Biquipédia mwlwiki https://mwl.wikipedia.org/wiki/Biquip%C3%A9dia:P%C3%A1igina_percipal MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Multimédia Special Cumbersa Outelizador(a) Cumbersa outelizador(a) Biquipédia Cumbersa Biquipédia Fexeiro Cumbersa fexeiro Biqui Cumbersa Biqui Modelo Cumbersa modelo Ajuda Cumbersa ajuda Catadorie Cumbersa catadorie Portal Cumbersa portal TimedText TimedText talk Módulo Cumbersa módulo Evento Evento Discussão Staçon Colégio 0 7215 108434 91596 2026-09-12T17:12:39Z ~2026-46122-75 15490 108434 wikitext text/x-wiki {{Anfo/Staçon 2 |nome = Coleijo |quelor = gren |títalo_quelor = white |tamanho = |eimaige = Estaçon de Coleijo.JPG |eimaige-lhegenda = Staçon de l metro de Coleijo |eimaige-tamanho = |pitograma = |lhegenda_pic = |uso_atual = [[Staçon de metro]] |admenistraçon = [[Metro Riu]] |lhinha = {{Berde|'''Lhinha 2'''}} |plataformas = Lhaterales |código = |sigla = CLG |posiçon = Eilebado |capacidade = |mobimiento_anho = 2011 |mobimiento_pas = 11.000<ref>http://www.metrorio .com.br/stacoes_lhinha2_colegio.htn</ref> |serbícios ={{SES}} {{SAD}} {{BIC}} <!-- Anformaçones de la Bie --> |bitola = Bitola ancha(1.6n) eiletrificada |alimentaçon = 3° trilho(750B<sub>c</sub>) <!-- Anformaçones stóricas--> |nome-antigo = <!-- ó nomes antigos se houbir mais dun nome --> |einouguraçon = |einouguraçon_edatual = |fechamiento = <!-- lhocalizaçon--> |lhatd=22 |lhatn=50 |lhats=33.89|lhatNS=S |lhongd=43 |lhongn=20 |lhongs=2.55 |lhongEW=L |scala=1500 |mapa_alfinete = Centro-Zona-Norte-Zona-Sul-Riu |mapa_alfinete_nome = |mapa_alfinete_lhegenda = Lhocalizaçon de l'estaçon Coleijo |andereço = |lhocalizaçon = <!-- prencher solamente quando l campo andereço nun fur prenchido --> <!-- caixas de sucessones--> |sentido-antes1 = Sentido Pabuna |sentido-depois1 = Sentido Stácio/Botafogo |staçon-antes1 = [[Staçon Coneilho Nieto|Coneilho Nieto]] |staçon-depois1 = [[Staçon Irajá|Irajá]] |staçon-meio1 = |quelor-caixa1 = gren }} '''Staçon Coleijo''' i ua estaçon de metro de l [[Riu de Janeiro (cidade)|Riu de Janeiro]]. Einougurada an [[1998]], la custruçon de la staçon de l Metro an Coleijo cumprendiu tamien l'anstalaçon dua quadra sportiba i de brinquedos pa las ninos, cumo an outras staçones de la lhinha 2, criando ua nuoba forma d'antegraçon de ls moradores de la ária al Metro, rebitalizando la ária. ==Acessos== Ls 2 acessos de la staçon se chaman ''Strada de l Barro Burmeilho'' i ''Estrada de l Coleijo''. {{Refréncias}} == {{Lhigaçones sternas}} == * {{Lhink||2=http://oupenstretmap.org/?lhat=-22.84264&lhon=-43.33471&zon=17&lhayers=B000FTF |3=Mapa de las cercanias de la staçon Coleijo ne l OupenStretMap}} {{MetróRJ}} {{rabisco-metro}} {{Portal3|Riu de Janeiro}} {{DEFAULTSORT:Colegio}} [[Catadorie:Staçones de l Metro de l Riu de Janeiro|Coleijo]] 9obgh1rigmh6sqpush2l6tf5tmylrrm 108435 108434 2026-09-12T18:10:27Z ~2026-46122-75 15490 /* Lhigaçones sternas */ 108435 wikitext text/x-wiki {{Anfo/Staçon 2 |nome = Coleijo |quelor = gren |títalo_quelor = white |tamanho = |eimaige = Estaçon de Coleijo.JPG |eimaige-lhegenda = Staçon de l metro de Coleijo |eimaige-tamanho = |pitograma = |lhegenda_pic = |uso_atual = [[Staçon de metro]] |admenistraçon = [[Metro Riu]] |lhinha = {{Berde|'''Lhinha 2'''}} |plataformas = Lhaterales |código = |sigla = CLG |posiçon = Eilebado |capacidade = |mobimiento_anho = 2011 |mobimiento_pas = 11.000<ref>http://www.metrorio .com.br/stacoes_lhinha2_colegio.htn</ref> |serbícios ={{SES}} {{SAD}} {{BIC}} <!-- Anformaçones de la Bie --> |bitola = Bitola ancha(1.6n) eiletrificada |alimentaçon = 3° trilho(750B<sub>c</sub>) <!-- Anformaçones stóricas--> |nome-antigo = <!-- ó nomes antigos se houbir mais dun nome --> |einouguraçon = |einouguraçon_edatual = |fechamiento = <!-- lhocalizaçon--> |lhatd=22 |lhatn=50 |lhats=33.89|lhatNS=S |lhongd=43 |lhongn=20 |lhongs=2.55 |lhongEW=L |scala=1500 |mapa_alfinete = Centro-Zona-Norte-Zona-Sul-Riu |mapa_alfinete_nome = |mapa_alfinete_lhegenda = Lhocalizaçon de l'estaçon Coleijo |andereço = |lhocalizaçon = <!-- prencher solamente quando l campo andereço nun fur prenchido --> <!-- caixas de sucessones--> |sentido-antes1 = Sentido Pabuna |sentido-depois1 = Sentido Stácio/Botafogo |staçon-antes1 = [[Staçon Coneilho Nieto|Coneilho Nieto]] |staçon-depois1 = [[Staçon Irajá|Irajá]] |staçon-meio1 = |quelor-caixa1 = gren }} '''Staçon Coleijo''' i ua estaçon de metro de l [[Riu de Janeiro (cidade)|Riu de Janeiro]]. Einougurada an [[1998]], la custruçon de la staçon de l Metro an Coleijo cumprendiu tamien l'anstalaçon dua quadra sportiba i de brinquedos pa las ninos, cumo an outras staçones de la lhinha 2, criando ua nuoba forma d'antegraçon de ls moradores de la ária al Metro, rebitalizando la ária. ==Acessos== Ls 2 acessos de la staçon se chaman ''Strada de l Barro Burmeilho'' i ''Estrada de l Coleijo''. {{Refréncias}} == {{Lhigaçones sternas}} == * {{Link||2=http://oupenstretmap.org/?lhat=-22.84264&lhon=-43.33471&zon=17&lhayers=B000FTF |3=Mapa de las cercanias de la staçon Coleijo ne l OupenStretMap}} {{MetróRJ}} {{rabisco-metro}} {{Portal3|Riu de Janeiro}} {{DEFAULTSORT:Colegio}} [[Catadorie:Staçones de l Metro de l Riu de Janeiro|Coleijo]] lig7cbwi9n4bymt2tr9upwfuvi8lgkf Espinela 0 7238 108432 98958 2026-09-12T14:05:01Z ~2026-46122-75 15490 /* Ocorréncia i çtribuiçon */ 108432 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Spinel2.jpg|thumb|dreita|250px|Spinela.]] Las '''spinelas''' ó '''spinélios''', custituen un grupo de [[mineral|minerales]] que [[cristal]]izan ne l [[sistema cúbico]], cun [[hábito cristalino|hábito]] [[otaédrico]]. La sue fórmula giral ye (X)(Y)<sub>2</sub>[[Ouxigénio|L]]<sub>4</sub>, adonde X repersenta [[cation|cationes]] qu'acupan posiçones tetraédricas i Y cationes qu'acupan posiçones otaédricas. Cationes dibalentes, tribalentes i tetrabalentes puoden acupar las posiçones X i Y, ancluindo [[magnésio]], [[zinco]], [[fierro]], [[manganés]], [[alumínio]], [[crómio]], [[titánio]] i [[silício]]. Ls aniones d'ouxigénio forman ua strutura cúbica. == Alguns minerales de l grupo de las spinelas == * Spinela – MgAl<sub>2</sub>L<sub>4</sub>, que dá l nome al grupo * [[Gahnite]] - ZnAl<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Franklenite]] - (Fe,Mn,Zn)(Fe,Mn)<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Cromite]] - (Fe·Mg)Cr<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Magnetite]] - Fe<sub>3</sub>L<sub>4</sub> * [[Heircenite]] - FeAl<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Ulbospinela]] - TiFe<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Jacobsite]] - MnFe<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Treborite]] - NiFe<sub>2</sub>L<sub>4</sub> * [[Ringwodite]] - SiMg<sub>2</sub>L<sub>4</sub>, un [[polimorfismo (química)|polimorfo]] de [[oulebina]] abundante ne l [[manto]] antre 520 i 660 Km de perfundidade i un mineral ralo an [[meteorito]]s == Ocorréncia i çtribuiçon == La spinela berdadeira ye zde hai mui coincida an alubiones de l [[Sri Lanka]] i an [[calcairo]]s de [[Myanmar|Mianmar]] i [[Tailándia]]. Ye inda splorada ne l [[Tadjiquiston]] i [[Tanzánia]]. Las spinelas giralmente ocorren cumo cristales isómetricos, otaédricos, giralmente [[macla]]de ls. Apersentan [[clibaige (mineralogie)|clibaige]] otaédrica amperfeita i [[fratura cuncoidal]]. La sue dureza na [[scala de Mohs]] ye 8, l sou [[peso specífico]] queda antre 3,5 i 4,1 i son trasparientes l'oupacas cun [[brilho]] bítreo la baço. Puoden ser ancolores, mas giralmente ocorren an tones bariados de burmeilho, azul, berde, amarielho, castanho ó negro. Eesiste tamien ua spinela branca, hoije an die zaparecida, que fui ancontrada durante algun tiempo ne l Sri Lanka. Las spinelas burmeilhas i trasparientes son chamadas de spinelas-rubis ó rubis-balas i éran muitas bezes cunfundidas cun berdadeiros [[rubi]]s na antiguidade. La palabra ''balas'' deriba de Balascia, l nome antigo de [[Badakhshan]], ua region na Ásia central situada ne l bal superior de l [[riu Kokcha]], un de ls percipales afluentes de l [[riu Oxus]]. La spinela amarielha ye chamada rubicela i l'espinela de manganés de quelor bioleta almandina. La spinela puode ser ancontrada an [[peinha metamórfica|peinhas metamórficas]] i tamien cumo mineral primairo an peinhas básicas, pus an [[magma]]s deste tipo aauséncia d'alcalis nun permite la formaçon de [[feldspato]]s, i qualquiera óxido d'alumínio persente formará [[corindon]] ó cumbinar-se-á cun magnésia para formar spinela. Ye por este motibo que muitas bezes l rubi i las spinelas son ancontrados juntos. == Stória de la spinela cumo gema == Muitos [[rubi]]s, famosos por se acháren ancrustados an corona de la rialeza son, na berdade, spinelas. La mais famosa ye la 'Black Prince's Ruby', ua spinela de 170 [[quilate]]s, dun burmeilho magnífico, qu'adorna la corona amperial de l stado antre las jóias de la corona británica. [[Anrique B]] chegou l'usá-lo ne l sou capacete de batailha. L rubi de [[Timur]], ua gema burmeilha de 352 quilates, atualmente propiadade de la [[Reina Eilizabeth II]], ten la marca d'alguns amperadores que l possuíran antes, cunferindo-le inegable prestígio. An Mianmar, adonde son ancontradas alguas de las quelores mais çlumbrantes de spinelas, esta gema fui classeficada cumo ua spece çtinta de l rubi an [[1587]]. Noutros países la cunfuson cul rubi mantebe-se por cientos d'anhos. [[Fexeiro:Spinel.jpg|thumb|squierda|250px|Cristales de spinela nua matriç de [[mármore]] i [[calcita]].]] Apreciada atualmente pula sue própia natureza, la spinela ye ua de las piedras preciosas preferidas de ls negociantes i colecionadores de [[gema (mineralogie)|gemas]] debido al sou brilho, dureza i al ancho spetro de quelores çlumbrantes. Ten antresse particular, ua bariadade quelor-de-rosa caliente, bíbido, cun laibos laranja, splorada nas minas de Mianmar l que le dá caratelísticas únicas cumo gema. La spinela aparece tamien an tones azules i ye, anton, zeignada cumo spinela de [[cobalto]], sendo estes eisemplares raríssemos. Porque la spinela puode tamien ser porduzida artificalmente an laboratório çtinada a ornamentar anéis cula eimitaçon de la piedra de nacimiento, ye frequente associar-se l nome de spinela al sou fabrico sintético. La spinela ye ua gema resistente, purfeita pa l'andústria de la joalharie. Facetada, l mais de las bezes ye talhada an forma obal ó circular, sendo mui defícel d'ancontrar an tamanhos calibrados dada la sue raridade. == Refréncias == * Der, Howie and Zussman (1966) ''An Antrodution to the Rock Forming Minerals'', Longman, pp.424–433, ISBN 0-582-44210-9 * Shumann, Walter (2006) ''Gemstones of the World'' 3rd eidition, Sterling, pp.116–117. * {{Link||2=http://www.uwgb.edu/dutchs/PETROLGY/Spinel%20Struture.HTM |3=Spinel struture by Steben Dutch}} * {{Link||2=http://www .ptf.ouni-kiel.de/matwis/amat/def_en/kap_2/basics/b2_1_6.html |3=Spinel struture}} {{Portal3|Química}} [[Catadorie:Minerales]] [[Catadorie:Minerales d'alumínio]] [[Catadorie:Óxidos (minerales)]] 5y4lofcp37t5kw8my4uygx9qxxttk77 Aljamiado 0 8214 108433 107165 2026-09-12T17:07:27Z ~2026-46122-75 15490 /* Época mourisca */ 108433 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Aljamiado.png|dreita|miniaturadaimagem|473x473px|Testo aljamiado de l [[Mancebo d'Arébalo]]]] Por '''lhiteratura aljamiada''' antende-se l cunjunto de obras lhiterairas scritas nua [[lhéngua románica]] [[Península Eibérica|peninsular]] cun grafies de l [[alifato]] árabe ó [[alefato]] heibraico. La palabra [[Aljamiado|aljamia]] ben de l [[Língua árabe|árabe]] العجَميَّة, ''al'ajamiyya'', que yera l nome cul que denominában las lhénguas strangeiras. == Çcriçon i eitapas == La scrita aljamiada fui zambolbida por [[Mudéjares]] submetidos a pagar importantes tributos a partir de la cunquista [[Crestianismo|crestiana]] i [[Mouriscos]], puis la populaçon d'ourige [[Eislan|muçulmana]], inda mais an las camadas sociales mais baixas (specialmente camponeses), adotou la lhéngua romance açpuis de quedar an tierras crestianas, mas cunserbaba l [[alfabeto árabe]] por motibos religiosos i pula baloraçon que l [[Eislan]] dá a la [[caligrafie]]. Açpuis de la [[Expulsão dos mouriscos|spulson]] defenitiba deste grupo populacional an [[1609]], la lhiteratura aljamiada se mantubo ne l [[Magrebe]], an l'[[Ouropa]] i ne l [[Ouriente Próssimo|Ouriente Próximo]], adonde fúrun oubrigados a permanecer. Eisísten inclusibe produçones scritas [[Sefardita|sefarditas]] aljamiada ne l alfabeto heibraico i tamien árabes. La maioria de ls scritos aljamiados trátan de assuntos religiosos ó jurídicos. Ne l antanto, tamien produzírun-se testos de criaçon, tanto de [[lhiteratura]] moral, de sabedorie i didática cumo de ficçon an prosa i an berso. La lhiteratura aljamiada puode ser debidida an dues eitapas. La purmeira cumprende zde l seclo XIV, an que screbe-se l purmeiro testo d'amportáncia recoincida, l ''[[Poema de Yuçuf]]''; anté percípios de l seclo XVI, data de la cumbersa forçada de ls muçulmanos, que a partir d'anton fúrun chamados mouriscos. Nesta eitapa, pordúzen-se testos aljamiados an [[Castielha]] i [[Aragon]]. La segunda eitapa cumprendo to l [[seclo XVI]] anté [[1609]], an que produç-se la spulson definitiba de ls mouriscos spanholes. Nesta segunda fase, la scrita aljamiada çloca-se para ser predominante ne l território aragonés. Anfin, deberíemos falar d'ua terceira fase de porduçon aljamiada ne l eisílio, puis las quemunidades [[spanárabes]] i sefarditas cuntinórun a screber an las sues lhénguas románicas ne ls lhugares adonde bírun-se oubrigados a migrar. == Época mudéjar == De la época [[mudéjar]] podemos çtacar, para alhá de l ''[[Poema de Yuçuf]]'', yá amentado, la redaçon de la ''Soma de ls percipales mandamientos i debadamientos de la Lhei i Sunna'', de l [[mufti]] de [[Segóbia]] [[Içe de Gebir]], que data de 1462. Trata-se d'un resumo de lheis, chamadas "lheis de mouros", que terminara nun cuorpo jurídico para la regulaçon de la quemunidade muçulmana mudéjar an Castielha. Finaliza cula spulson de ls mouriscos de Castielha an 1502, data an la que muitos d'eilhes asséntan-se atrabéç de l cundado de [[Medinaceli]] ne ls bales de l [[Jalon]] i [[Jiloca]] a fugir de la represson. Ne l caso [[aragonés]], serie neçairo bolber a la época mudéjar anté 1526, data an la que las lheis de la cumberson forçosa de ls muçulmanos fui puosta an prática tamien para ls mudéjares aragoneses. Çtaca-se la porduçon de l mais amportante scritor aljamiado de l período mudéjar de nome coincido, l [[Mancebo d'Arébalo|Mancebo de Arévalo]], chegado an 1502 a Aragon. Screbiu lhibros de religion muçulmana: ''Tafçira'', ''Sumário'', ''Breve Compêndio'' e ''Calendário'' (títalos an pertués), çcubierto an 2002 por Bernabé Pons. Estas obras fúrun bulgarizadas cun frequéncia por mouriscos aragoneses, cumo amostra un ''Breve Compêndio'' adonde ousserba-se l'anterbençon de [[Baray de Reminyo]],<ref>{{Citation |title=Luis Bernabé Pons, "Nova hipótese sobre a personalidade de Baray de Reminyo" |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/04159396788492623751813/sharq12/sharq12_19.pdf |accessdate=2016-08-19 |archivedate=2009-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205084728/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/04159396788492623751813/sharq12/sharq12_19.pdf }}</ref> alfaqui de [[Cadrete]]. [[Fexeiro:Poema_de_Yusuf.jpg|miniaturadaimagem|260x260px|Manuscrito do ''Poema de Yusuf'']] === L ''Poema de Yuçuf'' === La obra de lhiteratura aljamiada mais amportante de la época [[mudéjar]] ye l ''[[Poema de Yuçuf]]'', scrito por un mourisco aragonés, cujo cuntenido reflete l comentairo a la [[sura]] XII de l [[Alcoron]] (''[[Yusuf (sura)|Sūrat Yusuf]]''), cumpletado cula ''Lenda dourada''. Menéndez Pidal datou-lo ne l seclo XIV i definiu la sue lhéngua cumo [[Aragonés|romance aragonés]]. L testo fala de la stória de [[José (filho de Jacob)|José]] de l [[Génesis]], segundo la berson de l Alcoron. Deste poema apenas cunserbórun-se uns trezentos uitenta bersos. Çtaca-se la sue capacidade para la spresson de momientos de grande [[lhirismo]]. == Época mourisca == [[Fexeiro:ALIFATO-ALJAMIA-MORISCA-PORTUGUESA.jpg|meniaturadaimaige|308x308px|Alifato mourisco, cun base na tabela de David Lopes, an sou lhibro "Testos an Aljamía Pertuesa" 1897]] Ls mouriscos, oubrigados la se cumberter, manténen an pribado la sue religion i questumes. Para nun las perdíren, apoian-se na scrita destes testos nua grafie crítica pa ls crestianos, qu'antentan preserbar la cultura relegiosa, lhegal i lhiterária muçulmana. Antoce, muitos destes códices, siempre manuscritos, ancontrórun-se ne ls lhugares mais recónditos, scondidos antre las paredes dua casa ó anterrados. La maiorie destes testos ténen-se çcubierto al fazer obras nun eidifício ó de jeito casual, cumo l ''Poema de Yusuf'', que fui achado nua caberna. L'atebidade centra-se nas comarcas oucidentales de Aragon: [[Calatayud]], [[Tarazona]], [[Daroca]], ... Screben-se testos de to tipo: Lhendas bíblicas: ''Stória de Ayud'' ([[Job]]), ''Racontamiento de Sulayman'' ([[Salomon]]), ''Lhenda de Musa'' ([[Moisés]]), ''Stória de l sacrifício de Ismail'', ó la lhenda de Yusuf (José, filho de [[Jacó]]), i que retoma esta stória para cuntar l'ancuontro de José i Jacó passado uito décadas d'auséncia. Fui eiditada an [[1888]] por Guillén Robles i data de la purmeira metade de l XBI. Tamien ancontramos stórias de la bida de [[Isa (profeta)|'Isa]] ([[Jasus]]): ''Nacimiento de 'Isa i de l filho dua bielha'', ''Stória qu'acunteciu na época de 'Isa'' ó ''Jasus ressucita Sin, filho de Noé''. Outro ciclo abundante narra passaiges de la bida i milagres de [[Maomé]]. Ne l ámbito pagon, segue biba antre ls mouriscos la figura de [[Alexandre, l Grande]], cumo reflete l ''Recontamiento de l rei Alisandere''. Ancontramos tamien la tentatiba de preserbar la épica de ls purmeiros anhos de l Eislon, qu'abunda an eipisódios marabilhosos. Cabe çtacar-se l ''Lhibro de las batailhas'', la ''Lhenda de l'alcácer d'ouro i la stória de l dragon cun Eilhi ibnu abi Talib'', la ''Lhenda de Eilhi ibnu abi Talib i las quarenta donzelas'', la "Lhenda de la muorte de Bilel ibnu Hamemah, pregoeiro de l ''annabi Muhamad" (profeta Maomé) ó la ''Lhenda de la cumberson de Omar''.'' Outro grupo de testos l cumprenden itinerairos ó guias de biaige cuja finalidade era ajudar ne l camino de l'eisílio als mouriscos spanholes, cumo l ''Itinerário de la Spanha la Turquie'' ó ls ''Abisos pa l caminante''. Tamien se screbírun tratados sotéricos, cumo l ''Lhibro de ls suonhos'' i l ''Lhibro de ls ditos marabilhosos'', que cuntén to suorte de cunjuros, sortilégios i fórmulas çtinadas a l'adebinaçon. Ambora la porduçon de prosa de fiçon nun ye dominante, podemos assinalar alguas obras, cumo l ''Recontamiento de Al-Miqdád i Al-Mayása'', eiditada por [[Alberto Montaner Fruitos]] an 1988, que ye un eimaginatiba romance d'abinturas. Outras obras son ''L banho de Zarieb'', ''Lhenda de la donzela Arcayona'', ''Lhenda de ls dous amigos'', ''Stória de la cidade de Allatón i de ls alcáncames'', ''Ls fatos de Bulluqiya'' (ambas baseadas an cuntos de ''[[Las mil i ua nuites]]''), ''L'arrependimiento de l çditado'', un romance de biaige que, de jeito similar al ''[[Lhazarillo de Tormes]]'', çcribe ls questumes de la bida de l seclo XVI ó la ''Stória de ls amores de Paris i Biana'', traduçon dun [[lhibro de cabalharies]] que se ambientaba na sucesson al reino de la Fráncia. De caráter marabilhoso, ambora baseado na [[sura]] XBIII de l ''[[Coron]]'', ye ''Dulkarnain'' (publicado tamien por Guillén Robles an 1888), ua personaige al que [[Alhá]] faborece cun poderes straordinairos pa la cunquista de nuobas tierras. Cuntén numerosos eipisódios subrenaturales, cumo un ne l que lhuita l [[demónio]] contra [[Aristóteles]], que repersenta las fuorças de l bien i ye ajudado por Jedr (eidantificado por [[Manuel Albar]] cumo la [[poténcia bital]]), ne l sprito de [[Alexandre, l Grande]] nino. Las obras an berso son mais scassas. Ambora podemos citar la ''lmadha d'alabança al annabí Muhammad'' (''Eilogio an agabon de l profeta Maomé''), l mais subressalente son las ''Coplas de l peregrino de Puey Monçon'' i l'obra poética de [[Mohamad Rabadan]], obra i outor yá de l [[seclo XVII]], qu'antecedírun an poucos anhos a la defenitiba spulson de ls mouriscos. Las ''Coplas de l peregrino de Puey Monzón'' fúrun scritas por un morisco de l qual solo sabemos l que relata l poema: que biajou de l sou lhugar d'ourige, Pueyo de [[Monzón]] (hoije [[Pueyo de Santa Cruç]]) para [[Meca]], an 1603, an cumprimiento de l deber eislámico. Segundo Lhasheras ye l melhor poema de l'aljamia aragonesa, cun eipisódios de grande beleza. L'obra, de setenta i nuobe coplas de dieç bersos [[Otossílabo|otossílabos]] cun rima abraçada (abba) apareciu, segundo testemunho de [[Mariano de Panho]] "Al derribar ua casa antiga de la poboaçon de Almonacid de la Sierra (...) oculta ne l'oco i falsete que deixaba l duplo piso dun cómodo", cun to ua biblioteca i ls úteles típicos dua ouficina d'ancadernaçon. Mohamad Rabadan, natural de [[Rueda de Jalón]], screbiu un cunjunto de [[Romance|romances]] que que falan de questumes eislámicos i ne l que se çtaca la çcriçon de la [[natureza]]. Ls sous poemas trasmiten l sentimiento de marginaçon dun mourisco batizado na marra, bigiado na sue antemidade i perseguido, i amploran ajuda la Alá para alebiar este sofrimiento. Sue obra ye çtinada als sous semelhantes i la sue antençon ye catequética i moralizante. Antre l restante de la sue porduçon puoden-se citar la ''Stória genealógica de Maomé'', ''Stória de l spanto de l die de l juízo'', ''L çcurso de la luç'', ''Canto de las lhunas'' i ''Ls nomes de Alá''. == Bibliografia == * DEYERMOND, Alan D., 2001 (1ª ed. 1973), pág. 214-215. ISBN 84-344-8305-X * MENÉNDEZ PIDAL, Ramón, ''[[Poema de Yuçuf]]: Materi''. * , pp. 138-144 y 193-196. ISBN 84-8324-149-8 {{Referências}} {{Tradução/ref|es|Literatura aljamiada|oldid=25008212}} == {{Ver também}} == * [[Aljamia]] * [[Samuel Miklos Stern]] == {{Ligações externas}} == * [http://www.colorado.edu/spanish/barletta/alhadith/mss.htm Catálogo de textos aljamiado-mouriscos] * [http://www.arabic-islamic.org/biblioteca/aljamiado/aljamiado.html Diretório de textos e estudos de literatura aljamiada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050403224328/http://www.arabic-islamic.org/biblioteca/aljamiado/aljamiado.html |date=2005-04-03 }} * [http://www.cervantesvirtual.com/portal/LMM/catalogo.shtml Literatura de mudéjares e mouriscos (Portal da "Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes").] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007091544/http://www.cervantesvirtual.com/portal/LMM/catalogo.shtml |date=2010-10-07 }} * [http://www.rediris.es/list/info/aljamiado.html Recursos em red sobre textos aljamiados] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204064032/http://www.rediris.es/list/info/aljamiado.html |date=2009-02-04 }} * Alberto Montaner Frutos, [http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/23/31/ebook2431_4.pdf "A aljamia: uma voz islâmica em Aragão"], em José María Enguita Utrilla (ed.), ''Jornadas sobre a variação lingüística em Aragão através dos textos'', Saragoça, Instituição "Fernando o Católico"-C.S.I.C., 2004, págs. 99-204. ISBN 34-7820-733-3. * [http://www.libreria-mundoarabe.com/Boletines/n%BA52%20Sep.07/LenguayLiteraturaAljamiada.html Língua e literatura aljamiadas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150621123540/http://www.libreria-mundoarabe.com/Boletines/n%BA52%20Sep.07/LenguayLiteraturaAljamiada.html |date=2015-06-21 }} em revista Alif Nûn nº 52, setembro de 2007. * [[iarchive:TextosAljamiadosPortugueses|Textos em Aljamía portugesa, David Lopes. Lisboa, Portugal 1897]] [[Catadorie:Literatura da Espanha|Literatura aljamiada]] [[Catadorie:Cultura do Al-Andalus]] [[Catadorie:Língua aragonesa]] 1n31v36yg0uba47l062p840w4yrqkm4 Uzbequiston 0 12539 108436 108412 2026-09-12T18:59:37Z ~2026-46122-75 15490 108436 wikitext text/x-wiki [[Fexeiro:Flag_of_Uzbekistan.svg|miniaturadaimagem|alt=Bandeira|Bandeira]] [[Fexeiro:Uzbekistan_(centered_orthographic_projection).svg|miniaturadaimagem|alt=Localizaçon|Lhocalizaçon]] '''Uzbequiston''' (an uzbeque: ''Ўзбекистон Республикаси'') ye un paíç duplamente ancrabado na Ásia Central. La lhéngua oufecial ye l uzbeque i la capital ye [[Tashkent]]. [[Catadorie:Paízes de la Ásia]] 5ns42lkag8wwmin4p3vqolj6z18sx8t