Biquipédia
mwlwiki
https://mwl.wikipedia.org/wiki/Biquip%C3%A9dia:P%C3%A1igina_percipal
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Multimédia
Special
Cumbersa
Outelizador(a)
Cumbersa outelizador(a)
Biquipédia
Cumbersa Biquipédia
Fexeiro
Cumbersa fexeiro
Biqui
Cumbersa Biqui
Modelo
Cumbersa modelo
Ajuda
Cumbersa ajuda
Catadorie
Cumbersa catadorie
Portal
Cumbersa portal
TimedText
TimedText talk
Módulo
Cumbersa módulo
Evento
Evento Discussão
Platon
0
4441
108121
105719
2026-08-24T00:36:20Z
InternetArchiveBot
11236
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
108121
wikitext
text/x-wiki
{{TraduçonOuto}}
{{Anfo_biografie
|nome = <big>Platon</big>
|nome_natibo = Πλάτων
|bgcolour = #B0C4DE
|anchura = 27em
|eimaige = Platon-2.jpg
|lhegenda = Busto de Platon
|data_nacimiento = [[428 a.C.|428]]/[[427 a.C.]]
|lhocal_nacimiento = [[Atenas]], [[Grécia Antiga]]
|data_muorte = [[348 a.C.|348]]/[[347 a.C.]]
|lhocal_muorte = [[Atenas]]
|acupaçon = [[Filósofo]]
|scuola = [[Platonismo]]
|antrisses = [[Retórica]], [[Arte]], [[Lhiteratura]], [[Eipistemologie]], [[Justícia]], [[Birtude]], [[Política]], [[Eiducaçon]], [[Melitarismo]], [[Filosofie]]
|anfluéncias = [[Sócrates]], [[Homero]], [[Hesíodo]], [[Aristófanes]], [[Protágoras de Abdera]], [[Parménides]], [[Pitágoras]], [[Heráclito]], [[Orfismo (culto)|Orfismo]]
|anfluenciados = [[Aristóteles]], [[Neoplatonismo]], [[Cícero]], [[Plutarco]], [[Estoicismo]], [[Descartes]], [[Hobbes]], [[Leibniz]], [[Newton]], [[John Stuart Mill]], [[Schopenhauer]], [[Nietzsche]], [[Heidegger]], [[Anselmo de Cantuária]], [[Gadamer]] i einúmaros outros filosófos i [[Teologie|teólogos]].
|eideias_notables =
|}}
'''Platon''' (an [[Lhéngua griega|griego]]: Πλάτων, [[Trasliteraçon|trasl.]] ''Plátōn'', "amplo",<ref>[[Diógenes Lhaércio]] 3.4; p. 21, David Sedley, [http://assets.cambridge.org/052158/4922/sample/0521584922ws.pdf ''Plato's Cratylus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910051058/http://assets.cambridge.org/052158/4922/sample/0521584922ws.pdf |date=2008-09-10 }}, Cambridge University Press 2003.</ref> [[Atenas]], [[428 a.C.|428]]/[[427 a.C.|427]] – Atenas, [[348 a.C.|348]]/[[347 a.C.]]) fui un [[filósofo]] i [[matemático]] de la [[Grécia Antiga]], outor de dibersos diálogos filosóficos i fundador de la [[Academie Platónica|Academie]] an [[Atenas]], la purmeira anstituiçon de [[eiducaçon superior]] de l [[Oucidente|mundo oucidental]]. Juntamente cun [[Sócrates]], l sou mentor, i [[Aristóteles]], sou aluno, Platon ajudou a custruir ls aliçaces de la [[filosofie natural]], de la [[ciéncia]] i de la [[filosofie oucidental]].<ref name="Br">"Plato" in ''Encyclopaedia Britannica'', 2002</ref> Acradita-se que l sou nome berdadeiro tenga sido Arístocles<ref name="alexander.diogenes.lhaertius.3.5">''Alexander'', citado por [[Diógenes Lhaércio]], ''Bidas i doutrinas de ls filósofos eilustres'', Lhibro III, ''Bida de Platon'', 5</ref>; sendo ''Platon'' ua alcunha, probabelmente relacionada cul sou porte atlético ó la sue capacidade anteletual de tratar de defrentes temas, antre eilhes la [[ética]], la [[política]], la [[metafísica]] i la [[teorie de l coincimiento]].
La sofisticaçon de Platon cumo scritor ye especialmente eibidente an sous [[diálogos socráticos]]; son le atribuídas trinta i cinco diálogos i treze [[carta]]s, ambora ls studiosos modernos téngan colocado an dúbeda l'outenticidade de, pul menos, alguas destas obras.<ref>Alguas de las tetralogies de Trasilo, por eisemplo, fúrun scluídas; ber la lhista an John M. Cooper (ed.), ''Plato: Complete Works'', Hackett, 1997.</ref> Estas obras tamien fúrun publicadas an dibersas épocas i de las mais bariadas maneiras, l que lhebou a defrentes cumbençones ne l que diç respeito a la nomenclatura i referenciaçon de ls testos.
Ambora nun eisista qualquiera dúbeda de que Platon lhecionou na Academie fundada por el, la funçon [[pedagogie|pedagógica]] de ls sous diálogos — se ye qu'algua eisistia — nun ye coincida cun certeza. Ls diálogos, zde la época de l própio Platon, éran ousados cumo ferramienta d'ansino ne ls tópicos mais bariados, cumo [[filosofie]], [[lhógica]], [[retórica]], [[matemática]], antre outros.
== Bida ==
Platon naciu an Atenas, probabelmente an [[427 a.C.]], cerca dun anho passado la muorte de l [[stadista]] [[Péricles]], i morriu an [[347 a.C.]].
Einicialmente, Platon entusiasmou-se cula filosofie de [[Crátilo]], un seguidor de [[Heráclito]]. Mas, por buolta de ls 20 anhos, ancuontrou l filósofo Sócrates i tornou-se sou çcípulo até la muorte deste. Pouco depuis de [[399 a.C.]], Platon stubo an [[Mégara]] cun alguns outros çcípulos de Sócrates, hospedando-se na casa de [[Euclides de Mégara|Euclides]]. An [[388 a.C.]], quando yá cuntaba quarenta anhos, Platon biajou pa la [[Magna Grécia]] cul antuito de coincer mais d'acerca quemunidades pitagóricas. Nesta ocasion, bieno a coincer [[Arquitas de Tarento]]. Inda durante essa biaige, [[Dionísio I]] cumbidou Platon para ir a [[Siracusa]], na [[Sicília]]<ref name="diodoro.siclo.15.7.1">[[Diodoro Sículo]], Lhibro XB, 7.1</ref>. Ne l'ampeço, Dionísio dou lhibardade para Platon se spressar, mas quando se sentiu oufendido por alguas de las sues declaraçones, Dionísio bendiu Platon ne l mercado de scrabos; mas alguns filósofos juntórun l denheiro, cumprórun Platon i l mandórun de regresso pa la Grécia.
Yá na Grécia, Platon fondou la [[Academie]]. L'anstituiçon debrebe adquiriu prestígio, a eilha acorrendo muitos moços an busca d'anstruçon i até mesmo homes eilustres, a fin de debater eideias. An [[367 a.C.]], Dionísio I morriu, i Platon retornou a Siracusa a fin de, mais ua beç, tentar amplementar las sues eideias políticas na corte de [[Dionísio II]]. Inda assi, l zeio de l filósofo fui outra beç frustrado. An [[361 a.C.]] boltou pula radadeira beç a Siracusa cul mesmo oubjetibo i pula terceira beç fracassou. De regresso a Atenas an [[360 a.C.]], Platon permaneciu na direçon de la Academie até a la sue muorte, an 347 a.C.
== Pensamiento platónico ==
[[Fexeiro:Plato-raphael.jpg|thumb|left|Platon, an detalhe de la ''[[Scuola de Atenas]]'', de [[Rafael Sanzio]] ([[c.]] [[1510]]). ''Stanza della Segnatura''. Palácio Apostólico, [[Baticano]].]]
An lhinhas gerales, Platon zambolbiu la noçon de que l'home stá an cuntato permanente cun dous tipos de rialidade: l'anteligible i la sensible. La purmeira ye la rialidade eimutable, eigual a si mesma. La segunda son todas las cousas que ne ls afetan ls sentidos, son rialidades dependentes, mutables i son eimaiges de las rialidades anteligibles. Tal cuncepçon de Platon tamien ye coincida por ''[[Teorie de las Eideias]]'' ó ''Teorie de las Formas''. Fui zambolbida cumo heipótese ne l diálogo [[Fédon]] i custitui ua maneira de garantir la possibelidade de l coincimiento i fornecer ua anteligibelidade relatiba als fenómenos.
Para Platon, l mundo cuncreto percebido puls sentidos ye ua pálida reproduçon de l "Mundo de las Eideias". Cada oubjeto cuncreto qu'eisiste participa, junto cun todos ls outros oubjetos de la sue catadorie dua ''eideia'' purfeita. Ua detreminada caneta, por eisemplo, terá detreminados atributos (quelor, formato, tamanho, etc.). Outra caneta terá outros atributos, sendo eilha tamien ua caneta, tanto quanto l'outra. Aqueilho que faç cun que las dues séian canetas ye, para Platon, la ''eideia de caneta'', purfeita, que sgota todas las possibelidades de ser caneta. L'ontologie de Platon diç, anton, qu'algo '''ye''' na medida an que participa de la ''eideia'' desse oubjeto. Ne l causo de la caneta ye eirrelebante, mas l foco de Platon son cousas cumo l ser houmano, l bien ó la justícia, por eisemplo.
L porblema que Platon se propone resulber ye la tenson antre [[Heráclito de Éfeso|Heráclito]] i [[Parménides de Eleia|Parménides]]: pa l purmeiro, l ser ye la mudança, todo stá an custante mobimiento i la permanéncia ye ua eiluson; pa l segundo, l mobimiento ye que ye ua iluson, pus algo que ye nun puode deixar de ser i algo que nó ye, nun puode passar a ser; assi, nun hai mudança.
Por eisemplo, l que faç cun que detreminada arble seia eilha mesma, zde l stágio de semiente até morrer, i l que faç cun qu'eilha seia tan arble quanto outra d'outra spece, cun caratelísticas tan defrentes? Hai eiqui ua mudança, tanto de l'arble an relaçon la si mesma (cul passar de l tiempo, eilha crece) quanto de l'arble an relaçon l'outra. Para Heráclito, l'arble stá siempre an mudança i nunca ye la mesma, mas para Parménides, eilha nunca muda, ye siempre la mesma, la sue mudança ye ua mera eiluson.
Platon resolbe esse porblema cun sue [[Teorie de las Eideias]]. L qu'hai de permanente nun oubjeto ye l'eideia; mais percisamente, la participaçon desse oubjeto na sue eideia correspondente. I la mudança ocorre porque esse oubjeto nun ye ua eideia, mas ua repersentaçon ancumpleta de l'eideia desse oubjeto. Ne l'eisemplo de l'arble, l que faç cun que seia siempre ua arble (i nun outra cousa), la çpeito de la sue defrença daquilo qu'era quando mais moço i d'outras arbles d'outras speces (i mesmo de las arbles de la mesma spece) ye la sue participaçon na ''eideia d'arble''; i sue mudança debe-se al fato de ser solo ua pálida repersentaçon de la ''eideia d'arble''.
Platon tamien eilaborou ua teorie [[Gnosiologie|gnosiológica]], ó seia, ua teorie que splica cumo se puode coincer las cousas, ua teorie de l coincimiento. Segundo el, al ber un oubjeto repetidas bezes, ua pessona bai-se recordando, als poucos, de l'eideia daquele oubjeto que biu ne l "Mundo de las Eideias". Para splicar cumo se dá esso, Platon recorre a un [[mito]] (ó ua [[metáfora]]) segundo la qual, antes de nacer, l'alma de cada [[Pessona (biologie)|pessona]] bebia nua streilha, adonde se lhocalizan las Eideias. Quando ua pessona nace, la sue alma ye "atirada" pa la [[Tierra]], i l'ampato qu'ocorre faç cun que se squeça de l que bibeu na streilha. Mas, al ber un oubjeto aparecer de defrentes formas (cumo las defrentes arbles qu'eisisten), l'alma recorda-se de la ''eideia'' daquele oubjeto que fui bisto na streilha. Tal recordaçon, an Platon, chama-se ''anamnesis''.
=== La remeniscéncia ===
Ua de las cundiçones pa l'indagaçon ó ambestigaçon acerca de las ''eideias'' ye que nun stamos an stado de cumpleta eignoráncia subre eilhas. Porque, se assi fusse, nun teríamos l zeio de percurá-las. Delantre esso, ye ua cundiçon neçaira para tal ambestigaçon que téngamos na nuossa alma algua spece de coincimiento ó lhembrança de l nuosso cuntato culas ''eideias'' (cuntato esse ocorrido antes de l nuosso própio nacimiento) i ne ls recordemos de las ''eideias'' al bé-las reproduzidas palidamente nas cousas.
Deste modo, to la ciéncia platónica ye ua remeniscéncia.<ref>[http://www.fflch.usp.br/df/site/publicacoes/discurso/pdf/D02_A_reminiscencia_em_Platao.pdf A reminiscência em Platão] por José Cavalcante de Sousa. Rebista ''Discurso''. Anho I, n.º 2 - 1971.</ref> L'ambestigaçon de las ''eideias'' supone que las almas preisistiran nua region debina adonde cuntemplában las ''eideias''. Podemos tomar cumo eisemplo l Mito de la Parelha Alada, de l diálogo ''Fedro'' de Platon. Neste diálogo, Platon cumpa la raça houmana a carros alados. Todo l que fazemos de buono, dá fuorças a las nuossas asas. Todo l que fazemos de mal, anfraquece las nuossas asas. Al lhongo de l tiempo fazimos tantas cousas erradas que las nuossas asas perdírun las fuorças i, sin eilhas para nos aguantarmos, caímos ne l "Mundo Sensíbel", adonde bibemos até hoije. A partir deste momiento, fumos cundenados a ber solo las selombras de l "Mundo de las Eideias".
=== Amor ===
Ne l ''Simpósio'' (tamien coincido cumo ''L Banquete''), de Platon, Sócrates rebela que fui la sacerdotisa Diotima de Mantinea que l'ampeçou ne ls coincimientos i na genealogie de l'amor. Las eideias de Diotima stan na ourige de l cunceito socrático-platónico de l'amor.
=== Coincimiento ===
Platon nun buscaba las berdadeiras eissencias de la forma física cumo buscában [[Demócrito]] i seguidores. Sob l'anfluéncia de Sócrates, Platon buscaba la berdade eissencial de las cousas. Platon nun poderie buscar l'eissencia de l coincimiento nas cousas, pus estas son corrutibles, ó seia, barian, mudan, aparecen i zaparecen. Cumo l filósofo busca la berdade plena, debe buscá-l'an algo stable, nas berdadeiras causas, pus lhogicamente la berdade nun puode bariar i, se hai ua berdade eissencial pa ls homes, esta berdade debe baler para todas las pessonas. Lhougo, la berdade debe ser buscada an algo superior.
Tal cumo l sou mestre Sócrates, Platon busca çcubrir las berdades eissenciales de las cousas. Las cousas dében tener un outro fundamiento, para alhá de l físico, i la forma de buscar estas rialidades ben de l coincimiento, nun de las cousas mas de l para alhá de las cousas. Esta busca racional ye cuntemplatiba. Esto senefica buscar la berdade ne l'anterior de l própio home, nun meramente cumo sujeito particular, mas cumo partecipante de las berdades eissenciales de l ser.
L coincimiento ye l coincimiento de l própio home, mas siempre ressaltando l'home nun anquanto cuorpo, mas anquanto alma. L coincimiento cuntido na alma era l'eissencia daquilo qu'eisistia ne l mundo sensible. Antoce, an Platon, tamien la técnica i l mundo sensible son secundairos. L'alma houmana anquanto purfeita participa de l mundo purfeito de las eideias, mas este formalismo solo ye reconhecible na spriéncia sensible. Tamien l coincimiento tenie fines morales, esto ye, lhiebar l'home a la bondade i a la felicidade. Por esso, la forma de coincimiento era un reconhecimiento que fazerie l'home dar-se cunta de las berdades que siempre possuíra i que l lhiebában la çcernir melhor las aparéncias de berdades de las própias berdades. L'oubtençon de l'outoconhecimiento era un camino árduo i metódico.
Quanto al mundo material, l'home poderie tener solamente la ''doxa'' (oupenion) i la ''téchne'' (técnica) — que permitie la sue subrebibéncia —, al passo que, ne l "Mundo de las Eideias", l'home puode tener la ''épisthéme'' (l coincimiento berdadeiro, l coincimiento filosófico). Platon nun defendia que todas las pessonas tubíssen eigual acesso a la rezon. Anque todos tenéren l'alma purfeita, nin todos chegarian a la cuntemplaçon absoluta de l mundo de las eideias.
=== Política ===
"Ls males nun cessaran pa ls houmanos anquanto la raça de ls puros i outénticos filósofos nó chegar al poder, ó que ls xefes de las cidades, por ua debina grácia, se pongan berdadeiramente a filosofar." (Platon, ''Carta Sétima'', 326b).
Esta afirmaçon de Platon debe ser cumprendida cun base na teorie de l coincimiento i lhembrando que l coincimiento para Platon ten fines morales. To l porjeto político platónico fui traçado a partir de la cumbiçon de que la [[cidade-stado]] eideal deberie ser oubrigatoriamente gobernada por alguien dotado dua rigorosa formaçon filosófica.
Platon acraditaba qu'eisistian trés speces de birtudes baseadas na [[alma]] que corresponderian als testamientos de la pólis:
# La purmeira birtude era la de la '''sabedorie''', deberie ser la cabeça de l Stado, ó seia, l gobernante, pus ten caráter d'ouro i outeliza la [[rezon]].
# La segunda spece de birtude ye la '''fuorça''', deberie ser l peito de l Stado, esto ye, ls suldados ó guardiones de la [[pólis]], pus la sue alma de prata ye eimbuída de [[buntade]].
# La terceira birtude, la '''moderaçon''', que deberie ser l baixo-bentre de l Stado, ó ls trabalhadores, pus la sue alma de bronze ourienta-se pul [[zeio]] de las cousas sensibles.
=== L'home i l'alma ===
L'home para Platon era debedido an cuorpo i alma. L cuorpo era la matéria i l'alma era l'eimaterial i l debino que l'home possuía. Anquanto l cuorpo stá an custante mudança d'aparéncia, l'alma nunca muda. Quando nacemos yá tenemos l'alma purfeita, solo nun tenemos cuncéncia desso. Las berdades eissenciales stan anscritas na alma eternamente, mas, al nacermos, squecemo-las, pus l'alma ye apresionada ne l cuorpo.
Para Platon l'alma ye debeda an trés partes:
# '''Racional''': cabeça; esta ten que cuntrolar las outras dues partes. La sue birtude ye la sabedorie ó prudéncia (''phrónesis'').
# '''Irascíbel''': tórax; parte de l'ampetuosidade, de ls sentimientos. La sue birtude ye la fuorça ó coraige (''andreía'').
# '''Cuncupiscente''': baixo-bentre; apetite, zeio, mesmo carnal (sexual), lhigado a a lhibido. La sue birtude ye la moderaçon ó temperança (''sophrosýne'').
Platon acraditaba que l'alma depuis de la muorte rencarnaba noutro cuorpo, mas l'alma que se acupaba cula filosofie i cul Bien, esta era prebilegiada cula muorte de l cuorpo. L'esta alma era cuncedido l prebilégio de passar l resto de ls sous tiempos an cumpanha de ls diuses.
Atrabeç de la relaçon de la sue alma cula "Alma de l Mundo", l'home ten acesso al "Mundo de las Eideias" i aspira al coincimiento i a las eideias de l Bien i de la Justícia. A partir de la cuntemplaçon de l "Mundo de las Eideias", l [[Demiurgo]], tal cumo Platon çcrebiu ne l ''[[Timeu]]'', ourganizou l mundo sensible. Nun se trata dua criaçon ''ex nihilo'', esto ye, de l nada, cumo ne l causo de l Dius [[Judaísmo|judaico]]-[[Cristandade|crestiano]], pus l Demiurgo nun criou la matéria (''Timeu'', 53b) nin ye la fuonte de la racionalidade de las ''eideias'' por el cuntempladas. L'açon de l'home restringe-se al mundo material; ne l "Mundo de las Eideias" l'home nun puode trasformar nada, pus l que yá ye purfeito, nun puode ser mais purfeito.
== Obras ==
[[Fexeiro:POxy3679 Parts Plato Republic.jpg|thumb|Parte de [[P.Oxy]]. LII 3679, cun trecho de la ''República'' de Platon.]]
=== Diálogos ===
Platon screbiu, percipalmente, na forma de '''diálogos'''. Ls scritos, cunsidrados outénticos, son ls seguintes (por orde cronológica):
#''Hípias menor'': trata de l'agir houmano;
#''Purmeiro Alcibíades'': trata de la doutrina socrática de l'outo-coincimiento;
#''Segundo Alcibíades'' : trata de l coincimiento;
#''Apologie de Sócrates'': relata l çcurso de defesa de Sócrates ne l tribunal de Atenas;
#''Eutífron'': trata de ls cunceitos de piadade i ampiadade;
#''Críton'': trata de la justícia;
#''Hípias maior'': çcusson stética;
#''Hiparco'': acupa-se culs cunceitos de cobiça i abideç;
#''Laques'': trata de la coraige;
#''Lísis'': trata de l'amisade/amor;
#''Cármides'': diálogo ético;
#''Protágoras'': trata de l cunceito i natureza de la birtude;
#''Górgies'': trata de l berdadeiro filósofo an ouposiçon als sofistas;
#''Ménon'': trata de l'ansino de la birtude i de la rememoraçon (anamnese);
#''Fédon'': relata l julgamiento i muorte de Sócrates i trata de l'eimortalidade de l'alma;
#''L Banquete'': trata de l'ourige, las defrentes manifestaçones i l seneficado de l'amor sensual;
#''Fedro'': trata de la retórica i de l'amor sensual;
#''Íon'': trata de poesie;
#''Menéxeno'': eilogio de la muorte ne l campo de batailha;
#''Eutidemo'': crítica als sofistas;
#''Crátilo'': trata de la natureza de ls nomes;
#''[[La República]]'': aborda bários temas, mas todos subordinados a la queston central de la justícia;
#''Parménides'': trata de l'ontologie. Ye neste diálogo que l moço Sócrates, la personaige, defende la teorie de las formas que ye duramente criticada por Parménides;
#''Teeteto'': trata sclusibamente de la Teorie de l Coincimiento;
#''Sofista'': diálogo de caráter ontológico, çcute l porblema de l'eimaige, de l falso i de l nó-ser;
#''Político'': trata de l perfil de l'home político;
#''Filebo'': bersa subre l buono i l guapo i cumo l'home puode bibir melhor;
#''Timeu'': trata de l'ourige de l'ouniberso.
#''Crítias'': Platon narra eiqui mito de Atlántida atrabeç de Crítias (sou abó). Ye un diálogo inacabado;
#''Lheis'': aborda bários temas de la sfera política i jurídica. Ye l radadeiro (inacabado), mais lhongo i cumplexo diálogo de Platon;
#''Eipidómite''
#''Eipístolas'': Cartas (dentre las quales, solamente la de númaro 7 ye cunsidrada rialmente outéntica).
=== Tetralogies ===
Hai, na Antiguidade, dues classeficaçones de las obras de Platon: la trilógica, de Aristófanes de Bizáncio, i la tetralógica, de Trasilo. Segundo [[Diógenes Laércio]], las 9 tetralogies son:
* I. Eutífron, Apologie de Sócrates, Críton, Fédon
* II. Crátilo, Teeteto, Sofista, Político
* III. Parménides, Filebo, Banquete, Fedro
* IV. Purmeiro Alcibíades (1), Segundo Alcibíades (2), Hiparco (2), Ls amantes (2)
* V. Theages (2), Carmides, Laques, Lísis
* VI. Eutidemo, Protágoras, Górgias, Ménon
* VII. Hípias (maior) (1), Hípias (menor), Íon, Menéxenes
* VIII. Clitófon (1), [[La República]], Timeu, Crítias
* IX. Minos (2), Lheis, Eipínomis (2), Sétima carta (1).
Muitos diálogos nun ancluídos nas tetralogies de Trasilo circulórun cul nome de Platon, inda que fússen cunsidrados spúrios (''notheuomenoi''), mesmo na Antiguidade. Ls marcados cun (1) nin siempre son atribuídos la Platon, i ls marcado cun (2) son cunsidrados apócrifos. Ls que nun stan marcados son de sue outoria cierta . L critério pa l'atribuiçon ye bariado, mas giralmente son cunsidradas obras de Platon las que son citadas por Cícero ó Aristóteles, ó referidas pul própio outor an outros testos.
== Cronologie ==
* 432 a.C. - Ampeço de la [[Guerra de l Peloponeso]].
* 428/427 a.C. - Nacimiento de Platon.
* 411 a.C. - Reboluçon [[Ouligarquia|ouligárquica]] [[Aristocracie|aristocrata]] tira ls [[Democracie|democratas]] de l poder an Atenas i ampone l [[Cunseilho de ls Quatrocientos]].
* 404 a.C. - [[Lhiga de l Peloponeso]], lhiderada por [[Sparta]], derrota la [[Lhiga de la Hélade]], lhiderada por Atenas, i ten ampeço l [[Tirania de ls Trinta|gobierno de ls Trinta Tiranos]].
* 399 a.C. - Cundenaçon de Sócrates a la muorte pula assemblé popular de Atenas.
* 387 a.C. - Platon atiradeira, an Atenas, la [[Academie]].
* 384 a.C. - Nacimiento de [[Aristóteles]].
* 347 a.C. - Muorte de Platon, an Atenas. La Academie passa a ser dirigida por [[Speusipo]].
* 338 a.C. - [[Filipe II de la Macedónia]] bence la [[Batailha de Queroneia]] i cunquista la Grécia.
{{ref-section}}
== Refréncias bibliográficas ==
* Browne, Sir Thomas. ''Pseudodoxia Epidemica'' (an anglés). 1646-1672.
* Guthrie, W.K.C. ''A History of Greek Philosophy'': Volume 4, Plato: The Man and His Dialogues: Earlier Period (an anglés). Cambridge University Press, 1986.
* Kahn, Charles H. ''Plato and the socratic dialogue: The Philosophical Use of a Literary Form'' (an anglés). Cambridge University Press, 2004.
* Nails, Debra. ''A Companion to Plato edited by Hugh H. Benson'' (an anglés). Blackwell Publishing, 2006.
* Nails, Debra. ''The People of Plato: A Prosopography of Plato and Other Socratics'' (an anglés). Hackett Publishing, 2002.
* Nietzsche, Friedrich Wilhelm. ''Werke: Kritische Gesamtausgabe'' (an alman) Walter de Gruyter, 1967.
* Notopoulos, A. "The Name of Plato". ''Classical Philology'' 34 (2): 135–145 (an anglés). The University of Chicago Press.
* "Plato". ''Encyclopaedia Britannica'' (an anglés). (2002).
* "Plato". ''The Helios'' volume XVI (an griego). (1952).
* "[http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?search_method=QUERY&login=guest&enlogin=guest&page_num=1&user_list=LIST&searchstr=Plato&field=hw_eng&num_per_page=25&db=REAL Plato]". ''Suda''. (seclo X).
* Smith, William. ''[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/2725.html Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150124060246/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/2725.html |date=2015-01-24 }}'' (an anglés), 1870.
* Tarán, Leonardo. ''Collected Papers 1962-1999'' (an anglés). Brill Academic Publishers, 2001.
* Taylor, Alfred Edward. ''Plato: The Man and his Work'' (an anglés). Courier Dover Publications, 2001.
* Wilamowitz-Moellendorff, Ulrich von. ''Plato: his Life and Work'' (an anglés). Kaktos, 2005.
== {{Lhigaçones sternas}} ==
* {{Link|pt|2=http://www.consciencia.org/antiga/platao.shtml|3=Consciência.org Platão}}
{{commonscat|Plato}}
* [http://traduccionssimoneweil.cat/pdf/deuenplato.pdf Déu en Plató (Simone Weil)] (an catalán)
[[Catadorie:Filosofie]]
[[Catadorie:Grécia]]
m521uh8menopqi844xxhfmchx6i94by
Somaglia
0
6179
108122
83277
2026-08-24T00:44:03Z
InternetArchiveBot
11236
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
108122
wikitext
text/x-wiki
[[Fexeiro:Somaglia-Italy-Castle-Cavazzi.JPG|thumb|lright|320px|L castielho Cavazzi]]
'''Somaglia''' ye ũa [[quemuna eitaliana]] de la [[region de la Lombardie]], [[porbíncia de Lodi]], cun cerca de 3.700 habitantes. Stende-se por ũa ária de 20 [[quilómetro quadrado|Km²]], tenendo ũa [[densidade populacional]] de 185,4 hab/Km².
Faç frunteira cun [[Casalpusterlengo]], [[Codogno]], [[Fombio]], [[Guardamiglio]], [[Ospedaletto Lodigiano]], [[Senna Lodigiana]].
== Outras eimaiges ==
<gallery>
Image:Somaglia-Italy-Church-Ext.JPG|L'eigreija paróquial.
Image:Somaglia-Italy-Municipality-Palace.JPG|L palacio municipal.
</gallery>
== Ligaçones sternas ==
* [http://www.comune.somaglia.lo.it/ Sie oficial de Somaglia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101123941/http://www.comune.somaglia.lo.it/ |date=2011-01-01 }}
* [http://www.lombardiabeniculturali.it/istituzioni/toponimi/6000200/ Lombardia Beni Culturali]
[[Catadorie:Eitália]]
h0b8h6sly2nrxwtw3ig2xa0tah7m4y2
Carmen Miranda
0
10411
108120
99788
2026-08-24T00:12:37Z
InternetArchiveBot
11236
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
108120
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Música/artista
|nome = Carmen Miranda
|eimaige = File:Carmen Miranda, 1943.JPG
|eimaige_tamanho =
|eimaige_lhegenda = Retrato de Carmen Miranda an 1943.
|fondo = cantor_solo
|nome_cumpleto = Maria do Carmo Miranda da Cunha
|alcunha = ''A Pequena Notável'', ''The Brazilian Bombshell'', ''Embaixatriz do Samba''
|nacimiento_data = {{dni|9|2|1909|se}}
|nacimiento_cidade = Marco de Canaveses
|nacimiento_paíç = [[Pertual]]
|ourige =
|paíç =
|muorte_data = {{muorte|5|8|1955|9|2|1909}}
|muorte_lhocal = Beverly Hills, Stados Ounidos
|nacionalidade = pertuesa
|cónjuge = David Alfred Sebastian (c. 1947–55)
|género =
|filhos =
|nome_mai = Maria Emília Miranda
|nome_pai = José Maria Pinto da Cunha
|alma_mater =
|acupaçon = Atriç, cantadora
|strumiento =
|strumientos_notables =
|modelos =
|tipo bocal =
|período = 1928-1955
|outras acupaçones =
|eiditora = Brunswick, Victor, Odeon, Decca
|afeliaçones = Josué de Barros, Aurora Miranda, Bando da Lua, Almirante, Sílvio Caldas, [[Ary Barroso]], Ademilde Fonseca, Mário Reis, Dorival Caymmi, Francisco Alves, Lamartine Babo, Castro Barbosa, Luís Barbos, Barbosa Júnior, Andrews Sisters
|anfluéncias =
|anfluenciados =
|prémios =
|sítio = http://www.carmenmiranda.com.br/
|assinatura = [[Fexeiro:Signature Carmen Miranda.svg|150px]]
}}
'''Maria do Carmo Miranda da Cunha''' <small>GOIH • OMC</small><ref>Carmen Miranda fui cundecorada cula Orde de l Anfante D. Anrique (Grande-Oufecial), i cula Orde de l Mérito Cultural.</ref><ref>{{Citar web|outor=Jotabê Medeiros|url=http://cultura.estadao.com.br/noticias/musica,raul-seixas-e-carmen-miranda-ganham-ordem-do-merito-cultural,471528|títalo=Raul Seixas e Carmen Miranda ganham Ordem do Mérito Cultural|obra=O Estado de S. Paulo|lhéngua=pertués|data=9 de nobembre de 2009}}</ref> (Várzea da Ovelha e Aliviada, Marco de Canaveses, Pertual, 9 de febreiro de 1909 — Beverly Hills, Los Angeles, Stados Ounidos, 5 de agosto de 1955), mais coincida cumo '''Carmen Miranda''', fui ua cantadora i atriç pertuesa radicada ne l Brasil.<ref>{{Citar web|outor=Eurico de Barros|url=https://www.dn.pt/gente/perfis/interior/carmen-miranda-1141949.html?id=1141949|títalo=Carmen Miranda|obra=Diário de Notícias|lhéngua=pertués|data=7 de febreiro de 2009}}</ref> La sue carreira artística acunteciu ne l Brasil i ne ls Stados Ounidos antre las décadas de 1930 i 1950, i trabalhou ne l rádio, triato de rebista, cinema i na telbison.<ref>{{Citar web|url=https://www.infopedia.pt/$carmen-miranda|títalo=Carmen Miranda|obra=Infopédia|lhéngua=pertués|acessodata=9 de dezembre de 2017}}</ref><ref>{{Citar web|url=https://educacao.uol.com.br/biografias/carmen-miranda.htm|títalo=Carmen Miranda|obra=UOL Educação|publicado=Universo Online|lhéngua=pertués|acessodata=9 de dezembre de 2017}}</ref>
{{Refréncias|quel=2}}
== Lhigaçones sternas ==
{{Correlatos
|wikiquote=Carmen Miranda
|commons=Carmen Miranda
|commonscat=Carmen Miranda
}}
*[http://www.carmenmiranda.com.br/ Sítio oufecial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001015455/http://www.carmenmiranda.com.br/ |date=2007-10-01 }} (an pertués)
{{Portal3|Brasil|Pertual}}
{{Rabisco}}
[[Catadorie:Atores de l Brasil]]
[[Catadorie:Músicos]]
gxm508y31svkb6tknozvvacriugmhao