Biquipédia mwlwiki https://mwl.wikipedia.org/wiki/Biquip%C3%A9dia:P%C3%A1igina_percipal MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Multimédia Special Cumbersa Outelizador(a) Cumbersa outelizador(a) Biquipédia Cumbersa Biquipédia Fexeiro Cumbersa fexeiro Biqui Cumbersa Biqui Modelo Cumbersa modelo Ajuda Cumbersa ajuda Catadorie Cumbersa catadorie Portal Cumbersa portal TimedText TimedText talk Módulo Cumbersa módulo Evento Evento Discussão Palabra 0 697 108128 107994 2026-08-25T09:51:36Z ~2026-46122-75 15490 /* Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon */ 108128 wikitext text/x-wiki Ua '''palabra''' ó '''bocábulo''' ye ua ounidade de la [[lenguaige]] falada ó scrita. Las palabras puoden ser cumbinadas para criar [[frase]]s. L termo ''palabra'' deriba ouriginalmente de l [[Lhéngua griega|griego]] ''parabolé'', tomada amprestada pul [[lhéngua lhatina|lhatin]], que gerou ''parabola''. La parábola ténen demunstrado grande antresse cumo strumiento ne l porcesso de quemunicaçon. Un bun eisemplo son las parábolas outilizadas pula splicar fenómenos de la ciéncia de la Admenistraçon == L Cunceito de Palabra == Dies(2008), cunceitua que palabra son un cunjunto de morfemas. Inda assi, nun ye fácele definir l [[cunceito]] de palabra. Na [[lhéngua]] [[scrita]] ye fácele demunstrar l que ye ua palabra. An muitos sistemas de scrita, ua palabra nun testo ye delimitada por spácios an ambos ls lhados. Alguns idiomas, cumo l [[lhéngua amárica|amárico]] usan dibisores de palabras, al passo que outras, cumo l [[sánscrito]], nun separa las palabras na scrita. An antigos manuscritos an [[lhéngua lhatina|lhatin]] i an [[Lhéngua japonesa|japonés]], l uso de delimitadores de palabra ye outatibo. == Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon == Nas [[léngua fusional|lénguas fusionales]], ua sola palabra (por eisemplo, ''lhobe'' "amar") puode assumir defrentes formas (''lhobes'' "el/eilha ama", ''lhobing'' "amando" i ''lhobed'' "amado/la"). Inda assi, essas formas nun son cunsideradas palabras defrentes, i si, defrentes formas dua mesma palabra. Nessa catadorie de idiomas, cunsidra-se las palabras cumo formadas por ua ounion de bários [[morfema]]s (''lhobe''+''s''). Palabras an [[léngua aglutinante|lénguas aglutinantes]] puoden tener un grande númaro de morfemas, al punto de palabras eiquibalíren a frases cumplexas an outros idiomas. Por eisemplo, na lhéngua [[yupik]], ''angyaghllangyugtuq'' quier dezir "el quier cumprar un barco grande". Essas palabras einormes cuntinan a ser palabras solas, pus eilhas cuntén solo un [[leisema]], "morfema lhexical", ó "antrada de dicionário": ls demales morfemas son partículas gramaticales que nada significan por si solo. Essa queston mostra-se ser más fácele nas [[léngua analítica|lénguas analíticas]], adonde ua palabra quaije siempre cunsiste dun solo morfema. Antretanto, alguns cunceitos son spressos pula cumbinaçon de sílabas ó grafemas nua sola cumposiçon. Na [[lenguaige oural]], çtinguir palabras andibiduales ye inda más cumplexo. Palabras cúrties son pronunciadas dua solo beç, anquanto que palabras más lhongas requíren bários ciclos de respiraçon. L [[léngua francesa|francés]] falado ten alguas de las caratelísticas dua lhéngua aglutinante: ''je ne le sales pas'' "Nun sei çto" se torna /{{IPA|ʒənələsepa}}/. Cumo grande parte de l idiomas falados nun possuen scrita, determinar cientificamente ls lhemites de cada palabra torna-se crucial. Hai cinco formas de determinar adonde, na lhenguaige oural, las palabras ampeçan i terminan: * '''Pausa potencial''' :Un falante ye lhebado a repetir pausadamente ua determinada setença. La tendéncia ye que el benga a anserir pausas adonde las palabras son delimitadas. Inda assi, tal método nun ye de to siguro: l falante poderie facilmente quebrar palabras polissilábicas. * '''Andibisibilidade''' :Un falante ye lhebado a dezir ua frase i, an seguida, la repeti-la cun alguns acréscimos. Assi, ''Morei nesta aldé por dieç anhos'' tornar-se-iba ''Mie família i you moramos nesta pequeinha aldé por cerca de dieç anhos ó más''. Haberá ua tendéncia para que essas ''palabras la más'' séian anseridas antre las palabras que yá se ancontrában na frase. Antretanto, alguns idiomas aceitan [[anfixo]]s nas ''palabras'' cumo portadores de anformaçon adicional. * '''"Mínimas formas lhibres"''' :Esse cunceito fui porposto por [[Leonard Blomfield]]. Palabras son tenidas cumo a menor ounidade significatiba de la fala que puoden significar algo por si mesmas. Esso agrupa fonemas (ounidades sonoras) an lheisemas (ounidades de significado). Assi i to, alguas formas scritas nun son mínimas formas lhibres cumo se, isoladamente, eilhas fazissen sentido, cumo l artigo ''la'' i la preposiçon ''de''. * '''Delimitadores fonéticos''' :Alguns idiomas possuen regras specíficas de [[pronúncia]] que tornan fácele detetar adonde ampeçan i terminan las palabras. Por eisemplo, nua lhéngua que acentua regulamente la redadeira sílaba dua palabra, cumo l [[Lhéngua heibraica|heibraico]], ye más probable ancontrar un delimitador de palabra após tales sílabas. Un outro eisemplo ye ancontrado an idiomas que possuen regras de [[harmonia bocálica]], cumo l [[Lhéngua turca|turco]]: las bogales nua determinada palabra cumpartilhan de la mesma "qualidade"; assi, un delimitador de palabra ocorre más facilmente próssimo de l lhocal adonde ua bogal de outra "qualidade" ye ancontrada. Todabie, nin todos ls idiomas possuen tales regras fonéticas, sendo sceçon las que çponen de tales regras. * '''Ounidades semánticas''' :Assi cumo las "minimas formas lhibres", este método quebra ua frase an sues menores ounidades significatibas. Antretanto, idiomas cuntén palabras que possuen pouco balor semántico (i inda possuen uso gramatical), ó ounidades semánticas que son palabras cumpuostas. Na prática, ls [[Lhenguística|lhenguistas]] aplican ua cumbinaçon de todos ls métodos lhistados arriba la fin de delimitar las palabras nua determinada frase. I mesmo cula cuidadosa aplicaçon disses referidos métodos, inda nun fui possible definir cabalmente l que ye ua palabra. Las cumbinaçones cumo pn, tz, mn i quo son berdadeiras cumbinaçones que son muito raras ne l mirandés. "Pneumoultramicroscopicossilicobulcanoconiótico" ye la palabra mais cumprida de l mirandés tendo 23 sílabas i 46 lhetras. Las palabras homófonas son palabras que le-se na mesma pernúncia mas cun grafies i significados defrentes cumo; cunceilho/cunseilho censo/senso coser/cozer cinto/sinto cerbo/serbo <big>Cumparando cumbinaçones de lhetras an mirandés</big> Az: azar azarado azul azuleijo azedar azebinho azedo azeite azeituna azenha Ip: ipé ipé-Amarielho ipé-Roixo ipiranga Ox: oxalá oxaguian oxalufan oxi oxi-reduçon oxicoco oxfordiano [[Catadorie:Lhexicologie]] 8ns6wm75rbu7f127yxu8fpp3wmylblw 108129 108128 2026-08-25T09:53:27Z ~2026-46122-75 15490 108129 wikitext text/x-wiki Ua '''palabra''' ó '''bocábulo''' ye ua ounidade de la [[lenguaige]] falada ó scrita. Las palabras puoden ser cumbinadas para criar [[frase]]s. L termo ''palabra'' deriba ouriginalmente de l [[Lhéngua griega|griego]] ''parabolé'', tomada amprestada pul [[lhéngua lhatina|lhatin]], que gerou ''parabola''. La parábola ténen demunstrado grande antresse cumo strumiento ne l porcesso de quemunicaçon. Un bun eisemplo son las parábolas outilizadas pula splicar fenómenos de la ciéncia de la Admenistraçon == L Cunceito de Palabra == Dies(2008), cunceitua que palabra son un cunjunto de morfemas. Inda assi, nun ye fácele definir l [[cunceito]] de palabra. Na [[lhéngua]] [[scrita]] ye fácele demunstrar l que ye ua palabra. An muitos sistemas de scrita, ua palabra nun testo ye delimitada por spácios an ambos ls lhados. Alguns idiomas, cumo l [[lhéngua amárica|amárico]] usan dibisores de palabras, al passo que outras, cumo l [[sánscrito]], nun separa las palabras na scrita. An antigos manuscritos an [[lhéngua lhatina|lhatin]] i an [[Lhéngua japonesa|japonés]], l uso de delimitadores de palabra ye outatibo. == Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon == Nas [[léngua fusional|lénguas fusionales]], ua sola palabra (por eisemplo, ''lhobe'' "amar") puode assumir defrentes formas (''lhobes'' "el/eilha ama", ''lhobing'' "amando" i ''lhobed'' "amado/la"). Inda assi, essas formas nun son cunsideradas palabras defrentes, i si, defrentes formas dua mesma palabra. Nessa catadorie de idiomas, cunsidra-se las palabras cumo formadas por ua ounion de bários [[morfema]]s (''lhobe''+''s''). Palabras an [[léngua aglutinante|lénguas aglutinantes]] puoden tener un grande númaro de morfemas, al punto de palabras eiquibalíren a frases cumplexas an outros idiomas. Por eisemplo, na lhéngua [[yupik]], ''angyaghllangyugtuq'' quier dezir "el quier cumprar un barco grande". Essas palabras einormes cuntinan a ser palabras solas, pus eilhas cuntén solo un [[leisema]], "morfema lhexical", ó "antrada de dicionário": ls demales morfemas son partículas gramaticales que nada significan por si solo. Essa queston mostra-se ser más fácele nas [[léngua analítica|lénguas analíticas]], adonde ua palabra quaije siempre cunsiste dun solo morfema. Antretanto, alguns cunceitos son spressos pula cumbinaçon de sílabas ó grafemas nua sola cumposiçon. Na [[lenguaige oural]], çtinguir palabras andibiduales ye inda más cumplexo. Palabras cúrties son pronunciadas dua solo beç, anquanto que palabras más lhongas requíren bários ciclos de respiraçon. L [[léngua francesa|francés]] falado ten alguas de las caratelísticas dua lhéngua aglutinante: ''je ne le sales pas'' "Nun sei çto" se torna /{{IPA|ʒənələsepa}}/. Cumo grande parte de l idiomas falados nun possuen scrita, determinar cientificamente ls lhemites de cada palabra torna-se crucial. Hai cinco formas de determinar adonde, na lhenguaige oural, las palabras ampeçan i terminan: * '''Pausa potencial''' :Un falante ye lhebado a repetir pausadamente ua determinada setença. La tendéncia ye que el benga a anserir pausas adonde las palabras son delimitadas. Inda assi, tal método nun ye de to siguro: l falante poderie facilmente quebrar palabras polissilábicas. * '''Andibisibilidade''' :Un falante ye lhebado a dezir ua frase i, an seguida, la repeti-la cun alguns acréscimos. Assi, ''Morei nesta aldé por dieç anhos'' tornar-se-iba ''Mie família i you moramos nesta pequeinha aldé por cerca de dieç anhos ó más''. Haberá ua tendéncia para que essas ''palabras la más'' séian anseridas antre las palabras que yá se ancontrában na frase. Antretanto, alguns idiomas aceitan [[anfixo]]s nas ''palabras'' cumo portadores de anformaçon adicional. * '''"Mínimas formas lhibres"''' :Esse cunceito fui porposto por [[Leonard Blomfield]]. Palabras son tenidas cumo a menor ounidade significatiba de la fala que puoden significar algo por si mesmas. Esso agrupa fonemas (ounidades sonoras) an lheisemas (ounidades de significado). Assi i to, alguas formas scritas nun son mínimas formas lhibres cumo se, isoladamente, eilhas fazissen sentido, cumo l artigo ''la'' i la preposiçon ''de''. * '''Delimitadores fonéticos''' :Alguns idiomas possuen regras specíficas de [[pronúncia]] que tornan fácele detetar adonde ampeçan i terminan las palabras. Por eisemplo, nua lhéngua que acentua regulamente la redadeira sílaba dua palabra, cumo l [[Lhéngua heibraica|heibraico]], ye más probable ancontrar un delimitador de palabra após tales sílabas. Un outro eisemplo ye ancontrado an idiomas que possuen regras de [[harmonia bocálica]], cumo l [[Lhéngua turca|turco]]: las bogales nua determinada palabra cumpartilhan de la mesma "qualidade"; assi, un delimitador de palabra ocorre más facilmente próssimo de l lhocal adonde ua bogal de outra "qualidade" ye ancontrada. Todabie, nin todos ls idiomas possuen tales regras fonéticas, sendo sceçon las que çponen de tales regras. * '''Ounidades semánticas''' :Assi cumo las "minimas formas lhibres", este método quebra ua frase an sues menores ounidades significatibas. Antretanto, idiomas cuntén palabras que possuen pouco balor semántico (i inda possuen uso gramatical), ó ounidades semánticas que son palabras cumpuostas. Na prática, ls [[Lhenguística|lhenguistas]] aplican ua cumbinaçon de todos ls métodos lhistados arriba la fin de delimitar las palabras nua determinada frase. I mesmo cula cuidadosa aplicaçon disses referidos métodos, inda nun fui possible definir cabalmente l que ye ua palabra. Las cumbinaçones cumo pn, tz, mn i quo son berdadeiras cumbinaçones que son muito raras ne l mirandés. "Pneumoultramicroscopicossilicobulcanoconiótico" ye la palabra mais cumprida de l mirandés tendo 23 sílabas i 46 lhetras. Las palabras homófonas son palabras que le-se na mesma pernúncia mas cun grafies i significados defrentes cumo; cunceilho/cunseilho censo/senso coser/cozer cinto/sinto cerbo/serbo <big>Cumparando cumbinaçones de lhetras an mirandés</big> Az: azar azarado azul azuleijo azedar azebinho azedo azeite azeituna azenha Ip: ipé ipé-Amarielho ipé-Roixo ipiranga Ox: oxalá oxaguian oxalufan oxi oxi-reduçon oxicoco oxfordiano [[Catadorie:Lhexicologie]] 0lqdbhrrt1vac2t7q98sp66wxpi5bxu 108131 108129 2026-08-25T10:53:30Z ~2026-46122-75 15490 /* Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon */ 108131 wikitext text/x-wiki Ua '''palabra''' ó '''bocábulo''' ye ua ounidade de la [[lenguaige]] falada ó scrita. Las palabras puoden ser cumbinadas para criar [[frase]]s. L termo ''palabra'' deriba ouriginalmente de l [[Lhéngua griega|griego]] ''parabolé'', tomada amprestada pul [[lhéngua lhatina|lhatin]], que gerou ''parabola''. La parábola ténen demunstrado grande antresse cumo strumiento ne l porcesso de quemunicaçon. Un bun eisemplo son las parábolas outilizadas pula splicar fenómenos de la ciéncia de la Admenistraçon == L Cunceito de Palabra == Dies(2008), cunceitua que palabra son un cunjunto de morfemas. Inda assi, nun ye fácele definir l [[cunceito]] de palabra. Na [[lhéngua]] [[scrita]] ye fácele demunstrar l que ye ua palabra. An muitos sistemas de scrita, ua palabra nun testo ye delimitada por spácios an ambos ls lhados. Alguns idiomas, cumo l [[lhéngua amárica|amárico]] usan dibisores de palabras, al passo que outras, cumo l [[sánscrito]], nun separa las palabras na scrita. An antigos manuscritos an [[lhéngua lhatina|lhatin]] i an [[Lhéngua japonesa|japonés]], l uso de delimitadores de palabra ye outatibo. == Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon == Nas [[léngua fusional|lénguas fusionales]], ua sola palabra (por eisemplo, ''lhobe'' "amar") puode assumir defrentes formas (''lhobes'' "el/eilha ama", ''lhobing'' "amando" i ''lhobed'' "amado/la"). Inda assi, essas formas nun son cunsideradas palabras defrentes, i si, defrentes formas dua mesma palabra. Nessa catadorie de idiomas, cunsidra-se las palabras cumo formadas por ua ounion de bários [[morfema]]s (''lhobe''+''s''). Palabras an [[léngua aglutinante|lénguas aglutinantes]] puoden tener un grande númaro de morfemas, al punto de palabras eiquibalíren a frases cumplexas an outros idiomas. Por eisemplo, na lhéngua [[yupik]], ''angyaghllangyugtuq'' quier dezir "el quier cumprar un barco grande". Essas palabras einormes cuntinan a ser palabras solas, pus eilhas cuntén solo un [[leisema]], "morfema lhexical", ó "antrada de dicionário": ls demales morfemas son partículas gramaticales que nada significan por si solo. Essa queston mostra-se ser más fácele nas [[léngua analítica|lénguas analíticas]], adonde ua palabra quaije siempre cunsiste dun solo morfema. Antretanto, alguns cunceitos son spressos pula cumbinaçon de sílabas ó grafemas nua sola cumposiçon. Na [[lenguaige oural]], çtinguir palabras andibiduales ye inda más cumplexo. Palabras cúrties son pronunciadas dua solo beç, anquanto que palabras más lhongas requíren bários ciclos de respiraçon. L [[léngua francesa|francés]] falado ten alguas de las caratelísticas dua lhéngua aglutinante: ''je ne le sales pas'' "Nun sei çto" se torna /{{IPA|ʒənələsepa}}/. Cumo grande parte de l idiomas falados nun possuen scrita, determinar cientificamente ls lhemites de cada palabra torna-se crucial. Hai cinco formas de determinar adonde, na lhenguaige oural, las palabras ampeçan i terminan: * '''Pausa potencial''' :Un falante ye lhebado a repetir pausadamente ua determinada setença. La tendéncia ye que el benga a anserir pausas adonde las palabras son delimitadas. Inda assi, tal método nun ye de to siguro: l falante poderie facilmente quebrar palabras polissilábicas. * '''Andibisibilidade''' :Un falante ye lhebado a dezir ua frase i, an seguida, la repeti-la cun alguns acréscimos. Assi, ''Morei nesta aldé por dieç anhos'' tornar-se-iba ''Mie família i you moramos nesta pequeinha aldé por cerca de dieç anhos ó más''. Haberá ua tendéncia para que essas ''palabras la más'' séian anseridas antre las palabras que yá se ancontrában na frase. Antretanto, alguns idiomas aceitan [[anfixo]]s nas ''palabras'' cumo portadores de anformaçon adicional. * '''"Mínimas formas lhibres"''' :Esse cunceito fui porposto por [[Leonard Blomfield]]. Palabras son tenidas cumo a menor ounidade significatiba de la fala que puoden significar algo por si mesmas. Esso agrupa fonemas (ounidades sonoras) an lheisemas (ounidades de significado). Assi i to, alguas formas scritas nun son mínimas formas lhibres cumo se, isoladamente, eilhas fazissen sentido, cumo l artigo ''la'' i la preposiçon ''de''. * '''Delimitadores fonéticos''' :Alguns idiomas possuen regras specíficas de [[pronúncia]] que tornan fácele detetar adonde ampeçan i terminan las palabras. Por eisemplo, nua lhéngua que acentua regulamente la redadeira sílaba dua palabra, cumo l [[Lhéngua heibraica|heibraico]], ye más probable ancontrar un delimitador de palabra após tales sílabas. Un outro eisemplo ye ancontrado an idiomas que possuen regras de [[harmonia bocálica]], cumo l [[Lhéngua turca|turco]]: las bogales nua determinada palabra cumpartilhan de la mesma "qualidade"; assi, un delimitador de palabra ocorre más facilmente próssimo de l lhocal adonde ua bogal de outra "qualidade" ye ancontrada. Todabie, nin todos ls idiomas possuen tales regras fonéticas, sendo sceçon las que çponen de tales regras. * '''Ounidades semánticas''' :Assi cumo las "minimas formas lhibres", este método quebra ua frase an sues menores ounidades significatibas. Antretanto, idiomas cuntén palabras que possuen pouco balor semántico (i inda possuen uso gramatical), ó ounidades semánticas que son palabras cumpuostas. Na prática, ls [[Lhenguística|lhenguistas]] aplican ua cumbinaçon de todos ls métodos lhistados arriba la fin de delimitar las palabras nua determinada frase. I mesmo cula cuidadosa aplicaçon disses referidos métodos, inda nun fui possible definir cabalmente l que ye ua palabra. Las cumbinaçones cumo pn, tz, mn i quo son berdadeiras cumbinaçones que son muito raras ne l mirandés. "Pneumoultramicroscopicossilicobulcanoconiótico" ye la palabra mais cumprida de l mirandés tendo 23 sílabas i 46 lhetras. Las palabras homófonas son palabras que le-se na mesma pernúncia mas cun grafies i significados defrentes cumo; cunceilho/cunseilho censo/senso coser/cozer cinto/sinto cerbo/serbo registo/rejisto <big>Cumparando cumbinaçones de lhetras an mirandés</big> Az: azar azarado azul azuleijo azedar azebinho azedo azeite azeituna azenha Ip: ipé ipé-Amarielho ipé-Roixo ipiranga Ox: oxalá oxaguian oxalufan oxi oxi-reduçon oxicoco oxfordiano [[Catadorie:Lhexicologie]] clirbg77rfw7xmlkpkc3fb0sa60ocjo 108132 108131 2026-08-25T10:54:08Z ~2026-46122-75 15490 /* Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon */ 108132 wikitext text/x-wiki Ua '''palabra''' ó '''bocábulo''' ye ua ounidade de la [[lenguaige]] falada ó scrita. Las palabras puoden ser cumbinadas para criar [[frase]]s. L termo ''palabra'' deriba ouriginalmente de l [[Lhéngua griega|griego]] ''parabolé'', tomada amprestada pul [[lhéngua lhatina|lhatin]], que gerou ''parabola''. La parábola ténen demunstrado grande antresse cumo strumiento ne l porcesso de quemunicaçon. Un bun eisemplo son las parábolas outilizadas pula splicar fenómenos de la ciéncia de la Admenistraçon == L Cunceito de Palabra == Dies(2008), cunceitua que palabra son un cunjunto de morfemas. Inda assi, nun ye fácele definir l [[cunceito]] de palabra. Na [[lhéngua]] [[scrita]] ye fácele demunstrar l que ye ua palabra. An muitos sistemas de scrita, ua palabra nun testo ye delimitada por spácios an ambos ls lhados. Alguns idiomas, cumo l [[lhéngua amárica|amárico]] usan dibisores de palabras, al passo que outras, cumo l [[sánscrito]], nun separa las palabras na scrita. An antigos manuscritos an [[lhéngua lhatina|lhatin]] i an [[Lhéngua japonesa|japonés]], l uso de delimitadores de palabra ye outatibo. == Formaçon de Palabras i Métodos de Delimitaçon == Nas [[léngua fusional|lénguas fusionales]], ua sola palabra (por eisemplo, ''lhobe'' "amar") puode assumir defrentes formas (''lhobes'' "el/eilha ama", ''lhobing'' "amando" i ''lhobed'' "amado/la"). Inda assi, essas formas nun son cunsideradas palabras defrentes, i si, defrentes formas dua mesma palabra. Nessa catadorie de idiomas, cunsidra-se las palabras cumo formadas por ua ounion de bários [[morfema]]s (''lhobe''+''s''). Palabras an [[léngua aglutinante|lénguas aglutinantes]] puoden tener un grande númaro de morfemas, al punto de palabras eiquibalíren a frases cumplexas an outros idiomas. Por eisemplo, na lhéngua [[yupik]], ''angyaghllangyugtuq'' quier dezir "el quier cumprar un barco grande". Essas palabras einormes cuntinan a ser palabras solas, pus eilhas cuntén solo un [[leisema]], "morfema lhexical", ó "antrada de dicionário": ls demales morfemas son partículas gramaticales que nada significan por si solo. Essa queston mostra-se ser más fácele nas [[léngua analítica|lénguas analíticas]], adonde ua palabra quaije siempre cunsiste dun solo morfema. Antretanto, alguns cunceitos son spressos pula cumbinaçon de sílabas ó grafemas nua sola cumposiçon. Na [[lenguaige oural]], çtinguir palabras andibiduales ye inda más cumplexo. Palabras cúrties son pronunciadas dua solo beç, anquanto que palabras más lhongas requíren bários ciclos de respiraçon. L [[léngua francesa|francés]] falado ten alguas de las caratelísticas dua lhéngua aglutinante: ''je ne le sales pas'' "Nun sei çto" se torna /{{IPA|ʒənələsepa}}/. Cumo grande parte de l idiomas falados nun possuen scrita, determinar cientificamente ls lhemites de cada palabra torna-se crucial. Hai cinco formas de determinar adonde, na lhenguaige oural, las palabras ampeçan i terminan: * '''Pausa potencial''' :Un falante ye lhebado a repetir pausadamente ua determinada setença. La tendéncia ye que el benga a anserir pausas adonde las palabras son delimitadas. Inda assi, tal método nun ye de to siguro: l falante poderie facilmente quebrar palabras polissilábicas. * '''Andibisibilidade''' :Un falante ye lhebado a dezir ua frase i, an seguida, la repeti-la cun alguns acréscimos. Assi, ''Morei nesta aldé por dieç anhos'' tornar-se-iba ''Mie família i you moramos nesta pequeinha aldé por cerca de dieç anhos ó más''. Haberá ua tendéncia para que essas ''palabras la más'' séian anseridas antre las palabras que yá se ancontrában na frase. Antretanto, alguns idiomas aceitan [[anfixo]]s nas ''palabras'' cumo portadores de anformaçon adicional. * '''"Mínimas formas lhibres"''' :Esse cunceito fui porposto por [[Leonard Blomfield]]. Palabras son tenidas cumo a menor ounidade significatiba de la fala que puoden significar algo por si mesmas. Esso agrupa fonemas (ounidades sonoras) an lheisemas (ounidades de significado). Assi i to, alguas formas scritas nun son mínimas formas lhibres cumo se, isoladamente, eilhas fazissen sentido, cumo l artigo ''la'' i la preposiçon ''de''. * '''Delimitadores fonéticos''' :Alguns idiomas possuen regras specíficas de [[pronúncia]] que tornan fácele detetar adonde ampeçan i terminan las palabras. Por eisemplo, nua lhéngua que acentua regulamente la redadeira sílaba dua palabra, cumo l [[Lhéngua heibraica|heibraico]], ye más probable ancontrar un delimitador de palabra após tales sílabas. Un outro eisemplo ye ancontrado an idiomas que possuen regras de [[harmonia bocálica]], cumo l [[Lhéngua turca|turco]]: las bogales nua determinada palabra cumpartilhan de la mesma "qualidade"; assi, un delimitador de palabra ocorre más facilmente próssimo de l lhocal adonde ua bogal de outra "qualidade" ye ancontrada. Todabie, nin todos ls idiomas possuen tales regras fonéticas, sendo sceçon las que çponen de tales regras. * '''Ounidades semánticas''' :Assi cumo las "minimas formas lhibres", este método quebra ua frase an sues menores ounidades significatibas. Antretanto, idiomas cuntén palabras que possuen pouco balor semántico (i inda possuen uso gramatical), ó ounidades semánticas que son palabras cumpuostas. Na prática, ls [[Lhenguística|lhenguistas]] aplican ua cumbinaçon de todos ls métodos lhistados arriba la fin de delimitar las palabras nua determinada frase. I mesmo cula cuidadosa aplicaçon disses referidos métodos, inda nun fui possible definir cabalmente l que ye ua palabra. Las cumbinaçones cumo pn, tz, mn i quo son berdadeiras cumbinaçones que son muito raras ne l mirandés. "Pneumoultramicroscopicossilicobulcanoconiótico" ye la palabra mais cumprida de l mirandés tendo 23 sílabas i 46 lhetras. Las palabras homófonas son palabras que le-se na mesma pernúncia mas cun grafies i significados defrentes cumo; cunceilho/cunseilho censo/senso coser/cozer cinto/sinto cerbo/serbo registo/rejisto <big>Cumparando cumbinaçones de lhetras an mirandés</big> Az: azar azarado azul azuleijo azedar azebinho azedo azeite azeituna azenha Ip: ipé ipé-Amarielho ipé-Roixo ipiranga Ox: oxalá oxaguian oxalufan oxi oxi-reduçon oxicoco oxfordiano [[Catadorie:Lhexicologie]] idhlhtumk1f395ng77wb8wux1vugk9z Baca 0 860 108127 108065 2026-08-25T08:36:14Z ~2026-46122-75 15490 108127 wikitext text/x-wiki L '''ganado bobino''' ye cumposto por '''buis''' - termo que, an sentido ancho, dá nome al [[animal]] [[mamífero]], [[ruminante]], [[artiodátilo]], cun par de [[cuornos]]s nun rameficados, uocos i permanientes, de l género [[Bos]] an que se ancluen las speces domesticadas pul home. == Treminologie == L '''bui''', an sentido streito, ye l [[macho]] [[castrado]], sin possiblidade reprodutiba de la [[spece]] ''Bos taurus'' (família [[Bobidae]]), sendo tamien ousado na chamaçon bernacular de l'andebíduo pertencente al ganado bobino. La baca ye la [[fémea]] desta spece i l [[touro]] ye l [[macho]] culs [[testiclos]] antatos, cun atidon reprodutiba. Ye un [[mamífero]], [[artiodátilo]] i [[ruminante]]. Sous [[cuorno]]s son an par, ocos, nun ramificados i permanentes. Ua curjidosa caraterística dessa spece ye la persença de tetas; de fato, ls buis aperséntan glándulas mamárias proeminentes, an nada çtinguibles de las tetas de la baca. == Subspeces == Ten dues subspeces, a saber: ''Bos taurus taurus'' (ganado ''taurino'', d'ourige ouropéia) i ''Bos taurus andicus'' (ganado '''zebuíno''', d'ourige asiática). Ls cruzamientos antre ls andebíduos d'ambas las debisones ye frequente tanto an porgramas de melhoramiento genético de l ganados, quanto an propiadades adonde la monta ye natural i sin cuntrole algun. Esses ''híbridos'' son mui ousados para cumbinar la pordutibidade de l ganado taurino cula rustecidade i adatablidade la meios tropicales de l ganado zebu. [[Fexeiro:Bezerro_mamando_REFON.jpg|thumb|220px|right|[[Lheite]] - bezerro mamando]] == Stória == L ganado doméstico çcende de l [[auroque]] na [[Ouropa]] i de l [[gauro]] na [[Ásia]], ampeçou a ser domesticado antre 5.000 i 6.000 anhos atrás, serbindo cumo animal de carga ó fornecendo [[chicha]], [[lheite]] i [[couro]]. Era pouco quemun criar ganado para alimentaçon. L'animal era comido solo se morrisse ó nun fusse mais útele para carga ó para fornecer lheite. Al cuntrário de l [[beche]], tamien serbie cumo animal de carga, mas percisaba de [[pastaige]]s maiores. Hoije an die, ne l'antanto, ls bobinos son largamente outelizados para la porduçon de proteína acárnea. La cadena pordutiba de la chicha angloba bários ramos de negócios, que bon zde la fabricaçon de raçon i l'ansino de porfissionales caleficados ([[Médicos beterinários]], [[zotecnistas]], [[agrónomos]]) até ampresas de cunsultorie an sistemas de quemércio sterior. == percipales raças de bobinos criadas an Pertual == === Raças outótones pertuesas === [[Fexeiro:Vaca barrosã.JPG|thumb|right|250px| Baca barrosa]] Para para alhá de las raças que cunseguiran grande spanson quantitatiba i geográfica, cumo las atrás andicadas, eisisten milhares de raças outótones, resultantes de pressones seletibas specíficas ó dun relatibo eisolamiento genético nas localidades onde se zambolbírun. Muitas dessas raças stan stintas ó an stinçon fruito de la globalizaçon i de la cumpetiçon cun raças mais pordutibas. Antre las raças outótones stan: * [[Bobino Ramo Grande|Raça Ramo Grande]] de l [[Açores]]. * [[Raça Alentejana]], de l [[Alentejo]] * [[Raça Arouquesa]], de [[çtrito de Abeiro|Abeiro]] * [[Raça Minhota]] ó Galega * [[Raça Maronesa]], region de la [[Serra de l Maron]], [[Trás ls Montes]] * [[Raça Barrosana]], region de l [[Alturas de l Barroso|Barroso]] * [[Raça Cachena]], de la zona de l [[Parque Nacional de la Peneda-Gerés]] * [[Raça Grabonesa]] * [[Raça Braba]] * [[Raça Mirandesa]], an stinçon debido al BP2008 - causa: ''deboradoris PRL'' * [[Raça Jarmelista]] ó Jarmeleira, region de la [[Guarda]] == Usos == [[Fexeiro:Boi de montaria.jpg|thumb|250px|Uso pouco quemun de l bui: la montarie]] Esta spece fui [[Domesticaçon|domesticada]] pul [[home]] i ye splorada para la porduçon de [[lheite]], [[chicha]] i [[piel]] ([[couro]]) i tamien cumo meio de trasporte i animal de carga. Tamien ls [[uosso]]s son aprobeitados, para la fabricaçon de farina, xabon i raçones animales. L [[casco]] i ls [[cuornos]]s ténen usos dibersos i ls [[pelo]]s de las oureilhas son ousados para la cunfeçon de pinceles artísticos. Ls machos de detreminadas raças puoden ser tamien ousados cumo antretenimiento nas [[tourada]]s i ne ls [[rodeio]]s. === La chicha ne l cunsumo houmano === [[Fexeiro:Brahman (EMAPA) 110307 REFON 2.jpg|thumb|right|280px|Touro [[Brahman (ganado)|Brahman]] an julgamiento ([[Abaré]])]] La [[chicha]] bobina por ser largamente cunsumida nas mais dibersas partes de l mundo, percipalmente ne ls países d'ourige latina, ye bendida an pedaços, bifes, moídas culas bariantes de nomes dado la cada tipo de chicha straída de detreminadas regiones de l boi/baca. Assi tenemos ls seguintes cortes: ; Delanteiro * [[Acén]]; * [[Acen|Cachaço]] - Hai buns pratos cun essa parte de l'animal; * [[Cupin (chicha)|Cupin]] - Ousada an [[churrasco]] ó an pratos que cunténgan pouca gordura, pus por natureza ye la parte mais gordurosa de l bui, ye l local adonde l'animal guarda sue reserba alimentar; * [[Paleta]]; * [[Peito]]; ; Costielha * [[Costielha]]; * [[Fralda]] - Ousada an [[churrasco]]; * [[Punta d'agulha]]; ; Traseiro * [[Alcatra]]; * [[Capa de bife]]; * [[Chuleta]]; * [[Cuntra bife]] ; * [[Coxon duro]]; * [[Coxon mole]]; * [[Bife de las cuostas]]; * [[Bife mignon]] * [[Lagarto (chicha bobina)|Lagarto]]; * [[Musclo dianteiro]]; * [[Musclo traseiro]]; * [[Patico]]; * [[Picanha]] - Ousada an [[churrasco]]; * [[Punta d'alcatra]]; ; Miúdos * [[Animela bobina|Animela]] * [[Bucho bobino|Bucho ó stómago]] * [[Chicha de Cabeça]] * [[Cérebro bobino|Cérebro]] * [[Coraçon bobino|Coraçon]] * [[Fígado bobino|Fígado]] * [[Alhábio bobino|Alhábio]] * [[Léngua bobina|Lhéngua]] * [[Medula bobina|Medula]] * [[Omasso]] * [[Pulmon bobino|Pulmon]] * [[Queixada bobina|Queixada]] * [[Rabo bobino|Rabo]] * [[Rinhon bobino|Rinhon]] * [[Supra-Renal bobina|Supra-Renal]] * [[Tendon bobino|Tendon]] == Heráldica == An [[heráldica]], l ganado ye repersentado pul '''touro'''. <gallery> Fexeiro:Coat of arms of Kaunas.svg|Armas de [[Kaunas]], [[Lituánia]]. Ne l brason figura l yá stinto [[Auroque]], simblo oureginal de la cidade zde [[1400]]. Fexeiro:Turin coat of arms.svg|Armas de [[Turin]], [[Eitália]]. An [[Léngua eitaliana|Eitaliano]] ''torino'' quier dezir "pequeinho touro". Fexeiro:BJA.png | Armas de [[Beja]]. L touro i la queluobra stan relacionados cula fundaçon desta cidade. </gallery> == {{Ber tamien}} == * [[Carro de bui]] * [[Lista de tipos de chicha bobina]] * [[Pecuária de corte]] * [[Seleçon arteficial]] == {{Lhigaçones Sternas}} == * [http://pecuaria.no.sapo.pt/index.html percipales Raças Outótones (Pertual)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160117050721/http://pecuaria.no.sapo.pt/index.html |date=2016-01-17 }} [[Catadorie:Animales]] e6d59655wnw8kh7dykszfwebme9ui91 Moçambique 0 3475 108126 80419 2026-08-25T08:24:13Z ~2026-46336-00 15488 108126 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Flag of Mozambique.svg|left|120px|Bandeira de Moçambique]] [[Fexeiro:LocationMozambique.svg|180px|right|Localizaçon]] '''Moçambique''' ye un paíç de la cuosta ouriental de la [[África Austral]], lhemitado la norte pula [[Zámbia]], [[Malaui|Malawi]] i [[Tanzánia]], la leste pul [[Canhal de Moçambique]] i pul [[Ouceano Índico]], la sul i oeste pula [[África de l Sul]] i a oeste pula [[Suazilándia]] i pul [[Zimbabué|Zimbábue]]. Ua antiga [[porbíncia ultramarina]] [[Pertual|pertuesa]], Moçambique fui quelonizado a partir de l [[seclo XVI]]. Eiqui eisistírun dibersos reinos [[bantos]], l mais coincido deilhes fui l [[Ampério Monomotapa]]. Moçambique alcançou l'[[andependéncia]] a [[25 de júnio]] de [[1975]], sendo anstituído un regime [[socialismo|socialista]] de partido único. Antre [[1976]] i [[1992]], Moçambique fui fustigado por ua [[Guerra Cebil Moçambicana|guerra cebil]] que causou cerca de 900 mil muortos i feridos. L paíç ten un einorme potencial [[agricultura|agrícola]], inda assi l sou aprobeitamente ye grandemente lhemitado pula proliferaçon de [[mina terrestre|minas terrestres]] nun zatibadas. Las praias paradisíacas i zonas porpícias al [[margulho]] ne ls sous mais de dous mil quilómetreos de lhitoral, bien cumo ls [[Parque nacional|parques nacionales]] i [[reserba florestal|reserbas naturales]] ne l anterior de l paíç, ténen benido a ser aprobeitados pa l turismo. Moçambique ye ua [[república persidencialista]] [[Pluripartidarismo|multipartidária]] zde [[1994]]. La [[capital]] i maior [[cidade]] de Moçambique ye [[Maputo]], chamada [[Lourenço Marques]] até 1976. Moçambique cunta cun cerca de quatro dezenas de [[lhéngua nacional|lhénguas nacionales]], antre las quales l [[macua]] i l [[Lhéngua tsonga|tsonga]]. L [[lhéngua pertuesa|pertués]], única [[lhéngua oufecial]], ye ousado por 40% de ls moçambicanos, mas solo 6,5% l ten cumo [[lhéngua materna]]. [[Catadorie:Moçambique|*]] kw4mf43yot7nj7vyrorw0sfho7a0xa1 José Saramago 0 4142 108135 100579 2026-08-25T11:35:03Z ~2026-44729-62 15463 /* Biografie */ 108135 wikitext text/x-wiki {{Anfo biografie |nome =José Saramago |nobel =si |eimaige =JSJoseSaramago.jpg |eimaige_tamanho =200px |nacimiento_data ={{nacimiento|16|11|1922}} |nacimiento_lhocal =[[Azinhaga, Golegã]], [[Pertual]] |muorte_data ={{muorte2|18|06|2010|16|11|1922}} |muorte_lhocal =[[Lhanzarote]], [[Canárias]], [[Spanha]] |nacionalidade ={{PRTb}} [[Pertual|Pertués]] |acupaçon = Remansista, cuntista, dramaturgo, poeta |mobimiento = |percipales_trabalhos ={{nowrap|[[Memorial de l Cumbento]]}}; {{nowrap|[[L Eibangeilho segundo Jasus Cristo]]}}; {{nowrap|[[Ansaio subre la Cegueira]]}} … |website =http://www.josesaramago.org |prémios ={{nowrap|{{Ícone/Medalha Nobel}} [[Nobel de Lhiteratura|Nobel de Lhiteratura (1998)]]}}<br />{{nowrap|[[Prémio Camões|Prémio Camões (1995)]]}} }} '''José de Sousa Saramago''' ([[Azinhaga, Golegã]], [[16 de Nobembre]] de [[1922]] — [[Lhanzarote]], [[18 de Júnio]] de [[2010]]) fui un [[scritor]], [[argumentista]], [[jornalista]], [[dramaturgo]], [[cuntista]], [[remansista]] i [[poeta]] [[Pertual|pertués]]. Fui galardonado cul [[Nobel de Lhiteratura]] de [[1998]]. Tamien ganhou l [[Prémio Camões]], l mais amportante prémio lhiterairo de la [[lhéngua pertuesa]]. Saramago fui cunsidrado l respunsable pul afetabo recoincimiento anternacional de la prosa an lhéngua pertuesa.<ref>{{citar libro |sobrenome1=Tierra |nome1=Ernani |sobrenome2=De Nicola |nome2=José |títalo=Pertués: D'uolho ne l mundo de l trabalho |anho=2004 |eiditora=Scipione |lhocal=San Poulo |paigina=463 |ISBN=}}</ref> L sou lhibro [[Ansaio Subre la Cegueira]] fui adatado pa l [[Ansaio Subre la Cegueira (filme)|cinema]] i lhançado an [[2008]], porduzido ne l Japon, Brasil i Canadá, derigido por [[Fernando Meirelles]] (rializador de ''[[L Jardineiro Fiel]]'' i ''[[Cidade de Dius]]''). An 2010 l rializador pertués [[António Ferreira (cineasta)|António Ferreira]] adata un cunto retirado de l lhibro [[Oubjeto Quaije]], cunto esse que benerie dar nome al filme ''[[Ambargo (filme)|Ambargo]]'', ua porduçon pertuesa an co-porduçon cul Brasil i Spanha. Naciu na porbíncia de l [[Ribateijo]], ne l die 16 de Nobembre, ambora l registro oufecial apersente l die 18 cumo l de l sou nacimiento. Saramago, coincido pul sou [[ateísmo]] i [[eiberismo]], fui nembro de l [[Partido Quemunista Pertués]] i fui diretor de l [[Diário de Notícias (Pertual)|Diário de Notícias]]. A la par cun [[Luiz Francisco Rebello]], [[Armindo Magalhães]], [[Manuel da Fonseca]] i [[Urbano Tavares Rodrigues]] fui, an 1992, un de ls fundadores de la [[Frente Nacional pa la Defesa de la Cultura]] (FNDC). Casado cula [[Spanha|spanhola]] Pilar del Río, Saramago bibiu na ilha [[Spanha|spanhola]] de [[Lhanzarote]], nas [[Ilhas Canárias]]. == Biografie == Saramago naciu an [[Azinhaga (Golegã)|Azinhaga]], ne l [[Ribateijo]], dua família de pais i abós probes. La bida simples, passada an grande parte an [[Lhisboua]], para adonde la família se muda an [[1924]] – era un nino de solo dous anhos d'eidade – ampede-lo d'antrar na ounibersidade, anque de l gusto que demunstra zde cedo puls studos. Para garantir l sou sustento, formou-se nua scuola técnica. L sou purmeiro amprego fui serralheiro macánico. Antretanto, fascinado puls lhibros, a la nuite bejitaba cun grande frequéncia la Biblioteca Munecipal Central - [[Palácio Galbeias]] na capital pertuesa. Outodidata, als 25 anhos publica l purmeiro remanse ''Tierra de l Pecado'' ([[1947]]), mesmo anho de nacimiento de la sue filha, ''Violante'', fruito de l purmeiro casamiento cun ''Ilda Reis'' – cun quien se casou an [[1944]] i quedou até [[1970]] - nessa época, Saramago era funcionairo público; an 1988, iba a casar-se cula jornalista i tradutora spanhola ''María del Pilar del Río Sánchez'', que conheciu an [[1986]], al lhado de la qual cuntinou a bibir até sue muorte. An [[1955]], ampeçou a fazer traduçones para oumentar ls rendimientos – [[Hegel]], [[Tolstói]] i [[Baudelaire]], antre outros outores als quales se dedicou. Depuis de ''Tierra de l Pecado'', Saramago apersentou al sou eiditor l lhibro ''Clarabóia'', que depuis de rejeitado, queda einédito até la data d'hoije, sendo que depuis desso, l mesmo persiste ne ls sfuorços lhiterairos i dezanuobe anhos depuis – anton funcionairo de la ''Eiditorial Studos Quelor'' - troca la [[prosa]] pula [[poesie]] lhançando ''Ls Poemas Possibles''. Nun spácio de cinco anhos, depuis, publica sin alarde mais dous lhibros de poesie, ''Probablemente Alegrie'' (1970) i ''L Anho de 1993'' ([[1975]]). Ye quando troca tamien d'amprego, abandonando la ''Studos Quelor'' para trabalhar ne l ''Diário de Notícias'', depuis ne l ''Diário de Lhisboua''. An 1975, retorna al ''Diário de Notícias'' cumo diretor-adjunto, adonde queda por dieç meses, até 25 de Nobembre de l mesmo anho, quando ls melitares pertueses anterbénen na publicaçon (reagindo al que cunsidrában ls eicessos de la [[Reboluçon de ls Crabos]]) demetindo bários funcionairos. Demetido, Saramago resulbe dedicar-se solo a la lhiteratura, sustituindo de beç l jornalista pul ficionista: ''"(…) Staba a la spera de que las piedras de l puzzle de l çtino – suponendo-se qu'haba çtino, nun creio qu'haba – se ourganizássen. Ye perciso que cada un de nós ponga la sue própia piedra, i la que you pus fui esta: "Nun bou percurar trabalho"'', dixo Saramago an antrebista a la rebista Playboy, an [[1988]].<ref>{{citar web |url=http://www.revista.agulha.nom.br/1saramago4.html |títalo=José Saramago, nosso Nobel!!! |lhéngua=pertués |obra=Jornal de la Poesie |acessodata=26-11-2007 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20071119230134/www.revista.agulha.nom.br/1saramago4.html |arquibodata=19-11-2007}}</ref> De la spriéncia bebida ne ls jornales, restórun quatro [[crónicas]]: ''Deste Mundo i de l Outro'', [[1971]], ''La Bagaige de l Biajante'', [[1973]], ''Las Oupeniones que l DL Tubo'', [[1974]] i ''Ls Apuntamientos'', [[1976]]. Mas nun son las crónicas, nin las [[cuontas]], nin l [[triato]] ls respunsables por fazer de Saramago un de ls outores pertueses de maior çtaque - misson reserbada als sous [[remanses]], género a que retorna an [[1977]]. Trés décadas depuis de publicado ''Tierra de l Pecado'', Saramago retornou al mundo de la prosa ficional cun ''Manual de Pintura i Caligrafie''. Mas, inda nun fui ende que l'outor defeniu l sou stilo. Las marcas caratelísticas de l stilo saramaguiano solo aparecerian cun ''Albantado de l Suolo'' (1980), lhibro ne l qual l'outor retrata la bida de pribaçones de la populaçon pobre de l Alanteijo. Dous anhos depuis de ''Albantado de l Suolo'' (1982) aparece l trabalho ''Memorial de l Cumbento'', lhibro que cunquista defenitibamente l'atençon de lheitores i críticos. Nel, Saramago misturou fatos riales cun personaiges ambentados: l rei [[D. João V]] i [[Bartolomeu de Gusmon]], cula misteriosa Blimunda i l'ouperairo Baltazar, por eisemplo. De 1980 a 1991, l'outor trouxo a lhume mais quatro remanses que reméten a fatos de la rialidade material, porblematizando l'anterpretaçon de la "stória" oufecial: ''L Anho de la Muorte de Ricardo Reis'' (1984) - subre las andanças de l'heiterónimo de Fernando Pessona por Lhisboua; ''La Jangada de Piedra'' (1986) - quando la Península Eibérica sulta-se de l restro de la Ouropa i nabega pul Atlántico; ''Stória de l Cerco de Lhisboua'' (1989) - adonde un rebisor ye tentado a antroduzir un "nuolo" ne l testo stórico que corrige, mudando-le l sentido; i ''L Eibangeilho Segundo Jasus Cristo'' (1991) - adonde Saramago rescribe l lhibro sagrado na ótica dun Cristo houmanizado (sendo esta la sue obra mais cuntrobersa). Ne ls anhos seguintes, antre 1995 i 2005, Saramago publicou mais seis remanses, dando ampeço a ua nuoba fase an que ls anredos nun se zanrólan mais an lhocales ó épocas detreminados i personaiges de ls anales de la stória se ouséntan: ''Ansaio Subre la Cegueira'' (1995); ''Todos ls Nomes'' (1997); ''La Caberna'' (2001); ''L Home Duplicado'' (2002); ''Ansaio Subre la Lhucideç'' (2004); i ''Las Antermiténcias de la Muorte'' (2005). Nessa fase, Saramago penetrou de maneira mais ambestigadora ls caminos de la sociadade cuntemporánia. L mesmo morriu ne l die 18 de Júnio de 2010,<ref>{{citar web |url=http://diariodigital.sapo.pt/news.asp?section_id=188&id_news=455847 |títalo=Morriu José Saramago |publicado=Diário Digital |acessodata=18-06-2010}}</ref> als 87 anhos d'eidade, na sue casa an Lhanzarote adonde morada cula mulhier Pilar del Riu, bítema de lheucemie crónica.<ref>Idra Idre Idri Lomito</ref> L scritor staba malo hai algun tiempo i l sou stado de salude agrabou-se na sue redadeira sumana de bida. == Obra == {{Quadrocitaçon|Deficílemo ato ye l de screbir, respunsablidade de las maiores.(…) Bonda pensar ne l stenuante trabalho que será poner por orde temporal ls acuntecimientos, purmeiro este, depuis aquel, ó, se tal mais cumbén a las necidades de l'eifeito, l sucesso d'hoije puosto antes de l'eipisódio d'onte, i outras nun menos arriscadas acrobacies(…)|Saramago, ''La Jangada de Piedra'', 1986}} Saramago fui coincido por outelizar [[frase]]s i [[período]]s cumpridos, ousando la pontuaçon dua maneira nun cumbencional. Ls [[diálogo]]s de las personaiges son anseridos ne ls própios [[parágrafo]]s que ls antecéden, de forma que nun eisisten trabessones ne ls sous [[lhibro]]s: este tipo de marcaçon de las falas propicia ua fuorte sensaçon de fluxo de cuncéncia, a punto de l lheitor chegar a cunfundir-se se un cierto diálogo fui rial ó solo un pensamiento. Muitas de las sues frases (e.i. ouraçones) acúpan mais dua [[páigina]], ousando bírgulas adonde la maiorie de ls scritores ousarie puntos finales. De la mesma forma, muitos de ls sous parágrafos acuparian capítalos anteiros d'outros outores. Anque desso l sou stilo nun torna la lheitura mais defícele, se ls sous lheitores se habituáren facilmente al sou [[ritmo]] própio. Estas caratelísticas tórnan l stilo de Saramago único na lhiteratura cuntemporánea, sendo cunsidrado por muitos críticos un mestre ne l tratamiento de la [[lhéngua pertuesa]]. An [[2003]], l crítico norte-amaricano [[Harold Bloom]], ne l sou lhibro ''Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds'' ("Génio: Un Mosaico de Cien Eisemplares Mentes Criatibas"), cunsidrou José Saramago "l mais talentoso Remansista bibo ne ls dies d'hoije" (traduçon lhibre de ''the most gifted novelist alive in the world today''), referindo-se a el cumo "l Mestre". Declarou inda que Saramago ye "un de ls redadeiros titans dun género lhiterairo que se stá a zbanecer". === Obras publicadas === {{col-begin}} {{col-3}} ; Remanses * ''[[Tierra de l Pecado]]'', 1947 * ''[[Manual de Pintura i Caligrafie]]'', 1977 * ''[[Albantado de l Suolo]]'', 1980 * ''[[Memorial de l Cumbento]]'', 1982 * ''[[L Anho de la Muorte de Ricardo Reis]]'', 1984 * ''[[La Jangada de Piedra]]'', 1986 * ''[[Stória de l Cerco de Lhisboua]]'', 1989 * ''[[L Eibangeilho Segundo Jasus Cristo]]'', 1991 * ''[[Ansaio Subre la Cegueira]]'', 1995 * ''[[Todos ls Nomes]]'', 1997 * ''[[La Caberna]]'', 2000 * ''[[L Home Duplicado]]'', 2002 * ''[[Ansaio Subre la Lhucideç]]'', 2004 * ''[[Las Antermiténcias de la Muorte]]'', 2005 * ''[[La Biaige de l Alifante]]'', 2008 * ''[[Cain (lhibro)|Cain]]'', 2009 {{col-3}} ; Pieças tiatrales * ''[[La Nuite (lhibro)|La Nuite]]'' * ''[[Que Fazerei cun Este Lhibro?]]'' * ''[[La Segunda Bida de Francisco de Assis]]'' * ''[[In Nomine Dei]]'' * ''[[Don Giovanni ó L Dissoluto Absolbido]]'' {{col-3}} ; Cuontas * ''[[Oubjeto Quaije]]'', 1978 * ''[[Poética de ls Cinco Sentidos - L Oubido]]'', 1979 * ''[[La Cuonta de la Ilha Çcoincida]]'', 1997 |} {{col-begin}} {{col-3}} ; Poemas * ''[[Ls Poemas Possibles]]'', 1966 * ''[[Probablemente Alegrie]]'', 1970 * ''[[L Anho de 1993]]'', 1975 {{col-3}} ; Crónicas * ''[[Deste Mundo i de l Outro]]'', 1971 * ''[[La Bagaige de l Biajante]]'', 1973 * ''[[Las Oupeniones que l DL Tubo]]'', 1974 * ''[[Ls Apuntamientos]]'', 1977 {{col-3}} ; Diário i Mimórias * ''[[Cadernos de Lhanzarote|Cadernos de Lhanzarote (I-B)]]'', 1994 * ''[[Las Pequeinhas Mimórias]]'', 2006 |} {{col-begin}} {{col-2}} ; Biaiges * ''[[Biaige la Pertual]]'', 1981 {{col-2}} ; Anfantil * ''[[La Maior Flor de l Mundo]]'', 2001 |} === Prémios === D'antre ls prémios çtácan-se l Prémio Camões (1995) - çtinçon mássima ouferecida als scritores de lhéngua pertuesa; l Nobel de Lhiteratura (1998) - l purmeiro cuncedido a un scritor de lhéngua pertuesa. == Polémicas == {{Quadrocitaçon|"Marx nunca tubo tanta rezon cumo hoije."<ref>{{citar web |url=http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1332328 |títalo=Rebista d'amprensa: Çtaques de l PÚBLICO |obra=Público |acessodata=28-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20081204031342/ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1332328 |arquivodata=04-12-2008}}</ref>|José Saramago, Público, 15/06/2008}} La carreira de Saramago fui acumpanhada de dibersas polémicas. Las sues oupeniones pessonales subre religion ó subre la lhuita anternacional contra l terrorismo son çcutidas i alguas resultan mesmo an acusaçones de dibersos quadrantes. === Críticas la Eisrael i acusaçones d'anti-semitismo === Un causo que ten tenido algua repercusson relacionou-se cula posiçon crítica de l'outor an relaçon a la posiçon de Eisrael ne l cunflito contra ls palestenianos. Por eisemplo, la [[13 de Outubre]] de [[2003]], nua bejita a [[San Paulo]], an antrebista al jornal ''L Globo'', afirmou que ls [[Judius]] nun merécen la ''simpatie pul sofrimiento por que passórun durante l [[Houlocausto]]… Bibindo sob las trebas de l Houlocausto i sperando ser perdonados por todo l que fázen an nome de l qu'eilhes sofrírun parece-me ser abusibo. Eilhes nun daprendírun nada cul sofrimiento de ls sous pais i abós''. La Anti-Defamation League (ADL) (Lhiga Anti-Difamaçon), un grupo judaico de defesa de ls dreitos cebiles, caratelizou estes comentairos cumo sendo [[Anti-Semitismo|anti-semitas]]. Segundo las palabras de Abraham Foxman, diretor de la ADL, "ls comentairos de José Saramago son ancendiairos, perfundamente oufensibos i amóstran ua eignoráncia destes assuntos, l que sugere un precunceito contra ls Judius". An defesa de Saramago, dibersos outores dízen qu'el nun se ansurgiu contra ls judius, mas contra la política de Eisrael, cumo, por eisemplo, nun artigo publicado a 3 de Maio de 2002 ne l jornal ''[[Público]]'', adonde, cumparando l'atual cunflito cula cena bíblica de David i Golias, l'outor diç que David, repersentando Eisrael, "''se tornou nun nuobo Golias''" i qu'aquel "''lhírico David que cantaba lhoas a [[Betsavé]], ancarnado agora na figura gargantuesca dun creminoso de guerra chamado [[Ariel Sharon]], lhança la "poética" mensaige de que purmeiro ye necessairo smagar ls palestenianos para depuis negociar cul que deilhes restar''". === Antegraçon de Pertual nua Federaçon Eibérica === An antrebista al jornal [[Diário de Notícias (Pertual)|Diário de Notícias]] an 15 de Júlio de 2007, Saramago afirmou que l'antegraçon antre Spanha i Pertual ye ua fuorte porbablidade i que ls pertueses solo tenerien a ganhar se Pertual fusse antegrado na Spanha, paíç ne l qual se outo-eisilou (na ilha de Lhanzarote) i que biu cumo sou l'atribuiçon de l Nobel de la Lhiteratura.<ref>[http://dn.sapo.pt/2007/07/15/artes/nao_profeta_portugal_acabara_integra.html]</ref> L'ida para Lhanzarote cunta mais subre l scritor de l que deixa trasparecer la justificatiba corriente (la medida censória pertuesa). Cul géstio d'afastamiento rumo a l'ilha mais ouriental de las Canárias, Saramago nun solo protesta ante l cerceamiento, cumo finca raízes nun lhocal de geografie inóspita (trata-se dua ilha bulcánica, cun pouca begetaçon i nanhue fuonte d'auga potable). La decison ten un caráter rebelador, tanto mais se se lhebar an cunta que, neste causo, "mais ouriental" senefica dezir mais próssimo de Pertual i de l cuntinente ouropeu. Mesmo an dies d'heigemonie de l pensamiento pró-mercado, Saramago guarda un mirar abrigado nua ilha ouropeia mais próssima de la [[África]] que de l bielho centro de la ceblizaçon capitalista. Siempre atento a las anjustiças de l'era moderna, bigilante de las mais dibersas causas sociales, Saramago nun se cansaba d'ambestir, ousando l'arma que le coube ousar, la palabra. ''"Eiqui na Tierra la fame cuntina, / La miséria, l lhuto, i outra beç la fame."'', diç l you lhírico de l poema saramaguiano ''"Fala de l Bielho de l Restelo al Astronauta"'' (de l lhibro ''[[Ls Poemas Possibles]]'', eiditado an 1966). === Cronologie de l'atribuiçon dun prémio Nobel === * Setembre de 1997 - L'agéncia publicitária sueca, Jerry Bergström AB, de Stocolmo, cuntratada pul [[Agéncia pa l Ambestimiento i Quemércio Sterno de Pertual|ICEP]] - (uorgano statal pertués pa la promoçon de l quemércio i turismo nacional), ourganizou ua bejita de José Saramago la Stocolmo, ancluindo: * Un seminairo na Heidengrenes, la percipal cadeia de lhibraries sueca * Çcurso na Ounibersidade de Stocolmo * Bárias antrebistas la jornales, rebistas i rádios suecas * Nesses mesmos dies, la telbison statal sueca porduziu un porgrama special dedicado a Saramago * Outubre de 1997 - La Feira Anternacional de l Lhibro de Frankfurt ten neste anho Pertual cumo paíç an çtaque * 10 de Dezembre de 1998 - Saramago recibe l Prémio Nobel an Stocolmo Segundo l "Diário de Notícias", l diretor de l'ampresa sueca Jerry Bergström AB afirmou: "Pertual nunca tenie tenido un Prémio Nobel de la lhiteratura i ua parte de la nuossa misson cunsistie an mudar essa situaçon". Comentando esta atribuiçon, Sture Allén, anton secretairo de la Academie Sueca, negou que la decison tenga sido afetada por "campanhas publicitárias, comentairos d'académicos ó scritores, ó qualquiera outro tipo de presson". Cuntradezindo Allén, Knut Ahnlund i Lars Gyllensten, nembros de l'academie afirmórun que serie rediclo afirmar que ls nembros de l'academie séian "eimunes a agéncias publicitárias". Segundo l Dagens Nyheter haberie probas de qu'ua campanha apareceida fui ourganizada pula Almanha. [[Knut Ahnlund]], nembro de l'academie sueca, fui crítico de l'atribuiçon de l prémio Nobel la Saramago, que segundo el fui l culminar dua campanha profissional de relaçones públicas. === Críticas a Joseph Ratzinger (Papa Bento XVI) === Na sue passaige por [[Roma]] an [[14 de Outubre]] de [[2009]], Saramago chamou [[Joseph Alois Ratzinger]], atualmente coincido cumo [[Papa]] [[Bento XVI]], de "cínico", dezindo que la "ansoléncia reacionária" de la [[Eigreija Católica]] percisa ser cumbatida cula "ansoléncia de l'anteligéncia biba".<ref>{{citar web |url=http://br.noticias.yahoo.com/s/14102009/40/entretenimento-saramago-chama-igreja-reacionaria-acusa.html |títalo=Saramago chama Eigreija de "reacionária" i acusa Bento XVI de "cenismo" |obra=Yahoo! Notícias |data=14-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=16-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20091017070552/http://br.noticias.yahoo.com/s/14102009/40/entretenimento-saramago-chama-igreja-reacionaria-acusa.html |arquibodata=17-10-2009}}</ref> D'antre las sues percipales declaraçones, stában la de "que [[Ratzinger]] tenga la coraige d'ambocar Dius para reforçar l sou neomediebalismo ounibersal, un Dius qu'el nunca biu, cul qual nunca se sentou para tomar un café, mostra solo l'abseluto cenismo anteletual" del. Dixo tamien que "[la]s ansoléncias reacionárias de la [[Eigreija Católica]] percisan de ser cumbatidas cula ansoléncia de l'anteligéncia biba, de l bun senso, de la palabra respunsable. Nun podemos premitir que la berdade seia oufendida todos ls dies por supuostos repersentantes de Dius na Tierra, ls quales, na berdade, solo ténen antresse ne l [[poder]]".<ref name=autogenerated1>''Ibidem''.</ref> Afirmando inda que la Eigreija nun se amporta cul çtino de las almas i que siempre percurou solo cuntrolar ls sous cuorpos, i que l pouco cumpromisso de ls scritores i anteletuales poderie ser ua de las causas de la crise de la democracie, l scritor alertou que l [[fascismo]] stá a crecer na [[Ouropa]] i mostrou-se cumbencido de que, ne ls próssimos anhos "atacará cun fuorça". Por esso, ressaltou, "tenemos que mos preparar para anfrentar l rábia i la sede de bingança que ls [[fascistas]] stan a alimentar".<ref name=autogenerated1 /> === Ouposiçon de la Eigreija Católica === Por frequentemente fazer uso de ls sous [[dreitos fundamentales]] de [[lhibardade relegiosa]] i de [[lhibardade de spresson]], Saramago ancuontrou siempre fuortes críticas i ouposiçon na [[Eigreija Católica]], que nun aceita l'eisercício dessa lhibardade [[democrática]] de Saramago (dende l fato d'el se referir a esta cumo "[[fascista]]" cun frequéncia). Ls [[protestantes]] (ó [[eibangélicos]]) yá declarórun publicamente apoiar la lhibardade de spresson de l'outor.<ref>{{citar web |url=http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1395941&seccao=Livros |títalo=Eibangélicos defénden lhibardade de spresson |obra=Diário de Notícias |data=20-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=23-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20091025101704/http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1395941&seccao=Livros |arquibodata=25-10-2009}}</ref> I essa relaçon de tenson cula Eigreija Católica ye agrabada debido a l'ourige pertuesa de Saramago, lhocal adonde l [[catolicismo]] inda ye mui fuorte i çcuti-lo inda ye un tabu.<ref name=autogenerated3>{{citar web |ultimo=Céu e Silva |purmeiro=João |url=http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1396506&seccao=Livros |títalo=Eigreija Católica yá lei 'Cain' |obra=Diário de Notícias |data=21-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=23-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20091024074519/http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1396506&seccao=Livros |arquibodata=24-10-2009}}</ref> Debido la sue ourige pertuesa i to l'anfluéncia cultural eisercida pul catolicismo an tal cuntesto, Saramago sinte la necidade d'abordar la [[Bíblia]] ne l sou trabalho de scritor – esse testo faç parte de l sou patrimonho cultural, al cuntrairo de l Alcoran, que Saramago antende nun ser la sue tarefa abordá-lo.<ref name="publico.pt">{{citar web |url=http://publico.pt/Sociadade/saramago-ha-muita-coisa-na-biblia-que-vale-a-pena-ler_1406198 |títalo=Saramago: Hai muita cousa na Bíblia que bal la pena lher |obra=Público.PT |data=21-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=22-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20091024035919/http://www.publico.pt/Sociedade/saramago-ha-muita-coisa-na-biblia-que-vale-a-pena-ler_1406198 |arquibodata=24-10-2009}}</ref> L'anterpretaçon que Saramago faç de la Bíblia ye la de qu'eilha ye un "manual de malos questumes", cheno de "un catálogo de crueldade i de l pior de la natureza houmana", i que para ua pessona quemun a decifrar, percisarie de tener "un teólogo al lhado". I cita para aguantar esso ls eipisódios de bioléncia relatados na Bíblia, cumo sacrefício de Isaac, la çtruiçon de Sodoma ó la bida de Job, por eisemplo. Para Saramago, todos eilhes rebélan que "Dius nun ye de fiar". I Saramago diç, subre la necidade, que ten que "anterpretar la lhetra" de l testo – un porcesso que, na anterpretaçon bíblica, ye chamado de lhiteralista.<ref name="publico.pt"/> I esso de modo algun ampide qu'outra pessona tenga la sue anterpretaçon, ó qu'el tente amponer la sue anterpretaçon cumo berdade cumo abseluta. Muito pul cuntrairo, el até mesmo stimula la lheitura bíblica: "Subre l lhibro sagrado, you questumo dezir: lei la Bíblia i pirde la fé!", diç Saramago. Na berdade, el solo quier tener l [[dreito]] de spressar la sue oupenion. Mas, Saramago nun deixa de recoincer que la "Bíblia ten cousas admirables de l punto de bista lhiterairo" i "muita cousa que bal la pena lher", stando, dentre eilhas, ls Salmos, cun páiginas "belíssemas", l Cántico de ls Cánticos, i la parábola de l sembrador cuntada por Jasus.<ref name="publico.pt"/> La relaçon de tenson de Saramago cula Eigreija Católica creciu fuortemente passado la publicaçon de l lhibro "[[L Eibangeilho Segundo Jasus Cristo]]" an [[1991]], que fui adatado pa l triato an [[2001]]. L lhibro fui motibo de fuortes críticas por parte de católicos que se cunsidrórun oufendidos pula lheitura secular que Saramago faç de la personaige Jasus.<ref>{{citar web |url=http://www.longislandpress.com/2010/06/18/nobel-winning-portuguese-novelist-saramago-dies/ |títalo=Nobel-winning Portuguese novelist Saramago dies |obra=Long Island Press |data=19-06-2010 |lhéngua=anglés |acessodata=18-06-2010 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20100620031636/longislandpress.com/2010/06/18/nobel-winning-portuguese-novelist-saramago-dies/ |arquibodata=20-06-2010}}</ref><ref>{{citar web |url=http://www.hojelusofonia.com/lusofonia/jose-saramago/ |títalo=José Saramago |obra=Hoije Lhusofonie |lhéngua=pertués |acessodata=19 de Júnio de 2010 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20100828222909/hojelusofonia.com/lusofonia/jose-saramago/ |arquibodata=28-08-2010}}</ref> Ye até por esso que, quando ua jornalista le preguntou porque sentie essa necidade de smiuçar la Bíblia, Saramago dixo: "Nun se ponga na posiçon de la Eigreija, que nun se toca na Bíblia."<ref name="publico.pt"/> La [[Eigreija Católica]] nun gustou de l'atribuiçon de l Prémio Nobel a Saramago i publicou ne l diairo de l Baticano, [[L'Osservatore Romano]]: “Saramago ye, eideologicamente, un quemunista ambeterado”.<ref>{{citar web |ultimo=Braga |purmeiro=Isabel |url=http://www.publico.pt/Cultura/e-saramago-chorou_1442576 |títalo=I Saramago chorou |obra=Público |data=18-06-2010 |lhéngua=pertués |acessodata=19-06-2010 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20100621052403/http://www.publico.pt/Cultura/e-saramago-chorou_1442576 |arquibodata=21-06-2010}}</ref> L lhançamiento de l lhibro Cain ([[2009]]) bultou a suscitar "ancumprensones, resisténcia, rábias bielhas", cunforme Saramago. "Çperto muitos anticorpos an ciertas pessonas", acrecenta, acusando bárias bezes respunsables de la Eigreija Católica (mas nó [[protestantes]] ó [[judius]]) de tenéren comentado l lhibro qu'inda nó lhírun – de fato, las pessonas fúrun anstadas a comentar las declaraçones subre la Bíblia, feitas por Saramago.<ref name="publico.pt"/> I, rialmente, passado l lhançamiento de [[Cain]], bárias bozes [[católicas]] se ansurgírun contra Saramago. El fui acusado (cumo se el fusse un "[[heirege]]", i nó un [[scritor]]) pul padre José Tolentino Mendonça, diretor de l Secretariado Nacional de la Pastoral de la Cultura, de fazer ua lheitura angénua, eideológica i manipuladora de la Bíblia. L bispo de l Porto, D. Manuel Clemente, afirmou que José Saramago "rebela ua angenuidade cunfrangedora quando faç ancursones bíblicas" i, cumo "eisigéncia anteletual, deberie anformar-se antes de screbir". Yá l diretor de la Faculdade de Teologie de la Ounibersidade Católica de Lhisboua, Peter Stilwell, cunsidra que "serie spantoso" que José Saramago ancuntrasse algo debino na Bíblia i sublinhou que l scritor scolhiu l fratricida Cain i nó Abel, la bítima. Tal diretor que cundena Saramago por tener scrito subre Cain, debe tamien zaprobar tanto [[Byron]] quanto l tamien Nobel [[John Steinbeck]] (que trata la personaige de Cain an [[La Lheste de l Paraíso]] - ''East of Eden'') por tenéren scrito subre tal personaige. L teólogo Anselmo Borges einicialmente afirmou que Saramago fizo ua lheitura "cumpletamente ounilateral" de la Bíblia, que ten, cumo qualquiera lhibro, de ser lhida cumo un to.<ref>{{citar web |url=http://www.ionline.pt/conteudo/28591-teologo-acusa-saramago-fazer-leitura-completamente-unilateral-da-biblia |títalo=Teólogo acusa Saramago de fazer lheitura "cumpletamente ounilateral" de la Bíblia |obra=Agéncia Lhusa |data=19-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=23-10-2009}}</ref> Mais tarde, tal teólogo declarou tener oupenion formada subre Cain: "Gustei de l lhibro i até digo que ye amportante." Dá trés rezones para justeficar la sue oupenion: la "Bíblia ye un lhibro abierto; hai lhibardade d'anterpretaçon i oubriga ls crentes a refletir".<ref name=autogenerated3 /> Pa l biblista Fernando Vintura, José Saramago tenie l'eisigéncia anteletual de se anformar antes de screbir. L relegioso capuchinho referiu que "la Bíblia puode ser lhida por alguien que nun ten fé, mas supone algua hounestidade anteletual de quien l lei", i acusou Saramago de "ua falta gigantesca" dessa hounestidade. Subre tales oupeniones, Saramago, cun sarcasmo, dixo: "Dízen que li la Bíblia cun angenuidade porque ye necessairo fazer ua anterpretaçon simbólica, ó seia, aqueilho qu'eilhi stá scrito nun ten sentido por si. I lhebou mil anhos a ser scrito!"<ref>{{citar web |ultimo=Céu e Silva |purmeiro=João |url=http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1397812&secao=Lhibros |títalo=Saramago quier 'Cain' lhibro an beç dun causo político |obra=Diário de Notícias |data=22-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=23-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20091024100647/http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1397812&seccao=Livros |arquibodata=24-10-2009}}</ref> Inda subre l'alegaçon de "angenuidade", respundiu: "Abençoada angenuidade que me permitiu lher l qu'alhá stá i nun qualquiera ouparaçon de prestidigitaçon, dessas an que la segese ye pródiga, fuorçando las palabras la dezíren solo l qu'antressa a la Eigreija. Lheio i falo subre l que lheio".<ref>{{citar web |url=http://www.ionline.pt/cunteudo/28868-saramago-e-igreja-storia-amor-e-odio |títalo=Saramago i la Eigreija: stória d'amor i rábia |obra=iOnline |data=21-10-2009 |lhéngua=pertués |acessodata=19-06-2010}}</ref> Essas críticas cunfírman tamien l'oupenion de Saramago de que muitos que comentórun l lhibro inda nun l lhírun – esso stá splícito ne l própio teor de las críticas. Ye tamien por esses comentairos que Saramago diç que ls católicos "nun lheien la Bíblia".<ref>{{citar web |url=http://zerohora.clicrbs.com.br/zerohora/jsp/default.jsp?section=Estilo%20de%20Vida&newsID=a2691381.xml |títalo=An nuobo remanse, Saramago zafie la Eigreija |obra=Zero Hora |data=21-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=22-10-2009}}</ref> Debido als acuntecimientos, nua cumbersa cul teólogo católico José Tolentino de Mendonça ne l final de [[outubre]] de [[2009]], Saramago declarou: "A mi, l que me bal, miu caro Tolentino, ye que yá nun hai fogueiras an San Demingos".<ref>{{citar web |url=http://aeiou.expresso.pt/gen.pl?p=stories&op=view&fokey=ex.stories/543404 |títalo=José Saramago: "L que me bal, caro Tolentino, ye que yá nun hai fogueiras an San Demingos!" |obra=Spresso |data=25-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=26-10-2009}}</ref> [[Joseph Ratzinger]], l [[Papa Bento XVI]], qu'an abril de 2009 yá habie afirmado que "ls studiosos católicos nun puoden anterpretar la Bíblia dua maneira andependiente, nin dun punto de bista científico ó andebidual",<ref>{{citar web |url=http://www.tribunadaconquista.com.br/v1/2009/04/23/papa-adverte-sobre-interpretacoes-da-biblia/ |títalo=Papa adberte subre anterpretaçones de la Bíblia |obra=Tribuna de la Cunquista |data=23-04-2009 |lhéngua=pertués |acessodata=19-06-2010}}</ref> passado l'eipisódio ne l lhançamiento de [[Cain (lhibro)|Cain]] boltou a afirmar publicamente que solo la [[Eigreija Católica]] puode anterpretar la [[Bíblia]].<ref>{{citar web |url=http://www.estadao.com.br/noticias/vidae,papa-reafirma-que-so-igreja-catolica-pode-interpretar-a-biblia,456614,0.htm |títalo=Papa reafirma que solo Eigreija Católica puode anterpretar la Bíblia |obra=Stadon |data=26-10-2009 |lhéngua=pertués |acessodata=19-06-2010}}</ref> === Perseguiçon relegiosa de católicos a Saramago === Passado tener anfrentado fuorte [[perseguiçon relegiosa]] cul lhançamiento de l lhibro "[[L Eibangeilho Segundo Jasus Cristo]]" an [[1991]], l que culminou cula sue mudança de [[Pertual]] pa la [[Spanha]] pouco depuis,<ref>{{citar web |url=http://br.noticias.yahoo.com/s/afp/091019/entretenimento/portugal_literatura_religi__o |títalo=Eigreija critica nuobo lhibro de Saramago |obra=Yahoo! Notícias |data=19-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=24-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20091022115959/http://br.noticias.yahoo.com/s/afp/091019/entretenimento/portugal_literatura_religi__o |arquibodata=22-10-2009}}</ref> l lhançamiento de [[Cain (lhibro)|Cain]] an [[2009]], mesmo an pleno [[seclo XXI]], boltou a render-le mais perseguiçon relegiosa. Saramago sofriu perseguiçon tanto por parte de nembros de la [[Eigreija Católica]], quanto de [[católicos]]. L [[ourodeputado]] [[Mario David]], por eisemplo, falando an nome pessonal i assumindo-se católico nó-praticante, dixo tener bergonha de ser cumpatriota de l scritor, i screbiu ne l sou [[blogue]] de la [[Anterneta]], tendo-lo repetido depuis als meios de quemunicaçon, que Saramago debie renunciar a la nacionalidade pertuesa<ref>{{citar web |url=http://tsf.sapo.pt/PaginaInicial/Vida/Interior.aspx?content_id=1396797 |títalo=Saramago debie renunciar a la nacionalidade pertuesa, diç ourodeputado Mário David |obra=TSF Rádio Notícias |data=21-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=24-10-2009}}</ref> (anque tales declaraçones, l scritor sclareciu que nunca pensou an abandonar la [[cidadanie]] pertuesa<ref name=autogenerated2>{{citar web |url=http://tsf.sapo.pt/PaginaInicial/Vida/Interior.aspx?content_id=1399865 |títalo=José Saramago propone dreito a la dissidéncia i heiresie |obra=TSF Rádio Notícias |data=23-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=24-10-2009}}</ref>). L'ourodeputada [[Edite Estrela]] declarou que tales palabras de Mario David son [[Anquisiçon|anquesitórias]].<ref>{{citar web |url=http://tsf.sapo.pt/PaginaInicial/Internacional/Interior.aspx?content_id=1396936 |títalo=Mário David rebela atitude «anquesitória», diç Edite Estrela |obra=TSF Rádio Amboras |data=21-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=24-10-2009}}</ref> Yá '''Sousa Lara''', l Sub-Secretairo de Stado adjunto de la Cultura de Pertual an [[1991]], qu'anton betou l lhibro de Saramago [[L Eibangeilho segundo Jasus Cristo]] dua lhista de remanses pertueses candidatos a un prémio lhiterairo ouropeu, un de ls motibos qu'ocasionórun la mudança de Saramago de Pertual na época, por cunsidrar tal ato censório, an outubre de [[2009]] cumparou Saramago cun [[Berlusconi]] (político [[Dreita política|dreitista]] eitaliano coincido por sue fé [[católica]]<ref>{{citar web |url=http://www.mg.co.za/article/2009-09-07-berlusconi-rift-with-catholic-church-a-lie |títalo=Berlusconi: Rift with Catholic Church 'a lie' |obra=Carta eiletrónica & Guardian Online |data=07-09-2009 |lhéngua2=en |acessodata=30-10-2009}}</ref><ref>{{citar web |url=http://www.newskit.it/politica/berlusconi-e-il-vero-leader-morale-dei-cattolici-parola-di-baget-bozzo.html |títalo=Berlusconi è eil bero lheader morale dei cattolici": parola di Baget Bozzo |obra=News Kit |data=10-02-2009 |lhéngua=eitaliano |acessodata=30-10-2009}}</ref><ref>{{citar web |url=http://www.uaar.it/news/2009/09/14/berlusconi-super-cattolico-anti-risorgimentale |títalo=Un Berlusconi super-cattolico e anti-risorgimentale |obra=UAAR |data=14-09-2009 |lhéngua=eitaliano |acessodata=30-10-2009}}</ref><ref>{{citar web |url=http://www.lifeinitaly.com/node/7316+berlusconi+is+a+catholic&cd=5&hl=pt-BR&ct=clnk&gl=br |títalo=Berlusconi Expected at Catholic Indulgence Mass |obra=Life in Italy |data=25-08-2009 |lhéngua2=en |acessodata=19-09-2009}}</ref><ref>{{citar web |ultimo=White |purmeiro=Hilary |url=http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=34386 |títalo=Vatican Corrects Priests Over Eluana Englaro Euthanasia |obra=Catholic Online |data=09-09-2009 |lhéngua2=en |acessodata=30-10-2009 |arquibourl=https://web.archive.org/web/20100507080917/http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=34386 |arquibodata=07-05-2010}}</ref> – el yá até mesmo betou publicaçon de lhibro de Saramago na [[Eitália]] chamando l'obra de "anticatólica", l que rendiu ua repuosta de Saramago que dixo que "L Stado de Berlusconi ye católico i reacionario"<ref>{{citar web |url=http://www.xornal.com/artigo/2009/06/03/cultura/saramago-%C5%93o-capitalismo-fixonos-durmir-deixou-esquerda-ideas/2009060322152251653.html |títalo=Saramago: "O capitalismo fíxonos durmir e deixou a esquerda sen ideas" |obra=Xornal de Galicia |data=09-06-2009 |lhéngua=galego |acessodata=30-10-2009}}</ref>–, un quaije qu'ouposto de Saramago), sugerindo qu'el deberie recebir ua '''puniçon''' (nun solo debina) pul que fui scrito an '''Cain''', declarando l que segue: <blockquote>"Este senhor atingiu, nun se percebe mui bien porquei, un patamar d'ampunidade que l'houmanidade cuncede, tipo Berlusconi. Hai uas pessonas que puoden dezir todo, que puoden fazer las cousas mais absurdas i las pessonas habituan-se a esso i nun lhieban a mal. Solo tengo pena que nun anxobalhe, de la mesma forma qu'anxobalhe l patrimonho católico, por eisemplo ls muçulmanos, porque esses nun perdónan i bérgan-les pula piel. Ende ye mais defícele ansistir muito nua piada reiterada contra la religion muçulmana. Calculo que depuis nun le corra bien l feturo depuis".<ref>{{citar web |url=http://espbr.com/noticias/sousa-lara-compara-saramago-berlusconi |títalo=Sousa Lara compara Saramago a… Berlusconi |obra=ESPBR |data=22-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=30-10-2009}}</ref></blockquote> L [[poeta]] [[Manuel Alegre]], subre tales acuntecimientos, declarou: "Esto ye ua stória pertuesa chena de precunceitos i fantasmas. An purmeiro lhugar ye perciso lher l lhibro de José Saramago. El ye un grande scritor, mas parece que nun se perdona la Saramago, ser un grande scritor de la lhéngua pertuesa, ser un [[Prémio Nobel]] i nun ser un home relegioso". "El screbiu un lhibro, mas nun beio naide çcutir l lhibro. Solo beio çcutir las oupeniones que cun todo l dreito el spressou subre la Bíblia". Cunforme questiona Alegre, "las pessonas puoden nun star d'acuordo cun aqueilho qu'el diç, mas cumo ye que se puode poner an causa la seriadade dun home que diç aqueilho que pensa". El cunsidra tales acuntecimientos cumo "un [[precunceito]]" i "feitiços de [[dogmatismo]]". "Nun le puoden negar l dreito de screbir un lhibro i tamien nun se puode curceficar l Saramago por sprimir las sues oupeniones i menos inda por ser un grande scritor, i menos inda por ser un Prémio Nobel". Finalizando, dixo que "al Saramago nun se perdona ser un pertués que se atrebiu a ganhar l Prémio Nobel de la Lhiteratura i que diç que nun acradita an [[Dius]]".<ref>{{citar web |url=http://tsf.sapo.pt/PaginaInicial/Vida/Interior.aspx?content_id=1397395 |títalo=Alegre cunsidra que Pertual nun perdona «grandeza» |obra=TSF Rádio Notícias |data=21-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=24-10-2009}}</ref> Debido la tales acuntecimientos, Saramago chegou até mesmo a aperponer dous nuobos dreitos a la [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]]: l dreito a la dissidéncia i a l'heiresie<ref name=autogenerated2 /> (que, na berdade, yá stan cuntidos ne l'artigo XVIII de tal carta que spressa que "toda pessona ten dreito a la lhibardade de pensamiento, cuncéncia i religion", i ne l'artigo XIX, tamien de la DUDH, que spressa que "[t]oda pessona ten dreito a la lhibardade d'oupenion i spresson", bien cumo drento de l dreito de [[lhibardade relegiosa]] quando spresso na [[Custituiçon]] dun Stado [[Lhaico]], cumo ye l causo de [[Pertual]] i de l [[Brasil]], ambora muitas pessonas nun téngan cuncéncia desso debido la postura de la [[Eigreija Católica]] i de la [[amprensa]] an tales países - algo que cunfirma essa afirmaçon ye l fato dun jornalista chegar a declarar, an clara ouposiçon a ua eideia de [[democracie]], que "ó quien acradita que la Bíblia ten algua relaçon cula palabra de Dius stá halbelitado para subre eilha fazer cunsidraçones éticas".<ref>{{citar web |outor=João Miguel Tabares |url=http://dn.sapo.pt/inicio/openiao/interior.aspx?content_id=1402126&secao=Jo%E3o%20Miguel%20Tabares&tag=Oupeni%E3o%20-%20En%20Foco |títalo=Las afirmaçones relegiosas de l'atiu José Saramago |obra=Diário de Notícias |data=27-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=27-10-2009}}</ref> Claramente, nun ye necessairo acraditar nun "poder ético" daquel lhibro para poder criticá-lo, basta tener cuncéncia de ls sous eifeitos sociales, i esso afeta a todos, até quien ye atiu cumo Saramago. Cunforme l própio Saramago declarou, "cumo nun sou anteiramente burro, ganhei muito ciedo la cuncéncia de l peso de la religion na bida houmana. I cumo, depuis, quando se entra an lheituras stóricas i se ancontra cul zastre, dígamos, de l'alargamiento de l'anfluéncia de l cristandade, qu'esso custou cidades çtruídas, miles de pessonas muortas, assassinadas, degoladas, queimadas… Las Cruzadas fúrun qualquiera cousa que la Eigreija debie pedir perdon!"<ref name=autogenerated4>{{citar web |url=http://dn.sapo.pt/inicio/artes/interior.aspx?content_id=1400654&seccao=Livros |títalo="L Papa Bento XVI parece-me un heipócrita" |obra=Diário de Notícias |data=25-10-2009 |lhéngua2=pt |acessodata=25-10-2009}}</ref>). An antrebista quando de la publicaçon de l lhibro [[Cain (lhibro)|Cain]] an [[2009]], l'antrebistador ouserbou que l lhibro habie sido publicado an Pertual, ne l [[Brasil]] i an [[Spanha]], países maioritariamente [[católicos]], i preguntou se Saramago achaba qu'essa reaçon eirie cuntinar. Saramago, respundiu l seguinte: "Nó, an Spanha, nó. Publicou-se alhá recentemente un lhibro de l [[Fernando Balleijo]], [[La puta de Babilonia]], que se fusse you a screbir aqueilho acá an Pertual tenien-me pindurado nun desses candieiros de l'abenida. Ye dua bioléncia de denúncia i de crítica que ye un outéntico bota-abaixo".<ref name=autogenerated4 /> == {{Ber tamien}} == * [[Lhiteratura]] * [[Lhiteratura pertuesa]] * [[Remanse]] {{Refréncias|col=2}} == {{Lhigaçones sternas}} == {{Correlatos |commons = José Saramago |commonscat = José Saramago |wikisource = |wikiquote = José Saramago |wikiquotecat = |wikelibros = |wikinoticias = Falece l scritor i Nobel de Lhiteratura José Saramago |wikinoticiascat = |wikcionario = |wikispecies = |wikibersidade = |meta = }} * {{Link|en|2=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1998/|3=Perfil ne l sítio oufecial de l Nobel de Lhiteratura 1998}} * {{Link||2=http://www.caleida.pt/saramago |3=Sítio cun material biográfico i bibliográfico}} * {{Link||2=http://web.archive.org/web/20090413091230/www.citi.pt/cultura/literatura/romance/saramago/ |3=Saramago ne l C.I.T.I.}} * {{Link||2=http://web.archive.org/web/20050805084654/www.alfarrabio.um.geira.pt/vercial/saramago.htm |3=Saramago ne l Porjeto Bercial}} * {{Link||2=http://web.archive.org/web/20100301083237/www.revista.agulha.nom.br/1saramago4.html |3=Jornal de la Poesie}} * {{Link||2=http://caderno.josesaramago.org/ |3=Blog em que o próprio Saramago scribe diariamente}} * {{Link||2=http://sincronia.cucsh.udg.mx/saramago.htm |3=Female characters in Saramago’s works: a study of the symbolism of sight}} * {{Link||2=http://sincronia.cucsh.udg.mx/carreira1.htm |3=A (des)custruçon de la eidentidade na obra de José Saramago}} * {{Link||2=http://web.archive.org/web/20091024070618/www.geocities.com/ail_br/entreovereoolhar.html |3=Antre l ber i l olhar: a recorréncia de temas i eimagens na obra de José Saramago}} * {{Link||2=http://publicacoes.unigranrio.edu.br/index.php/reihm/article/view/63/67 |3=Antre Eros i Tánatos: ua anterpretaçon de la muorte na obra de José Saramago}} * {{Link||2=http://sincronia.cucsh.udg.mx/onao.htm |3=L Nó-Lhugar de la scritura: Ua lheitura d'ansaio subre la cegueira, de José Saramago}} * {{Link||2=http://sincronia.cucsh.udg.mx/memor.htm |3=Memorial de l cumbento: L Passado rebejitado}} <br /> {{Ampeça caixa}} {{Caixa de sucesson |títalo=[[Prémio Camões]] |anhos=[[1995]] |antes=[[Jorge Amado]] |depuis=[[Eduardo Lourenço]] }} {{Caixa de sucesson |títalo=[[Nobel de Lhiteratura]] |anhos=[[1998]] |antes=[[Dario Fo]] |depuis=[[Gunter Grass]] }} {{Caixa de sucesson |títalo={{nowrap|[[Fexeiro:Lorberkranz.png|20px]] [[Aneixo:Lhista de nembros de la Academie Brasileira de Lhetras|Sócio correspondente de la ABL - sétimo acupante de la cadeira 16]]}} |anhos=[[2009]] — [[2010]] |antes=[[Maurice Druon]] |depuis=— }} {{Tremina caixa}} {{Bloco de nabegaçon |José Saramago |Prémio Camões |Prémio Nobel de Lhiteratura/1976-2000 |Sócios Correspondentes de la Academie Brasileira de Lhetras}} {{Portal3|Pertual|Lhiteratura}} {{DEFAULTSORT:Saramago, José}} {{Cuntrolo d'outorie}} [[Catadorie:José Saramago| ]] [[Catadorie:Scritores de Pertual]] [[Catadorie:Prémio Camões]] [[Catadorie:Marxistas]] [[Catadorie:Nobel de Lhiteratura]] [[Catadorie:Atius de Pertual]] [[Catadorie:Quemunistas de Pertual]] [[Catadorie:Argumentistas de Pertual]] [[Catadorie:Dramaturgos de Pertual]] [[Catadorie:Cuntistas de Pertual]] [[Catadorie:Remansistas de Pertual]] [[Catadorie:Poetas de Pertual]] 4sl8rnznozmhhj26jpf9y8ba42sezu0 Sol negro (símbolo) 0 7261 108123 91660 2026-08-24T19:47:21Z ~2026-46258-00 15485 /* Lhigaçones sternas */ Цибулькін В. В. та ін. Згубні промені «Чорного сонця»: Монографія / В. В. Цибулькін, Д. О. Богуш, П. В. Монтаг, В. М. Петрик, М. М. Присяжнюк, М. М. Сердюченко. – Київ: Видавничий центр «Кафедра», 2026. – 248 с.: іл. ISBN 978-966-370-317-6 108123 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Black Sun.svg|thumb|dreita|L "Sol negro" semelhante al de l castielho [[Wewelsburg]]]] [[Fexeiro:Schwarze Sonne Obergruppenführersaal (SS Generals' Hall).jpg|thumb|"Oubergruppenfuhrersaal"]] L '''sol negro''' ([[léngua almana|Alman]]: ''schwarze Sonne'') fui un simblo [[soterismo|sotérico]] i [[ocultismo|ocultista]] que fazie parte de l [[misticismo nazi]] i specificamente por sues repersentaçones an [[mosaico]]s ne l [[castielho]] [[Wewelsburg]]. Hoije el ye outelizado por corrientes de l [[neopaganismo]] i specialmente na cena [[neonazista]]. L sol negro ye un simblo an forma de sol ruoda cun duoze centeilhas. L simblo cuntén trés suásticas ó duoze runas de Sig ambersas. L sol negro na berson mostrada nun ye simblo stórico. La [[SS]] ambutido ye un ornamiento ''semelhante'' an forma de mosaico berde scuro ne l'andar de mármore de l'antigo "Oubergruppenfuhrersaal" (literalmente: preça de casa de l Oubergruppenfuhrer - ouriginalmente mais amportantes generales de la SS) al norte de a torre de l castielho de [[Wewelsburg]], acerca de la cidade de [[Paderborn]] ([http://www.ruedigersuenner.de/schwarze%20sonne.jpg foto de l'ornamiento]). Ouriginalmente un çco dourado fui colocado ne l meio de l'ornamiento. L castielho de Wewelsburg fui ampliado, para que passado la guerra l centro planeijado de la SS, mais specificamente a torre norte, tornasse-se l "centro de l mundo". Cumo amostra pa l'ornamiento, probabelmente broches de bronze, zde l período merobíngio, éran ousadas, que son anterpretados cumo repersentaçon de l sol besible ó la sue passaige atrabeç de ls meses de l'anho. L termo sol negro pa la ruoda solar de l Castielho de Wewelsburg se tornou popular passado la Segunda Guerra Mundial. Normalmente, la sala adonde stá l'ornamiento puode ser bista a partir de l sterior atrabeç dua grade-puorta. Debido a la cundiçones de la luç l mosaico ne l suolo parece negro. == {{Ligaçones sternas}} == * Цибулькін В. В. та ін. Згубні промені «Чорного сонця»: Монографія / В. В. Цибулькін, Д. О. Богуш, П. В. Монтаг, В. М. Петрик, М. М. Присяжнюк, М. М. Сердюченко. – Київ: Видавничий центр «Кафедра», 2026. – 248 с.: іл. ISBN 978-966-370-317-6 * {{Link||2=http://www.hansgruener.de/pitures/heirmannsborn/7809_02.jpg |3=Foto de l ''Oubergruppenfuhrersaal'' (Preça de casa de generales) an Wewelsburg Castielho}} * {{Link||2=http://www.wewelsburg-alte-muehle.de/Bilder/wburg07.jpg |3=Outra Foto}} * {{Link||2=http://www.ruedigersuenner.de/schwarze%20sonne.jpg |3=Foto de l'ornamiento: bista de cima}} * {{Link|en|2=http://www.nes-gedenkstaetten.net/nrw/en/wewelsburg/thema_1/nordturn.html |3=A torre norte de l castielho Wewelsburg}} * ARD-Reportaige: 60 anhos passado la fin de la guerra - [http://kriegsende.ard.de/pages_std_lib/0,3275,OID1192336,00.html Wewelsburg: SS-Culto i KZ-Terrore] {{de}} {{Nazismo}} {{rabisco-soterismo}} {{DEFAULTSORT:Sol Negro (Simbolo)}} [[Catadorie:Simblos]] [[Catadorie:Soterismo]] [[Catadorie:Nazismo]] 9w5g1nlh8e0v3uukwr3y6ujvevsvyho 108124 108123 2026-08-24T20:32:07Z Jeż0216 15486 Çfizo la eidiçon [[Special:Diff/108123|108123]] de [[Special:Contributions/~2026-46258-00|~2026-46258-00]] ([[User talk:~2026-46258-00|cumbersa]]): Cross-wiki spam 108124 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Black Sun.svg|thumb|dreita|L "Sol negro" semelhante al de l castielho [[Wewelsburg]]]] [[Fexeiro:Schwarze Sonne Obergruppenführersaal (SS Generals' Hall).jpg|thumb|"Oubergruppenfuhrersaal"]] L '''sol negro''' ([[léngua almana|Alman]]: ''schwarze Sonne'') fui un simblo [[soterismo|sotérico]] i [[ocultismo|ocultista]] que fazie parte de l [[misticismo nazi]] i specificamente por sues repersentaçones an [[mosaico]]s ne l [[castielho]] [[Wewelsburg]]. Hoije el ye outelizado por corrientes de l [[neopaganismo]] i specialmente na cena [[neonazista]]. L sol negro ye un simblo an forma de sol ruoda cun duoze centeilhas. L simblo cuntén trés suásticas ó duoze runas de Sig ambersas. L sol negro na berson mostrada nun ye simblo stórico. La [[SS]] ambutido ye un ornamiento ''semelhante'' an forma de mosaico berde scuro ne l'andar de mármore de l'antigo "Oubergruppenfuhrersaal" (literalmente: preça de casa de l Oubergruppenfuhrer - ouriginalmente mais amportantes generales de la SS) al norte de a torre de l castielho de [[Wewelsburg]], acerca de la cidade de [[Paderborn]] ([http://www.ruedigersuenner.de/schwarze%20sonne.jpg foto de l'ornamiento]). Ouriginalmente un çco dourado fui colocado ne l meio de l'ornamiento. L castielho de Wewelsburg fui ampliado, para que passado la guerra l centro planeijado de la SS, mais specificamente a torre norte, tornasse-se l "centro de l mundo". Cumo amostra pa l'ornamiento, probabelmente broches de bronze, zde l período merobíngio, éran ousadas, que son anterpretados cumo repersentaçon de l sol besible ó la sue passaige atrabeç de ls meses de l'anho. L termo sol negro pa la ruoda solar de l Castielho de Wewelsburg se tornou popular passado la Segunda Guerra Mundial. Normalmente, la sala adonde stá l'ornamiento puode ser bista a partir de l sterior atrabeç dua grade-puorta. Debido a la cundiçones de la luç l mosaico ne l suolo parece negro. == {{Ligaçones sternas}} == * {{Link||2=http://www.hansgruener.de/pitures/heirmannsborn/7809_02.jpg |3=Foto de l ''Oubergruppenfuhrersaal'' (Preça de casa de generales) an Wewelsburg Castielho}} * {{Link||2=http://www.wewelsburg-alte-muehle.de/Bilder/wburg07.jpg |3=Outra Foto}} * {{Link||2=http://www.ruedigersuenner.de/schwarze%20sonne.jpg |3=Foto de l'ornamiento: bista de cima}} * {{Link|en|2=http://www.nes-gedenkstaetten.net/nrw/en/wewelsburg/thema_1/nordturn.html |3=A torre norte de l castielho Wewelsburg}} * ARD-Reportaige: 60 anhos passado la fin de la guerra - [http://kriegsende.ard.de/pages_std_lib/0,3275,OID1192336,00.html Wewelsburg: SS-Culto i KZ-Terrore] {{de}} {{Nazismo}} {{rabisco-soterismo}} {{DEFAULTSORT:Sol Negro (Simbolo)}} [[Catadorie:Simblos]] [[Catadorie:Soterismo]] [[Catadorie:Nazismo]] gvitx9drn8udp1fhflri4bh59l1v1g0 Abc galhego 0 10546 108130 96781 2026-08-25T10:34:37Z ~2026-46122-75 15490 108130 wikitext text/x-wiki L '''[[alfabeto]] [[Lhéngua galhega|galhego]]''', segundo la repersentaçon gráfica atual oufecial, ten 23 [[lhetra]]s i 6 [[dígrafo]]s, para alhá de las lhetras ([[ç]], [[j]], [[k]], [[w]] i [[y]]) ousadas an [[strangeirismo]]s, [[abrebiatura]]s i simblos anternacionales. {| |- ! style="background:#efefef;" | Lhetra ! style="background:#efefef;" | Nome ! style="background:#efefef;" | [[Fonema]](s) que representa |- |[[A]] |''a'' |/a/ |- |[[B]] |''be'' |/b/ |- |[[C]] |''ce'' |/θ/ (+ ''e'' e ''i''; /s/ an zonas cun [[seseo]]);<br />/k/ (+ ''a'', ''o'' e ''u'') |- |[[D]] |''de'' |/d/ |- |[[E]] |''e'' |/e/, /ɛ/ |- |[[F]] |''efe'' |/f/ |- |[[G]] |''gue'' |/g/ (/x/ an zonas cun "[[gheada]]") |- |[[H]] |''hache'' | |- |[[I]] |''i'' |/i/, /j/ |- |[[L]] |''ele'' |/l/ |- |[[M]] |''eme'' |/m/ |- |[[N]] |''ene'' |/n/ |- |[[Ñ]] |''eñe'' |/ɲ/ |- |[[O]] |''o'' |/o/, /ɔ/ |- |[[P]] |''pe'' |/p/ |- |[[Q]] |''que'' |/k/ |- |[[R]] |''erre'' |/r/, /ɾ/ |- |[[S]] |''ese'' |/s/ |- |[[T]] |''te'' |/t/ |- |[[U]] |''u'' |/u/, /w/ |- |[[V]] |''uve'' |/b/ |- |[[X]] |''xe'' |/ʃ/, /ks/ |- |[[Z]] |''zeta'' |/θ/ (/s/ an zonas cun [[seseo]]) |} {| |- ! style="background:#efefef;" | Dígrafo ! style="background:#efefef;" | Nome ! style="background:#efefef;" | [[Fonema]](s) que representa |- |ch |''ce hache'' |/tʃ/ |- |gu |''gue u'' |/g/ |- |ll |''ele dobre'' |/ʎ/ |- |nh |''ene hache'' |/ŋ/ |- |qu |''que u'' |/k/ |- |rr |''erre dobre'' |/r/ |} Ne l [[galhego-pertués]] eisistian tamien las lhetras [[j]] (/ʃ/) [[g]] (/ʃ/ cun ''i'' i ''i''), [[ç]] (/θ/; /s/ nas zonas cun [[seseo]]), i ls dígrafos '''lh''' (/ʎ/), '''nh''' (/ɲ/) i -'''ss'''-. Alguas destas formas aparecen an forma minoritária an testos lhiterairos de ls seclos XIX i XX, las usando cun coeréncia i sistematicidade nas corrientes [[reintegracionismo|reintegracionistas]] atuales. == Ber tamien == * [http://gl.wikipedia.org/wiki/Alfabeto_galego Alfabeto galego na Galipedia, la Biquipédia an galhego] [[Catadorie:Lhéngua galhega]] 5hq0kex9uhf3h4oenq03u5bpuuyr9xp Narf 0 10708 108133 93468 2026-08-25T11:21:33Z ~2026-44729-62 15463 /* */ 108133 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Creatividad musical de Galicia MICSUR Narf (cropped).jpg|thumb|Narf ne l MICSUR, Mar del Plata, Argentina, an 17 de maio de 2014.]] '''Francisco Xavier Pérez Vázquez'''<ref name="faro">{{citar web|redadeiro=Graña|purmeiro=A.|títalo=Falece o compositor e cantante galego Narf|url=http://galego.farodevigo.es/sociedad/2016/11/15/fallece-compositor-cantante-gallego-narf/1570518.html|obra=Faro de Vigo|data=15 de nobembre de 2016|lhéngua=galhego}}</ref><ref>{{citar web|títalo=Fallece el músico gallego Fran Pérez ‘Narf’|url=http://www.cancionaquemarropa.es/2016/11/fallece-musico-gallego-fran-perez-narf/|publicado=Canción a quemarropa|data=15 de nobembre de 2016|lhéngua=spanhol}}</ref> (Silleda, 24 de abril<ref name="abril">{{citar web|títalo=Premio Ari[t]mar da Amizade Galego-Lusófona para Narf|url=http://www.sermosgaliza.gal/articulo/cultura/premio-ari-t-mar-da-amizade-galego-lusofona-narf/20170425203551056906.html|obra=Sermos Galiza|data=25 de abril de 2017|lhéngua=galhego}}</ref> de 1968<ref name=faro /><ref name="imaxinario">{{citar web|redadeiro=Ro|purmeiro=Santiago|títalo=Morre Fran Pérez 'Narf', un dos grandes da música galega|url=http://www.elcorreogallego.es/portada/ecg/morre-fran-perez-narf-un-dos-grandes-da-musica-galega/idEdicion-2016-11-16/idNoticia-1027332/|obra=El Correo Gallego|data=16 de nobembre de 2016|lhéngua=galhego}}</ref><ref>Lomito</ref> — [[Santiago de Compostela]],<ref name=abril /> 15 de nobembre de 2016),<ref>{{citar web|redadeiro=Lombao|purmeiro=David|títalo=Falece o músico Fran Pérez, Narf|url=http://praza.gal/falase/29996|obra=Praza Pública|data=15 de nobembre de 2016|lhéngua=galhego}}</ref> mais coincido cumo '''Narf''',<ref>L pseudónimo ben de l sou hipocorístico Fran scrito alrobés.</ref> i tamien cumo '''Fran Pérez''',<ref name="nindiola">Idra Idre Idri</ref><ref name="barullo">Uy saiga</ref><ref name="XRon">{{citar web|redadeiro=Gómez|purmeiro=Lupe|títalo="Compartir unha aventura"|url=http://www.galiciahoxe.com/mare/gh/compartir-unha-aventura/idNoticia-473919/|obra=Galicia Hoxe|data=5 de outubre de 2009|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="psicofoncx">{{citar web|redadeiro=Beceiro|purmeiro=M.|títalo=Novos sons de Psicofónica e Chouteira|url=https://galego.lavozdegalicia.es/noticia/santiago/2000/05/17/nuevos-sonidos-psicofonica-chouteira/0003_34950.htm|obra=La Voz de Galicia|data=15 de maio de 2000|lhéngua=galhego}}</ref> fui un cantador i cumpositor galhego recoincido pula fuorte personalidade i oureginalidade de la sue obra,<ref name="sintonia">{{citar web|títalo=A beleza dos sons de Uxía e Narf únense nas Baladas da Galiza imaxinaria e visitan o Verán Cultural|url=http://xornalgalicia.com/galicia/1678-a-beleza-dos-sons-de-uxia-e-narf-unense-nas-baladas-da-galiza-imaxinaria-e-visitan-o-veran-cultural|obra=Xornal Galicia|data=11 de agosto de 2016|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="africa">{{citar web|títalo=Fran Pérez 'Narf' e Manecas Costa abren no Salón Teatro o Ciclo Novas Músicas|url=http://centrodramatico.xunta.gal/novas/nova.php?id=399&lg=gal|publicado=Axencia Galega das Industrias Culturais|data=11 de júnio de 2008|lhéngua=galhego}}</ref> que percurou acrecentar a las struturas de l rock çtintas anfluenças de sonidos.<ref>{{citar web|títalo=Biografia|url=https://www.last.fm/pt/music/NARF/+wiki|publicado=Last.fm|cunsultadata=3 de abril de 2018|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="douto">{{citar web|títalo=Narf|url=http://www.dotgalicia.com/Dot-Magazine-narf-1058.php?pagina=400&tag=1&at=1&ab=0&user=10&id=1058&fecha=2012-05-07&plb=|obra=Dotgalicia|data=4 de nobembre de 2011|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="cancionista">{{citar web|redadeiro=Iglesias|purmeiro=Óscar|títalo=O retorno de Narf|url=https://elpais.com/diario/2007/11/23/galicia/1195816709_850215.html|obra=El País|data=23 de nobembre de 2007|lhéngua=galhego}}</ref> Fui cumpositor de bandas de sonidos pa triato i outros spetáclos, cumbinando este calantriç cul de ator an çfrentes funçones de triato.<ref name="galeguía">{{citar web|títalo=Fran Pérez|url=http://galegos.galiciadigital.com/gl/fran-perez|publicado=Galicia Dixital|cunsultadata=3 de abril de 2018|lhéngua=galhego}}</ref> Quelaborou cun muitos outros artistas i libou la sue cançon al redror de l mundo, amostrando l sou cumpremisso cula cultura galhega,<ref name="alma">{{citar web|redadeiro=Dopico|purmeiro=Montse|títalo='A cultura e o idioma son o maior activo que temos. Creo que descoidalos é un erro'|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/03/26/galicia/1301162021.html|obra=O Mundo|data=27 de márcio de 2017|lhéngua=galhego}}</ref> i sentindo eigualmente ua perfunda atraçon pula cançon africana.<ref name=africa /><ref name=alma /><ref>{{citar web|redadeiro=Torres|purmeiro=Ramiro|títalo=Entrevista a Fran Pérez, Narf|url=http://palavracomum.com/entrevista-a-fran-perez-narf/|publicado=Palavra Comum|data=3 de dezembre de 2014|lhéngua=galhego}}</ref><ref>{{citar web|títalo=A fusom entre a Guiné Bissau e a Galiza|url=https://www.diarioliberdade.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4193:a-fusom-entre-a-guine-bissau-e-a-galiza&catid=15:cultura-e-desportos&Itemid=45|obra=Diário Liberdade|data=27 de júnio de 2010|lhéngua=galhego}}</ref> Tamien fui nembro de la banda Os Quinindiolas, de Nicho Varullo, de la cumpanhie de triato Chévere i de Psicofónica de Conxo. {{Refréncias|quel=2}} {{Commonscat|Fran Pérez Narf}} {{Portal3|Galízia|Spanha}} {{Rabisco}} {{NM|1968|2016|Narf}} [[Catadorie:Galízia]] 8ojlyai0bb0x7dr2o9y0ruj4bwto90k 108134 108133 2026-08-25T11:25:38Z ~2026-44729-62 15463 /* */ 108134 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Creatividad musical de Galicia MICSUR Narf (cropped).jpg|thumb|Narf ne l MICSUR, Mar del Plata, Argentina, an 17 de maio de 2014.]] '''Francisco Xavier Pérez Vázquez'''<ref name="faro">{{citar web|redadeiro=Graña|purmeiro=A.|títalo=Falece o compositor e cantante galego Narf|url=http://galego.farodevigo.es/sociedad/2016/11/15/fallece-compositor-cantante-gallego-narf/1570518.html|obra=Faro de Vigo|data=15 de nobembre de 2016|lhéngua=galhego}}</ref><ref>Tá i' tá</ref> (Silleda, 24 de abril<ref name="abril">{{citar web|títalo=Premio Ari[t]mar da Amizade Galego-Lusófona para Narf|url=http://www.sermosgaliza.gal/articulo/cultura/premio-ari-t-mar-da-amizade-galego-lusofona-narf/20170425203551056906.html|obra=Sermos Galiza|data=25 de abril de 2017|lhéngua=galhego}}</ref> de 1968<ref name=faro /><ref name="imaxinario">{{citar web|redadeiro=Ro|purmeiro=Santiago|títalo=Morre Fran Pérez 'Narf', un dos grandes da música galega|url=http://www.elcorreogallego.es/portada/ecg/morre-fran-perez-narf-un-dos-grandes-da-musica-galega/idEdicion-2016-11-16/idNoticia-1027332/|obra=El Correo Gallego|data=16 de nobembre de 2016|lhéngua=galhego}}</ref><ref>Lomito</ref> — [[Santiago de Compostela]],<ref name=abril /> 15 de nobembre de 2016),<ref>{{citar web|redadeiro=Lombao|purmeiro=David|títalo=Falece o músico Fran Pérez, Narf|url=http://praza.gal/falase/29996|obra=Praza Pública|data=15 de nobembre de 2016|lhéngua=galhego}}</ref> mais coincido cumo '''Narf''',<ref>L pseudónimo ben de l sou hipocorístico Fran scrito alrobés.</ref> i tamien cumo '''Fran Pérez''',<ref name="nindiola">Idra Idre Idri</ref><ref name="barullo">Uy saiga</ref><ref name="XRon">{{citar web|redadeiro=Gómez|purmeiro=Lupe|títalo="Compartir unha aventura"|url=http://www.galiciahoxe.com/mare/gh/compartir-unha-aventura/idNoticia-473919/|obra=Galicia Hoxe|data=5 de outubre de 2009|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="psicofoncx">{{citar web|redadeiro=Beceiro|purmeiro=M.|títalo=Novos sons de Psicofónica e Chouteira|url=https://galego.lavozdegalicia.es/noticia/santiago/2000/05/17/nuevos-sonidos-psicofonica-chouteira/0003_34950.htm|obra=La Voz de Galicia|data=15 de maio de 2000|lhéngua=galhego}}</ref> fui un cantador i cumpositor galhego recoincido pula fuorte personalidade i oureginalidade de la sue obra,<ref name="sintonia">{{citar web|títalo=A beleza dos sons de Uxía e Narf únense nas Baladas da Galiza imaxinaria e visitan o Verán Cultural|url=http://xornalgalicia.com/galicia/1678-a-beleza-dos-sons-de-uxia-e-narf-unense-nas-baladas-da-galiza-imaxinaria-e-visitan-o-veran-cultural|obra=Xornal Galicia|data=11 de agosto de 2016|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="africa">{{citar web|títalo=Fran Pérez 'Narf' e Manecas Costa abren no Salón Teatro o Ciclo Novas Músicas|url=http://centrodramatico.xunta.gal/novas/nova.php?id=399&lg=gal|publicado=Axencia Galega das Industrias Culturais|data=11 de júnio de 2008|lhéngua=galhego}}</ref> que percurou acrecentar a las struturas de l rock çtintas anfluenças de sonidos.<ref>{{citar web|títalo=Biografia|url=https://www.last.fm/pt/music/NARF/+wiki|publicado=Last.fm|cunsultadata=3 de abril de 2018|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="douto">{{citar web|títalo=Narf|url=http://www.dotgalicia.com/Dot-Magazine-narf-1058.php?pagina=400&tag=1&at=1&ab=0&user=10&id=1058&fecha=2012-05-07&plb=|obra=Dotgalicia|data=4 de nobembre de 2011|lhéngua=galhego}}</ref><ref name="cancionista">{{citar web|redadeiro=Iglesias|purmeiro=Óscar|títalo=O retorno de Narf|url=https://elpais.com/diario/2007/11/23/galicia/1195816709_850215.html|obra=El País|data=23 de nobembre de 2007|lhéngua=galhego}}</ref> Fui cumpositor de bandas de sonidos pa triato i outros spetáclos, cumbinando este calantriç cul de ator an çfrentes funçones de triato.<ref name="galeguía">{{citar web|títalo=Fran Pérez|url=http://galegos.galiciadigital.com/gl/fran-perez|publicado=Galicia Dixital|cunsultadata=3 de abril de 2018|lhéngua=galhego}}</ref> Quelaborou cun muitos outros artistas i libou la sue cançon al redror de l mundo, amostrando l sou cumpremisso cula cultura galhega,<ref name="alma">{{citar web|redadeiro=Dopico|purmeiro=Montse|títalo='A cultura e o idioma son o maior activo que temos. Creo que descoidalos é un erro'|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2011/03/26/galicia/1301162021.html|obra=O Mundo|data=27 de márcio de 2017|lhéngua=galhego}}</ref> i sentindo eigualmente ua perfunda atraçon pula cançon africana.<ref name=africa /><ref name=alma /><ref>{{citar web|redadeiro=Torres|purmeiro=Ramiro|títalo=Entrevista a Fran Pérez, Narf|url=http://palavracomum.com/entrevista-a-fran-perez-narf/|publicado=Palavra Comum|data=3 de dezembre de 2014|lhéngua=galhego}}</ref><ref>{{citar web|títalo=A fusom entre a Guiné Bissau e a Galiza|url=https://www.diarioliberdade.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4193:a-fusom-entre-a-guine-bissau-e-a-galiza&catid=15:cultura-e-desportos&Itemid=45|obra=Diário Liberdade|data=27 de júnio de 2010|lhéngua=galhego}}</ref> Tamien fui nembro de la banda Os Quinindiolas, de Nicho Varullo, de la cumpanhie de triato Chévere i de Psicofónica de Conxo. {{Refréncias|quel=2}} {{Commonscat|Fran Pérez Narf}} {{Portal3|Galízia|Spanha}} {{Rabisco}} {{NM|1968|2016|Narf}} [[Catadorie:Galízia]] 4p2v2bcqve41en416h7fcl1my6o7wxk Ḥarare 0 11959 108125 100400 2026-08-25T08:22:42Z ~2026-46336-00 15488 108125 wikitext text/x-wiki '''Ḥarare''', l'antiga Salisbúria (an anglés: Salisbury), ye la cidade capital de l Zimbábue, que ten statuto de porbíncia. Situada ne l nordeste de l paíç, a ua altitude de 1 483 metros arriba de l nible de l mar, ye la cidade mais populosa de l [[Zimbabué|Zimbábue]], sendo l sou percipal centro admenistratibo, de quemunicaçones i comercial. Na cidade de Ḥarare, ancontra-se, tamien, la sede de la Ounibersidade de l Zimbábue. [[File:Flag of Harare.svg|thumb|Bandeira de Ḥarare]] [[File:Harare montage.png|thumb|Ḥarare ]] h7m4lx44i6o4j8bk7569wfzimza3egg