Википедиясь
myvwiki
https://myv.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8F%D0%B2%D1%82%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
Медия
Башка тевень
Кортамо
Теиця
Теицянь кортамось
Википедиясь
Википедиясь кортамось
Артовкс
Артовксто кортамось
MediaWiki
MediaWiki-нь кортамось
ЛопаПарцун
ЛопаПарцундо кортамось
Лезкс
Лезкстэ кортамось
Категория
Категориядо кортамось
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
ЛопаПарцун:Масторкоцт/Иран Мастор
10
6636
154548
84200
2026-05-26T11:18:27Z
CommonsDelinker
79
Replacing Flag_of_Shah_Tahmasp_I.svg with [[File:Naval_flag_of_Persia,_according_to_Encyclopedia_Britannica_1771.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Cor
154548
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|масторкоцт/коцт</noinclude>}}}
| alias = Иран Мастор
| flag alias = Flag of Iran.svg
| flag alias-1964 = Flag of Iran (1964).svg
| flag alias-1933 = Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-1910 = Flag of Persia (1910).svg
| flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg
| flag alias-1848 = Amir Kabir Flag.svg
| flag alias-1797 = Fath Ali Shah Flag.svg
| flag alias-1779 = Flag of Agha Mohammad Khan.svg
| flag alias-1750 = Zand Dynasty flag.svg
| flag alias-1737 = Flag of Persia (1665).svg
| flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg
| flag alias-1735 = Safavid Flag.svg
| flag alias-1524 = Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg
| flag alias-1502 = Flag of Persia 1502-1524.svg
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var13 = 1964
| var12 = 1933
| var11 = 1910
| var10 = 1907
| var9 = 1848
| var8 = 1797
| var7 = 1779
| var6 = 1750
| var5 = 1737
| var4 = 1736
| var3 = 1735
| var2 = 1524
| var1 = 1502
</noinclude>
| размер = {{{размер|}}}
}}<noinclude>
</noinclude>
hqhv4i5xmlvwtvunbms0l7c4jpkb4zg
Кугарчинэнь буе
0
8697
154544
154536
2026-05-26T04:08:59Z
InternetArchiveBot
10632
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
154544
wikitext
text/x-wiki
{{Регион
| Цвет1 = {{Цвет|Россия}}
| Эрзянь лем = Кугарчинэнь буе
| Эсьлем = {{lang-ba| Күгәрсен районы}}, <br />
{{lang-ru|Кугарчи́нский райо́н}}
| Герб =
| Коцт =
| Гимн =
| Мастор = {{RUS}}
| lat_dir =
| lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
| lon_dir =
| lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
| region =
| type =
| уровень =
| CoordScale =
| Статус = [[Муниципальной буе]]
| Ашти = [[Башкирия Республикась|Башкириясо]]
| Включает =
| Прявтош = [[Мраково (Кугарчинэнь буе)|Мраково веле]]
| Образование = [[1930 ие]]
| Упразднение =
|Глава =
|Название главы =
|Глава2 =
|Название главы2 = Глава муниципального образования
|Эрицятне = {{Эрицятне | Кугарчинский район| тс}}
|Год переписи = {{Эрицятне | Кугарчинский район| г}}
|Процент от населения =
|Место по населению =
|Плотность =
|Место по плотности =
|Национальный состав =
|Конфессиональный состав =
| Карта = Location of Kugarchinskiy rayon (Bashkortostan).svg
| Размер карты =
| Карта административной единицы =
| Размер карты ае =
| Часовой пояс = {{MSK+2}}
| Аббревиатура =
| ISO =
| FIPS =
| Телефонный код =34789
| Почтовые индексы =4533ХХ
| Интернет-домен =
| Код автомобильных номеров = 02, 102
| Сайт =
| Категория в Commons =
| Примечания =
| Название параметра1 = [[ОКАТО]]
| Параметр1 = {{ОКАТО|80238000000}}
}}
'''Кугарчинэнь буе''' ({{lang-ru|Кугарчи́нский райо́н}}, {{lang-ba|Күгәрсен районы}}) — те буе [[Башкирия Республикась|Башкириясо]], [[Россия Мастор|Россиясо]]. Ульнесь теезь 1930 иестэ.
Куншка таркась — [[Мраково (Кугарчинэнь буе)|Мраково веле]].
== Географической аштема тарказо ==
Буесь ашти Башкириянь лембеёно, [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо леенть]] кершчирева. Шабрацек ашти [[Оренбургонь ёнкс]]ось. Покшолмазо 1 985 вп². Пелевеёнксонь, куншкатаркань ды чивалгомань ёндо ашти [[Зилаирэнь плато]] лангсо, конань пандтне пачколить 740 м сэрьсэ. Чилисемасо ёндо — [[Общей Сырт|Общей Сырт]] пелевеёнксонь пандопрятне 590 м сэрьсэ.
== Эрицят ==
[[Артовкс:Near spring in gorge Muradymsko.jpg|right|thumb|Чудерькс Мурадымонь пандонькерявксо]]
[[Артовкс:Мурадымовское ущелье, Бурзянский район 03.jpg|right|thumb|Чудерькс Мурадымонь пандонькерявксо]]
[[Артовкс:Сосновый лес.jpg|right|thumb|Пичень вирьМурадымонь пандокерявксо]]
[[Артовкс:Аккаваз.jpg|right|thumb|Акаваз лей «Башкирия» раськень кородома вирень тарка]]
[[Артовкс:Bashkiria's mountains.jpg|right|thumb|«Башкирия» раськень кородома вирень тарка]]
{{Эрицятне| Кугарчинский район}}
{{Эрицятне| Кугарчинский район| график}}
Раськетне Ловнома-сёрмадстоманть коряс:
[[2010 ие]]нь Ловнома-сёрмадстоманть коряс: [[башкирт]] — 55,1 %, [[рузт]] — 28,9 %, [[печкаст|татарт]] — 13 %, [[ветькеть]] — 1,1 %, лия раськень ломанть — 1,9 %<ref name="ВПН-2010">{{cite web|url=http://www.bashstat.ru/perepis2010/pub_work/Итоги%20Всероссийской%20переписи%20населения%202010%20года%20по%20Республике%20Башкортостан.pdf|title=Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан|format=pdf|publisher=Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан|accessdate=2013-03-05|archiveurl=http://www.webcitation.org/6EzC0FMGq|archivedate=2013-03-09|deadlink=yes}} {{ref-ru}}</ref>.
== Модамасторонь юрттнэ ==
[[Артовкс:Водопад - карстовый мост Куперля 2.jpg|right|thumb|250px|Водопад — карстовый мост Куперля в Национальном парке «Башкирия»]]
== Модамасторонь лезксчить ==
== Модат ==
Буесь веленьхозяйствань. Озавтыть — [[Сюрот (тикшеть)|сюрот]], ламбамо [[якстерькай|якстерькат]] ды [[чиньжарамо]]. Трить — ловсо-сывелень ракшаньтряма, тувоньтрямо, ревеньтрямо. Кирдить мекшкудот.
Буесэнть 11 веленьхозяйствань тевветямот, 11952 кудонь эсьтевень ды 148 фермань хозяйстват<ref>{{Cite web |url=http://kugarchi-rb.ru/economy/agriculture/ |title=Сельское хозяйство |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2010-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100503085153/http://kugarchi-rb.ru/economy/agriculture/ |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100503085153/http://kugarchi-rb.ru/economy/agriculture/ |date=2010-05-03 }}</ref>.
Буевань юты [[Ира (Башкирия Республикась)|Ира]] — [[Магнитогорск ош]] автокись.
== Потмомодань ведть ==
== Велькс ведть ==
Буенть модаванть чудить [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо леесь]] Иртюбяк лей сянглеензэ марто; [[Покш Ик (лей, Сакмара леень сянглей)|Покш Ик лей]] Вишка Ик лей сянглеензэ марто; [[Иняк (лей, Покш Ик сянглеезэ)|Иняк лей]], Накас лей. [[Юмагузино (Кугарчинэнь буе)|Юмагузино веленть]] вакссо [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо леенть]] лангсо теезь [[Юмагузинской ГЭС]].
== Касовкс ==
Касыть [[пекше]]ть, [[тумо]]т, [[килей]]ть ды [[маразь]]ть, конатат вейс пурныть 40 % буенть модат.
== Кородома (ванстома) таркатне ==
== Икелень эрямо кевкстемась ==
== Кугарчинэнь буенть велеть ==
Буесэнть 114 эрямо таркат 20 велень эрямо таркасо<ref name="RBzak_izm">[http://www.gsrb.ru/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/49-2008.php Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года) {{ref-ru}}]</ref>.
== Содавикс ломанть те буестэнть ==
* [[Ахтям Ихсан]] (16 декабря 1908 — 22 сентября 1992) — башкирэнь валморозей, ютавтыця, Башкирэнь АССР-нь Сёрмадеень Кужос совиця (1935)<ref>[http://kuglib.ru/load/nasha_literaturnaja_gordost/literaturnye_imena/akhtjam_ikhsan/20-1-0-105 Ахтям Ихсан]</ref>.
* [[Баймурзин, Хамит Хаирварович]] (род. 8 февраля 1955) — россиянь тонавтыця, ({{Lang-ru|директор Ишимбайского нефтяного колледжа (2011 иестэ саезь), ректор Стерлитамакской государственной педагогический академии (2006—2011), депутат Государственного Собрания — Курултая Республики Башкортостан 4-го созыва}})<ref>[http://kuglib.ru/load/laureaty/laureaty_premii_im_z_biishevoj/khamit_bajmurzin_laureat_premii_im_z_biishevoj_2009_goda/35-1-0-264 Хамит Баймурзин]</ref>.
* [[Бакиров, Мирах Самикович]] (1 мая 1931 — 30 декабря 2007) — ({{Lang-ru|руководитель предприятий химической промышленности}}), Советэнь Союзонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>{{Cite web |url=http://xn----8sbanercnjfnpns8bzb7hyb.xn--p1ai/ |title=Бакиров Мират Самикович |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2022-04-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220401024242/http://xn----8sbanercnjfnpns8bzb7hyb.xn--p1ai/ |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20220401024242/http://xn----8sbanercnjfnpns8bzb7hyb.xn--p1ai/ |date=2022-04-01 }}</ref>.
* [[Бекетов, Василий Семёнович]] (25 марта 1924 — 18 сентября 1991) — Ине Ойнань улиця, Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>{{Cite web |url=http://salinc.ru:65082/pobeda/beketov.htm |title=Василий Семенович Бекетов |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203045417/http://salinc.ru:65082/pobeda/beketov.htm |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20131203045417/http://salinc.ru:65082/pobeda/beketov.htm |date=2013-12-03 }}</ref>.
* [[Биишева, Зайнаб Абдулловна]] (2 января 1908 — 24 августа 1996) — прозань сёрмадей, валморозей, ютавтыця, Башкортостанонь Раськень артист<ref>[https://web.archive.org/web/20100328111945/http://www.bashedu.ru/konkurs/baimov/bpr/bpr148.html Зайнаб Биишева (1908-1996)]</ref><ref>[http://www.journal-ufa.ru/index.php?id=1363&num=85 Вместе со своим народом]</ref>.
* [[Богданов, Иван Антонович]] (8 декабря 1926 — 23 сентября 2004) — ({{Lang-ru|председатель Салаватского горисполкома 1972—1986 гг}})<ref>{{Cite web |url=https://salavat.jimdo.com/ |title=В-городской-администрации. Руководители-администрации-салавата |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2017-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202092429/https://salavat.jimdo.com/ |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170202092429/https://salavat.jimdo.com/ |date=2017-02-02 }}</ref>.
* [[Буянов, Иван Фёдорович]] (9 октября 1926 — 30 апреля 1976) — ({{Lang-ru|комбайнёр колхоза деревни Максютово Кугарчинского района Башкирской АССР}}), Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>{{Cite web |url=http://kugarchi.ru/face/196-i.f.bujanov.html |title=И.Ф.БУЯНОВ |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2017-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170116163504/http://kugarchi.ru/face/196-i.f.bujanov.html |deadlink=yes }}</ref>.
* [[Валитов, Загир Суфиянович]] (род. 1 ноября 1940) — актер, БАССР-нь Раськень артист<ref>[http://kuglib.ru/load/oni_proslavili_rajon/izvestnye_ljudi_rajona/zagir_valitov/23-1-0-125 Загир Валитов]</ref>.
* [[Гафуров, Марсель Абдрахманович]] (10 мая 1933 — 16 июня 2013) — башкирэнь сёрмадей, куляньсёрмадей, Башкирэнь АССР-нь Куляньсёрмадеень Кужос совиця (1982), РСФСР-нь заслуженной шкинемань важодиця (1982) ды Башкирэнь АССР-нь (1976)<ref>[http://www.bashinform.ru/news/558613 Ушел из жизни Марсель Гафуров]</ref>.
* [[Ежов, Николай Герасимович]] (4 января 1922 — 1 марта 1945) — ({{Lang-ru|сержант Рабоче-крестьянской Красной армии}}), Ине Ойнань улиця, Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>{{Подвиг Народа|46677725|title=Наградные документы|архив=ЦАМО|фонд=33|опись=686046/793756|дело=159/15|лист=2/188—190}}</ref><ref>{{ОБД Мемориал|56479601}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orenlib.ru/index.php?dn=kray&to=art&id=92 |title=Ежов Николай Герасимович |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2017-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170116155857/http://orenlib.ru/index.php?dn=kray&to=art&id=92 |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170116155857/http://orenlib.ru/index.php?dn=kray&to=art&id=92 |date=2017-01-16 }}</ref>.
* [[Жувасин, Павел Алексеевич]] (1908 — 4 октября 1944) — ({{Lang-ru|помощник командира взвода автоматчиков 307-го гвардейского стрелкового полка (110-я гвардейская стрелковая дивизия, 37-я армия, Степной фронт), гвардии старший сержант}}), Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>{{Cite web |url=http://bash-rmbs.ru/hero/herosurb/alfavitnyj-ukazatel/zh/255-zhuvasinpa |title=Республиканский музей Боевой Славы: Жувасин Павел Алексеевич |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2017-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170116165653/http://bash-rmbs.ru/hero/herosurb/alfavitnyj-ukazatel/zh/255-zhuvasinpa |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170116165653/http://bash-rmbs.ru/hero/herosurb/alfavitnyj-ukazatel/zh/255-zhuvasinpa |date=2017-01-16 }}</ref>.
* [[Ибрагим Кыпсак]] (1895 — 27 сентября 1937) — башкирэнь сёрмадей, ({{Lang-ru|деятель Башкирского национального движения}})<ref>[http://kuglib.ru/load/rodnoj_nash_kraj/istorija_sjol_i_dereven/sapykovo/28-1-0-469 Кугарчинская ЦБС. Деревня Сапыково]</ref>.
* [[Камалова, Лира Шариповна]] (род. 7 ноября 1929) — ({{Lang-ru|директор уфимской средней школы № 20 в 1985—1987 гг., заслуженный учитель школы Башкирской АССР (1975), отличник образования Республики Башкортостан (1995)}}), Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=11927 Герои страны. Камалова Л. Ш.]</ref>.
* [[Климов, Юрий Семёнович]] (21 сентября 1961 — 9 января 2000) — ({{Lang-ru|командир сводного отряда СОБРа}}), Россиянь Федерациянь Мараля ({{Lang-ru|Герой Российской Федерации}})<ref>[http://www.sibmemorial.ru/node/1381 Новосибирская книга памяти]</ref>.
* [[Копылов, Василий Данилович]] (15 июня 1921 — 1 марта 1966) — ({{Lang-ru|командир мотострелкового отделения 178-й танковой бригады (10-й танковый корпус, 40-я армия, Воронежский фронт), сержант}}), Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1982 Копылов Василий Данилович. Сайт «Герои страны».]</ref>.
* [[Кульшарипов, Марат Махмутович]] (чач. 7 января 1941) — ({{Lang-ru|российский башкирский историк, доктор исторических наук (1998), профессор (2000), заслуженный деятель науки Республики Башкортостан (2001), кавалер ордена Салавата Юлаева (2009), почётный член АН РБ (2016)}})<ref>[http://www.bashedu.ru/sotrudniki-kafedry-istorii-rb-arkheologii-i-etnologii Сотрудники кафедры истории РБ, археологии и этнологии]</ref>.
* [[Мазитов, Амир Минивалеевич]] (чач. 5 июня 1968) — ({{Lang-ru|живописец, заслуженный художник Республики Башкортостан (2010), профессор Уфимской государственной академии искусств им. Загира Исмагилова}})<ref>{{Cite web |url=http://www.shrb.ru/painting/mazitov_amir.htm |title=Художники и искусствоведы, члены РО ВТОО "Союз художников России", Республики Башкортостан |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2017-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317231440/http://www.shrb.ru/painting/mazitov_amir.htm |deadlink=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.skisibay.ru/index.php/2012-06-05-17-57-53/72--2013-.html |title=ИГА 2013 художники |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2014-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318151644/http://www.skisibay.ru/index.php/2012-06-05-17-57-53/72--2013-.html |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20140318151644/http://www.skisibay.ru/index.php/2012-06-05-17-57-53/72--2013-.html |date=2014-03-18 }}</ref><ref>[http://www.artlib.ru/index.php?id=11&idp=15&fp=2&uid=20400&idg=0&user_serie=0 Авторские галереи- Мазитов Амир Минивалиевич]</ref>.
* [[Мазитов, Хасан Барлыбаевич]] (род. 18 октября 1923) — ({{Lang-ru|заслуженный учитель школ БАССР и РСФСР, орденоносец}})<ref>[ http://kuglib.ru/news/zhivaja_legenda/2013-10-24-823 Кугарчинская ЦБС. 90-летие Мазитова Х.Б. ]</ref>.
* [[Мусин, Амир Шагалеевич]] (р. 5 июля 1929) — ({{Lang-ru|оператор цеха № 1 топливного производства Уфимского нефтеперерабатывающего завода, заслуженный нефтяник Башкирской АССР (1977)}}), Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>[http://www.vatandash.ru/index.php?article=428 Мусин А. Ш.]</ref>.
* [[Мусин, Сафар Гайсарович]] (р. 5 ноября 1948) — ({{Lang-ru|бригадир каменщиков треста «Салаватстрой», полный кавалер ордена Трудовой Славы}})<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=17619 Мусин, Сафар Гайсарович. Сайт «Герои Страны»]</ref>.
* [[Павлов, Фёдор Максимович]] (17 августа 1905 — 12 марта 1996) — ({{Lang-ru|управляющий районного объединения «Сельхозтехника», Депутат Верховного Совета Башкирской АССР II, III, IV, V созывов (1947—1963)}}), Советэнь Вейсэндявксонь Мараля ({{Lang-ru|Герой Советского Союза}})<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=16952 Павлов Фёдор Максимович. Сайт «Герои Страны»]</ref>.
* [[Рамиев, Сагит Лутфуллович]] (12 февраля 1880 — 16 марта 1926) — татаронь валморозей<ref>[http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke6/ke6-1752.htm Краткая литературная энциклопедия. Рамиев, Сагит]</ref>.
* [[Рахимов, Муртаза Губайдуллович]] ( род. 7 февраля 1934) — ({{Lang-ru|российский государственный и политический деятель, первый Президент Республики Башкортостан (с 12 декабря 1993 года по 15 июля 2010 года)}})<ref>{{Cite web |url=http://bashkortostan450.ru/authorities/president/president-bio.html |title=Биография М. Г. Рахимова |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2008-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625041849/http://www.bashkortostan450.ru/authorities/president/president-bio.html |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20080625041849/http://www.bashkortostan450.ru/authorities/president/president-bio.html |date=2008-06-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://graph.document.kremlin.ru/page.aspx?1;1290240 |title=Указ Президента Российской Федерации № 913 от 15 июля 2010 года «О досрочном прекращении полномочий Президента Республики Башкортостан» |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2014-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140218233430/http://graph.document.kremlin.ru/page.aspx?1;1290240 |deadlink=yes }}</ref>.
* [[Рафиков, Мансур Минибаевич]] (род. 8 декабря 1964) — ({{Lang-ru|командир отдельного танкового батальона 20-й гвардейской мотострелковой дивизии Северо-Кавказского военного округа, гвардии майор}}), Россиянь Федерациянь Мараля ({{Lang-ru|Герой Российской Федерации}})<ref>[http://www.lr009.narod.ru/raf.htm 8-й армейский гвардейский. Майор Мансур Рафиков]</ref>.
* [[Суфьянов, Суфий Хазиевич]] (29 декабря 1914 — 24 января 1999) — ({{Lang-ru|командир стрелковой роты 79-го гвардейского стрелкового полка (26-я гвардейская стрелковая дивизия, 11-я гвардейская армия, 3-й Белорусский фронт), гвардии старший лейтенант Советского Союза}})<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=2167 Герои страны. Суфьянов, Суфий Хазиевич]</ref>.
* [[Филиппов, Александр Павлович]] (7 ноября 1932 — 15 октября 2011) — валморозей, ютавтыця, Республика Башкортостанонь раськень валморозей<ref>{{Cite web |url=http://libmap.bashnl.ru/node/538 |title=Филиппов Александр Павлович. Национальная библиотека им. А.-З.Валиди Республики Башкортостан. |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2021-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416024141/http://libmap.bashnl.ru/node/538 |deadlink=yes }}</ref>.
* [[Хасанов, Гали-Ахмед Вали-Мухамедович]] (1894—?) — ({{Lang-ru|участник башкирского национального движения, государственный деятель Башкирской АССР}})<ref>{{Cite web |url=http://lists.memo.ru/d34/f465.htm |title=Книга памяти жертв политических репрессий Республики Башкортостан. Уфа, Китап. 1997. |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2016-04-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415173315/http://lists.memo.ru/d34/f465.htm |deadlink=yes }}</ref>.
* [[Худайбердин, Шагит Ахметович]] (9 октября 1896 — 21 декабря 1924) — ({{Lang-ru|революционер, партийный и государственный деятель, писатель}})<ref>{{Cite web |url=http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/chto-dajot-podpiska/2-statya/828-khudajberdin-shagit-akhmetovich |title=Башкирская энциклопедия. Худайбердин, Шагит Ахметович |accessdate=2017-03-20 |archivedate=2017-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170116161859/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/chto-dajot-podpiska/2-statya/828-khudajberdin-shagit-akhmetovich |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170116161859/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/chto-dajot-podpiska/2-statya/828-khudajberdin-shagit-akhmetovich |date=2017-01-16 }}</ref>.
* [[Янбеков, Венер Ахметович]] (14 сентября 1938 — 28 ноября 2014) — советэнь ды россиянь башкирэнь валморозей ды куляньсёрмадей, РФ ды РБ-нь Куляньсёрмадеень Кужос совиця<ref>[http://www.bashinform.ru/news/679633/?sphrase_id=371875 Ушел из жизни поэт и журналист Венер Янбеков]</ref>.
* [[Янбеков, Рамиль Ахметович]] (10 августа 1952 — 11 января 2017) — башкирэнь валморозей, Республика Башкортостанонь заслуженной шкинемань важодиця (2002)<ref>[http://www.bashinform.ru/news/483418 Он раскрывает красоту мира через поэзию]</ref>.
==Тонавтома таркат==
Буесэнть 72 школат, конататнень эйсэ 27 куншкань, 35 велень ловнома кудот, 69 клубт ды шкинема кудот.
Нолдави «Слава труду» — «Хеҙмәткә дан» кулялопа [[рузонь кель|рузонь]] ды [[башкирэнь кель|башкирэнь]] кельтнесэ.
{{Lisj}}
{{Башкирия Республиканть буеть}}
[[Category:Башкирия Республикань буетне|К]]
3ewz7gws6fys0grioyolstmr2dwbdyz
Пинд (раськень вирьпусмо)
0
9241
154545
87455
2026-05-26T06:20:17Z
InternetArchiveBot
10632
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
154545
wikitext
text/x-wiki
{{Лия смустьтне|Пинд (смустьтне)}}
{{Кородомань кирькс
| Лем = Пинд
|Национальное название = el/Εθνικός Δρυμός Πίνδου
|Категория МСОП = II
| Артовкс = Pindus National Park Flegga.JPG
| Подпись =
| Расположение = [[Эпир]] кужмастор ды [[Чивалгомань Македония]]
| Мастор = Греция Мастор
| Ближайший город =
|Координатт = 39/54/N/21/06/E
| region = <!-- [[ISO 3166]] -->
| CoordScale = <!-- по умолчанию 1:100 000 (1 cm : 1 km) -->
| Покшолмазо = 69,27 вп²
| Средняя высота =
| Дата основания = [[1966]]
| Посещаемость = <!-- количество посетителей -->
| Год посещаемости = <!-- год, в который проводился сбор статистики -->
| Управляющая организация =
| Всемирное наследие =
| Сайт =
}}
'''Пинд''' ({{lang-el|Εθνικός Δρυμός Πίνδου}})
— [[раськень вирьпусмо]] [[Греция Мастор|Грециясо]], ашти пелеве-чилисемань пельксэ [[Пинд (пандт)|вейкелемень пандонь пурнавксо]], [[Чивалгомань Македония]] ды [[Эпир]] кужмасторсо. Ульнесь теезь 1966 иестэ<ref>{{Cite web |url=http://www.econews.gr/2011/05/23/europaiki-imera-parkon/ |title=Ευρωπαϊκή Ημέρα των Πάρκων, 24 Μαΐου |accessdate=2017-05-04 |archivedate=2011-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110917005819/http://www.econews.gr/2011/05/23/europaiki-imera-parkon/ |deadlink=yes }}</ref>
Покшолмазо 6927 гектарт. Вирьпусмонь мода таркась те лашмо конаванть касы пичень вирь. [[Чувтт|Чувтотнень]] ютксто седе ламо касы [[раужо пиче]] (''Pinus nigra'') алгамодама, ды [[румелийень пиче]] (''Pinus peuce'') седе верьга пандтнева; вастревни пек чуросто касыця Грецисо [[алкуксонь пиче]] (''Pinus sylvestris'')<ref name="gibbons">Bob Gibbons. Greece. — Oxford University Press, 2003. — С. 42-44. — 316 с. — (Travellers' nature guides). — ISBN 0198504373. {{ref-en}}</ref>.
== Фаунась ==
Лашмосонть нарвить пизеть малав 80 нармунень видт. Идем ракшатнестэ вастневить [[калмолангонь тумо атякш]] (''Aquila heliaca''), [[беркут]] (''Aquila chrysaetos''), [[куншкаиневедень сокол]] (''Falco biarmicus''), [[карциган]], [[европань тювик]] (''Accipiter brevipes''), [[гуйде ярсыця куцькан]] (''Circaetus gallicus''), (''Neophron percnopterus''). [[Шекшатат]]нестэ лашмотнестэ вастневить [[раужо шекшата]] (''Dryocopus martius''), [[сириянь шекшата|сириянь]] (''Dendrocopos syriacus''), [[ашо кутьмере шекшата|ашо кутьмере]] (''Dendrocopos leucotos''), [[куншка сёрмав шекшата|куншка сёрмав]] (''Leiopicus medius'') ды вастневить ниле видь седе тов. Пандонь верьга вастневить [[сюракшов норовжорч]] (''Eremophila alpestris'')<ref name="gibbons"/>.
Раськень вирьпусмось те вейке, аволь ламо таркатнестэ, косто вастневи Грециясо европань [[овто]] (''[[Ursus arctos arctos]]''). Лия ловсотриуятнестэ эряви тешкстамост [[верьгиз]]тнень (''Canis lupus''), [[вирень идем катка]]тнень (''Felis silvestris''), [[ашо меште чинеме]]тнень (''Martes foina''), [[европань идем сея]]тнень (''Capreolus capreolus''), [[ур]]тнень (''Sciurus vulgaris''), [[идем туво]]тнень (''Sus scrofa''). Лейтнесэ вастневить [[леень ведьпача]]т (''Lutra lutra'')<ref name="gibbons"/>.
Амфибиятнестэ начко таркатнесэ вастневить [[грекень ватракг]] (''Rana graeca''), [[наронь ватракш]] (''Rana temporaria''), (''Bombina variegata''), [[пижэ жаба]] (''Bufo viridis'') ды [[альпень тритон]] (''Ichthyosaura alpestris''), [[толонь саламандра]]сь (''Salamandra salamandra'') вечки вирень таркат. Вастневить [[пижэ метьказ]] (''Lacerta viridis''), (''Lacerta trilineata''), [[кикладонь метьказ]] (''Podarcis erhardii''), (''Coronella austriaca''), [[ведень унжо]] (''Natrix tessellata''), [[оливань полоз]] (''Platyceps najadum''), (''Vipera ammodytes'') ды [[балканонь черепаха]] (''Testudo hermanni'')<ref name="gibbons"/>.
{{Национальные парки Греции}}
== Лисьм.: ==
<references />
{{stub}}
[[Category:Грециянь раськень вирьпусмот]]
0mj7zm3vtrx9z8shpb65zpgm4jf09bk
Юрматау
0
10528
154547
147373
2026-05-26T09:24:02Z
InternetArchiveBot
10632
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
154547
wikitext
text/x-wiki
{{Пандо
|Лем = Юрматау
|Национальное название =
|Артовкс =
|Подпись =
|Координатт = 54/30/35/N/56/51/43/E
|region = RU-BA
|CoordScale =
|Расположение =
|Горная система = Уралонь пандт
|Хребет или массив =
|Длина =
|Ширина =
|Источник высоты =
| Относительная высота =
|Первое восхождение =
|Мастор = Россия Мастор
| Регион = Башкирия Республикась
| Высота =
|Позиционная карта 1 =
}}
'''Юрматау''' ({{lang-ba|Уралтау}}) — [[пандонь коряз]]<ref name="Geographical Names_Юрматау">[https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=6694332&fid=5492&c=russia Geographical Names. Хребет Юрматау: Russia] {{ref-ru}}</ref> чивалгомань [[Лембеёнкс Урал]]со. Ашти [[Башкирия Республикась|Башкортостан]] [[Белорецэнь буе]]сэ.
== Эйстэдензэ ==
Карязось таргазевсь 35 [[вайгельпе|вп]] пелеве ды пелеве-чилисема ёнов [[Нугуш (смустьтне)|Вишка Нугуш лей]]стэнть саезь [[Серекай|Серекай леенть]] видс<ref name="Башкирская энциклопедия_Юрматау">[http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/2-statya/2308-yurmatau И.М. Япаров. Башкирская энциклопедия. хребет Юрматау] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160405205837/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/2308-yurmatau |date=2016-04-05 }} {{ref-ru}}</ref>.
Эйстэнзэ ушоды чудеме [[Покш Нугуш]] ды [[Викша Нугуш]] лейтьне<ref name="ФГБУ">[http://www.meteorb.ru/hydrology/nugush-reservoir ФГБУ "Башкирское УГМС". Нугушское водохранилище] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150705193540/http://www.meteorb.ru/hydrology/nugush-reservoir |date=2015-07-05 }} {{ref-ru}}</ref>.
Карязонть кувалмось – 35 вп, келэзэ - малав 10 вп, сэресь - 842 м. Касыть лопань-[[пиче]]нь [[вирь]]ть. Лембеёно - лиственницань вирьть, чейбулот ды куракшонь чаядовкст. Пандо карязсонть улить кезэрень калмот, келя те покш ломанень калмось<ref name="«Аргументы и Факты»">[http://www.aif.ru/society/science/atlanty_iz_bashkirii_giganty_proshlogo_zhivy_do_sih_por «Аргументы и Факты» Атланты из Башкирии. Гиганты прошлого живы до сих пор?] {{ref-ru}}</ref>.
== Лемесь==
'''Юрма-Тау''' хорманть сюлмавтыть '''юрмэ''' — «сывелень ярсамопелень буе» валонть марто, ды '''юрмэу''' — ({{lang-ru|«шить через край»}}), юртыу — ({{lang-ru|«бежать рысью»}}) глаголтнень марто, ды [[башкирт|башкирэнь]] этнонименть '''юрмы''' ('''йурмэ''') — ({{lang-ru|«дремучий лес»}}).
== Литературась ==
* Башкортостан. Энциклопедия. Уфа. 1996. Изд. Башкирская энциклопедия.
== Невтевкст ==
* http://ufa-gid.com/encyclopedia/yurmatau.html
* http://yuzhnyj-ural.ru/kraevedenie/toponimika/856-gory-juzhnogo-urala.html
== Лисьм. ==
<references />
{{bashkir-geo-stub}}
[[Category:Уралонь пандт]]
[[Category:Башкортостанонь пандо карязт]]
97q5d656cscd8myhxoiisq0evytljya
Слободской
0
11006
154546
153121
2026-05-26T07:18:45Z
InternetArchiveBot
10632
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
154546
wikitext
text/x-wiki
{{ЭТ|статус=ош|оригинальное название={{lang-ru|Слободской}}|изображение=Slobodskoy view.jpg|подчинение=|герб=Coat of Arms of Slobodskoy (town).png|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Кировонь ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Кировонь ёнкс{{!}} Кировонь|район=Слободэнь буе|вид района=Муниципальной буе|район в таблице=|община=|вид общины=|lat_deg=58|lon_deg=50|lat_min=43|lat_sec=27.0|lon_min=09|lon_sec=40.2|CoordAddon=type:city(35100)_region:RU|CoordScale=|внутреннее деление=|глава=Желвакова Ирина Викторовна|вид главы=ошонь таркась прявт|дата основания=|первое упоминание=1489 ие|прежние имена=|статус с=1780 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи={{ Население | Слободской | г }}|плотность=|агломерация=|национальный состав=[[рузт]], [[удмурт]], [[печкаст]], [[марить]]|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 83362|почтовый индекс=|почтовые индексы=613150|автомобильный код=43|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=http://www.slobodskoy.ru/|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|коцт=Flag of Slobodskoi (Kirov oblast).png|община втаблице=|Эрзянь лем=Слободской|мастор=Россия|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне={{ Население | Слободской | тс }}|шкань каркс=+3}}
'''Слободской''' ({{lang-ru|Слободской}}) — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть]] ошось, [[Кировонь ёнкс|Кировонь ёнкссо]]. [[Слободскоень буе]] прявтошось.
== Географиянь аштема тарказо ==
Ошось ашти [[Вятка (лей)|Вятка]] ды [[Молома (лей)|Молома]] лейсэть, 124 вайгельпе Кирово ошсто.
== Эрицятне ==
{{Население|Слободской|Столбцов=9}}
{{население|Слободской|график}}
== Невтевкст ==
* [http://www.slobodskoy.ru/ Официальный сайт города Слободского]
* [http://slobtown.net/ Неофициальный сайт города Слободского] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171217121825/http://slobtown.net/ |date=2017-12-17 }}
* [http://другая-газета.рф/ Рекламная городская газета бесплатных объявлений] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160314005554/http://xn----7sbbalcdnr8f3ae2n.xn--p1ai/ |date=2016-03-14 }}
* [http://www.slobodskoy.info/ Информационный портал города Слободской] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20230201184324/http://slobodskoy.info/ |date=2023-02-01 }}
* [http://www.mojgorod.ru/kirovsk_obl/slobodskoj/index.html Слободской в энциклопедии «Мой город»]
* [http://sloblib.ru/ Сайт городской библиотеки им А. Грина (новый)]
* [http://sloblib.narod.ru/index.htm Сайт городской библиотеки им А. Грина]
* [http://skygrad.narod.ru/ Литературно-исторический альманах Скайград]
* [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/809 ''Słobodzkoj'' в Географическом словаре Королевства Польского]
* [http://samlib.ru/editors/h/harin_e_a/slob.shtml Слободской город: Планы 16 и 17в., Часовня Михаила Архангела, фото и др.]
* [http://www.slob-expert.ru/ Юридическое агентство «Экспертъ»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171119233709/http://slob-expert.ru/ |date=2017-11-19 }}
* {{Культурное наследие РФ список|Кировская область/Слободской|Слободского}}
* [http://bk43.ru/lifestyle/travel/v-ssylnyj-kraj-po-dobroj-vole Путеводитель по Слободскому: когда-то Слободской был богаче Вятки]
== Сёрм.: ==
<references />
{{Кировонь ёнкс}}
[[Категория:Россия Масторонть ошт|С]]
elnuzaap9p8nh6qampt8tqzylxmpfv8
Шаблон:Potd/2026-05-26
0
39031
154542
2026-05-25T13:03:17Z
Frhdkazan
4987
Од лопа: "Crepuscular rays over parc de Noisiel at sunrise, 26 May 2019.jpg"
154542
wikitext
text/x-wiki
Crepuscular rays over parc de Noisiel at sunrise, 26 May 2019.jpg
9chticxrlutt1r6lj34k3xtw2oiouts
Шаблон:Motd/2026-05-26
0
39032
154543
2026-05-25T13:06:24Z
Frhdkazan
4987
Од лопа: "Нориця руда у пошуках їжі.webm"
154543
wikitext
text/x-wiki
Нориця руда у пошуках їжі.webm
mcrol5k1nr16ac5e3r9ojb9i42xm7be