], mas depuis de la guerra fizo presson a fabor de l [[zarmamiento nuclear]] i dun gobierno mundial. Pul fato de defender ls [[dreitos cebiles]] i de las sues eideias socialistas, Einstein chamou la atençon de l [[Federal Bureau of Investigation|FBI]], que l ambestigou cula la acusaçon de pertencer al [[Partido Quemunista]]. L gobierno amaricano recentemente lhiberou ls arquibos que cunténen la sue bison subre la pessona de Einstein i las sues atibidades pessonales i políticas. Nun desses arquibos quementa-se que l cientista era "einadmissible pa ls [[Stados Ounidos de la América|Stados Ounidos]]" por bárias rezones, percipalmente porque, segundo las palabras de l serbícios, cria, acunselhaba i ansinaba ua [[anarquismo|doutrina anarquista]], para alhá de ser nembro i afeliado a grupos que admitian "atuar eilegalmente contra ls percípios fundamentales de l goberno ourganizado". [[Fexeiro:Einstein oppenheimer.jpg|thumb|right|250px|Einstein i Oppenheimer]] Einstein era perfundamente pacifista, tenendo anterbenido dibersas bezes a fabor de la paç ne l mundo i de l abandono de las armas nucleares. An [[1944]], un manuscrito de l sou trabalho de 1905, debidamente [[outógrafo|outografado]], fui lheiloado, i ls cerca de seis milhones de dólares que fúrun arrecadados fúrun rebertidos pa la ajuda a las bítimas de la [[Segunda Guerra Mundial]]. Este decumiento ancontra-se hoije na [[Biblioteca de l Cungresso]] de ls Stados Ounidos. Ua sumana antes de sue muorte assinou la sue redadeira carta, andereçada la [[Bertrand Russell]], cuncordando an que l sou nome fusse ancluído nua petiçon pedindo a todas las naciones a abandonar las armas nucleares. Einstein era tamien un [[sionista]] cultural cumbito, tenendo an muitas oucasiones defendido l zambolbimiento de l Stado Judaico na Palestina. An particular, fui nembro de l cunseilho de gobernadores de la [[Ounibersidade Heibraica de Jarusalén]]. Sendo antinacionalista i pacifista, stubo inda assi contra alguns de l acuntecimientos que lhebórun al nacimiento de l Stado Judaico. Einstein acraditaba que l stado de Eisrael deberie acolher judius i palestinos de modo pacífico, nun modelo cunfederacional parecido al de l stado suíço. Einstein era relegioso, inda assi nun porfessaba la fé judaica. De l punto de bista relegioso, era próssimo de l [[deísmo]] de [[Bento de Spinosa|Baruch Spinoza]]: acraditaba que Dius se rebelaba atrabeç de la harmonie de las lheis de la natureza i rejeitaba l Dius pessonal que anterbén na Stória. Era tamien crente ne l total determinismo de l ouniberso i scluía la possiblidade de l lhibre arbítrio de ls seres houmanos. Pa Einstein "l Home ye lhibre de fazer l que quier, mas nun ye lhibre de querer l que quier", l que quier dezir que l Home age siempre de forma cumpulsiba, sin ua berdadeira lhibardade, todos ls sous atos sendo determinados pulas lheis de la natureza. [[Antony Flew]], un de ls percipales teóricos de l ateísmo de l seclo XX, que demudou de oupenion admetindo la possiblidade de la [[eisisténcia de Dius]], questiona an sou redadeiro lhibro "[[Un atiu garante: Dius Eisiste]]" la anfluencia de Spinoza subre Einstein, afirmando, a partir dua lheitura de [[Max Jammers]], amigo de Einstein, que l coincimiento de Einstein subre Spinoza era lhemitado, tenendo aquel lhido solo ''"Ética"''<ref name="flew">Antony Flew, ''Un atiu Garante: Dius Eisiste'', Eidiouro, 2008, pp. 101-102</ref>. Flew, inda citando Jammers, refuta tamien la alegaçon de que Einstein serie [[panteísmo|panteísta]] ó mesmo ateísta, mencionando ua declaraçon de Einstein rejeitando esses rótulos: {{quote1| ''Nun sou ateísta i nun acho que puodo ser chamado de panteísta. Stamos na situaçon dun nino que entra nua einorme biblioteca chena de lhibros scritos an uitas lhénguas. L nino sabe que alguien screbira aqueilhes lhibros, mas nun sabe cumo. Nun antende las lhénguas an que eilhes fúrun screbidos. Suspeita bagamente que ls lhibros stan arranjados nua orde misteriosa, que en nun antende. Esso, parece-se, ye la atitude de ls seres houmanos, até de l mais anteligentes, an relaçon la Dius. Bemos l ouniberso marabilhosamente aranjado i oubedecendo a ciertas lheis, mas antendemos essas lheis solo al de lhebe. Nuossa miente lhemitada cata la fuorça misteriosa que mobe las custelaçones.'' |Albert Einstein}}<ref name="flew"/> La seguinte carta brebe de Einstein, screbida a [[24 de Setembre]] de [[1946]] a Isaac Hirsch, l persidente de la Cungregaçon B'er Chayn, eilustra bien la relaçon de Einstein cula religion judaica i l sou sentido de houmor típico: {{quote1| ''Miu caro Sr. Hirsch,'' ''muito oubrigado pul sou gentil cumbite. Anque you ser ua spece de Santo Judiu, tengo stado ousente de la [[Sinagoga]] hai tanto tiempo, que receio que Dius nun me eirie recoincer, i se me reconhecisse serie inda pior.'' ''Cun ls mius melhores cumprimentos i botos de buns feriados pa si i para la sue cungregaçon. Agradecendo mais ua beç,'' |Albert Einstein}} An sue obra [[Cumo Beijo l Mundo]] ne l tema religiosidade, Einstein percura anfatizar sou punto de bista de l mundo i sues cuncepçones an temas fundamentales a la formaçon de l home, cumo l sentido de la bida, l lhugar de l denheiro, l fundamiento de la moral i la lhibardade andebidual. L Stado, la eiducaçon, l senso de respunsablidade social, la guerra i la paç, l respeito a las minories, l trabalho, la perduçon i la çtribuiçon de riquezas, l zarmamiento, la cumbibéncia pacífica antre las naciones son alguns de l temas que el trata, antre outros. Un brebe çcurso de Albert Einstein: {{quote1| ''L sprito científico, fuortemente armado cun sou método, nun eisiste sin la religiosidade cósmica. Eilha çtingue-se de la fé de las multidones angénuas que cunsidéran Dius un Ser de quien spéran benignidade i de l qual ténen miedo de l castigo - ua spece de sentimiento eisaltado de la mesma natureza que ls laços de l filho cul pai, un ser cun quien tamien stablécen relaçones pessonales, por respeitosas que séian. Mas l sábio, bien cumbencido, de la lhei de causalidade de qualquiera acuntecimiento, decifra l feturo i l passado submetidos a las mesmas regras de necidade i determinismo. La moral nun le suscita porblemas culs diuses, mas solo culs homes. Sue religiosidade, cunsiste an spantar-se, an cansar-se delantre de la harmonie de las lheis de la natureza, rebelando ua anteligéncia tan superior que todos ls pensamientos houmanos i todo sou angeinho nun puoden zbendar, delantre deilha, a nun ser sou nada eirrisório. Este sentimiento zambolbe la regra dominante de sue bida, de sue coraige, na medida an que passa la serbidon de ls deseios eigoístas. Sien dúbeda, este sentimiento cumpara-se àquele que animou ls spritos criadores relegiosos an todos ls tiempos.'' |Albert Einstein}} An 2008<ref>[http://www.bbc.co.uk/pertuese/reporterbbc/story/2008/05/080513_einsteinreligiao_ba.shtml Carta que rebela çdén de Einstein por religion bai la lheilon]</ref>, bieno al público ua carta de propiadade dun colecionador particular, de la outorie de Einstein, adonde el scribe an determinado cacho que Dius segundo fés populares ye fruito de la fraqueza houmana, sendo la Bíblia ua coleçon de lhendas honradas inda que primitibas, anfantis. Nesta supuosta carta Einstein inda fala de la religion judaica, çprezando qualquiera defrença antre l pobo judiu an relaçon als outros pobos. Essa carta albanta questones subre la posiçon de Einstein an relaçon al fanatismo relegioso i las superstiçones, el apersenta ua posiçon bastante crítica an relaçon la forma strema de la religion, pus para bison de Einstein Dius nun tenie formas antropomórficas, mas el tenie ua bison de Dius aparecida a [[Bento de Spinosa]]. - Bal ressaltar que esta balidade de la carta inda stá a passar eisame de probas stóricas i que eilha apersenta ua deficiéncia de cuntestos. == Refréncias == <references/> [[Catadorie:Albert Einstein]] [[Catadorie:Nobel de Física]] [[Catadorie:Físicos de la Almanha]] [[Catadorie:Físicos de la Suíça]] [[Catadorie:Físicos de ls Stados Ounidos]] [[Catadorie:Judius de la Almanha]] [[Catadorie:Judius de ls Stados Ounidos]] [[Catadorie:Porsores de l Anstituto Federal de Tecnologie de Zurique]] [[Catadorie:Porsores de la Ounibersidade Princeton]] [[Catadorie:Porsores de la Ounibersidade Lhibre de Berlin]] [[Catadorie:Begetarianos de la Almanha]] 5ujcpi847e025xnb5cz0ax7ya1z20qb Bósnia i Heirzegobina 0 11176 107445 106502 2026-07-27T20:18:44Z ~2026-38935-23 15383 /* */ 107445 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Bósnia i Heirzegobina'''</big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" |[[Fexeiro:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|left|150px]] | align="center" width="140px" |[[Fexeiro:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|left|80px]] |} |- | align="center" colspan=2 |[[Fexeiro:Location_Bosnia-Herzegovina_Europe.png|left|290px]] |- | '''Lhéngua oufecial''' || [[Lhéngua croata]], [[Lhéngua bósnia]], [[Lhéngua sérbia]] |- | '''Capital''' || [[Sarajebo]] |- | '''Área'''<br /> |51.129 km²<br /> |- | '''Populaçon'''<br />&nbsp;- Total:<br />&nbsp;- Densidade: | <br />3 475 000<br />68,97 ab./km² |- | '''Moneda''' <br /> | [[Marco bosnioheirzegobino]] |- |align="center" colspan=2 | Hino nacional: ''Državna himna Bosne i Hercegovine'' |- |} La '''Bósnia i Heirzegobina''' (ó, de forma abrebiada, Bósnia; an alfabeto cirílico: Босна и Херцеговина) ye ua república federal de ls Balcanas, resultante de la dissoluçon de la Jugoslábia, lemitada la norte i oeste pula [[Croácia]], la leste i la sul pula [[Sérbia]], i la sul pul [[Montenegro]], çpondo inda dua minúscula stenson de litoral, ne l mar Adriático. Sue capital ye la cidade de Sarajebo. Ye cumpuosta por dues antidades politicamente outónomas, la Federaçon de la Bósnia i Heirzegobina (federaçon croato-bosníaca) i la República Sérbia (tamien coincida cumo República Srpska, que nun debe ser cunfundida cula Sérbia propiamente dita). La república andependiente stá debedida an dues regiones geográficas: Bósnia, na parte setentrional, ua region de muntanha qu'ancontra-se sob la cobertura de las densas florestas; Heirzegobina, na parte meridional, cumpone-se, an sue maiorie, de montes rochosos adonde l'atebidade eiquenómica praticada ye l'agricultura. Antes de la guerra cebil, mais dun quinto de la populaçon qu'habitaba la Bósnia i Heirzegobina se cumpunha de fazendeiros respunsables pul cultibo de fruitas cítricas i legumes. La república andependiente possuía grandes reserbas minerales adonde éran straídos bauxita, cobre, fierro, aço, linhito, madeira i zinco. Las andústrias de maior amportança fúrun las que fabricában fierro, aço, couro, alimientos i téxteis, sendo çtruídas mais tarde an birtude de ls cunflitos de la guerra cebil. Ls percipales grupos étnicos qu'habitan la Bósnia i Heirzegobina son manjoritariamente bósnios, sérbios i croatas. La maiorie de ls habitantes que bibe ne l paíç son falantes de l serbo-croata i adotantes de l'alfabeto cirílico. Metade de la populaçon segue l cristandade (35 por ciento segue la Eigreija Ourtodoxa Sérbia i 15 por ciento segue l catolicismo) i 46 por ciento ye muçulmana. Hai 2.000 anhos, ls eilírios fúrun ls purmeiros habitantes de l'atual Bósnia i Heirzegobina. Depuis de l'anho 100, dibersos pobos passórun a dominar la region; gobernantes de l Ampério Romano, de l Ampério Bizantino, de l Reino de la Croácia, de l Reino de la Hungrie i de l Reino de la Sérbia fúrun eilhi stablecidos. Ls turcos otomanos fúrun ls gobernantes de l'atual Bósnia i Heirzegobina antre la segunda metade de l seclo XV i l'anho de 1878. L Ampério Austro-Húngaro dominou la region an 1878. An 1914, un studante nacido ne l Reino de la Sérbia, Gabrilo Princip, assassinou l'arquiduque de la Áustria Francisco Ferdinando an Sarajebo, na Bósnia recén aneixada al Ampério Austro-Húngaro. Esse fui l stopin de la Purmeira Guerra Mundial. Cul término de la Purmeira Guerra Mundial, l Reino de la Jugoslábia aneixou la Bósnia i Heirzegobina an 1918. Na época an qu'eclodiu la Segunda Guerra Mundial, ls suldados de la Bósnia i Heirzegobina entrórun na luita contra tropas de la Almanha Nazi i de la Eitália fascista que fúrun respunsables pula acupaçon de a tierra de ls bósnios. La Bósnia i Heirzegobina tornou-se andependiente an 1992. Depuis de ser proclamada l'andependéncia de l paíç, eclodiu ua guerra cebil, resultando nun genocídio que causou la muorte de 200 mil pessonas. [[Catadorie:Paízes de la Ouropa]] ojn6jffe9x7hyhr90h7t0mbu8dd5sqr Árabe 0 12523 107444 107354 2026-07-27T20:07:18Z ~2026-30875-10 15270 107444 wikitext text/x-wiki [[Anguila]] [[Xurupaque]] [[Ounion Ouropeia|Ounion Europeia]] [[Diáspora]] [[Ilha de l Sal]] [[Kotor]] [[Zanzibar]] [[Ilhas Jónicas]] [[Corfu]] [[Zaquintos]] [[Cefalónia]] [[Creta]] [[Mar Jónico]] ihspnr9hh9tlwjdfbbkbgv97982xhxo Sal 0 12524 107446 107433 2026-07-27T20:30:29Z ~2026-30875-10 15270 Limpou toda a página 107446 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 107447 107446 2026-07-27T20:32:13Z Quinlan83 11300 Fúrun çfeitas las eidiçones de [[Special:Contributions/~2026-30875-10|~2026-30875-10]] ([[User talk:~2026-30875-10|cumbersa]]) pa la redadeira rebison de [[User:~2026-38935-23|~2026-38935-23]] 107432 wikitext text/x-wiki L Sal ye un [[mineral]] formado principalmente por [[cloreto de sódio]] (NaCl), un [[cumposto químico]] pertencente à classe más grande de sales; l sal an sue forma natural cumo un mineral [[Cristalinidade|cristalino]] ye cunhecido cumo sal-gema ou [[halita]]. stá presente an grandes quantidades an la auga de l mar, onde ye l principal constituinte mineral. L ouceano abierto ten cerca de 35 gramas de sólidos por litro de auga de l mar, ua [[salinidade]] de 3,5%. <big>Culinária</big> L sal an las cozinas i culinárias ye ousado pa fazer alimientos cumo salgados, fritas i muito mais, l sal an la auga absorbe i la auga fica salgada assi cumo la auga de l mar. <ref>[[Auga Salobra]]</ref> 9lapm36pg2odphz8spnk0sbwfjfx0u5 107448 107447 2026-07-27T20:42:32Z ~2026-30875-10 15270 107448 wikitext text/x-wiki Sal ye ua de las ilhas de [[Cabo Berde]] an l [[Ouceano Atlántico]] <big>Percipales Locales</big> e5sqssw1sclm0ky4jdk597o0y3jq9i9 107449 107448 2026-07-27T20:43:46Z ~2026-30875-10 15270 107449 wikitext text/x-wiki Sal ye ua de las ilhas de [[Cabo Berde]] tue1r6db7qk1yhpikk88hlk37q3qyjz 107450 107449 2026-07-27T20:44:04Z ~2026-30875-10 15270 Limpou toda a página 107450 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Território cun Reconhecimiento Anternacional limitado 0 12530 107443 107392 2026-07-27T15:06:43Z ~2026-30875-10 15270 107443 wikitext text/x-wiki Ls <big>Territórios cun Reconhecimiento Anternacional limitado</big> ye territórios que la [[ONU]] nun reconhece cumo un [[Lhista de paízes|Stado Soberano]] miembro. Aqui stá ua lhista<ref>Criado por; Miguel Arthur dos Santos Manaia</ref> <big>Territórios non miembros</big> [[Abecásia]] [[Ñagorno-Karabakh|Alto Carabaque]] [[Curdistan Iraquiano]] [[Kosobo]] [[Ossétia de l Sul]] [[República de Artsaque]] [[República Turca de l Chipre de l Norte]] [[Somalilándia]] [[Transnístria]] <big>Relaçon cun l Kosobo</big> Anque l Kosobo seija un paíç, muitos paízes cumo Sérbia, Rússia, China i Spanha i outros nun reconhecen cumo paíç andependente, Por isso, an geografie i relaçones anternacionales l Kosobo custuma ser çcrito cumo un Paíç cun reconhecimiento parcial. | <big>Ber tamien</big> [[Território Stinto]] [[Território Sterno]] [[Geografie de la Ouropa]] [[Mundo de ls Ampérios]] [[Lhista de Capitales]] <big>Referéncia</big> 848r2h79cz71imrfbbecf9nhrmhmaru