Википедиясь myvwiki https://myv.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8F%D0%B2%D1%82%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Медия Башка тевень Кортамо Теиця Теицянь кортамось Википедиясь Википедиясь кортамось Артовкс Артовксто кортамось MediaWiki MediaWiki-нь кортамось ЛопаПарцун ЛопаПарцундо кортамось Лезкс Лезкстэ кортамось Категория Категориядо кортамось TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Чувашонь Республикась 0 360 155190 153148 2026-09-26T01:12:27Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155190 wikitext text/x-wiki {{РФ масторпелькс}} [[Артовкс:Chuvashia03.png|thumb|250px|right]] [[Артовкс:Anthem of Chuvashia.ogg|thumb]] '''Чувашонь Респу́бликась''' (Ве́тькень Ма́стор, Чува́шонь Ма́стор, {{lang-ru|Республика Чувашия}}, {{lang-cv|Чăваш Республики}}) — ашти [[Россия Мастор|Россия Масторсо]]. Чувашонь Республикасо ловови 21 административной [[буе]]ть, 9 [[ош]]т (5-не оштне республикань ды 4 оштне буень питнечи марто), 5 [[ошкондямо од веле]]ть, малав 1700 [[велень эрямо тарка]]т. Республикась шабрацек ашти [[Алоошонь ёнкс]], [[Маринь Республикась]], [[Татаронь Республикась]], [[Мордовия Республикась]] ды [[Ульянонь ёнкс]] марто. Масторонь кельть: [[Ветькень кель|чувашонь]] ды [[Рузонь кель|рузонь]] кельть. Истя жо эрьва чинь [[Татаронь кель|татаронь]] ды [[Эрзянь кель|эрзянь]] кельть. ; Прявтош Республиканть прявтошось — [[Чебоксары ош]] {{Эрицятне| Чебоксары|тс}} лом. эриця марто ({{Эрицятне| Чебоксары|г}} иестэ). 2001 иестэ кармась изницякс {{lang-ru|«Самый благоустроенный город России»}} пелькстамосонть.[[Артовкс:Admin-map-Chuvashia-region.gif|600px|thumb|Чувашиянь административной картась]] == Административно-территориальной состав (ошонь кужот ды муниципальной буеть) == {| class="standard" !№ ||Буе ||Эрицят,<br>лом. || Покшолмась,<br>вп<sup>2</sup> || Куншкась |- style="background:#ffefef;" |- bgcolor="#e6eaec" | colspan="6" | '''Ошт республикань питнечи марто (ошонь кужот)''' |- | 1 || [[Алатырь ош]] || align=right | {{ Население | Алатырь | тс }} || align=right | || [[Алатырь ош]] |- | 2 || [[Канаш ош]] || align=right | {{ Население | Канаш | тс }} || align=right | || [[Канаш ош]] |- | 3 || [[Новочебоксарсконь ошонь округ|Новочебоксарск]] || align=right | {{ Население | Городской округ город Новочебоксарск | тс }} || align=right | || [[Новочебоксарск ош]] |- | 4 || [[Чебоксары (ошонь кужо)|Чебоксары]] || align=right | {{ Население | Городской округ город Чебоксары | тс }} || align=right | || [[Чебоксары ош]] |- | 5 || [[Шумерля ош]] || align=right | {{ Население |Шумерля | тс }} || align=right | || [[Шумерля ош]] |- |- style="background:#ffefef;" |- bgcolor="#e6eaec" | colspan="5" | '''Буеть (муниципальной буеть)''' |- | 1 || [[Алатырень буе|Алатырень ]] || align=right | {{ Население | Алатырский район | тс }} || align=right | 1940 || [[Алатырь ош]] |- | 2 || [[Аликовонь буе|Аликовонь]] || align=right | {{ Население | Аликовский район | тс }} || align=right | 554.1 || [[Аликово (Аликовонь буе)|Аликово]] |- | 3 || [[Батыревень буе|Батыревень]] || align=right | {{ Население | Батыревский район | тс }} || align=right | 994 || [[Батырево (Чувашия)|Батырево]] |- | 4 || [[Вурнаронь буе|Вурнаронь]] || align=right | {{ Население | Вурнарский район | тс }} || align=right | 1012.6 || оков. [[Вурнары]] |- | 5 || [[Ибресинбуе]] || align=right | {{ Население | Ибресинский район | тс }} || align=right | 1201.2 || оков.. [[Ибреси]] |- | 6 || [[Канашбуе]] || align=right | {{ Население | Канашский район | тс }} || align=right | 981.4 || [[Канаш ош]] |- | 7 || [[Козловонь буе|Козловонь ]] || align=right | {{ Население | Козловский район | тс }} || align=right | 516.8 || [[Козловка (Чувашия)|Козловка ош]] |- | 8 || [[Комсомольской буе(Чувашия)|Комсомольской]] || align=right | {{ Население | Комсомольский район (Чувашия) | тс }} || align=right | 630.3 || [[Комсомольское (Чувашия)|Комсомольское]] веле |- | 9 || [[Красноармейской буе (Чувашия)|Красноармейской]] || align=right | {{ Население | Красноармейский район (Чувашия) | тс }} || align=right | 456.3 || [[Красноармейское (Чувашия)|Красноармейское]] веле |- | 10 || [[Красночетайской буе|Красночетайский]] || align=right | {{ Население | Красночетайский район | тс }} || align=right | 691.6 || [[Якстере Четаи]] веле |- | 11 || [[Мариинско-Посадонь буе|Марпосадонь]] || align=right | {{ Население | Мариинско-Посадский район | тс }} || align=right | 686.1 || [[Мариинской Посад ош]] |- | 12 || [[Моргаушонь буе|Моргаушонь]] || align=right | {{ Население | Моргаушский район | тс }} || align=right | 845.3 || [[Моргауши]] веле |- | 13 || [[Порецень буе|Порецень]] || align=right | {{ Население | Порецкий район | тс }} || align=right | 1116.9 || [[Порецкое (Чувашия)|Порецкое]] веле |- | 14 || [[Урмарбуе]] || align=right | {{ Население | Урмарский район | тс }} || align=right | 598.3 || [[Урмары]] од веле |- | 15 || [[Цивилбуе]] || align=right | {{ Население | Цивильский район | тс }} || align=right | 790.8 || [[Цивильск ош]] |- | 16 || [[Чебоксаронь буе|Чебоксаронь]] || align=right | {{ Население | Чебоксарский район | тс }} || align=right | 1331.7 || [[Кугеси]] од веле<ref>{{cite web|url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/5131/5135|title=Карта района|publisher=Чебоксарский район Чувашской Республики|accessdate=2011-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806133936/http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/5131/5135|archivedate=2011-08-06|deadlink=yes}}</ref> |- | 17 || [[Шемуршинбуе]] || align=right | {{ Население | Шемуршинский район | тс }} || align=right | 799.1 || [[Шемурша]] веле |- | 18 || [[Шумерляньбуе]] || align=right | {{ Население | Шумерлинский район | тс }} || align=right | 1047.6 || [[Шумерля ош]] |- | 19 || [[Ядринбуе]] || align=right | {{ Население | Ядринский район | тс }} || align=right | 897.5 || [[Ядрин ош]] |- | 20 || [[Яльчикбуе]] || align=right | {{ Население | Яльчикский район | тс }} || align=right | 567.2 || [[Яльчики]] веле |- | 21 || [[Янтикбуе]] || align=right | {{ Население | Янтиковский район | тс }} || align=right | 524.4 || [[Янтиково (Янтикбуе)|Янтиково]] веле |} == Эрицят == {{Эрицятне|Чувашия|график}} {{Эрицятне|Чувашия}} ;[[Артовкс:Народы Чувашии.PNG|кенжешка|Чувашонь раськень карта]] === Раськень состав === По данным [[Всероссийская перепись населения (2002)|переписи 2002 года]], Чувашонь Республикань таркасо эрить 106 раськеть,[[ветькеть|ветькень]] ламочист - ламо 2/3, [[рузт|рузонь]] — 1/4: {| class="standard" !Раське||[[1926 ие]], <br> т. лом. ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=458 *])||[[1939 ие]], <br> т. лом. ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=76 *])||[[1959 ие]], <br> т. лом. ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=89 *])||[[1970 ие]], <br> т. лом. ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=29 *])||[[1979 ие]], <br> т. лом. ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=29 *])||[[1989 ие]], <br> т. лом. ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=29 *])||[[2002 ие]], <br> т. лом. ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20111010063451/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2011-10-10 }})||[[2010 ие]] <br>т. лом. <ref>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref>. |- |[[ветькеть]] | align ="right" | 667,7 (74,7 %) | align ="right" | 777,2 (72,2 %) | align ="right" | 770,4 (73,0 %) | align ="right" | 856,2 (70,0 %) | align ="right" | 887,7 (68,4 %) | align ="right" | 906,9 (67,8 %) | align ="right" | 889,3 (67,7 %) | align ="right" | 814,8 (67,7 %) |- |[[рузт]] | align ="right" | 178,9 (20,0 %) | align ="right" | 241,4 (22,4 %) | align ="right" | 263,7 (24,0 %) | align ="right" | 299,2 (24,5 %) | align ="right" | 338,2 (26,0 %) | align ="right" | 357,1 (26,7 %) | align ="right" | 348,5 (26,5 %) | align ="right" | 323,3 (26,9 %) |- |[[печкаст]] | align ="right" | 22,6 (2,5 %) | align ="right" | 29,0 (2,7 %) | align ="right" | 31,4 (2,9 %) | align ="right" | 36,2 (3,0 %) | align ="right" | 37,6 (2,9 %) | align ="right" | 35,7 (2,7 %) | align ="right" | 36,4 (2,8 %) | align ="right" | 34,2 (2,8 %) |- |[[эрзят]] ды [[мокшот]] | align ="right" | 24,0 (2,7 %) | align ="right" | 22,5 (2,1 %) | align ="right" | 23,9 (2,2 %) | align ="right" | 21,0 (1,7 %) | align ="right" | 20,3 (1,6 %) | align ="right" | 18,7 (1,4 %) | align ="right" | 16,0 (1,2 %) | align ="right" | 13,0 (1,1 %) |} Национальный состав населения Чувашии, согласно [[Всероссийская перепись населения 2002 года|переписи 2002 года]], распределён таким образом<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=48 Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России]</ref>: {|class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Самоидентификация !Численность (чел.) !Процентное соотношение |- ![[Ветькеть]] |889 268 |67,69 % |- ![[Рузт]] |348 543 |26,53 % |- ![[Татарт]] |36 401 |2,77 % |- ![[Эрзят]] ды [[Мокшот]] |16 383 |1,25 % |- ![[Украинецт]] |6 422 |0,49 % |- ![[Марить]] |3 600 |0,27 % |- ![[Белорузт]] |1 881 |0,14 % |- ![[Армянт]] |1 261 |0,14 % |- ![[Азербайджанецт]] |857 |0,07 % |- ![[Цыгант]] |751 |0,06 % |- ![[Немецт]] |520 |0,05 % |- |} == Литературась == * Филиппов В. Р. [http://xn--80ad7bbk5c.xn--p1ai/node/921 Чувашия девяностых. Этнополитический очерк.] — М.: Центр цивилизац. и регион. исслед. РАН, 2001. — 250 с. * [http://gov.cap.ru/hierarhy_cap.asp?govid=&page=.%2F86%2F3743%2F5383%2F5388&pageup=.%2F86%2F3743%2F5383&Cmd=%C2%E2%E5%F0%F5 Исследования социально-политической истории Чувашии XX столетия. Сборник статей.] — Чебоксары: ЧГИГН, 2002. — 106, [3] c. ==Невтевкст == * [http://www.cap.ru/ Официальный портал органов власти Чувашской Республики] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110923172022/http://www.cap.ru/ |date=2011-09-23 }} * [https://web.archive.org/web/20240421080751/https://xn--21-6kch9bxbh4f.xn--p1ai/ Официальные новости органов власти Чувашской Республики] * [http://chuvashia.news-city.info/docs/ Законодательство Чувашской Республики] * [http://www.constitution.ru/ Конституция Российской Федерации] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./2135/13678/56394 Конституция Чувашской Республики] ([http://gov.cap.ru/home/000/konstituz/konstituz.doc в формате DOC]) * [http://ufo.gov.ru/documents/ufodoc1/ Указ Президента России № 849 «О полномочном представителе Президента Российской Федерации в федеральном округе» от 13 мая 2000] * [http://maps.google.ru/maps?g=Чувашия&hl=ru&ie=UTF8&ll=56.016808,46.933594&spn=2.247707,7.075195&z=7 Карта Чувашии на «Карты Google»] * [http://www.enc.cap.ru/ Краткая чувашская энциклопедия] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210201201200/http://www.enc.cap.ru/ |date=2021-02-01 }} * [http://www.tppchr.ru/index.php?Mn=2&sMn=2 Торгово-промышленная палата: о Чувашии] {{Lisj}} {{Чувашонь Республикась}} {{Равчирева федерациянь кужось}} {{Россия Масторонть масторпелькстнэ}} [[Категория:Ветькень Республикась|*]] 1ustcvlu8c9hqmv3ma5tyx4rvwbe9ka Карелэнь кель 0 413 155162 153874 2026-09-25T23:42:48Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155162 wikitext text/x-wiki {{Кель |чачо = Uralic |лем = Карелэнь кель |эсьлем = karjalan kieli |артовкс = Karelian language, geography of distribution.gif |описание изображения = Карелэнь келень нолдамонь география Россиясо. |ёвтавома = |эсьлемпелень аштемкс = |вети тевкурось = |масторт = [[Россия Мастор|Россия]] |Келень содыцятнень ламоксчись = |аштемкс = |категория =[[Евразия кельтне]] |классификация = [[Суоми-угрань кельть]] :[[Суоми-пермень тарадалксось]] ::[[Балтиянь-суоминь группась]] |Сёрмадомачись = латиницась |ISO1 = |ISO2 = krl |ISO3 = krl}} '''Каре́лэнь кель''' ({{lang-ru|карельский язык}}, {{lang-krl|karjalan kieli}}) — те келесь [[Карелэть|карелэтьнень]], кона путови [[Балтёнкс-суоминь группаньалксось|балтёнкс-суоминь группаньалксоньте]] [[Суоми-угрань кельть|суоминь-угрань келень семияньте]]. Кортыцятнеде — 90 саезь 120 тёж. ломань видс, [[Карелэнь Республикась|Карелиясо]] — малавикс 80 тёж. лом. Карелэнь келенть улить колмо кортавкст: * сонсь калелэньзесь — сехте пек малавикс [[Суоминь кель|суоминь келеньте]] *[[Карелэнь келень ливвикэнь диалект|ливвиковскоесь]] — вейс кельксти сонсь карелэньзень кортавксонть ды койкодат лияксить [[Вепссэнь кель|вепссэнь келенть]] *[[Карелэнь келень людиковиковонь диалект|людиковиковонь]] — кирди пек ламо [[Вепссэнь кель|вепссэнь кельтсенть]] === Карелэнь алфавитэсь === {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Č č | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Š š | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ž ž |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | ' |} == Литературась == * ''Анисимов Н. А.'' Букварь на карельском языке. — Петрозаводск, 1937. (первое издание) * ''Анисимов Н. А.'' Программа по карельскому языку для начальных школ и методическая записка к ней. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1938. * ''Анисимов Н. А.'' Грамматика карельского языка. Часть 1. Фонетика и морфология. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1939. * ''Анисимов Н. А.'' Карельский орфографический словарь. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1940. * ''Анисимов Н. А.'' Основные правила правописания карельского языка. — Петрозаводск, Каргосиздат, 1940. * ''Макаров Г. Н.'' Карельский язык // Языки народов СССР, т. III. Финно-угорские и самодийские языки. — М., 1966. * ''Макаров Г. Н.'' Русско-карельский словарь. — Петрозаводск. 1975. * ''Зайков П. М., Ругоева Л. И.'' [http://illhportal.krc.karelia.ru/section.php?plang=r&id=1202 Карельско-русский словарь (северно-карельские диалекты) Около 9000 слов] / Петрозаводск: Периодика, 1999. — 224 с. * ''Зайков П. М.'' Грамматика карельского языка (фонетика и морфология). — Петрозаводск, 1999. * [http://www.krc.karelia.ru/publ.php?id=1495&plang=r Карелы: модели языковой мобилизации. Сборник материалов и документов / Сост.: В. Н. Бирин], Е. И. Клементьев, А. А. Кожанов. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2005. — 281 с. * [http://www.unesco.org/languages-atlas/ UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger (англ.).] ''ЮНЕСКО''. <small>Дата обращения 29 июля 2018.</small> {{lisj}} == Невтевкст == * [http://elibrary.karelia.ru/book.shtml?levelID=034005&id=2071&cType=1 Грамматика карельского языка] * [http://sanakniigu.onego.ru/index.php?lan=rus Карело-русско-финский словарь] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20201105231902/http://sanakniigu.onego.ru/index.php?lan=rus |date=2020-11-05 }}{{ref-ru}}{{ref-fi}} * [https://web.archive.org/web/20160314020019/http://zakon.scli.ru/ru/legal_texts/legislation_rf/index.php?do4=document&id4=6e05f9e5-5939-43e6-834e-01c383570401 Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия] [http://gov.karelia.ru/Karelia/1162/15.html (также здесь)]{{ref-ru}} * [http://www.rg.ru/2004/11/23/tatar-yazyk-dok.html Постановление Конституционного Суда России о строении алфавита государственных языков республик на графической основе кириллицы] * [http://fulib.ru/ Финно-угорская электронная библиотека] * [http://fulr.karelia.ru/cgi-bin/flib/view.cgi?id=38 Электронная коллекция изданий на карельском языке] * [https://web.archive.org/web/20140110090256/http://www.fonts.ru/help/language/language1.asp?langCode=154 Карельский язык на ПараТайп.ру] — знаки языка; шрифты, поддерживающие Карельский язык * [http://gov.karelia.ru/Karelia/2373/18.html 2013 год — год карельского языка в Карелии] {{Суоминь-угрань кельть}} [[Категория:Суоми-угрань кельть|К]] 3cgpxdos1m5t6j0nyhh0vjdc1d7yet6 Кировонь ёнкс 0 426 155164 153052 2026-09-25T23:48:06Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155164 wikitext text/x-wiki {{РФ масторпелькс}} '''Кировонь ёнкс''' ({{lang-ru|Кировская область}}) — ашти [[Россия Мастор]]со, равонь-вяткань регионсо. Ёнксонть куншка ош — [[Киров ош]]ось. Вакссо улемс [[Пермень край]], [[Удмуртонь Республикась]], [[Коми Республикась]], [[Архангелэнь ёнкс|Архангелэнь]], [[Вологдань ёнкс|Вологдань]], [[Костромань ёнкс|Костромань]] ды [[Алоошонь ёнкс|Алоошонь]] ёнксонть, [[Маринь Республикась|Маринь]] ды [[Татаронь Республикась|Татаронь]] республикат марто. Покшолмазо - 120 374 вп². Юткось Московсто - 896 вп. == Эрицят == {{ Эрицятне | Кировская область}} {{Эрицятне| Кировская область |график}} == Раськень состав == {|class="standard sortable" ! || 1959<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=35 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по регионам России: Кировская область]</ref> <br /> чел. || % || 1979<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=26 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по регионам России: Кировская область]</ref> <br /> чел. || % || 1989<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=26 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам России: Кировская область]</ref> <br /> чел. || % || 2002<ref>[http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 Всероссийская перепись населения 2002 года] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110420152025/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 |date=2011-04-20 }}: [http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls Население по национальности и владению русским языком по субъектам РФ] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20061104083455/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls |date=2006-11-04 }}</ref> <br /> чел. || %<br /><small>от <br />всего</small> || %<br /><small>от <br />указав-<br />ших <br /> нацио-<br />наль-<br />ность</small> || 2010<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref><ref name="ЭтноЯз.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам.]: [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Materials/doklad2.rar см.]</ref><br /> чел. || %<br /><small>от <br />всего</small> || %<br /><small>от <br />указав-<br />ших <br /> нацио-<br />наль-<br />ность</small> |- | всего || align="right"| 1916493 || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1666923 || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1694008 || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1503529 || align="right"|<small> 100,00 % || align="right"|<small> </small>|| align="right"| 1341312 || align="right"|<small> 100,00 % || align="right"|<small> |- | [[Рузт]] || align="right"| 1760987 || align="right"|<small> 91,89 % </small>|| align="right"| 1517720 || align="right"|<small> 91,05 % </small>|| align="right"| 1531679 || align="right"|<small> 90,42 % </small>|| align="right"| 1365438 || align="right"|<small> 90,82 % || align="right"|<small> 91,05 % </small>|| align="right"| 1199691 || align="right"|<small> 89,44 % || align="right"|<small> 91,88 % |- | [[Печкаст]] || align="right"| 41208 || align="right"|<small> 2,15 % </small>|| align="right"| 44900 || align="right"|<small> 2,69 % </small>|| align="right"| 45666 || align="right"|<small> 2,70 % </small>|| align="right"| 43415 || align="right"|<small> 2,89 % || align="right"|<small> 2,89 % </small>|| align="right"| 36457 || align="right"|<small> 2,72 % || align="right"|<small> 2,79 % |- | [[Марить]] || align="right"| 52570 || align="right"|<small> 2,74 % </small>|| align="right"| 47910 || align="right"|<small> 2,87 % </small>|| align="right"| 44496 || align="right"|<small> 2,63 % </small>|| align="right"| 38930 || align="right"|<small> 2,59 % || align="right"|<small> 2,60 % </small>|| align="right"| 29598 || align="right"|<small> 2,21 % || align="right"|<small> 2,27 % |- | [[Удмуртт]] || align="right"| 22201 || align="right"|<small> 1,16 % </small>|| align="right"| 22187 || align="right"|<small> 1,33 % </small>|| align="right"| 22955 || align="right"|<small> 1,36 % </small>|| align="right"| 17952 || align="right"|<small> 1,19 % || align="right"|<small> 1,20 % </small>|| align="right"| 13639 || align="right"|<small> 1,02 % || align="right"|<small> 1,04 % |- | [[Украинецт]] || align="right"| 15576 || align="right"|<small> 0,81 % </small>|| align="right"| 13045 || align="right"|<small> 0,78 % </small>|| align="right"| 18885 || align="right"|<small> 1,11 % </small>|| align="right"| 11399 || align="right"|<small> 0,76 % || align="right"|<small> 0,76 % </small>|| align="right"| 7718 || align="right"|<small> 0,58 % || align="right"|<small> 0,59 % |- | [[Азербайджанецт]] || align="right"| 452 || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 975 || align="right"|<small> 0,06 % </small>|| align="right"| 1953 || align="right"|<small> 0,12 % </small>|| align="right"| 2503 || align="right"|<small> 0,17 % || align="right"|<small> 0,17 % </small>|| align="right"| 2215 || align="right"|<small> 0,17 % || align="right"|<small> 0,17 % |- | [[Белорузт]] || align="right"| 4023 || align="right"|<small> 0,21 % </small>|| align="right"| 3856 || align="right"|<small> 0,23 % </small>|| align="right"| 4753 || align="right"|<small> 0,28 % </small>|| align="right"| 2846 || align="right"|<small> 0,19 % || align="right"|<small> 0,19 % </small>|| align="right"| 1942 || align="right"|<small> 0,14 % || align="right"|<small> 0,15 % |- | [[Армянт]] || align="right"| 699 || align="right"|<small> 0,04 % </small>|| align="right"| 740 || align="right"|<small> 0,04 % </small>|| align="right"| 926 || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 2123 || align="right"|<small> 0,14 % || align="right"|<small> 0,14 % </small>|| align="right"| 1825 || align="right"|<small> 0,14 % || align="right"|<small> 0,14 % |- | [[Цыгант]] || align="right"| 444 || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 1097 || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 1420 || align="right"|<small> 0,08 % </small>|| align="right"| 1499 || align="right"|<small> 0,10 % || align="right"|<small> 0,10 % </small>|| align="right"| 1417 || align="right"|<small> 0,11 % || align="right"|<small> 0,11 % |- | [[Ветькеть]] || align="right"| 1225 || align="right"|<small> 0,06 % </small>|| align="right"| 1601 || align="right"|<small> 0,10 % </small>|| align="right"| 2724 || align="right"|<small> 0,16 % </small>|| align="right"| 1856 || align="right"|<small> 0,12 % || align="right"|<small> 0,12 % </small>|| align="right"| 1399 || align="right"|<small> 0,10 % || align="right"|<small> 0,11 % |- | [[Немцы]] || align="right"| 3140 || align="right"|<small> 0,16 % </small>|| align="right"| 1290 || align="right"|<small> 0,08 % </small>|| align="right"| 1281 || align="right"|<small> 0,08 % </small>|| align="right"| 1482 || align="right"|<small> 0,10 % || align="right"|<small> 0,10 % </small>|| align="right"| 1040 || align="right"|<small> 0,08 % || align="right"|<small> 0,08 % |- | [[Молдавант]] || align="right"| 416 || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 1083 || align="right"|<small> 0,06 % </small>|| align="right"| 2205 || align="right"|<small> 0,13 % </small>|| align="right"| 1269 || align="right"|<small> 0,08 % || align="right"|<small> 0,08 % </small>|| align="right"| 1037 || align="right"|<small> 0,08 % || align="right"|<small> 0,08 % |- | [[Коми-зыряне|Коми]] || align="right"| 1292 || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 945 || align="right"|<small> 0,06 % </small>|| align="right"| 1219 || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 1054 || align="right"|<small> 0,07 % || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 866 || align="right"|<small> 0,06 % || align="right"|<small> 0,07 % |- | [[Узбект]] || align="right"| 489 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 1109 || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 2527 || align="right"|<small> 0,15 % </small>|| align="right"| 516 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 688 || align="right"|<small> 0,05 % || align="right"|<small> 0,05 % |- | [[Башкирт]] || align="right"| 384 || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 514 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 624 || align="right"|<small> 0,04 % </small>|| align="right"| 510 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 494 || align="right"|<small> 0,04 % || align="right"|<small> 0,04 % |- | [[Грузинт]] || align="right"| 548 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 550 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 1040 || align="right"|<small> 0,06 % </small>|| align="right"| 565 || align="right"|<small> 0,04 % || align="right"|<small> 0,04 % </small>|| align="right"| 443 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % |- | [[Эрзят]] ды [[Мокшот]] || align="right"| 976 || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 1170 || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 1515 || align="right"|<small> 0,09 % </small>|| align="right"| 604 || align="right"|<small> 0,04 % || align="right"|<small> 0,04 % </small>|| align="right"| 398 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % |- | [[Таджикть]] || align="right"| || align="right"|<small> </small>|| align="right"| 193 || align="right"|<small> 0,01 % </small>|| align="right"| 581 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 258 || align="right"|<small> 0,02 % || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 387 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % |- | [[Коми-пермякт]] || align="right"| 2897 || align="right"|<small> 0,15 % </small>|| align="right"| 901 || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 891 || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 817 || align="right"|<small> 0,05 % || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 378 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % |- | [[Чеченецт]] || align="right"| || align="right"|<small> </small>|| align="right"| 69 || align="right"|<small> 0,00 % </small>|| align="right"| 343 || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 350 || align="right"|<small> 0,02 % || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 343 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % |- | [[Евреи]] || align="right"| 1962 || align="right"|<small> 0,10 % </small>|| align="right"| 1112 || align="right"|<small> 0,07 % </small>|| align="right"| 900 || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 499 || align="right"|<small> 0,03 % || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 319 || align="right"|<small> 0,02 % || align="right"|<small> 0,02 % |- | [[Казахт]] || align="right"| 587 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 441 || align="right"|<small> 0,03 % </small>|| align="right"| 820 || align="right"|<small> 0,05 % </small>|| align="right"| 269 || align="right"|<small> 0,02 % || align="right"|<small> 0,02 % </small>|| align="right"| 237 || align="right"|<small> 0,02 % || align="right"|<small> 0,02 % |- | [[Аварт]] || align="right"| || align="right"|<small> </small>|| align="right"| 83 || align="right"|<small> 0,00 % </small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small> 0,01 % </small>|| align="right"| 211 || align="right"|<small> 0,01 % || align="right"|<small> 0,01 % </small>|| align="right"| 228 || align="right"|<small> 0,02 % || align="right"|<small> 0,02 % |- | лия раськеть || align="right"| 4393 || align="right"|<small> 0,23 % </small>|| align="right"| 3432 || align="right"|<small> 0,21 % </small>|| align="right"| 4417 || align="right"|<small> 0,26 % </small>|| align="right"| 3341 || align="right"|<small> 0,22 % || align="right"|<small> 0,22 % </small>|| align="right"| 2968 || align="right"|<small> 0,22 % || align="right"|<small> 0,23 % |- | указали национальность || align="right"| 1916469 || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1666923 || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1694005 || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1499706 || align="right"|<small> 99,75 % || align="right"|<small> 100,00 % </small>|| align="right"| 1305727 || align="right"|<small> 97,35 % || align="right"|<small> 100,00 % |- | не указали национальность || align="right"| 24 || align="right"|<small> 0,00 % </small>|| align="right"| 0 || align="right"|<small> 0,00 % </small>|| align="right"| 3 || align="right"|<small> 0,00 % </small>|| align="right"| 3823 || align="right"|<small> 0,25 % || align="right"|<small> </small>|| align="right"| 35585 || align="right"|<small> 2,65 % || align="right"|<small> |} == Административно-территориальной состав (ошонь кужот ды муниципальной буеть) == === Ошонь кужот === [[Киров ош|Киров]] ош [[Вятские Поляны]] ош [[Котельнич]] ош [[Слободской]] ош === Муниципальной буеть === [[Арбажэнь буе]] - [[Арбаж]] веле [[Афанасьевонь буе]] - [[Афанасьево]] веле [[Белохолуницэнь буе]] - [[Белая Холуница]] ош [[Богородонь буе (Кировонь ёнкс)|Богородонь буе]] - [[Богородское]] веле [[Верхнекамонь буе]] - [[Кирс]] ош [[Верхошижемень буе]] - [[Верхошижемье]] веле [[Вятско-Полянской буе]] - [[Вятские Поляны]] ош [[Даровонь буе]] - [[Даровской]] ош [[Зуевонь буе]] - [[Зуевка]] ош [[Кикнурэнь буе]] - [[Кикнур]] веле [[Кильмезень буе]] - [[Кильмезь]] веле [[Кирово-Чепецэнь буе]] - [[Кирово-Чепецк]] ош [[Котельничень буе]] - [[Котельнич]] ош [[Кумёнэнь буе]] - [[Кумёны]] ош [[Лебяжэнь буе]] - [[Лебяжье]] веле [[Лузэнь буе]] - [[Луза]] ош [[Малмыжэнь буе]] - [[Малмыж]] ош [[Мурашэнь буе]] - [[Мураши]] ош [[Нагорской буе]] - [[Нагорск]] ош [[Немонь буе]] - [[Нема]] ош [[Нолинэнь буе]] - [[Нолинск]] ош [[Омутнинэнь буе]] - [[Омутнинск]] ош [[Опаринэнь буе]] - [[Опарино]] веле [[Оричевонь буе]] - [[Оричи]] веле [[Орловонь буе]] - [[Орлов]] ош [[Пижанэнь буе]] - [[Пижанка]] веле [[Подосиновской буе]] - [[Подосиновец]] веле [[Санчурэнь буе]] - [[Санчурск]] веле [[Свечень буе]] - [[Свеча]] веле [[Слободэнь буе]] - [[Слободской]] веле [[Советэнь буе]] - [[Советск]] ош [[Сунэнь буе]] - [[Суна]] веле [[Тужинэнь буе]] - [[Тужа]] веле [[Унинэнь буе]] - [[Уни]] веле [[Уржумонь буе]] - [[Уржум]] ош [[Фалёнэнь буе]] - [[Фалёнки]] веле [[Шабалинэнь буе]] - [[Ленинское]] веле [[Юрьянэнь буе]] - [[Юрья]] веле [[Яранэнь буе]] - [[Яранск]] ош{{Равчирева федерациянь кужось}} == Невтевкст == * [http://www.ako.kirov.ru/ Официальный сайт Правительства Кировской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20070728095608/http://www.ako.kirov.ru/ |date=2007-07-28 }} * [http://zsko.ru/ Официальный сайт Законодательного Собрания Кировской области] * [https://web.archive.org/web/20231223130444/http://xn--43-6kch9bxbh4f.xn--p1ai/ Официальные новости органов власти Кировской области] * [http://vyatka.ru/ ВЯТКА.RU — Новостной информационный портал Кировской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170606033736/http://vyatka.ru/ |date=2017-06-06 }} * [http://karta.kirov.ru/region/ Карта Кировской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110920104501/http://karta.kirov.ru/region/ |date=2011-09-20 }} * [http://geraldika.ru/region/43/ Флаг и герб Кировской области] * [http://www.catalogmineralov.ru/deposit/kirovskaya_oblast/ Месторождения полезных ископаемых Кировской области]<br clear="all"> {{Lisj}} {{Кировонь ёнкс}} {{Россия Масторонть масторпелькстнэ}} [[Категория:Кировонь ёнкс|*]] l6sqr1dzlujoh3lspz28t2w94rvmegy Олодимэрэнь ёнкс 0 530 155172 151261 2026-09-26T00:29:43Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155172 wikitext text/x-wiki {{РФ масторпелькс}} '''Олодимерэнь ёнкс''' (Владимирской ёнкс, {{lang-ru|Владимирская область}}) — ашти [[Россия Мастор|Россия Масторсо]]. Куншка ошось — [[Олодимэр ош]]. Юткось [[Москов ош|Московсто]] - 178 вайгельпе. Владимиронь ёнкс шабрацек ашти [[Московонь ёнкс|Московонь]], [[Ярославонь ёнкс|Ярославонь]], [[Рязанень ёнкс|Рязанэнь]], [[Ивановонь ёнкс|Ивановонь]], [[Алоошонь ёнкс|Алоошонь]] ёнксоть. Покшолмазо - 29 084 вп² == Эрицят == {{Эрицятне|Владимирская область}} {{Эрицятне|Владимирская область|график}} == Административно-территориальной состав (ошонь кужот ды муниципальной буеть) == === Владимиронь ёнксонь ошт === [[Олодимэр ош|Владимир]] ош [[Гусь-Хрустальный]] ош [[Ковров]] ош [[Муром]] ош (Муромонь ошонь кужо) [[Радужный ош (Владимиронь ёнкс)|Радужный]] ош === Владимиронь буетне === [[Александровонь буе (Владимиронь ёнкс)|Александровонь буе]] [[Вязниконь буе (Владимиронь ёнкс)|Вязниконь буе]] [[Гороховецэнь буе (Владимиронь ёнкс)|Гороховецэнь буе]] [[Гусь-Хрустальной буе (Владимиронь ёнкс)|Гусь-Хрустальной буе]] [[Камешковонь буе (Владимиронь ёнкс)|Камешковонь буе]] [[Киржачень буе (Владимиронь ёнкс)|Киржачень буе]] [[Ковровонь буе (Владимиронь ёнкс)|Ковровонь буе]] [[Кольчугинэнь буе (Владимиронь ёнкс)|Кольчугинэнь буе]] [[Меленковонь буе (Владимиронь ёнкс)|Меленковонь буе]] [[Муромонь буе]] [[Петушинской буе]] [[Селиванэнь буе]] [[Собинэнь буе (Владимиронь ёнкс)|Собинэнь буе]] [[Судогодонь буе (Владимиронь ёнкс)|Судогодонь буе]] [[Суздалень буе (Владимиронь ёнкс)|Суздалень буе]] [[Юрьев-Польской буе (Владимиронь ёнкс)|Юрьев-Польской буе]] == Литературась == * {{книга|заглавие=Владимирская область: Атлас|ссылка=|ответственный=Отв. ред. атласа Н. Д. Стоялова. [[Министерство экономического развития Российской Федерации]]. [[Федеральное агентство геодезии и картографии]].|место=Омск|издательство=Роскартография. ФГУП «Омская картографическая фабрика»|год=2009|страниц=88|серия=Регионы России|isbn=978-5-9523-0259-4|тираж=1&nbsp;000}} (обл.) * {{книга|автор=Барашев М. А., Ревякин В. Н.|заглавие=Культурно-исторические ландшафты Владимирского края. Очерки: Учебное пособие.|ссылка=http://e.lib.vlsu.ru/bitstream/123456789/1110/3/00534.pdf|место=Владимир|издательство=Изд-во Влад. гос. ун-та|год=2007|страниц=48|isbn=5-89368-740-X|archivedate=2017-05-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170517115047/http://e.lib.vlsu.ru/bitstream/123456789/1110/3/00534.pdf}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170517115047/http://e.lib.vlsu.ru/bitstream/123456789/1110/3/00534.pdf |date=2017-05-17 }} * {{книга|автор=Серёгин А. П.|заглавие=Флора Владимирской области: Конспект и атлас|ответственный=А. П. Серёгин, при участии Е. А. Боровичёва, К. П. Глазуновой, Ю. С. Кокошниковой, А. Н. Сенникова|место=Тула|издательство=Гриф и К|год=2012|страниц=620|isbn=978-5-8125-1735-9|ref=Серёгин}} — [[УДК]] 581.92 + 582.32/.99 (470.314) * {{книга|заглавие=Каталог беспозвоночных животных (Invertebrata: Protozoa et Animalia) Владимирской области|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/katalog_bespozv_vladimirsk_obl2003.djvu|место=Владимир|год=2003|archivedate=2013-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130908090613/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/katalog_bespozv_vladimirsk_obl2003.djvu}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20130908090613/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/katalog_bespozv_vladimirsk_obl2003.djvu |date=2013-09-08 }} == Невтевкст == * [http://www.region33.name/ Справочно-информационный портал Владимирской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20140617094135/http://region33.name/ |date=2014-06-17 }} * [https://web.archive.org/web/20090130071707/http://www.avo.ru/ Официальный сервер города Владимира и Владимирской области] * [http://www.zsvo.ru/ Законодательное Собрание Владимирской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120128144103/http://www.zsvo.ru/ |date=2012-01-28 }} * [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=33 Владимирская область в справочнике-каталоге «Вся Россия»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20080516071855/http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=33 |date=2008-05-16 }} == Лисьмапрят == <references /> {{Владимиронь ёнкс}} {{Куншкань федерациянь кужось}} {{Россия Масторонть масторпелькстнэ}} [[Категория:Владимиронь ёнкс|*]] ro9wpfc5xzg7a7imfq13tyj6iq3anf0 Эрзят 0 747 155191 150418 2026-09-26T01:16:59Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155191 wikitext text/x-wiki {{Раське |эрзянь_лем = Эрзя |артовкс = Erzya women.jpg |артовксонть покшолмазо = |артовксонть эйстэ = Эрзяватне [[Пензань ёнкс]]то [[Раськень Озкс]]о |эсьлем = Эрзя |эрицятне = 517 575 (Россиясо 440 000)<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=myv Ethnologue and bibliography information on Erzya] {{ref-en}}</ref> |эрямо таркаст = {{Масторкоцт|Россия}}: ''весемикс мокшотнень марто'' 744 237 (2010)<ref name="пер.2010_2">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Национальный состав населения Российской Федерации] {{ref-ru}}</ref><br /> '''Эрзят:'''<br /> '''ошонь''' ды '''велень''' эрицят 57 008 (2010)<ref name="пер.2010_2"/><br /> '''ошонь''' 14 353 (2010)<ref name="пер.2010_2"/><br /> '''велень''' 42 655 (2010)<ref name="пер.2010_2"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Mordovia.svg|22px]] [[Мордовия Республикась|Мордовиясь]] 333 112 (2010)<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года] {{ref-ru}}</ref>, эйстэст:<br /> '''эрзят''' 49 579 (2010)<ref name="пер.2010"/><br />'''мокшот''' 4 178 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> ''весемикс эрзятне мокшотнень марто:''<br /> * [[Артовкс:Flag of Samara Oblast.svg|22px]] [[Самара ёнкс]] 65 447 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Penza Oblast.svg|22px]] [[Пенза ёнкс]] 54 703 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Флаг Ульяновской области (2013).svg|22px]] [[Ульянонь ёнкс]] 38 977 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Orenburg Oblast.svg|22px]] [[Оренбургонь ёнкс]] 38 682 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Bashkortostan.svg|22px]] [[Башкирия Республикась|Башкириясь]] 20 300 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Tatarstan.svg|22px]] [[Татаронь Республикась|Татариясь]] 19 156 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Nizhny Novgorod Region.svg|22px]] [[Алоошонь ёнкс]] 19 138 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Moscow oblast.svg|22px]] [[Московонь ёнкс]] 18 678 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Moscow, Russia.svg|22px]] [[Москов ош]] 17 095 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Chuvashia.svg|22px]] [[Чувашонь Республикась|Чувашиясь]] 13 014 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Chelyabinsk Oblast.svg|22px]] [[Челябань ёнкс]] 12 147 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Saratov Oblast.svg|22px]] [[Саратов ёнкс]]10 917 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Sverdlovsk Oblast.svg|22px]] [[Свердловонь ёнкс]] 6 303 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Ryazan Oblast.svg|22px]] [[Эрязянь ёнкс]] 5 564 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Kemerovo oblast.svg|22px]] [[Кемеровонь ёнкс]] 3 932 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Primorsky Krai.svg|22px]] [[Иневедьвакссонь край|Иневедьвакссо ёнкс]] 2 223 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> * [[Артовкс:Flag of Murmansk Oblast.svg|22px]] [[Мурманонь ёнкс]] 1 625 (2010)<ref name="пер.2010"/><br /> |кулозь = |архкультура = |кель = [[эрзянь кель]], [[рузонь кель]] |раса = |кемемась = |малавикс раськеть = [[мокшот]], [[марить]], [[удмуртт]], [[суомить]], [[эстэть]] |кельгевти = [[Суоми-угрань кельть|суоми-угрань раськеть]] |совавты = |чачома = }} [[Артовкс:Erzya Flag.svg|thumb|200px|right|border|Эрзянь Раськень коцт]] '''Эрзя''' ({{lang-ru|эрзя, эрзяне}}) — те Эриця, Эрий, Эри ''«эрямс»'' ды ''«эрямо»'' валтнэстэ; [[Суоми-угрань раськеть|суоми-угрань раське]], Уралонь покш семияньте совиця. Эрзятне эрить [[Мокша лей|Мокша]] ды [[Сура лей|Сура]] лейтнень чирева, истяжо [[Рав]] ды [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашонь]] леень ютксо. == Раськень лемезе-смустезэ == '''[[Эрзятнень раськень коцт]]о (седе кувакасто ловнок)''' '''Эрзя''' валонть лемезэ-смустэзе лиси-саеви '''''эриця''''' — {{lang-ru|живущий}} валонть эйстэ. V пингстэ саезь эрзятне эрить [[Пелеве ёнкс|пелеве]]-[[чивалгома]] ёнкссо мокшотнень эйстэ, неень [[Эрязянь ёнкс|Эрязянень]] ды [[Обран ош|Обран ошонь]] Мастортнева. [[961 ие|961 иестэ]] эрзя ('''''арта''''', '''''ариса''''') лецтяви хагаронь каганатсонть Иосифсэнть кода '''раське''', кона панды каявкс сонензэ. Истя жо Эрзятнеде сёрмалесть пингэньгрэкень географтнэ Страбонось ('''''аорсы''''') ды Птолемей ('''''арсииты'''''). '''Арза''' — эрзянь мастор, конадонть сёрмали арабонь киньякиця Ибн-Хаукалэсь ([[X пинге|X]] пинге). Эрзятнеде (''арджаны'') сёрмалесь Рашид-ад-дин (XIV пинг.); ногаень инязор Юсуфось сёрмалесь ''о'' "''рзянах''" грамотассо (сёрмас содамосо), конань кучизеть Московов [[1549 ие|1549]] иестэ. Куншка пигэтнестэ Эрзя — раське, кона каршо моли хазартнэнm ланкс, печенегетнень ды половецтнэнь. Пингэнь чинязось Эрзятнень аштиль мастортнева Сыре Эрзянь (Эрзяни). Лепштевятомасонь, конань кандыльть славянонь раськесь, эрзятне туильть [[Чилисема|чилисема ёнов]] — [[Эрзямас ош|Эрзямас]] ёнов. Ялатеке весе неть ёвтнематнесэ свал лецтявиль секе ошонть лемезэ — Эрза (Эрта, Эрба, Арза, Арта, Арба — кие кода марилизе, истя сёрмадылизеяк), ды сонзэ свал яла секе улема таркадонть лецтямось кармавты арсемс: те алкуксонь тев. Кортамось моли, бульчом, се оштонть, кона ульнесь неень Рязаненть таркасо. Тень каршо а молить археологтнень Рязаньстэ муевкстнэяк. Сынь седее а ков видестэ кортыть: те ошось путозель кезэрень эрзятьнень эрямо таркантень. Ды сонсь Рязань валоськак теевсь рузывтозь эрзянь валстонть. Мокшотнень содавксонть эйстэ, конать [[1237 ие|1237]] иестэ ве мельс састь кедь алдо Ордатнть эйстэ, Эрзятне туить пелевеёнксов [[Вирь|вирьтнэне]], ды максыть каршо вий [[Татарт|татартненэ]]. Сэсте коли суздалень прявтошось куншка [[XIV пинге|XIV пингтнэсте]] тееви [[Обран ош|Обран ош (Ало ош)]] Эрзятне понгсь суздалень инязоронь кеденть алов, ды кой-контне эрзятнедэ [[Рузонь кель|рузыясть]], кой-конатне тусть седе тов Чилисема ёнов, ды понгсть [[XVII пинге|XVII пингэсте]] [[Равтомбале|Равоньтомбалев (''Заволжье'')]] ды Лембе Уральёнксов (''Юж. Приуралье''), косо турсь [[Ногайть|ногайтнень]] ды [[Калмыкть|калмыкнэнь]] марто. Теевема Саратовонь-Оренбургонь-Челябань кирькс нарьдечитнень кармась улеме седе тов молеме эрзятнень Уралов. Ламо эрзянь эрямо таркатне Уралонь Масторга появасть рузонь ломатнень икелев.<ref> Исследования по материальной культуре мордовского народа. М., 1963; Мокшин Н.Ф. Этническая история мордвы. Саранск, 1977.</ref> == Зярдо == Эрзянь ломаньтне кортыть [[Эрзянь кель|Эрзянь кельсэ]]. Эрзякс, 2002 иенть ловномасонть-цётомасонть пряст сермадызь 410 000 ломаньть.<br /> == Раськень лем == Эсест раське лемест видьстэ ёвтыть «Эрзя», теде видьстэ ёвтасть «'''Эрзянь раськенть алкуксонь лемензэ коряс мельяволявтома'''»-сонть<ref name="Российский журнал">Российский журнал исследований национализма. 2013, No 1. Актуальное источниковедение (эрзянский национализм). с.90 ISSN 2221-0792{{Ref-ru}}</ref><br /> : Минь, весе эрзянь раськенть пельде Эрзянь Инекужос кочказь эрзянь ломантне,<br /> :— нежелезь ламо тёжаиень эрзянь раськенть эрямопингезэнзэ, мельсэ кирдезь минек покштянок ды сынст койтнень-кирдатнень,<br /> :эрзя раськень, эрзянь келень ды эрзянь культурань вейсэксчинь ёжонь марязь ды кирдезь,<br /> :— мельспаросо тешкстнезь кеме эрзянь меленть ды ёжомарямонть уликсчист,<br /> :— парсте чарькодезь ды марязь – Эрзя раськенть сы шкань эрямонзо кис мелявксось ней весемезэ ашти неень шкань эрзятнень лавтов лангсо,<br /> :— раськеютконь праватнес ды Рузмасторонь Прявткоентень кирдезь, конат идить эрьва ломанень ды эрьва раськень праватнень,<br /> :— лия раськень эрямопингест, коест, культураст, келест ды раськень каштанчист мельванозь,<br /> :— бажазь улемс Модамасторонь лия раськетнень ютксо улемс-эрямс эсь кезэрень лем ало, норовазь улемс содавиксэкс, эсь питнень содыця ды мариця, эсь мельсэ эриця раськекс,<br /> :— лия раськетнень, сынст кирдивийтнень ды ветикуротнень паро мельс ды ялгаксчис кемезь,<br /> :— весе эрзянь раськенть мелензэ-бажамонзо ломань сельме икеле невтезь,<br /> :яволявттано Эрзя раськенть мельдензэ: панжадо лемдявомс эсь кезэрень лемсэнек — '''эрзянь раське, эрзя'''<br /> :ды кемекстатано — Эрзянь раськенть улить весе асаевикст эсензэ праванзо лия раськетнень ютксо.<br /> :Весе раськетненень Вемельксчинь, Сетьмечинь ды Изнявксчинь арсезь Эрзянь Раськень Инекужось.''<ref> Эрзянь Раськень Инекужось, 1995 ие, эйзюрков, 23 чи. Саран Ош.</ref> == Содавикс эрзятне == * [[Абрамовонь, Кузьма Григорьевичесь|Абрамовонь Кузьма]] * [[протопоп Аввакум]]<ref name="Водясова Л.П. "/> * [[Алексеевень Кузьма]] * [[Артём Весёлый|Артём Веcёлый]] * [[Батаевень, Павел Петрович|Батаевень Павел]] * [[Виард, Василий Иванович|Ардеев, Василий Иванович (ВИАРД)]] * [[Видяевень, Фёдор Алексеевич|Видяевень Фёдор Алексеевичесь]] * [[Васильев, Тимофей Васильевич]] * [[Гайни Пётр]] * [[Глухов, Петр Семенович|Глуховонь Пётр]] * [[Дарькинень, Сергей Михайлович|Дарькинень Сергей]] * [[Доронинень Александр]] * [[Евсевьевень, Макар Евсевьевич|Евсевьевень Макар]] * [[Кадышень, Надежда Никитична|Кадышень, Надежда Никитична]] * [[Кривошеева, Ефимия Петровна|Кривошеева Ефимия]] * [[Кривошеев, Илья Петрович|Кривошеев Илья]] * [[Журавлёвонь, Числав Григорьевич|Числав Журавлёв]] * [[Йовлань Оло|Йовлань Оло (Ромашкинень Олодимир)]] * [[Куляскинень, Дмитрий Степанович|Куляскинень Дмитрий]] * [[Куторкин Андрей Дмитриевич|Куторкинэнь Андрей]] * [[Кутяковонь, Иван Семёнович|Кутяковонь Иван]] * [[Люлякинань, Серафима Марковна|Люлякинань Серафима]] * [[Моро, Артур|Артур Моро]] * [[Надькинень, Дмитрий Тимофеевич|Дмитрий Надькин]] * [[патриарх Никон]]<ref name="Водясова Л.П. "> Водясова Л.П. Метафорическое моделирование концепта «религия» в романе А. М. Доронина «Баягань сулейть» («Тени колоколов») // Litera. — 2015. - № 4. - С.9-20. DOI: 10.7256/2409-8698.2015.4.18227. URL: http://e-notabene.ru/fil/article_18227.html {{ref-ru}}, {{ref-myv}}</ref> (эсь лемесь Никита Минин) * [[Нуянь Видяз|Нуянь Видяз (Евгений Четвергов)]] * [[Пуркаевень, Максим Алексеевич|Максим Пуркаев]] * [[Инязор Пургаз]] * [[Рябовонь Анатолий]] * [[Рябов, Владимир Павлович|Рябовонь Владимир]] * [[Лёша Рав]] * [[Радаевень, Василий Иванович|Радаевень (Радин-Аловский) Василий]] * [[Радаевень, Василий Кузьмич|Радаев Василий]] * [[Руслановань, Лидия Андреевна|Руслановань Лидия Андреевна]] * [[Сафронов, Никас Степанович|Никас Сафронов]] * [[Тюштя|Инязор Тюштя]] * [[Чапаевень Василий]] * [[Чесноковонь, Фёдор Маркелович|Фёдор Чесноков]] * [[Чиндяйкинень, Николай Дмитриевич|Николай Чиндяйкин]] * [[Эрзямассонь Олена|Эрзямасонь Олёна]] * [[Никул Эркай]] * [[Степан Эрьзя]] == Седямо ды морамо шкинемась эрзянь кельсэ== Сех содавикс суоми-угрань масторга, кие моры эрзякс те [[«Торама» морамо-седямо кужо|Торама]] морамо пурнавксось. [[2005 ие]]стэ ульнесь теезь арт-фолк группа Морденс, сон содавикс од кунсолыцятнень ютксо. [[2010 ие]]стэ [[Саран ош]]со ушодызе эсь шкинеманзо [[Мерема морамо-седямо кужо]]сь<ref>[http://www.finnougoria.ru/community/creative/section.php?SECTION_ID=273&ELEMENT_ID=32714 «Мерема», фольклорный ансамбль]{{Ref-ru}}</ref>. 2011 иестэ [[Москов]]со васенцеде лись сцена лангс [[«Ойме» морамо-седямо кужо]]сь<ref>[http://www.oymemusic.com Официальный сайт. О группе]{{Ref-ru}}</ref>. Неень шкань морот [[эрзянь кель]]сэ морыть [[Бакич Видяй]], [[Ежевика Спиркина]], [[Панишень Аня]], Самаркинэнь Евгений<ref>[http://www.elupuu.org/index.php?id=513 вгений Самаркинынь эсь моросонзо куйсь од тёкшос] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150831073729/http://www.elupuu.org/index.php?id=513 |date=2015-08-31 }}{{Ref-myv}}</ref><ref>[http://www.erziapr.ru/index.php/culture-and-religion/1564-2014-12-18-08-38-33 ЧАУНЗАНСЕТНЕ — ВАСЕНЦЕТЬ!] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150924001914/http://www.erziapr.ru/index.php/culture-and-religion/1564-2014-12-18-08-38-33 |date=2015-09-24 }}{{Ref-myv}}</ref>, Виктор Рауткин<ref>[http://числав.рф КУЛЯТ. НОВОСТИ. АНОНСЫ] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160311175241/http://xn--80aeqm3a8a.xn--p1ai/ |date=2016-03-11 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160311175241/http://xn--80aeqm3a8a.xn--p1ai/ |date=2016-03-11 }}{{Ref-ru}}</ref>, Трифоновонь Максим<ref name="«Erzyaks.ru» Максим Трифонов">[http://erzyaks.ru/maksim-trifonov-ya-xochu-mnogo-russkix-pesen-perevesti-na-erzyanskij-i-spet/ «Erzyaks.ru» Максим Трифонов: «я хочу много русских песен перевести на эрзянский и спеть!»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170117201434/http://erzyaks.ru/maksim-trifonov-ya-xochu-mnogo-russkix-pesen-perevesti-na-erzyanskij-i-spet/ |date=2017-01-17 }}{{ref-ru}}, {{ref-myv}}</ref>, Бакайкинань Лияна ды лият. <gallery widths="220px" heights="160px"> Mordens.jpg|«Морденс» фолк-арт кужо Torama REM 30.05.2009.jpg|«Торама» седямо-морамо кужось ([[2009 ие]]стэ, [[Ине-Петрань ош]]со) OYME.IMG 7073.JPG|OYME моры Tallinn Music Week фестивальсэ ([[2015 ие]]стэ) Merema folk gruop Obinitca.jpg|Мерема морамо кужось Seto Kuningriigipäevad Покш Чисэнть, [[Обиница (Меремяэ буе)|Обиница]], [[2015 ие]]нь [[умарьковонь 1 чи]] </gallery> == Лисьм.: == <references /> [[Категория:Эрзят| ]] [[Категория:Раськеть|Э]] [[Категория:Суоми-угрань раськеть|Э]] [[Категория:Википедиясь:Кочказь лопат]] aushpqdka23a7x5ccogrbqnz5ni6pma Борчин, Валерий Викторович 0 1406 155145 147009 2026-09-25T23:18:36Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155145 wikitext text/x-wiki {{Спортсмен | лем = Борчинэнь Валерий | портрет =Waleri Wiktorowitsch Bortschin 6328.jpg | покшолма = | подпись = | пешксе лем = Валерий Викторович Борчин | прозвища = | раськеньлем =[[эрзя]] | клуб = | чачома чись = | чачома тарка = [[Поводвеле (Тумобуень)|Поводеле]], [[Мордовия]] | сэрь =178 см | сталмо =178 см | IAAF = 202607 | 10000мх = 43:18,0 (2004) | 10кмх = 38:11 (2009) | 20кмх = 1:17:38 (2009) | медальть = {{пелькстамо|Олимпиадань Налксемат}} {{медаль|Сырне|[[Кизэнь Олимпиень налксемат 2008|Пекин ош, 2008]]| Якамо, 20 вп}} {{пелькстамо|[[Мирэнь Чемпионат]]}} {{медаль|Сырне|[[Мирэнь Чемпионат шожда атлетикань ланга 2009|Берлин ош 2009]]|20 вп}} {{медаль|Сырне|[[Мирэнь Чемпионат шожда атлетикань ланга 2011|Тэгу ош 2011]]|20 вп}} {{пелькстамо|[[Мирэнь спортонь якома Кубок|Мирэнь Кубкат]]}} {{медаль|Сия|[[Чебоксар ош 2008]]|20 вп}} {{медаль|Сырне|[[Чебоксар ош 2008]]|команда 20 вп}} {{пелькстамо|Европань шождаатлетэнь Чемпионат|Европань Чемпионат}} {{медаль|Сия|Гётеборг ош 2006| Якамо, 20 вп}} }} '''Вале́рий Ви́кторович Бо́рчин''' ( [[1986 ]][[таштамковонь 11 чи]], [[Поводвеле (Тумобуень)|Поводеле]]<ref>[http://erziapr.ru/index.php/sport/647-2011-08-25-10-43-07 Эрзянь правда. Теся анокстыть чемпионт!] {{ref-myv}}</ref>, [[Мордовия]]) — россиянь спортсмен, шождаатлет ([[спортонь якамо]]). [[Эрзя]]<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/sport/2012/05/120411_russia_olympics_profile_borchin.shtml Российские надежды в Лондоне-2012: Валерий Борчин]</ref><ref name="МКЦ">http://мордва-тольятти.рф/gordost-mordovskskoj-nacii/ {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160612115714/http://xn----7sbfhxrcqep0aca2lwb.xn--p1ai/gordost-mordovskskoj-nacii/ |date=2016-06-12 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160612115714/http://xn----7sbfhxrcqep0aca2lwb.xn--p1ai/gordost-mordovskskoj-nacii/ |date=2016-06-12 }} МКЦ: Гордость мордовской нации {{Ref-ru}}</ref>. Мордовиянь спортонь якамонь школанть трявкс. Россиянь чемпион 2006 иестэ (20 [[вайгельпе|вп.]] дистанциясо). [[2008 ие]]стэ Олимпиадань Налксемасто, [[Пекин ош]]со спортонь якамонь коряс пелькстамосо 20 вайгельпень дистанциясо сырненть саиця. == Сёрм. == <references /> [[Категория:Ломанть]] [[Категория:Эрзянь Ине ломанть]] [[Категория:Спортцёрат]] [[Категория:Россиянь шождаатлетт]] [[Категория:Эрзякс кортыцят]] [[Категория:Чачозь таштамковонь 11 чи]] 4s2zg2nbe68q3ge3nnbv0of4wuivr38 Абрамов, Кузьма Григорьевич 0 1456 155138 154637 2026-09-25T23:00:32Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155138 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Абрамов Кузьма Григорьевич''' ([[1914 ие]]нь [[сундерьковонь 12 чи]]стэ эрзянь<ref name="«Тиринь ёнксонь валдо»">«Тиринь ёнксонь валдо» : ледстнемань чокшне, конась алтави К. Г. Абрамовонь 100 иень топодемантень / Мордовия Республикань культурань ды туризмань министерствась, Мордовия Республикань А. С. Пушкинэнь лемсэ Национальной библиотекась, Краеведческой, национальной ды финно-угорской литературань отделэсь ; [пурныцясь В. Б. Бояркина ; витницясь Н. В. Бочканова]. – Саранск, 2014. – 25 с. – Эрзя яз.{{ref-myv}} </ref>[[Ташто Найман веле (Покш Килейбуе)|Ташто Найман велесэ]] [[Покш Килейбуе|Покш Килейбуесэ]]<ref name="youtube100">[https://www.youtube.com/watch?v=Xm3DZNvuvNk Кузьма Григорьевич Абрамов. (100лет) ]{{ref-ru}}</ref>- [[2008 ие]]нь [[умарьковонь 4 чи]]стэ<ref name="ИА REGNUM" />) — [[Эрзят|эрзянь]]<ref name="ГБУ РК_Абрамов">[http://www.nbrkomi.ru/page/2918/ ГБУ РК «Национальная библиотека Республики Коми». Абрамов Кузьма Григорьевич] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20180122194222/http://www.nbrkomi.ru/page/2918 |date=2018-01-22 }}{{ref-ru}}</ref> сёрмадей<ref name="Чилисема">[http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/чилисема%2011-15-ilovepdf-compressed%20(1).pdf «Чилисема», №11, 2015 ТИРИНЬ КЕЛЕСЬ ДЫ ЛИТЕРАТУРАСЬ МОНЬ ЭРЯМОСО] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190414094941/http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/%25D1%2587%25D0%25B8%25D0%25BB%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25B5%25D0%25BC%25D0%25B0%252011-15-ilovepdf-compressed%2520(1).pdf |date=2019-04-14 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190414094941/http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/%25D1%2587%25D0%25B8%25D0%25BB%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25B5%25D0%25BC%25D0%25B0%252011-15-ilovepdf-compressed%2520(1).pdf |date=2019-04-14 }}{{ref-myv}}</ref>. Седе пек содавикс кода ёвтнемань, повестень, романонь ды драмань сёрмадыця. Ды, паряк, пек аламот содыть: литературас васенце эскельксэнзэ сон теинзе стихень сёрмадоманть вельде. Лисезь васенце книгазояк — стихотворетянь пусмо («Стихть», [[1940]]). Седе тов сти­хень сёрмадомань ёрокчись маштовсь тензэ рузонь ды мирэнь-масторонь классиканть, Россиянь ламо нациянь литературань сехте пара невтевкстнэнь эрзянь кельс ютавтомсто. == Эстедензэ == Школань прядомонзо мельга, 1931 – 1933 ии. важодсь велесэ. 1933 – 1934 ии. тонавтсь Мордовиянь педагогической институтсо. Мейле важодсь тонавтыцякс [[Госагыр веле (Покш Килейбуе)|Госагырэнь]] сисемиень школасо. Ойнась ушодовсь сестэ, коли Кузьма Абрамов ульнесь Тамбовонь военно-пехотной училищань курсантокс, тосто сеске саизь служамо фронтс. Московонть кисэ туремасо ульнесь ранязь. Ойнаданть мейле важодсь редакторокс Радиокомитетсэ, ульнесь театрань литературань пельксэнть тевветицякс. Ойнадо икеле Мордовиянь кулялопатнесэ лиснесть сонзэ валморонзо. Лисить башка нолдавкссо сёрмадовксонзо: «Рассказы» ([[1959]]), «Русые косы» (1961), «Сырнень зорюват» (1961), «Ратор лейга» (1962), «Комолявка» (1962), «Новоселье» (1963), пьесазо «Эрьванть эсензэ ормазо» ([[1968]]). К. Г. Абрамовонь шкинемань виевчизэ парсте невти «Найман» (1957), «Ломантне теевсть малацекс» ([[1961]]), «Качамонь пачк» ([[1964]]) трилогиясь. Омбоце трилогиясь – «Эрзянь цёра» (1971, 1973, 1974) – весе мирэнть келес содавикс эрзянь Инекерсицядонть ды артыцядонть, чувтосто керсицядонть [[Степан Эрьзя|Степан Эрьзядо]]. 1977 иестэ сонзэ кис Кузьма Григорьевичне макст Мордовиянь АССР-нь Прявт Казне<ref name="ИА REGNUM">[https://regnum.ru/news/1036481.html ИА REGNUM В Мордовии скончался писатель Кузьма Абрамов] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20191014045529/https://regnum.ru/news/1036481.html |date=2019-10-14 }}{{ref-ru}}</ref>. XII-це пингенть прядовомсто ды XIII-це пингень ушодовомсто эрзятнень ды мокшотнень эрямодост сёрмадеесь ёвтни [[Инязор Пургаз|«Пургаз»]] исторической романсонзо (1988). «Олячинть кисэ» – омбоце исторической романсонть, кона лиссь [[1989 ие]]стэ, Кузьма Григорьевич варштась XVIII-це пингес, крестьянской войнань шкатнес. Сёрмадеесь казезель «Якстере Тештень» орденсэ, «Отечественной войнань II степенень» орденсэ ды «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.» медальсэ<ref name="ИА REGNUM" />. Эсензэ эйстэ К. Абрамов сёрмады<ref name="Алукаева">Алукаева А.П., Кочеваткина О.В.: Введение регионального компонента в учебный процесс / Учеб. пособие. – Саранск: Тип. « », 2005. – 84 с. {{ref-ru}}</ref>: {{Цитатань ушодома}} ({{Lang-myv|''«Мон, кода монь прявт героем, - эрзянь цёра. Карман одс ды одс ёвтнеме монь тиринь раськенть эрямодонть ды эрямопингеденть.»''}} {{oq|ru|«Я, как и главный мой герой, - сын эрзянский. Буду снова и снова рассказывать о жизни и судьбах представителей моего родного народа».}} {{Цитатань пе}} Вана кода [[Нуянь Видяз]], лецтни Абрамовдэ:<ref name="«Сятко»"> «Сятко», №9, 2015, 109-це лоп. Нуянь Видяз. Вастомазонок, сёрмадей! Ледстнемат{{ref-myv}}</ref> {{Цитатань ушодома}} ({{Lang-myv|''«Кода ине Пушкин эсь талантсонзо, эсь стихсэнзэ-поэмасонзо, эсь «Дубровскийсэнзэ» казекшнизе рузонь раськентень рузонь келенть, истя Кузьма Григорьевич одкстомтызе, седеяк мазылгавтызе эрзянь келенть ды казизе сонзэ эрзятненень»''}}. {{Цитатань пе}} Кода сёрмады сонсь, Кузьма Григорьевич<ref name="ГБУ РК_Абрамов"/> эсинзэ сёрмадовкстонть: {{Цитатань ушодома}} ({{Lang-myv|''«Пургаз» – «те сехте покш пандо шкинемасонзо, ды кармась ансяк ламо иень важодемань тевекес. «Пургаз» ёвтни эрзянь раськенть Ине ломанень ды историянь ютазь шкадонть. »''}} {{oq|ru|«Пургаз» – «стал для него наивысшим пиком его творчества, результатом многолетних исканий путей изложения, обобщения исторического прошлого. «Пургаз» рассказывает об героическом и историческом прошлом эрзянского народа».}} {{Цитатань пе}} == Сёрмадовксонзо == * «Стихть» (1940) * «Од вий» (1951) * повесть «Выпускница» («Надя»)(1952) * «Найман» (1957) * «Сырнень зорюват» (1961) * «Ломантне теевсть малацекс» (1961) * «Ратор лейга» (1962) * «Комолявка» (1962) * «Новоселье» (1963) * «Качамонь пачк» (1964) * «Эсеть канстось а маряви» (1967) * «Эрьванть эсензэ ормазо» (1968) * «Эрзянь цёра» (1971, 1973, 1974) * «Велень тейтерь» (1980) * «Пургаз» (1988) * «Олячинть кисэ» (1989) * «Валонь ёвтнема валкс» (2002) === Валморонь ёроксчизе === Кузьма Григорьевич Абрамов седе пек содавикс кода ёвтнемань, повестень, романонь ды драмань сёрмадыця. Пек аламот содыть: литературас васенце эскельксэнзэ сон теинзе валморонь (стихень) сёрмадомсо. Лисезь васенце книгазояк — валморонь пусмо («Стихть», 1940). Седе тов валморонь сёрмадомань ёрокчись маштовсь тензэ рузонь ды мирэнь-масторонь классиканть, Россиянь ламо раськень литературань сехте паро невтевкстнэнь эрзянь кельс ютавтомсто. === Шекспирэнь сонетатне === {| border=1 |[[Рузонь кель|Рузонь кельсэ]] | |[[Эрзянь кель|Эрзянь кельсэ]] |- | 1 Мы урожая ждем от лучших лоз,<br /> Чтоб красота жила, не увядая.<br /> Пусть вянут лепестки созревших роз,<br /> Хранит их память роза молодая.<br /> А ты, в свою влюбленный красоту,<br /> Все лучшие ей отдавая соки,<br /> Обилье превращаешь в нищету, -<br /> Свой злейший враг, бездушный и жестокий.<br /> Ты - украшенье нынешнего дня,<br /> Недолговременной весны глашатай, -<br /> Грядущее в зачатке хороня,<br /> Соединяешь скаредность с растратой.<br /> Жалея мир, земле не предавай<br /> Грядущих лет прекрасный урожай!<br /> | | 1 Садпирень [[Чувтт|чувтось]] секс [[тундо|тунда]] цветясь,<br /> Прясонзо ней умартне вельть якстердить.<br /> Кадык певери пужозь цецянь прясь, —<br /> Од цецят минек эйсэ эстест тердить.<br /> Тон вечксак ансяк эсеть мазычить<br /> Ды сонзэ туртов алтат весе виеть.<br /> Чавокс кадови тонь эрямо кить,<br /> Кода чавокс ульнесть весе тонь [[ие]]ть.<br /> А кувать мазылгалеме кармат,<br /> Истя эрязь, эйпоколень седейсэ,<br /> Икелепелень ушодксонть калмат,<br /> Ды теке марто ёртнят виеть эйсэ.<br /> Илить наксавто видьметнень, конат<br /> Валске кастыть од панжовкст ды зёрнат!<br /> |- | 2 Когда твое чело избороздят<br /> Глубокими следами сорок зим,<br /> Кто будет помнить царственный наряд,<br /> Гнушаясь жалким рубищем твоим?<br /> И на вопрос: "Где прячутся сейчас<br /> Остатки красоты веселых лет?" -<br /> Что скажешь ты? На дне угасших глаз?<br /> Но злой насмешкой будет твой ответ.<br /> Достойней прозвучали бы слова:<br /> "Вы посмотрите на моих детей.<br /> Моя былая свежесть в них жива,<br /> В них оправданье старости моей".<br /> Пускай с годами стынущая кровь<br /> В наследнике твоем пылает вновь!<br /> | | 2 Зярдо те [[ашо]] сэрей конянть лангс<br /> [[50 (ловома вал)|Ведьгемень]] [[теле]]ть чалгавксост кадсызь,<br /> Сэрьгат парсейстэнть семс кадовить панкст,—<br /> Китькак од шкат тонеть а ледстясызь.<br /> Ды се кевкстеманть каршо: «Косо ней<br /> Ютазь иетнень весе мазычись?» —<br /> Мезе мерят? Салызе чудилей?<br /> Калгизе пев эрямонь стака кись?<br /> Седе пароль, ёвтавлитькак тон нень:<br /> «Варштадо тынь, кодат касыть эйдень,<br /> Сынст мазычисэ мазылгалемс тень,<br /> Ваномс сынст сельмсэ, турвасост пейдемс».<br /> Кадык вереть кельми седееть потс, —<br /> Тонь цёрат мештьсэ лаказеви одс!<br /> |- | 3 Прекрасный облик в зеркале ты видишь,<br /> И, если повторить не поспешишь<br /> Свои черты, природу ты обидишь,<br /> Благословенья женщину лишишь.<br /> Какая смертная не будет рада<br /> Отдать тебе нетронутую новь?<br /> Или бессмертия тебе не надо, -<br /> Так велика к себе твоя любовь?<br /> Для материнских глаз ты - отраженье<br /> Давно промчавшихся апрельских дней.<br /> И ты найдешь под, старость утешенье<br /> В таких же окнах юности твоей.<br /> Но, ограничив жизнь своей судьбою,<br /> Ты сам умрешь, и образ твой - с тобою.<br /> | | 3 Тон мазы чама зеркаластонть неят;<br /> Капшак — мазыйкс а кувать ули сон.<br /> Бути [[2 (ловома вал)|омбоце]] истямо а теят —<br /> Эрямонь коенть покордасак тон.<br /> Кодамо тейтерь лангозот а варшты,<br /> Кодамось [[цеця]]нзо а макссы теть?<br /> Улема, бажат куломс эсеть марто,<br /> Вечксак эсь прят ды сюконят эстеть?<br /> Несак, [[ава]]т а укстни кувакасто,<br /> Тонь сельмс ванозь, неи од [[шка]]нь сулей.<br /> Зярдо сыредят—истямо вальмасто<br /> Несак [[тундо]]т, конань ютавтат ней.<br /> Кадовиндеряй чавокс эрязь китъ,<br /> Мартот калмасызь весе мазычить.<br /> |- | 4 Растратчик милый, расточаешь ты<br /> Свое наследство в буйстве сумасбродном.<br /> Природа нам не дарит красоты,<br /> Но в долг дает - свободная свободным.<br /> Прелестный скряга, ты присвоить рад<br /> То, что дано тебе для передачи.<br /> Несчитанный ты укрываешь клад,<br /> Не становясь от этого богаче.<br /> Ты заключаешь сделки сам с собой,<br /> Себя лишая прибылей богатых.<br /> И в грозный час, назначенный судьбой,<br /> Какой отчет отдашь в своих растратах?<br /> С тобою образ будущих времен,<br /> Невоплощенный, будет погребен.<br /> | | 4 Вечкевикс ёртниця, ёмавтнят тон<br /> Эсеть ули-паронть, превтеме теке.<br /> Аволь истяк тонеть казеви сон —<br /> Мейле эряви сон велявтомс мекев.<br /> Кенярдозь кадомс эстеть сень капшат,<br /> Мезесь максозь тонеть а ськамот кисэ.<br /> Кадык потмозот весементь кекшат,<br /> А улят ялатеке сюпавчисэ.<br /> Секскак певтеме зыян теят свал,<br /> Тон эсеть мельтненень ансяк сюконят.<br /> Шкась юты, ды кодамо ёвтат вал,<br /> Зярдо тень кисэ сави пандомс тонеть?<br /> Тон мартот сень валявтсак [[мода]] потс,<br /> Мезесь чачоволь ды касоволь одс.<br /> |- | 77 Седины ваши зеркало покажет,<br /> Часы - потерю золотых минут.<br /> На белую страницу строчка ляжет -<br /> И вашу мысль увидят и прочтут.<br /> По черточкам морщин в стекле правдивом<br /> Мы все ведем своим утратам счет.<br /> А в шорохе часов неторопливом<br /> Украдкой время к вечности течет.<br /> Запечатлейте беглыми словами<br /> Все, что не в силах память удержать.<br /> Своих детей, давно забытых вами,<br /> Когда-нибудь вы встретите опять.<br /> Как часто эти найденные строки<br /> Для нас таят бесценные уроки.<br /> | | 77 Тонь шержей чертнень зеркалась невтьсынзе,<br /> Частнэ ёвтасызь ютазь паро шкат.<br /> Кедесь тонь валтнэнь конёвс сёрмадсынзе -<br /> Ды те конёвонть ловносызь мельгат.<br /> Ёвтави минек стака укстамосо,<br /> Зяро зыянт неявить мельганок.<br /> Стенас понгавтозь частнэнь тошкамосо<br /> Састынька юты стувтомав шканок.<br /> Тешкстык конёвс весементь, мезе превсэть:<br /> Седе вадрясто ванстсазо конёв.<br /> Ды сень, мезесь умок нардави мельстэть,<br /> Лопатнень лангсто вастсак тон одов.<br /> Кода сеедьстэ неть муезь конёвтне<br /> Минек туртов ютазденть ламо ёвтыть!<br /> |- |104 Ты не меняешься с теченьем лет.<br /> Такой же ты была, когда впервые<br /> Тебя я встретил. Три зимы седые<br /> Трех пышных лет запорошили след.<br /> Три нежные весны сменили цвет<br /> На сочный плод и листья огневые,<br /> И трижды лес был осенью раздет...<br /> А над тобой не властвуют стихии.<br /> На циферблате, указав нам час,<br /> Покинув цифру, стрелка золотая<br /> Чуть движется невидимо для глаз,<br /> Так на тебе я лет не замечаю.<br /> И если уж закат необходим, -<br /> Он был перед рождением твоим!<br /> | |104 Се шкась умок эскельдясь, тусь васов,<br /> Тон жо кадовить ялатеке одокс.<br /> Вельтнесь колмо якшамо телень лов<br /> Колмо кизэнь паксятнень ашо содокс.<br /> Колмо тундонь росасо кись валновсь,<br /> Сырнесэ колмоксть артовкшность лопатне,<br /> Ды виресь колмоксть штапосто кадновсь...<br /> Ансяк тонь вакска ютасть стака шкатне.<br /> Частнэсэ налось шка невти тенек,<br /> Кода айги сон — сельмсэ а неяви,<br /> Куш налонть нетяно чинек-венек.<br /> Истя од шкась тонь эйстэ састо яви.<br /> Ды бути тонь пингентень сави теле —<br /> Се телесь ульнесь чачомдот икеле!<br /> |- |} Рузонь кельс сонетатнэнь ютавтынде С.Маршак ==Библиография== ===К. Г. Абрамовонь произведениянзо=== # «Пиже пакся, касынь тонть куншкас...»; «Састо весь паксятнестэ туи...»; Вень сменасо; «Тон сюлмака якстере пацине...»; Пиже розь пакся; «Кода ошов туинь эсь велестэ...»; Валске марто; «Розьтне юткс ёмавтыя мон веленть...»; Одирьва: стихть // Одксчи: эрзянь писательтнень ды поэтнэнь произведенияст сборник / [сост. В. Водясов]. – Саранск, 1941. – С. 43–55. # Валонь ёвтнема валкс (Толковый словарь эрзянского языка) — Саранск: Мордкиз, 2002. — 608 с. ISBN 5-7595-1500-4 # Кочказь произведеният. Колмо томсо. 1-це том: Исяк якинь Найманов. Роман. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2004. – 624 с.— Мордов.-эрзя яз. ISBN–7595–1629–9 # Кочказь произведеният. Колмо томсо. 2-це том: Исяк якинь Найманов. Роман. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2004. – 560 с.— Мордов.-эрзя яз. ISBN–7595–1630–2 # Кочказь произведеният. Колмо томсо. 3-це том: Ёвтнемат ды пьесат. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2004. – 720 с.— Мордов.-эрзя яз. ISBN–7595–1631–0 # с. 4. Сонетт: Од тундо (Гейнень коряс); «Сад пирень чувтось секс тунда цветясь...» (Шекспирэнь сонетэнзэ коряс) / ютавтыцясь К. Абрамов // Эрзянь правда. – 2010. – 8 июля. – С. 5. # Ванодо истя жо: Абрамов Кузьма Григорьевич // Брыжин- ский, А. И. Писатели Мордовии: биобиблиогр. указ. / А. И. Брыжин- ский, О. В. Пашутина, Е. И. Чернов. – Саранск, 2001. – С. 422–423. =====Абрамов К. Г. Вейс пурназь сёрмадовкстнэ кемгавтово томсо:===== # Т. 1. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2013. – 528 с. – фот. – Мезе книгасо: роман Пургаз; поэма Сараклыч. # Т. 2. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2014. – 552 с. – Мезе книгасо: роман Олячинть кисэ; евтнемат: Комолявка, Еремеич ды Пантелей, Были старой деревни, Красная метка, Сельская история, Русые косы, Гераськина любовь. # Т. 3. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2014. – 511 с. – Мезе книгасо: роман Эрзянь цёра. Кн. 1; Кн. 2. Ч. 1,2. # Т. 4. – Саранск: Мордовской книжной издательствась, 2014. – 623 с. – Мезе книгасо: роман Эрзянь цёра. Кн. 2. Ч. 3; Кн. 3. # Т. 5. – Саранск : Мордовской книжной издательствась, 2015. – 631 с. – Мезе книгасо : роман Иссяк якинь Найманов. Кн. 1. Кн. 2. Ч. 1, 2. # Т. 6. – Саранск : Мордовской книжной издательствась, 2015. – 575 с. – Мезе книгасо : роман Иссяк якинь Найманов. Кн. 2. Ч. 1; Кн. 3. # Т. 7. – Саранск : Мордовской книжной издательствась, 2016. – 560 с. – Мезе книгасо : роман Эсеть канстось а маряви; евтнемат: Вирьава, Васолонь рейс, Тона пельде, Эрьке чиресэ кудыне, Кода Митя якась ошов, Карязт, Сардо, Парсей паця, Паро рефлекс, Од кудосо, Надя, Нартемкс тикше, Вечкемадо ёвтнема, Нурька морот, Войнань шкань ёвтнема, Тейтерь, Вастнемат. # Издательством полностью подготовлен 8-й том, куда вошли роман «Веленьтейтерь» и ранее не публиковавшиеся рассказы. # В 9-й том войдут пьесы, # 10-й – составит словарь «Валонь евтнема валкс», # 11-й – очерки, лекции, выступления. # В 12-й том будут включены ранние произведения и библиографический указатель. ===К. Г. Абрамовдо литературась=== ====Рузонь кельсэ==== # Азыркина, Е. И. Человек и природа в мордовской прозе: монография / Е. И. Азыркина; Мордов. гос. пед. ин-т им. М. Е. Евсевьева. – Саранск: [Ред.-издат. центр МГПИ им. М. Е. Евсевьева], 2013. – 110 с. # Абрамов, В. К. О ранних произведениях Кузьмы Абрамова / В. К. Абрамов // Гуманитарные науки и образование. – 2012. – No 3. – С. 102–105. # Абрамов Кузьма Григорьевич: сб. материалов к 95-летию со дня рождения / сост. Ю. Ф. Юшкин; отв. ред. В. К. Абрамов. – Саранск, 2009. – 100 с. # Баргова, Т. С. Памяти писателя / Т. С. Баргова // Баргова Т. С. Пластика движения: повесть, рассказы, очерки / Т. С. Баргова. – Саранск, 2009. – С. 172–176. # Статных, Н. Мордовский романист / Н. Статных // Литературная Россия. – 2004. – 10 дек. – С. 5. # Салаева, М. Н. К. Г. Абрамов – классик и новатор романного жанра в мордовской литературе / М. Н. Салаева // Салаева М. Н. Современная мордовская проза. – Саранск, 2000. – С. 11–15. # Федосеева, Е. А. Кузьма Григорьевич Абрамов / Е. А. Федосеева // Федосеева Е. А. Исторический роман Мордовии: учебное пособие / Е. А. Федосеева. – Саранск, 2000. – С. 17–32. # Кириченко, Т. Сын земли мордовской / Т. Кириченко // Известия Мордовии. – 1999. – 10 нояб. – С. 2. # Зиновьев, Н. Кузьма Григорьевич Абрамов / Н. Зиновьев // Зиновьев Н. Человек и время / Н. Зиновьев. – Саранск, 1995. – С. 185–196. # Кириченко, Т. Все тревоги мира: творческий портрет / Т. Кириченко // Советская Мордовия. – 1984. – 15 июля. – С. 3. # Чернов, Е. И. В ногу с жизнью / Е. И. Чернов // Чер- нов, Е. И. Годы и конфликты / Е. И. Чернов. – Саранск, 1981. – С. 104–149. # Нурдыгина, В. С. Поэзия и драматургия К. Абрамова / В. С. Нурдыгина // Мордовская литература последних лет. – Саранск, 1974. – С. 187–221. # Кирюшкин, Б. Кузьма Григорьевич Абрамов / Б. Кирюш- кин // История мордовской советской литературы: в 3 т. – Саранск, 1971. – Т. 2. – С. 156–187. # Забавина, В. Кузьма Григорьевич Абрамов: очерк жизни и творчества / В. Забавина. – Саранск, 1966. – 87 с. # Ванодо истя жо: Абрамов Кузьма Григорьевич // Брыжинский, А. И. Писатели Мордовии: биобиблиогр. указ. / А. И. Брыжинский, О. В. Пашутина, Е. И. Чернов. – Саранск, 2001. – С. 422–423. ====Эрзянь кельсэ==== # Ломшин, М. И. Неень шкань мокшэрзянь эйкакшонь литературась (1980-це иетнестэ саезь – течимичис): Кузьма Григорьевич Абрамов (1914–2008) / М. И. Ломшин // Лом- шин, М. И. Мокшэрзянь эйкакшонь литературась: 5–9-це классо тонавтницятнень туртов «Родной литерату-рань» коряс тонавтомань лездамопель / М. И. Ломшин. – Саранск, 2012. – С. 122–131. # Дёмин, В. «Паро поэт валсонзо пици...»: 1930-це иетнестэ «Сятко» журналсо поэзиясь / В. Дёмин // Сятко. – 2011. – No 1. – С. 66–87. – (Литературась ды эрямось). # Баргова, Т. Шекспир ды Гейне эрзянь кельсэ: ютавтынзе К. Г. Абрамов / Т. Баргова // Эрзянь правда. – 2010. – 8 июля. – С. 5. 6. Артемьева, Ю. Раськенть оймесэ карми эрямо свал /Ю. Артемьева // Эрзянь правда. – 2009. – 12 нояб. – С. 4. # Алёшкин, А. В. Кузьма Абрамов и мокшэрзянь литературась / А. В. Алёшкин // Абрамов Кузьма Григорьевич: сборник материалов (К 95-летию со дня рождения) / [сост. Ю. Ф. Юшкин]. – Саранск, 2009. – С. 17–20. # Зиновьев, Н. В. Тиринь ёнксонь валдо / Н. В. Зиновьев // Абрамов Кузьма Григорьевич: сборник материалов (К 95-летию со дня рождения) / [сост. Ю. Ф. Юшкин]. – Саранск, 2009. – С. 24–34. # Алёшкин, А. Романонзо – раськень эпос / А. Алёшкин // Сятко. – 2004. – No 11. – С. 51–55. # Ломшин, М. «Ратор лейга» – «Сараклычев»: эйкакштнэнь туртов К. Г. Абрамовонь произведениянзо / М. Ломшин // Сятко. – 2004. – No 1. – С. 113–118. # Шилов, Н. Од валксонь чачома чи / Н. Шилов // Чилисема. – 2003. – No 1. – С. 3. # Бокин, В. Пургаздо ды Алёнадо / В. Бокин, В. Дёмин // Сятко. – 2000. – No 9. – С. 79–90; No 10. – С. 109–115. # Дёмин, В. Шкась ды комедиясь / В. Дёмин // Сятко. – 1990. – No 5. – С. 69–71. # Нурдыгина, В. С. Нартимксэсь – сэпей тикше / В. С. Нурдыгина // Сятко. – 1973. – No 2. – С. 71–76. # Борисов, А. Живой Эрьзя / А. Борисов // Сятко. – 1972. – No 2. – С. 72–76. == Лисьмапря == <references /> [[Category:Эрзянь кель|А]] [[Category:Эрзянь сёрмадейть|А]] [[Категория:Эрзянь Ине ломанть|А]] [[Category:Эрзякс кортыцят|А]] pmfhxmv7ggksewm19yvu7h88wn4zkyv Люлякинань, Серафима Марковна 0 1682 155169 153790 2026-09-26T00:03:25Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155169 wikitext text/x-wiki {{Lomanes}} '''Люлякинань, Серафима Марковна''' ([[1922 ие]]нь [[медьковонь 29 чи]]стэ [[Самарань ёнкс|Самарань ёнксонь]] Похвистневань буень [[Ягодное веле]]сэ – [[1993 ие]]нь [[якшамковонь 17 чи]]стэ Похвистневань буень Ягодное велесэ) — [[Эрзя|эрзянь]] моронь ладсиця<ref name="«Эрзянь Мастор»">[http://www.erzia.saransk.ru/arhiv.php?n=1190&nom11=257 «Эрзянь Мастор», №257, САМАРА ЁНКСОНЬ СОДАВИКС ЭРЗЯТНЕ] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190213123809/http://www.erzia.saransk.ru/arhiv.php?n=1190&nom11=257 |date=2019-02-13 }}{{Ref-myv}}</ref>, сёрмадей<ref name="Чилисема">[http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/чилисема%2011-15-ilovepdf-compressed%20(1).pdf «Чилисема», №11, 2015 ТИРИНЬ КЕЛЕСЬ ДЫ ЛИТЕРАТУРАСЬ МОНЬ ЭРЯМОСО] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190414094941/http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/%25D1%2587%25D0%25B8%25D0%25BB%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25B5%25D0%25BC%25D0%25B0%252011-15-ilovepdf-compressed%2520(1).pdf |date=2019-04-14 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190414094941/http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/%25D1%2587%25D0%25B8%25D0%25BB%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25B5%25D0%25BC%25D0%25B0%252011-15-ilovepdf-compressed%2520(1).pdf |date=2019-04-14 }}{{ref-myv}}</ref>. == Эстедензэ == Чачсь Самарань ёнкссонь Похвистневань буень [[Ягодное веле]]сэ <ref name="Библиотека_Люлякина">[http://www.lib.e-mordovia.ru/Library/?Char=%CB&id=6 Библиотека Мордовской литературы. Люлякина Серафима Марковна] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20191028140934/http://www.lib.e-mordovia.ru/Library/?Char=%CB&id=6 |date=2019-10-28 }} {{ref-ru}}</ref> эрзянь сокиця-видиця семиясо. Прядызе Подбельскоень ушодксонь тонавтнема тарканть, важодсь вельхозсо, кастась сисем эйкакшт. Тонавтнема шкасто уш морсесь художественной самодеятельностьсэ, варчнесь морамонь ёрокчинзэ буень, ёнксонь олимпиадатнесэ, ванмотнесэ. Сеедьстэ морсесь эсензэ морот. Морамо ды моронь складямо Серафима Люлякина ушодсть одпорасто. Сонзэ ванькс вайгелесь, моротнень гайтест, ладост пштистэ марямось редявсь весень ютксто, ды од тейтересь бойкасто, шождасто тонавтнинзе велень эрицятнень морост. Фольклоронь моротьнень Серафима бажась морамо эсь койсэ-лацо. Тенень сон васняяк тонадсь семиясонзо, косо веси пек вечксть раськень моротнень ды ёвкснень. Ялатеке сехте малавикс тонавтыцякс Серафима марковна ловсь эсинзе покшаванзо, Анисия Ефимовнань, кона эрясь сядо вете иеть, ды конань содылизь морамонь коряс Самарань губерниянть-ёнксонь келес. Нуцьканзо сон тонавть моронь складямо ды тиринь [[эрзянь кель|эрзянь келенть]] мазычинзэ марямо. Зярыя иеть Серафима Марковна ульнесь Нижне-Ягодинской культурань кудонь прявтокс. Сонзэ моротнень сеедьстэ кунсолость аволь ансяк велень клубонь сцена лангсто, радиосто, теленевтемасояк. Сон кортась Куншкань литератортнэнь кудосо [[Москов]]со, ульнесь [[Эстэнь Мастор|Эстониясо]], Чехословакиясо, [[Суоми Мастор|Финляндиясо]]. С. М. Люлякина – Мордовской АССР-нь культурань заслуженной важодиця (1990 ие), МССР-нь Масторпрявтонь казнень лауреат (1992 ие), Мордовиянь Комсомолонь премиянь лауреат (1992). 1992 иестэ Серафимане Марковнанэ путыть орма «рак». 1993 иестэ, [[якшамковонь 17 чи]]стэ сон туи [[тоначи]]в. Калмазь тиринь велесэ Ягодное. [[Журавлёвонь, Числав Григорьевич|Числав Журавлёвонь]] валморозо кона ульнесь сёрмадозь Люлякинадо<ref>[http://числав.рф/lib/read/4ff98fc8e902edac7e00010a?contentTag=35 Каргонь вайгель Песональный сайт Числава Журавлёва: Цёковонь вайгель]{{ref-myv}}</ref>: {{Цитатань ушодома}} '''Цёковонь вайгель'''<br /> ''Серафима Марковна ЛЮЛЯКИНАНЕНЬ''<br /><br /> Цёковонь вайгель. Перькан теле.<br /> Штатолось ранги – солы штась.<br /> Тон, Сима патяй, – вере-вере!<br /> Тон тосат, косо эри Шкась!<br /><br /> Тонь валдо валот Моданть келес<br /> Чивалдокс ламонь седейс прасть.<br /> Сынь совасть морокс эрзянь велес;<br /> Тонь превей валтнэ ломанть шнасть.<br /><br /> Ды оймень марязь эрзякс пеедсть;<br /> Тонь валтнэ кандсть ды кандыть превть,<br /> Сынь оймавтсть седейть, конат сэредсть,<br /> Ды сыргавтсть ламо паро тевть.<br /><br /> Цёковонь вайгель. Перькан теле.<br /> Штатолось ранги – солы штась…<br /> Тон, Сима патяй, – вере-вере!<br /> Тонь велькссэ аволь азор Шкась!<br />{{Цитатань пе}} == Шкинеманзо == * «Моронь гайть» ({{Lang-ru|«Песенный звон»}}, 1982 ие) * «Расскажу тебе» (1986 ие), * «Минек оянок» ({{Lang-ru|«Наши друзья»}}, 1988 ие) * «Тонеть, Мордовиям» ({{Lang-ru|«Тебе, Моя Мордовия»}}, 1991 ие) * «Сказки, стихи, басни» (1993 ие). ==Ванмот== * [http://www.lib.e-mordovia.ru/Library/data/LiyleakinaSerafimaMarkovna/001.rtf Иля пува, варма (ловнома)]{{ref-myv}} * [http://nudej.livejournal.com/tag/Люлякина%20Серафима Моры С. Люлякина (кунсолома)] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20231005061021/https://nudej.livejournal.com/tag/%D0%9B%D1%8E%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BC%D0%B0 |date=2023-10-05 }}{{ref-myv}} {{Lisj}} [[Категория:Эрзянь валморонь ладсийть|Л]] [[Категория:Эрзянь кель|Л]] [[Категория:Эрзянь сёрмадейть|Л]] [[Category:Эрзякс кортыцят|Л]] 9mqqcg08snx03ktqgfrcmqk52lfwayz Поводеле (Тумобуе) 0 5650 155177 150694 2026-09-26T00:37:30Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155177 wikitext text/x-wiki {{ЭТ |статус = веле |Эрзянь лем = Поводвеле |оригинальное название = {{Lang-ru|Поводимово}} |изображение = |подчинение = |мастор = Россия |герб = |коцт = |описание герба = |описание флага = |ширина герба = |ширина флага = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 28|lat_sec = 03 |lon_dir = |lon_deg = 46|lon_min = 19|lon_sec = 34 |CoordAddon = |CoordScale = |размер карты страны = |размер карты региона = |размер карты района = |вид региона = республикась |регион = Мордовия Республикась |регион в таблице = Мордовия Республикась {{!}} Мордовия |вид района = буе |район = Тумобуе |район в таблице = Тумобуе {{!}} Тумобуе |вид общины = |община = |община в таблице = |внутреннее деление = |вид главы = велень прявт |глава =Горинова Мария Васильевна |дата основания = |первое упоминание = |прежние имена = |статус с = |покшолмазо = |вид высоты = |высота центра НП = |климат = |официальный язык = |эрицятне = {{Эрицятне|Поводимово|т}} |год переписи = {{Эрицятне|Поводимово|г}} |плотность = |агломерация = |национальный состав = [[эрзят]] (93 %) |конфессиональный состав= |этнохороним = |часовой пояс = +3 |DST = |телефонный код = |почтовый индекс =431774 |почтовые индексы = |автомобильный код = 13 |вид идентификатора = |цифровой идентификатор = |категория в Commons = |сайт = |язык сайта = }} '''Поводеле''' (кортамокельсэ: '''Пуваделе''', '''Пувадäле<ref name="Uralica Helsingiensia 10_НИНА КАЗАЕВА">[https://www.sgr.fi/uh/uh10.pdf НИНА КАЗАЕВА. Топонимия Дубенского района Республики Мордовия (на материале нескольких эрзянских сел)// Ksenia Shagal with Heini Arjava (eds): Mordvin languages in the field. Uralica Helsingiensia 10. Helsinki 2016. ISBN 978-952-5667-83-7{{Ref-en}},{{Ref-ru}}, {{Ref-myv}}]</ref>''', {{Lang-ru|Поводимово}}) — сехте покш эрзянь веле<ref name="Izmor">{{Cite web |url=http://izvmor.ru/news/view/21816 |title=Селу Поводимово Дубенского района — 400 лет! {{Ref-ru}} |accessdate=2015-06-21 |archivedate=2015-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150621234249/http://izvmor.ru/news/view/21816 |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150621234249/http://izvmor.ru/news/view/21816 |date=2015-06-21 }}</ref> [[Мордовия]]со ды [[Россия]]со. Ашти [[Мокшалей]] ([[Покшсельме лей]]<ref name="Память, запечатленная в слове">Цыганкин Д. В. Память, запечатленная в слове. Словарь географических названий Республики Мордовия. Саранск, 2005. – 431 с. {{ref-ru}}, {{ref-myv}}</ref>) лангсо, [[Тумобуе]]сэ. Лецтяви ({{Lang-ru|Списке населенных мест Симбирской губернии}}) ([[1863 ие]]) ''Поводеле — 220 кудот марто Алатырень уездсэ''. == Веленть лемденть == Лемесь-антропоним: сюлмавозь икелень ''Бисар Поводимов<ref>[http://mnogolik-mordovia.mrsu.ru/f_Podvodimovo.htm Многоликая Мордовия: Село Поводимово {{Ref-ru}}]</ref>'' лемтнень марто ({{Lang-ru|"Книга письма и меры Д. Пушечникова и А. Костяева" (1624)}}) . == Содавикс ломанть те велестэнть == Поводелесэ чачсть: * П.М. Аверкин<ref>{{Cite web |url=http://www.mrsu.ru/ru/men/detail.php?ID=9381 |title=МордГУ им. Н. П. Огарёва АВЕРКИН ПАВЕЛ МИХАЙЛОВИЧ{{Ref-ru}} |accessdate=2016-07-05 |archivedate=2015-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404175958/http://mrsu.ru/ru/men/detail.php?ID=9381 |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150404175958/http://mrsu.ru/ru/men/detail.php?ID=9381 |date=2015-04-04 }}</ref> — тонавтыцят, доцент * [[Борчин, Валерий Викторович|Валерий Борчин]]<ref name="МКЦ">http://мордва-тольятти.рф/gordost-mordovskskoj-nacii/ {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160612115714/http://xn----7sbfhxrcqep0aca2lwb.xn--p1ai/gordost-mordovskskoj-nacii/ |date=2016-06-12 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160612115714/http://xn----7sbfhxrcqep0aca2lwb.xn--p1ai/gordost-mordovskskoj-nacii/ |date=2016-06-12 }} МКЦ: Гордость мордовской нации {{Ref-ru}}</ref>— россиянь спортцёра, шождаатлет * [[Бакич Видяй]] — эрзянь моронь ладсий, содавикс поп морыця * П.И. Бурнаев, А.П. Святкин — тонавтыцят * Д.Ф. Волгушев — хозяйствань прявт * [[Куликов, Евгений Андреевич|Е. А. Куликов]]<ref name="Izmor"/><ref>[http://minenergo.e-mordovia.ru/area/view/8 Министерство энергетики и тарифной политики РМ. Дубенский муниципальный район{{Ref-ru}}]</ref> — хозяйствань прявт, РСФСР-нь велень хозяйствань заслуженной важодиця * И. Ф. Пальтин<ref>[http://www.knigapodviga.ru/1055107210831100109010801085-1048108311001103-10601088108610831086107410801095.html Книга подвига. Пальтин Илья Фролович{{Ref-ru}}] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170221070828/http://www.knigapodviga.ru/1055107210831100109010801085-1048108311001103-10601088108610831086107410801095.html |date=2017-02-21 }}</ref>— ойнасо улиця ({{Lang-ru|орден Отечественной войны II степени, орден Красной звезды, медаль « За взятие Кенигсберга»}}) * [[Пальтин, Юрий Михайлович|Юрий Пальтин]]<ref>Газета "Эрзянь Мастор"№ 530 28.09.2018{{Ref-myv}}</ref> — эрзянь кельсэ эйкакшонь книгань сёрмадыця * Н.Ф. Полежаев — Тумобуень прявт * [[Рябовонь Людмила|Людмила Рябова]] — неень шкань [[Эрзя|эрзянь]] содавикс валморонь ладсий * [[Святкин Фрол Кириллович|Фрол Святкин]] — ушмодей, «Петропавловск» броненосеценть кочегар * Н.М. Суродеев<ref>{{Cite web |url=http://www.kulyat.info/novaya-zhizn-dubenki/41_dubenki/11083-chtim-pomnim-gordimsya.html |title=Чтим, помним, гордимся {{Ref-ru}} |accessdate=2015-07-13 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305045542/http://www.kulyat.info/novaya-zhizn-dubenki/41_dubenki/11083-chtim-pomnim-gordimsya.html |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160305045542/http://www.kulyat.info/novaya-zhizn-dubenki/41_dubenki/11083-chtim-pomnim-gordimsya.html |date=2016-03-05 }}</ref> — Социалистической Важодемань Мараля * Ф. М. Суродеев — генерал-полковник * [[Богданова, Ольга Михайловна|Ольга Богданова (Сусарева)]]<ref name="Энциклопедии">[http://сельскиешколыроссии.рф/?bgmp=мбоу-поводимовская-сош-дубёнский-рай «Энциклопедии сельских школ России» // МБОУ Поводимовская СОШ Дубёнский район. {{Ref-ru}}]</ref> — эрзянь келень тонавтыця, Сёрмадей. Филологиянь наукань кандидат. * Г.М. Филатов, Н.М. Филатов<ref>{{Cite web |url=http://www.face-russia.ru/persony/filatov.html |title=Лица России. Филатов Николай Михайлович {{Ref-ru}} |accessdate=2016-07-05 |archivedate=2016-09-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160908171106/http://www.face-russia.ru/persony/filatov.html |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160908171106/http://www.face-russia.ru/persony/filatov.html |date=2016-09-08 }}</ref> — скульптор * А. М. Цицеров ({{Lang-ru|Священномученик протоиерей Александр}})<ref>[http://pstgu.ru/news/martir/2011/09/09/31742/ Пострадавшие за Христа {{Ref-ru}}]</ref> — церькувань важодиця == Веленть эрямозо == 1930 иень ушодомсто ульнесь теезь вейсхоз, 1997 иестэ — Ленинэнь лемсэ вельхозяйствань производствань пурнавкс ({{Lang-ru|СХПК им. Ленина}}). Неень шкасто велесэнть — лувонь школа, школа-интернат, 4 ловномакудот, Пакшань-одломанень спортонь школа ({{Lang-ru|ДЮСШ}}), спортонь клуб, 2 ведьгевть. == Поводвеледе шкинемасо == * веледенть [[Сятко (журнал-ковставкс)|«Сятко» ковставксо]] ульнесь сёрмадозь<ref name="«Сятко»">[https://fennougrica.kansalliskirjasto.fi/bitstream/handle/10024/74412/Syatko_1931_no_1.pdf?sequence=1 «Сятко» No1 (24), Январь 17 чи 1931: КАЛЯЗЬ ПЕРАСО, лоп. 15 ]{{ref-myv}}</ref>(сёрмадома лувось ды стилистикась кадозь): {{Цитатань ушодома}} ({{Lang-myv|''Повадь велесэ (Дубенкань р-н Мокшэр. обл.) Спиридонов Степан ялганзо маро куйсь иредьстэ йерькува прясь ды ердызь баягатнень. Шумонтень чийсь народ, а Степа апак тандат ирецтэнзэ пачк каявсь ломатне ланкс ды давай кинь понксь тапамо. Те вана Спиридоновонь койсе антирелигиозной робута. Цярахман''.}}) {{Цитатань пе}} == Эрицятне == {{Население|Поводимово}} {{население|Поводимово|график}} ; Раськень таштавкс Весероссиянь эрицятнень сёрмалемасонть ([[2002 ие]])<ref name="Коряков Ю. Б.">{{cite web|url=http://lingvarium.org/russia/BD/02c_mordovia.xls|author = [[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|title = База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»}} {{ref-ru}}</ref>: * [[Эрзят]] — 93 % {{Lisj}} {{Тумобуень эрямо таркат}} {{Mordov-geo-stub}} [[Category:Мордовиянь велеть|П]] [[Category:Тумобуень велеть|П]] [[Category:Эрзянь велеть|П]] 88gwswg6h7pdc7zj49098z78vesiqd7 Парь 0 5828 155175 147227 2026-09-26T00:32:19Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155175 wikitext text/x-wiki {{UC}} [[File:Erzianj parj.jpg|thumb|right|350px|Эрзянь партне, конат пурназь [[Иваньбиё (Лугаян буе)|Иваньбиёнь]] эрзянь культурань музейсэ]] '''Эрзянь парь''', '''эрямонь парь''' — каразь эчке [[пекше]]нь кандосто. Те кезэрень эрзявань кедьёнкс. Эйсэнзэ кирдильть коцт, авань панарт, понань штердема ды викшнема кедьёнкснэнь. Паренть теилизь эрзянь семиясо, кодак чачиль тейтерне, эрьвантень эсензэ парь. [[Эрзянь полань саема|Полань саеманть]] ды [[ладямо]]нть шканть видс – те сонзэ приданка, лиякс сонензэ мерить '''«эрямонь парь»''' (поланть мирдене саильть паренть марто). Вана кода теде сёрмадозь «ЛИТОВА» ёвксонть: {{Цитатань ушодома}}Сон пешксе эрямонь парьде<ref>[http://мордва-тольятти.рф/wp-content/uploads/2013/08/11-Учимся-говорить-по-эрзянски.pdf УРОКИ ДЛЯ ТЕХ, КТО ХОЧЕТ ИЗУЧАТЬ ЭРЗЯНСКИЙ ЯЗЫК] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160103031737/http://xn----7sbfhxrcqep0aca2lwb.xn--p1ai/wp-content/uploads/2013/08/11-%D0%A3%D1%87%D0%B8%D0%BC%D1%81%D1%8F-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%8C-%D0%BF%D0%BE-%D1%8D%D1%80%D0%B7%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8.pdf |date=2016-01-03 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160103031737/http://xn----7sbfhxrcqep0aca2lwb.xn--p1ai/wp-content/uploads/2013/08/11-%D0%A3%D1%87%D0%B8%D0%BC%D1%81%D1%8F-%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%8C-%D0%BF%D0%BE-%D1%8D%D1%80%D0%B7%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8.pdf |date=2016-01-03 }} {{Ref-ru}}, {{Ref-myv}}</ref>. Парьтнесэ эрьва кодат коцт: [[лияназ]]онь, [[мушко]]нь, [[парсей|парсеень]], бархатонь, [[парча]]нь.{{Цитатань пе}} Сэрезэ метрань видс, кодак 80 см седе аламо лемдить ''парька''. Вере пекстави лаз песэ. Паренть ланга теильть-сёрмадыльть тешкст: чи, касмо ладсо «[[куз]]неть»<ref>[http://uralistica.com/profiles/blogs/2161342:BlogPost:226337 URALISTICA Эрзянский ЭРЯМО ПАРЬ - уникальный предмет культуры Эрзя народа.]{{Ref-ru}}</ref>, геометриянь эрьва кодат пурнавкст, толкунт — те весе вейсэ пурнави эрзянь арсема, озновома, мазычинь кандома. Парьтне, конат молильть кудоютконь тевс теильть тешкс теме, ансяк путыльть ''буень тешкс'', истя неявиль кинь мельга те паресь ашти. ==Кодат ульнесть парьтне== * «эрямонь парь» * парь почтонь ды ямксонь кирдеме * чапакс парь * пивтень парь * нешке парь == Сёрм. == <references /> [[Category:Эрзянь кой|П]] [[Категория:Эрзянь культурась-мазычись]] rz9izjke53iay0z434uzq3nxpxscfqn Коломасов, Василий Максимович 0 7276 155166 149227 2026-09-25T23:49:57Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155166 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь |лем = Василий Коломасов |оригинальной лем = |чачома лем = Василий Максимович Коломасов |артовкс = |артовксонть покшолмазо = |артовксонть эйсте = |важодема ёрокчизе = [[Эрзянь кель|эрзянь]] ды [[рузонь кель|рузонь]] кельтнесэ сёрмадей, валморозей, ютавтыця |чачома чись = |чачома тарка = {{ЧачомаТарка|Эрзянь Найман веле|Ташто Найман веле (Покш Килейбуе)}}, {{ЧачомаТарка|Покш Килейбуе}}, {{ЧачомаТарка|Мордовия Республикась|Мордовиянь}} |гражданчи = {{Масторкоцт|Россиянь Империя}}<br /> {{Масторкоцт|СССР}} <br /> {{Масторкоцт|Россия}} |кедьалксчи = |кулома чись = 06.03.1987 |кулома тарка = {{КуломаТарка|Молния веле|Молния веле (Покш Килейбуе)}} |тетязо = |авазо = |мирдезэ = |низэ = |эйкакшонзо = |казнеть ды медальть = {{Якстере Теште орден}} |автограф = |вальма = |википурнавкс = }} '''Коломасов, Василий Максимович''' ([[1909 ие]]нь [[умарьковонь 14 чи]]стэ Эрзянь [[Ташто Найман веле (Покш Килейбуе)|Найман велесэ]] [[Покш Килейбуе|Покш Килейбуесэ]] - [[1987 ие]]нь [[эйзюрковонь 6 чи]]стэ) — [[Эрзя|эрзянь]]<ref name="Время и события. 2014">Время и события. 2014: библиографический указатель / Нац. б-ка им. А.С. Пушкина Респ. Мордовия; [сост. А.Н. Маланьчева]. – Саранск, 2013. – 148 с. {{Ref-ru}}</ref> сёрмадей<ref name="Чилисема">[http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/чилисема%2011-15-ilovepdf-compressed%20(1).pdf «Чилисема», №11, 2015 ТИРИНЬ КЕЛЕСЬ ДЫ ЛИТЕРАТУРАСЬ МОНЬ ЭРЯМОСО] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190414094941/http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/%25D1%2587%25D0%25B8%25D0%25BB%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25B5%25D0%25BC%25D0%25B0%252011-15-ilovepdf-compressed%2520(1).pdf |date=2019-04-14 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190414094941/http://chilisema.ru/upload/iblock/81c/%25D1%2587%25D0%25B8%25D0%25BB%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25B5%25D0%25BC%25D0%25B0%252011-15-ilovepdf-compressed%2520(1).pdf |date=2019-04-14 }}{{ref-myv}}</ref>, валморозей, драматург<ref>Театральная энциклопедия. Том 3. Глав. ред. П. А. Марков - М.: Советская энциклопедия, 1964. - 1086 стб. с илл., 7 л. илл.{{ref-ru}}</ref>, ютавтыця. СССР-нь Сёрмадеень Кужос совиця (1938). == Эстедензэ == Василий Максимович Коломасов чачсь [[1909 ие]]нь [[умарьковонь 14 чи]]стэ Эрзянь [[Ташто Найман веле (Покш Килейбуе)|Найман велесэ]]<ref name="Время и события. 2014"/>. Эйкакш порасто кундась тонавтнеме велень артельсэнть [[чувтт|чувт]]осто строямонь, витемань-петемань тевтнес. Ды сон, весе тень парсте содазь, туекшнесь масторонь од стройкатнес важодеме. Сисем иень перть ютынзе Уралонь, Сибирень ды масторонь якшамо таркатнень. [[1933 ие]]стэ велявтсь тиринь велев ды сеске кучозель тонавтнеме партийной школав.Тонавтнемадо мейле важодсь [[Сятко (журнал-ковставкс)|«Сятко» ковставксо-журналсо]], «Эрзянь коммуна» газетасонть ды редакторокс книгань издательствасо. Сёрмадомо ушодсь [[1931 ие]]стэ<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/96962/Коломасов Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978 Коломасов В.М.]{{ref-ru}}</ref>. Шкань апак таргсе кундась «Лавгинов» романонть сёрмадомо, конань прядызе [[1940 ие]]стэнть. 1941-1943 иетнестэ тюрсь фашисттнэнь каршо. Кода ойнань ветеран, Василий Максимович казезь Якстере Знамянь орденсэ ды зярыя медальсэ. Л. Елисеев сёрмадеесь «Лавгинов» романанть ютавтызеть рузонь кельс (1959). Романось книгань издательствасо нолдазель войнадо икелень иестэнть. Омбоцеде лиссь [[1956 ие]]стэ. [[1962 ие]]стэ «Лавгинов» ульнесь невтезь телевидениясо<ref name="Библиотека Мо">[http://www.lib.e-mordovia.ru/Library/?Char=%CA&id=13 Библиотека Мордовской Литературы: Коломасов Василий Максимович]{{ref-ru}}</ref>. == Сёрмадовксонзо == *«Иля авардть»<ref name="ГБУ РК"/> ([[1931]]). * «Яхим Лавгинов» ([[1936]]) * «Прокопыч» ([[1940]]) * «Норовава» ([[1945]], [[1946 ие]]стэ ульнесь путозь Мордовиянь драматической театрань сцена лангсо) * «Каракужонь свадьба» ([[1960]]) * «Пайстомо пиштяка» ([[1956]]) * «Кавто церынеть» ([[1957]]) * «Телень ки» ([[1984]]) Содави кода ютавтыця эрзянь кельс<ref name="Деловой Саранск">[https://afisha.delovoy-saransk.ru/show/vystavka-v-pamjat-o-mordovskom-pisatele-v-m-kolomasove-3372.html Деловой Саранск. Выставка в память о мордовском писателе В. М. Коломасове]{{ref-ru}}</ref> болгаронь сёрмадеень шкинемаст (А. Ценева ({{lang-ru|«По пути домой»}}, 1966), З. Дафинова ({{lang-ru|«Тошо и Жанна»}}, 1966)), Н. В. Гоголень «Ревизор» пеедекшеманть, Г. Гейнень валморонзо, М. Шолоховонь «Судьба человека» ёвтнеманть ды лия<ref name="ГБУ РК">[http://www.nbrkomi.ru/page/4101 ГБУ РК "Национальная библиотека Республики Коми" Коломасов Василий Максимович ] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170425210418/http://www.nbrkomi.ru/page/4101 |date=2017-04-25 }}{{ref-ru}}</ref>. == Лисьмапря == <references /> [[Category:Ломанть|К]] [[Category:Эрзянь кель|К]] [[Category:Эрзянь сёрмадейть|К]] [[Категория:Эрзянь Ине ломанть|К]] [[Category:Эрзякс кортыцят|К]] mzwtzn5rkf9asfwgqhr36iexl7d45yg Вамош, Миклош 0 8738 155151 147018 2026-09-25T23:21:28Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155151 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь |лем = Миклош Вамош |оригинальной лем = {{lang-hu|Vámos Miklós}} |чачома лем = {{lang-hu|Vámos Tibor Miklós}} |артовкс = MiklosVamos9.png |артовксонть покшолмазо = |артовксонть эйсте = Миклош Вамош |важодема ёрокчизе = сёрмадей, сценарияньсёрмадей, драматург |чачома чись = 29.01.1950 |чачома тарка = {{ЧачомаТарка|Будапешт ош}}, {{ЧачомаТарка|Мадьяронь Мастор}} |гражданчи = [[Артовкс:Flag of Hungary.svg|25px]] |кедьалксчи = |кулома чись = |кулома тарка = {{КуломаТарка|}} |тетязо = |авазо = |мирдезэ = |низэ = |эйкакшонзо = |Казнеть ды медальть = |автограф = Vámos Miklós aláírása.jpg |вальма = |википурнавкс = Vámos Miklós }} '''Миклошонь Вамош''', сёрмадеень эсьлемэзэ: '''VT''', '''Vámos Tibor''', '''MT''', '''Miklós Tibor''', '''ZJ''', '''Zakariás Jeromos''' ({{lang-ru|Ми́клош Ва́мош}}, {{lang-hu|Vámos Miklós}}, чачома лемезэ {{lang-hu|Vámos Tibor Miklós}}) ([[1950]] [[якшамковонь 29 чи]] [[Мадьяронь Мастор]]со [[Будапешт ош]]со) — [[Мадьярт|мадьяронь]] сёрмадей, сценариеньсёрмадей, драматург, пачтямованмонь ветиця. == Эстэдензэ == Сонзэ тетязо Вамошонь Тибор ([[1911]]—[[1969]]) удьнесь юристэкс, полицейскоекс, ойнадонть мейле ульнесь [[Ласло Райк]]энь секретарекс. Сонзэ авазо, Рибарски Ержебет ([[1917]]—[[1986]]) весе эрямонть важодсь референтэкс. Вамош Миклош саизеть Тибор дементь 19 иензэ вид, сэстэ ''[[Уй ираш]]'' (''Új Írás'') прявт редакторось [[Миклоша Йованович]] мельс путоманзо видс, зярдо, лиякстовтомизеть Миклош лангс. Вамошонь ули Ева патязо. Истяжо ули Анна тейтерезэ, кона чачсь [[1977 ие]]стэ, [[Юдит Патаки]] марто васенце полакс саемасонть. Омбоцекс полакс саизеть [[Дора Эсе]] лангс (2000-09). [[2003 ие]]стэ сынст чачсь Петер ды Хенрик кавтаськеть. == Важодема шкинемазо == Вамош 1968 иестэ прядызе Ференц Келчеинь лемсэ гимназиянть. 1966-71 ии. сон ульнесь [[Герилла]] кужос совицякс, ульнесть омбомасторсояк. 1970 иестэ кармась тонавтнеме юридической факультетсэ [[ELTE]] университетэнть. Саезь 1972 иестэ саезь важодсь ''[[Еленлет]]'' (''Jelenlét'') студентэнь литературной ковставксонть редакторокс. Тонавтнеманщо прядызеть 1975 иестэ кармась важодеме Объектив киностудиясо 1992 иенть видс. 1988—1990 ии. эрясь [[АВШ]]со, тосо важодсь Фулбрайтонь степендиянть лангс. Тонавтсь кино- ды театрань искусствань факультетнессэ кой-кона университетнесэ ([[Yale School of Drama]], [[City University of New York]]). Саезь 1990 иестэ сон ''[[Нейшен]]'' (''The Nation'') ковставксонть чилисемаевропань корреспондент. Теде мейле ульнесь колмо иеть Ab Ovo издательстванть прявтокс. 1995—2003 ии. сон важодсь телепрограммань ветицякс. Пек вадрясто сон тейсь: ''Нейке сан!'' ({{lang-hu|Rögtön jövök!}}), ''Кодаяк арась'' ({{lang-hu|Lehetetlen}}) и ''2 ломанть'' ({{lang-hu|2 ember}}). В 1997—2003 гг. Вамош ульнесь артыньветиекс [[International Buda Stage]] театрасо. 2005 иестэ саезь [[Вамошонь клуб|Вамошонь клубонть]] проектсэнзэ сон вети кортамот содавикс сёрмадеень ды валморозеень марто. Не кортамотнень невтить [[мадьяронь телеканал Pax|Pax]] ды [[Duna 2 Autonómia]]. Сон ''[[The Washington Post]]'' кулялопанть мадьяронь корреспондент. [[Мадьяронь кель|Мадьяронь]] башка Вамош корты [[Немецень кель|немецэнь]], [[Англань кель|англань]] ды [[Французонь кель|французонь]] кельтнесэ, сон вадрясто ловны [[Испанонь кель|испанокс]], [[Рузонь кель|рузокс]] ды [[Латинэнь кель|латинэнь]] кельтнесэ. Сонзэ сёрмадеень эсьлемэнзэ: VT, Vámos Tibor, MT, Miklós Tibor, ZJ, Zakariás Jeromos. 2009 иень даволковсто сон тусь Ab Ovo издательствасто ды кармась важодеме Европа (Európa Könyvkiadó). == Арсемашинань вечкема == Вамош васеньце мадьяронь сёрмадейтнеде, кие кармась вадрясто чарькодеме арсемашинань смустензэ коряс. зярдо сон ульнест АВШ-со сон рамась васеньце [[Commodore арсемашина]]. Васеньце эсинзэ вальмазо (сайт) панжовсь 2000 иень ацамковонь 20 чистэ. Аволь ансяк Вамошонь эйстэ тесэ ловновольть совицятне, ды кода тееви ''Rögtön jövök!'' ванмокерьксэсь, мелькужосо эрьявась кортаволь мартонзо. == Важодеманзо == * ''Borgisz Type'', Kozmosz, Budapest, (1976), a novel. Hungarian title: Borgisz. * ''Me and me'', Magvető, Budapest, (1979), a novel. Hungarian title: Én és Én. * ''Head over Hills'', Budapest, (1983), two short novels. Hungarian title: Hanyatt-homlok. * ''Sing a song'', Ab Ovo, Budapest, (1983), a novel. Hungarian title: Zenga zének. * ''Passionate People'', "Szenvedélyes emberek, (1986). * ''Protest Song'', "Félnóta" a novel", (1986). * ''Oy'', "Jaj" a novel, (1988). * ''The New York-Budapest Subway'', [http://www.abovo.hu/konyvek/regenyek/a_new_york8212budapest_me.html A New York-Budapest metró] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110721103619/http://www.abovo.hu/konyvek/regenyek/a_new_york8212budapest_me.html |date=2011-07-21 }} a novel, (1993). * ''If I Were a Rock Star'', "Ha én Bródy volnék" a novel, (1994). * ''Mothers Are Not Chosen by Election'', "Anya csak egy van" a novel, (1995). * [http://www.fantasticfiction.co.uk/v/miklos-vamos/book-of-fathers.htm ''The Book of Fathers''], [http://www.amazon.com/s?%5Fencoding=UTF8&search-type=ss&index=books&field-author=Miklos%20Vamos "Apák könyve"], a novel, (2000). * ''Lame Dog'', "Sánta kutya", a novel, (2003). * ''Márquez and I'', "Márkez meg én", a novel, (2004). * ''Trips in Erotica (Who the Hell is Goethe?)'', [http://www.abovo.hu/konyvek/regenyek/utazasok_erotikaban_ki_a_.html Utazások Erotikában (Ki a franc az a Goethe?)] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20080120221707/http://www.abovo.hu/konyvek/regenyek/utazasok_erotikaban_ki_a_.html |date=2008-01-20 }}, a novel, (2007). * ''Protest Song'', "Félnóta" a novel, (2009), new version. * ''Pure fire'', "Tiszta tűz" a novel, (2010), * ''The world of the stars'', "Csillagok világa" a novel, (2011), * ''The Book of Fathers'', new version, 2011. May,<ref>[http://lib.ololo.cc/b/171273/read The book of Fathers – Family Tree]</ref> == Пусомтне, конат ульнесть нолдазь омбомасторсо== ''Apák könyve'' * ''Buch der Väter'', Random House btb Verlag, Германия, Берлин, 2004, ютавтыцясь: Ernő Zeltner * ''Il Libro dei Padri'', Einaudi, Италия, 2006, ютавтыцясь: Bruno Ventavoli * ''The Book of Father''s, Little Brown, Великобритания, 2006, ютавтыцясь: Peter Sherwood * ''Knjiga očeva'', Laguna, Сербия, 2006, ютавтыцясь: Mária Tóth Ignjatović * ''Le Livre Des Peres'', Denoël, Франция, 2007, ютавтыцясь: Joëlle Dufeuilly. * ''Księga ojców'', Albatros, Польша, Варшава, 2008, ютавтыцясь: Elżbieta Sobolewska * ''Het Boek der vaders'', Contact, Голландия, 2008, ютавтыцясь: Frans van Nes * ''Book of Father'', Other Press, США, 2009, ютавтыцясь: Peter Sherwood * ''El libro de los padres'', Lumen, Иснания, 2010 ''Anya csak egy van'' * ''Vom Lieben und Hassen'', Random House, Германия, Берлин, 2006, ютавтыцясь: Ernő Zeltner * ''Majka je samo jedna'', Laguna, Сербия, (2008), ютавтыцясь: Mária Tóth Ignjatović ''Bár'' * ''La Neige Chinoise, Kínai hó L’Harmattan'', Франция, Париж, 2003, ютавтыцясь: Clara Tessier ''Borgisz'' * ''Borgis'', Smena, Словакия, 1980, ютавтыцясь: Katarina Králová-Ordodyová. * ''Borgis'', Iskry, Польша, Варшава, 1980, ютавтыцясь: Krystyna Pisarska. * ''Borgis'', Mlada Fronta, Чехия, Прага, 1989, ютавтыцясь: Milan Navratil. ''Jaj'' * ''Ak og ve'', Gyldendal, Дания, Коппенгаген, 1991, ютавтыцясь: Péter Eszterhás ''Utazások Erotikában (Ki a franc az a Goethe?)'' * ''Meine zehn Frauen'', btb, Германия, 2010, ютавтыцясь: Andrea Ikker ''Zenga zének'' * ''Kamrat Stalins glorie'', Cappelen, Норвегия, 1986, ютавтыцясь: Terézia Schandl * ''Sangen har vinger'', Gyldendal, Дания, Коппенгаген, 1987, ютавтыцясь: Péter Eszterhás * ''Kamrat Stalins gloria'', Albert Bonniers, Швеция, Стокгольм, 1988, ютавтыцясь: Robert Mashult == Ёвтнеманзо == * ''Szenvedélyes emberek'', Szépirodalmi, Budapest, 1985 * ''Bár'', Ab Ovo, Budapest, 1998. ''A Bárkapcsolat'' ёвтнеманть лангс нежедязь Dávid Spáh сёрмадсь ванмоньсценарий, конанть лангс нежедязь 2005 иестэ ульнесь теезь ''Aqua'' ванмось * ''Hogy volt'', Ab Ovo, Budapest, 2005 * ''Kedves kollégák 1-2.'', Európa, Budapest, 2010 == Лият нолдавкст == * Preface to the ABC's, Előszó az ábécéhez, short stories, (1972). * She's Thirteenth on the List, Jelenleg tizenharmadik a listán, short stories, (1973). * Changing, Váltás, short stories, (1977). * Theodore Orang, PhD, Dr. Orángutay Tivadar, a tale, (1980). * Somebody Else, Valaki más, selected short stories, (1981). * Three Cheers, Háromszoros vivát, plays and radioplays, (1981). * The Absent Correspondent Writes, "Ki nem küldött tudósítónk jelenti," selected articles, (1985). * Play Tennis with Me (I Still Can't Either), Teniszezz velem (én se tudok még), an essay, (1988). * United Steaks of America, Egybesült Államok, written in English, published at University Press, (1989). * 135 Impossible Stories, [http://www.abovo.hu/konyvek/elbeszelesek/135_lehetetlen_tortenet.html 135 Lehetetlen történet] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110721103500/http://www.abovo.hu/konyvek/elbeszelesek/135_lehetetlen_tortenet.html |date=2011-07-21 }}, portraits of actors, writers and artists, (1997). * Bar, Bár, 31 short stories, (1998). * [http://www.fantasticfiction.co.uk/v/miklos-vamos/xenophobe-s-guide-to-hungarians.htm The Xenophobe's Guide to the Hungarians], written in English with Matyas Sarkozy. Published by Oval Books, London, (1999). Translated into 14 languages (Hungarian included!) * Bravo, Hogy volt, memories and portraits, (2005). == Ульнесть нолдазь англань кельсэ == * [http://www.ovalbooks.com/xeno/Hungarians.html ''The Xenophobe's Guide to the Hungarians''], by Miklós Vámos and Mátyás Sárközi, Oval Books, London, (1999). * [http://www.amazon.co.uk/dp/0349119309 ''The Book Of Fathers''], Publisher: Little Braun, England, (2006), ютавтыцясь: Peter Sherwood. Hungarian language title: Apák könyve. Ютавтомат лия кельс: * [http://www.abovo.hu/uploadFiles/20038/Apak.nemet.4.jpg ''Buch der Väter''] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20070719063220/http://www.abovo.hu/uploadFiles/20038/Apak.nemet.4.jpg |date=2007-07-19 }},<ref>[http://www.randomhouse.de/author/author.jsp?per=69606 Miklós Vámos on Random House]</ref> Random House btb Verlag, [[Deutschland]], Berlin, (2004), ютавтыцясь: Ernő Zeltner. * [http://img2.libreriauniversitaria.it/BIT/784/9788806177843g.jpg ''Il Libro dei Padri''] Einaudi, Italy, (2006), ютавтыцясь: Bruno Ventavoli. * [http://www.yu4you.com/items/sr/knjiga/item_4870.html ''Knjiga očeva''], Laguna, [[Serbia]], (2006), ютавтыцясь: Ignjatovic Tóth Mária. * [http://images.chapitre.com/ima2/big1/536/953536.jpg ''Le Livre Des Peres''] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110708134922/http://images.chapitre.com/ima2/big1/536/953536.jpg |date=2011-07-08 }}, Denoël, France, (2007), ютавтыцясь: Joëlle Dufeuilly. * [http://www.lideria.pl/Ksiega-ojcow-Miklos-V-mos/sklep/opis?nr=172747&id=12lUU7huf4wSY#1 ''Księga ojców''], Albatros, [[Poland]], (2008), ютавтыцясь: Sobolewska Elżbieta. * [http://www.vamosmiklos.hu/index.php/nederlands ''Het Boek der vaders''], Contact, [[Netherlands]], (2008), ютавтыцясь: Frans van Nes. * [https://web.archive.org/web/20091017173711/http://www.otherpress.com/catalog/display.pperl?isbn=9781590513392 ''The Book of Fathers''], Other Press, USA, 2009, ютавтыцясь: [[Peter Sherwood]], * [https://book.douban.com/subject/25786899/ ''The Book of Fathers''], Other Press, China, 2014, ютавтыцясь: Jian (Janice) Xu (Hsu), == Ванмонзо == * ''Head over Heels'', [http://www.imdb.com/title/tt0085645/ Hanyatt-homlok], (1983), writer. Directed by George Revesz. * ''Electric Train'', [http://www.imdb.com/title/tt0211728/ Villanyvonat], (1984), writer. Directed by George Gat. (Award for the Best Script). * [http://www.ssees.ucl.ac.uk/videos/v464.htm ''Love, Mother''], Csók, Anyu,<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0090892/ Love, Mother]</ref> 1987. Directed by Janos Rozsa. (Award of the Best Film of the Year; Award of the Hungarian Youth Association; Best Acting at the 1990 Jerusalem Film Festival). * ''Samba'', Szamba,<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0117809/ Samba, writer Miklós Vámos]</ref> shot in (1995), directed by Robert Koltai. * ''Ámbár tanár úr'',<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0181193/ Ámbár tanár úr by Miklós Vámos novel]</ref> writers, Róbert Koltai and Miklós Vámos. (1998). * [http://www.imdb.com/title/tt0485854/ ''Aqua'' by Miklós Vámos novel], (2006), directed by David Spah. ==Литературань казеть== * ''Award of Critics'', (1977). * ''Award of the Hungarian Youth Association'', (1983). * ''József Attila-Award'', (one of the most prestigious literary awards in Hungary) (1984). * ''Award of the Unions for Life Achievement'', (1996). * ''Camera Hungaria'', (2000). * ''Awards of the Hungarian Libraries'', (2000). * ''Pro Cultura Urbis'', (2002). * ''Columbus Award'', (2003). * [http://www.fuggetlenek.com/cikkek/cikk101.htm ''Honors of Merit of the Hungarian Republic''] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110711045921/http://www.fuggetlenek.com/cikkek/cikk101.htm |date=2011-07-11 }}, (2004). == Невтевкст == * [http://www.abovo.hu/szerzok/vamos_amiklos.html Миклош Вамош/ Аб Ово ] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100811162812/http://www.abovo.hu/szerzok/vamos_amiklos.html |date=2010-08-11 }} * [http://www.vamosmiklos.hu Миклошонь Вамоша эсьлопазо] * [http://www.hunlit.hu/vamosmiklos Hunlit] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20080411074738/http://www.hunlit.hu/vamosmiklos |date=2008-04-11 }} * [http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=148&action=full Современный Литературный Архив] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20080619234136/http://www.kontextus.hu/kia/kia.php?ID=148&action=full |date=2008-06-19 }} * [http://newsweek.washingtonpost.com/postglobal/miklos_vamos/ Миклош Вамош на вебстранице The Washington PostGlobal] * [http://www.apertura.hu/2006/tel/gelencser/index07.htm Фильмадаптации после 1945 г.] == Лисьм.: == <references /> [[Category:Мадьяронь масторонть ломанть|В]] [[Category:Мадьяронь сёрмадейть|В]] [[Category:Мадьярокс кортыцят|В]] opvjqja3j4xrs8xp3vih1i5ovqv6v3b Чазма ош 0 8888 155188 151427 2026-09-26T01:07:56Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155188 wikitext text/x-wiki {{ЭТ |статус = |Эрзянь лем =Чазма ош |оригинальное название = {{lang-hr|Čazma}} |изображение =Cazma, Centar09.JPG |подчинение = |мастор = Хорватия Мастор |герб = |коцт = |описание герба = |описание флага = |ширина герба = |ширина флага = |lat_dir = |lat_deg =45 |lat_min =44 |lat_sec = 57 |lon_dir = |lon_deg = 16|lon_min = 36|lon_sec = 52 |CoordAddon = |CoordScale = |размер карты страны = |размер карты региона = |размер карты района = |вид региона = жупания |регион = Беловарско-Билогорская жупания{{!}}Беловарско-Билогорская |регион в таблице = |вид района = |район = |район в таблице = |вид общины = |община = |община в таблице = |внутреннее деление = |вид главы = Мэр |глава = [[Динко Пирак]] |дата основания = |первое упоминание = 1094 |прежние имена = |статус с = |покшолмазо = |вид высоты = |высота центра ЭТ = |климат = |официальный язык = |эрицятне = 2 878 |год переписи = 2001 |плотность = |агломерация = |национальный состав = |конфессиональный состав= |этнохороним = |шкань каркс = +1 |DST = 1 |телефонный код = +385 43 |почтовый индекс = 43240 |почтовые индексы = |автомобильный код =BJ |вид идентификатора = |цифровой идентификатор = |категория в Commons = Čazma |сайт = http://www.cazma.hr/ |язык сайта = hr }} '''Ча́зма'''({{lang-hr|Čazma}}) — [[Хорватия Мастор]]онь ош, куншка пельксэ, [[Беловаронь-Билогоронь жупания]]со. Эрицятнеде — 2 878 лом. ошсонть ды 8 895 лом. общинасонть, кона Чамзасо куншкатаркась ([[2001]])<ref>[http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2001/Popis/E01_01_01/e01_01_01_zup07-1198.html Распределение населения по полу и возрасту, по поселениям — Центральное бюро статистики Хорватии] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20101115214634/http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2001/Popis/E01_01_01/e01_01_01_zup07-1198.html |date=2010-11-15 }} {{ref-en}}</ref>. 96,8 % — [[хорватт]]<ref>[http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2001/Popis/E01_02_02/E01_02_02_zup07.html Население по национальности, по городам и муниципалитетам — Центральное бюро статистики Хорватии] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150923221309/http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2001/Popis/E01_02_02/E01_02_02_zup07.html |date=2015-09-23 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150923221309/http://www.dzs.hr/Eng/censuses/Census2001/Popis/E01_02_02/E01_02_02_zup07.html |date=2015-09-23 }} {{ref-en}}</ref>. Чазма ошось ашти [[Мославина]] ёнксо, [[60 (ловома вал)|60]] [[вайгельпе|вп]] лембе-чилисема ёнов [[Загреб ош]]сто ды [[30 (ловома вал)|30]] [[вайгельпе|вп]] седе ламо лембе-чивалгома ёнов [[Бьеловар ош]]онть жупаниянь прявтошонть. Ошось ашти кавто автонькитнень васодемасо: D43 ([[Иванич-Град ош|Иванич-Град]] — Чазма ош— [[Бьеловар ош|Бьеловар]] — [[Джурджевац ош|Джурджевац]]) ды D26 ([[A4 (автомагистраль)|A4]] — [[Врбовец ош|Врбовец]] — Чазма — [[Гарешница ош|Гарешница]] автобанось). Чазма — кезэрень пингень ош. Васенцеде ледстязь [[1094 ие]]стэ [[Ласло I]] шнамо конёвсо, конань казизэть Загребэнь епископонтень. 1226 иестэ Чазманень максть ошонь тёшкс. Се шканть улнесь путозь ин. Мариянь Магдалинань церькува ды панжозь [[Доминиканецт|доминиканонь]] монастырь. Церькувась ванстовсь минек шкас, седе мейле сонзэ вакс ульнесь путозь-стявтозь кавто баягань кудот. [[1552 ие]]стэ ошось ульнесь саезь туркатнень эйсэ, конатат теизь Чазмань [[санджак]]онь куншка таркас.[[1606 ие]]стэ ульнесь олякстомтозь туркатнень пельде хорватонь Тамаша [[Эрдёди]] [[бан (титул)|банонь]]. Чазмань перькава пек раштыця мода, вадрясто ветяви веленьхозяйствась. Ламо чеядавкст [[Чесма (лей)|Чесма леень]] чудемасонзо ды сонзэ сянглеензэ теезь [[калт|калонь]] кундамо сёлтокс. Чазмань куншка кужось - меельце пе Загреб-Чазма 60-вайгельпень супермарафононть, кона ютавтови [[1976 ие]]стэ<ref>[http://croatia.hr/ru-RU/Representative-offices/Russia/Press-Newsletter-2011/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD%D1%86%D1%8B-%D1%81%D0%BE%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D1%8E%D1%82-%D0%B4%D0%B2%D0%B0-%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F?Y2lcMjM5OQ%3D%3D Хорватское туристическое сообщество]</ref>. == Фотокувт == <gallery> Артовкс:Cazma062010.jpg| Артовкс:Cazma2.JPG| Артовкс:Muzej u Cazmi.JPG Артовкс:Partizani u Čazmi, 29. XI 1943.jpg| Артовкс:Spomenik hrvatskim braniteljima, Cazma.JPG| Артовкс:Twin town memorial stone (2005) in Hévíz, 2016 Hungary.jpg Артовкс:Čazma - panoramio.jpg Артовкс:Čazma 20.07.2013. - panoramio.jpg Артовкс:Česma - panoramio.jpg </gallery> == Невтевкст== * [http://www.cazma.hr/ Ошонь эсьвальмазо] == Лисьм. == <references /> [[Category:Хорватия Масторонть ошт]] spt1zvy6p2u4c1dcd8cenouyvzxxhi0 Вейсярв 0 8901 155153 154602 2026-09-25T23:22:10Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155153 wikitext text/x-wiki {{Эрьке |Лем = Вейсярв |Эсьлем =et/Veisjärv |Артовкс = |артовксонть эйсте = |Координатт = 58/5/50/N/25/45/15/E |CoordScale = |Мастор = Эстэнь Мастор |Ёнкс = Вильяндимаа ёнкс |Буе = }} '''Вейсярв'''<ref name="Карта">Лист карты [https://www.google.ru/webhp?#q=%22O-35-XIV%22 O-35-XIV]] Вильянди. Масштаб: 1 : 200 000. Состояние местности на 1981 год. Издание 1983 г.{{ref-ru}}</ref>, '''Вейсъярв'''<ref>[https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/90%20Эстонская%20ССР.pdf Инструкция по русской передаче географических названий Эстонской ССР М., 1972.] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160306083316/https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/90%20%D0%AD%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0.pdf |date=2016-03-06 }} — С. 9</ref> ({{Lang-et|Veisjärv, Veisejärv}}) — эрьке [[Эстэнь Мастор|Эстонияссо]]. Ашти [[Каркси (буе)|Карксиинь]] ды [[Тарвасту (буе)|Тарвастунь]] буетнень [[Вильяндимаа ёнкс]]о. Эрькесь ашти 10 [[вайгельпе|вп]] чивалгомав [[Каркси-Нуйа ош]]онть эйстэ, 96 м сэрьсэ<ref name="Карта"/> иневедень чаво тешксэнть коряс. Ваксонзо аштить [[Вейсъярве]] ды [[Мяэкюла]] велеть. Эрькенть веденьтаркась сови Рубина перпельксэнь кородома таркас ({{Lang-et|Rubina looduskaitseala}})<ref>Keskkonnaregistri avalik teenus. [http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?mount=view&reg_kood=KLO1000192 Rubina looduskaitseala] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160413165110/http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?mount=view&reg_kood=KLO1000192 |date=2016-04-13 }}. Keskkonnainfo. register.keskkonnainfo.ee.{{ref-ee}}</ref>. Эрькесэнть вадрясто ванстови [[гуйкал]]тнень эрямо таркаст. == Описание == Вейсярв — эрьке казямо стратифицированной ведь марто (2 типэсь ЕС-нь Ведень рамочной директиванть коряс). Кода невтить 1950-це иенть ваноматне, ведесь эрькесенть молиль ''Са'' группантень, конань минерализациясь 238,4 саезь 94,4 видс мг/л<ref>[https://books.google.ru/books?id=i3pXAAAAMAAJ&q=Вейсъярв&dq=Вейсъярв&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwj02Y-WsejLAhVJp3IKHau9ByQ4ChDoAQgvMAU Реферативный журнал геофизика, Выпуски 5-8.] 1957{{ref-ru}}</ref>. Топавтови мезогумусовонь эрькетненень<ref>[https://books.google.ru/books?id=JsIhAQAAMAAJ&q=Вейсъярв&dq=Вейсъярв&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjyzsKhsujLAhUil3IKHTq3C34Q6AEILTAE Реферативный журнал: Химия, Выпуски 11-12.] 1962{{ref-ru}}</ref>. Эрькенть покшолмазо 481,1 га (8-це тарка Эстониянь сэх покштнень эрькетнень эйстэ<ref>{{Cite web|url=http://www.keskkonnainfo.ee/publications/113_PDF.pdf|title=Eeesti j&auml;rvede nimestik. Looduslikud ja tehisj&auml;rved|accessdate=2023-10-04|archivedate=2016-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160309111720/http://www.keskkonnainfo.ee/publications/113_PDF.pdf|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160309111720/http://www.keskkonnainfo.ee/publications/113_PDF.pdf |date=2016-03-09 }}{{ref-ee}}</ref>). Кувалмозо — 3450 м, келезэ — 1760 м. Сэх домкачись таркась — 4 м, куншка домкачись — 1,3 м. Эрькенть чиренть кувалмозо — 9048 м. Веденьпурнавксонть покшолмазо — 26,1 км². Ведесь одкстоми 1 иенть весть. Чилисемань чиресь седэ серэй, тосо аштить коське паксят. Чивалгомань чиресь чеядавксов<ref>[https://books.google.ru/books?id=9OwmAQAAMAAJ&q=Veisjärv&dq=Veisjärv&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwiG2KWLwujLAhXDknIKHRhGC6o4ChDoAQgqMAI Tartu ülikooli juures oleva Loodusuurijate seltsi Aruanded]. 1930{{ref-ee}}</ref>. Вейсярвис пелеве ёндо чуди Йикси каналось ({{Lang-et|Jõksi kraav}})<ref>Keskkonnaregistri avalik teenus. [http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?mount=view&reg_kood=VEE1013800 Jõksi kraav] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160413094716/http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?mount=view&reg_kood=VEE1013800 |date=2016-04-13 }}. Keskkonnainfo. register.keskkonnainfo.ee.{{ref-ee}}</ref>. Эрькенть лембе ёндо лиси [[Ыхне]] лей ({{Lang-et|Õhne jõgi}})<ref>Keskkonnaregistri avalik teenus. [http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?mount=view&reg_kood=VEE1013700 Õhne jõgi] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160413163555/http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?mount=view&reg_kood=VEE1013700 |date=2016-04-13 }}. Keskkonnainfo. register.keskkonnainfo.ee.{{ref-ee}}</ref>, кона мейле пры [[Выртсъярв]] эрькентень. Тесэ вастневить [[лепекал]], [[нучко]], [[судак]], [[бочкарь]], [[чалган]], [[ужкал]] ды [[ёзнэнь кал]]<ref name="Rybki">{{Cite web|url=http://www.kalastusinfo.ee/sisu/posts/veisjarv-viljandimaa-32.php|title=Veisjärv (Viljandimaa)|publisher=Lõuna-Eesti Kalastajate Klubi|accessdate=2015-04-11|language=et|archivedate=2015-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150417033127/http://www.kalastusinfo.ee/sisu/posts/veisjarv-viljandimaa-32.php|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150417033127/http://www.kalastusinfo.ee/sisu/posts/veisjarv-viljandimaa-32.php |date=2015-04-17 }}</ref>. Меельце шкасто ловови чалганонь касомась Вейсярв<ref>[https://books.google.ru/books?id=OXQ6AAAAIAAJ&q=Вейсъярв&dq=Вейсъярв&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwjyzsKhsujLAhUil3IKHTq3C34Q6AEIJzAD Основы биопродуктивности внутренних водоёмов Прибалтики]. 1975{{ref-ru}}</ref> эрькесэнть. == Фотокувт== <gallery perrow=5 widths="140px" heights="140px"> Артовкс:| </gallery> ==Невтевкст == * Keskkonnaregistri avalik teenus. [https://web.archive.org/web/20170225052146/http://register.keskkonnainfo.ee/envreg/main?reg_kood=vee2099400&mount=view Veisjärv]. Keskkonnainfo. register.keskkonnainfo.ee. * [http://www.keskkonnainfo.ee/publications/113_PDF.pdf Eeesti j&auml;rvede nimestik. Looduslikud ja tehisj&auml;rved] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160309111720/http://www.keskkonnainfo.ee/publications/113_PDF.pdf |date=2016-03-09 }}.&nbsp;— Tallinn, 2006. ISBN 978-9985-881-40-8 == Лисьм.: == <references /> {{stub}} [[Category:Эрькеть|В]] [[Category:Эстония Масторонь эрькеть]] [[Category:Тарвастунь буе]] [[Category:Карксинь буе]] rqegwkhyth57owwonmham4bx8naehu7 Калиопи 0 9134 155159 151357 2026-09-25T23:41:28Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155159 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Калиопи''' ([[арумынэнь кель|арум.]] ''Kaliopi Bukle'', {{lang-mk|Калиопи Букле}}) — содавиксэв македононь артындей, вайгелень ютавтыця, седийньзей ды моронь сёрмадыця. Сонзэ Тиринь Масторсо лемдить «Поп-Дива» эли «Македононь поп-седямонь Инязорава». Сон пек ульнесть содавиксэвикс морыця икелень [[Югославия Мастор|Югославия]]со 1980-це иетнестэ. Он ульнесь морыцякс [[Пелевеёнксонь Македония Мастор|Македония Мастор]]сто «Евровидение» моронь пелькстамосонть [[ 2012]]<ref>[http://www.mtv.com.mk/mk/vesti/31544/kaliopi_pretstavnik_na_makedonija_na_evrosong_2012_vo_azerbedzhan.aspx/ MRT — Вести — Калиопи претставник на Македонија на Евросонг 2012 во Азербејџан] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20111122024100/http://www.mtv.com.mk/mk/vesti/31544/kaliopi_pretstavnik_na_makedonija_na_evrosong_2012_vo_azerbedzhan.aspx/ |date=2011-11-22 }}</ref><ref name=autogenerated1>[http://www.eurovision.tv/page/news?id=40453&_t=kaliopi_to_represent_fyr_macedonia_in_2012 Kaliopi to represent FYR Macedonia in 2012 | News | Eurovision Song Contest — Baku 2012]</ref>. 17 января была выбрана конкурсная песня '''«[[Црно и бело]]»'''<ref>[http://www.eurovision.tv/page/news?id=44643&_t=its_black_and_white_for_fyr_macedonia It’s Black & White for FYR Macedonia | News | Eurovision Song Contest — Baku 2012]</ref> ды [[2016]]<ref>[http://eurovoix.com/2015/11/24/macedonia-kaliopi-returns-to-eurovision-in-2016/ Kaliopi returns to Eurovision in 2016]]</ref> иетнестэ. == Эрямопингензэ== Чачсь [[1966]] иень [[ацамковонь 28 чи]]стэ [[македонецт|македонавань]] ды [[арумынт|арумынэнь]]<ref>{{Cite web |url=http://www.mmm.com.mk/?ItemID=751A6D5221216B44B207AF47417105CE |title=Чекајте! Моето време допрва доаѓа!<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2017-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160312132504/http://mmm.com.mk/?itemid=751a6d5221216b44b207af47417105ce |archivedate=2016-03-12 |deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160312132504/http://mmm.com.mk/?itemid=751a6d5221216b44b207af47417105ce |date=2016-03-12 }}</ref> семиясо. Ушодсь морамо [[10 (ловома вал)|10]] иестэ, [[1976]] иестэ морызе эсинзэ васенце «Мојата учителка» моронть «Златно Славејче» фестивальсэнть. Кавто иень ютазь од морыцясь морась Чехословакиясо, [[Австрия Мастор|Австриясо]] ды Югославиясо. Васенце синглась — «Томи» — Калиопи нолдызе [[1984]] иестэ. [[1986]] - [[1989]] иетнестэ Калиопи морси «Kaliopi» эсинзэ [[поп-рок]] кужонть марто, мейле эсинзэ мирдензэ Ромео Грил марто тусь [[Швейцария Мастор|Швейцарияв]]. Туемадонзо мейле лия масторов Калиопи аламос прядызеть морамонть, велявтсь шоу-бизнесэв ансяк [[1996]] иестэ. [[2000]] иестэ тейсь гайтьсёрмадыцянь эсьлейбл — «Kaliopi Music Production». Неень шкасто Калиопи — македононь морыцятнень вейке содавиксэвиксэвтнень эйстэ. Сон нолдась 11 альбомт, 49 синглат. 2012 иестэ Калиопи Букле ульнесь кочказь [[Пелевеёнксонь Македония Мастор|Македония Мастор]]сто «Евровидение» моронь пелькстамонтень. Омбоце пельфиналсо, сон сайсь [[9 (ловома вал)|9-це]] тарка, 53 баллт марто. Финалсосон сайсь [[12 (ловома вал)|12-це]] тарка, 71 баллт марто. [[2016]] иень пелькстамосонть пельфиналонть сон морась «Дона»<ref>http://www.eurovision.tv/page/news?id=allocation_draw_the_results</ref> моронть, ансяк сон сайсь ансяк 11-це тарка, ды финалс эзь юта. == Плаштянь нолдавкст == * Калиопи (1986) * Роџени (1987) * Обои ме (1999) * Ако денот ми е ноќ (2001) * Најмила — Live and Unreleased (2002) * Не ми го земај времето (2003) * Ме, Исадора (2005) * The Best Of (2007) * Желим ти реци (2008) * Oblivion (2009) * Порака (2010) * Crno I Belo — single (2012) * Vucica — single (2012) * Melem — single (2012) * Melem (альбом) (2013) == Невтевкст == * [http://www.kaliopi.com.mk/ Официальной вальмазо] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20200223220337/http://www.kaliopi.com.mk/ |date=2020-02-23 }} * [http://uchastniki.com/evrovidenie/2016-sweden/makedoniya.html Калиопи как участница Евровидения 2016] ==Лисьм. == <references /> [[Category:Ломанть|К]] [[Category:Македония Масторонь ломанть|К]] oeph3qt7s4yv0h0zx68xye7l9twt3to Армянт 0 9379 155140 154640 2026-09-25T23:07:36Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155140 wikitext text/x-wiki {{Лия смустьтне|Армянт (смустьтне)}} {{Раське |эрзянь_лем = Армянт<br /> Հայեր |артовкс = <table border=0 align="center"><tr> <td>[[Артовкс:Artashes I.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Tigranes the Great 60x95.png|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Trdat Mets.jpg|58x58px]]</td> <td>[[Артовкс:Mesrop1776t.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Vartan Mamikonian 60x95.png|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Eznik Koghbatsi.jpg|62x62px]]</td> </tr><tr> <td><small>[[Арташес I]]</small></td> <td><small>[[Тигран II|Тигран II Великий]]</small></td> <td><small>[[Трдат III]]</small></td> <td><small>[[Месроп Маштоц]]</small></td> <td><small>[[Мамиконян, Вардан|Вардан Мамиконян]]</small></td> <td><small>[[Езник Кохбаци]]</small></td> </tr><tr> <td>[[Артовкс:Khorenatsi.jpg|58x58px]]</td> <td>[[Артовкс:David Anhaght2.jpg|62x62px]]</td> <td>[[Артовкс:Heraclius and Heraclius Constantine solidus (cropped).jpg|62x62px]]</td> <td>[[Артовкс:2014 Erywań, Matenadaran (07).jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Theodora2.jpg|58x58px]]</td> <td>[[Файл:Ashot Medz.gif|60x60px]]</td> <td></td> </tr><tr> <td><small>[[Мовсес Хоренаци]]</small></td> <td><small>[[Давид Непобедимый]]</small></td> <td><small>[[Ираклий I]]</small></td> <td><small>[[Анания Ширакаци]]</small></td> <td><small>[[Блаженная Феодора]]</small></td> <td><small>[[Ашот I|Ашот I Великий]]</small></td> </tr> </tr><tr> <td>[[Артовкс:Grigor Narekatsi 1.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Mkhitar Gosh.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Leo II of Armenia.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Григор Татеваци.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Israel Ory.JPG|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Aivazovsky portrait by Tyranov.jpg|60x60px]]</td> </tr><tr> <td><small>[[Григор Нарекаци]]</small></td> <td><small>[[Мхитар Гош]]</small></td> <td><small>[[Левон II]]</small></td> <td><small>[[Григор Татеваци]]</small></td> <td><small>[[Исраэль Ори]]</small></td> <td><small>[[Иван Айвазовский]]</small></td> </tr> </tr><tr> <td>[[Артовкс:KomitasV.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Archives of American Art - Arshile Gorky - 3044.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Stamp GSS-Bagramyan 1995 (cropped).jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Tigran Petrosjan 1961 Oberhausen.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Aram Khachaturian.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Saroyan Portrait2ab.jpg|60x60px]]</td> </tr><tr> <td><small>[[Комитас]]</small></td> <td><small>[[Аршиль Горки]]</small></td> <td><small>[[Иван Баграмян]]</small></td> <td><small>[[Тигран Петросян]]</small></td> <td><small>[[Арам Хачатурян]]</small></td> <td><small>[[Уильям Сароян]]</small></td> </tr> </tr><tr> <td>[[Артовкс:100dram 1998 portret only.png|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Charles Aznavour cropped.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Stamp of Armenia ms11 (cropped).jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Armen Jigarhanian.jpeg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Cher singing.jpg|60x60px]]</td> <td>[[Артовкс:Rock en Seine soad 4.JPG|60x60px]]</td> <tr> <td><small>[[Виктор Амбарцумян]]</small></td> <td><small>[[Шарль Азнавур]]</small></td> <td><small>[[Сергей Параджанов]]</small></td> <td><small>[[Армен Джигарханян]]</small></td> <td><small>[[Шер]]</small></td> <td><small>[[System of a Down]]</small></td> </tr><tr> </table> |артовксонть покшолмазо = |артовксонть эйстэ = |эсьлем = '''hay''' (''вейкец. ч.''); '''hayer''' (''ламон. ч.'') |эрицятне = Ловозь саезь 10 <ref name="BBC_estimation">{{cite web|author=|datepublished=2007-02-21|url=http://www.armeniadiaspora.com/population.html|title=Armenia seeks to boost population|lang=en|publisher=[[BBC]]|accessdate=2009-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226020940/http://www.armeniadiaspora.com/cgi-sys/suspendedpage.cgi|archivedate=2018-12-26|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20130511084353/http://www.armeniadiaspora.com/population.html |date=2013-05-11 }}</ref> 12 видс млн.<ref name="Astourian-2007">Astourian, Stephan H. (2007). «Armenian Demography, the Homeland, and the Diaspora: Trends and Consequences». in ed. Michel Bruneau. Arméniens et grecs en diaspora: approches comparatives. Athens: École française d’Athènes. pp. 191—210. [http://www.worldcat.org/title/armeniens-et-grecs-en-diaspora-approches-comparatives-actes-du-colloque-europeen-et-international-organise-a-lecole-francaise-dathenes-4-7-octobre-2001/oclc/173263899 OCLC 173263899].</ref>. |эрямо таркаст = [[Артовкс:Flag of Armenia.svg|25px]]: 2 961 801 (перепись 2011 г.)<ref name="Национальный состав Армении">[http://www.armstat.am/file/doc/99478358.pdf Национальный состав населения Армении по переписи 2011 года]</ref><br /> * {{Масторкоцт|Россия}}: 1 182 388 (сёрмадстомась 2010 иень)<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref>, или до 2,5 млн. (оценка)<ref name="Риа Новости">{{cite news|url=http://ria.ru/society/20021216/282886.html|title=В России проживает более 2,5 млн армян |accessdate=2011-06-15}}</ref><br /> * {{Масторкоцт|Франция}} : 800 тёж. (чачомань коряс)<ref name="ed">The [http://www.e4d.org/about.htm Education for Development Institute] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120110153913/http://www.e4d.org/about.htm |date=2012-01-10 }} maintains [http://www.3noor.org/ an extensive site about Armenia] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120112052514/http://www.3noor.org/ |date=2012-01-12 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110414223340/http://www.3noor.org/nnp00/armwmap.html |date=2011-04-14 }} that includes information about the [http://www.3noor.org/nnp00/armwmap.html Armenian diaspora in various countries] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110414223340/http://www.3noor.org/nnp00/armwmap.html |date=2011-04-14 }}. Their numbers generally agree with other sources when those are available; where we don’t have a more authoritative source, we are following their numbers.</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6043730.stm|title=French in Armenia 'genocide' row|accessdate=2007-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070315112605/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6043730.stm|archivedate=2007-03-15|deadlink=yes}}</ref><br /> * {{Масторкоцт|АВШ}}: 483 366 (сёрмадстомась 2010 ие)<ref>[http://factfinder2.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/11_1YR/S0201//popgroup~513 Detailed Tables — American FactFinder]</ref> или 1&nbsp;500&nbsp;000 (оценка, происхождение)<br /> * {{Масторкоцт|Турция Мастор}}: 60 тёж. ([[хемшилт]]нень теме)<ref>{{Cite web |url=http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=161291 |title=www.todayszaman.com: Turkish «Foreign Ministry: 89,000 minorities live in Turkey» «Containing detailed statistics about the minority groups in Turkey, the report reveals that 45,000 of approximately 60,000 Armenians reside in İstanbul.» |accessdate=2017-05-17 |archivedate=2010-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100501063653/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=161291 |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100501063653/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=161291 |date=2010-05-01 }}</ref><ref>PM Erdogan’s Armenian hostages [http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=pm-erdogan8217s-armenian-hostages-2010-03-18].</ref> от 450—490 тыс. (с [[хемшилы|хемшилами]])<ref>{{cite web|last=Turay|first=Anna|title=Tarihte Ermeniler|publisher=[http://www.bolsohays.com Bolsohays:Istanbul Armenians]|url=http://www.bolsohays.com/webac.asp?referans=1|accessdate=2007-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061206185130/http://www.bolsohays.com/webac.asp?referans=1|archivedate=2006-12-06|deadlink=yes}}</ref> <br /> * [[Артовкс:Flag of Georgia.svg|25px]] [[Грузия Мастор|Грузия]]: 168 102 (2014 ие )<ref>На территориях, подконтрольным в [[2014 год]]у [[частично признанные государства|частично признанным]] [[Абхазия|Республике Абхазия]] и [[Республика Южная Осетия|Республике Южная Осетия]], перепись не проводилась.</ref><ref>{{cite web|url=http://census.ge/files/results/english/17_Total%20population%20by%20regions%20and%20ethnicity.xls|title=Национальный состав по краям Грузии (Total population by regions and ethnicity)|subtitle=[http://census.ge/en/results/census Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 GENERAL POPULATION CENSUS RESULTS)]|publisher=Национальная статистическая служба Грузии|accessdate=2016-04-28|lang=en|archivedate=2016-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160808174812/http://census.ge/files/results/english/17_Total%20population%20by%20regions%20and%20ethnicity.xls|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160808174812/http://census.ge/files/results/english/17_Total%20population%20by%20regions%20and%20ethnicity.xls |date=2016-08-08 }}</ref>; 248 929 (2002 г.)<ref>На территориях, подконтрольным в [[2002 год]]у [[непризнанные государства|непризнанным]] [[Абхазия|Республике Абхазия]] и [[Республика Южная Осетия|Республике Южная Осетия]], перепись не проводилась.</ref><ref name="statistics.ge">[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/92/Georgia_Census_2002-_Ethnic_group_by_major_administrative-territorial_units.pdf Перепись населения Грузии 2002 г. Национальный состав]{{ref-en}}</ref><ref>Georgia: ''[http://www.statistics.ge/ The State Department for Statistics of Georgia]'': 248,900 represents 5,7 % ethnic Armenians in an estimated national population of 4,661,500 (The Official data of 2002). ''[[The World Factbook]]'': 267,000 represents 5,7 % ethnic Armenians in an estimated national population of 4,693,892 (July 2004 est.). [http://www.nationmaster.com/country/gg/People Nationmaster.com: Georgia]: 400,000 represents 8,1 % ethnic Armenians in an estimated national population of 4,934,413 (The Official data of 1989).</ref><br /> * [[Артовкс:Flag_of_Lebanon.svg|25px]] [[Ливан Мастор|Ливан]]: 247 388 ([[ЦРУ]]-нь онкстамось)<ref name="LebanPpl">CIA [[The World Factbook]]. Согласно [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html оценке справочника] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20190912232328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |date=2019-09-12 }} население Ливана на июль 2015 6,184,701 человек, армяне, согласно справочнику, составляют 4% населения страны что равно 247 388</ref> или 150—300 тыс. (оценка)<ref>[http://i-cias.com/ The Encyclopedia of the Orient] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20010515220425/http://i-cias.com/ |date=2001-05-15 }}. В статье Lebanon (в разделе [http://i-cias.com/e.o/lebanon.peoples.htm Peoples] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150618053611/http://i-cias.com/e.o/lebanon.peoples.htm |date=2015-06-18 }}) указано что численность армян в Ливане составляет 150,000 человек, согласно же статье [http://i-cias.com/e.o/armenians.htm Armenians] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160414102819/http://i-cias.com/e.o/armenians.htm |date=2016-04-14 }} из того же источника, численность армян в Ливане оценивается в 300,000 человек</ref> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Syria.svg|25px]] [[Сирия Мастор|Сирия]]: 100 тёж.<ref>[http://armdiasporamuseum.com/սիրիա-3/ Статья «Сирия» на сайте armdiasporamuseum.com, 12.10.2013]</ref> / 190 тыс.<ref>The [http://i-cias.com/e.o/syria_4.htm Encyclopedia of the Orient] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110510235956/http://i-cias.com/e.o/syria_4.htm |date=2011-05-10 }} states that 160,000 Apostolic Armenians and 30,000 Catholic Armenians live in Syria. That number together makes up 190,000.</ref> (оценка) <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Iran.svg|25px]] [[Иран Мастор]]: 150 тёж. (2000 и.)<ref>[http://bahai-library.org/newspapers/021600.html Iran’s religious minorities waning despite own MPs] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20121122115402/http://bahai-library.org/newspapers/021600.html |date=2012-11-22 }}"Before the (1979 Islamic) revolution there were 300,000 Armenians in Iran. Very frankly, today there are no more than 150,000," said Archbishop Goriun Babian, prelate of the Armenians in Iran and India.</ref> или ок. 102 тыс. (оценка, 2014 г.)<ref>[http://www.panorama.am/am/society/2014/04/05/iran-armenian-lonely-churches/ По словам депутата [[Исламский консультативный совет|парламента]] ИРИ Карена Ханларяна] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150924064706/http://www.panorama.am/am/society/2014/04/05/iran-armenian-lonely-churches/ |date=2015-09-24 }}. ИА Panorama.am 05/04/2014</ref> <br /> * {{Масторкоцт|Аргентина Мастор}}: 130 тёж.<ref name="pop-armdiaspora">{{Cite web |url=http://www.armeniadiaspora.com/population.html |title=Armenian population in the world — Armeniandiaspora.com |accessdate=2017-05-17 |archivedate=2018-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226020940/http://www.armeniadiaspora.com/cgi-sys/suspendedpage.cgi |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20130511084353/http://www.armeniadiaspora.com/population.html |date=2013-05-11 }}</ref> <br /> * {{Масторкоцт|Украина}}: 100 тёж. (2001 ие)<ref name="perepisU">{{cite web|author=|datepublished=|url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/nationality_population/|title=Всеукраїнський перепис населення 2001. Русская версия. Результаты. Национальность и родной язык|lang=|publisher=|7=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170515233147/http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/nationality_population|archivedate=2017-05-15|accessdate=2017-05-17|deadlink=yes}}</ref> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Poland.svg|25px]] [[Польша Мастор|Польша]]: 1082 (2002 иень сёрмадстомась )<ref>[http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xchg/gus Główny Urząd Statystyczny]</ref>, 92&nbsp;тёж. (чачомань коряс)<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * {{Масторкоцт|Канада}}: 50&nbsp;500 (перепись 2006 г.)<ref name="канада2006">[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=92333&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=801&Temporal=2006&THEME=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= Этнический состав населения Канады], по данным переписи 2006 года</ref> или 100&nbsp;000 (оценка) <br /> * {{Масторкоцт|Австралия Мастор}}: 50 тёж. <ref name="pop-armdiaspora" />, 15 791 (перепись 2006 г.)<ref>{{cite web|title=2006 Census of Population and Housing Ancestry (full classification list) by sex|url=http://archive.org/download/2006AustraliaAncestry/20680-c23-australiaaustralia.xls|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=4 February 2013}}</ref><br /> * [[Артовкс:Flag_of_Uzbekistan.svg|25px]] [[Узбекистан]]: 42 359 ( 2000 иень сёрмадстомасо)<ref name="Этнический атлас Узбекистана">{{Cite web |url=http://topreferat.znate.ru/pars_docs/refs/61/60926/60926.pdf |title=Этнический атлас Узбекистана |accessdate=2017-05-17 |archivedate=2014-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323151517/http://topreferat.znate.ru/pars_docs/refs/61/60926/60926.pdf |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20140323151517/http://topreferat.znate.ru/pars_docs/refs/61/60926/60926.pdf |date=2014-03-23 }}</ref> или 70&nbsp;000 (оценка)<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> *{{Масторкоцт|Германия}}: 42 тёж. <ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Abkhazia.svg|25px]] [[Абхазия Мастор]]<ref name="abh">Согласно [[Конституция Грузии|конституции Грузии]], [[Абхазия]] входит в состав Грузии как [[автономная республика]]. Фактически, [[Абхазия]] является [[Непризнанные государства|частично признанным государством]], территория которого Грузией не контролируется.</ref>: 41&nbsp;864 (2011 иень сёрмадстомась)<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnabkhazia.html Население Абхазии 2011]</ref> <br /> *[[Артовкс:Flag_of_Brazil.svg|25px]] [[Бразилия Мастор]]: 40 тёж.<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Spain.svg|25px]] [[Испания Мастор]]: 40 тёж.<ref>[http://spain.mfa.am/hy/community-overview/ http://spain.mfa.am]</ref> <br /> * {{Масторкоцт|Греция Мастор}}: 35 тёж.<ref>The [http://www.armenians.gr/english/index1024_en.html Armenian-Greek Community website] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20060721004846/http://www.armenians.gr/english/index1024_en.html |date=2006-07-21 }} estimates 35,000.</ref> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Turkmenistan.svg|25px]] [[Туркмения]]: 32 тёж. - 34 тёж (2004 иень сёрмажстома)<ref>[http://www.irinnews.org/report.asp?ReportID=40929&SelectRegion=Central_Asia Turkmenistan: Focus on Armenian migrants]</ref>/ 25 тыс.<ref>[http://turkmenistan.mfa.am/hy/community-overview-tm/ Дипломатическая миссия Республики Армения в Туркмении]</ref> (оценка, 2013 г.) <br /> * {{Масторкоцт|Казахстан Мастор}}: мал. 20 тёж. (1999 ие) или 25 тыс. (оценка)<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Israel.svg|25px]] [[Израиль Мастор]]: 20 тёж. <ref>[http://www.elections-ices.org/russian/publications/publication:38/ Александр Цинкер: «Наши страны должны быть естественными союзниками». («Ноев Ковчег» № 8 8.05.2006, Ереван). Интервью с А. Цинкером].</ref> <br /> * [[File:Flag_of_Iraq.svg|25px]] [[Ирак Мастор]]: 20 тёж.<ref name="pop-armdiaspora" /><ref>{{Cite web |url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/07/7b67bf96-cddf-4073-bf0f-f03c2475846c.html |title=Radio Free Europe |accessdate=2017-05-17 |archivedate=2008-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612064940/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/07/7b67bf96-cddf-4073-bf0f-f03c2475846c.html |deadlink=yes }}</ref> <br /> * [[Артовкс:Flag_of_Uruguay.svg|25px]] [[Уругвай Мастор|Уругвай]]: 19 тёж.<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * {{Масторкоцт|Инебритания Мастор}}: 18 000<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * {{Масторкоцт|Мадяронь Мастор}}:15 тёж.<ref>[http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/europe/hongriegeneral.htm Demographic information of Hungary] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20121107105958/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/europe/hongriegeneral.htm |date=2012-11-07 }}.</ref> <br /> * {{Масторкоцт|Болгария Мастор}}: 10 831 (2001 иень сёрмадстома)<ref>[http://www.nccedi.government.bg/page.php?category=83&id=247 Национален съвет за сътрудничество по етническите и демографските въпроси. Етнически малцинствени общности] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20191014041557/http://nccedi.government.bg/page.php?category=83 |date=2019-10-14 }}{{ref-bg}}</ref> или 30&nbsp;тыс. (оценка)<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * {{Масторкоцт|Филиппины Мастор}}: 12 тёж. * [[Артовкс:Flag of Belarus.svg|25px]] [[Белорузия Республикась|Белорузия]]: &nbsp;&nbsp;10&nbsp;191 (перепись 1999 г.)<ref name="belstat.gov.by">{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/p5.php |title=Итоги переписи населения Беларуси 1999 г. Офиц. сайт. Национальный состав |accessdate=2012-05-26 |archivedate=2009-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207141941/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/p5.php |deadlink=yes }}</ref> <br />или 25&nbsp;000 (оценка)<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * {{Масторкоцт|Бельгия}}: 10 тёж. (2003 ие)<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> * {{Масторкоцт|Чехия Мастор}}: 10 тёж.<ref name="pop-armdiaspora" /> <br /> *[[Артовкс:Flag_of_Jordan.svg|25px]] [[Иордания Мастор|Иордания]]: 3 тёж.<ref>[http://armdiasporamuseum.com/հորդանան-2/ Статья «Иордания» на сайте http://armdiasporamuseum.com, 12.10.2013]</ref>/ 4.8 тыс.<ref>[http://joshuaproject.net/countries/JO Country: Jordan]</ref> (оценка) <br /> * {{Масторкоцт|Латвия Мастор}}:2700 (2010 иень сёрмадстома)<ref name="Национальности Латвии 2010">[http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/dokuments/2010/ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD.pdf Распределение населения Латвии по национальному составу и государственной принадлежности на 01.07.2010] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110722161711/http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/dokuments/2010/ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD.pdf |date=2011-07-22 }} {{ref-lv}}</ref> |кулозь = |архкультура = |кель = [[армянонь кель]] |раса = |кемемась = |малавикс раськеть = |кельгевти = [Индоевропейецт]] |совавты = [[Амшенцт]] (хемшилт), [[черкесогаить]]<ref name="subethnic" group="Комм"/> |чачома = [[Хурритт]], [[урартт]], [[лувийецт]] }} '''Армянт''' ({{lang-hy|Հայեր}} ''hayer'' {{IPA|[hɑˈjɛɾ]}}) — кезэрень Икельце Азиянь раське, кона корты [[армянонь кель]]сэ, кона совавтови индоевропань келень каноньтень<ref name="Пути развития2 ">{{книга|автор = [[Новосельцев, Анатолий Петрович|Новосельцев А. П.]], [[Пашуто, Владимир Терентьевич|Пашуто В. Т.]], [[Черепнин, Лев Владимирович|Черепнин Л. В.]]|заглавие = Пути развития феодализма |том = |издательство = Наука |год = 1972 |страницы =43|isbn = }}:{{oq|ru|Армянт — один из древнейших народов Передней Азии. Язык армян, как древний, так и современный, принадлежит к особой группе в индоевропейской языковой семье. Других живых языков этой группы не сохранилась.}}</ref>. Те масторпраявт раське [[Армения Мастор|Армениясо]] ды [[Нагорно-Карабахонь Республикась|Нагорно-Карабахонь Республикасо]]. Омбоце ловоманть коряс раське [[Ливан Мастор|Ливансо]] ды пелькстамонь тарка-масторсо [[Абхазия Мастор|Абхазиясо]] ды колмоце [[Грузия Мастор|Грузиясо]] ды [[Иордания Мастор|Иорданиясо]]<ref name="Factbook">CIA The World Factbook. [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html# Этнический состав населения стран мира] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20181116044500/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html |date=2018-11-16 }}</ref>. == Этимологиясь == [[Артовкс:Hayk defeats Bel - Guiliano Zasso.jpg|thumb|200px|left|[[Восстание Айка против Бэла|Сражение]] [[Хайк|Айка]] с [[Бэл]]ом. Художник Джулиано Зассо (1833—1889)]] Армянтнень «hay»<ref>«Армянт»/ отв. ред. Л. М. Варданян, Г. Г. Саркисян, А. Е. Саркисянц; Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая РАН; Ин-т археологии и этнографии НАН РА.— М.: Наука, 2012. 648 с. (Народы и культуры).—ISBN 978-5-02-037563-5 (с.43 — hay)</ref><ref>{{Из БСЭ|заглавие=Армянт}}</ref> эсьлемесь ({{lang-hy|Հայ}}), кода вастневиця арсема<ref>Источники по поводу общепринятости версии и её поддержки большинством учёных приведены [[Этногенез армян#Общепринятая версия|здесь]].</ref> саеви урартонь лемстэнть Хате эли Хати ({{lang-xur|Ḫāti}}) ёнкстнэстэ, седе мейле содавиксэв кода [[Мелитена]], косо эрясть [[мушки|мушков]] буетнэ, конат кортыть протоармянонь кельсэ. Те меленть арсицякс ульнесь содавиксэв чилисеманьветиесь [[Дьяконов, Игорь Михайлович|И. М. Дьяконов]]<ref name="Дьяконов1981">{{статья | автор= Дьяконов И.М.| заглавие= Малая Азия и Армения около 600 г. до н.э. и северные походы вавилонских царей| оригинал= | ссылка= | автор издания= | издание= Вестник древней истории| тип= | место= Москва| издательство= Наука| год= 1981|выпуск= |том= |номер= 2| страницы= 34—63| isbn= }}</ref><ref>{{Книга:Redgate: Armenians|24}}</ref>. ''Арми́ния'' Масторось, конасонть эрилть ''арминт'', вастневить [[Бехистунонь сёрмадовкс]]о (вавилононь версиясонть Урарту синоним<ref name="M. L. Chaumont"/>) [[Перст|персиянь]] [[Дарий I Гистасп|Дарий I]] Инязоронть, [[522 м. э. икеле]]. Левесь саеви {{Lang-xhu|Armi-}}, ёнксось кона шабрацек ашти [[Мелитена|Мелитенань]] марто, кона ульнесь Тигрань верьгачудемасо<ref name="Дьяконов1981"/>. Эйстэнзэ саевсть {{lang-peo|Armina-}}, {{lang-grc|ʾΑρμένιοι}} ды {{lang-arc|ˊarmǝn-āiē}} == Фотокувт== <center> <gallery widths="150px" heights="150px"> Antiochus I of Commagene.jpg|[[Антиох I Теос Коммагенский|Антиох I]] — царь армянского царства [[Коммагена]], I век до н. э. Lusinyan dynasty soldiers.jpg|Армянские воины из [[Киликийская Армения|Киликии]], [[XIV век]] An Armenian Woman.jpg|Армянка, картина 19 века (автор Шарль Ландель) Armenian warrior; Source - F.Brockhaus, Bilder-Conversations-Lexikon, Leipzig 1837.jpg|Армянский воин из [[Карабах]]а, 1837 год Armenian lady from Isfahan 1850.jpg|Армянка из [[Исфахан]]а, картина 1850 года Армянская семья из села Ванк (Арцах-Карабах).jpeg|Армяне, [[Нагорный Карабах]], начало XX века </gallery> </center> <center> <gallery widths="150px" heights="150px"> Jerusalem Armenian priest 1906.jpg|Армянские священники в [[Армянский квартал (Иерусалим)|Армянском квартале Иерусалима]], 1906 год GETRONAGAN-VARJARAN classe1923 (mai 1921).jpeg|Учащиеся армянской школы в Константинополе, 1921 год Armenian aviators group.jpg|Армянские лётчики 1930-х годов ArmeniansofLebanon.jpg|Манифестация в [[Бейрут]]е, в 91-ю годовщину [[Геноцид армян|Геноцида армян]] в Османской империи Serj Sargsyan in Army-1.jpeg|Солдаты [[Вооружённые силы Армении|Армянской национальной армии]] во время учений </gallery> </center> == Мельполадкст == {{примечания|group="Комм"|refs= <ref name="Азербайджан" group="Комм">Де-юре территория, контролируемая непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой, является территорией [[Азербайджан]]а. Согласно официальной оценке Государственного Статистического Комитета Азербайджана, учитывающей и армян в районах Азербайджана, подконтрольных непризнанной Нагорно-Карабахской Республике, в Азербайджане на 2009 год проживало 120 300 армян.</ref> <ref name="Koryun" group="Комм">В этом отношении примечательно сообщение историка V века, биографа Маштоца, [[Корюн]]а:«''он задумался и о другой половине армянского народа, находившейся под властью императора ромеев''» ([http://vehi.net/istoriya/armenia/korun/koriun16-29.html#_ftnref1 Корюн, 16])</ref> <ref name="subethnic" group="Комм">Как [[амшенцы]], так и [[черкесогаи]] превратились в «субэтнические» группы позднее, путём отделения от основной массы давно сформированного армянского народа и эмиграции из Армении соответственно в VIII-ом и XV веках.</ref> <ref name="capitals" group="Комм">В Араратской долине, в Закавказской Армении, были расположены 6 из 11 античных и средневековых столиц Армении — [[Армавир (город, Армения)|Армавир]] (первая столица), [[Ервандашат]], [[Арташат]], [[Вагаршапат]], [[Двин]], [[Багаран]], а также духовные центры армян Вагаршапат (302—484 гг.) и Двин (484—931 гг.).</ref> <ref name="emigration" group="Комм">Среди них [[Тертер Ереванци]] (XIII—XIV вв.), [[Мкртич Нагаш]] (XIV—XV вв.), [[Вртанес Срнкеци]] (XVI в.), [[Минас Тохатци]] (XVI—XVII вв.), [[Акоп Тохатци]] (XVI—XVII вв.), [[Степанос Тохатци]] (XVI—XVII вв.), [[Лазарь Тохатци]] (XVI—XVII вв.)</ref>}} == Литературась == * Брюсов В. Я. Летопись исторических судеб армянского народа. — Ер.: Издательство Армфан-а, 1940. * Тревер К. В. Очерки по истории культуры древней Армении (II в. до н. э.—IV в. н. э.). — М.-Л.: Издательство АН СССР, 1953. * Дьяконов И. М.. Предыстория армянского народа. История Армянского нагорья с 1500 по 500 г. до н. э. Хурриты, лувийцы, протоармяне. — Ер.: Издательство АН Армянской ССР, 1968. {{commonscat|People of Armenia}} {{Lisj}} [[Категория:Армянт|*]] [[Category:Кезэрень раськеть]] [[Category:Абхазиянь раськеть]] [[Category:Азербайджанонь раськеть]] [[Category:Армениянь раськеть]] [[Category:Грузиянь раськеть]] [[Category:Египтэнь раськеть]] [[Category:Италиянь раськеть]] [[Category:Ливанонь раськеть]] [[Category:Россиянь раськеть]] [[Category:Турциянь раськеть]] [[Category:Уругваень раськеть]] [[Category:Украинань раськеть]] [[Category:АВШ раськеть]] [[Category:Франциянь раськеть]] [[Category:Иранонь раськеть]] [[Category:Кавказонь раськеть]] [[Category:Канадань раськеть]] ou3tpq0py4a8fbwyi3z4qzhnw3dabt8 Менделеевень буе 0 10364 155170 151260 2026-09-26T00:10:16Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155170 wikitext text/x-wiki {{Регион | Цвет1 = {{Цвет|Россия}} | Эрзянь лем = Менделеевень буе | Эсьлем = {{lang-tt|Менделеевск районы}} | Герб = Gerb-Mendeleevsky-region.gif | Коцт = Flag-Mendeleevsky-region.gif | Мастор = {{RUS}} | lat_dir = | lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | region = | type = | уровень = | CoordScale = | Статус = [[Муниципальной буе]] | Ашти = [[Татаронь Республикась|Татария]]со | Совавты = | Прявтош = [[Менделеевск ош]] | Путозь = [[1930 ие]] | Упразднение = |Глава = '''Муниципальной буенть прявт:''' :Чершынцев Валерий Анатольевич '''Исполнительной комитетэнть ветий:''' :Корниенко Алексей Александрович |Эрицятне = {{Эрицятне |Менделеевский район | тс}} |Год переписи = {{Эрицятне |Менделеевский район | г}} |Процент от населения = |Место по населению = |Плотность = |Место по плотности = |Национальный состав = [[татарт]] (57,6 %), [[рузт]] (31,4 %), [[удмуртт]] (3,9 %), [[марить]] (3,7 %) |Конфессиональный состав = | Карта = Location of Mendeleyevsky District (Tatarstan).svg | Размер карты = | Карта административной единицы = | Размер карты ае = | Часовой пояс = {{MSK+0}} | Аббревиатура = | ISO = | FIPS = | Телефонный код = 85549 | Почтовые индексы = 423650 | Интернет-домен = | Код автомобильных номеров = 16, 116 | Сайт = http://mendeleevsk.tatar.ru | Категория в Commons = | Примечания = | Название параметра1 = [[ОКАТО]] | Параметр1 = {{ОКАТО|}} }} '''Менделеевень буе''' ({{lang-tt|Менделеевск районы}}, {{lang-ru|Менделеевский район Татарии}}) — [[Татаронь Республикась|Татаронь Республикань]] буе. Прявт таркась — [[Менделеевск ош]].<br> == Географической аштема тарказо == == Эрицят == {{ Население |Менделеевский район }} {{ Население |Менделеевский район | График }} == Модамасторонь юрттнэ == == Модамасторонь лезксчить == == Потмомодань ведть == == Велькс ведть == == Модат == == Касовкс == == Кородома (ванстома) таркатне == == Икелень эрямо кевкстемась == ==Менделеевень буень велеть== рузонь велеть: татаронь велеть: удмуртонь велеть: маринь велеть: == Ваномат == * [http://mendeleevsk.tatar.ru/ Официальный сайт Менделеевского муниципального района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20101020125128/http://mendeleevsk.tatar.ru/ |date=2010-10-20 }} * [https://web.archive.org/web/20120508200853/http://info.tatcenter.ru/region/12/ Менделеевский район на портале TatCenter.Ru] * [http://www.karta-russia.ru/tatarstan_mendeleevskiy/ Менделеевский район на карте России] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170704195138/http://karta-russia.ru/tatarstan_mendeleevskiy/ |date=2017-07-04 }} * [http://karta1.ru/mendeleevskij-rajon.htm Карта Менделеевского района с улицами и номерами домов] == Сёрм.: == {{Lisj}} {{Татариянь буетне}} [[Категория:Татариянь буетне|М]] 1zrek8vqbeori11iprgug2ae2hxoil6 Бразилия Мастор 0 10405 155146 153186 2026-09-25T23:18:53Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155146 wikitext text/x-wiki {{Лия смустьтне|Бразилия (смустьтне)}} {{Мастор2 |Статус = <!-- только для непризнанных государств или автономных территорий--> |Эрзянь лем = Бразилия Мастор |Оригинальное название = República Federativa do Brasil |Родительный падеж = Бразилиянь |Герб = Coat of arms of Brazil.svg |Вместо герба = |Коцт = Flag_of_Brazil.svg |Девиз = {{lang-pt|[[Ordem e Progresso]]}} |Перевод девиза = |Кирдимасторонь моро лемесь =Hino Nacional Brasileiro |Аудио = Hino-Nacional-Brasil-coral-mec.ogg |Правлениянь хвормась = Федеративной президентэнь республика<ref name="atlas">{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=88|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}</ref> |Масторпрявт пазонь кемемась = |lat_dir =S |lat_deg =11 |lat_min = 11|lat_sec = 0 |lon_dir =W |lon_deg =50 |lon_min =24 |lon_sec =0 |region = |CoordScale = 20000000 |На карте = Brazil (orthographic projection).svg |подпись к карте = |На карте2 = |Кельть = [[Португалонь кель|португалонь]] |Путозь-ушодозь = |Аулькедьалонь чись = [[1822 ие]]нь [[таштамковонь 7 чи]] |Аулькедьалксось эйстэ = [[Португалия Мастор|Португалия]] |Прявтош = [[Бразилиа ош]] |Сехте покш ошт = [[Сан-Паулу]], [[Рио-де-Жанейро]], [[Салвадор (Баия)|Салвадор]], [[Бразилиа ош]], [[Форталеза]], [[Белу-Оризонти]], [[Ресифи ош]] |Прявттнэнь таркаст = Бразилиань Президентэсь |Прявттнэ = [[Мишел Темер]] |Таркась модаванть = 5 |Покшолмазо = 8 515 770<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html|title=World Factbook. SOUTH AMERICA :: BRAZIL|publisher=CIA|lang=en|accessdate=2017-02-28|archivedate=2020-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201229014518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20201229014518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |date=2020-12-29 }}</ref> |Веденть процентэсь = 0,65% |Этнохороним = |Таркась эрицятнева = 5 |Эрицятне = 205 737 996<ref name="CIA2">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html?countryname=Brazil&countrycode=br&regionCode=soa&rank=6#br|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GUHbJYCI?url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php#br|archivedate=2013-05-09}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20131110150209/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html?countryname=Brazil&countrycode=br&regionCode=soa&rank=6#br |date=2013-11-10 }}</ref> |Онкстнемамелень иесь = 2016 |Эрицятне раськень сёрмацтомань коряс = 189 987 291 |Раськень сёрмацтомась иесь = 2014 |Ломантнень плотностесь = 22 |МВЭ = |МВЭ-нь ловнома иесь = |Таркась МВЭ-нть корява = |Вейке эрицяс МВЭ-сь = |МВЭ (РВ) = |Год расчёта ВВП (ППС) = |Место по ВВП (ППС) = |ВВП (ППС) на душу населения = |Место по ВВП (ППС) на душу населения = |МВЭ (номинал) = |Год расчёта ВВП (номинал) = |Место по ВВП (номинал) = |ВВП (номинал) на душу населения = |Место по ВВП (номинал) на душу населения = |ЛКИ = |ЛКИ-нь ловнома иесь = |Таркась ЛКИ коряс = |ЛКИ уровень = |Авиакомпания = |Валютась-ярмакось = [[бразилиянь реал]](код BRL, 986) |Домен/Доментне = [[.br]] |Телефонной кодось = 55 |Шкань каркс =-2…-4 |Примечания = <!-- |Без флага и герба=* --> <!-- |Без гимна=* --> }} '''Бразилия''' ({{lang-ru| '''Федерати́вная Респу́блика Брази́лия'''<ref>{{Атлас мира|2010|15|Государства и территории мира. Справочные сведения}}</ref>}}, {{lang-pt|República Federativa do Brasil}}, {{Audio|Pt-br-República Federativa do Brasil.ogg|кунсоломс}}) — мастор Лембёнксонь Америкасо. <br> Прявтошозо — [[Бразилиа ош]]. == Эрицятне == {{ЭрицятнеВД}} ==Невтевкст== * [http://www.vokrugsveta.ru/vs/number/475/ Тематический номер журнала «Вокруг света» о Бразилии (май 2009).] * [http://www.krugosvet.ru/enc/strany_mira/BRAZILIYA.html Бразилия в энциклопедии «Кругосвет».] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20121023053004/http://www.krugosvet.ru/enc/strany_mira/BRAZILIYA.html |date=2012-10-23 }} * [http://www.justmyworld.org/phone_codes/C31/brazil/ Brazil City Codes.] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120525043053/http://www.justmyworld.org/phone_codes/C31/brazil |date=2012-05-25 }} * [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/brtoc.html Библиотека конгресса — Исследование страны: Бразилия]{{ref-en}} * [http://www.britannica.com/nations/Brazil Энциклопедия Британика: Бразилия]{{ref-en}} * [http://www.bn.br/ Национальная библиотека Бразилии] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160917002714/http://www.bn.br/ |date=2016-09-17 }}{{ref-en}},{{ref-pt}} * [https://web.archive.org/web/20070509150910/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/br.html Книга фактов ЦРУ: Бразилия]{{ref-en}} * [http://brazilian-news.ru Новости Бразилии на русском языке] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171002223306/http://brazilian-news.ru/ |date=2017-10-02 }} == Невтевкст == {{Википроекттнэ |Тема = Бразилия |Портал = Бразилия |Викисловарь = Бразилия |Викиновости = Категория:Бразилия }} {{Lisj}} {{Лембёнксонь Америка}} [[Категория:Масторт]] g492pfy5vsjth1uh37te45p0lb4mxqa Саровской (ЗАТО) ошонь округ 0 10410 155178 154966 2026-09-26T00:48:42Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155178 wikitext text/x-wiki {{Регион|Цвет1={{Цвет|Россия}}|Эрзянь лем=Саровской ошонь округ|Эсьлем=Закрытое административно-территориальное образование город Саров|Герб=Coat of Arms of Sarov (Nizhny Novgorod oblast).svg|Коцт=|Гимн=|Мастор={{RUS}}|lat_deg=54|lat_min=56|lat_sec=|lon_deg=43|lon_min=19|lon_sec=|region=|type=|уровень=|CoordScale=|Статус=[[Муниципальной буе]]|Ашти=[[Алоошонь ёнкс]]со|Включает=|Прявтош=[[Саров ош]]|Образование=1954|Упразднение=|Глава=Тихонов Александр Михайлович <ref>{{Cite web |url=http://www.duma-sarov.ru/o-glave-goroda/ |title=Городская Дума города Сарова Нижегородской области |accessdate=2017-10-13 |archivedate=2017-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171016075501/http://duma-sarov.ru/o-glave-goroda/ |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171016075501/http://duma-sarov.ru/o-glave-goroda/ |date=2017-10-16 }}</ref>|Карта=|Размер карты=|Карта административной единицы=|Размер карты ае=|Часовой пояс={{MSK+1}}|Аббревиатура=|ISO=|FIPS=|Телефонный код=83130|Почтовые индексы=607181, 607188, 607189, 607190|Интернет-домен=|Код автомобильных номеров=52, 152|Сайт=http://adm.sarov.com|Категория в Commons=|Примечания=|Название параметра1=[[ОКАТО]]|Параметр1={{ОКАТО|}}}} '''Саровской ошонь округ''' ({{Lang-ru|Закрытое административно-территориальное образование город Саров}}) — административной таркань буе [[Алоошонь ёнкс|Алоошонь ёнкссо]] ды [[Мордовия Республикась|Мордовия Республикасо]], Россиясо. Административной куншка таркась — [[Саров ош]]. == Географиянь аштема тарказо == Саровской ошонь округ перькаванзо аштить [[Навашинэнь ошонь округ|Навашинэнь]], [[Ордань буе (Алоошонь ёнкс)|Ордань]], [[Выксонь ошонь округ|Выксонь]] буеть ды [[Владимиронь ёнкс|Владимиронь]], [[Рязанень ёнкс|Рязанень]] ёнксоть ды [[Мордовия Республикась]]. == Эрицят == {{Население|Саров|Столбцов=10}} {{население|Саров|график}} == Литературась == * {{книга|автор=Коллектив авторов|заглавие=«Саров — это мы!»|ссылка=|ответственный=|место=Саров|издательство=ООО «Риц»|год=2009|том=|страниц=248|страницы=|ref=Саров — это мы!|isbn=978-5-9515-0110-3}} * {{книга|автор=|заглавие=The City that does not exist|место=Nizhny Novgorod|издательство=Lulu|год=2012|страниц=136|ref=The City that does not exist|isbn=978-1-4716-1437-8}} == Невтевкст == Официальной ошонь лопатне * [http://www.adm.sarov.com/ Официальный сайт администрации города] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160430090418/http://adm.sarov.com/ |date=2016-04-30 }} * [http://duma-sarov.ru Официальный сайт Саровской городской думы] * [http://teatrsarov.ru/ Официальный сайт Саровского драматического театра] Авторской лопатне, порталт, ошонь фотогалереят * [http://sarov.info/ Колючий Саров] * [http://www.progulki.sarov.com/ Экскурсионный сайт по городу] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091102000225/http://progulki.sarov.com/ |date=2009-11-02 }} * [http://www.sarov.com/ Саровская лента новостей] * [http://crimea-tour.ru/gallery/v/other/sarov/ Фотоальбом — Саров и его окрестности, автор — С.Новожилов] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100404040249/http://crimea-tour.ru/gallery/v/other/sarov/ |date=2010-04-04 }} * [http://www.heraldicum.ru/russia/subjects/towns/sarov.htm История герба Сарова] * [http://sarpust.ru Саровский краевед (сайт исторического объединения «Саровская пустынь»)] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171020043703/http://sarpust.ru/ |date=2017-10-20 }} Кулят * [https://web.archive.org/web/20171014064500/http://www.xn--80ae9ahd.xn--p1ai/ #Говорит Саров] * [http://golossarova.ru/ Сайт газеты «Голос Сарова»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171009021017/http://golossarova.ru/ |date=2017-10-09 }} * [http://www.gazeta-sarov.ru/ Сайт газеты «Саров»] * [http://sarovpressa.ru/ Сайт газеты «Городской Курьер»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171019114352/http://sarovpressa.ru/ |date=2017-10-19 }} * [http://www.sarov.net/ Информационное агентство «Саровские новости». Свидетельство Минпечати РФ № ЭЛ 77-6428 от 06.08.2002.] * [http://materialy-del.ru/ Информационное агентство "Материалы дел. Саров] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170913143034/http://materialy-del.ru/ |date=2017-09-13 }} * [http://sarov24.ru/ Телекомпания «Канал-16»] Публикации по теме * [http://chelny-week.ru/2013/11/reportazh-iz-rezhimnogo-goroda/ Репортаж из «режимного» города. — Газета «Новая неделя», выпуск от 28.11.2013] == Лисьм.: == <references /> {{Алоошонь ёнкс}} [[Категория:Алоошонь буетне|С]] ctpu6lj54nyc6w1k168utyms56o05ui Княгинино ош 0 10448 155165 154835 2026-09-25T23:49:19Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155165 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=ош|оригинальное название={{lang-ru|Княгинино}}|изображение=Uspenskaya Church.jpg|подчинение=|герб=Coat of Arms of Knyaginin (Nizhny Novgorod oblast) (1781).png|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Алоошонь ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Алоошонь ёнкс{{!}} Алоошонь|район=Княгининэнь буе|вид района=Муниципальной буе|район в таблице=|община=|вид общины=|община в таблице=|lat_deg=|lon_deg=|lat_min=|lat_sec=|lat_dir=|lon_min=|lon_sec=|lon_dir=|CoordAddon=|CoordScale=|внутреннее деление=|глава=|вид главы=администрациянь прявт|дата основания=|первое упоминание=1569 ие|прежние имена=|статус с=1998 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи={{Эрицятне|Княгино |г}}|плотность=|агломерация=|национальный состав=[[рузт]]|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 831566|почтовый индекс=606340|почтовые индексы=|автомобильный код=52, 152|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|Эрзянь лем=Княгинино|мастор=Россия|коцт=|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне={{Эрицятне|Княгинино|тс}}|шкань каркс=+3}} '''Княгинино ош''' ({{lang-ru|Княгинино}}) — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть ош]], ашти [[Алоошонь ёнкс|Алоошонь ёнксонть]]. [[Княгининэнь буе|Княгининэнь буень]] куншка ош. == Эрицятне == {{Население|Княгинино|Столбцов=10}} {{население|Княгинино|график}} == Литературась == * ''Воротынский М. И.'' [http://www.opentextnn.ru/history/histgeography/?id=4351 Духовная грамота (Перевод и комментарии М. А. Юрищева)] * ''Давыдова А. А., Юрищев М. А.'' [http://www.opentextnn.ru/history/histgeography/?id=2149 Кто и когда основал Воротынец? Документы и факты] // opentextnn.ru {{проверено|5|10|2009}}; // Записки краеведов. Вып.12. — Нижний Новгород: Книги, 2008. — С.162-177. * ''Юрищев М. А.'' [http://www.opentextnn.ru/history/histgeography/?id=2884 Ранняя история Княгинина и Фокина в документах и фактах] // opentextnn.ru; // Записки краеведов. Вып.13. — Нижний Новгород: Книги, 2010. — С.39-60. == Невтевкст == * [http://knyaginino.chipi.ru/ Княгинино] * [https://web.archive.org/web/20181130102827/http://xn----ctbescaluecbcbj9aq9t.xn--p1ai/ Телеканал «Новости Княгинино»] * [http://pobeda-kn.ru/ Газета «Победа»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20140528010534/http://pobeda-kn.ru/ |date=2014-05-28 }} == Лисьм.: == <references /> {{Алоошонь ёнкс}} [[Категория:Россия Масторонть ошт]] ebuzo5yn18l3kivpyhnf70f9aj2qpz9 Зигальга 0 10514 155157 145453 2026-09-25T23:33:00Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155157 wikitext text/x-wiki {{Пандо |Лем = Зигальга |Национальное название = ba/Егәлгә |Артовкс = Zigalga.jpg |Подпись = |Координатт = 54/35/31/N/58/31/24/E |CoordScale = |Расположение = [[Лембеёнкс Урал]] |Горная система = |Хребет или массив = |Длина = |Ширина = |Источник высоты = | Относительная высота = |Первое восхождение = |Мастор = Россия Мастор | Регион = | Высота = |Позиционная карта 1 = Башкирия Республикась/Челябань ёнкс }} '''Зигальга́''' ({{lang-ba|Егәлгә}}, лия лем {{lang-ba|Зәңгәрге}})  — [[пандонь каряз]] [[Лембеёнкс Урал]]онь, [[Юрюзань (лей)|Юрюзань леенть]] кершчиресэ. Зигальга — вейке сехте покш ды кувака Лембеёнкс Уралонь карязтнэнь эйстэ. [[XVIII пинге]]стэ<ref name="«Центр развития туризма Челябинской области»">[http://tourizm74.ru/turisticheskie-resursy/objects/?id=260 «Центр развития туризма Челябинской области»& Гора Зигальга (Гора)]{{ref-ru}}</ref> пандось ульнесь лецтязь истямо лемть ало кода: ''Джигалга'', ''Джигалгя'' эли ''Джигала'', ''Егалга'', ''Джигалга'', ''Джигальга'', ''Джигялга''. Сех покш прятне, лембеёндо пелевеёнов: сех покш Зигальгинь ды колмоце Лембеёнкс Уралсо сэренть коряс — [[Покш Шелом]] (1427 м.), [[Колмоце Шелом]] (1293), [[Мёрзлый Утёс]] ([[Мёрзлая]]) (1237), Поперечная (1389), [[Евлакта]] (1310). Пелеве-чилисема ёно Зигальга ашти шабрацек [[Покш Сука]] карязось, лембе-чивалгома ёно [[Нары (каряз)|Нары]] карязонть марто, чилисема ёно — [[Бакты]] карязонть ды [[Иремель]] пурнавксонть марто. Зигальги лембеёнонь пельксэсь ашти [[Лембе-Уралонь кородома]] таркасо. 2014 иестэ ульнесь мель теемс «[[Зигальга (национальный парк)|Зигальга]]» [[Раськень пусмо]] 84 тёж. га покшолмасо Челябань ёнксо<ref>{{cite web| author=| datepublished=| url=http://expert.ru/ural/2012/04/zapros-na-prirodu/| title=Запрос на природу| publisher=// expert.ru| accessdate=2012-2-11| archiveurl=https://www.webcitation.org/6AEnPjT4l?url=http://expert.ru/ural/2012/04/zapros-na-prirodu/| archivedate=2012-08-27}}</ref>. == Лемесь == Паряк, иран. '''зангар''' `''покш кев пандо''`<ref name="Русско-башкирский">Русско-башкирский словарь-справочник горных объектов Республики Башкортостан (З.Б.Латыпова, З.А.Сиразитдинов, Хисамитдинова Ф.Г.{{ref-ru}}</ref>. == Невтевкст == * [http://yuzhnyj-ural.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=73:hrebet-zigalga&catid=1:hrebty-otdelnye-gor&Itemid=13 Справочная статья. Хребет Зигальга. Сайт Весь Южный Урал.] * [https://web.archive.org/web/20140305013439/https://maps.google.ru/maps/ms?msa=0 Карта с вершинами] == Лисьм.: == <references /> [[Category:Уралонь пандонь карязт]] [[Category:Башкортостанонь пандонь карязт]] [[Category:Челябань ёнксонь пандонь карязт]] 2pj0woo3y7og7b0plm6tp37t8maa3je Якстерь Бакт 0 10525 155193 147377 2026-09-26T01:20:51Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155193 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=ош|оригинальное название={{lang-ru|Красные Баки}}|изображение=|подчинение=|герб=|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Алоошонь ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Алоошонь ёнкс{{!}} Алоошонь|район=Якстерьбаконь буе|вид района=Муниципальной буе|район в таблице=|община=|вид общины=|lat_deg=57|lon_deg=45|lat_min=7|lat_sec=47|lon_min=9|lon_sec=22|CoordAddon=type:city(100500)_region:RU|CoordScale=|внутреннее деление=|глава=Шмелёва Евгения Викторовна|вид главы=ошонь таркась прявт|дата основания=|первое упоминание=1617 ие|прежние имена=Никольское-Баки|статус с=1947 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи={{ Население | Красные Баки | г }}|плотность=|агломерация=|национальный состав=[[рузт]], [[эрзят]] ды [[мокшот]], [[марить]], [[печкаст]]|конфессиональный состав=православной христиант, ислам|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 83156|почтовый индекс=606710, 606711|почтовые индексы=|автомобильный код=52, 152|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=Krasnye Baki|община втаблице=|Эрзянь лем=Якстерь Бакт|мастор=Россия|коцт=|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне={{ Население | Красные Баки | тс }}|шкань каркс=+3}} '''Якстерь Бакт''' ({{lang-ru|Красные Баки}}) — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть ош]], ашти [[Алоошонь ёнкс|Алоошонь ёнксонть]]. [[Якстерьбаконь буе|Якстерьбаконь муниципальной буень]] куншка таркасо. == Эрицятне == {{Население|Красные Баки}} {{население|Красные Баки|график}} == Невтевкст == * [https://web.archive.org/web/20171213114341/http://www.krbaki.ru/contents/raion/obshie/raicentr.html О Красных Баках на сайте Краснобаковского района] * [http://www.vpered.krbaki.ru/ Краснобаковская районная газета «Вперед»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171106053526/http://www.vpered.krbaki.ru/ |date=2017-11-06 }} == Лисьм.: == <references /> [[Категория:Россия Масторонть ошт]] et73twvp1os4lbwqr4m893cynk9y6fk Юрматау 0 10528 155192 154547 2026-09-26T01:20:26Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155192 wikitext text/x-wiki {{Пандо |Лем = Юрматау |Национальное название = |Артовкс = |Подпись = |Координатт = 54/30/35/N/56/51/43/E |region = RU-BA |CoordScale = |Расположение = |Горная система = Уралонь пандт |Хребет или массив = |Длина = |Ширина = |Источник высоты = | Относительная высота = |Первое восхождение = |Мастор = Россия Мастор | Регион = Башкирия Республикась | Высота = |Позиционная карта 1 = }} '''Юрматау''' ({{lang-ba|Уралтау}}) — [[пандонь коряз]]<ref name="Geographical Names_Юрматау">[https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=6694332&fid=5492&c=russia Geographical Names. Хребет Юрматау: Russia] {{ref-ru}}</ref> чивалгомань [[Лембеёнкс Урал]]со. Ашти [[Башкирия Республикась|Башкортостан]] [[Белорецэнь буе]]сэ. == Эйстэдензэ == Карязось таргазевсь 35 [[вайгельпе|вп]] пелеве ды пелеве-чилисема ёнов [[Нугуш (смустьтне)|Вишка Нугуш лей]]стэнть саезь [[Серекай|Серекай леенть]] видс<ref name="Башкирская энциклопедия_Юрматау">[http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/2-statya/2308-yurmatau И.М. Япаров. Башкирская энциклопедия. хребет Юрматау] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160405205837/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/2308-yurmatau |date=2016-04-05 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160405205837/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/2308-yurmatau |date=2016-04-05 }} {{ref-ru}}</ref>. Эйстэнзэ ушоды чудеме [[Покш Нугуш]] ды [[Викша Нугуш]] лейтьне<ref name="ФГБУ">[http://www.meteorb.ru/hydrology/nugush-reservoir ФГБУ "Башкирское УГМС". Нугушское водохранилище] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150705193540/http://www.meteorb.ru/hydrology/nugush-reservoir |date=2015-07-05 }} {{ref-ru}}</ref>. Карязонть кувалмось – 35 вп, келэзэ - малав 10 вп, сэресь - 842 м. Касыть лопань-[[пиче]]нь [[вирь]]ть. Лембеёно - лиственницань вирьть, чейбулот ды куракшонь чаядовкст. Пандо карязсонть улить кезэрень калмот, келя те покш ломанень калмось<ref name="«Аргументы и Факты»">[http://www.aif.ru/society/science/atlanty_iz_bashkirii_giganty_proshlogo_zhivy_do_sih_por «Аргументы и Факты» Атланты из Башкирии. Гиганты прошлого живы до сих пор?] {{ref-ru}}</ref>. == Лемесь== '''Юрма-Тау''' хорманть сюлмавтыть '''юрмэ''' — «сывелень ярсамопелень буе» валонть марто, ды '''юрмэу''' — ({{lang-ru|«шить через край»}}), юртыу — ({{lang-ru|«бежать рысью»}}) глаголтнень марто, ды [[башкирт|башкирэнь]] этнонименть '''юрмы''' ('''йурмэ''') — ({{lang-ru|«дремучий лес»}}). == Литературась == * Башкортостан. Энциклопедия. Уфа. 1996. Изд. Башкирская энциклопедия. == Невтевкст == * http://ufa-gid.com/encyclopedia/yurmatau.html * http://yuzhnyj-ural.ru/kraevedenie/toponimika/856-gory-juzhnogo-urala.html == Лисьм. == <references /> {{bashkir-geo-stub}} [[Category:Уралонь пандт]] [[Category:Башкортостанонь пандо карязт]] 7czavbc21t7l8h6cwigmlzfbi5tbtyj Дёма 0 10574 155156 145402 2026-09-25T23:30:52Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155156 wikitext text/x-wiki {{Лия смустьтне|Дёма (смустьтне)}} {{Лей |Лем =Дёма лей |Эсьлем = ba/Дим |Артовкс = dema.jpg |артовксонть эйсте = Дёма леесь[[Бочкарёвка (Чишминэнь буе)|Бочкаревка]] веленть вакссо |Кувалма = 535 |Площадь бассейна = 12800 |Бассейн = Ашо (лей, Кама леень сянглей)/Кама лей/Рав/Каспиянь иневедь |Ведень ютавтовкс = 35 |Место измерения = прамонть вакссо |Лейбря = |Лейбрянь тарказо = Вейсэнь Сырт, [[Фёдоронь буе]] |Лейбрянь сэрезе = |Лейбрянь координататне = 53.1786/55.0483 |Прамо = Ашо (лей, Кама леень сянглей) |Прамонть тарказо = 475 вп прамонть эйстэ, [[Уфа ош]] |Прамонть сэрезе = |Прамонть координататне = 54.7139/55.9131 |Леенть чиремксесь = |Мастор = Россия |Ёнкст = [[Оренбургонь ёнкс]]/[[Башкирия Республикась|Башкортостан]] |Буе = }} '''Дёма''' ({{lang-ba|}}{{Audio-IPA|BA-Дим.ogg|Дим}}; '' истя жо'' {{lang-ba|Күгиҙел}}<ref>[http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/read/8-statya/4539-dim-jyl-a Статья в Башкирской энциклопедии] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160306044959/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/4539-dim-jyl-a |date=2016-03-06 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160306044959/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/4539-dim-jyl-a |date=2016-03-06 }}{{ref-ba}}</ref>) — лей кона чуди [[Башкирия Республикась|Башкортостан]]со ды [[Оренбургонь ёнкс]]о. Кершёнонь [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо леенть]] сянглей. == Этимологиясь == Кода арси А. А. Камалов, леенть лемесь ''Дёма'' саевсь [[башкирэнь кель|башкирэнь]] ''Дим'' — «отьма», «домкав тарка дейсэнть»<ref>Словарь топонимов Республики Башкортостан. Уфа: Китап, 2002. — 256 с. — С.63.</ref><ref>''Матвеев А. К.'' Географические названия Урала: Топонимический словарь. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — 352 с.— С.77.</ref>. Лия леенть лемесь ''Кук-идель'' ({{lang-ba|Күгиҙел}}), смустезэ «сэнь (менелень) лей» — пек сеетьстэ вастневиця лем [[гидроним]]тнестэ, кона тееви кода «[[тюс]] + [[лей]]», кода, саемга, лия Башкортостанонь лейть: [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Агидель]] — «ашо лей» ды [[Уфа (лей)|Караидель]] — «раужо лей».<ref>Ономастика Востока. Институт востоковедения АН СССР, Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая, Изд-во «Наука», Глав. ред. восточной лит-ры, 1980, стр. 99</ref> == Чудемазо == Дёма ушоды чудеме [[Вейсэнь Сырт]] пелевеёнонь пандоёнксто 2 вп пелеве-чилисема ёнов Башкортостанонь [[Фёдоронь буе]]нь [[Алёшкино (Башкортостан)|Алёшкино]] веленть эйстэ. Мейле чуди [[Оренбургонь ёнкс]]ска ды мейле одов Башкортостанга. Леенть кувалмозо — 535 [[вайгельпе|вп]], бассейнанть покшолмазо — 12 800 вп². Куншкаиень ведень ютавтомась прамосо — 35 м³/сек. Дёма чуди келей лашмосо, пек килькштяеезь, алце чудемасо — чудевкст ды ташто леень таркат. Леенть лангсо ашти [[Давлеканово]] ошось. [[Оренбургонь ёнкс]]онь модасо леенть 28 сянглейть васеньце порядкань, эйстэст 11-нь кувалмост 10 вп седе ламо. Лувов сянглейтне: р. [[Покш Изяк]] (витьчире, кувалмось 58 вп), [[Тятер]] (витьчире 465-цк вп, кувалмось 91 вп), р. [[Садак (лей)|Садак]] (кершчире 407-це вп, кувалмось 74 вп) ды Удряк леесь (пры Дим веленть эйс Башкортостанонь Чишминэнь бусэ). Пры [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо леентень]] кершёндо, 475-це вп прамостонть, [[Уфа ош]]онть вакссо. == Сянглейть == ''(вп прамо таркастонть)'' {{кол|3}} * 54 вп: [[Казияз]] * 61 вп: [[Уза (Дёмань сянглей)|Уза]] * 79 вп: [[Калмашка (Дёмань сянглей)|Калмашка]] * 104 вп: [[Удряк (Дёмань сянглей)|Удряк]] * 113 вп: [[Балышлы (Дёмань сянглей)|Балышлы]] * 126 вп: [[Покш Удряк]] * 195 вп: [[Тюлянь]] * 198 вп: [[Ярыш]] * 220 вп: [[Курсак (лей)|Курсак]] * 231 вп: [[Аврюз]] * 248 вп: [[Елга (Дёмань сянглей)|Елга]] * 293 вп: [[Мияки (Дёмань сянглей)|Мияки]] * 297 вп: [[Карамала (Дёмань сянглей)|Карамала]] * 307 вп: [[Гайны (лей)|Гайны]] * 309 вп: [[Курбаны]] * 323 вп: [[Менеуз]] * 332 вп: [[Агумбуляк]] * 337 вп: [[Белакайелга]] * 342 вп: [[Серяш]] * 354 вп: [[Курмазы]] * 363 вп: [[Уязы]] * 378 вп: [[Елбулак]] * 378 вп: [[Тюртюк]] * 390 вп: [[Чакмагуш]] * 407 вп: [[Садак (лей)|Садак]] * 430 вп: [[Кормяжка (алце Дёмань сянглей)|Кормяжка]] * 440 вп: [[Уюлга]] * 443 вп: [[Купырка]] * 445 вп: [[Кормяжка (верьце Дёмань сянглей)|Кормяжка]] * 455 вп: [[Бакалка]] * 457 вп: [[Тиманка]] * 465 вп: [[Тятер]] * 487 вп: [[Шатратау]] * 496 вп: [[Покш Изяк]] * 509 вп: [[Коське Дёма]] {{конец кол}} == Леенть прамо тарказо == Неень шкань леенть прамо тарказо — теезь ломанень кедьсэ, зярдо тейсть Бельской чугункань кинть сэденть Старое устье находилось несколько ниже (6—7 км от железнодорожного моста) по течению Белой, рядом с [[Затон (жилой район Уфы)|Затоном]] (неподалёку от деревни [[Романовка (Уфа)|Романовка]], что стоит на широкой Бельской старице, образующей остров [[Козарез (полуостров)|Козарез]], в районе [[Нижегородка (жилой район Уфы)|Нижегородки]]). На месте старого русла образовался ряд озёр<ref>[[Бельские просторы]]: [http://www.hrono.ru/text/2004/marush10_04.html ''Вадим Марушин.'' Уфа далекая и близкая.]</ref>. <gallery widths=300px heights=250px> Артовкс:Ufa peninsula.svg|1 — [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо]] лей, 2 — [[Уфа (лей)|Уфа лей]], 3 — '''Дёма лей''', 3А — Дёма леенть ташто чудема таркась, 4 — [[Сутолока]] лей, 5 — [[Шугуровка]] лей. XIX пингенть прядомсто Дёма леенть чудемазо лиякстомсь 3A-сто — 3-це лангс. Артовкс:Belaya basin.png|Ашо леенть чудемазо </gallery> == Невтевкст == * {{БСЭ3|заглавие=Дёма|ссылка=http://bse.sci-lib.com/article022698.html}} * [http://encycl.bash-portal.ru/dema.htm Статья в ''Башкортостан: Краткая энциклопедия''] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20130906171535/http://encycl.bash-portal.ru/dema.htm |date=2013-09-06 }} * [https://web.archive.org/web/20160306044959/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/4539-dim-jyl-a Статья в Башкирской энциклопедии]{{ref-ba}} == Лисьм.: == * {{книга|заглавие=Информационный бюллетень о состоянии поверхностных водных объектов, водохозяйственных систем и сооружений на территории Оренбургской области за 2009 г. Отдел водных ресурсов Нижне-Волжского БВУ по Оренбургской области. 2010 г. 161 с}} * ''Балков В. А.'' Водные ресурсы Башкирии. Уфа, 1978. <references /> {{Дема от истока до в/п д. Бочкарева}} {{Уфа ошонть лейть}} {{Ашо (лей, Кама леень сянглей)}} [[Category:Лейть|Д]] [[Category:Башкортостанонь лейть]] pvctn0dspyxjaqyrn2t691nqv2fgtnx Камешковонь буе (Владимиронь ёнкс) 0 10696 155160 154863 2026-09-25T23:42:03Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155160 wikitext text/x-wiki {{Регион|Цвет1={{Цвет|Россия}}|Эрзянь лем=Камешковонь буе|Эсьлем=Камешковский район|Герб=Coat of Arms of Kameshkovsky rayon.png|Коцт=|Гимн=|Мастор={{RUS}}|lat_dir=|lat_deg=|lat_min=|lat_sec=|lon_dir=|lon_deg=|lon_min=|lon_sec=|region=|type=|уровень=|CoordScale=|Статус=[[Муниципальной буе]]|Ашти=[[Олодимэрэнь ёнкс]]со|Включает=|Прявтош=[[Камешково ош]]|Образование=1929|Упразднение=|Глава=Курганский Анатолий Захарович|Карта=Location of Kameshkovsky District (Vladimir Oblast).svg|Размер карты=|Карта административной единицы=|Размер карты ае=|Часовой пояс={{MSK+1}}|Аббревиатура=|ISO=|FIPS=|Телефонный код=+7 49248|Почтовые индексы=|Интернет-домен=|Код автомобильных номеров=33|Сайт=http://admkam.ru/|Категория в Commons=|Примечания=|Название параметра1=[[ОКАТО]]|Параметр1={{ОКАТО|}}}} '''Камешковонь буе''' ({{Lang-ru|Камешковский райо́н}}) — административной таркань буе [[Олодимэрэнь ёнкс|Олодимэрэнь ёнксо]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Камешково ош]]. Покшолмазо - 1 089,33 вп². == Эрицят == {{население|Камешковский район|график}} Ошсо ([[Камешково ош|Камешково]]) эрить 42,45 % буень эрицят. == Невтевскт == * [http://avo.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=103&Itemid=116 Сведения на сайте областной администрации] * [http://admkam.ru/ Официальный сайт района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120703085259/http://admkam.ru/ |date=2012-07-03 }} * [http://muskam.ru/ Сайт районного историко-краеведческого музея] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160223061159/http://muskam.ru/ |date=2016-02-23 }} * [http://znamja.com/ Сайт районной общественно-политической газеты "Знамя"] * [https://web.archive.org/web/20151021042233/http://xn--80aeisckqb0g.xn--33-6kcpeta2an2g.xn--p1ai/ Страница центральной районной больницы] {{Lisj}} {{Камешковонь буень эрямо таркат}} {{Владимиронь ёнкс}} [[Категория:Владимиронь ёнксонь буетне|К]] [[Категория:Камешковонь буе]] lery0dz6u8gh3w99onzla7jwsd7xy8d Судогодонь буе (Владимиронь ёнкс) 0 10731 155182 153753 2026-09-26T00:55:43Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155182 wikitext text/x-wiki {{Регион|Цвет1={{Цвет|Россия}}|Эрзянь лем=Судогодонь буе|Эсьлем=Судогодский район|Герб=Coat of Arms of Sudogda (Vladimir oblast) (1781).png|Коцт=Flag of Sudogodsky rayon (Vladimir oblast).png|Гимн=|Мастор={{RUS}}|lat_dir=|lat_deg=|lat_min=|lat_sec=|lon_dir=|lon_deg=|lon_min=|lon_sec=|region=|type=|уровень=|CoordScale=|Статус=[[Муниципальной буе]]|Ашти=[[Олодимэрэнь ёнкс]]со|Включает=|Прявтош=[[Судогда]]|Образование=1929|Упразднение=|Глава=Стародубцев Александр Сергеевич|Карта=Location of Sudogodsky District (Vladimir Oblast).svg|Размер карты=|Карта административной единицы=|Размер карты ае=|Часовой пояс={{MSK+1}}|Аббревиатура=|ISO=|FIPS=|Телефонный код=+7 49235|Почтовые индексы=|Интернет-домен=|Код автомобильных номеров=33|Сайт=http://admsud.avo.ru/|Категория в Commons=|Примечания=|Название параметра1=[[ОКАТО]]|Параметр1={{ОКАТО|}}}} '''Судогодонь буе''' ({{Lang-ru|Судогодский райо́н}}) — административной таркань буе [[Олодимэрэнь ёнкс|Олодимэрэнь ёнксо]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Судогда]] ош. == Географиянь аштема тарказо == Ашти Олодимэрэнь ёнксо. Покшолмазо - 2 300 вп². Чуди Судогда лей ды сянглейть: Войнинга, Сойма, Побойка. == Эрицят == {{Население|Судогодский район|Оформление=standard|Столбцов=6}} {{население|Судогодский район|график}} Ошсо ([[Судогда]]) эрить 27,56 % буень эрицят. == Литературась == * Никонов В. Судогда.— Владимир, 1994. == Невтевскт == * [http://admsud.avo.ru/ Сайт администрации Судогодского района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100609045655/http://admsud.avo.ru/ |date=2010-06-09 }} * [https://web.archive.org/web/20090211102608/http://vgv.avo.ru/14/01.HTM Официальный портал администрации Владимирской области] * [http://vgv.avo.ru/14/01.HTM Судогодский район — населённые пункты] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20090211102608/http://vgv.avo.ru/14/01.HTM |date=2009-02-11 }} * [http://www.chamerevo.net.ru/sudogda/invitation/invitation.htm Чамерево] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210515212859/http://www.chamerevo.net.ru/sudogda/invitation/invitation.htm |date=2021-05-15 }} == Лисьм.: == <references /> {{Владимиронь ёнкс}} [[Категория:Владимиронь ёнксонь буетне|С]] rr2p6x7bf0kkkhcm6dq88j6umc9l9ho Тюй (лей) 0 10843 155185 153413 2026-09-26T01:00:22Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155185 wikitext text/x-wiki {{Лей |Лем = Тюй лей |Эсьлем = ba/Төй |Артовкс = Belaya_basin.png |артовксонть эйсте = |Кувалма = 193 |Площадь бассейна = 3700 |Бассейн = Уфа (лей)/Ашо (лей, Кама леень сянглей)/Кама лей/Рав/Каспиянь иневедь |Ведень ютавтовкс = 18,1 |Место измерения = 10 вп прамонть эйстэ |Лейбря = Тулвинэнь губорь |Лейбрянь тарказо = [[Уинской муниципальной буе Пермень край]]енть |Лейбрянь сэрезе = |Лейбрянь координататне = |Прамо = Уфа (лей) |Прамонть тарказо = 295 вп кершчирева |Прамонть сэрезе = |Прамонть координататне = |Леенть чиремксесь = |Мастор = Россия |Ёнкст = [[Пермень край]]/[[Башкирия Республикась|Башкортостан]] |Буе = }} {{Лия смустьтне|Тюй (смустьтне)}} '''Тюй'''  ({{lang-ba|Төй}}, {{lang-ru|Большой Тюй}}) — лей кона чуди [[Пермень край]]га, [[Башкирия Республикась|Башкортостанга]]. [[Уфа (лей)|Уфа леенть]] витьёнонь сянглей. Чуди Пермень краенть лембе-чилисема ёнга ды Башкортостанонь пелевеёнга. Кувалмозо — 193 вп покшолмазо — 3&nbsp;700 [[квадратонь вайгельпе|вп<sup>2</sup>]].<ref name="EPO">{{Cite web |url=http://www.perm1.ru/run/Kl9HotDEux.html?scenary=fT4wgks29D&sdo=IoKCNFn06l |title=Энциклопедия Пермской области — Тюй |accessdate=2017-11-09 |archivedate=2008-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080218071206/http://www.perm1.ru/run/Kl9HotDEux.html?scenary=fT4wgks29D&sdo=IoKCNFn06l |deadlink=yes }}</ref>. [[Башкирия Республикась|Башкортостанга]] чуди малав 65 [[вайгельпе|вп]]<ref>[http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/2-statya/5376-tyuj Башкирская энциклопедия. В. А. Загорский. Тюй] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160406103514/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/5376-tyuj |date=2016-04-06 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160406103514/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/5376-tyuj |date=2016-04-06 }}{{ref-ru}}</ref>. == Сянглейть<ref>[http://komanda-k.ru/Россия/река-тюй Река Тюй] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171119073841/http://komanda-k.ru/%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0-%D1%82%D1%8E%D0%B9 |date=2017-11-19 }}{{ref-ru}}</ref> == ''(вп прамостонть саезь)'' {{кол|1}} * 0,9 вп: Сарс лей * 6,5 вп: Бильгишка чудикерькс * 22 вп: Биявашка лей * 35 вп: Урмия лей * 45 вп: Малаж лей * 52 вп: Бурминка (Сырая Бурма) лей * 70 вп: Леун лей * 80 вп: Атер лей * 119 вп: Бизяр (Баяска) * 124 вп: Трунок лей {{конец кол}} == Ведень реестрань даннойтьне == Кода мери ({{lang-ru|Государственный водный реестр России}}) те леесь Камань ведьпурнавксонь кужонть, леенть [[веденьхозяйствань участкась]] — [[Уфа (лей)|Уфа лей]] ([[Нязепетровскоень веденьпурнавкс|Нязепетровскоень гидросюлмонть]] эйстэ [[Павловонь веденьпурнавкс|Павловонь гидросюлмонть]] Ай леенть теме), леенть бассейналксось — [[Ашо (лей, Кама леень сянглей)|Ашо лей]]. Леенть чудеманть бассейназо  — [[Кама лей]]<ref name='МПР России'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=183020|title=Государственный водный реестр РФ: Изяк|archiveurl=https://www.webcitation.org/6A9XT2piH?url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=183020|archivedate=2012-08-24}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160319190630/http://textual.ru/gvr/index.php?card=183020 |date=2016-03-19 }}{{ref-ru}}</ref> Объектэнть тешкстэсь прявт ведень реестрасонть — 10010201112111100022807<ref name='МПР России'/>.<br> гидрологиянь тонавтомасо кодось (ГИ) — 111102280<br> Томось ГИ коряз — 11<ref name='Ресурсы поверхностных вод'>Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 11. Средний Урал и Приуралье. Вып. 1. Кама/ Под ред. В. В. Николаенко. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 324 с.{{ref-ru}}</ref><br> Нолдавксось ГИ коряз — 1 ==Лисьм.== <references /> [[Category:Лейть|И]] [[Category:Башкортостанонь лейть]] sehzeeb7mcznf9ex39f6p2qtbvt5uh1 Буй ош 0 10918 155147 149293 2026-09-25T23:19:40Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155147 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=ош|оригинальное название={{lang-ru|Буй}}|изображение=Панорама Буя.jpg|подчинение=|герб=Coat of Arms of Buy (Kostroma oblast).svg|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Костромань ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Костромань ёнкс{{!}} Костромань|район=|вид района=Ошонь кужо|район в таблице=|община=|вид общины=|lat_deg=58|lon_deg=41|lat_min=29|lat_sec=|lon_min=31|lon_sec=|CoordAddon=<!-- * (дополнительные параметры координат)-->|CoordScale=<!-- * (дополнительные параметры координат)-->|внутреннее деление=|глава=Катышев Валерий Васильевич|вид главы=ошонь таркась прявт|дата основания=1536 ие|первое упоминание=1536 ие|прежние имена=|статус с=1719 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи=|плотность=|агломерация=|национальный состав=[[рузт]]|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 49435|почтовый индекс=157000|почтовые индексы=|автомобильный код=44|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=http://admbuy.ru/|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|коцт=Flag of Bui (Kostroma oblast).png|община втаблице=|Эрзянь лем=Буй|мастор=Россия|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне=|шкань каркс=+3}} '''Буй''' ({{lang-ru|Буй}}) — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть ош]], [[Костромань ёнкс|Костромань ёнкссо]]. [[Буйской буе|Буйской муниципальной буень]] куншка таркасо. == Географиянь аштема тарказо == Ашти Кострома ды Вёкса лейсэнть. Юткось [[Кострома ош|Кострома ошсто]] - 103 вайгельпе. == Эрицятне == {{Население|Буй (город)}} {{Население|Буй (город)|График}} == Ошт-ялгат == {{Wikidata/SisterCities}} == Литературась == * [http://knigabuy.narod.ru/index.htm Город Буй — земли костромской уголок / сост. В. Флеров; ред. Т. Гончарова. — Кострома: Костромаиздат, 2010. — 400 с., ил.] * [http://zapovednik.space/material/9 Буй сильней. Кто и зачем развивает малый город.] == Невтевкст == * [http://kostromskoj-kraj.ru/?page_id=64 Полная информация о городе Буе] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120321130850/http://kostromskoj-kraj.ru/?page_id=64 |date=2012-03-21 }} * [https://web.archive.org/web/20171115220252/http://xn----9sbhew6aapw.xn--p1ai/ буй-город.рф] * [http://buygorod.ru БуйГород.ру] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171114182257/http://buygorod.ru/ |date=2017-11-14 }} * [http://heraldicum.ru/russia/subjects/towns/bui.htm Герб города] {{Lisj}} [[Категория:Россия Масторонть ошт|Б]] [[Категория:1536 ие]] k0jih5auhtokhe7g8rw6l5mp1akja2i Вятские Поляны 0 11004 155154 155034 2026-09-25T23:24:58Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155154 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=ош|оригинальное название={{lang-ru|Вятские Поляны}}|изображение=Вид на Вятские Поляны.JPG|подчинение=|герб=Coat of Arms of Vyatskie Polyany (Kirov oblast).png|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Кировонь ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Кировонь ёнкс{{!}} Кировонь|район=Вятско-Полянской буе|вид района=Муниципальной буе|район в таблице=|община=|вид общины=|lat_deg=56|lon_deg=51|lat_min=13|lat_sec=06.3|lon_min=4|lon_sec=06.9|CoordAddon=type:city(466300)_region:RU|CoordScale=50000|внутреннее деление=|глава=Андрей Дмитриевич Клюкин|вид главы=ошонь таркась прявт|дата основания=1596 ие|первое упоминание=|прежние имена=|статус с=|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи={{ Население | Вятские Поляны | г }}|плотность=|агломерация=|национальный состав=[[рузт]], [[печкаст]], [[удмурт]], [[марить]]|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 83334|почтовый индекс=|почтовые индексы=612960-612966|автомобильный код=43|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=http://www.admvpol.ru/|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|коцт=Flag of Vyatskie Polyany (Kirov oblast).png|община втаблице=|Эрзянь лем=|мастор=Россия|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне={{ Население | Вятские Поляны | тс }}|шкань каркс=+3}} '''Вятские Поляны''' ({{lang-ru|Вятские Поляны}}) — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть]] ошось, [[Кировонь ёнкс|Кировонь ёнкссо]]. [[Вятско-Полянской буе|Вятско-Полянскоень буе]] прявтошось. Ошось ашти Вятка лейсэ. Эрицятне — {{Население|Вятские Поляны|фс}} лом. ({{Население|Вятские Поляны|г}}). == Эрицятне == {{Население|Вятские Поляны|Столбцов=10}} {{население|Вятские Поляны|график}} == Невтевкст == * [http://www.vppravda.ru/ Официальный сайт редакции газеты «Вятско-Полянская правда»] * [http://www.admvpol.ru/ Официальный сайт администрации города Вятские Поляны] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171124095935/http://admvpol.ru/ |date=2017-11-24 }} * [https://web.archive.org/web/20171206161042/http://xn----ctbkhlpt8a.xn--p1ai/ Официальный сайт Вятскополянского исторического музея] * [http://vp43.ru Информационно развлекательный портал города Вятские Поляны] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171203070106/http://vp43.ru/ |date=2017-12-03 }} * [http://kraeved.vp43.ru Краеведение Вятские Поляны] * [http://www.mojgorod.ru/kirovsk_obl/vjatskipol/ Страничка Вятских Полян на Народной Энциклопедии «Мой город»] * [http://www.vesti.ru/doc.html?id=311025 Репортаж «Вестей» о кризисном состоянии градообразующего предприятия] == Сёрм.: == <references /> {{Кировонь ёнкс}} [[Категория:Россия Масторонть ошт|В]] il2ik48ajldzziv9ee9ahguk9zr8bul Слободской 0 11006 155180 155063 2026-09-26T00:51:04Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155180 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=ош|оригинальное название={{lang-ru|Слободской}}|изображение=Slobodskoy view.jpg|подчинение=|герб=Coat of Arms of Slobodskoy (town).png|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Кировонь ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Кировонь ёнкс{{!}} Кировонь|район=Слободэнь буе|вид района=Муниципальной буе|район в таблице=|община=|вид общины=|lat_deg=58|lon_deg=50|lat_min=43|lat_sec=27.0|lon_min=09|lon_sec=40.2|CoordAddon=type:city(35100)_region:RU|CoordScale=|внутреннее деление=|глава=Желвакова Ирина Викторовна|вид главы=ошонь таркась прявт|дата основания=|первое упоминание=1489 ие|прежние имена=|статус с=1780 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи={{ Население | Слободской | г }}|плотность=|агломерация=|национальный состав=[[рузт]], [[удмурт]], [[печкаст]], [[марить]]|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 83362|почтовый индекс=|почтовые индексы=613150|автомобильный код=43|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=http://www.slobodskoy.ru/|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|коцт=Flag of Slobodskoi (Kirov oblast).png|община втаблице=|Эрзянь лем=Слободской|мастор=Россия|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне={{ Население | Слободской | тс }}|шкань каркс=+3}} '''Слободской''' ({{lang-ru|Слободской}}) — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть]] ошось, [[Кировонь ёнкс|Кировонь ёнкссо]]. [[Слободскоень буе]] прявтошось. == Географиянь аштема тарказо == Ошось ашти [[Вятка (лей)|Вятка]] ды [[Молома (лей)|Молома]] лейсэть, 124 вайгельпе Кирово ошсто. == Эрицятне == {{Население|Слободской|Столбцов=9}} {{население|Слободской|график}} == Невтевкст == * [http://www.slobodskoy.ru/ Официальный сайт города Слободского] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210122231629/http://www.slobodskoy.ru/ |date=2021-01-22 }} * [http://slobtown.net/ Неофициальный сайт города Слободского] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171217121825/http://slobtown.net/ |date=2017-12-17 }} * [https://web.archive.org/web/20160314005554/http://xn----7sbbalcdnr8f3ae2n.xn--p1ai/ Рекламная городская газета бесплатных объявлений] * [http://www.slobodskoy.info/ Информационный портал города Слободской] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20230201184324/http://slobodskoy.info/ |date=2023-02-01 }} * [http://www.mojgorod.ru/kirovsk_obl/slobodskoj/index.html Слободской в энциклопедии «Мой город»] * [http://sloblib.ru/ Сайт городской библиотеки им А. Грина (новый)] * [http://sloblib.narod.ru/index.htm Сайт городской библиотеки им А. Грина] * [http://skygrad.narod.ru/ Литературно-исторический альманах Скайград] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/809 ''Słobodzkoj'' в Географическом словаре Королевства Польского] * [http://samlib.ru/editors/h/harin_e_a/slob.shtml Слободской город: Планы 16 и 17в., Часовня Михаила Архангела, фото и др.] * [http://www.slob-expert.ru/ Юридическое агентство «Экспертъ»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20171119233709/http://slob-expert.ru/ |date=2017-11-19 }} * {{Культурное наследие РФ список|Кировская область/Слободской|Слободского}} * [http://bk43.ru/lifestyle/travel/v-ssylnyj-kraj-po-dobroj-vole Путеводитель по Слободскому: когда-то Слободской был богаче Вятки] == Сёрм.: == <references /> {{Кировонь ёнкс}} [[Категория:Россия Масторонть ошт|С]] 40tajvpg3jqc7dv80veqw30h4y4hc12 Кикнурэнь буе 0 11054 155163 150339 2026-09-25T23:46:12Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155163 wikitext text/x-wiki {{Регион|Цвет1={{Цвет|Россия}}|Эрзянь лем=Кикнурэнь буе|Эсьлем=Кикнурский район|Герб=Coat of Arms of Kiknursky district.png|Коцт=Flag of Kiknursky rayon.png|Гимн=|Мастор={{RUS}}|lat_dir=|lat_deg=|lat_min=|lat_sec=|lon_dir=|lon_deg=|lon_min=|lon_sec=|region=|type=|уровень=|CoordScale=|Статус=[[Муниципальной буе]]|Ашти=[[Кировонь ёнкс]]со|Включает=|Прявтош=[[Кикнур]] о.к.о.в.|Образование=1929 ие|Упразднение=|Глава=Галкин Сергей Юрьевич|Карта=Location of Kiknur Region (Kirov Oblast).svg|Размер карты=|Карта административной единицы=|Размер карты ае=|Часовой пояс={{MSK+1}}|Аббревиатура=|ISO=|FIPS=|Телефонный код=+7 83341|Почтовые индексы=|Интернет-домен=|Код автомобильных номеров=43|Сайт=http://xn----8sbwafcbba3agltek4a.xn--p1ai/|Категория в Commons=|Примечания=|Название параметра1=[[ОКАТО]]|Параметр1={{ОКАТО|}}}} '''Кикнурэнь буе''' ({{Lang-ru|Кикнурский райо́н}}) — административной таркань буе [[Кировонь ёнкс|Кировонь ёнксо]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Кикнур]] о.к.о.в. == Географиянь аштема тарказо == Покшолмазо - 1680 вп². Сехте покш лейть - Большая Кокшага, Большой Кундыш, Уста, Ошма, Ваштранга. == Эрицят == {{Население|Кикнурский район|Столбцов=8}} {{население|Кикнурский район|график}} == Невтевкст == * [https://web.archive.org/web/20201021072348/http://xn----8sbwafcbba3agltek4a.xn--p1ai/ Официальный сайт района] * [http://www.ako.kirov.ru/region/regionmap.php?rajon=16 Сведения на сайте областной администрации] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20070312011445/http://www.ako.kirov.ru/region/regionmap.php?rajon=16 |date=2007-03-12 }} * [http://www.municipal.ako.kirov.ru/kiknur/ На сайте Муниципальные образования Кировской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150601034445/http://www.municipal.ako.kirov.ru/kiknur/ |date=2015-06-01 }} * [http://101face.ru/2011/07/20/raspisanie-dvizheniya-avtobusov-s-avtostancii-p-kiknura.html Расписание общественного транспорта в Кикнуре] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120715073959/http://101face.ru/2011/07/20/raspisanie-dvizheniya-avtobusov-s-avtostancii-p-kiknura.html |date=2012-07-15 }} * [http://www.kiknur.ru Сайт поселка Кикнур и Кикнурского района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120704111726/http://www.kiknur.ru/ |date=2012-07-04 }} * [http://www.kipov.ru/rajony/kiknur/ Достопримечательности Кикнурского района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170906091317/http://kipov.ru/rajony/kiknur/ |date=2017-09-06 }} == Лисьм.: == <references /> {{Кировонь ёнкс}} [[Категория:Кировонь ёнксонь буетне|К]] 2rtes60d0xcfeb4vkj86oqjejao6rvu Орловонь буе 0 11073 155173 150354 2026-09-26T00:30:51Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155173 wikitext text/x-wiki {{Регион|Цвет1={{Цвет|Россия}}|Эрзянь лем=Орловонь буе|Эсьлем=Орловский район|Герб=Coat of Arms of Orlovsky district (Kirov region).png|Коцт=|Гимн=|Мастор={{RUS}}|lat_dir=|lat_deg=|lat_min=|lat_sec=|lon_dir=|lon_deg=|lon_min=|lon_sec=|region=|type=|уровень=|CoordScale=|Статус=[[Муниципальной буе]]|Ашти=[[Кировонь ёнкс]]со|Включает=|Прявтош=[[Орлов]] ош.|Образование=1929 ие|Упразднение=|Глава=Чикишев Юрий Сергеевич|Карта=Location of Orlov Region (Kirov Oblast).svg|Размер карты=|Карта административной единицы=|Размер карты ае=|Часовой пояс={{MSK+1}}|Аббревиатура=|ISO=|FIPS=|Телефонный код=+7 83365|Почтовые индексы=|Интернет-домен=|Код автомобильных номеров=43|Сайт=http://admorlov.ru/|Категория в Commons=|Примечания=|Название параметра1=[[ОКАТО]]|Параметр1={{ОКАТО|}}}} '''Орловонь буе''' ({{Lang-ru|Орловский райо́н}}) — административной таркань буе [[Кировонь ёнкс|Кировонь ёнксо]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Орлов]] ош. == Географиянь аштема тарказо == Буесь вакссо улемс [[Оричевонь буе|Оричевонь]], [[Котельничень буе|Котельничень]], [[Даровонь буе|Даровонь]], [[Мурашэнь буе|Мурашэнь]], [[Юрьянэнь буе|Юрьянэнь]] буеть ды [[Киров ош|Киров]] ош марто. Покшолмазо - 1989 вп². Сехте покш лейть — Вятка, Молома, Великая, Дубяна, Хвощевица, Вочка. == Эрицят == {{Население|Орловский район (Кировская область)}} {{население|Орловский район (Кировская область)|график}} ; Урбанизациясь Ошонь условиясо ([[Орлов]]) эрить {{formatnum: {{ #expr: ( {{ Население | Орлов (город) | ч }} * 100 / {{ Население | Орловский район (Кировская область) | ч }} round 2 ) }}}} % буень эрицят. == Литературась == * История г. Халтурина / Сост. Матильда Федоровна Дранишникова (1985 год, г. Халтурин). * Колеватов Н. А. Орлов: Древние города России. — Киров: Форекс, 1998. — 98 с.: ил. * Колеватов Н. А. Энциклопедия земли орловской: Знатные люди. — Киров: Форекс, 2001. * Колеватов Н. А. В те суровые годы: Халтуринский район в Великой Отечественной войне. — Киров: Вятка, 1995. * Малышева Т. Н. Города и районы Вятского края: Орловский район. — Киров: Дом печати — ВЯТКА, 2006. == Невтевкст == * [http://www.kipov.ru/rajony/Orlovskiyrayon/ Достопримечательности Орловского района Кировской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170703120818/http://www.kipov.ru/rajony/Orlovskiyrayon |date=2017-07-03 }} * [http://www.municipal.ako.kirov.ru/orlovsky/description/history/ Администрация района] * [https://web.archive.org/web/20161003070045/http://gorodorlov.ru/ Сайт города Орлова] * [http://www.ako.kirov.ru/region/regionmap.php?rajon=40 Сведения на сайте областной администрации] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20070313182744/http://www.ako.kirov.ru/region/regionmap.php?rajon=40 |date=2007-03-13 }} * [http://www.ako.kirov.ru/power/local/glav_pos.php Главы поселений Кировской области] == Лисьм.: == <references /> {{Кировонь ёнкс}} [[Категория:Кировонь ёнксонь буетне|О]] 5hbsmxk7y7xwgswljgj068rd9bz64zy Ванан сэтьме менельс – ды арсян ды аштян 0 11201 155152 150322 2026-09-25T23:21:30Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155152 wikitext text/x-wiki '''''Ванан сэтьме менельс – ды арсян ды аштян''''' ({{lang-uk|Дивлюсь я на небо, та й думку гадаю…}}) — [[Украина|украинань]] [[Петренко, Михайло Миколайовичень|Михайло Петренконь]] морось. Ютавтызе [[эрзянь кель|эрзякс]] [[Боляень Сыресь]]. {| class="wikitable" ! 1841 версиясо<ref>[http://www.дивлюсьянанебо.com/component/content/article/20-ukrainskij-yazyk/nasledie-poeta-ua/131-ukrainskij-novorochnik-snjp-1841-g-ua Сніпъ, украинскій новорочникъ.&nbsp;— Х., 1841.] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20200210232636/http://www.xn--80acbhhpwqbm1a6kyaq.com/component/content/article/20-ukrainskij-yazyk/nasledie-poeta-ua/131-ukrainskij-novorochnik-snjp-1841-g-ua |date=2020-02-10 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20200210232636/http://www.xn--80acbhhpwqbm1a6kyaq.com/component/content/article/20-ukrainskij-yazyk/nasledie-poeta-ua/131-ukrainskij-novorochnik-snjp-1841-g-ua |date=2020-02-10 }}&nbsp;— С.&nbsp;175–176</ref> !! 1848 версиясо<ref>Южный русскій зборникъ.&nbsp;— Х., 1848.&nbsp;— С.&nbsp;32–33</ref> !! Ютавтызе эрзякс Боляень Сыресь |- | <poem> ''В минуту жизни трудную<br/>Тѣснится въ сердце грусть…<br/>Лермонтовъ.'' : Дивлюся на небо та й думку гадаю: : Чому я не соколъ, чому не лjтаю? : Чому менj, Боже, Ти крилля не давъ? : Я бъ землю покинувъ и въ небо злjтавъ… : Далèко, за хмари, подальше вjдъ свjту, : Шукать собj долj, на горе привjту, : И ласки у сонца, у зjрокъ прохать, : Й у свjтj ихъ яснjмъ себé покохать. : Бо долj ще з-малу кажусь я нелюбій; : Я наймjт у неи; хлопцюга приблудній: : Чужій я у долj, чужій у людей… : Хиба хто кохае нерjднихъ дjтей?… : Кохаюся лихомъ и щастя не знаю, : И гjрко безъ долj свjй вjкъ каратаю; : Й у гóрj спjзнавъ я, шо тjлькj одна : Далекое небо моя сторона….. : И на свjтj гjрко!&nbsp;— Якъ стане щé гjрше, : Я очи на небо&nbsp;— менj веселjше, : И въ думкахъ забуду, що я сирота&nbsp;— : И думка далеко, висóко лjта!…. : Такъ дайте же крилля, орлячого крилля! : Я землю покину&nbsp;— и на новосjлля : Орломъ бистрокрилимъ у небо польну : И въ хмарахъ вjдъ свjту на-вjкъ утону. </poem> |valign="top"|<br/><br/><br/><br/> <poem> : Дuвлюся на небо, та й думку гадаю, : Чому я не сокил, чому не ли́таю, : Чому мени, Боже, тu крuльлив не дав? : Я землю-б покuнув и в небо зли́тав! : Далеко за хмарu, подальше од свиту, : Шукать соби доли, на горе прuвиту, : И ласкu у зи́рок, у сонця просuть, : У свити их ясним все горе втопuть; : Бо доли ще з-малу здаюся не любuй, : Я наймuт у неи, хлопцюга прuблуднuй; : Чужuй я у доли, чужuй у людей: : Хиба-ж хто кохає нери́днuх дитей? : Кохаюся лuхом, прuвиту не знаю, : И гирько, и марно сви́й вик каратаю, : И в гори спи́знав я, що тилькu одна&nbsp;— : Далекеє небо&nbsp;— моя сторона. : И нà-свити гирько; як стане ще гирьше, : Я очи на небо, мени веселише! : И в думках забуду, що я сuрота, : И думка далеко, вuсоко ли́та. : Колu-б мени крuльля, орлячи ти крuльля, : Я землю-б покuнув, и на новоси́льля : Орлом бuстрокрuлuм у небо польнув, : И в хмарах навикu од свита втонув! </poem> |valign="top"|<br/><br/><br/><br/> <poem> : Ванан сэтьме менельс – ды арсян ды аштян: : Мейсь чачинь а [[нармунть|нармунькс]], ливтнеме а маштан? : Мейсь Инешкепаздонть монь сёлмон арасть? : Кадовлия моданть менельга ливтязь. : Васов пельтень экшес, сасамс менельюронть, : Вешнеса уцясканть, идемачинь куронть, : Ды лембе ды валдо Чинть пельде вешемс : Ды лембесэнть эжезь эрямс ды вечкемс. : Уцяскась кадымим урекс вишкиненень : Мон уре ды штапо важо пиземене, : Мон ят уцяскантень, ломатненень ят : Эрсить вечкицятне лиятань ейкакшт? : Урьвакстазян кажос, уцяска а содан, : Эрямонть эстень сэпейчитнестэ кодан : Сельведень а невтян эсь потсон кирдян : Ванан сэнь менелентень- ойме витнян : Эно, [[Инешкипаз|Нишкепазом]], макст, энялдан, сёлмот, : Кадовлия моданть мон сюдозь ди сёлнозь. : Ливтявлинь мон Масторганть верде ваннозь : Ваявлинь пельтнесэ Пазонтень ознозь. </poem> |} == Налткеть == * [http://ukrainka.org.ua/node/8148 Вірш «Дивлюся на небо» перекладено ерзянською мовою] // Жінка-українка. * [http://www.xn--80acbhhpwqbm1a6kyaq.com/translations#erzya Переклади вірша Михайла Петренка «Дивлюся на небо та й думку гадаю…»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20180115014410/http://xn--80acbhhpwqbm1a6kyaq.com/translations#erzya |date=2018-01-15 }} * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Culture_and_life,_52-2017.pdf Культура і життя], № 52, 29 грудня 2017 року. {{Lisj}} [[Категория:Морот]] 0n29zyepm6k4gn0pn38bohv91gebyeg Урмарбуе 0 11302 155186 147330 2026-09-26T01:03:11Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155186 wikitext text/x-wiki {{Регион|Цвет1={{Цвет|Россия}}|Эрзянь лем=Урмарбуе|Эсьлем={{lang-cv|Вăрмар районĕ}}|Герб=|Коцт=Flag of Urmarsky rayon (Chuvashia).png|Гимн=|Мастор={{RUS}}|lat_dir=|lat_deg=|lat_min=|lat_sec=|lon_dir=|lon_deg=|lon_min=|lon_sec=|region=|type=|уровень=|CoordScale=|Статус=[[Муниципальной буе]]|Ашти=[[Чувашонь Республикась]]|Включает=|Прявтош=[[Урмары|Урмары]]|Образование=1927 ие|Упразднение=|Глава=Васильев Андрей Васильевич|Карта=Chuvashia Urmarskiy rayon.png|Размер карты=|Карта административной единицы=|Размер карты ае=|Часовой пояс={{MSK+0}}|Аббревиатура=|ISO=|FIPS=|Телефонный код=+7 83544|Почтовые индексы=|Интернет-домен=|Код автомобильных номеров=21, 121|Сайт=http://gov.cap.ru/main.asp?govid=73|Категория в Commons=|Примечания=|Название параметра1=[[ОКАТО]]|Параметр1={{ОКАТО|}}}} '''Урмарбуе''' ({{lang-cv|Вăрмар районĕ}}) — административной таркань буе [[Чувашонь Республикась|Чувашонь Республикасо]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Урмары]] веле. Покшолмазо — 598,26 вп²<ref name="97_8006001">[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst97/DBInet.cgi?pl=8006001 Чувашская Республика. Общая площадь земель муниципального образования]</ref>. == Географиянь аштема тарказо == Буесь шабрацек ашти [[Козловонь буе|Козловонь]], [[Цивилбуе]], [[Канашбуе]] ды [[Янтикбуе|Янтик]] буетне, [[Татаронь Республикась]] марто. Покшолмазо — 598,3 вп². == Эрицятне == {{Население|Урмарский район}} {{население|Урмарский район|график}} ; Убанизациясь Ошсо ([[Урмары]]) эрить {{formatnum: {{ #expr: ( {{ Население | Урмары | ч }} * 100 / {{ Население | Урмарский район | ч }} round 2 ) }}}} % буень эрицят. ; Раськень состав 97 % [[ветькеть]], 3 % — лия. == Невтевкст == * [http://gov.cap.ru/main.asp?govid=73 сайт Урмарского района] * [https://web.archive.org/web/20180106234222/http://xn--80axlcl6c.xn--p1ai/ сайт посёлка Урмары] * [http://wshipunov.ucoz.ru/index/gerb_i_flag_urmarskogo_rajona/0-48 Герб и флаг Урмарского района Чувашской Республики]. * [https://www.youtube.com/watch?v=A7rtWE379hk Видеоклип "Знакомство с Урмарским районом"] == Лисьм.: == <references /> {{Урмарбуень эрямо таркат}} {{Чувашонь Республикась}} [[Категория:Чувашонь Республикань буетне|У]] q5bcqq521mdtb9k7gdzsixj16xn4z0z Спас-Клепики 0 11420 155181 151228 2026-09-26T00:51:51Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155181 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=Ош|оригинальное название=Спас-Клепики|изображение=Klepiki town administration.jpg|подчинение=|герб=Gerb Klepiki.png|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Рязанень ёнкс|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Рязанень ёнкс{{!}} Рязанень|район=Клепикень буе|вид района=Муниципальной буе|район в таблице=|община=|вид общины=|община в таблице=|lat_deg=55|lon_deg=40|lat_min=08|lat_sec=00|lon_min=10|lon_sec=00|CoordAddon=type:city(6700)_region:RU|CoordScale=|внутреннее деление=|глава=|вид главы=|дата основания=XVI пинге|первое упоминание=|прежние имена=|статус с=1920 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи=|плотность=|агломерация=|национальный состав=|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 49142|почтовый индекс=391030|почтовые индексы=|автомобильный код=62|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=http://www.klepiki-mo.ru/|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|Эрзянь лем=Спас-Клепики|мастор=Россия|коцт=Flag of Spas-Klepiki (Ryazan oblast).png|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне=|шкань каркс=+3}} '''Спас-Клепики''' — те [[Россия Мастор|Россия Масторонть ош]], ашти [[Рязанень ёнкс|Рязанень ёнксонть]]. [[Клепикень буе|Клепикень буень]] куншка таркась. Эрицятне — {{Население|Спас-Клепики|фс}} лом. ({{Население|Спас-Клепики|г}}). == Географиянь аштема тарказо == Юткось [[Эрязань ош|Эрязань]] ошсто 67 вайгельпе. Ошось ашти Совка ды Пра лейсэнть. == Эрицятне == {{Население|Спас-Клепики|Столбцов=6}} {{Население|Спас-Клепики|график}} == Невтевкст == * [https://web.archive.org/web/20201030183054/http://xn--80adimbgbbcbg7aggfxn.xn--p1ai/ Официальный сайт Администрации города Спас-Клепики] * [http://www.klepiki.ru/ Сайт города Спас-Клепики] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20181202155136/http://www.klepiki.ru/ |date=2018-12-02 }} * Лист карты '''[https://www.google.ru/webhp?#q=%22N-37-33%22%20OR%20%22N37-33%22 N-37-33]''' '''Спас-клепики'''. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1981 год. Издание 1985 г. == Лисьм.: == <references /> ebn4132a2d34fss6ona65mfe4gjjow4 Даниловской буе (Ярославонь ёнкс) 0 11478 155155 147054 2026-09-25T23:27:41Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155155 wikitext text/x-wiki {{Лия смустьтне|Даниловской буе (смустьтне)}} {{Регион | Цвет1 = {{Цвет|Россия}} | Эрзянь лем = Даниловской буе | Эсьлем = | Герб = Coat of Arms of Danilovsky District of Yaroslavl oblast (2009).jpg | Коцт = Flag of Danilovsky District of Yaroslavl oblast (2009).jpg | Гимн = | Мастор = {{RUS}} | lat_dir = | lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | region = | type = | уровень = | CoordScale = | Статус = [[Муниципальной буе]] | Ашти = [[Ярославонь ёнкс]]со | Совавты = 4 [[Муниципальной теевкс]]т | Прявтош = [[Данилов (ош)|Данилов]] | Путозь = [[1929 ие]] | Упразднение = |Глава = '''Муниципальной буенть прявт:''' : Александр Владимирович Смирнов |Эрицятне = {{Эрицятне | Даниловский район (Ярославская область) | тс}} |Год переписи = {{Эрицятне | Даниловский район (Ярославская область) | г}} |Процент от населения = |Место по населению = |Плотность = |Место по плотности = |Национальный состав = |Конфессиональный состав = | Карта = | Размер карты = | Карта административной единицы = | Размер карты ае = | Часовой пояс = {{MSK+0}} | Аббревиатура = | ISO = | FIPS = | Телефонный код = | Почтовые индексы = | Интернет-домен = | Код автомобильных номеров = 76 | Сайт = http://danilov.adm.yar.ru/ | Категория в Commons = | Примечания = | Название параметра1 = [[ОКАТО]] | Параметр1 = {{ОКАТО|}} }} '''Даниловской буе''' ({{lang-ru|Дани́ловский райо́н}}) — [[Ярославонь ёнкс]]онь буе. Прявт таркась — [[Данилов (ош)|Данилов]] ошось.<br> == Географической аштема тарказо == Покшолмась 2230 вп² (6-це тарка ёнксонть буетнень ютксо). Даниловской буесь шабрацек аштить пелеве ёно — [[Первомайской буе (Ярославонь ёнкс)|Первомайской бунть]], чилисемасо — [[Любимской буе]]. Лембе ёно [[Некрасовской буе|Некрасовской]] ды [[Ярославской буе (Ярославонь ёнкс)|Ярославской]] буетнень, Чилисемасо — [[Тутаевской буе]], пелеве-чивалгома ёно — [[Пошехонской буе]]нть марто. Лувов лейтне — [[Соть (лей)|Соть]], [[Касть (Ярославонь ёнксо лей)|Касть]], [[Ухра (лей)|Ухра]]. == Эрицят == {{ Население |Даниловский район (Ярославская область) | Столбцов=8}} {{ Население | Даниловский район (Ярославская область) | График }} == Модамасторонь юрттнэ == == Модамасторонь лезксчить == == Потмомодань ведть == == Велькс ведть == == Модат == == Касовкс == == Кородома (ванстома) таркатне == == Икелень эрямо кевкстемась == ==Даниловской буень велеть== == Невтевкст == * [http://danilovmr.ru/ Сайт районной администрации] * [https://web.archive.org/web/20130902182000/http://xn----7sbbgizbicfdgyq0bk.xn--80aezclli6gta.xn--p1ai/ Историко-краеведческий сайт «Даниловский Край»] == Лисьм. == <references /> {{Ярославонь ёнкс}} [[Категория:Ярославонь ёнксонь буетне|Д]] bxzliaq18u8quio06ddlscaqh30unt5 Любимской буе 0 11479 155168 147164 2026-09-26T00:03:17Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155168 wikitext text/x-wiki {{Регион | Цвет1 = {{Цвет|Россия}} | Эрзянь лем = Любимской буе | Эсьлем = | Герб = | Коцт = | Гимн = | Мастор = {{RUS}} | lat_dir = | lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | region = | type = | уровень = | CoordScale = | Статус = [[Муниципальной буе]] | Ашти = [[Ярославонь ёнкс]]со | Совавты = 4 [[Муниципальной теевкс]]т | Прявтош = [[Любимов]] | Путозь = [[1929 ие]] | Упразднение = |Глава = '''Муниципальной буенть прявт:''' : Александр Викторович Кошкин |Эрицятне = {{Эрицятне | Любимский район | тс}} |Год переписи = {{Эрицятне |Любимский район| г}} |Процент от населения = |Место по населению = |Плотность = |Место по плотности = |Национальный состав = |Конфессиональный состав = | Карта = | Размер карты = | Карта административной единицы = | Размер карты ае = | Часовой пояс = {{MSK+0}} | Аббревиатура = | ISO = | FIPS = | Телефонный код = | Почтовые индексы = | Интернет-домен = | Код автомобильных номеров = 76 | Сайт = http://lubim.adm.yar.ru/ | Категория в Commons = | Примечания = | Название параметра1 = [[ОКАТО]] | Параметр1 = {{ОКАТО|}} }} '''Любимской буе''' ({{lang-ru|Любимский район}}) — [[Ярославонь ёнкс]]онь буе. Прявт таркась — [[Данилов (ош)|Данилов]] ошось.<br> == Географической аштема тарказо == Покшолмась 1960 вп² (10-це тарка ёнксонть буетнень ютксо). == Эрицят == {{ Население | Любимский район| Столбцов=8}} {{ Население | Любимский район | График }} == Модамасторонь юрттнэ == == Модамасторонь лезксчить == == Потмомодань ведть == == Велькс ведть == == Модат == == Касовкс == == Кородома (ванстома) таркатне == == Икелень эрямо кевкстемась == ==Любимской буень велеть== == Невтевкст == * [http://danilovmr.ru/ Сайт районной администрации] * [https://web.archive.org/web/20130902182000/http://xn----7sbbgizbicfdgyq0bk.xn--80aezclli6gta.xn--p1ai/ Историко-краеведческий сайт «Даниловский Край»] == Лисьм. == <references /> {{Ярославонь ёнкс}} [[Категория:Ярославонь ёнксонь буетне|Л]] 6kgamir6e4smhgvrx2btlhbvmdkaz0f Петровской 0 11763 155176 154043 2026-09-26T00:36:23Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155176 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=Ош|оригинальное название=Петровск|изображение=Церковь Петровск 2 2.jpg|подчинение=|герб=Coat of Arms of Petrovsk (Saratov oblast).png|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Саратов|вид региона=Ёнкс|регион в таблице=Саратов ёнкс{{!}} Саратов|район=Петровской буе|вид района=|район в таблице=|община=|вид общины=|община в таблице=|lat_deg=52|lon_deg=45|lat_min=19|lat_sec=00|lon_min=23|lon_sec=00|CoordAddon=type: city(33300)_region:RU|CoordScale=|внутреннее деление=|глава=|вид главы=|дата основания=1698 ие|первое упоминание=|прежние имена=|статус с=1780 ие|высота центра НП=50|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи=|плотность=|агломерация=|национальный состав=|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|телефонный код=+7 84555|почтовый индекс=|почтовые индексы=412540-412545|автомобильный код=64|цифровой идентификатор={{ОКАТО|63701000001}}|вид идентификатора=ОКАТО|сайт=http://petrovsk64.ru/|язык сайта=ru|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|Эрзянь лем=Петровской|мастор=Россия Мастор|коцт=|покшолмазо=|эрицятне=|шкань каркс=+3}} '''Петровской''' — ошось ашти [[Россия Мастор|Россиянь Масторсо]], [[Саратов ёнкс|Саратов ёнкссо]]. [[Петровской буе|Петровской буень]] прявтошось. Эрицятне — {{Население|Петровск (Саратовская область)|фс}} лом. ({{Население|Петровск (Саратовская область)|г}}). == Географиянь аштема тарказо == Ошось ашти Медведица лейсэ, 104 вайгельпе [[Саратов ош|Саратов]] ошсто. == Эрицятне == {{Население|Петровск (Саратовская область)|Столбцов=10}} {{население|Петровск (Саратовская область)|график}} == Невтевкст == * [http://www.petrcity.ru/ Петровский городской портал] * [http://www.petrcity.ru/ сайт города Петровск] * [http://moyaokruga.ru/petrovvesti/ сайт муниципальной газеты «Петровские вести»] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20140226204535/http://moyaokruga.ru/petrovvesti/ |date=2014-02-26 }} * [http://petrovsk.sarmo.ru/ сайт Администрации Петровского муниципального района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120905183427/http://petrovsk.sarmo.ru/ |date=2012-09-05 }} * [https://web.archive.org/web/20160305101749/http://xn--b1afqfkbfjlg.xn--p1ai/ сайт Администрации муниципального образования город Петровск] * [http://www.mojgorod.ru/saratov_obl/petrovsk/index.html Петровск в энциклопедии «Мой город»] * [http://saratovregion.ucoz.ru/region/petrovskiy/petrovsk.htm Петровск в Большой Саратовской Энциклопедии] * [https://web.archive.org/web/20050416085140/http://www.saratov.gov.ru/region/raiony/petrovsk/ Петровский район] * [http://ruzgd.ru/petr_sarat.shtml Станция Петровск-Саратовский] * [http://heraldicum.ru/russia/subjects/towns/petrovs.htm История герба Петровска] * [http://www.sznp2000.ru/ сайт ООО «СаратовзапсибНИИпроект-2000», разработчика проекта генплана города] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170911173547/http://sznp2000.ru/ |date=2017-09-11 }} * [http://biblio-petrovsk.jimdo.com/ сайт Библиотечной системы Петровского района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20161213013046/http://biblio-petrovsk.jimdo.com/ |date=2016-12-13 }} * [http://fsstu.ru/ Филиал СГТУ в Петровске] * [http://petrovsk-molot.narod.ru Завод «Молот» в городе Петровске] {{Lisj}} {{Петровской буень эрямо таркат}} {{Саратовонь ёнкс}} {{Sarat-obl-geo-stub}} [[Категория:Саратовонь ёнксонть ошт|П]] [[Категория:Петровской буе]] [[Категория:1698 ие]] [[Категория:1780 ие]] nexw7rey3ixs8mvyf83sxo316jhq9rh Троицко-Печерск 0 12629 155184 155051 2026-09-26T00:59:23Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155184 wikitext text/x-wiki {{ЭТ|статус=веле|оригинальное название=Троицко-Печерск|изображение=|подчинение=|герб=|описание герба=|описание флага=|ширина флага=|ширина герба=|регион=Коми Республикась{{!}}Коми|вид региона=республика|регион в таблице=|район=Троицко-Печерской буе|вид района=|район в таблице=|община=|вид общины=|община в таблице=|lat_deg=62|lon_deg=56|lat_min=42|lat_sec=|lon_min=12|lon_sec=|CoordAddon=type:city(8851)_region:RU|CoordScale=200000|внутреннее деление=|глава=Бараксанова Валентина Васильевна|вид главы=|дата основания=1674 ие|первое упоминание=|прежние имена=|статус с=1975 ие|вид высоты=|климат=|официальный язык=|год переписи=2017 ие|плотность=|агломерация=|национальный состав=|конфессиональный состав=|этнохороним=|DST=|почтовый индекс=168100|почтовые индексы=|автомобильный код=|цифровой идентификатор=|вид идентификатора=|сайт=http://www.trpk.ru/|язык сайта=|размер карты страны=|размер карты региона=|размер карты района=|категория в Commons=|Эрзянь лем=Визинга|мастор=Россия|коцт=Flag of Troitcko-Pechorsk (Komia).png|покшолмазо=|высота центра ЭТ=|эрицятне=6315|шкань каркс=|кортавксонь код=}} '''Троицко-Печерск''' — велесь [[Коми Республикась|Коми Республикасо]], [[Россия|Россиясо]]. [[Троицко-Печорской буе|Троицко-Печорской буень]] административной куншка тарка. Юткось [[Сыктывкар ош|Сыктывкар]] ошсто 390 вайгельпе. Эрицятне - {{Население|Троицко-Печорск|фс}} лом. ({{Население|Троицко-Печорск|г}}). == Эрицят == {{Население|Троицко-Печорск}} {{население|Троицко-Печорск|график}} == Невтевкст == * [http://www.trpk.ru/ Официальный сайт Троицко-Печорского района] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110512192751/http://www.trpk.ru/ |date=2011-05-12 }} * [http://www.trp.su/ Информационный сайт Троицко-Печорска] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120923020530/http://www.trp.su/ |date=2012-09-23 }} * [https://web.archive.org/web/20160501071555/http://xn----jtbhictccheimc3dua.xn--p1ai/ Сайт Троицко-Печорска (в зоне .РФ)] * [http://tomovl.ru/troisk.htm Троицко-Печорский район] == Лисьм. == <references /> {{Komi-geo-stub}} {{Коми Республикась}} 48sxvuovcsnhhoqgjje5hdwvo2k4eh7 Ахтям Ихсан 0 19609 155141 145104 2026-09-25T23:08:37Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155141 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} ''' Ахтям Ихсан ''' (алкукс лемезэ —''' Ахтям Сулейманович Ихсанов ''', {{lang-ba|Әхтәм Ихсан, Әхтәм Сөләймән улы Ихсанов}} (чачсь [[1908]]-це [[ие]]стэ — кулось [[1992]]-це [[ие]]стэ) — [[башкирт|башкирэнь]] сёрмадей, ютавтыця. Башкирэнь АССР-нь сёрмадеень вейсэндявксос совиця ([[1935]] [[ие]]). ==Эрямо пингезэ== Ихсанов Ахтям Сулейманович чачсь [[1908]]-це [[ие]]нь [[ацамковонь 16 чи]]стэ Ибраево велесэ Оренбургской губерниясо.<br> Сон важоди «Башҡортостан йәштәре» газетасо ([[1929]]?). <br> Газетасо «Коммуна» ([[1930]])<br> [[1932]]—[[1933]] - Уфимской радиовещательной компаниясо ульнись сотрудникс.<br> [[1933]]—[[1935]] тонавтни Башкирэнь педагогической институтсэ К. А. Тимирязева лемезэ.<br> Ине Отечествань торпингень улиця. == Книгат == * Ҡайын янында: шиғырҙар. Өфө, 1968. ==Невтевкст== * [https://web.archive.org/web/20140407195457/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/3189-ikhsan-kht-m-s-l-jm-n-uly ''Гареева Г. Н.'' Ахтям Ихсан.// Статья в Башкирской энциклопедии] {{Lisj}} [[Категория:Башкирэнь сермадейть|И]] 184mua5h0dh29jev2w6k5buonkx01hw Байбулатов, Раиль Фатхисламович 0 19680 155142 154511 2026-09-25T23:09:22Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155142 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Раиль Фатхисламович Байбулатов''' ({{lang-ba|Рәил Фәтхелислам улы Байбулатов}}; (чачсь [[1937]]-це [[ие]]нь – кулось [[2002]]-це [[ие]]нь) – [[башкирт|башкирэнь]] сермадей, ютавтыця, драматург ды куляньсёрмадей. БАССР-нь сёрмадеень вейсэндявксос совиця ([[1984]] [[ие]]). Российской Федерациянь ([[1997]]) ды БАССР-нь культурань заслуженной важодиця ([[1988]] [[ие]]). == Книгат== * Милое лицо матери: рассказы. — [[Уфа]]: Башкнигоиздат, [[1972]]. — 58 с. * Голубые облака: рассказы. — [[Уфа]]: Башкнигоиздат, [[1975]]. — 60 с. * Самая трудная наука: рассказы. — [[Уфа]]: Башк. кн.изд-во, [[1983]]. — 184 с. * Серая шинель: повесть, рассказы. — [[Уфа]]: Башк.кн. изд-во. [[1986]]. — 190 с. * Долгие экзамены: повесть, рассказы. — [[Уфа]]: Башк.кн.изд-во, [[1988]]. — 288 с. * Степные зори: роман. — [[Уфа]]: Башк. кн. изд-во. — [[1990]]. — 368 с. * Не умирай от стыда: повести. — [[Уфа]]: Китап, [[1993]]. — 200 с. * Звук гармони на переправе: роман, пьесы, рассказы. — [[Уфа: Китап, [[1997. — 416 с. * «Китап»: вехи и судьбы: очерки. [[Уфа]]: Китап, [[1999]]. * Земля моя, Куюргазинская: Очерки [[Уфа]]: МЦ ГУСП «БХПП». [[2000]]. ==Невтевкст== * [https://web.archive.org/web/20140407183701/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/1408-bajbulatov-rail-f-tkhelislam-uly Байбулатов Раиль Фатхисламович.// Статья в Башкирской энциклопедии.] * [http://libmap.bashnl.ru/node/511 Раиль Байбулатов.// Литературная карта Республики Башкортостан] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160305061255/http://libmap.bashnl.ru/node/511 |date=2016-03-05 }} {{Lisj}} [[Категория:Башкирэнь сермадейть|Б]] p0cdsvur0bm686kn8othor2hh5wa1c8 Байрамов, Ахняф Арсланович 0 19713 155143 146812 2026-09-25T23:10:58Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155143 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Ахняф Арсланович Байрамов''' ({{lang-ba|Әхнәф Арыҫлан улы Байрамов}}; (чачсь [[1923]]-це [[ие]]нь [[таштамковонь 30 чи]]стэ – кулось [[2010]]-це [[ие]]нь [[даволковонь 16 чи]]стэ) – [[башкирт|башкирэнь]] сермадей ды валморонь сёрмадыця, корреспондент. БАССР-нь сёрмадеень вейсэндявксос совиця ([[1957]] [[ие]]). БАССР-нь культурань заслуженной важодий ([[1983]] [[ие]]). == Книгат == * Ҡала күстәнәсе хикәйәләр. Өфө, [[1978]]. * Серле асҡыстар: профессия тураһында хикәйәләр. Өфө, [[1988]]. ==Невтевкст== * [https://web.archive.org/web/20140407233305/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/1775-bajramov-khn-f-ary-lan-uly Байрамов Ахняф Арсланович.// Статья в Башкирской энциклопедии] {{Lisj}} [[Категория:Башкирэнь сермадейть|Б]] f0gzupohlvyf1p6evvtsmjk5hl34v20 Валеев, Ярулла Нусратуллович 0 20073 155149 145232 2026-09-25T23:21:18Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155149 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Ярулла Нусратуллович Валеев''' ({{lang-ba|Ярулла Носратулла улы Вәлиев}}; (чачсь [[1921]]-це [[ие]]стэ - кулось [[1981]]-це [[ие]]стэ) — [[башкирт|башкирэнь]] сермадей ды куляньсёрмадей. Башкирской АССР-нь ды СССР-нь сёрмадеень вейсэндявксос совиця ([[1966]]). Башкирской АССР-нь заслуженной важодиця ([[1981]]). ==Эрямопингезе == Валеев Ярулла Нусратуллович чачсь [[1921]] [[ие]]нь [[эйзюрковонь 10 чи]]стэ [[Уфань губерния|Уфань губерниясо]] [[Уфамнь уезд|Уфань уездсэ]] [[Бикмурзино (Башкортостан)|Бикмурзино]] велесэ. Прядызе сисемиень школанть, тонавтнесь [[Уфа|Уфасо]] [[Нуриманов, Багаутдин Ялалетдинович|Б. Нуримановонь]] лемтсэ тонавтыцянь рабфаксо, 1940 иестэ прядызе тонавтыцянь курст Уфань институтсо тонавтыцянь вадрялгавтомасто<ref>[http://www.bashinform.ru/news/346007/ ''Владимир Романов.'' Его имя и книги не забыты (К 90-летию писателя Яруллы Валиева).// ИА «Башинформ».]</ref>. [[1940 ие]]стэ тонавтсь [[Старосубхангулово|Старосубхангуловань]] куншкань школасо [[Бурзянонь буе]]сэ, мейле важодсь инспекторокс буенть отделэнть раськень образованиянть. [[1941 ие]]стэ важодсь ответственной секретарекс, 1942 иестэ слезь — ответственной редакторокс «Еңеү юлында» (ней «Тан») кулялопанть. [[1944 ие]]стэ саезь Бурзянонь буень комитетенть ВКП(б) ветицякс. [[1946 ие]]стэ прядызе ({{lang-ru|Областную годичную партийную школу при Башкирском областном комитете ВКП(б)}} ды себе иенть [[Башкирэнь прявт университет|К. А. Тимирязевень лемсэ Башкирэнь педагогической институтось]] . 1946—1947 ии. важодсь «Большевик» (неень «Юрюзань») кулялопанть ответственной редакторокс, 1947 иестэ слезь — [[Башкортостан (кулялопа)|«Кызыл Башкортостан»]] кулялопанть отделения ветицякс ды литературань важодиекс. 1949 иестэ важодсь «Кызыл тан» кулялопасонть. 1950—1954 ии. важоди [[Башкортостан (кулялопа)|«Совет Башкортостаны»]] кулялопасонть. [[1955 ие]]стэ саезь «Путь Ленина» (неень «Туймазинский вестник») кулялопасонть, 1956 иестэ — «Нефтяник Башкирии» кулялопанть вожодиця. [[1957 ие]]стэ прядызе Верьце партийянь школанть ЦК КПСС [[Москов]]со. 1957—1960 ии. важоди «Совет Башкортостаны» кулялопасонть. 1960—1965 ии. важодсь «[[Хэнэк]]» ковставксонть отделэнть ветиекс, 1966—1975 ии. — [[Башкортостан (газета)|«Совет Башкортостаны»]] кулялопанть отделэнть ветиекс. == Тев == [[1963]]-це [[ие]]стэ листь васенце пусмо - «Үҙ кеше» («Свой человек»). == Ледстнема == * [[Бикмурзино (Башкортостан)|Бикмурзинань]] ды [[Красная Горка (Нуримановский район)|Красная Горка]] велетнесэ курортне кандыть сонзэ лем. == Литературась == * Хәйерле иртә, Исмәғил!: повесть / Я. Вәлиев. — Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1991. — 152 б. ==Невтевкст== * Оцифрованные произведения в Национальной библиотеке имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан * [http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3499 башкирэнь кельсэ] * [https://web.archive.org/web/20180804201125/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/4178-v-liev-yarulla-nosrat-nosratulla-uly ''Гайнуллин М. Ф.'' Валеев Ярулла Нусратуллович.// в Башкирской энциклопедии] {{Lisj}} [[Категория:Башкирэнь сермадейть]] 520dckamcsmqbimc0y89tdggfe14zcm Буляков, Флорид Минемуллинович 0 20086 155148 153018 2026-09-25T23:19:49Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155148 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Флори́д Минему́ллинович Буля́ков''' (лия вариант тетялемензэ ''Минну́лович''; {{lang-ba|Флорид Миңлемулла (Миңнулла) улы Бүләков}}; (чачсь [[1948]]-це [[ие]]нь [[даволковонь 23 чи]]стэ, Большие Шады веелсь, Мишкинский буе, Башкирэнь АССР – кулось [[2015]]-це [[ие]]нь [[якшамковонь 18 чи]]стэ) – [[башкирт|башкирэнь]] драматург. Башкирия Республикань раскень сёрмадыця. Башкирия Республикань искусствань заслуженной тевветий. == Драмань сёрмадовксонзо == * «Расстрелянный табун» (трагедия, [[1984]]) * «Выходили бабки замуж» (народная комедия, [[1990]]) * «Любишь-не любишь?» (драма, [[1991]]) * «Вознесись, мой Тулпар!» (пьеса) * «Реестр любви» (драма-притча, [[1993]]) * «Забытая молитва» ([[1994]]) * «Озорница» (трагифарс, [[1995]]) * «Шаймуратов-генерал» (драма-реквием, [[1998]]) * «Бибинур, ах, Бибинур!» (трагикомедия) == Казнеть ды премят == С.Юлаев лемсэ Республикань премиясь [[1994]]-це [[ие]]стэ. {{Lisj}} == Литературась == *{{cite web |url=http://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-zhanra-tragikomedii-v-tvorchestve-f-bulyakova|title=Ахмадиев Р.Б. Особенности жанра трагикомедии в творчестве Ф. Булякова // Современные проблемы науки и образования. – [[2014]]. – № 5}} *{{cite web |url=http://www.science-education.ru/ru/article/view?id=23402|title=Ахмадиев Р.Б. Миф, перевоплощенный в драматическое произведение // Современные проблемы науки и образования. – [[2015]]. – № 2 (часть 3)}} *Ахмадиев Риф Бариевич. Современная башкирская драматургия :Природа конфликта и многообразие жанровых форм : Дис. ... д-ра филол. наук : 10.01.02 : [[Уфа]], [[2003]] 380 c. РГБ ОД, 71:04-10/107 *{{cite web|url=http://www.aeterna-ufa.ru/sbornik/NK114-4.pdf#page=176|title=Насырова А.А. Драма Флорида Булякова «Вознесись, мой Тулпар!»//Взаимодействие науки и общества: проблемы и перспективы: сборник статей Международной научно - практической конференции (1 марта 2016 г, г. Уфа). В 4 ч. Ч.4 / - [[Уфа]]: Аэтерна, [[2016]]. – 192 c. С.101-103|accessdate=2018-11-10|archivedate=2016-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161113181532/http://www.aeterna-ufa.ru/sbornik/NK114-4.pdf#page=176|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20161113181532/http://www.aeterna-ufa.ru/sbornik/NK114-4.pdf#page=176 |date=2016-11-13 }} *{{cite web|url=http://aeterna-ufa.ru/sbornik/TN-48.pdf#page=142|title=Насырова А.А. Трагикомедия Флорида Булякова «Любишь–не любишь?»// Технологии XXI века: проблемы и перспективы развития: сборник статей Международной научно-практической конференции (10 февраля 2016 г., г. Уфа). - Уфа: АЭТЕРНА, [[2016]]. – 210 c. С.142-143|accessdate=2018-11-10|archivedate=2016-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161113182602/http://aeterna-ufa.ru/sbornik/TN-48.pdf#page=142|deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20161113182602/http://aeterna-ufa.ru/sbornik/TN-48.pdf#page=142 |date=2016-11-13 }} *Насырова А.А. Проблема исторической памяти в произведениях Флорида Булякова // Вестник Башкирского университета, Том: 21, № 2, [[2016]]. С. 486-489 *Шаяхметов Р.А. О литературном блоге «Дедушкин дневник» Флорида Булякова // Литература Урала: история и современность. Вып. 6: Историко-культурный ландшафт Урала: литература, этнос, власть. Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, [[2011]]. С. 467—474. *Шаяхметов Р.А. Эхо Великой Отечественной войны в творчестве Ф.М. Булякова // Литература Урала: история и современность : сб. ст. Вып. 7 : Литература и история - грани единого (к проблеме междисциплинарных связей) : в 2 т. / Институт истории и археологии УрО РАН. Екатеринбург : Изд-во Урал. ун-та, [[2013]]. Т. 2. - 324 с. С. 243-246 ==Невтевкст== * [http://encycl.bash-portal.ru/bulyakov_fm.htm Статья в ''Башкортостан: краткая энциклопедия''] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20220926195815/http://encycl.bash-portal.ru/bulyakov_fm.htm |date=2022-09-26 }}{{Недоступная ссылка|date=Июнь [[2018]] |bot=InternetArchiveBot }} * [https://web.archive.org/web/20160305120813/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/2901-b-l-kov-florid-mi-lemulla-uly Статья в Башкирской энциклопедии]{{ref-ba}} [[Категория:Башкирэнь сермадейть]] drfdeb62omnbhknz3ysasnxhos4838r Валиев, Гайфулла Хамитович 0 20092 155150 145234 2026-09-25T23:21:20Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155150 wikitext text/x-wiki {{Ломанесь}} '''Гайфулла Хамитович Валиев''' ({{lang-ba|Ғәйфулла Хәмит улы Вәлиев}}) (чачсь [[1930]]-це [[ие]]нь [[сундерьковонь 6 чи]]стэ – кулось [[1982]]-це [[ие]]нь [[умарьковонь 1 чи]]стэ) – [[башкирт|башкирэнь]] сермадей ды куляньсёрмадей. Башкирия Республикань куляньсёрмадеень вейсэндявксос совиця ([[1957]]) БАССР-нь сёрмадеень вейсэндявксос совиця ([[1978]]) Башкирской АССР-нь заслуженной важодиця ([[1980]]). ==Эрямо ки== [[1957]]—[[1958]] литературной сотрудникс ({{lang-ba|«Совет Башкортостаны»}}) кулялопасо. Прядызе Ленинградонь высшой партиной школанть [[1963]] иестэ. Важоди ({{lang-ba|«Хэнэк»}}) ковставксонть [[1963]] Васенце книгазо лиссь [[1974]] иестэ – ({{lang-ba|«Торналар төйәге»}}, {{lang-ru|«Журавлиный край»}}). == Книгат == *Бөҙрә тирәктәр: повестар һәм хикәйәләр. Өфө, [[2002]]. ==Лисьмапрят== * [https://web.archive.org/web/20140407084237/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/3118-v-liev-jfulla-kh-mit-uly ''Нугуманов Б. М.'' Валиев Гайфулла Хамитович.// Статья в Башкирской энциклопедии] * [http://www.bashinform.ru/news/315719/ ''Равиль Рамазанов.'' 6 ноября отмечается 80 лет со дня рождения писателя Гайфуллы Валиева.// ИА «Башинформ».] {{Lisj}} [[Категория:Башкирэнь сермадейть]] ph4q1uqr1hmfv1xxbw4k5362kufi84z Карелэнь келень ливвикэнь диалект 0 21807 155161 154649 2026-09-25T23:42:46Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155161 wikitext text/x-wiki {{UC}} '''Карелэнь келень ливвикэнь диалект''' (''livvin kieli'', ''livvinkarjala'') — те [[Карелэнь кель|карелэнь келень]] диалект (ансяк - колмо диалекттне), ули субэтникань группасо [[Ливвикт|Ливвиктненень]]. Кортыцятнень ламочи — 14,1 - 25 т. ломанть, кона эрить Олонецэнь Карелиясо ды Финнэнь Карелиясо (малав 3 т. ломанть)<ref>http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php</ref>. Ливвикэнь диалектэнь чачома асодавикс, путови [[Балтёнкс-суоминь группаньалксось|балтёнкс-суоминь кельтненень]] [[Суоми-угрань кельть|Суоминь-угрань келень]] группасо. Классификациясь теи агглютинативной келекс. Кортамотнесэ улить покш ламочи вепссэнь кельсто архаиконь валт, истя жо чивалгомаёнксонь балтонь лексикась, кона арась лия карелэнь кельтнесэ. Паряк ульнесь Новгородонь кирьговонь грамота № 292 келесь, эсь ливвикэнь кортамонь архаикань форма<ref>{{Cite web |url=http://victorian.fortunecity.com/christy/32/tuohi.html |title=Itämerensuomalaista kirjoitusta 1200-luvulta |accessdate=2019-06-06 |archivedate=2012-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204035442/http://victorian.fortunecity.com/christy/32/tuohi.html |deadlink=yes }}</ref>. 1990-це иестэ ливвикэнь кельсэ теи «[[Oma Mua|''Oma Mua'']]» газета. 2004-це иестэ Карелэнь келень вейсэньдявкс ушодксь нолдавкс журналось«''Karjal Žurnualu''»<ref>[http://karjal.fi/Karjal Žurnualu]</ref> карелэкс (ливвикс, [[Карелэнь кель|карелэкс]] ды [[Карелэнь келень тверень диалект|карелэнь келень тверень диалектсэ]]). == Сёрмадома == Ули информация ливвикэнь сёрмадомадо, XIX пингезэ те ульнесь кириллэнь алфивитсэ, 1930-це иетнесэ теевсь латинэнь сёрмадома. 1989-це иестэ [[Карелэнь Республикась|Карелэнь Республикань]] правительства кемекстись карелэнь келень афлавиттне. '''Ливвикэнь кортамонь алфавитэсь:''' {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Č č | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Ǯ ǯ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |G g |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |O o |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Š š | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Ž ž | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |U u |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Ü ü | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Ä ä | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |' |} 2007-це иетнесэ Карелэнь Республикань правительства кемекстись вейсэнь карелэнь келень афлавитэсь, весе карелэнь кельтне туртов<ref>{{cite web|url=http://gov.karelia.ru/gov/News/2007/04/0417_06.html|title=Правительство Карелии утвердило единый алфавит карельского языка|date=17.04.2007|publisher=Официальный интернет-портал Республики Карелия|accessdate=2015-03-19}}</ref> (с изменениями от 29.05.2014<ref>{{cite web|url=http://nationalkom.karelia.ru/press-centr/novosti/vneseny-izmenenija-v-edinyj-alfavit-karel-skogo-jazyka|title=Внесены изменения в единый алфавит карельского языка|date=06.06.2014|publisher=Министерство Республики Карелия по вопросам национальной политики|deadlink=yes|accessdate=2015-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141223153036/http://nationalkom.karelia.ru/press-centr/novosti/vneseny-izmenenija-v-edinyj-alfavit-karel-skogo-jazyka|archivedate=2014-12-23}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20141223153036/http://nationalkom.karelia.ru/press-centr/novosti/vneseny-izmenenija-v-edinyj-alfavit-karel-skogo-jazyka |date=2014-12-23 }}</ref>): {| class="standard" cellpadding="5" style="font-size: 1.5em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |A a | style="«width:3em;»" |B b | style="«width:3em;»" |C c | style="«width:3em;»" |Č č | style="«width:3em;»" |D d | style="«width:3em;»" |E e | style="«width:3em;»" |F f | style="«width:3em;»" |G g | style="«width:3em;»" |H h | style="«width:3em;»" |I i |- | style="«width:3em;»" |J j | style="«width:3em;»" |K k | style="«width:3em;»" |L l | style="«width:3em;»" |M m | style="«width:3em;»" |N n | style="«width:3em;»" |O o | style="«width:3em;»" |P p | style="«width:3em;»" |R r | style="«width:3em;»" |S s | style="«width:3em;»" |Š š |- | style="«width:3em;»" |Z z | style="«width:3em;»" |Ž ž | style="«width:3em;»" |T t | style="«width:3em;»" |U u | style="«width:3em;»" |V v | style="«width:3em;»" |Y y | style="«width:3em;»" |Ä ä | style="«width:3em;»" |Ö ö | style="«width:3em;»" |ʼ |} == Кортамот == Ливвикэнь кортамосо улить диалекттне ды субдиалекттне: <small>† — кулость диалекттне ды кортамот</small> * сямозерень † * тулемаярвонь * ведлозерень † * вителень † * салминень (видлицкой) * коткатьярвонь * рыпушкалень * неккулень Россиянь лингвистикасо ливвикэнь кортамо коень ули карелэнь келень диалектэкс, но [[Суоми Мастор|суоми]] лингвисттне арсемить те ули эсь вийсэ теезь кель. == Ливвикэнь сёрмадыцят == Владимир Брендоев (1931—1990); Пётр Семёнов (1934—2019); Зинаида Дубинина (чачсь 1934); Вася Вейкки (чачсь 1958). == Литературась == * [http://illhportal.krc.karelia.ru/section.php?plang=r&id=1202 Словарь карельского языка (ливвиковский диалект)]: Около 20 000 слов / Под редакцией канд. филол. наук И. В. Сало и канд. филол. наук Ю. С. Елисеева; Сост. Макаров Г. Н. — Петрозаводск: Карелия, 1990. — 495 с. // Институт языка, литературы и истории Карельского научного центра РАН. * ''Бойко Т. П.'' Большой карельско-русский словарь (ливвиковское наречие) — Петрозаводск: Периодика, 2016. — 352 с. == Невтевкст == {{InterWiki|olo|Piäsivu|ливвиковском|лого=Wikipedia-logo-olo.png}} * [http://elibrary.karelia.ru/book.shtml?levelID=034005&id=2071&cType=1 Грамматика карельского языка] * [http://sanakniigu.onego.ru/index.php?lan=rus Карело-русско-финский словарь] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20201105231902/http://sanakniigu.onego.ru/index.php?lan=rus |date=2020-11-05 }} * [https://web.archive.org/web/20160314020019/http://zakon.scli.ru/ru/legal_texts/legislation_rf/index.php?do4=document&id4=6e05f9e5-5939-43e6-834e-01c383570401 Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия] [http://gov.karelia.ru/Karelia/1162/15.html (также здесь)]{{ref-ru}} * [http://www.rg.ru/2004/11/23/tatar-yazyk-dok.html Постановление Конституционного Суда России о строении алфавита государственных языков республик на графической основе кириллицы] * [http://fulib.ru/ Финно-угорская электронная библиотека] * [http://fulr.karelia.ru/cgi-bin/flib/view.cgi?id=38 Электронная коллекция изданий на карельском языке] * [https://web.archive.org/web/20140110090256/http://www.fonts.ru/help/language/language1.asp?langCode=154 Карельский язык на ПараТайп.ру] — знаки языка; шрифты, поддерживающие карельский язык * [http://livviki.karelia.ru/history/ О карелах на сайте livviki.karelia.ru] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20080616045038/http://livviki.karelia.ru/history/ |date=2008-06-16 }} * [http://sitkin.narod.ru/karel.htm Эса Анттикоски. Карелы.] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160229173625/http://sitkin.narod.ru/karel.htm |date=2016-02-29 }} * [https://web.archive.org/web/20070205122847/http://www.nicru.net/index.php?enc=narod Карелы. Из «Энциклопедии народов и религий мира»] * [https://web.archive.org/web/20080419143435/http://www.omamua.rkperiodika.ru/ «Oma Mua» — газета на ливвиковском языке] * [http://uralistica.ning.com/ Uralistica — Финно-угорское сообщество] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100426025641/http://uralistica.ning.com/ |date=2010-04-26 }} * [http://fucongress.org/ Международный консультативный комитет финно-угорских народов] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120408204227/http://www.fucongress.org/ |date=2012-04-08 }} * [http://www.fennougria.ee/?lang=ru «Учреждение Фенно-Угриа»] * [http://gov.karelia.ru/Karelia/2371/18.html Национальный вопрос] {{Lisj}} [[Категория:Суоми-угрань кельть|Л]] 9qc8ozz72g8li8qh62diw0g6x5gyx7j Султанова, Гюльнара Юрьевна 0 21843 155183 152202 2026-09-26T00:56:02Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155183 wikitext text/x-wiki  {{UC}} '''Гюльнара Юрьевна Султанова''' (чач. [[1975 ие]]нь [[умарьковонь 23 чи]]<sup class="noprint" style="white-space: nowrap">&#x5B;''[[Википедия:Невтевкст лисьмапрят лангс|<span style="" title="не указан источник на утверждение (16 марта 2015)">источник не указан 1531 день</span>]]''&#x5D;</sup>) — российянь гражданонь ды ЛГБТ-ёрокчивава, Омбомасторонь ЛГБТ-нь «Бок о Бок» эрямартфестивалень прявт, ЛГБТ-организации «Выход» ЛГБТ-нь ды «Рузонь-немецень поламвтома» вейсэндявкстнэнь ветий. Содавиксэв кода ломань, конадонть кортыть кулялопатнесэ, кона корты гейтнень ды лесбиянкатнень ломантнень правань пелькстматнеде<ref>[http://www.svobodanews.ru/content/article/1866211.html Гомофобия — смесь страха и невежества] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091115193106/http://www.svobodanews.ru/content/article/1866211.html |date=2009-11-15 }}// Радио Свобода</ref><ref>[http://www.vesti.ru/videos?vid=304635 ↑ В Питере разрешили гей-фестиваль]// Вести, телеканал Россия 2</ref><ref>[http://video.rosbalt.ru/view_video.php?vid=3061&page=6 Геи и лесбиянки вступились за осужденных по 121-й статье] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091104040550/http://video.rosbalt.ru/view_video.php?vid=3061 |date=2009-11-04 }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091104040550/http://video.rosbalt.ru/view_video.php?vid=3061|date=2009-11-04}}// РосБалт</ref><ref>[http://www.svobodanews.ru/content/article/2192266.html ЛГБТ-кино в Петербурге] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20101206005122/http://www.svobodanews.ru/content/article/2192266.html |date=2010-12-06 }}// Радио Свобода</ref><ref>[http://www.echomsk.spb.ru/content/store/default/root_site/shmode/2/ids/438/ida/90746/idt/news.html Петербургский омбудсмен встретился с представителями гей-движения]{{недоступная ссылка|число=16|месяц=03|год=2015}}// Эхо Москвы</ref><ref>[http://www.metronews.ru/news/peterburgskij_ombudsmen_nameren_sotrudnichat_s_lgbtsetyu/ Петербургский омбудсмен намерен сотрудничать с ЛГБТ-сетью]// Газета Метро</ref><ref>[http://www.baltinfo.ru/news/Gomoseksualnyi-festival-posetili-dve-tysyachi-chelovek-113099 Гомосексуальный фестиваль посетили две тысячи человек] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091104225831/http://www.baltinfo.ru/news/Gomoseksualnyi-festival-posetili-dve-tysyachi-chelovek-113099 |date=2009-11-04 }}// БалтИнфо</ref><ref>[http://www.lgbtnet.ru/news/detail.php?ID=4412 В Хельсинки обсудили положение ЛГБТ в России] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110820004947/http://www.lgbtnet.ru/news/detail.php?ID=4412 |date=2011-08-20 }}{{недоступная ссылка|число=16|месяц=03|год=2015}}// Российская ЛГБТ-сеть</ref><ref>[http://www.fontanka.ru/2010/07/05/127/ Вслед за Петербургом секс-меньшинствам отказал Архангельск]// Фонтанка.ру</ref><ref>[http://www.euroradio.fm/ru/1277/reports/50245/?&idPollCurrent=6&ILStart=10 Активист «ГейБеларусь»: У нас гомо — это клеймо]{{недоступная ссылка|число=16|месяц=03|год=2015}}// Еврорадио</ref><ref>[http://www.svobodanews.ru/content/transcript/1824491.html Дети в однополых браках — почему так неоднозначны оценки общества] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20101019040939/http://www.svobodanews.ru/content/transcript/1824491.html |date=2010-10-19 }}// Радио Свобода</ref>. 2010 иестэ ульнесь [[Тедди (кинопремия)|«Тедди» эрямартказнень]] Берлинэнь эрямартфестивальсэ жюрисэ совиця<ref>[http://teddyaward.tv/2010/popup/video.asp?OzIID=21031&ObjKatID=128&ThemaKatID=1073 Интервью Гульнары Султановой] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150402135143/http://teddyaward.tv/2010/popup/video.asp?OzIID=21031&ObjKatID=128&ThemaKatID=1073|date=2015-04-02}}/ Официальный сайт кинопремии Тедди.</ref>. == Лисьмапрят == {{Lisj}} [[Категория:Россияне праваньгис аштицят]] [[Категория:Россиянь содавиксэв ЛГБТ-нь молемасонть ёрокчив улицят]] g7w3c0excp8bf1ti9j8hz74h80q1aim Пакистан 0 21963 155174 154981 2026-09-26T00:31:45Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155174 wikitext text/x-wiki {{мастор2|Эрзянь лем=Исламонь Республикась Пакистан|Родительный падеж=Пакистанонь}} '''Пакиста́н''' (урду پاکِستان‎ [paːkɪˈst̪aːn] — «ванькстонь мастор», англ. ''Pakistan'' [ˈpækɪstæn] лия [pɑːkiˈstɑːn]), весе лем — '''Исла́монь Респу́бликась Пакиста́н''' (урду اسلامی جمہوریہ پاکِستان‎ ''Ислами́ Джумхури́я Пакиста́н'', англ. ''Islamic Republic of Pakistan'') — мастор Лембеёнксонь [[Азия Мастор|Азиясо]]. Пакистан чачсь 1947-це иесэ<ref>''Белокреницкий В. Я., Москаленко В. Н.'' История Пакистана. XX век. — <abbr>М.</abbr> : Крафт+, 2008. — <nowiki>ISBN 978-5-93675-137-0</nowiki>.</ref>. Ули [[Аравиянь иневедь|Аравиянь иневедень]] чире. Вакссо ули [[Иран Мастор|Иран]], [[Афганистан Мастор|Афганистан]], [[Китаень Раськень Республикась|Китай]] ды [[Индия Мастор|Индия]] мастортне марто. Пакистан — котоце масторось эрицянь ламочикс (207 774 520 лом.)<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.pbscensus.gov.pk/sites/default/files/DISTRICT_WISE_CENSUS_RESULTS_CENSUS_2017.pdf |title=Archive copy |accessdate=2019-06-19 |archivedate=2017-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170829164748/http://www.pbscensus.gov.pk/sites/default/files/DISTRICT_WISE_CENSUS_RESULTS_CENSUS_2017.pdf |deadlink=yes }} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20170829164748/http://www.pbscensus.gov.pk/sites/default/files/DISTRICT_WISE_CENSUS_RESULTS_CENSUS_2017.pdf |date=2017-08-29 }}</ref> ды омбоце масторось исламонь эрицят марто [[Индонезия]] мейле. Прявтошось - [[Исламабад ош]]. == Эрицятне == {{ЭрицятнеВД}} Прякс эрицянь пелькс эри Инд леень леймесэ. Сехте покш Пакистанонь ошт улить масторонь чилисемань пелькссэ (Карачи, Лахор, Равалпинди ды лия). Ошонь эрицят — 36,38 % (2017-це иесэ<ref name=":0" />). Раськень состав: пенджабтек — 44,7 %, пуштунт — 15,4 %, синдхи — 14,1 %, сарьякт — 8,4 %, мухаджирт — 7,6 %, белуджт — 3,6 % ды лия. (6,3 %). Сёрма содамо — 50 % эрицят (63 % цёрат, 37 % ават, 2005-це иень коряс). === Кельтне === Пакистанонь Конституция 251 статья коряс, официальной келесь Пакистансо ули [[Урду (кель)|урду]]<ref name=":1">[http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/part12.ch4.html The Constitution of Pakistan: Part XII: Miscellaneous Chapter 4: General].</ref>. Истя жо кортамс [[Англань кель|англакс]] официальной теематнесэ<ref name=":1" />. Масторонь провинциятнесэ истя жо улить [[Панджаби (кель)|панджаби]], [[Синдхи (кель)|синдхи]], [[Белуджень (кель)|белуджень]] ды [[Пушту (кель)|пушту]]. {| class="wikitable" !Номер !Язык !1998 сёрмалема <ref>{{Cite web|url=http://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm|title=Эрицянь сёрмалема|deadlink=yes|accessdate=2012-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912021653/http://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm|archivedate=2011-09-12}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110912021653/http://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm |date=2011-09-12 }}</ref> !1986 сёрмалема !1965 сёрмалема !1953 сёрмалема |- |1 ![[Панджаби]] |44,15 % | -- | -- | -- |- |2 ![[Пушту]] |15,42 % |14,15 % |12,47 % |10,16 % |- |3 ![[Синдхи (кель)|Синдхи]] |14,1 % |9,54 % | -- | -- |- |4 ![[Сирайки (кель)|Сирайки]] |10,53 % |9,54 % | -- | -- |- |5 ![[Урду]] |7,57 % | -- | -- | -- |- |6 ![[Белуджень кель]] |3,57 % |3,02 % |2,49 % |3,04 % |- |7 !Лия кельтне |4,66 % | -- | -- | -- |} === Пазнэнь кемемась === Малав 96 % эрицят улить [[Мусульмант|мусульмантне]] (91 % — суннитт, 5 % — шиитт)<ref>http://www.pakistanpaedia.com/religion/religion_in_pakistan.html</ref>. Кирдимасторонь кемемам Пакистансо - Суннитэнь Ислам. Конфессиональной состав: * мусульмант — 173 000 000 (96 %); * индуистт — 3 200 000 (1,85 %); * христиант — 2 800 000 (1,6 %); * ахмадие — 291 000 (0,22 %)<ref>Перепись населения Пакистана 1998 года</ref>; * сикхт — 20 000 (0,01 %); * парст, буддистт, иудейт, бахаит ды анимистт ды лия. == Литературась == * ''Белокреницкий В. Я., Москаленко В. Н.'' История Пакистана. XX век. — <abbr>М.</abbr> : Крафт+, 2008. — <nowiki>ISBN 978-5-93675-137-0</nowiki>. * ''Белокреницкий В. Я.'' Пакистан. Особенности и проблемы урбанизации. — М. — 1982 * ''Ганковский Ю. В.'' Народы Пакистана (основные этапы этнической истории). — М. — 1964 * ''Густерин П.'' Тайны семейства Бхутто // Азия и Африка сегодня. 2008, № 5. * ''Каменев С. Н.'' Пакистан. Государственные финансы и экономическое развитие. — М. — 1982 * ''Плешов О. В.'' Ислам и политическая культура в Пакистане. М. — 2005 * ''Поспелов Е. М.'' Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — <abbr>М.</abbr>: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3 000 экз. — <nowiki>ISBN 5-17-001389-2</nowiki>. == Невтевкст == * [http://www.pakistan.gov.pk/ Официальный сайт Правительства Пакистана] * [https://web.archive.org/web/20080705114608/http://www.presidentofpakistan.gov.pk/PresidentialSpeeches.aspx Официальный сайт Президента Пакистана] * [https://web.archive.org/web/20050720001200/http://www.infopak.gov.pk/ Официальный информационный сайт Пакистана] * [http://www.pakistan.ru/ Пакистан.ру] * [https://web.archive.org/web/20200524220650/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html Информация о Пакистане в Книге Фактов ЦРУ] * [http://devdata.worldbank.org/external/CPProfile.asp?SelectedCountry=PAK&CCODE=PAK&Cname=Pakistan%2526amp%253BPTYPE%253DCP Данные Всемирного банка о Пакистане] * [http://dmoztools.net/Regional/Asia/Pakistan Open Directory Project — ''Пакистан''] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20191018023654/http://dmoztools.net/Regional/Asia/Pakistan/ |date=2019-10-18 }} * [http://www.brain.net.pk/~wisetech/main.htm brain.net История Пакистана] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20060205040219/http://www.brain.net.pk/~wisetech/main.htm |date=2006-02-05 }} * [https://web.archive.org/web/20200524220650/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html Страница Пакистана в CIA — The World Factbook] * [http://www.wildlifeofpakistan.com/newpage2.htm Дикая природа Пакистана] * [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=97&Itemid=1 Прогноз: Пакистан в структурно-демографическом кризисе] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20160304101616/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=97&Itemid=1 |date=2016-03-04 }} {{Lisj}} {{Азиянь мастортнэ}} [[Категория:Масторт|П]] dsr90uirisav9o9lraipa159znmvp8i Сингапур 0 23328 155179 150800 2026-09-26T00:50:27Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155179 wikitext text/x-wiki {{мастор2|Эрзянь лем=Сингапуронь Республикась|Родительный падеж=Сингапур Республикань}} '''Сингапу́ронь Респу́бликась''' ({{lang-en|Republic of Singapore}}; {{lang-ms|Republik Singapura}}; [[Китаень кель|кит]]. упр. 新加坡共和国, пиньинь: ''Xīnjiāpō Gònghéguó''; {{lang-ta|சிங்கப்பூர் குடியரசு}} ''Ciŋkappūr Kudiyarasu'') — ошось-кирдимастор, кона ули обедёнкс марто чилисеман ёнксонь Азия модмасторсо. Вакссо ули Султанат [[Джохор султанат|Джохор]] ([[Малайзия мастор|Малайзия]]) ды Риау усиянь провинция марто ([[Индонезия]]). Сингапуронь покшолмазо ули 725,1 вп² (2019 год). Течи Сингапур кирди 63 усиятне. Сехте покш улить Сингапур (прявт усия), [[Убин]], [[Теконг-Бесар]], [[Брани]], [[Сентоса]], [[Семакау]] ды [[Судонг]]. Раськень келесь Сингапурсо - [[малайень кель]]. Официальной кельтне истя жо улить [[Англань кель|англань]], [[Путунхуа кель|путунхуа]] (普通話), малайень ды [[Тамилонь кель|тамилонь]] кельтне. == Эрицятне == {{ЭрицятнеВД}} [[Артовкс:1 singapore city skyline dusk panorama 2011.jpg|кенжешка|Ошонь панорама Сингапурсо.]] Эрицятне - 5,312 млн. ломанть (2012-це иень, 2005 иесэ - 4,2 млн.), масторось ули ламораськень. Сехте покш эрицянь пелькс - китаень ломанть 76,8 %. Малаен ломанть улить 13,9 %. Индиянь ломанть улить 7,9 %, эсь сехте покш - ламилтнэ, малаяли, панджабтнэ ды бенгалонь ломанть. Аламо покш группатне улить англань, арабонь, евреень, тайванонь, армянонь<ref>http://armeniansinasia.org/</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.amassia.com.au/ |title=Archive copy |accessdate=2019-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030803103830/http://www.amassia.com.au/ |archivedate=2003-08-03 |deadlink=yes}} {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20180301175411/http://www.amassia.com.au/church.htm |date=2018-03-01 }}</ref>, япононь ды метисонь ломанть. === Пазнэнь кемемась === Сингапур — ламоконфессиянь масторось. 33,2 % [[Буддизм|буддистокс]] ульть; 18,9 % - апазнэнь ломанть; 18,2 % [[Христианства|христианокс]] ульть; 14,0 % — [[Ислам|мусульмантне]]; 11,0 % [[Даосизм|даосокс]] ды китаень пазнэнь койтокс ульть; 5,0 % - индуистокс ульть<ref>Statistics Singapore: [http://www.tablebuilder.singstat.gov.sg/publicfacing/mainMenu.action Population/Religion data] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20230918014609/https://tablebuilder.singstat.gov.sg/ |date=2023-09-18 }}</ref>. == Литературась == * Сингапур — перекрёсток малайского мира. МИИ, вып. VII. М., 1996. 92 с. * Погадаев, В. А. Малайский мир (Бруней, Индонезия, Малайзия, Сингапур). Лингвострановедческий словарь. Свыше 9000 словарных статей / Pogadaev, V.A. Dunia Melayu (Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapura). Kamus Lingua-Budaya / Pogadaev, V.A. Malay World (Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore). Lingua-Cultural Dictionary). М.: Восточная книга, 2012 <nowiki>ISBN 978-5-7873-0658-3</nowiki> * ''Шпажников Г. А.'' Религии стран Юго-Восточной Азии. — Москва: Наука, 1980. — 247 с. * Сингапур, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — <abbr>СПб.</abbr>, 1890—1907. * ''Hill, Michael.'' The Politics of Nation Building and Citizenship in Singapore / Kwen Fee Lian. — Routledge, 1995. — <nowiki>ISBN 978-0-415-12025-8</nowiki>. * ''King, Rodney.'' The Singapore Miracle, Myth and Reality. — Insight Press, 2008. — <nowiki>ISBN 978-0-9775567-0-0</nowiki>. * Singapore Politics: Under the People's Action Party. — Routledge, 2002. — <nowiki>ISBN 978-0-415-24653-8</nowiki>. * ''Tan, Kenneth Paul.'' Renaissance Singapore? Economy, Culture, and Politics. — NUS Press, 2007. — <nowiki>ISBN 978-9971-69-377-0</nowiki>. * ''Worthington, Ross.'' Governance in Singapore. — Routledge/Curzon, 2002. — <nowiki>ISBN 978-0-7007-1474-2</nowiki>. * ''Leow Bee Geok.'' Census of Population (2000). — Singapore : Department of Statistics, 2002. — <nowiki>ISBN 978-981-04-6158-4</nowiki>. == Невтевкст == * [http://www.gov.sg/ Официальный портал правительства Республики Сингапур] * [http://ontheworldmap.com/singapore/ Карта Сингапура] * [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15961759 Singapore profile] from the [[BBC News]]{{ref-en}} {{Lisj}} {{Азиянь мастортнэ}} [[Категория:Масторт|С]] 2z47m75fo53neq6ans89nqjmjzxjde5 Хинди 0 23480 155187 149520 2026-09-26T01:07:01Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155187 wikitext text/x-wiki {{Кель|чачо=Afro-Asiatic|лем=Хинди|эсьлем=हिन्दी|ёвтавома=|масторт=[[Индия Мастор]], [[Пакистан]], [[Фиджи]] ([[хиндустани]])|ёнкст=[[Уттар-Прадеш]], [[Мадхья-Прадеш]], [[Харьяна]], [[Бихар]], [[Раджастхан]], [[Дели]]|эсьлемпелень кель=|вети тевкурось=|Келень содыцятнень ламоксчись=~ 490 млн (2008)<ref>258 млн носителей «не Урду [[кхари-боли]]» и 400 млн хинди по данным переписи 2001 года, плюс 11 млн Урду в 1993 году в Пакистане, пересчитанное с учётом роста населения на 2008 год</ref> <br> Второй язык: 120—225 млн (1999)<ref>говорящие на стандартном хинди и урду в качестве второго языка по данным SIL Ethnologue.</ref>|аштемкс=|кулось=|категория=[[Евразия кельтне]]|классификация=[[Индоевропань кельть|Индоевропань макросемиясь]] :[[Индоиранонь кельть|Индоиранонь семия]] ::[[Индоариянь кельть|Индоариянь тарад]]|Сёрмадомачись=|письмо=[[Деванагари]]|ISO1=|ISO2=|ISO3=}} '''Хи́нди''' ([[Деванагари|дев.]]<nowiki>हिन्दी}}) — индоариянь кель (лия диалектэнь континуум) кона кортамс </nowiki>[[Индия Мастор|Индиянь]] пелевёнксонь ды куншкань буетнесэ<ref>Shapiro (2003), [https://books.google.com/books?id=jPR2OlbTbdkC&pg=PA251&vq=%22not+insignificant+numbers+of+speakers%22&dq=hindi+uttar+pradesh&as_brr=3&sig=u5CAclp7Je0ntylfM04B2YgYboc p. 251]</ref>. Койень хинди сёрмадома — слоговая азбука деванагари. Кортамонь хинди ды [[урду]] — малав вейкеть<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/619612/Urdu-language|title=Urdu language&nbsp;— Britannica Online Encyclopedia|date=|publisher=Britannica.com|accessdate=2011-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509053728/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/619612/Urdu-language|archivedate=2013-05-09|deadlink=yes}}</ref> (см. [[хиндустани]]). == Литература == {{refbegin|2}} ;Работы общего содержания * {{книга|автор=Зограф Г. А.|заглавие=Хиндустани на рубеже XVIII и XIX вв|ссылка=http://iranica.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=301|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Издательство восточной литературы|год=1961|страниц=134|серия=|тираж=}} * {{книга|автор=Катенина Т. Е.|заглавие=Язык хинди|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Издательство восточной литературы|год=1960|страниц=102|серия=Языки зарубежного Востока и Африки|тираж=}} * ''Баранников П. А.'' Проблемы хинди как национального языка. Л., 1972. — 187 с. ;Тоновтыцянь книгат * {{книга|автор=Баранников А. П.|заглавие=Хиндустани (Урду и Хинди)|место=Л.|издательство=Издание Ленинградского Восточного института имени А.С.Енукидзе|год=1934|страниц=}} * {{книга|автор=Ульциферов О. Г.|заглавие=Учебник языка хинди. Первый год обучения|место=М.|издательство=АСТ, Восток-Запад|год=2007|страниц=}} * {{книга|автор=Лазарева Н. Н.|заглавие=Самоучитель языка хинди|издательство=ООО, Восток-Запад|год=2008|страниц=}} ;Грамматикань книгат * {{книга|автор=Гуру К.|заглавие=Грамматика хинди. В двух томах|место=М.|издательство=Издательство иностранной литературы|год=1957|страниц=}} * {{книга|автор=Дымшиц З. М.|заглавие=Грамматика языка хинди. В двух книгах|место=М.|издательство=Наука|год=1986|страниц=}} * {{книга|автор=Захарьин Б. А.|заглавие=Теоретическая грамматика языков хинди и урду. Фонология, морфология глагола, синтаксис главных членов предложения|место=М.|издательство=ЛКИ (УРСС)|год=2008|страниц=}} ;Валкст * {{книга|автор=Бархударов А.С., [[Бескровный, Василий Матвеевич|Бескровный В.М.]], Зограф Г.А., Липеровский В.П.|заглавие=Хинди-русский словарь в двух томах. Около 75000 слов|ответственный=Под ред. В. М. Бескровного|издание=|место=М.|издательство=Советская Энциклопедия|год=1972|страниц=907+912}} * {{книга|автор=Ульциферов О. Г.|заглавие=Современный русско-хинди словарь|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Русский язык - Медиа|год=2004|isbn=5-9576-0105-5|страниц=1170}} * {{книга|автор=Ульциферов О. Г.|заглавие=Современный хинди-русский словарь|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Русский язык - Медиа|год=2009|isbn=978-5-9576-0421-1|страниц=1354}} {{refend}} == Невтевкст == * [http://slovarus.info/hin.php Словарь хинди] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150331233750/http://www.slovarus.info/hin.php |date=2015-03-31 }} * [http://transer.org/index/perevodchik_s_russkogo_na_jazyk_khindi/0-73 Transёr — Онлайн переводчик с русского на хинди и наоборот, виртуальная клавиатура] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150302191011/http://transer.org/index/perevodchik_s_russkogo_na_jazyk_khindi/0-73 |date=2015-03-02 }} * [http://www.hindi-rusi.com Онлайн переводчик Хинди — Русский — Хинди.] * [http://www.hindi-rusi.com Хинди-русский и русско-хинди словарь | हिंदी रूसी और रूसी हिंदी शब्दकोश] * [http://sites.google.com/site/hindispekingtree/Home/ Дерево, говорящее на хинди] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210104064228/http://sites.google.com/site/hindispekingtree/Home/ |date=2021-01-04 }} * [http://czudovo.info/list.php?what=1&ln=hi&in=from_en Англо-хинди-русский словарь] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20120602001533/http://czudovo.info/list.php?what=1&ln=hi&in=from_en |date=2012-06-02 }} * [http://dict.hinkhoj.com/ Удобный англо-хинди словарь с транслитерацией и примерами] * [https://web.archive.org/web/20120220081101/http://www.internetpolyglot.com/lessons-hi-ru Уроки хинди на Интернет Полиглоте] * [http://www.e-novosti.info/blog/13.06.2003/1 Правительство Индии предпринимает усилия по продвижению хинди на роль одного из официальных языков ООН] * [https://www.facebook.com/sanamline2050 Уроки Хинди с Носителем языка (рабочий язык Английский)]. {{Lisj}} [[Категория:Кельть|Х]] [[Категория:Индия Масторонь кельть|Х]] <references /> cjq6riv6g6p7op5rzbtbb35l3ir5xeg Акасусо, Эусебио 0 26440 155139 153562 2026-09-25T23:01:08Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155139 wikitext text/x-wiki {{Пильгеоскасоналксий}} '''Эусе́био Альфре́до Акасу́со Кола́н''' ({{lang-es|Eusebio Alfredo Acasuzo Colán}}; 1952-це иень чадыковонь 8-це чи, Лима, Перу) – перунь пильгеоскань налксиця, ортасо аштиця. 1975-це иестэ Американь Кубкань изниця, косо ульнесь Перу масторонь ортасо аштицянь полавтыцякс, 1979-це иестэ Американь Кубкань бронзань саиця, косо ульнесь 2 налксемасо. 1983-це иестэ Американь Кубкань саиця, косо ульнесь 6 налксемасо, 1983-це иестэ Масторлангонь пильгеоскань Пелькстамосо налксиця, косо ульнесь ортасо аштицянь полавтыцякс. ==Налксемань ки== ===Сборнойсэ налксемат=== Эусебио Акасусо 1975-це иестэ совавтозель Перунь сборнойс Американь Кубкань пильгеоскань пелькстамонтень, ансяк эсь тиринь масторонзо кис васенцеде лиссь налксеме 4 иень ютазь, 1979-це иень медьковонь 25-це чистэ ялгаксчинь налксемасо Колумбиянть каршо. Сестэ изнясь Перу – 2:1. Секе иестэнть Акасусо кармась ортасо прявт аштицякс Американь Кубкасо. Теде икеле Перу ульнесь Кубкань изницякс, секскак те масторонтень меревель ушодомс налксеманть полуфиналсто. Ансяк Чились перунсетненень эзь изняво ды колмоце таркась явозель Бразилиянть марто. Акасусо ульнесь кавонест налксематнесэ ды сырнень медаленть ваксс путсь Американь Кубкань бронзань медаль. 1982-це иестэ Акасусо понгсь Масторлангонь Пильгеоскань Пелькстамос, ансяк кода 7 иеде икеле сон ульнесь ортасо аштицянть полавтыцякс. 1983-це иестэ Акасусо колмоцеде налксесь Американь Кубкасо. Ульнесь 6 налксемасо, нолдась 6 оскат, ды тагояк сайсь бронзань медаль. Сборноенть кис Акасусо меельцеде налксесь Чили каршо Масторлангонь Пильгеоскань Пелькстамонтень стыкень налксемасо 1985-це иень ожоковонь 27-це чистэ. Се налксемасонть перунсетне изнязельть – 2:4. Весемезэ Эусебио Акасусо ютавтсь 30 налксемат, конатнесэ нолдась 34 оскат [1]. ==Изнямот== ===Командасо=== ; {{коцт|Перу}} Перунь Сборнойсэ * Американь Кубкань изниця: 1975 * Американь Кубкань бронзань кавксть казеньсаий: 1975, 1983 ;{{коцт|Перу}} «Унион Уараль» оскакуросо * Перунь чемпион: 1976 * Перунь чемпионатонь сиянь казеньсаий: 1974 ;{{коцт|Перу}} «Университарио» оскакуро * Перунь чемпион: 1982 * Перунь чемпионатонь сиянь кавксть казеньсаий: 1978, 1981 * Перунь чемпионатонь бронзань казеньсаий: 1983 ; {{коцт|Боливия}} «Боливар» оскакуро * Боливиянь чемпион: 1985 ==Кандовкст (ссылкат)== * {{FIFA player|44944}} * [https://web.archive.org/web/20130921082424/http://www.worldfootball.net/player_summary/eusebio-acasuzo/ Профиль игрока на worldfootball.net]{{ref-de}} * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/peru-recintlp.html Статистика матчей за сборную Перу на сайте rsssf.com] * {{nft}} {{Lisj}} 8an9yoeisuuo2pbdcyq4l4gp47plt49 Идиш 0 29922 155158 153727 2026-09-25T23:36:43Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155158 wikitext text/x-wiki {{Кель |чачо = ИЕ |лем = идиш кель |эсьлем = {{lang-yi2|יידיש}}, {{lang-yi2|ייִדיש}} или {{lang-yi2|אידיש}} |ёвтавома = |эсьлемпелень аштемкс = |вети тевкурось = |артовкс = |Келень содыцятнень ламоксчись = |аштемкс = |категория =[[Евразиянь кельтне]] |классификация = |Сёрмадомачись = латиницясь |ISO1 = en |ISO2 = eng |ISO3 = eng }} '''Идиш кель''' (''идиш'' эли ''йидиш'' — ютавтови кода: ''«еврейень»'')  — [[Еврейень кельть|еврейень кель]] [[Германонь кельть|германонь группасто]], [[Ашкеназт|ашкеназонь]] историянь лувов кель, конань эйсэ XX пингень ушоджомсто кортасть малав 11 млн. [[Еврейть|еврейтнеде]] весе мода-масторгсонть. == Литературась == * {{книга|автор=[[Сандлер, Семён Анатольевич|Сандлер С. А.]]|заглавие=Идиш: Учебник для русскоговорящих||место=М.|издательство=РГГУ|год=2001|страниц=528|тираж=4000|isbn=5-7281-0522-X|ref=Сандлер}} * {{книга|автор=Фалькович Э. М.|часть=О языке идиш|заглавие=Русско-еврейский (идиш) словарь: Ок. 40 000 слов / Сост. Р. Я. Лернер, Е. Б. Лойцкер, М. Н. Майданский, М. А. Шапиро. 2-е изд., стереотип|место={{М.}}| издательство=Русский язык|год=1989|страницы=666—714|isbn=5-200-00427-6|ref=Фалькович}} * {{книга|автор = Beider A.|заглавие = Origins of Yiddish Dialects| место = Oxford|издательство = Oxford University Press|год = 2015|страниц = 611|isbn =978-0-19-873931-9|ref=Beider}} * {{книга|автор = Birnbaum S.A.|заглавие = Yiddish: a Survey and a Grammar| место = Manchester|издательство = Manchester University Press|год = 1979|страниц = 400|ref=Birnbaum}} * {{книга|автор=Jacobs N. G.|заглавие=Yiddish: A Linguistic Introduction|место=Cambridge|издательство=[[Cambridge University Press]]|год=2005|isbn=0-521-77215-X|ref=Jacobs}} * {{Книга|автор = Kahn L.|заглавие = Colloquial Yiddish| место = New York|издательство = Routledge|год = 2011|страниц = 320|ref=Kahn}} * {{книга|автор=[[Кац, Хирше-Довид|Katz D.]]|заглавие=Grammar of the Yiddish Language|ссылка=https://archive.org/details/grammarofyiddish0000katz|место=London|издательство=Duckworth|год=1987|страниц=290|тираж=|isbn=0-7156-2162-9|ref=Katz}} * {{Книга|автор = Weinreich M. |заглавие = History of the Yiddish Language |ответственный = |издание = USA |место = |издательство = [[Yale University Press]] |год = 2008 |страниц = |isbn = 9780300108873 |ref=Weinreich}} * {{книга|автор=[[Вайнрайх, Уриэль|Weinreich U.]]|заглавие=College Yiddish: An Introduction to the Yiddish language and to Jewish Life and Culture. 5th rev. ed|место=New York|издательство=YIVO Institute for Jewish Research|год=1971|страниц=399|isbn=0-914512-26-9|ref=Weinreich}} * {{книга|автор = Weinreich U.|заглавие = Modern English-Yiddish, Yiddish-English Dictionary| место = New York|издательство = Schocken Books|год = 1977|страниц = 789|ref=Weinreich}} * ''[[Ниборский, Ицхок|Niborski Y.]]'', ''Noiberg Sh.'' Dictionnaire de mots yiddish d’origine hébraïque et araméenne (en yiddish). Paris, Bibliothèque Medem, 1e édition, 1997; 2e édition 1999; 3e édition revue et augmentée, Paris 2012. * ''Niborski Y.'', ''Vaisbrot B.'' Dictionnaire yiddish-français. Paris, Bibliothèque Medem, 2002; 2e édition 2011. * Comprehensive Yiddish-English Dictionary (ed. by S. Beinfeld and H. Bochner, based upon Niborski Y., Vaisbrot B., Dictionnaire yiddish-français, Bibliothèque Medem). Indiana University Press, 2013. * ''Yofe Y.'', ''Yudel M.'' [https://archive.org/details/nybc201084 Groyser verterbukh fun der yidisher shprakh]. V. 1 — 4, New York. * {{книга|автор = Zucker Sh.|заглавие = Yiddish. An Introduction to the Language, Literature, and Culture, Vol 1| место = New York|издательство = The Workmen’s Circle/Arbeter Ring|год = 1994|страниц = 286|ref=Zucker}} * {{книга|автор = הירשע־דוד קאַץ |заглавие = תקני תקנות, פראַגן פון יידישער סטיליסטיק = [[Кац, Хирше-Довид|Кац Х.-Д.]] Поправки к поправкам: Вопросы стилистика идиша | язык = yi | место = אָקספאָרד |издательство = אָקספאָרדער יידיש |год = 1993 | страниц = 349 |isbn = 9781897744000 |ref=Кац}} * {{ЭЕЭ|11687|Очерк литературы на идиш}} == Невтевкст == * Марина Аграновская [http://www.maranat.de/agr_06_iwr_03.html Идиш, брат немецкого] * Марина Аграновская [http://www.maranat.de/agr_06_iwr_02.html Этот сладкий язык — маме лошн] * [https://web.archive.org/web/20070928063442/http://www.sedmoykanal.com/news.php3?view=print&id=23695 Идиш — главный источник ивритского сленга] === Онлайн таркат=== * [http://jewniverse.ru/biher/Yiddish/ Краткий идиш-русский словарь] Александра Солдатова на сайте [http://jewniverse.ru Jewniwerse] * [https://web.archive.org/web/20130829123959/http://jewishkiev.com.ua/library/199-idish-slovar Идиш-русский словарь] под ред. Д. Тищенко на сайте [http://jewishkiev.com.ua Киев еврейский] * [https://web.archive.org/web/20160307053005/http://newswe.com/index.php?go=pages&id=435&in=view Идиш-русский словарь] Бориса Вайнблата на сайте [http://newswe.com Мы здесь!] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150205231058/http://newswe.com/ |date=2015-02-05 }} * [http://jewniverse.ru/modules.php?name=Sections&op=listarticles&secid=7 Уроки Идиш] Арье Лондон и Йойл Матвеев на сайте [http://jewniverse.ru Jewniwerse] * [http://languages-study.com/lebedikyiddish.html Живой идиш от Шломо Громана] * [http://yiddishdictionaryonline.com/ Английский-идиш-английский словарь онлайн] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20110208041956/http://yiddishdictionaryonline.com/ |date=2011-02-08 }} * [http://www.cs.engr.uky.edu/~raphael/yiddish/harkavy/index.utf8.html Электронная версия словаря Гаркави] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091126003349/http://www.cs.engr.uky.edu/~raphael/yiddish/harkavy/index.utf8.html |date=2009-11-26 }} * [http://jewish-languages.org/yiddish.html Краткое введение в идиш (англ.)] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20091202080537/http://www.jewish-languages.org/yiddish.html |date=2009-12-02 }} * [http://jiddischkurs.org/index2.htm Грамматика идиша (нем.)] * [https://web.archive.org/web/20060415092957/http://tichnut.de/jewish/yiddishdictionary.html Идиш-английский-идиш (скачать)] * [http://ibiblio.org/yiddish/Vort/ Идиш — русско-английско-немецкий краткий словарь] * [http://pass.to/glossary/Default.htm Глоссарий — идишские слова и выражения с переводом на англ. яз.] * [http://www.cs.engr.uky.edu/~raphael/yiddish/makeyiddish.html Проверка правописания в различных стандартах идиша] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20051210020056/http://www.cs.engr.uky.edu/~raphael/yiddish/makeyiddish.html |date=2005-12-10 }} * [http://www.lexilogos.com/keyboard/yiddish.htm Виртуальная идиш клавиатура] === Лия невтевкст=== * [http://narodknigi.ru/journals/104/idish_russkaya_ukrainskaya_belorusskaya_leksikografiya_novyy_etap/ Критическое сопоставление существующих идиш-русский словарей] * Дербаремдикер М. Л. [http://jewukr.org/center/posl.html О чём говорят пословицы на идише] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210924061618/http://www.jewukr.org/center/posl.html |date=2021-09-24 }} * [http://yiddish.haifa.ac.il/index2.htm Журнал Хайфского университета «Ди вельт фун идиш» (Мир идиша)] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210917112441/http://yiddish.haifa.ac.il/index2.htm |date=2021-09-17 }} * [http://yiddish.haifa.ac.il/texts/yehoyesh/welcome.htm Библия (Танах) на идише] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210917112441/http://yiddish.haifa.ac.il/texts/yehoyesh/welcome.htm |date=2021-09-17 }} * [http://shakti.trincoll.edu/~mendele/belleyid.utf-8.htm Классическая беллетристика на идише] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20090326080217/http://shakti.trincoll.edu/~mendele/belleyid.utf-8.htm |date=2009-03-26 }} * [http://shakti.trincoll.edu/~mendele/onktcyid.utf-8.htm Сборники еврейского рассказа ред. Ирвинга Хоу, Элиэзера Гринберга и Фриды Форман] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20090527080054/http://shakti.trincoll.edu/~mendele/onktcyid.utf-8.htm |date=2009-05-27 }} * [http://www.cs.engr.uky.edu/~raphael/yiddish.html ''Ред мит мир идиш'' Ссылки на идише] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20100304170717/http://www.cs.engr.uky.edu/~raphael/yiddish.html |date=2010-03-04 }} * [https://web.archive.org/web/20110916195518/http://govortext.ru/?p=24 Идиш и немецкий язык] * [https://web.archive.org/web/20090413052530/http://yiddish.haifa.ac.il/Stories.html Di Velt fun Yidish: Audio Stories] * {{ЭЕЭ|11686|Язык идиш}} * [http://www.lebed.com/2006/art4698.htm Слишком левый, слишком правый, слишком мертвый идиш] by [[Михаэль Дорфман]] * [https://web.archive.org/web/20010611070623/http://members.tripod.com/Bredstein/avtograf/avtgr_y.htm Сборник автографов еврейских писателей на идише] * [http://www.jiddischfestivalleeuwarden.nl Первый международный фестиваль музыки и культуры идиш.] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210917112441/http://www.jiddischfestivalleeuwarden.nl/ |date=2021-09-17 }} * [http://www.nlr.ru/exib/Yiddish/ Выставка «Идиш в современном мире» в РНБ] * [http://www.magazine.utoronto.ca/feature/u-of-t-yiddish-study-learn-yiddish-toronto/ In Search of Yiddish] * [http://www.jewukr.org/observer/eo2003/page_show_ru.php?id=3178 Израиль, говорящий на идише, Апрель 2010] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20210917112443/http://www.jewukr.org/observer/eo2003/page_show_ru.php?id=3178 |date=2021-09-17 }} «[[Еврейский Обозреватель]]» * [https://web.archive.org/web/20110919040411/http://www.7kanal.com/news.php3?id=282066 Die Welt: идиш переживает сегодня ренессанс] * [http://magazines.russ.ru/ier/2006/22/go11.html Поминальная идишу]. Песня [[Городницкий, Александр Моисеевич|Александра Городницкого]] * [http://www.newswe.com/index.php?go=Pages&in=view&id=2257 З.Вейцман. Кончился идиш?..] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20200812064547/http://www.newswe.com/index.php?go=Pages&in=view&id=2257 |date=2020-08-12 }} {{lisj}} [[Категория:Кельть|И]] 4797vcao41xkpqa1j7cdr01nhj7200z Красновишерской буе 0 30370 155167 153528 2026-09-25T23:54:16Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155167 wikitext text/x-wiki {{Регион}} '''Красновишерской буе''' ({{Lang-ru|Красновишерский райо́н}}) — административной таркань буе [[Пермень край|Пермень крайесэ]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Красновишерск]] веле. == Географиянь аштема тарказо == Буень покшолмазо — 15375,54 вп². == Эрицят == {{население|Красновишерский район}} {{население|Красновишерский район|график}} == Невтевкст == * [https://web.archive.org/web/20220629192730/https://xn----7sbbgmdunexdmxgjg0j.xn--p1ai/ Официальный сайт Крановишерского городского округа] * [https://web.archive.org/web/20090421090654/http://www.admin.permkrai.ru/krai/krasnovishersk/ Красновишерский район на сайте Администрации Пермского края] {{Lisj}} {{Пермень край}} [[Категория:Пермень крайень буетне|К]] ewozqilbt7au9lgetp7fr2wrr0vjoj9 Чайковской буе 0 30391 155189 152782 2026-09-26T01:08:00Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155189 wikitext text/x-wiki {{Регион}} '''Чайковской буе''' ({{Lang-ru|Чайковский райо́н}}) — административной таркань буе [[Пермень край|Пермень крайесэ]], [[Россия|Россиясо]]. Административной куншка таркась — [[Чайковский]] веле. == Географиянь аштема тарказо == Буень покшолмазо — 2155,25 вп². == Эрицят == {{население|Чайковский район}} {{население|Чайковский район|график}} == Невтевкст == * [https://web.archive.org/web/20220811182845/https://www.xn--80aafydcbdb8aegxk8f.xn--p1ai/ Сайт Администрации Чайковского муниципального района ] {{Lisj}} {{Пермень край}} [[Категория:Пермень крайень буетне|Ч]] qhy0j58t1uriezy7xfphcpqm50zefet Мичуринской 0 34060 155171 145865 2026-09-26T00:12:40Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155171 wikitext text/x-wiki {{ЭТ}} '''Мичуринской''' — [[ош]]ось ашти [[Россия Мастор|Россиянь Масторсо]], [[Томбамонь ёнкс|Томбамонь ёнкссо]]. [[Мичуринскоень буе (Томбамонь ёнкс)|Мичуринскоень буень]] куншка таркась. Эрицятне — {{Население|Мичуринск|фс}} лом. ({{Население|Мичуринск|г}}). == Эрицятне == {{Население|Мичуринск}} {{Население|Мичуринск|график}} == Невтевкст == {{внешние ссылки нежелательны}} * [https://web.archive.org/web/20150927014356/http://xn----8sbalgtaqconcpuji4ai0e.xn--p1ai/ Город-наукоград Мичуринск: Официальный сайт администрации муниципального округа — город Мичуринск и Мичуринского городского Совета депутатов] * [http://www.michrn.ru/ Администрация Мичуринского района Тамбовской области] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150731122305/http://www.michrn.ru/ |date=2015-07-31 }} * [http://www.michcult.ru Культура и спорт в Мичуринске] {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20150617231708/http://michcult.ru/ |date=2015-06-17 }} {{lisj}} {{Томбамонь ёнкс}} {{Tambov-obl-geo-stub}} [[Категория:Томбамонь ёнксонь ошт|М]] [[Категория:Мичуринскоень буе]] sbuyf9vhmfy5d1nrrw5rryiyb9a0mdd Богдан Артурович Сергунин 0 39095 155144 154725 2026-09-25T23:17:54Z InternetArchiveBot 10632 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 155144 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; font-size: 90%;" |+ style="font-size: 125%;" | '''Богдан Артурович Сергунин''' |- | colspan="2" style="text-align: center;" | |- ! Чачома чись | 6 ацамков 2005 |- ! Чачома тарка | [[Марий Эл]], Россия |- ! Гражданства | Россиянь |- ! Спорт видэз | ведс вадема (прыжки в воду) |- ! Спортсо званиязо | Россиянь спортсо мастеронь кандидат (КМС) |- ! Клубозо | ДВС-Сура ([[Пенза]]) |} '''Богда́н Арту́рович Сергу́нин''' (чачсь 2005-це иень ацамковонь 6-це чистэ, [[Марий Эл]]) — [[Россия|россиянь]] ведс вадиця (прыгун в воду). Россиянь спортсо мастеронь кандидат (КМС). Пенза ошонь представлениянзо теи. 2025-це иень VI-це летней Спартакиадань финалсо улиця. == Эрямопингезэ == Марий Элсэ чачсь. 10 ие топодинзе мейле семиянзо марто Пензав эрямо тусь. Тесэ ведс вадема спортонзо ушодсь. Пензань «ДВС-Сура» спортивной клубсо топавтни якамотнень-кидематнень. == Спортсо сатувксонзо == * 2025 ие — VI-це летней Спартакиадань финалсо улиця. * «Уралонь Кубок» всероссийской пелькстамосо кавто сиянь медальть саизе, истя жо Россиянь спортсо мастеронь кандидат нормативенть топавтызе. * Б.П. Клинченконь лемсэ всероссийской пелькстамосо 2005 иень чачома спортсменэнь васенце покш группасо налксизе. * 2025 ие — Россиянь юниоронь первенствасо 10-метрань вышкасто вадемасо сырнень медаль саизе. == Региононь кизефкстнэсэ сатувкст == Пенза ёнкссо веензэ-веензэ ды кавтонь вадемасо знярыя кирда призерокс ульнесь: * Пенза ёнксонь первенствасо — 3-метрань трамплинстэ сия (веензэ). * Пенза ёнксонь юниоронь первенствасо — 2-це тарка. * Пенза ёнксонь чемпионатсо — юниортнэнь ютксо сиянь медаль. * 1-метрань трамплинстэ ёнксонь кубоксо — 2-це тарка (2005 и. чачома группа). * КМС-нь «В» группасо — 3-це тарка. * Кавтонь вадемасо (3 м трамплин) Пенза ёнксонь первенствасо сырнень медаль. * Кавтонь вадемасо (3 м трамплин) Алексей Балыкин марто — 2-це тарка. * Кавтонь вадемасо (1 м трамплин) Александр Чернявский марто — 2-це тарка. == Тонавтнема == Пензань кирдемасторонь университетэнь физической культурань, спортэнь ды туризмань факультетсэ тонавтни. == Ссылканзо == * [Итоговый бюллетень финала VI летней Спартакиады молодёжи (юниорской) России 2025 года](https://cdn.s3.fcpsr.ru/fcpsr/Спорт/Спартакиады/Спартакиады%20молодежи%20России/Летние/VI%20летняя%20Спартакиада%20молодежи%20(юниорская)%20России%202025%20года/дОКИ/Итоговый%20бюллетень%20III%20этапа%20(финал)%20VI%20летней%20Спартакиады%20молодежи%20(юниорская)%20России%202025%20года.pdf) * [Мемориал Клинченко Б.П. — всероссийские соревнования](https://web.archive.org/web/20260624030440/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/) * [Кубок Урала — две серебряные медали и КМС](https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai {{Архивировазь|url=https://web.archive.org/web/20260624030440/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/ |date=2026-06-24 }}) * [Итоги первенства Пензенской области по прыжкам в воду (серебро с 3-метрового трамплина)](https://web.archive.org/web/20260624030432/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/news/itogi-pervenstva-penzenskoy-oblasti-po-pryizhkam-v-vodu) * [Первенство Пензенской области среди юниоров (2-е место)](https://web.archive.org/web/20260624030435/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/news/pervenstvo-penzenskoj-oblasti-sredi-yuniorov-po-pryzhkam-v-vodu) * [Чемпионат Пензенской области по прыжкам в воду (серебро)](https://web.archive.org/web/20260624030441/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/news/chempionat-penzenskoj-oblasti-po-pryzhkam-v-vodu) * [Областные соревнования: 2-е место с 1-метрового трамплина (группа 2005 г.р.)](https://penza.bezformata.com/listnews/penze-proshli-oblastnie-sorevnovaniya/82331748/) * [3-е место в группе «В» среди КМС](https://web.archive.org/web/20260624030439/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/news/pryizhki-v-vodu-7) * [Контрольно-переводные соревнования: результат 117,45 баллов](https://web.archive.org/web/20260624030437/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/fayly/proo02201605.pdf) * [Синхронные прыжки: золото Первенства области (3 м трамплин)](https://web.archive.org/web/20260624030432/https://xn----8sbeh6debq.xn--p1ai/news/itogi-pervenstva-penzenskoy-oblasti-po-pryizhkam-v-vodu) * [Синхронные прыжки: 2-е место с Алексеем Балыкиным](https://soyuzmash-58.ru/news/penzenskie-pryguny-v-vodu-gotovy-k-vserossijskim-sorevnovaniyam/) * [Синхронные прыжки: 2-е место с Александром Чернявским](https://russia58.ru/news/570159/#gsc.tab=0) 1duicx6zq204nvsf6oqn7h9js0fp2ti Шаблон:Potd/2026-09-26 0 39294 155136 2026-09-25T16:54:40Z Frhdkazan 4987 Од лопа: "002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg" 155136 wikitext text/x-wiki 002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg b46esy521q1ujreb9pnbp41wcnqvhuo Шаблон:Motd/2026-09-26 0 39295 155137 2026-09-25T16:57:40Z Frhdkazan 4987 Од лопа: "Elan 431.webm" 155137 wikitext text/x-wiki Elan 431.webm 6blvh3yku0z4d7ksga4rcmare6g19mk