ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2773 1032296 1027681 2026-05-19T06:26:57Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032296 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်စု]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃ဝဝဝ-၄ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာ ဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆ဝဝဝ မှ ၈ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။ အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇ဝဝဝ မှ ၈ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ ===မြစ်ချောင်း=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင့်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆ဝဝဝ ကျော် ၇ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁၅ဝဝ ကျော် ၂ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။ မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ ===ရေထွက်=== ၂၀၁၆ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက်ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။ ===အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။ ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ ===တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။ [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ ငွေအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁၅,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။ နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ==ရာသီဥတု== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍၊ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် နှင့် ၈၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀ဝ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘူယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာ ဒေသ များစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။ ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေ သော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီ လအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင်(၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ)အပူဆုံး အချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန် တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော် လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျှမ်းမျှ မိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌(၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံ မြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့် နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင်စိုစွတ် ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။ ===သစ်တော ဝါးတောများ=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တော ဝါး တောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စံနစ်ကြောင့်၎င်း၊ မြို့ရွာ အိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်၎င်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြ ခြင်းကြောင့်၎င်း သစ်တော ဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်း သစ်တောများ၊ ပေ ၄ဝဝဝ မှ ၆ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ် တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက် ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်း ခမ်းနယ်မှ၎င်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှ၎င်း ခုတ်ယူ သော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း များလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိ ရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စံနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်း ပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ် အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မြှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။ ==အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်း သည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၍ ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုး ပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော #[[ဓနု]]၊ # [[အင်းသား]]၊ #[[တောင်ရိုး]]၊ # [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ # [[လရှီ]]၊ # [[မရူ]]၊ # [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]]လူမျိုးစုတို့သည်၎င်း ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော # လီဆူ၊ # လားဟူ၊ # အာခါ (ကော်)၊ #နုံ (ဒရူး) လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် ကချင် သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]] ၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော # ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)၊ #[[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ်]] (တိုင်လေ) #ဒရယ်၊ # [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]] (တိုင်ခွန်) # [[လူးလူမျိုး|လူး]] (တိုင်းလိ)၊ # [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း]] (မြောက်ပိုင်းထိုင်း) # [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း]] (တိုင်းမောဝ်) လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြ သော ပအိုဝ်း (တောင်သူ) လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော # လွယ်လ၊ ဝ၊ # ထနော့၊ # ခမူ၊ #တိုင်းလွိုင်၊ # ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက်ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ # ပလောင်၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !!မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- |ဗမာ အစု | ၄၇,၄၇၄|| ၁၄၃,၉၂၆|| ၁၉၁,၄ဝဝ |- |လိုလိုအစု|| ၉,၅၄၅|| ၇၄,၇၈၁|| ၈၄,၃၂၆ |- |ကချင်အစု|| ၆၃,၆၈၅|| ၆၆၇|| ၆၄,၃၅၂ |- |တိုင် အစု | ၂၈၉,၁၃၂|| ၄ဝ၈,၇ဝ၆|| ၆၉၇,၈၃၈ |- |ပလောင်ဝအစု|| ၁၂၂,၉၃၁|| ၄၇,၈ဝ၆|| ၁၇ဝ,၇၃၇ |- |ကရင်အစု|| ၅၄၄|| ၁၇၇,၉၃၅|| ၁၇၈,၄၇၉ |- |တရုတ်|| ၆ဝ,၂၈၃|| ၃,၉၈၅|| ၆၄,၂၆၈ |- |အိန္ဒိယ|| ၂၁,၂၂၁|| ၁၁,၆၃၈|| ၃၂,၈၅၉ |- |စုစုပေါင်း|| ၆၁၆,၄၅၈|| ၈၇ဝ,၂၃ဝ|| ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် မများပြား လတ္တံသော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာမျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ ==စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည် နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ငါးဒဿမခုနစ် (၅.၇)သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုး ရေးစံနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင် ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင် သွင်းခဲ့ရလေသည်။ ယခင်က အင်းလေး ဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လယ်များ အပျက်အစီးများသဖြင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းသုံးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ၊ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ သိန္နီ၊ လဲချား၊ မောက်မယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်း ချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။ ဒုတိယနည်းသည် တောင်ယာစပါး စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ ထိုနည်းကို ပအိုဝ်း (တောင်သူ)လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ပဒေါင်၊ တောင်ရိုး၊ ဓနု၊ ဓနော့၊ လီဆူ စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တော ဝါးတောများကို ခုတ်ထွင် မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာ ခန်း ခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိ၍ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်လေသည်။ တတိယနည်းသည် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးနည်း ဖြစ်၍တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့်စိုက်ခင်းများကိုတောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ် ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။ အာလူး၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစံနစ်၊ လှေကားထစ် စံနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်မှာ [[လက်ဖက်]]ဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်းနယ်မှ အများဆုံး ထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းကိုင်နယ်၊ မိုင်းရှူး၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီး မန်စံ၊ ပင်လောင်နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ စင်စစ် လက်ဖက်ပင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖြစ်ထွန်းလွယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများသည် များသော အားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်သည် သနပ်ဖက်လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ ရွာငံ၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် [[သနပ်ဖက်]]ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉- ၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တစ်ရပ်မှာ အာလူးစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ အောင်ပန်း၊ သီဂျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အားလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ပေတည်း။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်၍ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အာလူးတန်ချိန် ၁၄,၈၂၈ ထွက်ရှိရာ သင့်ငွေတန်ဖိုးသည် သိန်း ၃ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ မြေပဲစိုက်ပျိုးရေးမှ သိန်းပေါင်း ၅ဝ ကျော် ဝင်ငွေရှိ၍ ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် မြေပဲတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကြက်သွန်ဖြူမှ ဝင်ငွေ ၃၇ သိန်းကျော် ရှိ၍ ဂျုံ၊ ကာဖီစေ့၊ ဗာဂျီးနီးယားဆေးတို့မှလည်း သိန်းနှင့်ချီ၍ ဝင်ငွေရရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ ရပ်စောက်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ [[လိမ္မော်သီး]] အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်သီး အကြီးအကျယ် ထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်း လိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက သီပေါသည် ရပ်စောက်ထက် လိမ္မော်ထွက် ပိုသည်။ ယခု ရှမ်းပြည်နယ်မှထွက်သော လိမ္မော်သည် တန်ချိန် ၉ဝဝဝ ကျော်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် သစ်သော့ခြံများကို တောင်ကြီး၊ [[အောင်ပန်း]]၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ယခုအခါ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့လျက်ရှိပေပြီ။ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျောက် ဘိန်းပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော် လည်း [[ဘိန်း]]သည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ အင်းလေးရှိ [[ကျွန်းမျော]]များတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် သက်သာလွယ်ကူသည် မဟုတ်ပေ။ အင်းသားတို့၏ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းသော ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသေးသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည် အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ အင်းပေါခုံဖြစ်၍ နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြလေသည်။ အထည်ရက်လုပ်သော လုပ်ငန်းများအပြင် လဲချားနယ်မှ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းကိုင်နယ်မှ ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ) လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းတို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ ငွေထည်ပစ္စည်းများကိုလည်း ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်းပင် လုပ်ကိုင်နေကြ၍ အချို့သည် တွင်ကျယ်သင့်သလောက် မတွင်ကျယ်နိုင်ခြေ။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ ==စေတီပုထိုးများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော် ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာ သောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ မွေတော် ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စေတီသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးရှိ [[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီ]]ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော လွယ်ဆိုင်စေတီကို ပလောင်တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ မြေလပ်ပိုင်းတွင် [[ပင်းတယမြို့]]၏ ရွှေဥမင်ဘုရားသည် ကျော်ကြားလှပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မ ဘက်၌ပါ ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ပေသည်။ အချို့နယ်ရှင် စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင် စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက် အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက် ရှိလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပေဒအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရသည်။ ထည့်သွင်း ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့် ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ ဘတ်စကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များတွင် အောက်ပါမြို့များ၌ တစ်ပြိုင်နက်ဈေး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းအခေါ်ဖြင့် ကတ်ဝိန်းဟူ၏။ (၁) ရပ်စောက်၊ (၂) ပင်းတယ၊ (၃) ညောင်ရွှေ၊ (၄) ဟိုပုန်း၊ (၅) မိုးနဲ၊ (၆) လဲချား၊ (၇) မိုင်းကိုင်၊ (၈) မိုင်းယွန်း၊ (၉) ဆီဆိုင် (သထုံ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဈေးများ ပြီးသည့်အခါ (၁) ဟဲဟိုး၊ (၂) တောင်ကြီး၊ (၃) နန်းပန်၊ (၄) နောင်မွန်၊ (၅) လွိုင်လင်၊ (၆) အောင်ပန်း၊ (၇) ဘန်းယဉ်၊ (၈) ကလောမြို့တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ အကြီးဆုံးဈေးများမှာ ပင်းတယနှင့် နန်းပန်တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီးမကျန် ဈေးသို့သွားလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနေ့တွင် အခြားကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ရပ်ရွာကိစ္စ သာမှု နာမှု ကိစ္စများတွေ့ဆုံ တိုင်ပင်သည့် နေရာတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] edb7aqigk2plzqlhgvvt3119uov64jz 1032298 1032296 2026-05-19T06:30:16Z Chenzeyan29 141880 /* ပထဝီဝင် */ ကိုးကားချက်ထည့် 1032298 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်စု]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ==ရာသီဥတု== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍၊ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် နှင့် ၈၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀ဝ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘူယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာ ဒေသ များစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။ ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေ သော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီ လအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင်(၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ)အပူဆုံး အချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန် တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော် လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျှမ်းမျှ မိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌(၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံ မြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့် နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင်စိုစွတ် ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။ ===သစ်တော ဝါးတောများ=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တော ဝါး တောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စံနစ်ကြောင့်၎င်း၊ မြို့ရွာ အိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်၎င်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြ ခြင်းကြောင့်၎င်း သစ်တော ဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်း သစ်တောများ၊ ပေ ၄ဝဝဝ မှ ၆ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ် တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက် ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်း ခမ်းနယ်မှ၎င်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှ၎င်း ခုတ်ယူ သော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း များလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိ ရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စံနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်း ပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ် အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မြှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။ ==အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်း သည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၍ ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုး ပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော #[[ဓနု]]၊ # [[အင်းသား]]၊ #[[တောင်ရိုး]]၊ # [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ # [[လရှီ]]၊ # [[မရူ]]၊ # [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]]လူမျိုးစုတို့သည်၎င်း ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော # လီဆူ၊ # လားဟူ၊ # အာခါ (ကော်)၊ #နုံ (ဒရူး) လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် ကချင် သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]] ၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော # ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)၊ #[[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ်]] (တိုင်လေ) #ဒရယ်၊ # [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]] (တိုင်ခွန်) # [[လူးလူမျိုး|လူး]] (တိုင်းလိ)၊ # [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း]] (မြောက်ပိုင်းထိုင်း) # [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း]] (တိုင်းမောဝ်) လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြ သော ပအိုဝ်း (တောင်သူ) လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော # လွယ်လ၊ ဝ၊ # ထနော့၊ # ခမူ၊ #တိုင်းလွိုင်၊ # ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက်ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ # ပလောင်၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !!မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- |ဗမာ အစု | ၄၇,၄၇၄|| ၁၄၃,၉၂၆|| ၁၉၁,၄ဝဝ |- |လိုလိုအစု|| ၉,၅၄၅|| ၇၄,၇၈၁|| ၈၄,၃၂၆ |- |ကချင်အစု|| ၆၃,၆၈၅|| ၆၆၇|| ၆၄,၃၅၂ |- |တိုင် အစု | ၂၈၉,၁၃၂|| ၄ဝ၈,၇ဝ၆|| ၆၉၇,၈၃၈ |- |ပလောင်ဝအစု|| ၁၂၂,၉၃၁|| ၄၇,၈ဝ၆|| ၁၇ဝ,၇၃၇ |- |ကရင်အစု|| ၅၄၄|| ၁၇၇,၉၃၅|| ၁၇၈,၄၇၉ |- |တရုတ်|| ၆ဝ,၂၈၃|| ၃,၉၈၅|| ၆၄,၂၆၈ |- |အိန္ဒိယ|| ၂၁,၂၂၁|| ၁၁,၆၃၈|| ၃၂,၈၅၉ |- |စုစုပေါင်း|| ၆၁၆,၄၅၈|| ၈၇ဝ,၂၃ဝ|| ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် မများပြား လတ္တံသော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာမျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ ==စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည် နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ငါးဒဿမခုနစ် (၅.၇)သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုး ရေးစံနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင် ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင် သွင်းခဲ့ရလေသည်။ ယခင်က အင်းလေး ဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လယ်များ အပျက်အစီးများသဖြင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းသုံးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ၊ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ သိန္နီ၊ လဲချား၊ မောက်မယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်း ချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။ ဒုတိယနည်းသည် တောင်ယာစပါး စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ ထိုနည်းကို ပအိုဝ်း (တောင်သူ)လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ပဒေါင်၊ တောင်ရိုး၊ ဓနု၊ ဓနော့၊ လီဆူ စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တော ဝါးတောများကို ခုတ်ထွင် မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာ ခန်း ခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိ၍ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်လေသည်။ တတိယနည်းသည် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးနည်း ဖြစ်၍တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့်စိုက်ခင်းများကိုတောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ် ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။ အာလူး၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစံနစ်၊ လှေကားထစ် စံနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်မှာ [[လက်ဖက်]]ဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်းနယ်မှ အများဆုံး ထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းကိုင်နယ်၊ မိုင်းရှူး၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီး မန်စံ၊ ပင်လောင်နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ စင်စစ် လက်ဖက်ပင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖြစ်ထွန်းလွယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများသည် များသော အားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်သည် သနပ်ဖက်လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ ရွာငံ၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် [[သနပ်ဖက်]]ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉- ၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တစ်ရပ်မှာ အာလူးစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ အောင်ပန်း၊ သီဂျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အားလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ပေတည်း။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်၍ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အာလူးတန်ချိန် ၁၄,၈၂၈ ထွက်ရှိရာ သင့်ငွေတန်ဖိုးသည် သိန်း ၃ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ မြေပဲစိုက်ပျိုးရေးမှ သိန်းပေါင်း ၅ဝ ကျော် ဝင်ငွေရှိ၍ ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် မြေပဲတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကြက်သွန်ဖြူမှ ဝင်ငွေ ၃၇ သိန်းကျော် ရှိ၍ ဂျုံ၊ ကာဖီစေ့၊ ဗာဂျီးနီးယားဆေးတို့မှလည်း သိန်းနှင့်ချီ၍ ဝင်ငွေရရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ ရပ်စောက်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ [[လိမ္မော်သီး]] အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်သီး အကြီးအကျယ် ထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်း လိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက သီပေါသည် ရပ်စောက်ထက် လိမ္မော်ထွက် ပိုသည်။ ယခု ရှမ်းပြည်နယ်မှထွက်သော လိမ္မော်သည် တန်ချိန် ၉ဝဝဝ ကျော်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် သစ်သော့ခြံများကို တောင်ကြီး၊ [[အောင်ပန်း]]၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ယခုအခါ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့လျက်ရှိပေပြီ။ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျောက် ဘိန်းပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော် လည်း [[ဘိန်း]]သည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ အင်းလေးရှိ [[ကျွန်းမျော]]များတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် သက်သာလွယ်ကူသည် မဟုတ်ပေ။ အင်းသားတို့၏ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းသော ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသေးသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည် အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ အင်းပေါခုံဖြစ်၍ နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြလေသည်။ အထည်ရက်လုပ်သော လုပ်ငန်းများအပြင် လဲချားနယ်မှ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းကိုင်နယ်မှ ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ) လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းတို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ ငွေထည်ပစ္စည်းများကိုလည်း ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်းပင် လုပ်ကိုင်နေကြ၍ အချို့သည် တွင်ကျယ်သင့်သလောက် မတွင်ကျယ်နိုင်ခြေ။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ ==စေတီပုထိုးများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော် ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာ သောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ မွေတော် ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စေတီသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးရှိ [[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီ]]ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော လွယ်ဆိုင်စေတီကို ပလောင်တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ မြေလပ်ပိုင်းတွင် [[ပင်းတယမြို့]]၏ ရွှေဥမင်ဘုရားသည် ကျော်ကြားလှပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မ ဘက်၌ပါ ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ပေသည်။ အချို့နယ်ရှင် စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင် စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက် အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက် ရှိလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပေဒအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရသည်။ ထည့်သွင်း ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့် ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ ဘတ်စကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များတွင် အောက်ပါမြို့များ၌ တစ်ပြိုင်နက်ဈေး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းအခေါ်ဖြင့် ကတ်ဝိန်းဟူ၏။ (၁) ရပ်စောက်၊ (၂) ပင်းတယ၊ (၃) ညောင်ရွှေ၊ (၄) ဟိုပုန်း၊ (၅) မိုးနဲ၊ (၆) လဲချား၊ (၇) မိုင်းကိုင်၊ (၈) မိုင်းယွန်း၊ (၉) ဆီဆိုင် (သထုံ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဈေးများ ပြီးသည့်အခါ (၁) ဟဲဟိုး၊ (၂) တောင်ကြီး၊ (၃) နန်းပန်၊ (၄) နောင်မွန်၊ (၅) လွိုင်လင်၊ (၆) အောင်ပန်း၊ (၇) ဘန်းယဉ်၊ (၈) ကလောမြို့တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ အကြီးဆုံးဈေးများမှာ ပင်းတယနှင့် နန်းပန်တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီးမကျန် ဈေးသို့သွားလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနေ့တွင် အခြားကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ရပ်ရွာကိစ္စ သာမှု နာမှု ကိစ္စများတွေ့ဆုံ တိုင်ပင်သည့် နေရာတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] ovnxc3s68qmoj85hqurrpib7ezsvuhr 1032299 1032298 2026-05-19T06:32:53Z Chenzeyan29 141880 /* ရာသီဥတု */ ကိုးကားချက်ထည့် 1032299 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်စု]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> ==အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်း သည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၍ ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုး ပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော #[[ဓနု]]၊ # [[အင်းသား]]၊ #[[တောင်ရိုး]]၊ # [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ # [[လရှီ]]၊ # [[မရူ]]၊ # [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]]လူမျိုးစုတို့သည်၎င်း ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော # လီဆူ၊ # လားဟူ၊ # အာခါ (ကော်)၊ #နုံ (ဒရူး) လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် ကချင် သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]] ၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော # ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)၊ #[[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ်]] (တိုင်လေ) #ဒရယ်၊ # [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]] (တိုင်ခွန်) # [[လူးလူမျိုး|လူး]] (တိုင်းလိ)၊ # [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း]] (မြောက်ပိုင်းထိုင်း) # [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း]] (တိုင်းမောဝ်) လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြ သော ပအိုဝ်း (တောင်သူ) လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော # လွယ်လ၊ ဝ၊ # ထနော့၊ # ခမူ၊ #တိုင်းလွိုင်၊ # ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက်ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ # ပလောင်၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !!မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- |ဗမာ အစု | ၄၇,၄၇၄|| ၁၄၃,၉၂၆|| ၁၉၁,၄ဝဝ |- |လိုလိုအစု|| ၉,၅၄၅|| ၇၄,၇၈၁|| ၈၄,၃၂၆ |- |ကချင်အစု|| ၆၃,၆၈၅|| ၆၆၇|| ၆၄,၃၅၂ |- |တိုင် အစု | ၂၈၉,၁၃၂|| ၄ဝ၈,၇ဝ၆|| ၆၉၇,၈၃၈ |- |ပလောင်ဝအစု|| ၁၂၂,၉၃၁|| ၄၇,၈ဝ၆|| ၁၇ဝ,၇၃၇ |- |ကရင်အစု|| ၅၄၄|| ၁၇၇,၉၃၅|| ၁၇၈,၄၇၉ |- |တရုတ်|| ၆ဝ,၂၈၃|| ၃,၉၈၅|| ၆၄,၂၆၈ |- |အိန္ဒိယ|| ၂၁,၂၂၁|| ၁၁,၆၃၈|| ၃၂,၈၅၉ |- |စုစုပေါင်း|| ၆၁၆,၄၅၈|| ၈၇ဝ,၂၃ဝ|| ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် မများပြား လတ္တံသော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာမျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ ==စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည် နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ငါးဒဿမခုနစ် (၅.၇)သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုး ရေးစံနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင် ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင် သွင်းခဲ့ရလေသည်။ ယခင်က အင်းလေး ဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လယ်များ အပျက်အစီးများသဖြင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းသုံးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ၊ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ သိန္နီ၊ လဲချား၊ မောက်မယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်း ချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။ ဒုတိယနည်းသည် တောင်ယာစပါး စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ ထိုနည်းကို ပအိုဝ်း (တောင်သူ)လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ပဒေါင်၊ တောင်ရိုး၊ ဓနု၊ ဓနော့၊ လီဆူ စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တော ဝါးတောများကို ခုတ်ထွင် မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာ ခန်း ခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိ၍ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်လေသည်။ တတိယနည်းသည် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးနည်း ဖြစ်၍တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့်စိုက်ခင်းများကိုတောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ် ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။ အာလူး၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစံနစ်၊ လှေကားထစ် စံနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်မှာ [[လက်ဖက်]]ဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်းနယ်မှ အများဆုံး ထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းကိုင်နယ်၊ မိုင်းရှူး၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီး မန်စံ၊ ပင်လောင်နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ စင်စစ် လက်ဖက်ပင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖြစ်ထွန်းလွယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများသည် များသော အားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်သည် သနပ်ဖက်လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ ရွာငံ၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် [[သနပ်ဖက်]]ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉- ၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တစ်ရပ်မှာ အာလူးစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ အောင်ပန်း၊ သီဂျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အားလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ပေတည်း။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်၍ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အာလူးတန်ချိန် ၁၄,၈၂၈ ထွက်ရှိရာ သင့်ငွေတန်ဖိုးသည် သိန်း ၃ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ မြေပဲစိုက်ပျိုးရေးမှ သိန်းပေါင်း ၅ဝ ကျော် ဝင်ငွေရှိ၍ ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် မြေပဲတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကြက်သွန်ဖြူမှ ဝင်ငွေ ၃၇ သိန်းကျော် ရှိ၍ ဂျုံ၊ ကာဖီစေ့၊ ဗာဂျီးနီးယားဆေးတို့မှလည်း သိန်းနှင့်ချီ၍ ဝင်ငွေရရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ ရပ်စောက်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ [[လိမ္မော်သီး]] အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်သီး အကြီးအကျယ် ထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်း လိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက သီပေါသည် ရပ်စောက်ထက် လိမ္မော်ထွက် ပိုသည်။ ယခု ရှမ်းပြည်နယ်မှထွက်သော လိမ္မော်သည် တန်ချိန် ၉ဝဝဝ ကျော်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် သစ်သော့ခြံများကို တောင်ကြီး၊ [[အောင်ပန်း]]၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ယခုအခါ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့လျက်ရှိပေပြီ။ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျောက် ဘိန်းပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော် လည်း [[ဘိန်း]]သည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ အင်းလေးရှိ [[ကျွန်းမျော]]များတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် သက်သာလွယ်ကူသည် မဟုတ်ပေ။ အင်းသားတို့၏ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းသော ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသေးသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည် အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ အင်းပေါခုံဖြစ်၍ နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြလေသည်။ အထည်ရက်လုပ်သော လုပ်ငန်းများအပြင် လဲချားနယ်မှ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းကိုင်နယ်မှ ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ) လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းတို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ ငွေထည်ပစ္စည်းများကိုလည်း ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်းပင် လုပ်ကိုင်နေကြ၍ အချို့သည် တွင်ကျယ်သင့်သလောက် မတွင်ကျယ်နိုင်ခြေ။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ ==စေတီပုထိုးများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော် ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာ သောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ မွေတော် ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စေတီသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးရှိ [[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီ]]ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော လွယ်ဆိုင်စေတီကို ပလောင်တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ မြေလပ်ပိုင်းတွင် [[ပင်းတယမြို့]]၏ ရွှေဥမင်ဘုရားသည် ကျော်ကြားလှပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မ ဘက်၌ပါ ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ပေသည်။ အချို့နယ်ရှင် စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင် စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက် အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက် ရှိလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပေဒအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရသည်။ ထည့်သွင်း ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့် ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ ဘတ်စကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များတွင် အောက်ပါမြို့များ၌ တစ်ပြိုင်နက်ဈေး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းအခေါ်ဖြင့် ကတ်ဝိန်းဟူ၏။ (၁) ရပ်စောက်၊ (၂) ပင်းတယ၊ (၃) ညောင်ရွှေ၊ (၄) ဟိုပုန်း၊ (၅) မိုးနဲ၊ (၆) လဲချား၊ (၇) မိုင်းကိုင်၊ (၈) မိုင်းယွန်း၊ (၉) ဆီဆိုင် (သထုံ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဈေးများ ပြီးသည့်အခါ (၁) ဟဲဟိုး၊ (၂) တောင်ကြီး၊ (၃) နန်းပန်၊ (၄) နောင်မွန်၊ (၅) လွိုင်လင်၊ (၆) အောင်ပန်း၊ (၇) ဘန်းယဉ်၊ (၈) ကလောမြို့တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ အကြီးဆုံးဈေးများမှာ ပင်းတယနှင့် နန်းပန်တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီးမကျန် ဈေးသို့သွားလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနေ့တွင် အခြားကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ရပ်ရွာကိစ္စ သာမှု နာမှု ကိစ္စများတွေ့ဆုံ တိုင်ပင်သည့် နေရာတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] h2k2sbdjcat94zggpdx75b6crdzrwlw 1032301 1032299 2026-05-19T06:37:11Z Chenzeyan29 141880 /* အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ */ ကိုးကားချက်ထည့် 1032301 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်စု]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ ==စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည် နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ငါးဒဿမခုနစ် (၅.၇)သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုး ရေးစံနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင် ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင် သွင်းခဲ့ရလေသည်။ ယခင်က အင်းလေး ဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လယ်များ အပျက်အစီးများသဖြင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းသုံးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ၊ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ သိန္နီ၊ လဲချား၊ မောက်မယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်း ချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။ ဒုတိယနည်းသည် တောင်ယာစပါး စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ ထိုနည်းကို ပအိုဝ်း (တောင်သူ)လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ပဒေါင်၊ တောင်ရိုး၊ ဓနု၊ ဓနော့၊ လီဆူ စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တော ဝါးတောများကို ခုတ်ထွင် မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာ ခန်း ခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိ၍ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်လေသည်။ တတိယနည်းသည် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးနည်း ဖြစ်၍တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့်စိုက်ခင်းများကိုတောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ် ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။ အာလူး၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစံနစ်၊ လှေကားထစ် စံနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်မှာ [[လက်ဖက်]]ဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်းနယ်မှ အများဆုံး ထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းကိုင်နယ်၊ မိုင်းရှူး၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီး မန်စံ၊ ပင်လောင်နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ စင်စစ် လက်ဖက်ပင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖြစ်ထွန်းလွယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများသည် များသော အားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်သည် သနပ်ဖက်လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ ရွာငံ၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် [[သနပ်ဖက်]]ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉- ၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တစ်ရပ်မှာ အာလူးစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ အောင်ပန်း၊ သီဂျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အားလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ပေတည်း။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်၍ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အာလူးတန်ချိန် ၁၄,၈၂၈ ထွက်ရှိရာ သင့်ငွေတန်ဖိုးသည် သိန်း ၃ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ မြေပဲစိုက်ပျိုးရေးမှ သိန်းပေါင်း ၅ဝ ကျော် ဝင်ငွေရှိ၍ ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် မြေပဲတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကြက်သွန်ဖြူမှ ဝင်ငွေ ၃၇ သိန်းကျော် ရှိ၍ ဂျုံ၊ ကာဖီစေ့၊ ဗာဂျီးနီးယားဆေးတို့မှလည်း သိန်းနှင့်ချီ၍ ဝင်ငွေရရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ ရပ်စောက်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ [[လိမ္မော်သီး]] အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်သီး အကြီးအကျယ် ထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်း လိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက သီပေါသည် ရပ်စောက်ထက် လိမ္မော်ထွက် ပိုသည်။ ယခု ရှမ်းပြည်နယ်မှထွက်သော လိမ္မော်သည် တန်ချိန် ၉ဝဝဝ ကျော်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် သစ်သော့ခြံများကို တောင်ကြီး၊ [[အောင်ပန်း]]၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ယခုအခါ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့လျက်ရှိပေပြီ။ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျောက် ဘိန်းပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော် လည်း [[ဘိန်း]]သည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ အင်းလေးရှိ [[ကျွန်းမျော]]များတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် သက်သာလွယ်ကူသည် မဟုတ်ပေ။ အင်းသားတို့၏ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းသော ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသေးသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည် အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ အင်းပေါခုံဖြစ်၍ နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြလေသည်။ အထည်ရက်လုပ်သော လုပ်ငန်းများအပြင် လဲချားနယ်မှ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းကိုင်နယ်မှ ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ) လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းတို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ ငွေထည်ပစ္စည်းများကိုလည်း ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်းပင် လုပ်ကိုင်နေကြ၍ အချို့သည် တွင်ကျယ်သင့်သလောက် မတွင်ကျယ်နိုင်ခြေ။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ ==စေတီပုထိုးများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော် ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာ သောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ မွေတော် ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စေတီသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးရှိ [[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီ]]ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော လွယ်ဆိုင်စေတီကို ပလောင်တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ မြေလပ်ပိုင်းတွင် [[ပင်းတယမြို့]]၏ ရွှေဥမင်ဘုရားသည် ကျော်ကြားလှပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မ ဘက်၌ပါ ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ပေသည်။ အချို့နယ်ရှင် စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင် စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက် အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက် ရှိလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပေဒအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရသည်။ ထည့်သွင်း ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့် ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ ဘတ်စကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များတွင် အောက်ပါမြို့များ၌ တစ်ပြိုင်နက်ဈေး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းအခေါ်ဖြင့် ကတ်ဝိန်းဟူ၏။ (၁) ရပ်စောက်၊ (၂) ပင်းတယ၊ (၃) ညောင်ရွှေ၊ (၄) ဟိုပုန်း၊ (၅) မိုးနဲ၊ (၆) လဲချား၊ (၇) မိုင်းကိုင်၊ (၈) မိုင်းယွန်း၊ (၉) ဆီဆိုင် (သထုံ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဈေးများ ပြီးသည့်အခါ (၁) ဟဲဟိုး၊ (၂) တောင်ကြီး၊ (၃) နန်းပန်၊ (၄) နောင်မွန်၊ (၅) လွိုင်လင်၊ (၆) အောင်ပန်း၊ (၇) ဘန်းယဉ်၊ (၈) ကလောမြို့တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ အကြီးဆုံးဈေးများမှာ ပင်းတယနှင့် နန်းပန်တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီးမကျန် ဈေးသို့သွားလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနေ့တွင် အခြားကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ရပ်ရွာကိစ္စ သာမှု နာမှု ကိစ္စများတွေ့ဆုံ တိုင်ပင်သည့် နေရာတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] l990m4uwknqpsub1z6oicvbmplglbk8 1032341 1032301 2026-05-19T09:13:58Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032341 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ ==စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည် နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ငါးဒဿမခုနစ် (၅.၇)သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုး ရေးစံနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင် ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင် သွင်းခဲ့ရလေသည်။ ယခင်က အင်းလေး ဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လယ်များ အပျက်အစီးများသဖြင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းသုံးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ၊ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ သိန္နီ၊ လဲချား၊ မောက်မယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်း ချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။ ဒုတိယနည်းသည် တောင်ယာစပါး စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ ထိုနည်းကို ပအိုဝ်း (တောင်သူ)လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ပဒေါင်၊ တောင်ရိုး၊ ဓနု၊ ဓနော့၊ လီဆူ စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တော ဝါးတောများကို ခုတ်ထွင် မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာ ခန်း ခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိ၍ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်လေသည်။ တတိယနည်းသည် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးနည်း ဖြစ်၍တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့်စိုက်ခင်းများကိုတောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ် ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။ အာလူး၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစံနစ်၊ လှေကားထစ် စံနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်မှာ [[လက်ဖက်]]ဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်းနယ်မှ အများဆုံး ထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းကိုင်နယ်၊ မိုင်းရှူး၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီး မန်စံ၊ ပင်လောင်နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ စင်စစ် လက်ဖက်ပင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖြစ်ထွန်းလွယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများသည် များသော အားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်သည် သနပ်ဖက်လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ ရွာငံ၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် [[သနပ်ဖက်]]ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉- ၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တစ်ရပ်မှာ အာလူးစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ အောင်ပန်း၊ သီဂျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အားလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ပေတည်း။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်၍ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အာလူးတန်ချိန် ၁၄,၈၂၈ ထွက်ရှိရာ သင့်ငွေတန်ဖိုးသည် သိန်း ၃ဝ နီးပါး ဖြစ်လေသည်။ မြေပဲစိုက်ပျိုးရေးမှ သိန်းပေါင်း ၅ဝ ကျော် ဝင်ငွေရှိ၍ ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် မြေပဲတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကြက်သွန်ဖြူမှ ဝင်ငွေ ၃၇ သိန်းကျော် ရှိ၍ ဂျုံ၊ ကာဖီစေ့၊ ဗာဂျီးနီးယားဆေးတို့မှလည်း သိန်းနှင့်ချီ၍ ဝင်ငွေရရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ ရပ်စောက်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ [[လိမ္မော်သီး]] အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်သီး အကြီးအကျယ် ထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်း လိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက သီပေါသည် ရပ်စောက်ထက် လိမ္မော်ထွက် ပိုသည်။ ယခု ရှမ်းပြည်နယ်မှထွက်သော လိမ္မော်သည် တန်ချိန် ၉ဝဝဝ ကျော်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် သစ်သော့ခြံများကို တောင်ကြီး၊ [[အောင်ပန်း]]၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ယခုအခါ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့လျက်ရှိပေပြီ။ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျောက် ဘိန်းပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော် လည်း [[ဘိန်း]]သည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိလေသည်။ အင်းလေးရှိ [[ကျွန်းမျော]]များတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် သက်သာလွယ်ကူသည် မဟုတ်ပေ။ အင်းသားတို့၏ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းသော ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသေးသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည် အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ အင်းပေါခုံဖြစ်၍ နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြလေသည်။ အထည်ရက်လုပ်သော လုပ်ငန်းများအပြင် လဲချားနယ်မှ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းကိုင်နယ်မှ ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ) လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းတို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ ငွေထည်ပစ္စည်းများကိုလည်း ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်းပင် လုပ်ကိုင်နေကြ၍ အချို့သည် တွင်ကျယ်သင့်သလောက် မတွင်ကျယ်နိုင်ခြေ။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ ==စေတီပုထိုးများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော် ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာ သောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ မွေတော် ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စေတီသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးရှိ [[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီ]]ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော လွယ်ဆိုင်စေတီကို ပလောင်တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ မြေလပ်ပိုင်းတွင် [[ပင်းတယမြို့]]၏ ရွှေဥမင်ဘုရားသည် ကျော်ကြားလှပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မ ဘက်၌ပါ ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ပေသည်။ အချို့နယ်ရှင် စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင် စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက် အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက် ရှိလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပေဒအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရသည်။ ထည့်သွင်း ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့် ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ ဘတ်စကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များတွင် အောက်ပါမြို့များ၌ တစ်ပြိုင်နက်ဈေး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းအခေါ်ဖြင့် ကတ်ဝိန်းဟူ၏။ (၁) ရပ်စောက်၊ (၂) ပင်းတယ၊ (၃) ညောင်ရွှေ၊ (၄) ဟိုပုန်း၊ (၅) မိုးနဲ၊ (၆) လဲချား၊ (၇) မိုင်းကိုင်၊ (၈) မိုင်းယွန်း၊ (၉) ဆီဆိုင် (သထုံ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဈေးများ ပြီးသည့်အခါ (၁) ဟဲဟိုး၊ (၂) တောင်ကြီး၊ (၃) နန်းပန်၊ (၄) နောင်မွန်၊ (၅) လွိုင်လင်၊ (၆) အောင်ပန်း၊ (၇) ဘန်းယဉ်၊ (၈) ကလောမြို့တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ အကြီးဆုံးဈေးများမှာ ပင်းတယနှင့် နန်းပန်တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီးမကျန် ဈေးသို့သွားလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနေ့တွင် အခြားကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ရပ်ရွာကိစ္စ သာမှု နာမှု ကိစ္စများတွေ့ဆုံ တိုင်ပင်သည့် နေရာတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] 55vo7k6h0o0gag2g5iv08buujpm221r 1032342 1032341 2026-05-19T09:17:09Z Chenzeyan29 141880 /* စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ */ ကိုးကားထည့် 1032342 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ ==စေတီပုထိုးများ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော် ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာ သောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ မွေတော် ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စေတီသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးရှိ [[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီ]]ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော လွယ်ဆိုင်စေတီကို ပလောင်တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ မြေလပ်ပိုင်းတွင် [[ပင်းတယမြို့]]၏ ရွှေဥမင်ဘုရားသည် ကျော်ကြားလှပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မ ဘက်၌ပါ ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ပေသည်။ အချို့နယ်ရှင် စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင် စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက် အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက် ရှိလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပေဒအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရသည်။ ထည့်သွင်း ခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့် ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ ဘတ်စကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များတွင် အောက်ပါမြို့များ၌ တစ်ပြိုင်နက်ဈေး ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းအခေါ်ဖြင့် ကတ်ဝိန်းဟူ၏။ (၁) ရပ်စောက်၊ (၂) ပင်းတယ၊ (၃) ညောင်ရွှေ၊ (၄) ဟိုပုန်း၊ (၅) မိုးနဲ၊ (၆) လဲချား၊ (၇) မိုင်းကိုင်၊ (၈) မိုင်းယွန်း၊ (၉) ဆီဆိုင် (သထုံ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဈေးများ ပြီးသည့်အခါ (၁) ဟဲဟိုး၊ (၂) တောင်ကြီး၊ (၃) နန်းပန်၊ (၄) နောင်မွန်၊ (၅) လွိုင်လင်၊ (၆) အောင်ပန်း၊ (၇) ဘန်းယဉ်၊ (၈) ကလောမြို့တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ အကြီးဆုံးဈေးများမှာ ပင်းတယနှင့် နန်းပန်တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီးမကျန် ဈေးသို့သွားလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနေ့တွင် အခြားကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ရပ်ရွာကိစ္စ သာမှု နာမှု ကိစ္စများတွေ့ဆုံ တိုင်ပင်သည့် နေရာတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] 8v8yrmo9rfsu35ehzgka0xqb4b3y2kl 1032343 1032342 2026-05-19T09:21:35Z Chenzeyan29 141880 /* စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု */ 1032343 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] 3b1dir8am5n90hghmb379zyrw2u6knb 1032344 1032343 2026-05-19T09:23:42Z Chenzeyan29 141880 /* စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု */ 1032344 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] [[File:Kakku Paya 32.jpg|thumb|မွေတေဋ်ကက္ကူ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] 3wsvkt13nvyi93798ncqeay6h80hhfq 1032345 1032344 2026-05-19T09:24:09Z Chenzeyan29 141880 /* စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု */ 1032345 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] [[File:Kakku Paya 32.jpg|thumb|မွေတော်ကက္ကူ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] o2v8jlqg72vbce5rykz5fspx9shuw38 1032346 1032345 2026-05-19T09:25:29Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1032346 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] [[File:Kakku Paya 32.jpg|thumb|မွေတော်ကက္ကူ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ==မြန်မာ-တရုတ်-နယ်နိမိတ်အပြောင်းအလဲ== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်လောက်အောင် နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ်ရှိခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရ ပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုရသည်။ မိုင်းမောကြီး တြိဂံဒေသအတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍ သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များအား ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ ပန်းဟုံးနှင့် ပန်းလောင်းဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရ သို့ လွှဲအပ်ရလေသည်။ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ မြန်မာ အစိုးရက ရရှိလိုက်သော မိုင်းမောတြိဂံဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၈၅ စတုရန်းမိုင်၊ ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွဲအပ်လိုက်ရသော ပန်းဟုံး၊ ပန်လောင်း ဒေသမျာ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၇၃ စတုရန်းမိုင် စသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ် ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ် နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်လျက် ရှိပေသည်။ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသောဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေလိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့်ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ထူထောင်ပေး ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။ ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] kmejb7t0r280mkiqnuq49ok25qif141 1032347 1032346 2026-05-19T09:27:20Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် အပြောင်းအလဲ */ 1032347 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] [[File:Kakku Paya 32.jpg|thumb|မွေတော်ကက္ကူ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ == မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် အပြောင်းအလဲ == ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော '''"မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်စာချုပ်"''' အရ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ် ရှိခဲ့လေသည်။<ref name="boundary-treaty">{{cite book |title=မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သမိုင်းမှတ်တမ်း |publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၁}}</ref> မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ နမ့်ခမ်းမြို့အနီးရှိ '''မိုင်းမောတြိဂံဒေသ (နမ့်ဝမ်သတ်မှတ်ပိုင်နက်နယ်မြေ)''' အတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များ၏ ဆက်သွယ်ရေးကို ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ '''ပန်ဟုံး (Panhung)''' နှင့် '''ပန်လောင်း (Panlaung)''' ဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရသို့ ပြန်လည်လွှဲအပ်ခဲ့ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၁}}</ref> === နယ်မြေအလဲအလှယ် ပြုလုပ်ခြင်း === နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ - * မြန်မာအစိုးရက အပြီးအပိုင် ရရှိလိုက်သော '''မိုင်းမောတြိဂံဒေသ''' ၏ အကျယ်အဝန်းသည် '''၈၅ စတုရန်းမိုင်''' (၂၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ * ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသော ဝနယ်အတွင်းရှိ '''ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသ''' များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် '''၇၃ စတုရန်းမိုင်''' (၁၈၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။<ref name="boundary-treaty"/> ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ်ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားများနှင့် ဝအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်အလိုက် ခွဲဝေအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ === ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများအား နေရာချထားပေးခြင်း === တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသော ဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေထိုင်လိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး ဘေးကင်းရာဒေသများ၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ပြန်လည်ထူထောင်ပေးခဲ့ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စနစ်တကျ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] ox58dyspukbhujjazs6mu03dl8y1r7j 1032348 1032347 2026-05-19T09:28:26Z Chenzeyan29 141880 /* အုပ်ချုပ်ရေး */ 1032348 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ တရုတ်၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊[[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] [[File:Kakku Paya 32.jpg|thumb|မွေတော်ကက္ကူ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ == မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် အပြောင်းအလဲ == ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော '''"မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်စာချုပ်"''' အရ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ် ရှိခဲ့လေသည်။<ref name="boundary-treaty">{{cite book |title=မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သမိုင်းမှတ်တမ်း |publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၁}}</ref> မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ နမ့်ခမ်းမြို့အနီးရှိ '''မိုင်းမောတြိဂံဒေသ (နမ့်ဝမ်သတ်မှတ်ပိုင်နက်နယ်မြေ)''' အတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များ၏ ဆက်သွယ်ရေးကို ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ '''ပန်ဟုံး (Panhung)''' နှင့် '''ပန်လောင်း (Panlaung)''' ဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရသို့ ပြန်လည်လွှဲအပ်ခဲ့ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၁}}</ref> === နယ်မြေအလဲအလှယ် ပြုလုပ်ခြင်း === နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ - * မြန်မာအစိုးရက အပြီးအပိုင် ရရှိလိုက်သော '''မိုင်းမောတြိဂံဒေသ''' ၏ အကျယ်အဝန်းသည် '''၈၅ စတုရန်းမိုင်''' (၂၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ * ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသော ဝနယ်အတွင်းရှိ '''ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသ''' များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် '''၇၃ စတုရန်းမိုင်''' (၁၈၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။<ref name="boundary-treaty"/> ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ်ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားများနှင့် ဝအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်အလိုက် ခွဲဝေအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ === ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများအား နေရာချထားပေးခြင်း === တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသော ဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေထိုင်လိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး ဘေးကင်းရာဒေသများ၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ပြန်လည်ထူထောင်ပေးခဲ့ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စနစ်တကျ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] ec0u7nn5j1c7rjpfs2q5gpn9an7ab0s 1032349 1032348 2026-05-19T09:33:40Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032349 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှမ်းပြည်နယ် | official_name = Shan State | native_name = {{nobold|{{shn|မိူင်းတႆး}}}} | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Shan State.svg | flag_size = 150px | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Shan State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = အရှေ့အလယ်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[တောင်ကြီးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ​ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​ဦး​အောင်​ဇော်​အေး | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 155801.3 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၅,၈၂၄,၄၃၂ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.shanstate.gov.mm}} | footnotes = | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ့်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၇၆.၇%၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၁၀.၈%၊ Animism ၆.၆%၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၀%၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၁.၀၁%၊ ဘာသာမဲ့ ၃.၄%၊ နှင့် အခြား ၁.၅% }} '''ရှမ်းပြည်နယ်''' ({{lang-shn|မိူင်းတႆး}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံး(ဧရိယာအကျယ်ဆုံး) ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်များအား လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာသောအခါ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၅ အရ အဆိုပါ နယ်များတွင် "ဝ"နယ်များကို ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်းခြားခဲ့သော နယ်များကို ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်လည်း ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာယာလှပသောပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရှမ်းပြည်နယ်သည် ၆၀,၁၅၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုအနက် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည်။<ref name="area">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ် အပိုင်း။</ref> အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဟူ၍ ခွဲခြားပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ <ref>မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ တည်နေရာနှင့် နယ်နိမိတ်များ - အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်။</ref> မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ မှ ၂၂ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၆မိနစ် မှ ၉၈ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်မ၏အရှေ့ဘက်၌ရှိသော ထိုပြည်နယ်သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပဉ္စဂံပုံ ရှိလေရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပြည်မ၏ လွင်ပြင်ဒေသများကို ပဉ္စဂံ၏ အခြေပြုထားကာ အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ် (လာအိုနိုင်ငံ) ပေါ်တွင် ပဉ္စဂံ၏ ထိပ်ဖျားကျရောက်နေလေသည်။ <ref>မြန်မာ့မြေပုံနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ (၁၉၉၈)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ် (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ)၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အနောက် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ်နှင့် ၂၄ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် နှင့် ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၉ မိနစ်တို့၏ အကြား၌ တည်ရှိလေသည်။ <ref>General Administration Department (GAD) - Shan State Profile (2024).</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။<ref>စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး စာရင်းဇယားများ။</ref> == ပထဝီဝင် == === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်း တောစခန်း၊ တောင်စခန်းတို့ဖြင့် သာတောင့်သာယာ ရှိပေသည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရိုး တစ်ခုဆီမှ အရှေ့ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ရှမ်းရိုးမတောင်ဟု အများခေါ်ဆိုကြသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့ တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသော်လည်း စင်စစ် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၀-၃၉၅}}</ref> ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ပြီးလျှင် နေရာဒေသများစွာတို့၌ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းအိထိုးနေဘိသကဲ့သို့ နိမ့်တုံမြင့်တုံ ဖြစ်နေလေသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ကုန်းမြေမြင့်သည် အနောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် လားရှိုး၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေမြင့်မျက်နှာပြင်သည် သိန္နီနယ်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်မှ စ၍ မန္တလေးခရိုင် အထက်နားရှိ တောင်ကုန်းဒေသသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်သွားသော်လည်း မိုးနဲနယ်နှင့် မောက်မယ်နယ်စပ်သို့ အရောက်တွင်မူ ကျဉ်းမြောင်းသွားလေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈,၇၇၇ မြင့်သော [[လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်]]ဖြစ်သည်။<ref name="shan-geography">{{cite book |last=Stewart |first=J. A. |title=Geography of the Shan States |date=1920 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇,၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇,ဝဝဝ မှ ၈,ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ [[ကလောမြို့]]အနီးရှိ [[ဆင်တောင်]]နှင့် [[မြင်းမထိတောင်]]တို့သည် ပေ ၅,ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။ === မြစ်ချောင်း === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြစ်ချောင်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရသဖြင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းမတ်စောက်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းတို့အကြား၌ တောင်နှာမောင်းတို့သည် မြစ်ချောင်းများ ဆုံးသည့် တိုင်အောင် တည်ရှိကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[သံလွင်မြစ်]]သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်အထက်ပိုင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်၍ ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော် ၇,ဝဝဝ နီးပါးမြင့်သော တောင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ် ကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်နေလေရာ မြေပြန့် မြေကျယ်များစွာ မရှိချေ။ ထိုကြောင့် ထိုအပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ခြေလည်း နည်းပါးလေသည်။ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလာသောအခါ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများသည် နီးကပ်စွာ ထပ်ဆင့်ခြင်းမရှိဘဲ နီးတစ်လှည့် ဝေးတစ်ခါရှိနေကြလေရာ တောင်တန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် မြေပြန့်မြေကျယ်များကို တွေ့ရသည်။ ထိုမြေပြန့်မြေကျယ်များတွင် မြို့ရွာများကို တည်ထားကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သော နမ့်တင်(နမ့်တိန်း)၊ နမ့်မ၊ နမ့်ဆင် စသည်တို့လည်းကောင်း၊ လက်ယာဘက်ကမ်းမှ စီးဝင်သောနမ့်နင်း၊ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်တန်စသည်တို့လည်းကောင်း ဖြစ်ကြလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြစ်ကြီးတစ်မြစ်သည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်နိမိတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့်မျှသာ ထိုမြစ်ကြီးသည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်လေသည်။ နမ္မတူ၊ မြစ်ငယ်၊ ဒုဋ္ဌဝတီဟူသော သုံးမည်ရ [[နမ္မတူမြစ်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်တစ်သွယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှသာ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း မဖော်ပြဘဲ မနေအပ်သော မြစ်တစ်သွယ်မှာ နမ့်မင်းဟုလည်း ခေါ်သော [[ရွှေလီမြစ်]]ပေတည်း။ ထိုမြစ်၏ မြစ်ဖျား လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းမောဒေသမှ စ၍ ရှမ်းပြည်ထောင် အများ ပေါ်ပေါက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။<ref name="shan-history">{{cite book |last=ဆိုင်းဆိုင်း |title=မိူင်းမၢဝ်းလႄႈပၼ်ႇစဝ်း |date=၂၀၀၅ |publisher=သီပေါစာပေ |location=သီပေါ}}</ref> ဖော်ပြခဲ့သော မြစ်များအပြင် ရှမ်းပြည်နယ်အလယ်ပိုင်း မြေလပ်ဒေသ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ရပ်စောက်နယ်၊ ဘော်နယ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ပြည်မရှိ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]မှ တစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[ဇော်ဂျီမြစ်]]၊ ဟိုပုန်းမြို့နယ် နမ့်ခုတ်မြို့ငယ်လေး၏အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံသော နမ့်တမ်ဖတ်ချောင်း၊ မြေလပ်ဒေသတစ်ဝိုက် စီးဆင်းကာ [[အင်းလေး]]ထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်၍ တောင်ဘက်မှတစ်ဖန် ပြန်ထွက်ပြီးလျှင် [[ကယားပြည်နယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သော [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]၊ လဲချားနယ်တောင်ကုန်းများ၌ မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်ဘက်ကယား ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြီးနောက် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ [[နမ့်ပွန်ချောင်း]] စသည်တို့လည်း ရှိပေသေးသည်။ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြစ်ရိုးချောင်းရိုး မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင် မြို့ရွာများကို များသောအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့က တည်ထောင်ထားကြရာ မြောက်ပိုင်း နမ္မတူမြစ်ရိုး မြေပြန့်တွင် သိန္နီနယ်၊ သီပေါနယ်တို့ကို တွေ့ရသည်။ [[ရပ်စောက်]]၊ [[ရေဦး]]၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ပွေးလှမြို့|ပွေးလှ]]နယ်တို့သည် ဇော်ဂျီမြစ်ရိုး မြေပြန့်တစ်လျှောက် တည်ထားသော မြို့ရွာများဖြစ်ကြသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းရိုးမြေပြန့်တွင် မိုင်းပွန်နယ်ကိုလည်းကောင်း နမ့်တမ်ဘက်ချောင်းရိုး မြေပြန့်တွင် ဟိုပုန်း၊ [[နမ့်ခုတ်]] [[ဘန်းယဉ်]]၊ [[ဆီဆိုင်]](သထုံ) နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရလေသည်။ မြစ်ချောင်းများသည် တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းကြသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းများအနှံ့အပြား ရှိသည်။ သီပေါနှင့် လာရှိုးအကြားရှိ [[မန့်ဆမ်ရေတံခွန်|မန့်ဆမ်ရေတံခွန်ကြီး]]သည် အမြင့်ပေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ၂,ဝဝဝ ခန့်မှ တောင်ခါးပန်းအဆင့်ဆင့်ကို စီးဆင်းလာခဲ့ရာ ကြည့်၍ မငြီးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးမှ ရေအားကို အသုံးပြု၍ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်၏ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြားရေတံခွန်များလည်း အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့မှ ရေအားကိုလည်း အသုံးချနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရက လေ့လာ စမ်းသပ်စေခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း ဓာတ်အားပေးရေးအတွက် အလားအလာရှိသော ရေတံခွန်တို့မှာ မိုင်းပွန်မြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်သုံးခု၊ ရပ်စောက်မြို့မှ ၁ဝ မိုင်ခန့်ကွာ အင်းတော်သွားလမ်းရှိ ဇော်ဂျီရေတံခွန်(မိုးဟင်းရေတံခွန်)၊ ညောင်ရွှေမြို့အနီးရှိ ရေတံခွန်ငယ်နှစ်ခုနှင့် လဲချားနယ်မှ နမ့်တွပ်ရေတံခွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျိုင်းတောင်း စီရင်စုအတွင်းရှိ နမ့်တိန်းရေတံခွန်မှ ရေအားကို ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြလေသည်။<ref name="hydropower">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်း |publisher=လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၁၂}}</ref> မြစ်ချောင်း ရေတံခွန်များအပြင် အင်းအိုင်များလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့အနက် ညောင်ရွှေနယ်ရှိ အင်းလေးသည် အကြီးဆုံး အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ === ရေထွက် === ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ် (အထူးဒေသများမပါ) တွင် ရေထွက်ပေါင်း '''၃,၇၀၀ ကျော်''' ရှိသည်။<ref name="gad-water">{{cite report |title=ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ ရေထွက်စမ်းများ စာရင်းကောက်ယူမှုအစီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၆}}</ref> ထို့ပြင် ဆိုင်ရာမြို့နယ်လူထုအတွက် ဆယ့်နှစ်ရာသီ မပြတ်သုံးစွဲရန် ရေရနိုင်သော ရေထွက်ခေါ် စမ်းရေပေါက်များလည်း ရှိသေးသည်။ ဟိုပုန်းရေထွက်၊ ဘော်ဆိုင်းရေထွက်၊ ရပ်စောက်ရေထွက် (ဗထူးစမ်း)၊ ကရင်မရေထွက် (တောင်ကြီး)တို့သည် လူသိ များသော စမ်းရေပေါက်များပေတည်း။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အောက်ခံကျောက်မြေသည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်များဖြစ်လေရာ ရွာချသော မိုးရေသည် မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။ ထိုစိမ့်ဝင်သွားသော ရေများသည် အချို့နေရာများတွင် စမ်းရေပေါက်များဖြစ်ကာ မြေပြင်သို့ ပြန်ထွက်လာကြရာ ယင်းတို့ကို ရေ ထွက်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်ချောင်းနှင့်လည်း မနီး၊ ရေထွက်များလည်း မရှိသော ဒေသများလည်း ရှိသေးရာ ထိုဒေသများတွင် ရေရှားပါးသဖြင့် မြေတွင်း သယံဇာတ ပစ္စည်းများဖြင့် ပေါများသည့်တိုင်အောင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲခြင်းများ ရှိလေသည်။ ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။<ref name="geology-shan">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |date=1934 |publisher=Macmillan and Co. |location=London}}</ref> === အောက်ခံမြေနှင့် ကျောက်အမျိုးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်၏ [[ဘူမိဗေဒ]]ကို သေချာစွာ စေ့ငုလေ့လာ၍ သုတေသန မပြုရသေးချေ။ အောက်ခံကျောက်မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို ချုံ၍ဆိုရလျှင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေ အောက်ခံဖြစ်သည်။ သို့သော် အာစီယန်ခေတ် (ရှေးအကျဆုံးခေတ်) ကျောက်များ၊ ပထမကပ်ကျောက်များ၊ ဒုတိယ ကပ်ကျောက်များနှင့် တတိယကပ် ကျောက်များ စသော ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ ကျောက်များကိုလည်း ကြိုကြား ကြိုကြား တွေ့ရပေသည်။<ref name="geology-shan"/> ဘူမိဗေဒ ထုံးကျောက်ခေတ်ကာလက ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာပြည်မနည်းတူ ပင်လယ်ရေတိမ်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့ရာ မြစ်များမှ သဲများ၊ ပင်လယ်ပိုးကောင်သေများ၊ ရေညှိရေမှော်ပုပ်များ စသည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာပြီးလျှင် ပင်လယ်အောက် မြေသားသည် တဖြည်းဖြည်း ပို့တက်လာသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ထုံးကျောက်မြေများအကြား၌ ညှပ်လျက်တွေ့ကြရသည်။ ထုံးကျောက်ခေတ် ကုန်ဆုံးလုနီးကာလ၊ သို့မဟုတ် တတိယကပ် အစလောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပေါ်ယံ မြေလွှာပုံပြောင်းစေသော မြေလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့်ဆက်လျက်တောင်ဘက်သို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းအထိ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် မြေကြောများပြတ်၍ အချို့နေရာများတွင် အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အံလွှဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ သီပေါနယ် ဂုတ်ထိပ်ချိုင့်ဝှမ်းမှသည် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့နှင့်အနောက် ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ထူးခြားပေါ်လွင်သော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ညောင်ရွှေနှင့် ရွှေညောင်မြောက်ဘက်မှ အင်းလေး တောင်ဘက်အထိလည်း ကြီးမား၍ တောင်နှင့်မြောက်ရှည်လျားသော မြေလွှာကျွံချိုင့်ဝှမ်းကြီး တစ်ခုရှိလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးမှ သက်ရင့်ကျောက်များကို ရှမ်းပြည်နယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ကြရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးကုတ်နယ် ပတ္တမြားမြေ၏ လိပ်သည်းကျောက်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဝေဘူကျောက်မြေမျိုးကိုတွေ့ကြရသည်။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့လာခဲ့သော် ကမ်ဗရီယမ်ခေတ် ကျောက်မျိုးဖြစ်သော သလင်းကျောက်၊ သင်ပုန်းကျောက် စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်မှ ကျောက်မြေများသည် ထုံးကျောက်များတွင် သဲကျောက်နီများ ညှပ်လျက်ပါသောမြေမျိုးဖြစ်လေသည်။ လားရှိုးမှ မြောက်ဘက်ငါးမိုင်ကွာသော နမ့်ယော်မြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နမ့်မမြစ်ဝှမ်းတွင်လည်းကောင်း ကျောက်မီးသွေးကြောများ ပါရှိသော တတိယကျောက်ခေတ်မှ မြေစေးနှင့် သံကျောက်များကို တွေ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ဆိုင်ယင်နိုက်နှင့် [[နှမ်းဖတ် ကျောက်|နှမ်းဖတ်ကျောက်]]မျိုးတို့ ပါဝင်သော [[လိပ်သည်းကျောက်]]မြေမျိုးသည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက် နှုတ်ခမ်းသားအစွန်းများအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်နေကြသည်။ သီပေါနှင့် လားရှိုးအကြား၌ တွေ့ရသော ဒုတိယကျောက်ခေတ်၏ ခရမ်းပြာသဲကျောက် တို့သည် [[ထုံးကျောက်]]များအကြား၌ ညပ်လျက်ရှိသည်။ ထုံးကျောက်တောင်တန်းများအကြား၌ သက်တမ်းမရင့်သေးသော စရစ်ဖြုန်း သဲကျောက်နှင့် နုံးမြေများသည် အလျားလိုက် အမြှောင်းလိုက် ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ ယင်းတို့မှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌လည်း များသောအားဖြင့် ထုံးကျောက်မြေများသာလျှင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများ၌ တတိယကပ်ကျောက်များ ချထားစုပုံ၍ ယင်းတို့အတွင်း၌ ကျောက်မီးသွေးနုများလည်းရှိရာ ထိုချိုင့်ဝှမ်း မြစ်ဝှမ်းချောင်း ဝှမ်းတို့၌ နုံးမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိလေသည်။ === တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ === [[နမ္မတူ သတ္တုတွင်း]]မှ [[ဘော်]]၊ [[ခဲ]]၊ [[ရွှေ]] နှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုအနည်းငယ်တို့ထွက်ရှိသည်။ [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]မှ ကျောက်မီးသွေးများထုတ်လုပ်ပြီး တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို လောင်စာကုန်ကြမ်း ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။ အထူးထင်ရှားသည့် မြန်မာ့[[ပတ္တမြား]]၊ [[နီလာ]]နှင့် [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]များကို မိုင်းရှူး နှင့် နမ့်ယားဆိမ့် ဒေသများမှ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="mining">{{cite report |title=မြန်မာ့သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်မှုသမိုင်း |publisher=သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန |year=၂၀၀၃}}</ref> [[ဘူမိဗေဒ]]အရဆိုလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် သက်ရင့်ကျောက်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် [[ရေနံ]]မှတပါး သတ္တု မျိုးစုံကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းရှိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်းလီမီတက်၏ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသာလျှင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက် နေသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည်။ အခြားသတ္တုလုပ်ငန်းများကို တိုင်းရင်း သားများက တတ်အားသမျှ Ngweအင်အား လူအင်အားတို့ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်နေကြခြင်း ဖြစ်၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်ထွက် သတ္တုများမှာ ခဲတန်ချိန် ၃၁,၆ဝဝ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁၆,၅၂၉,ဝဝဝ)၊ သွပ်တန်ချိန် ၁၇,၇၄၃ (တန်ဖိုးငွေကျပ် ၁,၁၁ canvas,ဝဝဝ)၊ ကြေးနီတန်ချိန် ၅ဝ ခန့် (တန်ဖိုး ငွေကျပ် ၃၆၆,ဝဝဝ)၊ ခနောက်စိမ်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၂ဝ၉ တန် (တန်ဖိုးငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ)၊ သံရိုင်းတန်ချိန် ၁၅,၆၇ဝ (တန်ဖိုးကျပ် ငွေ ၈၆၂,ဝဝဝ)၊ ငွေသတ္တု ၂,ဝ၄၁,၃၉၅ အောင်စ (တန်ဖိုးငွေ ကျပ် ၈,၂၈၉,ဝဝဝ) တို့အပြင် အခြားထွက်ရှိသော သတ္တုများမှာ တန်ချိန် ၄၁ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> နမ္မတူသတ္တုတွင်း၊ သို့မဟုတ် ဘော်တွင်းသည် ခဲ၊ သွပ်၊ ဘော် အများဆုံးထွက်သော ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းပေတည်း။ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမှလွဲလျှင် ဘော်ဆိုင်းသတ္တုတွင်းသည် အကျိုးအခံစားရဆုံးဟု ဆိုကြ သည်။ ဘော်ဆိုင်းသတ္တုကြောကြီးသည် မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျား၍ ဟဲဟိုးတောင်ဘက် မဲနယ်တောင်မှ ရပ်စောက်နယ် အထိ ရောက်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုသတ္တုကြော၏ အနောက်စူးစူး ကလောနှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အစပ်ရှိ မင်း ပလောင် တောင်တန်း၌လည်း ခဲအမြောက်အမြား ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ပင်းတယနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြင်ကြာဒိုးနယ်ရှိ တောင်မင်းကြီး၌လည်း ခဲများ တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သွပ်ထွက်စံချိန်တွင် ဘော်တွင်းကို ချိုးနိုင်မည့် သွပ်သတ္တု တွင်းသည် [[မိုင်းပွန်မြို့]]၏ တောင်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်တွင် ရှိသော လုံချိန်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းရေတံခွန်နှင့်လည်း မဝေးလှသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မဖြစ်သေးပေ။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုများကို ရှမ်းပြည်နယ် နေရာအနှံ့ အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ဈေးကောင်းမရ၍ လုပ်ကိုင်သူ နည်းသည်။ ရွှေအနည်းငယ် ရောနှောပါသော [[ကြေးနီ]]တူးဖော်ခြင်းကို ဟဲဟိုးနယ်အတွင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သို့သော် ရေအခက်အခဲရှိ၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မလုပ်နိုင်ကြချေ။ စံကားနှင့် လင်းခေးစီရင်စုတို့၌လည်း ကြေးနီများ တွေ့ရှိရသည်ဟု သိရလေသည်။ ဝင်ငွေဖြောင့်သော သတ္တုတစ်မျိုးသည် မန်းဂနီးဖြစ်၍ ဟိုပုန်းနယ်၌ တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘော်တွင်းနှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်များအပြင် ဝနယ်အချို့ဒေသများ၌လည်း ငွေသတ္တုကို တူးဖော်ရရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို လားရှိုး၊ သီပေါ၊ တောင်ကြီးနယ်များအနီး၌ တွေ့ရသော်လည်း အမျိုးအစား မကောင်းချေ။ သာစည် ကလော မီးရထားလမ်းအနီး မင်းပလောင်တောင်တန်းမှ တွေ့ရှိရသော ကျောက်မီးသွေးသည် အမျိုးအစားမညံ့လှသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးက မောက်မယ်နယ်မှ အလွန်ကောင်းသော သံများ တူးဖော်ရရှိ၍ မောက်မယ်နယ်ထွက် ဓားများသည် ကျော်ကြားလှသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် ကျိုင်းခမ်းစီရင်စုတို့မှလည်းကောင်း၊ ဝနယ်များမှလည်းကောင်း သံထွက်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ မကြာသေးမီက (၁၉၆၃ ခုနှစ်) တောင်ကြီးမြို့အနီး ပင်းပက်တွင် သံတန်ချိန် ၆၃ သန်းခန့် ထွက်နိုင်မည့် သံတွင်းတစ်တွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလည်း မခက်ခဲသဖြင့် အလားအလာရှိသော သံရိုင်းတွင်းပေတည်း။<ref name="pinpet">{{cite news |title=ပင်းပက်သံရိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စက်မှုကဏ္ဍ |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ မလေ့လာ မတူးဖော်ရသေးသော သတ္တုရိုင်းအမျိုးမျိုးကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည်။ မိုးဥတုတွင် မိုးရေချိန်များလေ့လည်းရှိသည်။ အပူချိန်မှာ အအေးဆုံးလများဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၈၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ကြားတွင်သာရှိသည်။ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၀၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကပ္ပလီပင်လယ်မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ တစ်ခါတရံဝင်ရောက်လာတတ်သည့် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ၊ လေကြောင်းများကြောင့် လည်းကောင်း မိုးများသည့် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀ လက်မ ဝန်းကျင်ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="dmh-report">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုနှင့် မိုးလေဝသစံချိန်စံညွှန်းများ |publisher=မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |year=၂၀၀၅}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုသပ္ပါယ အေးချမ်းမျှတသည်။ နေရာဒေသများစွာတို့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကဲ့သို့ ဥရောပတိုက် ရေမြေအနေအထား ရာသီဥတုမျိုးဆန်ဆန် ရှိလေသည်။ သို့သော် ယခုအခါ တောရိပ်တောင်ရိပ်နည်းပါးလာ၍ အပူရှိန် အနည်းငယ်တက်လာသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၅-၃၉၈}}</ref> ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ ရာသီဥတုအေးမြ၍ ထင်းရှူးပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာနေသော်လည်း ယင်းတို့နှင့် နီးကပ်ပါလျက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ရှိကြသော ညောင်ရွှေ၊ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မောက်မယ်စသော ဒေသများတွင် ရာသီဥတု ပူအိုက်ကာ မန်ကျည်းပင်၊ အုန်းပင်၊ သရက်ပင်တို့ ဖြစ်ထွန်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် သီပေါနယ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် အပူချိန်အများဆုံးတက်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်း နေ့အခါ ဖာရင်ဟိုက် ၉၆ ဒီဂရီထက်ပင် ကျော်လွန်သော်လည်း ညဉ့်ဘက်တွင် ၆၅ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းသွားတတ်ပြန်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နေထွက်ပြီး၍ နာရီအနည်းငယ်ကြာသည့် တိုင်အောင် မြူများ ဆိုင်းနေတတ်သည်။ လားရှိုးမြို့တွင် (၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) အပူဆုံးအချိန် ဧပြီလ၌ မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၉၁ ဒီဂရီ ရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၅၉.၉ ဒီဂရီရှိလေသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် (၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၈၄.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် မဇ္ဈိမ အပူချိန် ၅၈.၂ ဒီဂရီ ရှိလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့တွင် (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တိုင်းထွာချက်အရ) ဧပြီလတွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၉၂.၅ ဒီဂရီရှိ၍ ဇန်နဝါရီလ အအေးဆုံးအချိန်တွင် မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၂.၆ ဒီဂရီရှိကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ကား အအေးဓာတ် ပိုမိုလွန်ကဲလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုးသည်းထန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း မိုးသည် တစိမ့်စိမ့်စွေ၍ ရွာနေတတ်လေသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၅၇.ဝ၅ လက်မ၊ ကျိုင်းတုံမြို့၌ (၁၉၅ဝ-၆ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း) ၄၆.ဝ၅ လက်မ၊ လားရှိုးမြို့၌ (၁၈၉၆-၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း) ၆၁.၈၆ ဖြစ်ရာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ချုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် လက်မ ၇ဝ မှ ၉ဝ အတွင်းသာရှိသည်။ ယင်းသို့မိုးရေချိန်သည် မများလှသော်လည်း တောရိပ်တောင်ရိပ်ရှိသဖြင့် မိုးရာသီအခါတွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းပြီးလျှင် အေးစိမ့်နေတတ်လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === သစ်တော ဝါးတောများ === ရာသီဥတု အေးချမ်းစိုစွတ်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်း၊ စိမ့်စမ်းများပြားသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ရှေးအခါက သစ်တောဝါးတောကြီးများ ညို့မှိုင်းထူထပ်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တောင်ယာ ခုတ်ထွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် စနစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအိမ်ခြေ တိုးချဲ့လာကြသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း သစ်တောများကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်ထွင်ကြခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း သစ်တောဝါးတောများ ယခုအခါ နည်းပါးနေချေပြီ။ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ အင်၊ ပျဉ်းမ စသော အပူပိုင်းသစ်တောများ၊ ပေ ၄,ဝဝဝ မှ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော အမြင့်ပိုင်းတွင် ဝါးတောများ၊ ထင်းရှုးတောများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်ရင်းပေါက်သော အပင်များကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့သော နေရာများ၌ မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့ရလေသည်။<ref name="forestry-history">{{cite book |title=မြန်မာ့သစ်တောသမိုင်းနှင့် သစ်တောရေးရာမူဝါဒများ |publisher=သစ်တောဦးစီးဌာန |date=၁၉၉၂}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောခရိုင်များကို မိုးမိတ်သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း သစ်တောခရိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၇,၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၁၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄၇၁ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ ကြိုးဝိုင်းပြင်၌ သစ်တောများ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စုစုပေါင်း ၁၅,၉၆၈ စတုရန်းမိုင်ရှိလေရာ မိုးမိတ်နယ်၌ ၁,၅၆၃ စတုရန်းမိုင်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၄,၃၉၆ စတုရန်းမိုင်၊ တောင်ပိုင်း၌ ၁ဝ,ဝ၁၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်တောဌာန အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော သစ်တောများသည်မူ စုစုပေါင်း ၄၁,၆၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> |ရှမ်းပြည်နယ်၌ အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း စသည့် သစ်တောများ မများလှချေ။ ထင်းရှူးပင်နှင့် အခြား သစ်ရိုင်းများက ပို၍ များပြားသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများသည် ထင်းရှူးသားကို အသုံးများကြသည်။ ကြီးကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးများ ရှိသည့်ဒေသများမှာ မိုးမိတ်၊ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်၊ မိုးနဲ၊ ကျိုင်းတောင်းအကြားရှိ ကျွန်းတောကြီးများသည် အပင်များ နုသေးသော်လည်း မိုင်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသဖြင့် အနာဂတ်ကာလအတွက် အဖိုးတန်သစ်တောကြီးပေတည်း။ မိုင်းကိုင်နယ်ရှိ တုံလောဒေသတွင်လည်း ကျွန်းနှင့် အခြား သစ်ရိုင်းတောများကို တွေ့ရလေသည်။ ကျွန်းစသော သစ်များကို ခုတ်ယူပြီးနောက် သံလွင်မြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည့် သစ်မျှောချောင်းများအားဖြင့် မော်လမြိုင် ဆိပ်ကမ်းအရောက် မျှောချရသည်။ သာမိုင်းခမ်းနယ်မှလည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်မရှိ ကြိုးဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော ကလောအနောက်ဘက်ရှိ မကွေးကြိုးဝိုင်းမှလည်းကောင်း ခုတ်ယူသော သစ်များကိုမူ မီးရထားဖြင့် ပြည်မသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သစ်တောများမှ သစ်စေး၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ စသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရရှိသည်။ ထင်းရှူးသားမှ စက္ကူထုတ်လုပ်၍ ဖြစ်မဖြစ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ရာ ကုန်ထုတ်စက္ကူညိုများ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ပြင် ထီးရှူးဆီကို စနစ်တကျ ထုတ်ယူရန်လည်း စမ်းသပ်လေ့လာလျက် ရှိသည်။ စမ်းသပ်မှုများ အောင်မြင်ပါက သစ်တောထွက်ပစ္စည်း အမျိုးအမည် တိုးလာဖွယ်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သစ်တောဌာန၏ ဝင်ငွေသည် ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ကျပ် ၃,၂၉၃,၅၉၃ ဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တိုးလာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပေသည်။<ref name="forest-income">{{cite report |title=၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်သစ်တောဌာန နှစ်ချုပ်စီရင်ခံစာ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ သစ်တောရေးရာဌာန |year=၁၉၆၁}}</ref> == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == တောတောင် လျှိုမြောင် စိမ့်စမ်းတို့ဖြင့် သာမောဖွယ် ကောင်းလှသော ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အကျယ်ဝန်းဆုံး ပြည်နယ်ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆၁,၁၂၃ စတုရန်းမိုင် (၁၅၅,၈၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈-၄၀၂}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၂,၄၉၇,ဝဝဝ ယောက်မျှသာ ဖြစ်ရာ စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်း လူ ၄၈ ယောက်နှုန်းမျှသာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူနေအိမ်မြေ ကျဲလှပေသည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်များအရ ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ၅,၈၂၄,၄၃၂ ဦးအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂ |pages=၁၆}}</ref> ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လူဦးရေ နည်းပါးလှသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသား တောင်ပေါ်သား လူမျိုးစုအစုံအလင်ဆုံး တွေ့ရပေသည်။ လူမျိုးပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ လူမျိုးစုံ ဟင်းလေးအိုးဒေသဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ တွေ့ရှိရသော လူမျိုးစုများကို မူလဆင်းသက် ဆက်နွယ်လာသော လူမျိုးကြီးများနှင့် ယင်းတို့မှ ခွဲထွက်လာသော လူမျိုးအုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြရမည်ဆိုသော်- ၁။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်]]၊ ဗမာအုပ်စုဝင် ဖြစ်ကြသော * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ * [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ * [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ * [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]]၊ * [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ လိုလိုအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (ကော်)]]၊ * [[နုံလူမျိုး|နုံ (ဒရူး)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကချင်အုပ်စုဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] သို့မဟုတ် ဂျိန်းဖော့ တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်အနွယ်]]၊ တိုင်အုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်လုံ)]]၊ * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ် (တိုင်လေ)]]၊ * ဒရယ်၊ * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ (တိုင်ခွန်)]]၊ * [[လူးလူမျိုး|လူး (တိုင်းလိ)]]၊ * [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (မြောက်ပိုင်းထိုင်း)]]၊ * [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း (တိုင်းမောဝ်)]] လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၅။ တိဗက်-ဗမာအနွယ်၊ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးစုသည်လည်းကောင်း၊ ၆။ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အနွယ်]]၊ တရုတ်အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]နှင့် ယူနန်လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၇။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]၊ ပလောင်-ဝအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသော * လွယ်လ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ * [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]]၊ * [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]]၊ * တိုင်းလွိုင်၊ * ယင်းနက်၊ ယင်းကျား၊ ယင်းဆက် ဟူသော ယင်းသုံးမျိုး၊ * [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး လူမျိုးစုတို့သည်လည်းကောင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြပေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတို့၏ အုပ်စုအလိုက် လူဦးရေနှင့် နေထိုင်ရာဒေသတို့မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="census-1931">{{cite book |title=Census of India, 1931 |volume=XI: Burma |publisher=Government Printing |location=Rangoon |date=1933}}</ref> {| class="wikitable" |- ! လူမျိုးအစု !! မြောက်ပိုင်း !! တောင်ပိုင်း !! နှစ်ရပ်ပေါင်း |- | ဗမာအစု || ၄၇,၄၇၄ || ၁၄၃,၉၂၆ || ၁၉၁,၄ဝဝ |- | လိုလိုအစု || ၉,၅၄၅ || ၇၄,၇၈၁ || ၈၄,၃၂၆ |- | ကချင်အစု || ၆၃,၆၈၅ || ၆၆၇ || ၆၄,၃၅၂ |- | တိုင်အစု || ၂၈၉,၁၃၂ || ၄ဝ၈,၇ဝ၆ || ၆၉၇,၈၃၈ |- | ပလောင်ဝအစု || ၁၂၂,၉၃၁ || ၄၇,၈ဝ၆ || ၁၇ဝ,၇၃၇ |- | ကရင်အစု || ၅၄၄ || ၁၇၇,၉၃၅ || ၁၇၈,၄၇၉ |- | တရုတ် || ၆ဝ,၂၈၃ || ၃,၉၈၅ || ၆၄,၂၆၈ |- | အိန္ဒိယ || ၂၁,၂၂၁ || ၁၁,၆၃၈ || ၃၂,၈၅၉ |- | စုစုပေါင်း || ၆၁၆,၄၅၈ || ၈၇ဝ,၂၃ဝ || ၁,၄၈၆,၆၈၈ |} အထက်ဖော်ပြရာတို့အပြင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားလှတ္တံ့မဟုတ်သော လူမျိုးစုငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ အချို့မှာ မျိုးပျောက်လုမတတ်ပင် ရှိနေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြရ၍ အင်းလေးဒေသမှ အင်းသားလူမျိုးများကလွဲလျှင် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့သည် များသောအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသော လူမျိုးတို့ကို မြို့များ၌သာ အနှံ့အပြား တွေ့ရလေသည်။ == စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားလုပ်ငန်းများ == ရှမ်းပြည်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧရိယာ ၅.၇ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ဧက နှစ်သန်းခန့်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကျန်ဧက သုံးသန်းခွဲကျော်သည် ကောလျက်ရှိသည်။ လူဦးရေကျဲသော ဒေသများဖြစ်သောကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကြောင့်တစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့သည် စက်ယန္တရားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန် စီမံကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၂-၄၀၅}}</ref> ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ရှမ်းပြည်နယ်မှပင် ပြည်မသို့ ဆန်တင်ပို့နိုင်လောက်အောင် ဆန်စပါး ပိုပိုလျှံလျှံထွက်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် ပြည်မမှပင် ရှမ်းပြည်သို့ ဆန်တင်သွင်းခဲ့ရဖူးလေသည်။ ယခင်က အင်းလေးဒေသသည် ဆန်စပါးအထွက် များခဲ့သော်လည်း လယ်များပျက်စီးမှုကြောင့် စပါးထွက် ယုတ်လျော့ခဲ့ဖူးသည်။ === စပါးစိုက်ပျိုးနည်း သုံးမျိုး === ရှမ်းပြည်နယ်တွင် စပါးကို နည်းစနစ် သုံးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြေနိမ့်ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြရာ ကန်သင်းဖို့၍ လယ်ကွက်အတွင်း ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]နယ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်း မြေနိမ့်ဒေသများ၌ ထိုနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုဒေသများမှ စပါးအထွက်များ၍ လူနေအိမ်ခြေလည်း များပြားလေသည်။စိုက်ပျိုးမည့် တောင်ကုန်းဆင်ခြေလျှောရှိ သစ်တောဝါးတောများကို ခုတ်ထွင်မီးရှို့၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းကို [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] လူမျိုးများနှင့် အခြားယင်းနက်၊ လွယ်လ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ ပလေး၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ပဒေါင်]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ဓနော့]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] စသော တောင်ပေါ်သားတို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပထမသုံးနှစ်တွင် စပါးအထွက်ကောင်းသော်လည်း နောင်အခါ မြေဩဇာခန်းခြောက်လာသဖြင့် နေရာပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြန်သည်။ ကောနေသော မြေဧကများတွင် ထိုကဲ့သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော တောင်ယာများလည်း ပါဝင်သည်။တောင်ပေါ်သားတို့ အသုံးပြုသည့် နည်းတစ်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းအတွက် တောင်ပေါ်မှ စီးကျလာသော ချောင်းရေကို အမှီပြုရသည်။ လယ်ကွက်နှင့် စိုက်ခင်းများကို တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှော၌ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် တောင်ပေါ်ချောင်းမှ ရေကို အဆင့်ဆင့် ရေသွယ်ယူကြရသည်။ ထိုစိုက်ပျိုးနည်းဖြင့် အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် သီးထပ်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ [[အာလူး]]၊ ပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း တောင်ယာစနစ်၊ လှေကားထစ်စနစ်မျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ === အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ === ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကြီးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနယ်များမှ အများဆုံးထွက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]နယ်၊ [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူး]]၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ [[ပင်လောင်းမြို့|ပင်လောင်း]]နှင့် ဘော်ဆိုင်းနယ်တို့မှလည်း ထွက်သည်။ တောင်ပိုင်းနယ်တွင် လက်ဖက်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် များသောအားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လက်ဖက်အစိုအခြောက် အချိုအခါးမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေဝင်ငွေသည် သိန်း ၂ဝဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပင်လုံအနောက်ဘက် တောင်တန်း၊ မိုင်းကိုင်၊ လဲချား၊ [[ရွာငံမြို့|ရွာငံ]]၊ ရေဦး၊ ပင်လောင်းနယ်များနှင့် မဲနယ်တောင်တန်းတို့တွင် သနပ်ဖက်ခြံများ ရှိသည်။ ၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း သနပ်ဖက်လုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ခန့်မှန်းခြေ ဝင်ငွေသည် သိန်း ၁၄ဝ နီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ရှမ်းပြည်နယ်၏ ကျော်ကြားသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ ပွေးလှ၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ တီကျစ် စသည့် ဒေသများတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သော အာလူး ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ထွက်ရှိသည်။[[မြေပဲ]]၊ [[ကြက်သွန်ဖြူ]]၊ [[ဂျုံ]]၊ [[ကော်ဖီ|ကာဖီစေ့]]နှင့် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးတို့မှလည်း အများအပြား ဝင်ငွေရရှိသည်။ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]နယ်နှင့် တောင်ပိုင်းမှ [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်တို့မှ အများအပြားထွက်သည်။ ရပ်စောက်နယ်ထွက် လိမ္မော်ကို ပြည်မ၌ အောင်ပန်းလိမ္မော်ဟု ခေါ်ကြသည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ အောင်ပန်း၊ ရပ်စောက် စသော နယ်များတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ပြည်မသို့ အများအပြား တင်ပို့ရသည်။သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်ခြားဒေသတစ်လျှောက် [[ဘိန်း]]ပင်များကို ရှေးယခင်က အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘိန်းသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာရိတ္တနှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု ပပျောက်စေရန်နှင့် အစားထိုးသီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11"/>အင်းလေးရှိ ကျွန်းမျောများတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အလွန်အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းမျောများပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အင်းသားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့် လုံ့လဝီရိယတို့ကြောင့် ဖြစ်ထွန်းခြင်းပင်တည်း။ === အခြားစီးပွားရေးနှင့် လက်မှုလုပ်ငန်းများ === စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားစီးပွားရေးနှင့် မိရိုးဖလာလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားသည်။ အင်းလေးဒေသမှ ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ပိုးထည်အများဆုံးလုပ်ကိုင်သော ရွာမှာ [[အင်းပေါခုံရွာ|အင်းပေါခုံ]]ဖြစ်ပြီး နန်းပန်၊ သာလေးရွာများသည် ဒုတိယအများဆုံး လုပ်ကိုင်သည်။ ဟဲလုံး၊ ရွာကန့်လန့်၊ ပြားပင်၊ ကျွန်းကြီးရွာများတွင် ဖျင်ဖြူ၊ ဖျင်နီများ ရက်လုပ်ကြသည်။ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။လဲချားနယ်မှ [[ယွန်းထည်]]လုပ်ငန်းသည် ရှမ်းရိုးရာအတိုင်း ထင်ရှားသည်။မိုင်းကိုင်နယ်မှ ထွက်ရှိသော [[မိုင်းကိုင်စက္ကူ|ရှမ်းစက္ကူ (မိုင်းကိုင်စက္ကူ)]] လုပ်ငန်းနှင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများမှာ ယနေ့တိုင် နာမည်ကျော်သည်။မိုင်းနောင်နယ်ထွက် ဝါးရက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများနှင့် ရှမ်းရိုးရာ [[ငွေထည်]]ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ခရီးလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် မြို့ကြီးများအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူ သကဲ့သို့ အတန်ငယ်ခက်ခဲသည့် အစွန်အဖျားဒေသများလည်းရှိသည်။ လေကြောင်းဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်အကွာရှိ [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသရှိ [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရထားဖြင့် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြစ်ချောင်းများ ပေါများသော်လည်း ရေစီးမြန်ခြင်း၊ ရေတံခွန်များ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေလမ်းခရီးကို အသုံးနည်းသည်။ အင်းလေးတွင်မူ လှေများ၊ စက်တပ်လှေများဖြင့် တစ်နေရာမှတစ်နေရာ၊ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာကူးသန်းကြသည်။ အင်းလေးမှ အင်းသားတို့ ခြေဖြင့် လှေလှော်နည်းသည် ကမ္ဘာကျော် ဓလေ့ဆန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တောင်ကတုံးများ၊ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်များ တောင်ကြားလွင်ပြင်များသည် မြေမျက်နှာပြင်ကို နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်စေလျက် ကျယ်လွင့်များပြားစွာ ရှိသဖြင့် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများကို ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးကို အသုံးများကြလေသည်။ ပြည်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားပြည်နယ်များ နှင့်လည်းကောင်း လေကြောင်းမှ လွဲလျှင် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ကြရလေသည်။ မီးရထားလမ်းရှည်ကြီးများသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် တစ်လမ်း အသီးသီးရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းလမ်းဖြစ်သော မန္တလေး-လားရှိုး (၁၇၁ မိုင်) လမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းလမ်း ဖြစ်သော သာစည်-ရွှေညောင် (၉၈ မိုင်) မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း များသောအားဖြင့် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး - လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ကို ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သာစည် -ရွှေညောင် မီးရထားလမ်းကိုမူ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ သာစည်-ကလောလမ်းကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကလော-ဟဲဟိုးလမ်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဟဲဟိုး- ရွှေညောင်လမ်းကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ အသီးအသီး ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ မန္တလေး-လားရှိုးလမ်းသည် နမ့်ယော်တွင် နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့ လမ်းခွဲရှိသည်။ ထိုလမ်းခွဲကို ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း လီမီတက်က ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် လမ်းကျဉ်းလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မီးရထားလမ်းများကို တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှိုကို ကျော်လွှား၍လည်းကောင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းကောင်း၊ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်၍လည်းကောင်း၊ လျှိုမြောင်များကို ဖြတ်သန်း၍လည်းကောင်း ခဲရာခဲဆစ် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ်ရာ သွားလာကြရသည်။ သို့သော် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှ တောစခန်း၊ တောင်စခန်း ရှုခင်း ရှုကွက်များကလည်း သာယာရှုမောဖွယ် ရာ ဖြစ်၍ နှစ်သိမ့်ကြည်နူးမှုကိုလည်း ခံစားကြရပေသည်။ မန္တလေး-လားရှိုးရထားလမ်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]သည် လှပထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော် တံတားပေတည်း။ မီးရထားလမ်းများဖြင့် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မထားပေ။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ အဆက် အသွယ်ရှိပေသည်။ မော်တော်ကားလမ်း အများအပြားရှိရာ အချို့နေရာများတွင် ထိုလမ်းတို့သည် မီးရထားလမ်းနည်းတူ တောင်ခါးပန်းများကို ရစ်ပတ်ကွေ့ဝိုက်လျက် ဖောက်လုပ်ထား လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမှသည် မြန်မာ- တရုတ်နယ်ခြား မြို့ကလေးဖြစ်သော ကြူကုတ်အရောက် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ ထိုလမ်းသည် ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လာရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မိုင်းယုတို့ကို ဖြတ်သန်းသွား၍ မန္တလေးမှ မိုင်းယုအထိ ၂၇၇ မိုင် ရှိလေသည်။ မိုင်းယုမှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မူဆယ် သို့လည်းကောင်း၊ မူဆယ်မှတစ်ဖန် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်းရှိ နမ်းခမ်းမြို့သို့လည်ကောင်း လမ်းခွဲရှိသည်။ နမ်းခမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ပူတာအိုအထိ သွားနိုင်လေသည်။ မန္တလေးမှ တရုတ်နယ်စပ်အရောက် ထိုမော်တော်ကားလမ်း တစ်လျှောက်တွင် လမ်းခွဲများရှိသေးရာ ကျောက်မဲမှ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား သို့လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ်မှတစ်ဆင့် သပိတ်ကျင်းသို့လည်းကောင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သီပေါမှ နမ့်ဆန်သို့၎င်း၊ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်း သို့လည်းကောင်း၊ လားရှိုးမှ နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းခွဲများ ရှိပေသေးသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် သာစည်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိပ်သို့အရောက် ၄၈၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော မော်တော် ကားလမ်းရှည်ကြီးဖြင့် တောက်လျှောက်သွားနိုင်သည်။ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့များမှာ ကလော၊ တောင်ကြီး၊ဟိုပုံး/ လွိုင်လင်၊ ကွန်ဟိန်း၊ တာကော်၊ ကျိုင်းတုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ တာကော်တွင် သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော ပေ ၇၈ဝ ရှိ တာကော် ယာယီတံတားကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့် လှစ်ခဲ့၏။ ထိုမော်တော်ကားလမ်း ရှည်ကြီးမှလည်း လမ်းခွဲများရှိလေရာ ကလောမှ ခြောက်မိုင်ဝေးသော အောင်ပန်းတွင် ပင်းတယ (၂၄ မိုင်) သို့ လမ်းခွဲရှိသေးသည်၊ ပင်းတယမှ တစ်ဖန် ၃၂ မိုင် ဝေးကွာသောရပ်စောက်သို့ ဆက်လက်သွားလာနိုင်၍ ရပ်စောက်တွင် [[ဗထူးတပ်မြို့]] ရှိလေသည်။ ဟဲဟိုးမြို့မှလည်း သတ္တုတွင်းများ ရှိသော ဘော်ဆိုင်းသို့ လမ်းခွဲရှိ၍ ၁၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ တောင်ကြီး မရောက်မီ ရွှေညောင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ (၇ မိုင်) သို့လည်း လမ်းခွဲရှိလေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော မော်တော်ကားလမ်းများမှာ လွိုင်လင်-သီပေါ-လားရှိုး ၁၈၅ မိုင် တစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်-ကျေးသီးမန်စံ-လားရှိုး ၂ဝ၂ မိုင် တစ်လမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းရှည်ကြီးများမှ လမ်းခွဲတိုများလည်း ရှိသေးသည်။ လွိုင်လင်အနီးရှိ နမ့်စန်မှ မိုးနဲ၊ လင်းခေး၊ မိုင်းပန်တို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းခွဲတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းနှစ်လမ်းမှာ (၁) ဟိုပုံး မှ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောလမ်း၊ (၂) အောင်ပန်းမှ လွိုင်ကော်သို့ အရောက် ၁ဝ၅ မိုင်ရှည်လျားသော လမ်းတို့ဖြစ်၍ အောင်ပန်း လွိုင်ကော်လမ်းသည် ပို၍ ကောင်းလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်သို့မကူးမီ တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံအား 'နောက်ဖေးပေါက်'မှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် အသက်သွေးကြောကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမ ကြီးသည် မြန်မာဘက်မှ လားရှိုးနှင့် တရုတ်ဘက်မှ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကူမင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထား၍ မိုင်ပေါင်း ၆၉ဝ ရှည်လျားသည်။ မြန်မာပြည်ဘက်မှ ကြူကုတ်သည် နယ်ခြားစခန်း ဖြစ်၍ တရုတ် တို့ဘက်မှ နယ်ခြားစခန်းသည် ဝမ်တိန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုတရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီးကို ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ခေတ်မီစက်ကရိယာပစ္စည်း မသုံးဘဲ ရာထောင်မကသော တရုတ်-မြန်မာ အလုပ်သမားတို့၏ အသက်ကို စတေးကာ တောင်အထပ်ထပ်၊ လျှိုမြောင်အသွယ်သွယ်ကို ကျော်ဖြတ်ဝိုက် ပတ်လျက် ခဲယဉ်းပင်ပန်းလှစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၆ လအတွင်း ပြီးစီး၍ ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ရသော လမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရန်ကုန်မှ လားရှိုးအထိ မီးရထားဖြင့် သယ်ယူရလေရာ တရုတ်-မြန်မာလမ်းမကြီး၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ခဲမှုကြောင့် မော်တော်ကားများ အလွန် အပျက်အစီးများခဲ့သဖြင့် ထိုလမ်းမကြီးသည် 'မော်တော်ကားသင်္ချိုင်း' ဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။ စစ်မီးသည် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာ၍ ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်တပ်များက လားရှိုးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ထိုလမ်းမကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်တော့သဖြင့် အာသံပြည်နယ်ရှိ လီဒိုမြို့မှ ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်တို့သို့ ပေါက်ရောက်သော စတီးဝဲ၊ သို့မဟုတ် [[လီဒိုလမ်းမကြီး]]ကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ထိုနိုင်ငံများသို့ ပေါက်ရောက်သည့် တောင်ကြားလမ်းပေါက်များရှိသည်။ သို့သော် အသွားအလာလွယ်ကူသော လမ်းပေါက်များ မဟုတ်ချေ။ မြောက်ပိုင်း၌ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းကို လိုက်၍ တရုတ်နယ် နိမိတ်တွင်းသို့ ရောက်နိုင်သော တောင်ကြားလမ်းရှိ၍ ရွှေလီလမ်းဟု ခေါ်သည်။ သံလွင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ကွမ်းလုံ ကူးတို့ဆိပ်မြို့ကလေးမှလည်း တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်နိုင်ရာ ကွမ်းလုံမှ သံလွင်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော် ဆောက်လုပ်ထား၍ ၈၉၈ ပေ ရှည်သော ကွမ်းလုံကြိုးတံတားကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်တ ဒီဇင် ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ တောင်ပိုင်းတွင် တာချီလိပ်မှ မဲခေါင်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းကူးလျှင် ယိုးဒယားနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းမှ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ လာအိုနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များအတွင်းသို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များ ရှိသော်လည်း ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သွားရောက်ရ၍ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးလှလေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်မနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်လည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ လားရှိုး၊ မိုးမိတ်၊ နမ့်ဆန်မြို့များတွင်လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းတွင် ဟဲဟိုး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်၊ တာချီလိတ်မြို့တို့တွင်လည်းကောင်း လေဆိပ်များ ရှိသည်။ == စေတီပုထိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်အလျောက် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းကန်ဘုရားများလည်း ပေါများလှသည်။ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးဖြူတဖွေးဖွေးနှင့် စေတီပုထိုးများ၊ တိုင်တစ်ရာကျော်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီပုထိုး အများအပြားကို မူလအိန္ဒိယနိုင်ငံ မဂဓတိုင်းရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် စေတီများဟူ၍လည်းကောင်း၊ [[အလောင်းစည်သူ]]မင်း တိုင်းခမ်းလှည့်စဉ်က တည်ထားသော စေတီပုထိုးများဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ စေတီပုထိုးများကို ရှမ်းပြည်နယ်၌ **"မွေတော်"** ဟု များသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၆-၄၀၇}}</ref> === ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ဘုရားများ === * '''[[ဘော်ကြိုဘုရား|ဘော်ကြိုစေတီတော်]]:''' ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[သီပေါမြို့]]၊ ဘော်ကြိုရွာကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အလွန်ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင်စေတီတော်ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်ဆိုင်စေတီ:''' တောင်ပိုင်နယ် (တောင်ပန်) ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီဖြစ်ပြီး [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]တို့ အထူးကြည်ညိုကြသည်။ ထိုစေတီအနီးတွင် တောင်ပိုင်နယ်အတွင်း ပထမဆုံး ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပလောင်တို့ ယူဆခဲ့ကြသော လက်ဖက်ပင်ကြီး ရှိလေသည်။ * '''ရွှေဥမင်သဘာဝလိုဏ်ဂူဘုရား:''' မြေလပ်ပိုင်းဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ထောင်ချီကိန်းဝပ်ရာ လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပေသည်။ * '''[[ဖောင်တော်ဦးဘုရား|ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူ]]:''' ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[အင်းလေးကန်|အင်းလေး]]ညောင်ရွှေနယ်ရှိ စေတီပုထိုးများအနက် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ငါးဆူသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ပါ အလွန်ကျော်ကြားလှသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ရတနာမာန်အောင်စေတီ:''' ညောင်ရွှေမြို့ရှိ စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သော ရတနာမာန်အောင်စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်း၌ ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ စော်ဘွားများသည် မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိပုံတော်ပွားများကို သွန်းလုပ်စေ၍ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|thumb|အင်းလေးကန်ရှိ တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] [[File:Baw Gyo Pagoda.jpg|thumb|ဘောကြိုစေတီ]] [[File:Kakku Paya 32.jpg|thumb|မွေတော်ကက္ကူ]] === ဘုရားပွဲများနှင့် လောင်းကစားဥပဒေ ပြောင်းလဲမှု === ၁၉၂၄ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်လောင်းကစားဥပဒေအရ စော်ဘွားများသည် ဘုရားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ လောင်းကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ခြောက်ရက် ကျင်းပခွင့်ရရှိသည်။ ထည့်သွင်းခွင့်ပြုသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ ရှမ်းပြည်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ အလွန်နည်းသဖြင့် လူထုပျော်ရွှင်ခွင့်ရစေရန် ဖန်တီးရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်သော် စော်ဘွားများသည် ထိုကစားဝိုင်းများမှ ကစားဝိုင်းခွန်များ အမြောက်အမြား ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ ဘုရားပွဲများ၌ ကစားဝိုင်းများ ထည့်သွင်းခြင်းသည် လူထု၏ စာရိတ္တရေး၊ စီးပွားရေးကို အလွန်တရာ ထိခိုက်စေခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသောအခါ ဘုရားပွဲများ၌ လောင်းကစားခွင့်ကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> === ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှု (ကတ်ဝိန်း) === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့ကြီးများတွင် နေ့စဉ် ဈေးမစည်ဘဲ ငါးရက်တစ်ဈေးများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဈေးသည်များသည် တစ်ဈေးမှ တစ်ဈေးသို့ မော်တော်ကားများဖြင့် လှည့်လည်ရောင်းချကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"ကတ်ဝိန်း"** (မြို့ဈေး) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဈေးရက်များမှာ စော်ဘွားနယ်များအလိုက် အောက်ပါမြို့များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဈေးနေ့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည် - * '''ပထမအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်]]၊ [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယ]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေ]]၊ [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်း]]၊ [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲ]]၊ [[လဲချားမြို့|လဲချား]]၊ [[မိုင်းကိုင်မြို့|မိုင်းကိုင်]]၊ မိုင်းယွန်း၊ [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင် (သထုံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ဒုတိယအသုတ် ဈေးနေ့မြို့များ:''' ထိုဈေးများပြီးသည့် နောက်ရက်များတွင် [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]]၊ နန်းပန်၊ နောင်မွန်၊ [[လွိုင်လင်မြို့|လွိုင်လင်]]၊ [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]၊ ဘန်းယဉ်၊ [[ကလောမြို့|ကလောမြို့]] တို့တွင် ဈေးဖြစ်ပြန်လေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးသော ငါးရက်တစ်ဈေးကြီးများမှာ ပင်းတယဈေးနှင့် နန်းပန်ဈေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် ဈေးသို့ သွားလေ့ရှိကြပြီး ဈေးနေ့တွင် အခြားသော အလုပ်ကိစ္စများကို မဆောင်ရွက်လိုကြချေ။ ဤငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် ရပ်ရွာကိစ္စ၊ သာရေးနာရေးကိစ္စများကိုပါ တွေ့ဆုံတိုင်ပင် ဆွေးနွေးကြရာ လူမှုရေးဗဟိုချက်မတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==သမိုင်းကြောင်း== ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစောပိုင်းသမိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းကဲ့သို့ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီဆန်ကာ နတ်၊ နဂါး၊ ကျားများပါ ပါဝင် ရောနှောနေသည်။ယင်းသို့ ဒဏ္ဍာရီဆန် သော အချက်အလက်များကို ချန်လှပ်၍ မြန်မာရာဇဝင်သမိုင်းများ ကုန်းဘောင်သီပေါ ရာဇဝင်များအရ ဖော်ပြရလျှင် ရှမ်းပြည်ထောင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဘိန္နကရာဇ်မင်းဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းမင်းအစ၊ ဘိန္နက'' ဟုပင် ရေးသားခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုရာဇဝင်အရ တကောင်းမင်း အဘိရာဇာ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇာမင်းလက်ထက်တွင် တကောင်းပြည်အား တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် ထိုမင်းသည် တကောင်းနန်းကို စွန့်ခွာလာပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် မလယ်အရပ်၌ စံနေစဉ် ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ပါလာသော ဗိုလ်ချေခပင်း သုံးသင်းကွဲလေသည်။ တစ်သင်းကို ခေါင်းဆောင်သော ထိုမင်း၏ ညီတော် ဘိန္နာကရာဇ်သည် ရွှေလီမြစ်အထက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်သွားပြီးလျှင် ထိုမြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်းတွင် မိုင်းမောဟု ခေါ်တွင်သောဒေသ၌ အခြေချကာ ရှမ်းတစ်ဆဲ့ကိုးခရိုင်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့် ''ရှမ်းပြည်ထောင်အစ၊ မိုင်းမောက'' ဟုလည်း ဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။ သမိုင်းသုတေသီများ အထောက်အထား အခိုင်အလုံတွေ့ရသော ပဓာနအချက်အလက်များနှင့် ညီညွတ်သည့် အဆိုများအရမူ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် နန်ချောင် (နန်းကျောက်) ပြည်ကြီးမတည်ဆောက်မီ ခရစ်နှစ် တစ်ရာစု အစပိုင်းလောက်မှ စတင်၍ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသများမှ တောင်ဘက်၊ အနောက်တောင်ဘက်၊ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများသို့ တရွေ့ရွေ့ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့ရာ နန်ချောင်ပြည်ကြီး စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် ခုနစ် ရာစု လောက်တွင် မိုင်းမောဒေသမှ စတင်၍ ရှမ်းပြည်ထောင်များကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မတိုင်မီအထိ မိုင်းမောသည် နန်ချောင်အား ပဏ္ဏာဆက်သနေခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် နန်ချောင်၏မြို့တော် ယခု ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တာလီဖူသို့အရောက် ရဲမက် စစ်သည် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာသောအခါ နန်ချောင်ပြည့်ရှင်သည် မြန်မာမင်းအား ခန့်ညားခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အပြန်ခရီးတွင် မိုင်းမောပြည့်ရှင်သည်လည်း အနော်ရထာမင်းအား သမီးတော် စောမွန်လှကို ဆက်သပြီးလျှင် ခန့်ညားဝပ်စင်းခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်မှစ၍ စည်ပင်တိုးတက်လာသော ပုဂံပြည်သည် ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းပြည်အား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြသော ကျစွာမင်း၊ ဥဇနာမင်း၊ နရသီဟပတေ့မင်းတို့၏ လက်ထက်၌ ထိုမင်းတို့ အရည်အချင်းညံ့သဖြင့် ပုဂံပြည်ကြီး ယိမ်းယိုင်လာလေသည်။ ထိုအခါ မော ရှမ်းမင်းတို့သည် မြန်မာမင်းတို့အား မခန့်မညားတော့ချေ။ မြန်မာမင်းက မြို့စားရွာစား ခန့်ထားသော စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ မြင်စိုင်းစား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် ပုဂံပြည်၏ နိုင်ငံရေးအင်အားကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ယင်းတို့နှင့် ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးကြီး စိုးနေခဲ့ကြလေသည်။ တောင်ပိုင် ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ယခုခေါ်ဆိုကြသော ရှမ်းနယ် များသို့ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ မပျံ့နှံ့လာမီက ထိုဒေသများ၏ မူလ တိုင်းရင်းသားများသည် ကရင်အနွယ်များဟု ယူဆကြရ၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ယင်းသုံးမျိုး (ယင်းနက်၊ ယင်းဆက်၊ ယင်းကျား)၊ တောင်သူနှင့် ပဒေါင်လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေသည်။ ထိုနယ်များ ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းတွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်စဉ်က အကြောင်းများလည်း ပါရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစောပိုင်း သမိုင်းနှင့် ဒွေးရောယှက်တင် ရှိနေခဲ့လေသည်။ အသေအချာ လေ့လာစိစစ်သည့်အခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မောရှမ်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော မိုး ကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေးစားတို့ လွှမ်းမိုးနေစဉ် သမယမှ စတင်၍ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ စော်ဘွားအဆက်အနွယ်များကို ပင့် ခေါ်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်များ၌ စိုးမိုးစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ မြေလပ်နယ်များရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသော အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်သူ၊ တောင်ရိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏ မူလတိုင်းရင်းသား များ မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာအစုဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြားဒေသမှ ကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မြေလပ်နယ်များသည် ပထဝီဝင်အရ ရှမ်းနယ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်သဖြင့် မြန်မာတို့သည် ယင်းနယ်များအား ရှမ်းနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့လေသည်။ မြေလပ်နယ်များမှ မြန်မာများကို ငွေပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းရသဖြင့် ထိုနယ်ရှင်များအား ငွေခွန်မှူးများဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယတို့၌ မင်းပြုစိုးမိုးနေခဲ့ကြသော ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့၏အဆက်အနွယ်များသည် နောင်အခါ အချင်းချင်း မညီညွတ်သဖြင့် ပင်းယမင်းသည် စစ်ကိုင်းကို တိုက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ မြောက်ဖျားတွင် အင်အားကြီးမားလျက် ရှိသော မောရှမ်းတို့ကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ မောရှမ်းတို့သည် စစ်ကိုင်းကို သာမက ပင်းယကိုပါ တိုက်သဖြင့် နှစ်မြို့လုံးပျက်ရလေသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပျက်ပြီးနောက်၌ စစ်ကိုင်းမင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ မြေးတော်သတိုးမင်းဖျားသည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယကို သိမ်းယူ၍ အင်းဝကို တည်ကာ မင်းပြုသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်နှင့် ထိုမင်းအားဆက်ခံသော မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏လက်ထက်တွင် မောရှမ်းတို့နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သော်လည်းနောက် ဆက်ခံသော မင်းများလက်ထက်တွင်မူ ရှမ်းမင်းတို့ သည် အင်းဝကို ရံဖန်ရံခါ တိုက်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုလည်း သွားရောက်ထိပါးသည်။ အချင်းချင်းလည်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်၍ အင်အားတောင့်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ အင်းဝတွင် ရှမ်းမင်းခုံမှိုင်းငယ် (ခွန်မိုင်းငယ်) စိုးစံနေသည်။ မြန်မာတို့သည် ရှမ်းတို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၄၄ ခုနှစ်) တွင် တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးနှင့် ယောက်ဖတော် ဘုရင့်နောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်-မြန်မာများနှင့် သီပေါစော်ဘွား၊ အင်းဝခုံမှိုင်းငယ်၊ ဗန်းမော်စော်ဘွား၊ မိုးညှင်း စော်ဘွားတို့၏ တပ်များသည် ပြည်မြို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စော်ဘွားတို့ အရေးနိမ့်ကြလေသည်။ တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၅၅-၅၆) မှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်းခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်၏ တပ်တို့သည် သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ရှိ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက် စသော စော်ဘွားနယ်များနှင့် ရွာငံ၊ စကား၊ လဲချား၊ သာမိုင်း ခမ်း စသော မြို့စားနယ်များကို သိမ်းသွင်းသည်။ နောက်နှစ်တွင် ဇင်းမယ်၊ လပုန်း၊ ဗြဲ၊ ကျိုင်းရဲနယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၅၅၆ မှသည် ၁၅၅၈ ခုနှစ်များ အတွင်း ဘုရင့်နောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နယ်များ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ တော်အတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်၊ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ မိုးမိတ်၊ မိုးနဲ၊ သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ညောင်ရွှေ၊ မိုးဗြဲ၊ ကလေး (သောင်သွပ်) နယ်တို့ကို ရှမ်းကိုး စော်ဘွားနယ်များဟု သီးခြားထားပြီးလျှင် ထိုနယ်ရှင် စော်ဘွား များကို စော်ဘွားကြီးများ၏ အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်ပေးသည်။ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကလည်း ထီးရံ နန်းရံ လက်နက်နိုင်ငံ များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်းပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်းမယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့ မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားတော် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်နက်နိုင်ငံတော် ပြိုအက်၍လာရာ ရှမ်းပြည် နယ်တို့လည်း သီးခြားခွဲထွက်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များကို ပြန်လည် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ညောင်ရမ်းမင်း၏သားတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းနှင့် ထိုမင်း၏ညီတော် သာလွန်မင်းတို့၏ လက်ထက်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အရည်အချင်း ပျော့ညံ့လာသဖြင့် နိုင်ငံတော် ယိမ်းယိုင်လာသည်။ အင်းဝမြို့တွင် မင်းပြုသော ဟံသာဝတီရောက်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည့် မဟာဓမ္မရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မွန်တို့အင်အား တောင့်လာ၍ အင်းဝကို တိုက်လာသဖြင့် အင်းဝပျက်သည်။ ထိုအခါ ရှမ်းပြည်နယ်များသည် အင်းဝ၏ဩဇာကို မခံတော့ပေ။ ဇင်းမယ်နယ်သည်လည်း သီးခြားခွဲထွက်လေသည်။ ယိုးဒယားနှင့် မဏိပူရတို့ လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက်ခြင်း ပြုလေသည်။ ယင်းသို့သော အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည်မှစ၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၏လှုပ်ရှားမှုသည် နည်းပါးသွားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယားတို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊ ၅။ မိုင်းလုံး၊ မိုင်းကွန်း၊ လောသွတ်၊ တိုက်ခံ၊ တေသန်၊ တေသိန်၊ မိုင်းဆံကြီး၊ မိုင်းဆံငယ် စသော ၁ဝဝ သော မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လင်းဇင်းလူမျိုးတို့နေရာ စန္ဒပူရိ ဟူသော လဝရဋ္ဌတိုင်း၊ (လော နိုင်ငံ) ၆။ မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ၊ ရပ်စောက်၊ မိုးဗြဲ၊ သိန္နီ၊ ကိုင်းမား၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ သုံးဆယ်ဟူသော မြို့ကြီး အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စော်ဘွားအပေါင်းတို့နေရာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဗောဇတိုင်း၊ ၇။ မိုးတာ၊ မိုးစစ်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ခန္တီ၊ တက် ခေါင်၊ မိုင်းလုံဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သည့် ၃ဝ သော ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော အာဠဝီတိုင်း၊ ၈။ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုးနား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း စသောမြို့ကြီး ကိုးမြို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရှမ်း တရုတ်လူမျိုးတို့နေရာ၊ မောကိုးခွင်ဟူသော မောရိယတိုင်း၊ ၉။ ကတို၊ ဝိုးငံ၊ ဆေးသစ်၊ ကောင်းစင်၊ ငရင်း၊ ငရုန်း၊ ယင်းကပ်ဟူသော မြို့ကြီးအပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဗန်းမော် ရှမ်းစော်ဘွားတို့နေရာဖြစ်သော စိန့်တိုင်း၊ ၁ဝ။ မိုးကုတ်၊ ကျတ်ပြင်၊ ရေလျှံ စသော မြို့လတ်ရွာငယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စို့သူကြီးတို့နေရာ ဖြစ်သော မဟိံသကတိုင်း၊ ၁၁။ မွေးရည်၊ မည်ကယ်၊ ငစင်ကျယ်စသော မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကသည်းကုလားဟုန်း စော်ဘွားတို့နေရာ ဖြစ်သော မဏိပူရတိုင်း၊ ၁၂။ ကလေး၊ သောင်သွပ်၊ ထီးလင်း၊ ယော၊ ဆော၊ စကု၊ စလင်း၊ မဖဲ၊ မင်းတုန်းစသော ၂၇ မြို့တို့ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သုနာပရန္တတိုင်းဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်၏ စော်ဘွားခန့် အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွားတို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ်များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ နောင်အခါ လင်းပင်းအဖွဲ့သည်လည်း အားနည်းလာ၍ လင်းပင်မင်းသားကိုယ်တိုင် အညံ့ခံရသည်။ ခရစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ စော်ဘွားနယ်များသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်ကြရသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော ကျိုင်းတုံသည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လက်နက်ချလေသည်။ မောက်မယ်၊ မိုင်းပန်နှင့် ကရင်နီနယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယိုးဒယားအစိုးရနှင့် ပြဿနာများ ပေါ်သည်။ ၁၈၈၉-၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ယိုးဒယား နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော ကော်မီရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ ထိုနယ်များ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ယိုးဒယားမပိုင်တော့သော အပိုင်းမှ ယိုးဒယား တပ်များကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက် ဘက်ကမ်းအပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက် ကမ်းအပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်များသည် မြန်မာမင်းတို့၏ သစ္စာတော်ခံနယ်များ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစောပိုင်းတွင် စံနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုမူ မခံခဲ့ရပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များက မြန်မာမင်းတို့အား အခွန်ပဏ္ဏာများကိုမူ ဆက်သခဲ့ရရာ ဆက်သမြဲအခွန်ပဏ္ဏာ များကို [[ရွှေ]]၊ [[ငွေ]]၊ အသန့်[[သစ်စေး]]၊[[မြင်း]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကတိုး]]၊[[အောင်း]]၊ [[ဖဲ]]၊ [[ဇာပယင်း]]၊ [[မော်ယော]]၊ [[ကတ္တီပါ]] မှိုင်းလုံး၊ ခဲမ၊ [[ဖယောင်း]]၊ [[ဆင်စွယ်]]၊ [[ကြေး]]၊ [[သံ]]၊ ကျောက်မျိုး၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုးတို့အပြင်၊ သစ်သီး၊ ပန်းကံ့ကော်၊ သဇင်ပန်းမျိုးတို့ကိုလည်း အချို့နယ်များက ဆက်သကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၇ ခုတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူဦးရေ၊ အိမ်ခြေ၊ မြေအကျယ်အဝန်း၊ ထွက်သည့်သီးနှံ၊ ပေးဆောင်ရသည့် အခွန်အတုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှတ်တမ်းတင်ရာ ရှမ်းနယ်များကလည်း စစ်တမ်းများ ပေးရသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းများတွင် အလောင်းမင်း တရားလက်ထက်မှတစ်ပါး အခြားမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း စစ်တမ်းများကို အရေးယူဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အမရပူရ ပထမမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားကြီး (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များကို အုပ်ချုပ်ပုံမှာ ရှမ်းနယ်ကြီးများတွင် စော်ဘွားထားသည်။ နယ်လတ်များတွင် မြို့စား၊ နယ်ငယ်များတွင် ငွေခွန်မှူးများထားသည်။ မြန်မာနယ်ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသော ဘုရင်ခံများနှင့် စော်ဘွားအလား တူသည်။ ရှမ်းမြို့စားနှင့် မြန်မာမြို့စား အလားတူလေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းသည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြားထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ မဆက်သတော့ချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော တပ်ရုံးသုံးရုံးသည် မြန်မာမင်းဩဇာခံ ရှမ်းနယ်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်မဟုတ်ပေ။ တောင်ပိုင်၊ မိုးမိတ်၊ ဝန်းသို၊ သောင်သွပ်၊ကလေးမြို့များတွင် စော်ဘွားထားသော်လည်း ဦးတိုက်ထမ်းမှတ်သား၍ သီးခြားဆင့်ဆို အုပ်ချုပ်သည်။ စော်ဘွား၊ မထားတော့သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဗန်းမော် စသောမြို့များကို မြန်မာမြို့ရွာများတွင် အပါအဝင်ပြု၍ အဝေးမြို့ဝန်များ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်လေသည်။ တပ်ရုံးများတွင် သွားရောက်နေထိုင် အုပ်ချုပ်ရသောမြန်မာ အရာရှိကြီးများကို စစ်ကဲတော်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ထိုစစ်ကဲတော်ကြီးများကို ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးက တစ်ဖန် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်မှူးများ အုပ်ချုပ်ရာတွင် မင်းညီမင်းသား ဝန်ထောက် များကို ခန့်ထားလေ့ရှိသဖြင့် ဗိုလ်မှူး မင်းသားဟု ခေါ်သည်။ ထိုဗိုလ်မှူး မင်းသားသည် အချက်အချာကျသော မိုးနဲမြို့တွင် ရုံးစိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မှူးမင်းသားလက်အောက်တွင် တပ်သား ၁ဝဝဝ ခန့်ပါသော တပ်ရှိ၍ ထိုတပ်ကို စစ်ကဲတော်ကြီး၊ နားခံကြီး၊ ဗိုလ်ဓားရဲ စသော အရာရှိများက ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။ စော်ဘွားများလည်း ဓားပိုင်သည်ဖြစ်၍ အမိန့်တော်မခံဘဲ လူသတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မှူးမင်းသားသည် စော်ဘွားများအထက်က ဖြစ်လေသည်။ စော်ဘွားဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် 'စဝ်'နှင့် 'ဖ' ဟူသော စကားနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ 'စဝ်' သည် ''ပိုင်ဆိုင်သူ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 'စပ်' နှင့် 'ဖ'ကို ပေါင်းစပ်သောအခါ ''မိုးကောင်းကင်တမျှ မြင့်မြတ်သော ပိုင်ဆိုင်ခြင်း (ပိုင်ရှင်)''ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ''ကောင်းကင်တမျှ ပိုင်ဆိုင်သူ (အရှင်)''ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာမင်းများက စော်ဘွားများအား ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များ အနေနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စော်ဘွားတို့သည် ပဒေသရာဇ် မင်းငယ်များ၏ အဆောင်အယောင် အစီးအနင်းများကို အသုံးပြုနိုင်ကြပြီးလျှင် ပဒေသရာဇ်မင်းငယ်များကဲ့သို့ ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားတို့သည် မိမိတို့၏ရိုက်ရာကို ဆက်ခံရန် သားတော်၊ ညီတော်၊ တူတော်များအနက်မှ သင့်လျော်ရာတစ်ဦးဦးကို ထီးရံနန်းရံအဖြစ် ရွေးချယ်ထား၍ ယင်းကို ကျမိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင်မူ ကျမိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးနှင့် ဘုရင်ခံတို့ သဘောတူညီချက် ရပြီးမှသာလျှင် ခန့်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များအား အိန္ဒိယပြည်နယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ ကျေညာသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းနယ်များအား အောက်ပါအတိုင်း ပိုင်းခြား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း (ရှမ်းပြည် ဥတ္တရတိုင်းဝန်ရှင် တော်မင်းကြီး လက်အောက်ခံ) ၂။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်ဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရာရှိ လက်အောက်ခံ) ၃။ မြေလပ်ပိုင်း (ဒက္ခိဏတိုင်း ဌာနချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး အရာရှိ လက်အောက်ခံ)ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းနယ်များကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုဟု ခေါ်တွင်စေရန် ဘုရင်ခံချုပ်က ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြေလပ်ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များဟူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြီးလျှင် နယ်၏အကျယ်အဝန်းကို လိုက်၍ စော်ဘွားမြို့စား၊ နယ်စားများအား အသီးအသီး အုပ်ချုပ်စေသည်။ မြောက်ပိုင်း၌ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော နယ်များမှာ- (၁) သီပေါနယ် (၄) တောင်သိန္နီနယ် (၂) တောင်ပိုင်နယ် (၅) မိုးမိတ်နယ် (၃) မြောက်သိန္နီနယ် (၆) မိုင်းလွန်းနယ် တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ တောင်ပိုင်း၌ စော်ဘွားနယ်များမှာ (၁) ကျိုင်းတုံနယ် (၇) မောက်မယ်နယ် (၂) မိုးနဲနယ် (၈) မိုင်းပန်နယ် (၃) ညောင်ရွှေနယ် (၉) မိုင်းပွန်နယ် (၄) မိုးဗြဲနယ် (၁ဝ) စံကားနယ် (၅) ရပ်စောက်နယ် (၁၁) မိုင်းကိုင်နယ် (၆) လဲချားနယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားနယ်များမှာ နှစ်စားရှိသည်။ စော်ဘွားကြီးနှင့် စော်ဘွားဟု ခွဲထားခြားပြီးလျှင် မောက်မယ်နယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ စံကားနယ်နှင့် မိုင်းကိုင်နယ်များသည် ဟော်နန်းမပိုင် ရာဇပလ္လင်နှင့် စော်ဘွားရာထူး ရရှိကြသည်။ အောက်ပါမြို့စားနယ်များသည် တောင်ပိုင်း၌ ပါဝင်ကြလေသည်။ (၁) နန်းခုတ်နောင်မွန်ငယ် (၇) ဘန်းယဉ်နယ် (၂) မိုင်းနောင်နယ် (၈) ဟိုပုန်းနယ် (၃) ဘော်နယ် (၉) စကွယ်နယ် (၄) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၁ဝ) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၅) ပင်လောင်း (လွယ်လုံနယ်) (၁၁) မိုင်းရှူးနယ် (၆) သထုံ (ဆီဆိုင်နယ်) (၁၂) ပွေးလှနယ် မြေလပ်ပိုင်းတွင် ရှိကြသော ရွာငံ၊ ပင်းတယ၊ ပင်မှီ၊ ကျုံးနယ်တို့သည် ငွေခွန်မှူးများ အုပ်ချုပ်သောနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ကိုးကန့်နယ်သည် မြို့စားနယ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က သိန္နီစော်ဘွား လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီကာလတွင် အကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ မြောက်သိန္နီ စော်ဘွားအား ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် မပြုတော့ပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင်မူ သီးခြားမြို့စား နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်သူနယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများသာလျှင် ဖြစ်ကြ၍ မြို့စားသည် ရှမ်းတရုတ်အနွယ် ဖြစ်လေသည်။ နယ်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် အမျိုးမျိုး အစားစားဖြစ်ရာ ကျိုင်းတုံနယ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၁၂,ဝဝဝ ကျော် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကျုံးနယ်သည် ၂၄ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ် သော လားရှိုး၊ တောင်ပိုင်း ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သော တောင်ကြီး၊ နွေရာသီစခန်းမြို့များဖြစ်သော တောင်ပိုင်းမှ ကလောနှင့် လွိုင်လင်မြို့များသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များ အတွင်း တည်ရှိသော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိကြီးငယ်များ နေထိုင်ရာမြို့များ ဖြစ်သဖြင့် စော်ဘွား၊ မြို့စားတို့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ပြည်မရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို မြို့ပြကော်မီတီများက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမြို့များ၏မျူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊တရားမဥပဒေများဖြင့် ဆိုင်ရာအရာရှိတို့က အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ ကျန်ပဒေသရာဇ်နယ်များတွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မြို့စားတို့က ဆိုင်ရာနယ်များ၌ ပြည်မ၏ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေများ၊ တရားမ ဥပဒေများအပြင် ရှမ်းပြည်ဓလေ့ ဥပဒေများဖြင့် အသီးအသီး စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ မြို့စားနှင့် ငွေခွန်မှူးများသည် တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားစီရင်ရေး အခွင့်အာဏာတွင် ဒုတိယတန်း တရားသူကြီး အဆင့်အတန်းမျှသာ ရှိသည်။ အချို့စော်ဘွားနယ်ကြီးများတွင် ဆိုင်ရာနယ်ရှင်ကို ကူညီရန် အမတ်ချုပ်ကြီး (ရာဇဝတ်မှု- တရားမအပါအဝင်)၊ တရားရေးရာဌာနအမတ်၊ အခွန်တော် ဌာနအမတ်၊ နယ်ဝန်၊ ငွေတိုက်ဝန် စသည်ဖြင့် လစာရိက္ခာစား အရာရှိများ ခန့်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် ခန့် ထားရသည့် ဟိန်၊ ထမုံ၊ ကျယ် စသော သူကြီးအဆင့် အတန်းမျိုး ရှိသည့် ကျေးလက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုကို ဖွဲ့စည်း ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ်ကောင်စီအဖွဲ့ကို တည်ထောင်သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်၏ ဌာနချုပ်ဝန်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်၍ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သည် မြောက်ပိုင်းဌာနချုပ်ဝန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသော အကြီးမြင့်ဆုံး ဗြိတိသျှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်။ စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ ငွေခွန်မှူးများ သည် ထိုအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ကြလေသည်။ မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းနယ်များအား မတိုးတက်သေးသော နယ်များအဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိကာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မသွတ်သွင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပြည်မ၌ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိလာသည်အထိ ပြည်မ၏ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို အမှီ ပြုခဲ့ရလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းသောအခါ ရှမ်းအမျိုးသားတို့သည်လည်း မြန်မာပြည်ဘွား အခြားတိုင်းရင်းသားများနည်းတူ သွေးစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရအံ့ဆဲဆဲတွင် မသမာသူတို့၏လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံး ရာ၌ ရှမ်းအမျိုးသား မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးလည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပဒေသရာဇ် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်း၍ လူထုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသောအချိန်ကာလ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ကြီးကို ရှမ်းအမျိုးသား နေ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပေါ်ပေါက်ရန် စတင်ပန္နက်ချသော နေရာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ လဲချားနယ်ရှိ ပင်လုံမြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်မခေါင်းဆောင်များနှင့် တောင်တန်းဒေသ ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်းရင်းသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် ညီလာခံကျင်းပပြီးလျှင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမှမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထူထောင်ရန် သဘောတူကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြရာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ်ကို ပြည်ထောင်စုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အား ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် အုပ်ချုပ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ရှမ်းနယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးလည်း ပုံစံပြောင်းခဲ့သည်။ ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟု မခေါ်တွင်တော့ဘဲ ရှမ်းနယ်များတွင် ဝနယ်များကိုပါ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်စေပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် ၅ အရ သတ်မှတ်ပေးလိုက် လေသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ပြောင်းလိုက်သည်။ ထိုကောင်စီသည် ပြည်နယ်၏ ပါလီမန်ကလေး ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော လူမျိုးစုလွှတ်တော် အမတ် ၂၅ ဦး နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လူဦးရေအလိုက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော အမတ် ၂၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် တိုင်ပင်၍ ခန့်အပ်သည်။ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ပြည်နယ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြုစု၍ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ကိုမူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။ ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲစဉ်က ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာအခွင့်အရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ် အပိုင်းအခြားတို့ကို ဗြိတိသျှလက်ထက်ကအတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ တင်မြှောက်သော ရှမ်းပြည် အမတ်များကို စော်ဘွားအချင်းချင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးသည် နယ်ရှင်စော်ဘွားများသာလျှင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမရမီကလေးတွင် စော်ဘွားကြီးများက ခေါင်းဆောင်၍ စော်ဘွားအသင်းဟူ၍ တည်ထောင်ပြီးလျှင် မြို့စားများ၊ ငွေခွန်မှူးများကိုပါ စော်ဘွားအဆင့်အတန်းသို့ သိမ်းသွင်းခြင်းအလို့ငှာ နယ်ရှင်အားလုံး 'စဝ်ဖလုံ' ဟု ခေါ်တွင်စေရန် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်မ၌ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေစဉ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပဒေသရာဇ်စနစ် တည်တံ့နေခြင်းသည် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီခဲ့ပေ။ ထိုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဒီမိုကရေစီစံနစ်ကို သွတ်သွင်းရန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် တွင် နယ်ရှင်စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း အကြောင်းကြောင်းတို့ ကြောင့် အာဏာစွန့်လွှတ်ရေးသည် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်၌ နယ်ရှင်စော်ဘွားများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ကြောင်းကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်စံနစ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ကို စိုက်ထူလိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များဟူ၍ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်များ ထွင်လိုက်လေသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ ၁။ လားရှိုးခရိုင် (၁) မြောက်သိန္နီနယ် (ရုံးစိုက်-လားရှိုးမြို့) (၂) တောင်သိန္နီနယ် ၂။ ကျောက်မဲခရိုင် (၁) သီပေါနယ် (ရုံးစိုက်-ကျောက်မဲမြို့) (၂) တောင်ပိုင်းနယ် (၃) မိုးမိတ်နယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက် (၁) ကိုးကန့်နယ် အထူးခရိုင် (၂) မိုင်းလွန်းနယ် (၃) ဝနယ်များ၊ လားရှိုးခရိုင်နှင့် ကျောက်မဲခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်း ပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ အထူးတိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင် စသော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများဖြင့် ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်သည်။ လားရှိုးမြို့သည် အထူးတိုင်းမင်းကြီး၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ ခရိုင်နှင့်နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ၁။ တောင်ကြီးခရိုင် (၁) ညောင်ရွှေနယ် (ရုံးစိုက်-တော်ကြီးမြို့) (၂) ရပ်စောက်နယ် (၃) မိုင်းပွန်နယ် (၄) စံကားနယ် (၅) နန်းခုတ်နယ် (၆) နောင်မွန်နယ် (၇) လွယ်လုံနယ် (၈) သထုံနယ် (ဆီဆိုင်) (၉) ဘန်းယဉ်နယ် (၁ဝ) စကွယ်နယ် (၁၁) ဟိုပုန်းနယ် (၁၂) သာမိုင်းခမ်းနယ် (၁၃) ပွေးလှနယ် (၁၄) ဘော်နယ် (၁၅) ရွာငံနယ် (၁၆) ပင်းတယနယ် (၁၇) ပင်မှီနယ် (၁၈) ကျုံးနယ် ၂။ လွိုင်လင်ခရိုင် (ရုံးစိုက်-လွိုင်လင်မြို့) (၁) မိုးနဲနယ် (၂) မိုင်းပန်နယ် (၃) မောက်မယ်နယ် (၄) မိုင်းကိုင်နယ် (၅) မိုင်းနောင်နယ် (၆) မိုင်းရှုနယ် (၇) ကျေးသီးမန်စံနယ် (၈) လဲချူးနယ် (၉) ရေဦးနယ် ၃။ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (၁) ကျိုင်းတုံနယ်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် လွိုင်လင်ခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုင်းမင်းကြီး တစ်ဦးက ဆိုင်ရာလက်အောက်ခံအရာရှိများနှင့် ကြပ်မတ် အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းမင်းကြီး၏ရုံးစိုက်မြို့သည် တောင်ကြီး မြို့ဖြစ်၍ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်လေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် လူမှုရေးတွင် အနိမ့်ကျဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဝနယ်များ၊ ကိုးကန့်နယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ပန်းဆန်းဒိုင် မြို့စားနယ်တို့ကို နယ်သူ နယ်သားများ၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ ၂ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းသည်၊ ထိုနည်းတူစွာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်) တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ ပိုင်းခရိုင် ကျိုင်းတုံနယ်ကို လည်း နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် ကျိုင်းတုံ ခရိုင်၊ မိုင်းတုံခရိုင်နှင့် တာချီလိပ်ခရိုင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှမ်းစော်ဘွား အများစုနှင့် ကယားခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အားလုံးအား တန်းတူအုပ်ချုပ်ပေးရန်ဟူသော 'ဖက်ဒရေးရှင်း' မူကို တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုမူကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်မခံပါက ရှမ်း ပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက် အရေးဆိုလာကြပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ထကြွပုန်ကန်မှု၊ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း လှုံ့ဆော်အားပေးလာကြသည်။ ထိုသို့ ပြည်ထောင်စုကြီး ယိမ်းယိုင်ပြိုကွဲမည့်အခြေအနေဆိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် သမ္မတကြီးနှင့်တကွ ဝန်ကြီး ချုပ် အမှူးပြုသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစု အား ထိန်းသိမ်းလိုက်သည့်နည်းတူ 'ဖက်ဒရေးရှင်းမူ' ကို ထောက်ခံသော ရှမ်းစော်ဘွား ၃ဝ ကျော်တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်သော ရှမ်း ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်။ ထိုဦးစီးအဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီနည်းတူ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဝဝကို ဆောင်ရွက်ရ၍ ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအား ယခင်က ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွင့်အာဏာများကို အပ်နှင်းလိုက်လေသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့ရှမ်းပြည်နယ် ဖြစ်လာရေးအတွက် ရှမ်းပြည်နယ် ကျေးလက်များအထိ ပြည်မနည်းတူ တရားဥပဒေ စိုးမိုးနိုင်ရန် တရားရုံးများ၊တရားသူကြီးများ ခန့်ထားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားမှု ပြန်လည် စိစစ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ယခင်က နယ်ပိုင်နယ်၊ မြို့ပိုင်နယ် ဟူ၍ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သော အချို့နယ်များသည် ကျေးရွာသာသာမျှ ရှိသဖြင့် စော်ဘွားတို့အလိုကျ မလိုအပ်ဘဲ ပိုင်းခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေရာ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စရိတ်ကျဉ်းစေရန် အချို့နယ်များကို ပူးပေါင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပိုင်းခြား ခြင်းပြုရန် ပြန်လည် စိစစ်ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ == မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် အပြောင်းအလဲ == ရှမ်းပြည်နယ်သည် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း အများဆုံး ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော '''"မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်စာချုပ်"''' အရ နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ သဘောတူ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်၌ အပြောင်းအလဲ အနည်းငယ် ရှိခဲ့လေသည်။<ref name="boundary-treaty">{{cite book |title=မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သမိုင်းမှတ်တမ်း |publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၁}}</ref> မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်များအရ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသများကို တရုတ်အစိုးရပိုင်ကြောင်း မြန်မာအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ နမ့်ခမ်းမြို့အနီးရှိ '''မိုင်းမောတြိဂံဒေသ (နမ့်ဝမ်သတ်မှတ်ပိုင်နက်နယ်မြေ)''' အတွက်မူ ထိုဒေသအား တရုတ်တို့က ပြန်၍သိမ်းလိုက်ပါက ထိုနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ကူးလူးဆက်ဆံမှု လမ်းမကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ထိုပြည်နယ်များ၏ ဆက်သွယ်ရေးကို ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရှိသဖြင့် ထိုတြိဂံဒေသကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဒေသနှင့် လဲလှယ်သောအားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ဝနယ်အတွင်းရှိ '''ပန်ဟုံး (Panhung)''' နှင့် '''ပန်လောင်း (Panlaung)''' ဒေသတို့အား မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရသို့ ပြန်လည်လွှဲအပ်ခဲ့ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၁}}</ref> === နယ်မြေအလဲအလှယ် ပြုလုပ်ခြင်း === နှစ်ပြည်ထောင်အစိုးရတို့ အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြုကြသော နယ်မြေများကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လိုက်ရာ - * မြန်မာအစိုးရက အပြီးအပိုင် ရရှိလိုက်သော '''မိုင်းမောတြိဂံဒေသ''' ၏ အကျယ်အဝန်းသည် '''၈၅ စတုရန်းမိုင်''' (၂၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ * ထိုဒေသနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသော ဝနယ်အတွင်းရှိ '''ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသ''' များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် '''၇၃ စတုရန်းမိုင်''' (၁၈၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။<ref name="boundary-treaty"/> ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသတို့ကို အလဲအလှယ်ပြုလိုက်ရသဖြင့် ထိုနေရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းသည် အတန်ငယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မိမိတို့၏ နယ်မြေကို တစ်လက်မမျှ အလျှော့မခံလိုသော်လည်း ရှမ်းအမျိုးသားများနှင့် ဝအမျိုးသားတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်မှုကို ရှေ့ရှုကာ လွှဲအပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မိုင်းမောတြိဂံဒေသသည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် နှစ်ခုလုံး၌ ပါဝင်နေရာ ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းကို ဆိုင်ရာပြည်နယ်အလိုက် ခွဲဝေအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ === ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများအား နေရာချထားပေးခြင်း === တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲအပ်၍ အလဲအလှယ်ပြုကြသော ဒေသများမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့က ထိုဒေသများကို စွန့်ခွာကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေထိုင်လိုကြသဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနည်းတူ ပန်ဟုံးနှင့် ပန်လောင်းဒေသများမှ လူမျိုးစုများကိုလည်း ယင်းတို့၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် နယ်စပ်အနီး ဘေးကင်းရာဒေသများ၌ ကျေးရွာအိုးအိမ်များကို သိုက်မြိုက်စွာ ပြန်လည်ထူထောင်ပေးခဲ့ရပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု ဖူလုံရေးအတွက်လည်း စနစ်တကျ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> ==ပညာရေး== {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှေးအခါက ရှမ်းပြည်နယ်၏ပညာရေးစံနစ်သည် စော်ဘွားများ၏ လက်ထဲတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ နယ်များတွင် စော်ဘွားများ သဘောအရ နယ်မှရရှိသော အခွန်တော်ငွေထဲမှ အကုန်အကျခံ၍ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူလတန်း မြန်မာစာသင်ကျောင်းများသာ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကိုလည်း စော်ဘွားများက စာသင်ကျောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် တစ်ခေတ်လုံးတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း နှစ်ရပ်လုံး၌ အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော အထက်တန်းကျောင်းဟူ၍ တောင်ကြီး၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရှမ်းစော်ဘွားသားများကျောင်းနှင့် အမေရိကန် သာသနာပြုကျောင်းဟူ၍ နှစ်ကျောင်းသာ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကျောင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါး၍ တောင်ကြီးမှလွဲလျှင် ကလော၊ လွိုင်လင်၊ လားရှိုး၊ နမ္မတူ၊ သီပေါနှင့် မိုးနဲတို့တွင်သာ အလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ၁၉၂၃-၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြခဲ့သော ကျောင်းများမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ မြန်မာအလယ်တန်း ၁၉ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ဝ၈ ကျောင်းရှိသည်။ အထူးကျောင်းများမှာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန် အတတ်သင်ကျောင်း၊ လားရှိုး၊ ညောင်ရွှေမြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အောက်တန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ကာလတွင် ကျောင်းပေါင်း ၁၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာ၍ ကျောင်းသားဦးရေ တစ်သောင်းနီးပါးအထိ ရှိလာသော်လည်း ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေနှင့် နှိုင်းစာသော် စာတတ်သူများ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်နိမ့်ကျနေခဲ့လေသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် ပညာရေးစံနစ်သစ်အရ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ကျောင်းများကို တိုးတက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စော်ဘွားမြို့တိုင်း၌ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိစေရန်နှင့် လူဦးရေ ၁ဝဝဝ လျှင် စာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်နယ်၏ငွေ အင်အား နည်းပါးသေးသဖြင့် ခပ်ဆိုင်းဆိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ် နောက်ဆုံးစာရင်းအရ ရှမ်းပြည်နယ်၌ ဖွင့်လှစ်ပြီးသောကျောင်းများနှင့် ကျောင်းသားဦးရေစာရင်းမှာ-- ကျောင်းဦးရေ ကျောင်းသားဦးရေ ၁။ အထက်တန်းကျောင်း ၃၇ ၂၃၈၄၅ ၂။ အလယ်တန်းကျောင်း ၅၃ ၁၅၈၉၇ ၃။ မူလတန်းကျောင်း ၅၂၅ ၄၁၈၅၄ ---- -------------- ၆၁၅ ၈၁၅၉၆ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဥပစာကောလိပ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၍ စော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် စော်ဘွားအမျိုးအနွယ်များအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားရှိခြင်းမှ ပြည်သူ့ကျောင်း တစ်ကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၈၈နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန် အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟု စစ်တိုင်းဌာနချုပ်များရှိသည့် အတိုင်း ခွဲခြားလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[လားရှိုးမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] နှင့် တောင်ပိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြို့တော် တောင်ကြီးမြို့ အဖြစ် အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားဝင်အားဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ တောင်ကြီးမြို့သာဖြစ်သည်။ [[File:Shan State Map with 3 Parts.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အား အပိုင်း၃ပိုင်းဖြင့်ပြထားသော မြေပုံ]] ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် နယ်မြေကျယ်ပြန့်သဖြင့် လားရှိုးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ဒုတိယအဆင့် ရုံးခွဲများစိုက်ကာ အုပ်ချုပ်သည်။ [[File:Shan State Government Office 1.jpg|thumb|ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[File:Shan State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၂၁)ခရိုင်၊ ခရိုင်အဆင့်နှင့်ညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု ရှိသည်။ ခရိုင်များအနက် ဟိုပန်နင့် မက်မန်းခရိုင်များကိုပေါင်းကာ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅)မြို့နယ်ရှိသည်။<ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref><ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843|title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=19 November 2022|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305083858/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17843}}</ref> === ခရိုင်များ === [[File:Shan state districts map 2022.svg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် ခရိုင်များ (၂၁ ခရိုင်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၃)ခု) {{legend|#E31A1C|တောင်ကြီးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#33a02c|လားရှိုးခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|နမ့်စန်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|ကလောခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|မိုင်းရှူးခရိုင်}} {{legend|#fofofo|လင်းခေးခရိုင်}} {{legend|#ffffff|လွိုင်လင်ခရိုင်}} {{legend|#de8787|ကျိုင်းတုံခရိုင်}} {{legend|#ffd5df|မိုင်းယောင်းခရိုင်}} {{legend|#de51d0|မူဆယ်ခရိုင်}} {{legend|#a6cee3|ကွတ်ခိုင်ခရိုင်}}{{legend|#d35f5f|မိုင်းတုံခရိုင်}}{{legend|#426d44|မိုင်းဆတ်ခရိုင်}} {{legend|#fb9a99|မိုင်းလားခရိုင်}} {{legend|#c83737|မိုင်းယန်းခရိုင်}} {{legend|#cfff31|တန့်ယန်းခရိုင်}} {{legend|#2cacc5|ကျောက်မဲခရိုင်}} {{legend|#6b5deb|မိုးမိတ်ခရိုင်}} {{legend|#e655ed|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab2d89|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#b052a8|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}} {{legend|#ab1a76|ဟိုပန်ခရိုင် (ဝ SAD)}}{{legend|#be18aa|မက်မန်းခရိုင် (ဝ SAD)}}]] ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယန်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းလားခရိုင်]] |[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းတုံခရိုင်]] |[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] |[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] |- ![[တန့်ယန်းခရိုင်]] |[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]] |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] |- ![[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]] |[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ဟိုပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]] |- ![[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |- ![[ကလောခရိုင်]] |[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[နမ့်စန်ခရိုင်]] |[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]] |- ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]] |} == နေထိုင်သောလူမျိုးများ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ပအိုဝ်း|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]၊ [[ဝ]] ၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းကျား]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်းနက်]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[မုံ]]၊ [[အဲန်လူမျိုး|အဲန်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကယန်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[လီဆူ]]၊ [[ကယား]]၊ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * [[အင်းလေးကန်]] * [[အင်းလေး ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] * [[ဘော်ကြိုဘုရား|သီပေါ ဘော်ကြိုဘုရား]] * [[ပင်းတယဂူ]] * [[ပြဒါးလင်းဂူ]] * [[မွေတော်ကက္ကူ]] * [[ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ|ထမ်ဆမ်းဂူ]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းလူမျိုးများသာမက အခြားတိုင်းရင်းသားများ၊တရုတ်၊အိန္ဒိယလူမျိုးများပါရောနှောနေထိုင်သည့်အတွက် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ များပြားသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအများစု မှာရှမ်းစကားကိုအသုံးပြုကာ ဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၆၂၀၄၂၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ(အကြီး/အသေး)|| ခု|| ၈၁၇ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၆ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၉၂၈၃ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၀၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၄၉၆ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၈၆၉၈ |- | ၈|| ပေ ၅၀⁠၀၀ အထက်လေယာဉ်ပြေးလမ်း|| လမ်း|| ၃ |- | ၉|| ပေ ၁၈၀ အထက် တံတား|| စင်း|| ၄၈ |- | ၁၀|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၁၆၅ |- | ၁၁|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၉၁ |- | ၁၂|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၆၃ |- | ၁၃|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၅၅ |- | ၁၄|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၅ |- | ၁၅|| နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၂ |- | ၁၆|| ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ|| ရုံ|| ၃၅⁠၅၀ |- | ၁၇|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၄၇၂၈ |- | ၁၈|| တက္ကသိုလ်၊ကောလိပ်|| ခု|| ၅ |- | ၁၉|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၀|| ကွန်ပျူတာက္ကသိုလ်|| ခု|| ၄ |- | ၂၁|| ဆေးရုံများ|| ရုံ|| ၁၄၅ |} == ဒေသထွက်ကုန်များ == {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} အဓိကအားဖြင့် ကော်ဖီ၊ သစ်၊ လက်ဖက်နှင့် ရာဘာ အပါအဝင် သီးနှံများဖြစ်သော ပန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနှင့် လူကြိုက်များသည့် အခြားသီးနှံများလည်း ထွက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <References /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.shanstate.gov.mm/ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=30 July 2015 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရှမ်းပြည်နယ် |North = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |Northeast = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |East = [[လွမ်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘိုခဲယိုပြည်နယ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] |Southeast = [[ချင်းရိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |South = [[ကယားပြည်နယ်]] |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Northwest = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] }} <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်| ]] 98gitfxmwsv8kyqwiwlcpbzrm3zau2k 0 2975 1032236 1028091 2026-05-18T15:53:47Z ~2026-29678-71 142837 1032236 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = နေပြည်တော် <br><span style="display:inline-block; margin-top:0.4em; font-size:80%;">Nay Pyi Taw</span> | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | nickname = | settlement_type = သမ္မတ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သောမြို့တော် | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{multiple image | total_width = 270px | perrow = 1/2/1 | border = infobox | image1 = NPT Water Fountain.jpg | caption1 = <div align="center">[[နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]] | image2 = | caption2 = [[ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း]] | image3 = | caption3 = [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော်ဘူတာကြီး]] | image4 = | caption4 = <div align="center">[[ကျောက်မျက်ရတနာပြတိုက် (နေပြည်တော်)]] }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = နေပြည်တော် တည်နေရာပြ မြေပုံ <!-- Location ------------------>| coordinates_display = | coordinates_region = ဒေသ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = နယ်မြေ | subdivision_name1 = [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] | subdivision_type2 = မြို့နယ်များ | subdivision_name2 = ၈ မြို့နယ် | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_type = | leader_title = မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ၊ [[နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | leader_name = ဦးဝင်းမြင့် | leader_title1 = မြို့တော်ဝန် | leader_name1 = ဦး[[ကံမြင့်သန်း|ကံမြင့်သန်း]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 7054.37 | population_as_of = | population_density_km2 = 131.1 | population_density_sq_mi = 339.5 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 924,608<ref name=Urbanization>Department of Population, Myanmar.</ref> | established_date = ၂၀၀၅ | established_date2 = ၂၀၀၈ | established_title = တည်ထောင် | established_title2 = Incorporated | government_footnotes = <ref name=Mayor>{{cite web |title=News Briefs |work=The Myanmar Times |publisher=Myanmar Consolidated Media |url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-309/news_brief.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627090843/http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-309/news_brief.htm |dead-url=yes |archive-date=27 June 2006 |date=20 March 2006 |accessdate=1 April 2006 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226114052/http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-309/news_brief.htm }}</ref> | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာ]]၊[[မွန်]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | population_density_blank1_km2 = ၁၃၁.၁ | population_density_blank1_sq_mi = ၃၃၉.၆ <!-- General information --------------->| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +၆:၃၀ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = 115 | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၆၇ | website = [http://travelnaypyitaw.org/ travelnaypyitaw.org] | footnotes = +1 }} '''နေပြည်တော်''' ({{lang-en|Nay Pyi Taw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] ၌ တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို ရန်ကုန်မြို့မှ [[ပျဉ်းမနားမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၂ မိုင် (၃.၂ကီလိုမီတာ) ဝေးသော အစိမ်းရောင်ကွင်းပြင်နေရာသို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]၊ ပုဒ်မ ၄၄၀ အရ နေပြည်တော်သည် နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ယခင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်ဟောင်း]] [[ရန်ကုန်မြို့]]၏မြောက်ဘက် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မိုင် ၂၀၀ မျှကွာဝေးသည်။ <ref name=geomap>{{cite web|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=9355719&fid=713&c=burma#MAP |title=Naypyidaw: Burma |work=Geographical Names |accessdate=2011-12-06}}</ref> [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်၊]] [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်၊]] [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]တို့သည် နေပြည်တော်၌ တည်ရှိသည်။ နေပြည်တော်သည် ၂၄ နှင့် ၂၅ ကြိမ်မြောက် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ တတိယကြိမ်မြောက် ဘင်းမ်စတက်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ နဝမကြိမ်မြောက် အရှေ့အာရှထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် ၂၀၁၃ [[အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]]များ ကျင်းပခဲ့သည်။ == ဝေါဟာရ ရင်းမြစ် == နေပြည်တော်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရလျှင် “တော်ဝင်မြို့တော်”၊ “ဘုရင်နန်းစိုက်ရာ” သို့မဟုတ် “ဘုရင်နန်းစံရာ” ဖြစ်သည်။<ref name=pcgn>[http://www.pcgn.org.uk/Burma%200907.pdf "An Introduction to the Toponymy of Burma (October 2007) – Annex A"]p. 8, The Permanent Committee on Geographic Names (PCGN), United Kingdom {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031143028/http://www.pcgn.org.uk/Burma%200907.pdf |date=31 October 2008 }}</ref> ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မင်းနေပြည်များ၏ နောက်ဆက်စကားလုံးအဖြစ် သုံးစွဲသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မန္တလေးကို ရတနာပုံနေပြည်တော် (Yadanabon Naypyidaw) ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ == သမိုင်း == === မြို့တော်ကို နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွေ့ခြင်း === နေပြည်တော်ဟူ၍ ဖြစ်လာပြီးနောက်ပိုင်း နေပြည်တော်၏သမိုင်းသည် တိုတောင်းလှသော်လည်း နေပြည်တော်မြို့တော်တည်ထားသော ယခု လက်ရှိမြေနေရာများသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]ခေါင်းဆောင်သည့် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]](BIA)၏ စစ်ဌာနချုပ်တည်ရှိခဲ့သောနေရာများဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းမြေနေရာများ၏ သမိုင်းမှာ အလွန်ရှည်လျားလှသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ယိုးဒယားမှ ချီတက်လာပြီး ပျဉ်းမနား-လယ်ဝေးတွင် စစ်ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယခု နေပြည်တော်မြို့တော်သည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အစပြုခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ "အောင်မြေ" တွင် တည်ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်ကို ပျဉ်းမနားမြို့၏အနောက်ဘက် ၂ မိုင် (၃.၂ ကီလိုမီတာ ) အကွာတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ၏မြောက်ဘက် ခန့်မှန်ခြေအားဖြင့် မိုင် ၂၀၀ (၃၂၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အေးရှားဝေါလ် နှင့် ထူးလီမိတက် အပါအဝင် အနည်းဆုံး ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ ၂၅ ခုကို စစ်အစိုးရမှ ငှားရမ်းခဲ့ပြီး တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်စေခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများအားလုံး ပြီးစီးမှုမရှိသေးသော်လည်း ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့များ နေပြည်တော်သို့ အဖွဲ့များခွဲ၍ စတင်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ငါးရက် ကြာပြီးနောက် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ တွင် စစ်တပ်ကုန်တင်ယာဉ် ၁၁၀၀ ပါသည့် ဒုတိယယာဉ်တန်းသည် အစိုးရဝန်ကြီးဌာန ၁၁ ခု ကိုတင်ဆောင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့မှထွက်ခွါခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးဌာနများအားလုံးကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကုန်တွင် နေရာချထားပြီးဖြစ်ရန် မျှော်လင့်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကတိုက်ကရိုက် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းသည် ကျောင်းများနှင့် အခြားနေရာများ မပြည့်စုံခြင်းကိုဖြစ်စေပြီး၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများကို ၎င်းတို့၏မိသားစုများနှင့် အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ ခွဲခွာခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အစိုးရသည် အစပိုင်းတွင် အစိုးရအလုပ်သမားများ၏ မိသားစုများအား နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းကို တားဆီးခဲ့သည်။<ref name=hla>Ntay, Hla Hla (23 February 2007). [http://www.burmanet.org/news/2007/02/23/agence-france-presse-myanmars-new-capital-offers-small-luxuries-in-total-isolation-hla-hla-htay/ Myanmar's new capital offers little in the way of luxuries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629221704/http://www.burmanet.org/news/2007/02/23/agence-france-presse-myanmars-new-capital-offers-small-luxuries-in-total-isolation-hla-hla-htay/ |date=29 June 2017 }}. Agence France-Presse.</ref> စစ်တပ်ဌာနချုပ်များသည် အစိုးရ ဝန်ကြီးဌာနများမှ ခွဲခြားသည့်နေရာတွင် ထားရှိသည်။ အရပ်သားများကို စစ်တပ်နှင့် အစိုးရ နေရာများသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ပိတ်ပင်ထားသည်။ အစိုးရရုံးများ အနီးရှိ စီးပွားရေးဇုန်အတွင်းသို့ ဈေးသည်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ အစိုးရအလုပ်များအတွက် အရာရှိများသည် အတိုကောက်အဖြစ် “နပတ” ဟုသုံးစွဲသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်တွင်၊ စစ်သည် ၁၂,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တော်အသစ်တွင် ပထမဆုံး လူထုဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ချီတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်သိမ်းပိုက်မှုကို တော်လှန်ခဲ့သော နှစ်ပတ်လည်နေ့ဖြစ်သည့် တပ်မတော်နေ့ကိုဂုဏ်ပြုရန် ကြီးမားသည့် စစ်ရေးပြ ချီတက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ကရစ် စစ်ရေးပြကွင်း အတွင်းသို့ ရုပ်ရှင်၊ ဗွီဒီယို၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ ကွင်းထဲတွင် မြန်မာမင်းများဖြစ်ကြသည့် အနော်ရထာ၊ ဘုရင့်နောင်နှင့် အလောင်းဘုရား တို့၏ကြီးမားသည့် ရုပ်တုကြီးသုံးခု ရှိသည်။ ထိုမင်းသုံးပါးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးသောဘုရင်များအဖြစ် မှတ်ယူထားသည်။ မြို့၏အမည်ကို ထိုစစ်ရေးပြပွဲကျင်းပနေစဉ်အတွင်း တရားဝင်ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref name=bbc4848408>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm|title=Burma's new capital stages parade|work=BBC News|publisher=BBC|date=27 March 2006|accessdate=6 April 2006}}</ref> မြို့တော်၏တရားဝင်အမည် ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့တွင်ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၉၂၅,၀၀၀ရှိသည်။ မြို့၏နေရာအများအပြားသည် အစိုးရလူနေအဆောက်အဦးများ ဖြစ်သည်။ === ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ ငလျင်ဒဏ် === ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|စစ်ကိုင်းငလျင်]]ကြောင့် သမ္မတအိမ်တော်၊ လွှတ်တော်၊ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်၊ စစ်ရုံးနှင့် ဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများအထိ နေပြည်တော်၏ အစိတ်အပိုင်းများစွာပျက်စီးခဲ့ပါသည်။ ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော်ရှိ အစိုးရရုံးများသာမက တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များ၏ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ စစ်ရေးအဆောက်အအုံများပါ ထိခိုက်ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင်၊ နေပြည်တော်အနီးတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည့် နျူကလီးယားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ စစ်ရုံးအတွင်းရှိ လျှို့ဝှက်ကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ်နှင့် နေပြည်တော်ရှိ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ၏ လုံခြုံရေးစီမံကိန်းများကိုပါ ပြန်လည်စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည့်အခြေအနေကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ငလျင်ကြီး လှုပ်ချိန် နေပြည်တော်မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့လဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/k0y9vpr9eg/myanmar_earthquake |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref> နေပြည်တော်ရှိ တပ်မတော်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား၏ ၇၀% ခန့် ဖြစ်သော ဌာနဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများ၊ ရုံးဌာနများ ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။ ယင်းတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်နှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-04-18 |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား ၇၀% ထိခိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c7059k7qk2xo |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မြို့တော်၏ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ရှိတွင် ပြန်လည်သုံးသပ်ဆောင်ရွက်နေသည်။ လှုပ်ရှားသည့်ငလျင်ဖြစ်ပြီးနောက် မကြာမီကျင်းပခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီအစည်းအဝေးအတွင်း၊ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မှ နေပြည်တော်၏ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆောက်အအုံများ များစွာပျက်စီးခြင်းသည် မြေညွန့်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြပြီး၊ အနာဂတ်အတွက် ဆောက်လုပ်မည့် အဆောက်အအုံများတွင် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စွမ်းရှိစေရန် အထူးအလေးပေးသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများအပြင် သမ္မတအိမ်တော်၊ လွှတ်တော်၊ စစ်ဌာနချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာနအများအပြား ပါဝင်သည့် အရေးပသည့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများလည်း လူမှုမီဒီယာများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြန့်ဝေသည့် ဓာတ်ပုံများအရ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။အစိုးရမှ ဧပြီ ၃ ရက်နေ့အထိ နေပြည်တော်တွင် အသေဆုံးသူ ၅၁၁ ဦးရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း ထို့နောက် နေပြည်တော်၏ အသေဆုံးမှုအချိုးအစားကို ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်း မရှိသေးပေ။ သို့သော် ဒေသခံများက နေပြည်တော်ရှိ အစိုးရအဆောက်အအုံနှင့် ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>{{Cite news |last=ဧရာဝတီ |date=2025-04-23 |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် အထိနာပြီး နေရာရွှေ့ရန် အကြောင်းဖန်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/04/23/400175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430211436/https://burma.irrawaddy.com/article/2025/04/23/400175.html |archive-date=2025-04-30 |access-date=2026-02-08 |work=ဧရာဝတီ }}</ref> နေပြည်တော်မြို့သစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး၊ မြို့ကွက်ပြန်လည်ချမှတ်ရေးနှင့် အဟောင်းများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]]အား တာဝန်ပေးအပ်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသည် နေပြည်တော်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-04-23 |title=နေပြည်တော်မြို့ အသစ်ပြန်တည်ဆောက်ရေးနှင့် အဟောင်းများ ပြန်လည် ပြုပြင်ရေး မင်းအောင်လှိုင်က မောင်မောင်အေးကို တာဝန်ပေး၊ |url=https://yktnews.com/2025/04/212192/ |access-date=2026-02-08 |website=Khit Thit Media }}</ref> နေပြည်တော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီများအား နေပြည်တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီသို့ ဆက်သွယ်ရန် အကြောင်းကြားထားသည်။ အထူးဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းအရ တည်ဆောက်သည့် ရုံးဌာနများ၊ အထူးအဆောက်အဦများ၊ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦများအပါအဝင် အခြားအဆောက်အဦများတွင် တာဝန်ယူဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း အဆောက်အဦများပြုပြင်အသုံးပြုရေးနှင့် အသစ်တည်ဆောက်ရေးကြီးကြပ်မှုကော်မတီမှ ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော် တည်ဆောက်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည့် ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် နေပြည်တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီသို့ ဆက်သွယ်ရန် ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/302277 |access-date=2026-02-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းအရင်း == နေပြည်တော်သည် မြန်မာပြည်၏ အလယ်ဗဟိုနားတွင်တည်ရှိပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် နေရာကောင်းဖြစ်သည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုချက်မဖြစ်ပြီး၊ ရှမ်း၊ ကယားနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ အစိုးရအဖွဲ့ အနီးအနားတွင်တည်ရှိနေခြင်းဖြင့် ကာလရှည်ကြာစွာ မငြိမ်သက်ခဲ့သည့်ဒေသများကို တည်ငြိမ်မှုရှိလာစေရန် ထောက်ကူပေးနိုင်သည်။<ref name=McGeown2005>McGeown, Kate (8 November 2005). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4416960.stm Burma's confusing capital move]. BBC News.</ref> နေပြည်တော် မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ရခြင်းမှာ ရန်ကုန်မြို့သည် မြန်မာပြည်၏ အဓိကစီးပွားရေးမြို့တော်ဖြစ်သဖြင့် လူဦးရေထူထပ်များပြားသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အစိုးရရုံးများနှင့် လူနေရပ်ကွက်များ ရောထွေးနေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့အတွင်း စစ်တပ်ရှိနေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ စသည်တို့အပြင် ဒီမိုကရေစီအသွင် ကူးပြောင်းရာတွင် လိုအပ်သည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ရန်ကုန်မြို့တွင် စနစ်တကျမရှိခြင်းတို့ကြောင့် မြို့တော်သစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ အုပ်ချုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယခုလက်ရှိ နေပြည်တော် တည်ရှိနေသော နေရာသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (BIA) ၏ စစ်ဌာနချုပ်တည်ရှိခဲ့ရာနေရာဖြစ်သည်။ နောင်အနာဂတ်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများ၊ အားကစားပြိုင်ပွဲများ စသည်တို့ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့်အတွက် နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နေပြည်တော်တွင် နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီသည့် အစိုးရဧည့်ဂေဟာများ၊ နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီသည့် ဟိုတယ်များ စသည့် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးနေပြီဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်အတွက် အလွန်ရေးပါသည့် လွှတ်တော်အဆောက်အအုံများလည်း ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပြီဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်တွင် ယင်းလွှတ်တော် အဆောက်အအုံများအတွင်း လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ ကျင်းပပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ == ပထဝီအနေအထား == နေပြည်တော်သည် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းနှင့် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်း နှစ်ခုတို့၏အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ တရားဝင်စာရင်းများအရ မြို့တော်သည် ၇၀၅၄.၃၇ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး၊ လူဦးရေ ၉၂၄,၆၀၈ ရှိသည်။ ချောင်းမကြီးဆည်သည် နေပြည်တော်၏မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာအနည်းငယ်အကွာအဝေးတွင်ရှိပြီး၊ ငလိုက်ဆည်သည် မြို့၏တောင်ဘက် ကီလိုမီတာအနည်းငယ် အကွာတွင်ရှိသည်။ ရေဆင်းဆည်သည် မြို့၏ အရှေ့မြောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင်ရှိသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉° ၁၈' နှင့် ၂၀° ၂၅' အကြား ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅° ၄၅' နှင့် ၉၆° ၄၅' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နေပြည်တော်သည် ရန်ကုန်နှင့် ၃၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၉၈ မိုင်) ၊ မန္တလေးမြို့နှင့် ၁၃၈ မိုင် ကွာဝေးသည်။ [[File:Naypyitaw Apartment.jpg|right|thumb|နေပြည်တော်ရှိလူနေအဆောက်အဦး]] == မြို့တော်မြင်ကွင်း == === လူနေအိမ်ရာဇုန်များ === လူနေအိမ်ရာအကွက်များသည် သေချာစွာဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အခန်းများကို ရာထူးအလိုက်နှင့် အိမ်ထောင်ရှိ/မရှိ အပေါ်မူတည်ပြီး ချထားပေးသည်။ မြို့တွင် လက်ရှိအခန်းတွဲ လေးထပ်တိုက် ၁၂၀၀ ရှိသည်။<ref name=nytimes2007>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/10/05/world/asia/05Naypyitaw.html?fta=y|work=The New York Times|title=Myanmar's Remote Capital Is Still a Work in Progress|first=Grant|last=Peck|date=5 October 2007|accessdate=20 May 2010}}</ref> ကြီးမားသည့် အခန်းတွဲတိုက်များစွာသည် ခေါင်မိုးအနီရောင်၊ အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် အပြာရောင်များဖြင့် ရှိနေကြသည်။ အချို့သောလူနေအခန်းတွဲတိုက်များ၏ ဆေးရောင်အမှတ်အသားကို ဝန်ကြီးဌာနအလိုက် ခွဲခြားထားသည်မှာ ဥပမာကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနဝန်ထမ်းများသည် အပြာရောင်ခေါင်မိုးနှင့် တိုက်များတွင်နေကြပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ထမ်းများမှာမူ အစိမ်းရောင်ခေါင်မိုးများ နှင့်နေကြသည်။ အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများသည် လုံးချင်းအိမ်ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ === ဝန်ကြီးဌာနဇုန် === [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] နှင့် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]] တို့သည် ဝန်ကြီးဌာနဇုန်၌ တည်ရှိသည်။ မြို့တော်ခန်းမအဆောက်အဦးသည် ဆိုဗီယက်အစိုးရအဆောက်အဦးနှင့် ဆင်တူပြီး၊ ခေါင်မိုးပုံစံမှာမူ မြန်မာ့ဟန်ဖြစ်သည်။ မြို့တော်ခန်းမ၏ အနောက်ဘက်တွင် ကလေးကစားကွင်းနှင့် ရေတံခွန်အတုရှိပြီး၊ ထိုနေရာတွင် တေးဂီတလျှပ်စစ်မီးရောင်စဉ်ပွဲကို နေ့တိုင်းပြသသည်။ ဝန်ကြီးဌာန အဆောက်အအုံ အများစုသည် ပုံစံအားဖြင့် ဆင်တူကြသည်။<ref>''The Australian''. "[http://www.theaustralian.com.au/news/a-monument-to-juntas-fear/story-e6frg6t6-1111114648426 A monument to junta's fear]". 16 October 2007</ref> === တပ်မတော်ဇုန်များ === အဆင့်မြင့် တပ်မတော်အရာရှိကြီးများနှင့် အခြားသောအရေးပါသည့် စစ်အရာရှိကြီးများသည် သာမန်ဝန်ထမ်း များနေထိုင်ရာမှ ၁၁ ကီလိုမီတာကွာဝေးသည့် စုပေါင်းဝင်းကြီးအတွင်းတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ ထိုဝင်းကြီးတွင် ဗုံးခိုကျင်းများ၊ မြေအောက်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းများ ပါရှိသည်ဟုဆိုပြီး အများပြည်သူအတွက် ကန့်သတ်နယ်မြေဖြစ်သည်။ မြို့တွင် တပ်မတော်ဇုန်ဟုလည်း သီးသန့်ရှိပြီး၊ ခွင့်ပြုမိန့်မရှိပဲ နိုင်ငံသားများ သို့မဟုတ် အခြားသောလူပုဂ္ဂိုလ်များ ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိပါ။ === ဟိုတယ်ဇုန် === [[File:Hotel Zone, Myanmar (Burma) - panoramio (1).jpg|right|thumb|နေပြည်တော်ဟိုတယ်ဇုန်]] ဟိုတယ်ဇုန်တွင် နားနေစံအိမ်ပုံစံ ဟော်တယ်များသည် လက်တစ်ဆုပ်စာလောက်သာရှိပြီး၊ မြို့၏ဆင်ခြေဖုံးရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် ဟိုတစ်ခု ဒီတစ်ခု ရှိနေသည်။ ဤဇုန်သည် မြို့၏မြို့လယ်ခေါင် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်အတွင်းနှင့် အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် ယခုလက်ရှိ ဟိုတယ် ၁၂ ခုရှိသည်။ ထိုအထဲမှ ရှစ် ခုသည် နေပြည်တော်ဟိုတယ်ဇုန် အတွင်းတွင်ရှိနေပြီး၊ နှစ်ခုသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးကားလမ်းမပေါ် လယ်ဝေးတွင် ရှိသည်။<ref name=YP>{{Cite web |title=Myanmar Yellow Pages: Nay Pyi Taw Listings |url=http://www.myanmaryellowpages.biz/useful-hotlines.htm |accessdate=29 March 2016 |archivedate=2 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120302042137/http://www.myanmaryellowpages.biz/useful-hotlines.htm }}</ref>[[File:Diplomatic Housing Estate, Myanmar (Burma) - panoramio.jpg|left|thumb|နိုင်ငံတကာဇုန် (သံတမန်ဇုန်)]] === နိုင်ငံတကာဇုန် === အစိုးရသည် နိုင်ငံခြားသံရုံးများနှင့် ကုလသမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ်ရုံးများအတွက် မြေ နှစ်ဟက်တာ ပေးထားသည်။ === ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း === ဗဟိုလမ်းဆုံကုန်တိုက် နေပြည်တော် မြို့မဈေးသည် လတ်တစ်လောတွင် နေပြည်တော်၏ စီးပွားရေးအချက်အချာကျနေသည်။ အခြားသော ဈေးဝယ်ထွက်ရန်နေရာများမှာ သပြေကုန်းဈေးနှင့် ဗဟိုလမ်းဆုံကုန်တိုက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဗဟိုလမ်းဆုံကုန်တိုက်ကို ရွှေတောင်ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီမှ ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ကာ နေပြည်တော်ရှိ ဈေးစီမံကိန်းအတွက် ပထမဆုံးပုဂ္ဂလိက ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဈေးကုန်တိုက်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြို့မဈေးတွင် စားသောက်ဆိုင်အနည်းငယ်နှင့် လမ်းဘေးအစားအစာဆိုင်တန်းများရှိပြီး၊ သပြေကုန်း ဈေးအနီးတွင်လည်း စားသောက်ဆိုင်များရှိသည်။ မိုင်အနည်းငယ်သွားလိုက်ရုံဖြင့် စိတ်ကြိုက်ညနေစာစားသုံးနိုင်သည့်ဆိုင်များ လယ်ဝေး နှင့် ပျဉ်းမနားတွင်ရှိသည်။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == [[File:National Herbal Park.jpg|right|thumb|အမျိုးသားဆေးဖက်ဝင်အပင်များပန်းခြံ အဝင်ပေါက်]] *ငလိုက်ကန်ပန်းခြံများသည် အသေးစားရေကစားပန်းခြံဖြစ်ပြီး၊ ငလိုက်ဆည်၏ဘေး ကျွဲရှင်းရွာအနီး တွင်ရှိသည်။ (ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နေပြည်တော်မှ ခုနှစ်မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်)။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ငလိုက်ကန်ပန်းခြံတွင် ရေလွှာလျှောစီး၊ သဘာဝအတိုင်းအပန်းဖြေစရာများ၊ နားနေဆောင်များနှင့် ကမ်းခြေတို့ပါဝင်သည်။ ပန်းခြံကို သင်္ကြန် ရုံးပိတ်ရက်များတွင် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးသည်။ [[File:Naypyitaw Gems Museum-01.JPG|right|thumb|နေပြည်တော်ကျောက်မျက်ပြတိုက်]] *[[တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)|နေပြည်တော်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်]]ကို တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ ၄၂၀ နှင့် ရာသီဥတု ထိန်းပေးထားသည့် ပင်ဂွင်း ငှက်အိမ်တို့ဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name=nyt>{{Cite news| url=http://www.nytimes.com/2008/06/24/world/asia/24myanmar-sub.html?_r=1&pagewanted=all&oref=slogin|title=Built to Order: Myanmar’s New Capital Isolates and Insulates Junta|date=24 June 2008|publisher=The New York Times}}</ref> ဤဥယျာဉ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် ပျဉ်းမနားမြို့မှ (၁၈) မိုင်အကွာ ၊ ပျဉ်းမနားနှင့် တပ်ကုန်းမြို့ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ (၆၁၂) ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈) တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့အထိ နေပြည်တော် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တွင် ** နို့တိုက်သတ္တဝါပေါင်း - (၃၂) မျိုး - (၂၈၀) ကောင် ** တွားသွားသတ္တဝါပေါင်း - (၁၂) မျိုး - (၆၂) ကောင် ** ငှက်မျိုးနွယ်ပေါင်း - (၄၃) မျိုး - (၂၇၄) ကောင် ** ရှားပါးစာရင်းဝင် ကျားဖြူနှင့် ** မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင် ကျက်စားခြင်း မရှိသော [[ပင်ဂွင်း]] များလည်း မွေးမြူပြသထားသည်။ တနင်္လာနေ့မှအပ ကျန်နေ့တိုင်း ဖွင့်လှစ်သည်။ [[File:NPT_Water_Fountain.jpg|right|thumb|နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]] *အမျိုးသားဆေးဖက်ဝင်အပင်များပန်းခြံကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ဧက ၂၀၀ (ဝ.၈၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များကို ပြသထားသည်။ ပရဆေးဥယျာဉ်တွင် ဆေးဖက်ဝင် ပရဆေးပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း (၅၀၀) ကျော် စိုက်ပျိုးထားရှိသည်။ * နေပြည်တော်မြို့တော်ဂေါက်ကွင်းနှင့် ရေပြာဂေါက်ကွင်း * ကျောက်မျက်ပြတိုက် * [[နက္ခတ်တာရာပြခန်း (နေပြည်တော်)]] * [[ဆာဖာရီဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)]] * [[ဥပါတသန္တိ စေတီ]] *[[ မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ]] *[[သတ္တသတ္တာဟ မဟာဗောဓိစေတီတော်]] *[[နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]] *[[နေပြည်တော်ရင်ပြင်]] *[[အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)]] * [[သူရဲကောင်းဗိမာန် (နေပြည်တော်)]] * နေပြည်တော် ပြန့်ကပြေးအဝိုင်းအနီးရှိ ရွာလေးတစ်ရွာတွင် ပုဂံခေတ်ကဲ့သို့ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများစွာ တည်ရှိနေပြီး ပုဂံဘုရားများကဲ့သို့ ရှေးခေတ် လက်ရာ များကို ဖူးမြော်နိုင်သည်။ မည့်သည့် မင်းလက်ထက်က တည်ထားကိုးကွယ်သည်ကို အတိအကျ မသိရှိ ရပေ။ ထိုနေရာတွင်ဘုန်းကြီး ကျောင်းလည်းတည်ရှိပြီး ဘုန်းကြီးများနေထိုင်စောင့်ရှောက်ကြရသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်စိန်လက်ထက် ကပြန်လည် ပြုပြင်မွန်းမံခဲ့ဖူးသည်။ စေတီတော် စိန်ဖူးတော်များကိုပြန်လည်ပြုပြင်မွန်းမံ ၍ စနစ်တကျ ရှေးမှုမပျက် ထိန်းသိမ်းးထားသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းထဲ တွင်ရှေးခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ရတနာရွှေချ သလင်တော် များကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရှေးခေတ် ဘုရားဆင်းတုတော် မတ်တပ်ရပ် ရုပ်တုတော် ရှေးခေတ် သိမ်ကျောင်းများကိုလဲ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ [[ဖိုင်:နေပြည်တော်ပုဂံ.jpg|alt=Nay Pyi Taw Bagan|thumb]] == ယဉ်ကျေးမှု == '''ဖျော်ဖြေရေး''' မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကောင်းဆုံးစွမ်းဆောင်နိုင်သူများအတွက် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]]ပေးပွဲကို နေပြည်တော်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ ကျင်းပသည်။ နေပြည်တော်ရှိ လမ်းဆုံဗဟိုကုန်တိုက်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံ တစ်ရုံ၊‌ေနပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ် အနီးရှိအောင်သ‌ေပြ ရုပ်ရှင်ရုံ နှင့် ပျဉ်းမနား နှင့် တပ်ကုန်း တို့တွင် တစ်ရုံစီ ရှိသည်။ == မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေး == မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) ၏ ပုဒ်မ ၅၀ (က) အရ၊ နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည့် နေပြည်တော်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်၌ တည်ရှိသော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ကို ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး၊ အတွင်းရေးမှူးတစ်ဦးနှင့် ကောင်စီဝင် ကိုးဦးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နေပြည်တော်မြို့တော် စီမံခန့်ခွဲခြင်းကိစ္စရပ်များကို နေပြည်တော်ကောင်စီမှ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သည်။ နေပြည်တော်မြို့တော်ဒေသတွင် မြို့စစ်စစ် (မြို့လယ်ခေါင်)နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်မြို့နယ် ရှစ်ခု ပါဝင်သည်။ မြို့လယ်ခေါင်ကို ဆက်၍ ရပ်ကွက်လေးခု ခွဲထားသည်။ [[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်|ပျဉ်းမနား]]၊ [[လယ်ဝေးမြို့နယ်|လယ်ဝေး]] နှင့် [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်|တပ်ကုန်း]] မြို့နယ်များသည် ယခင်က [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသများ ဖြစ်ကြသည်။ [[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်|ဥတ္တရသီရိ]]၊ [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်|ဒက္ခိဏသီရိ]]၊ [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်|ပုဗ္ဗသီရိ]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်|ဇမ္ဗူသီရိ]]၊ နှင့် [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်|ဇေယျာသီရိ]] တို့သည် မြို့နယ်အသစ်များ ဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာ၂၀၀၉ တွင် အားလုံးသော ဝန်ကြီးဌာနရုံးများသည် အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေရာချထားပြီးဖြစ်သည်။ {| |- ! မြို့စစ်စစ်(ရပ်ကွက်များ) !! ယခင်ရှိပြီသားမြို့နယ်များ !! ဆင်ခြေဖုံးအသစ်များ |- | ဇေယျသိဒ္ဓိ(ဇေယျသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ) || || ဥတ္တရသီရိ ([[ပါဠိ]]စကားလုံး - ဥတ္တရသိရီ, 'မြောက်အရပ် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |- | ပညာသိဒ္ဓိ(ပညာသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ ) || ပျဉ်းမနား || ဒက္ခိဏသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ဒက္ခိဏသိရီ, 'တောင်အရပ် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |- | ဘောဂသိဒ္ဓိ(ဘောဂသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ) || လယ်ဝေး || ပုဗ္ဗသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ပုဗ္ဗသိရီ, 'အရှေ့အရပ် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |- | မင်္ဂလာသိဒ္ဓိ( မင်္ဂလာသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ) || တပ်ကုန်း || ဇမ္ဗူသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ဇမ္ဗူသိရီ, 'သပြေပင် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) ဇေယျာသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ဇေယသိရီ, 'အောင်မြင်ခြင်း ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === * အမှတ် ၁ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ *အမှတ် ၂ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၃ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၄ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၅ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၆ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၇ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၈ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၉ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၀ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၁ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၂ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၃ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ *အမှတ် ၁၄ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၅ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၆ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၇ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၈ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်(ရေဆင်း)]] * [[ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်]] * [[ရေဆင်းသစ်တောတက္ကသိုလ်]] == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == ပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့်လုပ်ငန်းများသည် အနီးအနားတစ်ဝိုက်အတွက် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ အရှည်ကီလိုမီတာ ၃၂၃.၂ ရှိသော တစ်ဖက်နှစ်လမ်းသွား ရန်ကုန်နေပြည်တော်အမြန်လမ်းမကြီးသည် နေပြည်တော်ကို ရန်ကုန်နင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ပေးထားပြီး၊ ၅၆၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည့် ရန်ကုန် -နေပြည်တော် - မန္တလေး လမ်းမကြီး၏အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ရိပ်သာလမ်းမကြီး ၂၀ ရှိပြီး၊ မြို့ထဲမှလမ်းများကဲ့သို့ ကြီးမားပြီးရှင်းလင်းနေသည်။ === ရထားလမ်း === နေပြည်တော်အတွက် ပျဉ်းမနားဘူတာ လယ်ဝေးဘူတာနှင့် နေပြည်တော်ဘူတာကြီးတို့ ရှိသည်။ ပျဉ်းမနားဘူတာသည် ရန်ကုန် - မန္တလေးရထားလမ်းပေါ်တွင် ရှိပြီး လယ်ဝေးဘူတာသည် ပျဉ်းမနားနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်း လမ်းပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မှ ပျဉ်းမနားသို့ ရထားဖြင့် ၆ နာရီကြာသွားရသည်။ မြို့တော်အသစ်တည်ဆောက်စဉ်က ရထားပို့ဆောင်ရေး ပြည့်စုံလာစေရန် ပျဉ်းမနား၏နောက် တစ်ဘူတာရွာတော်ဘူတာတွင် နေပြည်တော်ဘူတာစီမံကိန်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့၍ ယခုအခါ နေပြည်တော်ဘူတာကြီးအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ === လေကြောင်း === [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (ယခင်အမည် အေလာလေဆိပ်) သည် နေပြည်တော်မြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာ အေလာနှင့်လယ်ဝေးမြို့ တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ပြည်တွင်းလေကြောင်း လိုင်းများဖြစ်ကြသည့် မြန်မာ့လေကြောင်း နှင့် ရန်ကုန်လေကြောင်း တို့သည် ရန်ကုန် နှင့် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ အခြားသောမြို့များသို့ ပုံမှန်ပြေးဆွဲရန်အတွက် ဤလေဆိပ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ မှစတင်၍ အဓိကဆောက်လုပ်ရေးများကို တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်ပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၃.၅ သန်း ဝင်ထွက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ === ဘတ်စ်ကား နှင့် ကားများ === အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများသည် နံနက်ပိုင်း နှင့် ညနေပိုင်းတို့တွင် ၎င်းတို့၏သက်ဆိုင်ရာရုံးများသို့ လွန်းပျံဘတ်စ်ကားများ ပြေးဆွဲပေးသည်။ မြို့တွင် ဗဟိုဘတ်စ်ကားရပ်နားကွင်း နှင့် MEC ပိုင်သည့် အငှားယာဉ်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ရှိသည်။ == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * နေပြည်တော် ခုတင်(၁၀၀၀)ဆံ့ အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး *နေပြည်တော် မျက်စိ နား နှာခေါင်း လည်ချောင်း အထူးကု ဆေးရုံကြီး * နေပြည်တော် အမျိုးသမီး ဆေးရုံ * နေပြည်တော် အရိုး ဆေးရုံ * နေပြည်တော် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ * ပျဉ်းမနား အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံ * တပ်ကုန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံ *လယ်ဝေး အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံ == အားကစား == [[File:Naypyitaw Hospital.jpg|right|thumb|နေပြည်တော်အထွေထွေဆေးရုံ]] ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်း၊ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိမိုးလုံလေလုံအားကစားကွင်း နှင့် ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်း တို့သည် မြန်မာအသင်း၏ နိုင်ငံတကာ ပွဲများအတွက် နေပြည်တော်၌ တည်ရှိသည်။ [[နေပြည်တော် ဘောလုံးအသင်း|နေပြည်တော် ဘောလုံး အသင်း]] သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကိုယ်စားပြု အသင်း ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်]] (Myanmar National League) ခေါ် ပရိုစနစ်ဖြင့် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတို့တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ == ဆက်သွယ်ရေးများ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး စီဒီအမ်အေ ကြိုးမဲ့ဖုန်း တစ်မြို့လုံးတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ အစိုးရတိုက်ခန်းများတွင် နေထိုင်သည့် ဝန်ထမ်းများအား ကိုယ်ပိုင်ဖုန်းလိုင်း တပ်ဆင်ခွင့် မရှိပါ။ အများသုံးဖုန်းကိုသာ သုံးစွဲရမည်။ နေပြည်တော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ရက် ၂၄ နာရီပတ်လုံး လျှပ်စစ်မီးရရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော နေရာဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery caption="[https://drive.google.com/file/d/1pvOieigDe5B43rrnzeQQa0t4TPbYg6xw/view?usp=drivesdk သုခတော်ဝင်]"> ဖိုင်:Ministry Zone, Naypyitaw, Myanmar (Burma) - panoramio (1).jpg|[[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] ဖိုင်:Myanmar-Lower-House-Parliament.jpg|ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် (အတွင်း) ဖိုင်:The Prime Minister, Shri Narendra Modi meeting the President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw, at Presidential Palace, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017 (2).jpg|[[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်]] ဖိုင်:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|နိုင်ငံတော်အခမ်းအနားတစ်ခု ကျင်းပစဉ် ဖိုင်:Buddha Gaya Naypyitaw 001.jpg|သတ္တသတ္တာဟ မဟာဗောဓိစေတီတော် ဖိုင်:Naypyidaw Zoo Planetarium.JPG|[[နက္ခတ်တာရာပြခန်း (နေပြည်တော်)]] ဖိုင်:Seagame.jpg|[[၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]] ကျင်းပစဉ် ဖိုင်:Zayyarthiri Stadium.JPG|[[ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်း|ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်း]] ဖိုင်:Safari Park Naypyitaw 001.jpg|[[ဆာဖာရီဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)]] ဖိုင်:Naypyidaw -- Zoo.JPG|[[တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)]] ဖိုင်:Naypyidaw -- Myoma Market.JPG|မြို့မဈေး ဖိုင်:Secretary Clinton with Burmese Parliament Members (6464635559).jpg|ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ [[ဟီလာရီ ကလင်တန်]] လာရောက်လည်ပတ်စဉ် </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category|Napyidaw}} * [http://svaradarajan.blogspot.com/2007/01/naypyitaw-photo-album.html Nay Pyi Daw - A photo album] * [http://willthedutch.blogspot.com/2007/06/inside-naypyidaw.html Inside Napyidaw] {{နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} {{ဒေသအလိုက် အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:နေပြည်တော်]] p1f9axvq56f3nelg1h8r8gp99rak13s 0 3134 1032256 1032148 2026-05-19T02:16:12Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032256 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | settlement_type = ပြည်နယ်မြို့တော် | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/1|border=infobox | image1 = Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | alt1 = | image2 = Celebration above us.jpg | alt2 = | image3 = စူဠာမုနိဆုတောင်းပြည့်မြတ်စွာဘုရား.jpg | alt3 = | image4 = Houses on the hills of Kan Gyi Quarter, Taunggyi, Myanmar.jpg | alt4 = | image5 = Old cherry blossom tree near Shan State Buddhist University, Taunggyi.jpg | alt5 = | image6 = Sulamuni Pagoda against the backdrop of Taunggyi Crag, Shan State, Myanmar.jpg | alt6 = }} | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}} | imagesize = | image_caption = <small> အထက်မှစ၍: ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားနှင့်တောင်ကြီးမြို့မြင်ကွင်း၊ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည၊ စူဠာမုနိလောကချမ်းသာစေတီတော်၊ ကန်ကြီးရပ်ကွက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်အနီးရှိ သက်တမ်းရင့် ချယ်ရီပင်ကြီး ဝေဆာစွာ ပွင့်ဖူးနေပုံ၊ တောင်ကြီးမြို့။ </small> | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပထဝီဝင်သတ်မှတ်ချက်အရ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၀၂ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် သည် ထူးခြားပြီး အခြားသော မြေပြန့်လွင်ပြင်မြို့များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းကြီးများ၏ ကုန်းမြင့်ကမ္ဘားနံရံ ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ဖြန့်ကျက်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bender1983">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger. p. 112. ISBN 978-3-443-11001-7.</ref> [[File:Taunggyi cityscape seen from Nyaungshwe plain.jpg|thumb| ညောင်ရွှေလွင်ပြင်မှ လှမ်းမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့တည်နေပုံ]] ဘူမိဗေဒဖွဲ့စည်းပုံအရ တောင်ကြီးမြို့ပြ တည်ရှိရာ ကုန်းမြင့်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် လှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံး သက်တမ်းရင့် ပြတ်ရွှေ့ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွှေ့ ၏ ဘူမိရုပ်သွင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Bertrand, G., & Rangin, C. (2003). ''Tectonics of the Western Margin of the Shan Plateau (Myanmar)''. Journal of Asian Earth Sciences, 21(9), 951-967.</ref> ဤပြတ်ရွှေ့ကြီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘားနံရံ၏ အနောက်ဘက်အောက်ခြေတွင် စိမ်းစိုလှပသော ညောင်ရွှေလွင်ပြင် (Nyaungshwe Valley) နှင့် [[အင်းလေးကန်]] တည်ရှိပြီး၊အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာတွင် အမြင့်ပေ ၅,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ထုံးကျောက် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မတ်စောက်သည့် ကျောက်ဆောင်ထောက် တောင်ကုန်းကြီး သို့မဟုတ် တောင်ချွန်းကြီး သည် မြို့ပြတစ်ခုလုံးကို မေးတင်စီးမိုးထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင်မူ နိမ့်ဆင်းသွားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့်အတူ ကလောကုန်းမြင့်ဒေသ၊ ဆီဆိုင်တောင်ကြားလမ်းများနှင့် ချိတ်ဆက်လျက်ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ ကုန်းမြင့်ထိပ်ဖျားတွင် တိုက်ရိုက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ကုန်းမြင့်သမပိုင်းရာသီဥတု ကို ရရှိစေကာ၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ "တိမ်လွှာမေးတင် မြို့တော်" အဖြစ် ရုပ်လုံးပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Scott1901">Scott, J. G. (1901). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing. Part 2, Vol. 3, p. 245.</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ မြို့ပြဗိသုကာဒီဇိုင်းသည် သဘာဝအနိမ့်အမြင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အကွက်ချထားသည့် လှေကားထစ်ပုံစံ ကုန်းမြင့်အဆင့်ဆင့်မြို့ပြစနစ် (Terraced Urban Grid System) ကို အသုံးပြုထားသည်။ မြို့ပြ၏ ပင်မဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းမကြီးသည် တောင်တန်း၏ အနိမ့်အမြင့် Contour Line များအတိုင်း မြောက်မှတောင်သို့ ရှည်လျားစွာ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ယင်းလမ်းမကြီးများကို အရှေ့နှင့်အနောက် ချိတ်ဆက်ပေးသော လမ်းသွယ် များမှာမူ မတ်စောက်သော တောင်စောင်းအတက်အဆင်း (Steep Slopes) များအဖြစ် တည်ရှိနေသဖြင့် မြို့ပြကို အကွက်ချစနစ်ကျနစေသည်။မြေပြန့်ဧရိယာ ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ကုန်းမြင့်မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီဗိသုကာနည်းပညာများဖြစ်သော ခိုင်ခံ့သည့် Structural Retaining Walls နှင့် Foundation Engineering များကို အသုံးပြုကာ တောင်စောင်းများတွင် ခေတ်မီအထပ်မြင့် လူနေအဆောက်အအုံများနှင့် စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများကို စုစည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="DHSHD2024">Department of Urban and Housing Development (DUHD). (2024). ''Taunggyi Urban Development Vision and Spatial Framework''. Ministry of Construction. pp. 12–15.</ref>မြို့ပြဗဟိုချက်များတွင် သဘာဝအစိမ်းရောင်နယ်မြေ (Green Spaces) များဖြစ်သည့် မြကန်သာပန်းခြံ နှင့် စဝ်စံထွန်းပန်းခြံကဲ့သို့သော နေရာများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့်အပြင်၊ တောင်ပေါ်မှ ထွက်ရှိသော "ဂူနီရေထွက်" ကဲ့သို့သော သဘာဝကုန်းမြင့်ရေထွက်မျက်နှာစာ (Natural Spring Frontage) များကို မြို့ပြရေပေးဝေရေးစနစ်နှင့် အပန်းဖြေကဏ္ဍတို့တွင် ခေတ်မီစွာ ပေါင်းစပ်အဆင့်မြှင့်တင်ထားသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ ဤကဲ့သို့သော ခေတ်မီတောင်ပေါ်မြို့ပြရုပ်သွင်၊ ပထဝီဝင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သည့် မြို့ကွက်ဒီဇိုင်းတို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ စံပြဗိသုကာလက်ရာအဆန်းပြားဆုံးနှင့် သန့်ရှင်းစိမ်းစိုသော ကုန်းမြင့်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="ShanMasterPlan">Shan State Government. (2023). ''Shan State Spatial Development Master Plan (2020-2040)''. Regional Planning Sector. pp. 78–81.</ref> မြင့်မားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ရာသီဥတုရှိပြီး မုတ်သုံရာသီဥတု၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု များပြားလေ့ရှိသည်။ နွေရာသီ (ဧပြီလ နှင့် မေလ) သည် အပူဆုံးကာလဖြစ်သော်လည်း ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံးအပူချိန်သည် ၂၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဝန်းကျင်သာရှိပြီး၊ ဆောင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ) တွင်မူ မြောက်ပိုင်းမှအေးများကြောင့် အပူချိန်သည် ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ သိသိသာသာ အေးစိမ့်ဆင်းသက်သွားလေ့ရှိသည်။<ref name="MyanmarMet">မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (မြန်မာနိုင်ငံ)။ (၂၀၂၄)။ ''တောင်ကြီးမြို့၏ နှစ်အလိုက် မိုးလေဝသနှင့် ရာသီဥတုအချက်အလက်များ''။</ref> {{Weather box |location = တောင်ကြီးမြို့ (ပျမ်းမျှဒေတာများ) |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 22.1 |Feb high C = 24.5 |Mar high C = 27.2 |Apr high C = 28.5 |May high C = 26.8 |Jun high C = 24.8 |Jul high C = 24.1 |Aug high C = 23.9 |Sep high C = 24.5 |Oct high C = 24.4 |Nov high C = 23.1 |Dec high C = 21.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 14.5 |Feb mean C = 16.8 |Mar mean C = 19.8 |Apr mean C = 21.9 |May mean C = 21.5 |Jun mean C = 20.4 |Jul mean C = 19.9 |Aug mean C = 19.7 |Sep mean C = 19.9 |Oct mean C = 19.4 |Nov mean C = 17.2 |Dec mean C = 14.7 |year mean C = 18.8 |Jan low C = 7.0 |Feb low C = 9.1 |Mar low C = 12.4 |Apr low C = 15.3 |May low C = 16.2 |Jun low C = 16.0 |Jul low C = 15.8 |Aug low C = 15.6 |Sep low C = 15.4 |Oct low C = 14.5 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 8.1 |year low C = 13.1 |Jan rain mm = 4 |Feb rain mm = 6 |Mar rain mm = 12 |Apr rain mm = 45 |May rain mm = 170 |Jun rain mm = 210 |Jul rain mm = 230 |Aug rain mm = 270 |Sep rain mm = 220 |Oct rain mm = 160 |Nov rain mm = 50 |Dec rain mm = 10 |year rain mm = 1387 |source = NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration)<ref name="NOAA">"Taunggyi Climate Normals". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved May 2026.</ref> }} == အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြို့ပြရပ်ကွက်များ == တောင်ကြီးမြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အတွင်းရှိ ဒေသန္တရစီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီတို့မှ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို စနစ်တကျ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ လက်ရှိတွင် တရားဝင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် (၂၂) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GADTaunggyi2026">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ်)''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၂–၁၅.</ref> === မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ === မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ တောင်ကြီးမြို့ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="dop2014">{{cite web |url=http://www.dop.gov.mm |title=ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ် အစီရင်ခံစာ၊ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ (၃-ခ) |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန |accessdate=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200000000000/http://www.dop.gov.mm |archive-date=2020-01-01}}</ref> # ညောင်ဖြူစခန်းရပ်ကွက် # မင်္ဂလာဦးရပ်ကွက် # ပြည်တော်သာရပ်ကွက် # ရတနာသီရိရပ်ကွက် # ညောင်ရွှေဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # ရေအေးကွင်းရပ်ကွက် # ကန်အောက်ရပ်ကွက် # ချမ်းမြသာစည်ရပ်ကွက် # ဈေးပိုင်းရပ်ကွက် # ရွှေတောင်ရပ်ကွက် # ကန်ရှေ့ရပ်ကွက် # လမ်းမတော်ရပ်ကွက် # ဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # စိန်ပန်းရပ်ကွက် # ကန်သာရပ်ကွက် # မြို့မရပ်ကွက် # သစ်တောရပ်ကွက် # ချမ်းသာရပ်ကွက် # ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက် # စဝ်စံထွန်းရပ်ကွက် # ဘုရားဖြူရပ်ကွက် # ကံကြီးရပ်ကွက် # အေးသာယာ (မြို့သစ်အဖြစ် သီးသန့်ခွဲထုတ်ထားသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ခွဲ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်စာရင်းအောက်တွင် ထည့်သွင်းရေတွက်လေ့ရှိပါသည်) == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama | image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg | height = 150 | alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း | caption = <center>ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း</center> }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Taunggyi night.jpg|ညမြင်ကွင်း ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 0jlm0dym6znvawgls97r3r0p4sp1zfc 1032284 1032256 2026-05-19T05:15:22Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032284 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| | official_name = တောင်ကြီးမြို့ | other_name = Taunggyi | native_name = {{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}} <small>(ရှမ်း)</small><br>{{blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}} <small>(ပအိုဝ်း)</small> | nickname = ချက်မြုပ်တောင်တန်း မြို့တော် | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | settlement_type = ပြည်နယ်မြို့တော် | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/1|border=infobox | image1 = Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | alt1 = | image2 = Celebration above us.jpg | alt2 = | image3 = စူဠာမုနိဆုတောင်းပြည့်မြတ်စွာဘုရား.jpg | alt3 = | image4 = Houses on the hills of Kan Gyi Quarter, Taunggyi, Myanmar.jpg | alt4 = | image5 = Old cherry blossom tree near Shan State Buddhist University, Taunggyi.jpg | alt5 = | image6 = Sulamuni Pagoda against the backdrop of Taunggyi Crag, Shan State, Myanmar.jpg | alt6 = }} | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}} | imagesize = | image_caption = <small> အထက်မှစ၍: ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားနှင့်တောင်ကြီးမြို့မြင်ကွင်း၊ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည၊ စူဠာမုနိလောကချမ်းသာစေတီတော်၊ ကန်ကြီးရပ်ကွက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်အနီးရှိ သက်တမ်းရင့် ချယ်ရီပင်ကြီး ဝေဆာစွာ ပွင့်ဖူးနေပုံ၊ တောင်ကြီးမြို့။ </small> | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပထဝီဝင်သတ်မှတ်ချက်အရ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၀၂ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် သည် ထူးခြားပြီး အခြားသော မြေပြန့်လွင်ပြင်မြို့များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းကြီးများ၏ ကုန်းမြင့်ကမ္ဘားနံရံ ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ဖြန့်ကျက်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bender1983">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger. p. 112. ISBN 978-3-443-11001-7.</ref> [[File:Taunggyi cityscape seen from Nyaungshwe plain.jpg|thumb| ညောင်ရွှေလွင်ပြင်မှ လှမ်းမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့တည်နေပုံ]] ဘူမိဗေဒဖွဲ့စည်းပုံအရ တောင်ကြီးမြို့ပြ တည်ရှိရာ ကုန်းမြင့်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် လှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံး သက်တမ်းရင့် ပြတ်ရွှေ့ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွှေ့ ၏ ဘူမိရုပ်သွင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Bertrand, G., & Rangin, C. (2003). ''Tectonics of the Western Margin of the Shan Plateau (Myanmar)''. Journal of Asian Earth Sciences, 21(9), 951-967.</ref> ဤပြတ်ရွှေ့ကြီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘားနံရံ၏ အနောက်ဘက်အောက်ခြေတွင် စိမ်းစိုလှပသော ညောင်ရွှေလွင်ပြင် (Nyaungshwe Valley) နှင့် [[အင်းလေးကန်]] တည်ရှိပြီး၊အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာတွင် အမြင့်ပေ ၅,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ထုံးကျောက် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မတ်စောက်သည့် ကျောက်ဆောင်ထောက် တောင်ကုန်းကြီး သို့မဟုတ် တောင်ချွန်းကြီး သည် မြို့ပြတစ်ခုလုံးကို မေးတင်စီးမိုးထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင်မူ နိမ့်ဆင်းသွားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့်အတူ ကလောကုန်းမြင့်ဒေသ၊ ဆီဆိုင်တောင်ကြားလမ်းများနှင့် ချိတ်ဆက်လျက်ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ ကုန်းမြင့်ထိပ်ဖျားတွင် တိုက်ရိုက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ကုန်းမြင့်သမပိုင်းရာသီဥတု ကို ရရှိစေကာ၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ "တိမ်လွှာမေးတင် မြို့တော်" အဖြစ် ရုပ်လုံးပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Scott1901">Scott, J. G. (1901). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing. Part 2, Vol. 3, p. 245.</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ မြို့ပြဗိသုကာဒီဇိုင်းသည် သဘာဝအနိမ့်အမြင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အကွက်ချထားသည့် လှေကားထစ်ပုံစံ ကုန်းမြင့်အဆင့်ဆင့်မြို့ပြစနစ် (Terraced Urban Grid System) ကို အသုံးပြုထားသည်။ မြို့ပြ၏ ပင်မဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းမကြီးသည် တောင်တန်း၏ အနိမ့်အမြင့် Contour Line များအတိုင်း မြောက်မှတောင်သို့ ရှည်လျားစွာ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ယင်းလမ်းမကြီးများကို အရှေ့နှင့်အနောက် ချိတ်ဆက်ပေးသော လမ်းသွယ် များမှာမူ မတ်စောက်သော တောင်စောင်းအတက်အဆင်း (Steep Slopes) များအဖြစ် တည်ရှိနေသဖြင့် မြို့ပြကို အကွက်ချစနစ်ကျနစေသည်။မြေပြန့်ဧရိယာ ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ကုန်းမြင့်မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီဗိသုကာနည်းပညာများဖြစ်သော ခိုင်ခံ့သည့် Structural Retaining Walls နှင့် Foundation Engineering များကို အသုံးပြုကာ တောင်စောင်းများတွင် ခေတ်မီအထပ်မြင့် လူနေအဆောက်အအုံများနှင့် စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများကို စုစည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="DHSHD2024">Department of Urban and Housing Development (DUHD). (2024). ''Taunggyi Urban Development Vision and Spatial Framework''. Ministry of Construction. pp. 12–15.</ref>မြို့ပြဗဟိုချက်များတွင် သဘာဝအစိမ်းရောင်နယ်မြေ (Green Spaces) များဖြစ်သည့် မြကန်သာပန်းခြံ နှင့် စဝ်စံထွန်းပန်းခြံကဲ့သို့သော နေရာများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့်အပြင်၊ တောင်ပေါ်မှ ထွက်ရှိသော "ဂူနီရေထွက်" ကဲ့သို့သော သဘာဝကုန်းမြင့်ရေထွက်မျက်နှာစာ (Natural Spring Frontage) များကို မြို့ပြရေပေးဝေရေးစနစ်နှင့် အပန်းဖြေကဏ္ဍတို့တွင် ခေတ်မီစွာ ပေါင်းစပ်အဆင့်မြှင့်တင်ထားသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ ဤကဲ့သို့သော ခေတ်မီတောင်ပေါ်မြို့ပြရုပ်သွင်၊ ပထဝီဝင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သည့် မြို့ကွက်ဒီဇိုင်းတို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ စံပြဗိသုကာလက်ရာအဆန်းပြားဆုံးနှင့် သန့်ရှင်းစိမ်းစိုသော ကုန်းမြင့်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="ShanMasterPlan">Shan State Government. (2023). ''Shan State Spatial Development Master Plan (2020-2040)''. Regional Planning Sector. pp. 78–81.</ref> မြင့်မားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ရာသီဥတုရှိပြီး မုတ်သုံရာသီဥတု၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု များပြားလေ့ရှိသည်။ နွေရာသီ (ဧပြီလ နှင့် မေလ) သည် အပူဆုံးကာလဖြစ်သော်လည်း ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံးအပူချိန်သည် ၂၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဝန်းကျင်သာရှိပြီး၊ ဆောင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ) တွင်မူ မြောက်ပိုင်းမှအေးများကြောင့် အပူချိန်သည် ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ သိသိသာသာ အေးစိမ့်ဆင်းသက်သွားလေ့ရှိသည်။<ref name="MyanmarMet">မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (မြန်မာနိုင်ငံ)။ (၂၀၂၄)။ ''တောင်ကြီးမြို့၏ နှစ်အလိုက် မိုးလေဝသနှင့် ရာသီဥတုအချက်အလက်များ''။</ref> {{Weather box |location = တောင်ကြီးမြို့ (ပျမ်းမျှဒေတာများ) |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 22.1 |Feb high C = 24.5 |Mar high C = 27.2 |Apr high C = 28.5 |May high C = 26.8 |Jun high C = 24.8 |Jul high C = 24.1 |Aug high C = 23.9 |Sep high C = 24.5 |Oct high C = 24.4 |Nov high C = 23.1 |Dec high C = 21.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 14.5 |Feb mean C = 16.8 |Mar mean C = 19.8 |Apr mean C = 21.9 |May mean C = 21.5 |Jun mean C = 20.4 |Jul mean C = 19.9 |Aug mean C = 19.7 |Sep mean C = 19.9 |Oct mean C = 19.4 |Nov mean C = 17.2 |Dec mean C = 14.7 |year mean C = 18.8 |Jan low C = 7.0 |Feb low C = 9.1 |Mar low C = 12.4 |Apr low C = 15.3 |May low C = 16.2 |Jun low C = 16.0 |Jul low C = 15.8 |Aug low C = 15.6 |Sep low C = 15.4 |Oct low C = 14.5 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 8.1 |year low C = 13.1 |Jan rain mm = 4 |Feb rain mm = 6 |Mar rain mm = 12 |Apr rain mm = 45 |May rain mm = 170 |Jun rain mm = 210 |Jul rain mm = 230 |Aug rain mm = 270 |Sep rain mm = 220 |Oct rain mm = 160 |Nov rain mm = 50 |Dec rain mm = 10 |year rain mm = 1387 |source = NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration)<ref name="NOAA">"Taunggyi Climate Normals". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved May 2026.</ref> }} == အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြို့ပြရပ်ကွက်များ == တောင်ကြီးမြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အတွင်းရှိ ဒေသန္တရစီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီတို့မှ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို စနစ်တကျ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ လက်ရှိတွင် တရားဝင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် (၂၂) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GADTaunggyi2026">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ်)''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၂–၁၅.</ref> === မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ === မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ တောင်ကြီးမြို့ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="dop2014">{{cite web |url=http://www.dop.gov.mm |title=ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ် အစီရင်ခံစာ၊ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ (၃-ခ) |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန |accessdate=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200000000000/http://www.dop.gov.mm |archive-date=2020-01-01}}</ref> # ညောင်ဖြူစခန်းရပ်ကွက် # မင်္ဂလာဦးရပ်ကွက် # ပြည်တော်သာရပ်ကွက် # ရတနာသီရိရပ်ကွက် # ညောင်ရွှေဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # ရေအေးကွင်းရပ်ကွက် # ကန်အောက်ရပ်ကွက် # ချမ်းမြသာစည်ရပ်ကွက် # ဈေးပိုင်းရပ်ကွက် # ရွှေတောင်ရပ်ကွက် # ကန်ရှေ့ရပ်ကွက် # လမ်းမတော်ရပ်ကွက် # ဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # စိန်ပန်းရပ်ကွက် # ကန်သာရပ်ကွက် # မြို့မရပ်ကွက် # သစ်တောရပ်ကွက် # ချမ်းသာရပ်ကွက် # ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက် # စဝ်စံထွန်းရပ်ကွက် # ဘုရားဖြူရပ်ကွက် # ကံကြီးရပ်ကွက် # အေးသာယာ (မြို့သစ်အဖြစ် သီးသန့်ခွဲထုတ်ထားသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ခွဲ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်စာရင်းအောက်တွင် ထည့်သွင်းရေတွက်လေ့ရှိပါသည်) == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama | image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg | height = 150 | alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း | caption = <center>ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း</center> }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Taunggyi night.jpg|ညမြင်ကွင်း ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] rc617otv9ogp588cij2bm47bpf39g3d 1032285 1032284 2026-05-19T05:16:31Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032285 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| | official_name = တောင်ကြီးမြို့ | other_name = Taunggyi | native_name = {{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}} <small>(ရှမ်း)</small><br>{{blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}} <small>(ပအိုဝ်း)</small> | nickname = တောင်တန်းမြို့တော် | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | settlement_type = ပြည်နယ်မြို့တော် | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/1|border=infobox | image1 = Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | alt1 = | image2 = Celebration above us.jpg | alt2 = | image3 = စူဠာမုနိဆုတောင်းပြည့်မြတ်စွာဘုရား.jpg | alt3 = | image4 = Houses on the hills of Kan Gyi Quarter, Taunggyi, Myanmar.jpg | alt4 = | image5 = Old cherry blossom tree near Shan State Buddhist University, Taunggyi.jpg | alt5 = | image6 = Sulamuni Pagoda against the backdrop of Taunggyi Crag, Shan State, Myanmar.jpg | alt6 = }} | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}} | imagesize = | image_caption = <small> အထက်မှစ၍: ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားနှင့်တောင်ကြီးမြို့မြင်ကွင်း၊ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည၊ စူဠာမုနိလောကချမ်းသာစေတီတော်၊ ကန်ကြီးရပ်ကွက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်အနီးရှိ သက်တမ်းရင့် ချယ်ရီပင်ကြီး ဝေဆာစွာ ပွင့်ဖူးနေပုံ၊ တောင်ကြီးမြို့။ </small> | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပထဝီဝင်သတ်မှတ်ချက်အရ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၀၂ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် သည် ထူးခြားပြီး အခြားသော မြေပြန့်လွင်ပြင်မြို့များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းကြီးများ၏ ကုန်းမြင့်ကမ္ဘားနံရံ ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ဖြန့်ကျက်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bender1983">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger. p. 112. ISBN 978-3-443-11001-7.</ref> [[File:Taunggyi cityscape seen from Nyaungshwe plain.jpg|thumb| ညောင်ရွှေလွင်ပြင်မှ လှမ်းမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့တည်နေပုံ]] ဘူမိဗေဒဖွဲ့စည်းပုံအရ တောင်ကြီးမြို့ပြ တည်ရှိရာ ကုန်းမြင့်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် လှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံး သက်တမ်းရင့် ပြတ်ရွှေ့ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွှေ့ ၏ ဘူမိရုပ်သွင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Bertrand, G., & Rangin, C. (2003). ''Tectonics of the Western Margin of the Shan Plateau (Myanmar)''. Journal of Asian Earth Sciences, 21(9), 951-967.</ref> ဤပြတ်ရွှေ့ကြီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘားနံရံ၏ အနောက်ဘက်အောက်ခြေတွင် စိမ်းစိုလှပသော ညောင်ရွှေလွင်ပြင် (Nyaungshwe Valley) နှင့် [[အင်းလေးကန်]] တည်ရှိပြီး၊အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာတွင် အမြင့်ပေ ၅,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ထုံးကျောက် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မတ်စောက်သည့် ကျောက်ဆောင်ထောက် တောင်ကုန်းကြီး သို့မဟုတ် တောင်ချွန်းကြီး သည် မြို့ပြတစ်ခုလုံးကို မေးတင်စီးမိုးထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင်မူ နိမ့်ဆင်းသွားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့်အတူ ကလောကုန်းမြင့်ဒေသ၊ ဆီဆိုင်တောင်ကြားလမ်းများနှင့် ချိတ်ဆက်လျက်ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ ကုန်းမြင့်ထိပ်ဖျားတွင် တိုက်ရိုက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ကုန်းမြင့်သမပိုင်းရာသီဥတု ကို ရရှိစေကာ၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ "တိမ်လွှာမေးတင် မြို့တော်" အဖြစ် ရုပ်လုံးပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Scott1901">Scott, J. G. (1901). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing. Part 2, Vol. 3, p. 245.</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ မြို့ပြဗိသုကာဒီဇိုင်းသည် သဘာဝအနိမ့်အမြင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အကွက်ချထားသည့် လှေကားထစ်ပုံစံ ကုန်းမြင့်အဆင့်ဆင့်မြို့ပြစနစ် (Terraced Urban Grid System) ကို အသုံးပြုထားသည်။ မြို့ပြ၏ ပင်မဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းမကြီးသည် တောင်တန်း၏ အနိမ့်အမြင့် Contour Line များအတိုင်း မြောက်မှတောင်သို့ ရှည်လျားစွာ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ယင်းလမ်းမကြီးများကို အရှေ့နှင့်အနောက် ချိတ်ဆက်ပေးသော လမ်းသွယ် များမှာမူ မတ်စောက်သော တောင်စောင်းအတက်အဆင်း (Steep Slopes) များအဖြစ် တည်ရှိနေသဖြင့် မြို့ပြကို အကွက်ချစနစ်ကျနစေသည်။မြေပြန့်ဧရိယာ ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ကုန်းမြင့်မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီဗိသုကာနည်းပညာများဖြစ်သော ခိုင်ခံ့သည့် Structural Retaining Walls နှင့် Foundation Engineering များကို အသုံးပြုကာ တောင်စောင်းများတွင် ခေတ်မီအထပ်မြင့် လူနေအဆောက်အအုံများနှင့် စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများကို စုစည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="DHSHD2024">Department of Urban and Housing Development (DUHD). (2024). ''Taunggyi Urban Development Vision and Spatial Framework''. Ministry of Construction. pp. 12–15.</ref>မြို့ပြဗဟိုချက်များတွင် သဘာဝအစိမ်းရောင်နယ်မြေ (Green Spaces) များဖြစ်သည့် မြကန်သာပန်းခြံ နှင့် စဝ်စံထွန်းပန်းခြံကဲ့သို့သော နေရာများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့်အပြင်၊ တောင်ပေါ်မှ ထွက်ရှိသော "ဂူနီရေထွက်" ကဲ့သို့သော သဘာဝကုန်းမြင့်ရေထွက်မျက်နှာစာ (Natural Spring Frontage) များကို မြို့ပြရေပေးဝေရေးစနစ်နှင့် အပန်းဖြေကဏ္ဍတို့တွင် ခေတ်မီစွာ ပေါင်းစပ်အဆင့်မြှင့်တင်ထားသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ ဤကဲ့သို့သော ခေတ်မီတောင်ပေါ်မြို့ပြရုပ်သွင်၊ ပထဝီဝင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သည့် မြို့ကွက်ဒီဇိုင်းတို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ စံပြဗိသုကာလက်ရာအဆန်းပြားဆုံးနှင့် သန့်ရှင်းစိမ်းစိုသော ကုန်းမြင့်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="ShanMasterPlan">Shan State Government. (2023). ''Shan State Spatial Development Master Plan (2020-2040)''. Regional Planning Sector. pp. 78–81.</ref> မြင့်မားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ရာသီဥတုရှိပြီး မုတ်သုံရာသီဥတု၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု များပြားလေ့ရှိသည်။ နွေရာသီ (ဧပြီလ နှင့် မေလ) သည် အပူဆုံးကာလဖြစ်သော်လည်း ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံးအပူချိန်သည် ၂၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဝန်းကျင်သာရှိပြီး၊ ဆောင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ) တွင်မူ မြောက်ပိုင်းမှအေးများကြောင့် အပူချိန်သည် ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ သိသိသာသာ အေးစိမ့်ဆင်းသက်သွားလေ့ရှိသည်။<ref name="MyanmarMet">မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (မြန်မာနိုင်ငံ)။ (၂၀၂၄)။ ''တောင်ကြီးမြို့၏ နှစ်အလိုက် မိုးလေဝသနှင့် ရာသီဥတုအချက်အလက်များ''။</ref> {{Weather box |location = တောင်ကြီးမြို့ (ပျမ်းမျှဒေတာများ) |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 22.1 |Feb high C = 24.5 |Mar high C = 27.2 |Apr high C = 28.5 |May high C = 26.8 |Jun high C = 24.8 |Jul high C = 24.1 |Aug high C = 23.9 |Sep high C = 24.5 |Oct high C = 24.4 |Nov high C = 23.1 |Dec high C = 21.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 14.5 |Feb mean C = 16.8 |Mar mean C = 19.8 |Apr mean C = 21.9 |May mean C = 21.5 |Jun mean C = 20.4 |Jul mean C = 19.9 |Aug mean C = 19.7 |Sep mean C = 19.9 |Oct mean C = 19.4 |Nov mean C = 17.2 |Dec mean C = 14.7 |year mean C = 18.8 |Jan low C = 7.0 |Feb low C = 9.1 |Mar low C = 12.4 |Apr low C = 15.3 |May low C = 16.2 |Jun low C = 16.0 |Jul low C = 15.8 |Aug low C = 15.6 |Sep low C = 15.4 |Oct low C = 14.5 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 8.1 |year low C = 13.1 |Jan rain mm = 4 |Feb rain mm = 6 |Mar rain mm = 12 |Apr rain mm = 45 |May rain mm = 170 |Jun rain mm = 210 |Jul rain mm = 230 |Aug rain mm = 270 |Sep rain mm = 220 |Oct rain mm = 160 |Nov rain mm = 50 |Dec rain mm = 10 |year rain mm = 1387 |source = NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration)<ref name="NOAA">"Taunggyi Climate Normals". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved May 2026.</ref> }} == အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြို့ပြရပ်ကွက်များ == တောင်ကြီးမြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အတွင်းရှိ ဒေသန္တရစီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီတို့မှ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို စနစ်တကျ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ လက်ရှိတွင် တရားဝင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် (၂၂) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GADTaunggyi2026">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ်)''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၂–၁၅.</ref> === မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ === မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ တောင်ကြီးမြို့ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="dop2014">{{cite web |url=http://www.dop.gov.mm |title=ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ် အစီရင်ခံစာ၊ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ (၃-ခ) |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန |accessdate=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200000000000/http://www.dop.gov.mm |archive-date=2020-01-01}}</ref> # ညောင်ဖြူစခန်းရပ်ကွက် # မင်္ဂလာဦးရပ်ကွက် # ပြည်တော်သာရပ်ကွက် # ရတနာသီရိရပ်ကွက် # ညောင်ရွှေဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # ရေအေးကွင်းရပ်ကွက် # ကန်အောက်ရပ်ကွက် # ချမ်းမြသာစည်ရပ်ကွက် # ဈေးပိုင်းရပ်ကွက် # ရွှေတောင်ရပ်ကွက် # ကန်ရှေ့ရပ်ကွက် # လမ်းမတော်ရပ်ကွက် # ဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # စိန်ပန်းရပ်ကွက် # ကန်သာရပ်ကွက် # မြို့မရပ်ကွက် # သစ်တောရပ်ကွက် # ချမ်းသာရပ်ကွက် # ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက် # စဝ်စံထွန်းရပ်ကွက် # ဘုရားဖြူရပ်ကွက် # ကံကြီးရပ်ကွက် # အေးသာယာ (မြို့သစ်အဖြစ် သီးသန့်ခွဲထုတ်ထားသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ခွဲ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်စာရင်းအောက်တွင် ထည့်သွင်းရေတွက်လေ့ရှိပါသည်) == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama | image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg | height = 150 | alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း | caption = <center>ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း</center> }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Taunggyi night.jpg|ညမြင်ကွင်း ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] li4gh2v835pomejjy4o1lumgeokcivf 0 3657 1032289 958387 2026-05-19T06:03:12Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032289 wikitext text/x-wiki '''တာချီလိတ်မြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းတႃႈၶီႈလႅၵ်ႈ}}၊ {{langx|th|ท่าขี้เหล็ก}}၊ {{langx|en|Tachileik}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[တာချီလိတ်ခရိုင်]]ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ နယ်စပ်မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]] သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ် ထိစပ်နေသည့် ကမ္ဘာကျော် ရွှေတြိဂံဒေသ (Golden Triangle) ၏ အဓိကဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = တာချီလိတ်မြို့ | official_name = Tachileik | native_name = {{lang|shn|ဝဵင်းတႃႈၶီႈလႅၵ်ႈ}} <br/> ᨲᩡᨤᩦᩞᩃᩯᨠ᩠ᨲ <br/> ᨲ᩵ᩡᨤᩦ᩶ᩃᩮᩢᨠ | other_name = {{lang|th|ท่าขี้เหล็ก}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Entrance, Tachileik, Myanmar.jpg | image_caption = တာချီလိတ်မြို့ နယ်စပ်ဝင်ပေါက် မြင်ကွင်း | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တာချီလိတ်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|27|00|N|99|53|00|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တာချီလိတ်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တာချီလိတ်မြို့နယ်]] | population_total = ၅၁၅၅၃ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂|pages=၆၀}}</ref> | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | footnotes = }} [[File:Tachileik, Myanmar.jpg|thumb|240px|တာချီလိတ်မြို့ပေါ် လမ်းမတစ်ခု၏ မြင်ကွင်း]] [[File:Tachileik border bridge.jpg|thumb|240px|မြန်မာ-ထိုင်း နယ်စပ် တာချီလိတ်-မယ်ဆိုင် ချစ်ကြည်ရေးတံတား]] တာချီလိတ်မြို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းရိုင်ခရိုင်၊ မယ်ဆိုင်မြို့နှင့် မယ်ဆိုင်ချောင်း (မယ်ဆိုင်မြစ်) သာ ခြားပြီး ကုန်သွယ်ရေးချစ်ကြည်ရေးတံတားများဖြင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်စည် စီးဆင်းရာနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာကျသော အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ၊ အာခါစပ်ရှမ်းများ၊ ဌာနေ [[အာခါလူမျိုး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]နှင့် ဗမာလူမျိုးများ စုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ဗဟုယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="gad-report">{{cite report |title=တာချီလိတ်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == "တာချီလိတ်" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "တႃႈၶီႈလႅၵ်ႈ" (တာခီလႅၵ်ႈ) မှ ရွေ့လျောဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "တႃႈ" (တာ) ဆိုသည်မှာ '''ကူးတို့ဆိပ် / ရေဆိပ်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ၶီႈလႅၵ်ႈ" (ခီလႅၵ်ႈ) ဆိုသည်မှာ '''မယ်ဇလီပင် / မယ်ဇလီဖူး''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် နယ်ခြားမယ်ဆိုင်ချောင်းကို ဖြတ်ကူးသည့် ရေဆိပ်အနီးတွင် မယ်ဇလီပင်ကြီး ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ရှေးယခင်က "မယ်ဇလီရေဆိပ်" (သို့မဟုတ်) "မယ်ဇလီကူးတို့ဆိပ်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှ ကာလရွေ့လျောကာ တာချီလိတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="shan-dict">{{cite book |last=Cushing |first=Josiah B. |title=A Shan and English Dictionary |date=1914 |publisher=American Baptist Mission Press}}</ref>ဂုံရှမ်းအက္ခရာဖြင့် (ᨲᩡᨤᩦᩞᩃᩯᨠ᩠ᨲ) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရှေးဟောင်းလူကြီးများ၏ မှတ်သားချက်များအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်ခန့်က ယခုတာချီလိတ်မြို့ဝန်းကျင်တွင် တလန် (သို့မဟုတ်) တလွန်လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာမင်းများ ယိုးဒယား (ထိုင်း) သို့ စစ်ချီရာ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကြောင့် ရွာများပျက်စီးပြီး လူမျိုးစုများ လာအိုနှင့် ထိုင်းဘက်ကမ်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စဉ်ကာလက တာချီလိတ်ဒေသသည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်ကောင်းတိုင်း၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာစက်အောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က တာချီလိတ်သည် အိမ်ခြေ ၄-၅ အိမ်ခန့်သာရှိသော ရွာငယ်မျှသာဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမှာ ဟောင်လိတ်မြို့စားရုံး ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုကြောင့် လူဦးရေ စည်ကားတိုးတက်လာသဖြင့် မြို့စားရုံးကို တာချီလိတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီတက်လာပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ချိန်မှစ၍ နယ်ခြားခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ကာ ခေတ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။<ref name="gad-report"/> နှောင်းခေတ်ကာလတစ်လျှောက် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများနှင့် နယ်စပ်စစ်ရေးတင်းမာမှုအချို့ ရှိခဲ့ဖူးသော်လည်း လက်ရှိတွင် ပွင့်လင်းသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့အဖြစ် အခြေခိုင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး == === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး === မြို့ပေါ်တွင် ကုန်းကြောင်းအပြင် အဓိက အခြေခံအဆောက်အအုံဖြစ်သော [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]] တည်ရှိသည်။ အဆိုပါလေဆိပ်မှတစ်ဆင့် ပြည်နယ်မြို့တော် [[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ဟဲဟိုးမြို့]] အပါအဝင် [[မန္တလေးမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]ကြီးများသို့ တိုက်ရိုက်လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်။ ကုန်းကြောင်းလမ်းအနေဖြင့် တာချီလိတ်-ကျိုင်းတုံ-တောင်ကြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားသို့ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ချိတ်ဆက်သွားလာနိုင်သည်။ === နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး === ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် မယ်ဆိုင်ချောင်းပေါ်တွင် ချစ်ကြည်ရေးတံတား နှစ်စင်းကို တည်ဆောက်ထားရှိသည် - * **တံတား (၁):** နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သွားလာကြသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ၊ မော်တော်ယာဉ်ငယ်များနှင့် အသေးစားကုန်စည်များအတွက် အဓိက အသုံးပြုသည်။ * **တံတား (၂):** နှစ်နိုင်ငံ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန်ချောမွေ့စေရန်နှင့် ကုန်တင်ကားကြီးများ သွားလာရန်အတွက် သီးသန့်ကုန်သွယ်ရေးတံတားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာ-လာအို နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက်လည်း ယခင်က ရေလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအားထားခဲ့ရသော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလတွင် တာချီလိတ်ခရိုင်၊ [[ကျိုင်းလပ်မြို့]]နှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေးတံတား (မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတား) ကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်မှုကဏ္ဍပါ ပိုမိုမြင့်မားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာ-လာအို မဲခေါင်မြစ်ကူးချစ်ကြည်ရေးတံတား ဖွင့်လှစ်ခြင်း |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၀ မေ ၂၀၁၅}}</ref> [[File:Tachileik.jpg|thumb|240px|တာချီလိတ်မြို့ရှိ ရန်ကုန်ရွှေတိဂုံပုံတူစေတီတော်မြတ်ကြီး]] == ရာသီဥတု == တာချီလိတ်မြို့သည် ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး၏ ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၀.၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရှိကာ၊ အနိမ့်ဆုံးပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၁၈.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်တောင်ကြားဒေသဖြစ်၍ မိုးရာသီကာလများတွင် မယ်ဆိုင်ချောင်းရေ ပြည့်လျှံမှုကြောင့် မြို့၏အနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက်များတွင် ရေကြီးရေလျှံမှု ဘေးအန္တရာယ်ကို မကြာခဏ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။<ref name="weather">{{cite web |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/tachileik-28731/ |title=Tachileik Climate Data |publisher=Climate-Data.org |accessdate=2026}}</ref> == ထင်ရှားသော နေရာများ == * **ရွှေတိဂုံပုံတူစေတီတော်:** ရန်ကုန်ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီးကို ပုံတူတည်ထားကိုးကွယ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ရှိသဖြင့် တာချီလိတ်မြို့နှင့် မယ်ဆိုင်မြို့မြင်ကွင်းကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖူးမြော်နိုင်သည်။ * **တာချီလိတ်နာရီစင်:** မြို့လယ် ဗဟိုချက်နှင့် လမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသော အထင်ကရ အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * **နဂါးနှစ်ကောင်ကျောင်းတိုက်:** တာချီလိတ်မြို့တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သော သက်တော်ရှည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသာသနာပြု ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တဓမ္မသီရိ၏ သမိုင်းဝင်ကျောင်းတိုက် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တာချီလိတ်မြို့]] ==တာချီလိတ် အမည် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ== '''တာချီလိတ်'''ဟု အမည်နာမခေါ်တွင် ရခြင်းမှာ ယခုနယ်ခြား ဖြစ်သော မယ်ဆိုင်ချောင်းကို ဖြတ်ကူးသည့် ရေဆိပ်တွင် မယ်ဇလီရေဆိပ် (သို့မဟုတ်) မယ်ဇလီတစ်ပင်ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မယ်ဇလီရေဆိပ် (သို့မဟုတ်) မယ်ဇလီကူးတို့ဆိပ် (သို့မဟုတ်) ရှမ်းဘာသာဖြင့် တာခီလိတ်မှ တာချီလိတ် ဟူ၍ကာလရွေ့လျား လာသည်နှင့်အမျှ အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရှေးလူကြီးများထံမှ မှတ်သားသိရှိချက်များအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းတစ်ရာ့ငါးဆယ်ခန့်က တာချီလိတ်မြို့ အတွင်းတွင် တလန်(သို့မဟုတ်) တလွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် မြန်မာမင်းများ ယိုးဒယား(ထိုင်း)ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် စစ်ချီရာလမ်းကြောင်း ကျရောက်သဖြင့် မြို့ရွာများပျက်ကာ ယင်းလူမျိုးစုများသည် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ယိုးဒယားဘက်ကမ်းသို့ ပြောင်းရွေ့ထွက်ပြေးကြကြောင်း အဆိုရှိခဲ့သည်။ နှောင်းခေတ်သမိုင်း၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ကာလဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချူပ်စဉ် တာချီလိတ်မြို့နယ်မှာ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်ကောင်းတိုင်း၏ ပဒေသရာဇ်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၇တွက် တာချီလိတ်မြို့၌ အိမ်ခြေ(၄-၅)အိမ်ခန့်သာ ရှိပြီး ဟောင်လိတ်တွင် မြို့စားရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် လူနေအိမ်များစည်ကားတိုးတတ်လာပြီး မြို့စားရုံးကို တာချီလိတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ စော်ဘွားများကို အာဏာသိမ်းချိန် ၁၉၆၃ မှစပြီး နယ်ခြားခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်၍ ခေတ်သစ်အုပ်ချူပ်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ [[File:Tachileik.jpg|thumb|တာချီလိတ်ရှိ ရွှေတိဂုံပုံတူစေတီတော်]] [[File:တာချီလိတ် နာရီစင်.jpg|thumb|]] == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး== တာချီလိတ်မြို့တွင် [[တာချီလိတ်လေဆိပ်|လေဆိပ်]]တစ်ခုရှိသည်။ အဆိုပါ လေဆိပ်မှ တဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]]၊ [[ဟဲဟိုးမြို့|ဟဲဟိုး]]၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] သို့ သွားလာနိုင်ပြီး၊ ကုန်းကြောင်းလမ်းအနေဖြင့် တာချီလိတ်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ အဓိက သွားရောက်ပြီး၊ တောင်ကြီးမှ တဆင့် အနှံ့အပြားသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ===နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး=== တာချီလိတ်မြို့သည် မြန်မာ၊ လာအို၊ ထိုင်း ၃ နိုင်ငံနယ်စပ်ဖြစ်သောကြောင့် တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံကုန်စည်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနိုင်ရန် ထိုင်းနဲ့မြန်မာနယ်စပ်ဖြစ်သည့် မယ်ဆိုင်နှင့် တာချီလိတ်ကိုနယ်စပ်ဂိတ်အဖြစ် တံတား(၁)၊ တံတား(၂)ဆိုပြီးတံတားနှစ်စင်းရှိသည်။ တံတား(၁)တွင် လူများ၊ ယာဉ်ငယ်များ၊ ကုန်စည်အသေးစားများ ဖြတ်သန်းသွားလာစေပြီး၊ တံတား(၂)တွင်နှစ်နိုင်ငံကုန်စည်များဖြတ်သန်းသွားလာနေပါသည်။ မြန်မာလာအိုနယ်စပ်တွင် ယခင်က ရေလမ်းခရီးကိုအသုံးပြုခဲ့ကြပြီးယခု ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလမှစတင်ကာ မြန်မာဘက်ခြမ်း [[ ကျိုင်းလပ်မြို့ ]] မှ [[လာအို]]ဘက်ခြမ်းအထိ တံတားတစ်စင်းဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောကြောင့်နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပိုကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။ == ရာသီဥတု == တာချီလိတ်မြို့ ၏ တစ်နှစ်ပတ်လုံးအပူချိန်မှာ ပျှမ်းမျှ ၃၀.၈ သာရှိပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ပျှမ်းမျှ ၁၈.၇ သာရှိ၍ နေထိုင်၍ကောင်းမွန်သောအရပ်ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးမိုးရေချိန်စုစုပေါင်း လက်မ ၁၅၅၇ လက်မရှိပြီး အမြဲတစေ ရေလွှမ်းမှုခံရလေ့ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 0846u9lxxm4cjg3hl8u9mc2t9kuztl7 1032290 1032289 2026-05-19T06:03:58Z Chenzeyan29 141880 1032290 wikitext text/x-wiki '''တာချီလိတ်မြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းတႃႈၶီႈလႅၵ်ႈ}}၊ {{langx|th|ท่าขี้เหล็ก}}၊ {{langx|en|Tachileik}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[တာချီလိတ်ခရိုင်]]ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ နယ်စပ်မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]] သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ် ထိစပ်နေသည့် ကမ္ဘာကျော် ရွှေတြိဂံဒေသ (Golden Triangle) ၏ အဓိကဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = တာချီလိတ်မြို့ | official_name = Tachileik | native_name = {{lang|shn|ဝဵင်းတႃႈၶီႈလႅၵ်ႈ}} <br/> ᨲᩡᨤᩦᩞᩃᩯᨠ᩠ᨲ <br/> ᨲ᩵ᩡᨤᩦ᩶ᩃᩮᩢᨠ | other_name = {{lang|th|ท่าขี้เหล็ก}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Entrance, Tachileik, Myanmar.jpg | image_caption = တာချီလိတ်မြို့ နယ်စပ်ဝင်ပေါက် မြင်ကွင်း | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တာချီလိတ်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|27|00|N|99|53|00|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တာချီလိတ်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တာချီလိတ်မြို့နယ်]] | population_total = ၅၁၅၅၃ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂|pages=၆၀}}</ref> | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | footnotes = }} [[File:Tachileik, Myanmar.jpg|thumb|240px|တာချီလိတ်မြို့ပေါ် လမ်းမတစ်ခု၏ မြင်ကွင်း]] [[File:Tachileik border bridge.jpg|thumb|240px|မြန်မာ-ထိုင်း နယ်စပ် တာချီလိတ်-မယ်ဆိုင် ချစ်ကြည်ရေးတံတား]] တာချီလိတ်မြို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းရိုင်ခရိုင်၊ မယ်ဆိုင်မြို့နှင့် မယ်ဆိုင်ချောင်း (မယ်ဆိုင်မြစ်) သာ ခြားပြီး ကုန်သွယ်ရေးချစ်ကြည်ရေးတံတားများဖြင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်စည် စီးဆင်းရာနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာကျသော အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ၊ အာခါစပ်ရှမ်းများ၊ ဌာနေ [[အာခါလူမျိုး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]နှင့် ဗမာလူမျိုးများ စုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ဗဟုယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="gad-report">{{cite report |title=တာချီလိတ်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == "တာချီလိတ်" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "တႃႈၶီႈလႅၵ်ႈ" (တာခီလႅၵ်ႈ) မှ ရွေ့လျောဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "တႃႈ" (တာ) ဆိုသည်မှာ '''ကူးတို့ဆိပ် / ရေဆိပ်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ၶီႈလႅၵ်ႈ" (ခီလႅၵ်ႈ) ဆိုသည်မှာ '''မယ်ဇလီပင် / မယ်ဇလီဖူး''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် နယ်ခြားမယ်ဆိုင်ချောင်းကို ဖြတ်ကူးသည့် ရေဆိပ်အနီးတွင် မယ်ဇလီပင်ကြီး ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ရှေးယခင်က "မယ်ဇလီရေဆိပ်" (သို့မဟုတ်) "မယ်ဇလီကူးတို့ဆိပ်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှ ကာလရွေ့လျောကာ တာချီလိတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="shan-dict">{{cite book |last=Cushing |first=Josiah B. |title=A Shan and English Dictionary |date=1914 |publisher=American Baptist Mission Press}}</ref>ဂုံရှမ်းအက္ခရာဖြင့် (ᨲᩡᨤᩦᩞᩃᩯᨠ᩠ᨲ) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရှေးဟောင်းလူကြီးများ၏ မှတ်သားချက်များအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်ခန့်က ယခုတာချီလိတ်မြို့ဝန်းကျင်တွင် တလန် (သို့မဟုတ်) တလွန်လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာမင်းများ ယိုးဒယား (ထိုင်း) သို့ စစ်ချီရာ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကြောင့် ရွာများပျက်စီးပြီး လူမျိုးစုများ လာအိုနှင့် ထိုင်းဘက်ကမ်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စဉ်ကာလက တာချီလိတ်ဒေသသည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်ကောင်းတိုင်း၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာစက်အောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က တာချီလိတ်သည် အိမ်ခြေ ၄-၅ အိမ်ခန့်သာရှိသော ရွာငယ်မျှသာဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမှာ ဟောင်လိတ်မြို့စားရုံး ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုကြောင့် လူဦးရေ စည်ကားတိုးတက်လာသဖြင့် မြို့စားရုံးကို တာချီလိတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီတက်လာပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ချိန်မှစ၍ နယ်ခြားခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ကာ ခေတ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။<ref name="gad-report"/> နှောင်းခေတ်ကာလတစ်လျှောက် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများနှင့် နယ်စပ်စစ်ရေးတင်းမာမှုအချို့ ရှိခဲ့ဖူးသော်လည်း လက်ရှိတွင် ပွင့်လင်းသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့အဖြစ် အခြေခိုင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး == === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး === မြို့ပေါ်တွင် ကုန်းကြောင်းအပြင် အဓိက အခြေခံအဆောက်အအုံဖြစ်သော [[တာချီလိတ်လေဆိပ်]] တည်ရှိသည်။ အဆိုပါလေဆိပ်မှတစ်ဆင့် ပြည်နယ်မြို့တော် [[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ဟဲဟိုးမြို့]] အပါအဝင် [[မန္တလေးမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]ကြီးများသို့ တိုက်ရိုက်လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်။ ကုန်းကြောင်းလမ်းအနေဖြင့် တာချီလိတ်-ကျိုင်းတုံ-တောင်ကြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားသို့ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ချိတ်ဆက်သွားလာနိုင်သည်။ === နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး === ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် မယ်ဆိုင်ချောင်းပေါ်တွင် ချစ်ကြည်ရေးတံတား နှစ်စင်းကို တည်ဆောက်ထားရှိသည် - * **တံတား (၁):** နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သွားလာကြသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ၊ မော်တော်ယာဉ်ငယ်များနှင့် အသေးစားကုန်စည်များအတွက် အဓိက အသုံးပြုသည်။ * **တံတား (၂):** နှစ်နိုင်ငံ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန်ချောမွေ့စေရန်နှင့် ကုန်တင်ကားကြီးများ သွားလာရန်အတွက် သီးသန့်ကုန်သွယ်ရေးတံတားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာ-လာအို နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက်လည်း ယခင်က ရေလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအားထားခဲ့ရသော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလတွင် တာချီလိတ်ခရိုင်၊ [[ကျိုင်းလပ်မြို့]]နှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေးတံတား (မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတား) ကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်မှုကဏ္ဍပါ ပိုမိုမြင့်မားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာ-လာအို မဲခေါင်မြစ်ကူးချစ်ကြည်ရေးတံတား ဖွင့်လှစ်ခြင်း |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၁၀ မေ ၂၀၁၅}}</ref> [[File:Tachileik.jpg|thumb|240px|တာချီလိတ်မြို့ရှိ ရန်ကုန်ရွှေတိဂုံပုံတူစေတီတော်မြတ်ကြီး]] == ရာသီဥတု == တာချီလိတ်မြို့သည် ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး၏ ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၀.၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရှိကာ၊ အနိမ့်ဆုံးပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၁၈.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်တောင်ကြားဒေသဖြစ်၍ မိုးရာသီကာလများတွင် မယ်ဆိုင်ချောင်းရေ ပြည့်လျှံမှုကြောင့် မြို့၏အနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက်များတွင် ရေကြီးရေလျှံမှု ဘေးအန္တရာယ်ကို မကြာခဏ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။<ref name="weather">{{cite web |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/tachileik-28731/ |title=Tachileik Climate Data |publisher=Climate-Data.org |accessdate=2026}}</ref> == ထင်ရှားသော နေရာများ == * **ရွှေတိဂုံပုံတူစေတီတော်:** ရန်ကုန်ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီးကို ပုံတူတည်ထားကိုးကွယ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ရှိသဖြင့် တာချီလိတ်မြို့နှင့် မယ်ဆိုင်မြို့မြင်ကွင်းကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖူးမြော်နိုင်သည်။ * **တာချီလိတ်နာရီစင်:** မြို့လယ် ဗဟိုချက်နှင့် လမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသော အထင်ကရ အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * **နဂါးနှစ်ကောင်ကျောင်းတိုက်:** တာချီလိတ်မြို့တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သော သက်တော်ရှည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသာသနာပြု ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တဓမ္မသီရိ၏ သမိုင်းဝင်ကျောင်းတိုက် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တာချီလိတ်မြို့]] s216sb26ux5srv8yldxgrjxedsdhs36 0 3669 1032273 861856 2026-05-19T04:46:11Z Chenzeyan29 141880 1032273 wikitext text/x-wiki '''ကျိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}}၊ {{langx|en|Kengtung}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ခရိုင် (၄) ခုနှင့် မြို့နယ် (၁၀) မြို့နယ် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ကျိုင်းတုံမြို့ | official_name = Kengtung | native_name = ᨠ᩠ᨿᨦᩞᨲᩩᨦ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = National Highway (NH4) pass through Kengtung.jpg | imagesize = 280px | image_caption = ကျိုင်းတုံမြို့ | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|21|17|30|N|99|36|30|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2618 | footnotes = }} [[File:Kengtung Haw.jpg|thumb|240px|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနန်းတော် (ဟော်နန်းသစ်)]] ကျိုင်းတုံနယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃,၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ တောင်ထူထပ်ပေါများသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၆၂) မိုင်၊ တောင်မှ မြောက်သို့ (၆၃) မိုင် ကွာဝေးပါသည်။ တောင်များအနက် အချို့မှာ ပေ ၅,ဝဝဝ မှ ၇,ဝဝဝ အထိ မြင့်ကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် လယ်စပါးကို စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင်မူ ယာစပါးနှင့် ကုန်းမြင့်သီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကျိုင်းတုံတစ်နယ်လုံးတွင် [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးလူမျိုး|လူးရှမ်း]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီရှော]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] အစရှိသော လူမျိုးပေါင်း ၄ဝ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၂)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Prince Sao Sai long, Prince of the Mangrai Dynasty of Kaington.jpg|thumb|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်စိုင်းလုံ ခေမာဓိပတိ]] ကျိုင်းတုံမြို့ကို "ခေမာရဋ္ဌတုံကပူရီ" ဟု ခေါ်၍ ဘယားဂါဟပ်ဘုရင်လက်ထက်ကစပြီး ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်ဟု ရှေးဟောင်းသမိုင်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာမိတ်မြို့ရံပေါင်း (၃၂) မြို့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကျိုင်းတုံဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ယခုကျိုင်းတုံမြို့ တည်နေရာ၌ ဆွမ်းဆန်ဆေးရာမှ စီးဆင်းသောရေသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကန်ကို "နောင်တုံး" ဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် "နောင်" မှာ အင်း/ရေကန်၊ "တုံး" မှာ ခံယူသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ကာလရွေ့လျောသဖြင့် နောင်တုံးသည် နောင်တုံ ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "ကျိုင်းတုံ" ဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်တည်လာလေသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် မိမိတို့ မိရိုးဖလာ [[ဂုံရှမ်း]]ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (တူရိုစနစ်) အပြင်၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းကြီးဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း (ယိုးဒယား) ဘာသာစကား]]နှင့် စာပေတို့ကိုပါ နှီးနွှယ်ပတ်သက်မှုအရ တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ အုပ်စိုးသည့်ခေတ်၌ ကျိုင်းတုံနယ်သည် မိုင်းပန်နယ်နှင့်အတူ ယိုးဒယား (ထိုင်း) နိုင်ငံအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းခံရသည်။ သို့သော် မဟာမိတ်များ ပြန်ဝင်လာပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[လောနိုင်ငံ]] (ယခင် အင်ဒိုချိုင်းနား) တို့ကို ကူးသန်းသွားလာနိုင်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် လည်း ဖြစ်ပေသည်။ မြို့သည် ဇင်းမယ်သွားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[လွိုင်လင်မြို့]]မှ ၂၂၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာတွင် ကျိုင်းတုံလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ကျိုင်းတုံမြို့၌ လူဦးရေ ထူထပ်စည်ကားပြီး ယခင်က ကျိုင်းတုံစော်ဘွား ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး လက်ရှိစော်ဘွားမှာ စဝ်စိုင်းလုံ ဖြစ်သည်။ ပြည်တော်သာညီလာခံကို ကျိုင်းတုံမြို့၌ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်) တည်ဆောက် အခြေစိုက်ထားသည်။ မြို့ပေါ်၌ ထင်ရှားသောအဆောက်အုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ - * အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများ၊ ဗရင်ဂျီသာသနာပြု စိန်လူးဝစ်ကျောင်း၊ အမေရိကန်ဗက်ပတစ်စာသင်ကျောင်း။ * တရုတ်ဘုံကျောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဂုံလူမျိုး၊ မြန်မာလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ။ * ကျိုင်းတုံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သော ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင်။ === ထူးခြားသော ဘုရားစေတီများ === * **[[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (ကျိုင်းတုံမြို့)|မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး]] (ရခိုင်ဘုရားကြီး):** မြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး စဝ်ဖကွန်ကျောက်လက်ထက်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားဖူးများဖြင့် အမြဲစည်ကားသည်။ * **နောင်တုံကန်:** မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင် အပန်းဖြေ အထင်ကရ ရေကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ * **စွန်စလီ၊ စွန်တောင် နှင့် စွန်လွဲစေတီများ:** ယင်းတို့အနက် စွန်လွဲစေတီတော်ကြီးသည် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သူ [[ဝလူမျိုး]] ဇနီးမောင်နှံတို့သည် တားမြစ်သောမင်းကို စိတ်နာသဖြင့် "တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သော မင်းအဆက်ဆက်သည် ဤဘုရားကို လာရောက်ကိုးကွယ်လျှင် မူးဝေခြင်း၊ လေသင်တုန်းဖြတ်ခြင်း ဘေးသင့်ပါစေ" ဟု ကျိန်စာဆိုထားခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်း မပြုကြဟု အဆိုရှိသည်။<ref name="encyclopedia"/> == ပညာရေး == ကျိုင်းတုံမြို့တွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေး လေ့လာသင်ယူနိုင်ရန် အောက်ပါတက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်များကို တည်ထောင်ထားရှိသည် - * [[ကျိုင်းတုံတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကျိုင်းတုံပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်]] * [[အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း(ကျိုင်းတုံ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ကျိုင်းတုံမြို့]] rxtkzgg4joea0l8xmgybpkkvduupsfg 1032274 1032273 2026-05-19T04:48:01Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1032274 wikitext text/x-wiki '''ကျိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}}၊ {{langx|en|Kengtung}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ခရိုင် (၄) ခုနှင့် မြို့နယ် (၁၀) မြို့နယ် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ကျိုင်းတုံမြို့ | official_name = Kengtung | native_name = ᨠ᩠ᨿᨦᩞᨲᩩᨦ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = National Highway (NH4) pass through Kengtung.jpg | imagesize = 280px | image_caption = ကျိုင်းတုံမြို့ | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|21|17|30|N|99|36|30|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2618 | footnotes = }} [[File:Kengtung Haw.jpg|thumb|240px|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနန်းတော် (ဟော်နန်းသစ်)]] ကျိုင်းတုံနယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃,၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ တောင်ထူထပ်ပေါများသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၆၂) မိုင်၊ တောင်မှ မြောက်သို့ (၆၃) မိုင် ကွာဝေးပါသည်။ တောင်များအနက် အချို့မှာ ပေ ၅,ဝဝဝ မှ ၇,ဝဝဝ အထိ မြင့်ကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် လယ်စပါးကို စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင်မူ ယာစပါးနှင့် ကုန်းမြင့်သီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကျိုင်းတုံတစ်နယ်လုံးတွင် [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးလူမျိုး|လူးရှမ်း]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီရှော]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] အစရှိသော လူမျိုးပေါင်း ၄ဝ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၂)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[File:เจ้าจายหลวง มังราย.jpg|thumb|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်စိုင်းလုံ ခေမာဓိပတိ]] ကျိုင်းတုံမြို့ကို "ခေမာရဋ္ဌတုံကပူရီ" ဟု ခေါ်၍ ဘယားဂါဟပ်ဘုရင်လက်ထက်ကစပြီး ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်ဟု ရှေးဟောင်းသမိုင်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာမိတ်မြို့ရံပေါင်း (၃၂) မြို့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကျိုင်းတုံဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ယခုကျိုင်းတုံမြို့ တည်နေရာ၌ ဆွမ်းဆန်ဆေးရာမှ စီးဆင်းသောရေသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကန်ကို "နောင်တုံး" ဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် "နောင်" မှာ အင်း/ရေကန်၊ "တုံး" မှာ ခံယူသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ကာလရွေ့လျောသဖြင့် နောင်တုံးသည် နောင်တုံ ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "ကျိုင်းတုံ" ဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်တည်လာလေသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် မိမိတို့ မိရိုးဖလာ [[ဂုံရှမ်း]]ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (တူရိုစနစ်) အပြင်၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းကြီးဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း (ယိုးဒယား) ဘာသာစကား]]နှင့် စာပေတို့ကိုပါ နှီးနွှယ်ပတ်သက်မှုအရ တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ အုပ်စိုးသည့်ခေတ်၌ ကျိုင်းတုံနယ်သည် မိုင်းပန်နယ်နှင့်အတူ ယိုးဒယား (ထိုင်း) နိုင်ငံအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းခံရသည်။ သို့သော် မဟာမိတ်များ ပြန်ဝင်လာပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[လောနိုင်ငံ]] (ယခင် အင်ဒိုချိုင်းနား) တို့ကို ကူးသန်းသွားလာနိုင်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် လည်း ဖြစ်ပေသည်။ မြို့သည် ဇင်းမယ်သွားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[လွိုင်လင်မြို့]]မှ ၂၂၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာတွင် ကျိုင်းတုံလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ကျိုင်းတုံမြို့၌ လူဦးရေ ထူထပ်စည်ကားပြီး ယခင်က ကျိုင်းတုံစော်ဘွား ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး လက်ရှိစော်ဘွားမှာ စဝ်စိုင်းလုံ ဖြစ်သည်။ ပြည်တော်သာညီလာခံကို ကျိုင်းတုံမြို့၌ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်) တည်ဆောက် အခြေစိုက်ထားသည်။ မြို့ပေါ်၌ ထင်ရှားသောအဆောက်အုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ - * အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများ၊ ဗရင်ဂျီသာသနာပြု စိန်လူးဝစ်ကျောင်း၊ အမေရိကန်ဗက်ပတစ်စာသင်ကျောင်း။ * တရုတ်ဘုံကျောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဂုံလူမျိုး၊ မြန်မာလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ။ * ကျိုင်းတုံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သော ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင်။ === ထူးခြားသော ဘုရားစေတီများ === * **[[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (ကျိုင်းတုံမြို့)|မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး]] (ရခိုင်ဘုရားကြီး):** မြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး စဝ်ဖကွန်ကျောက်လက်ထက်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားဖူးများဖြင့် အမြဲစည်ကားသည်။ * **နောင်တုံကန်:** မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင် အပန်းဖြေ အထင်ကရ ရေကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ * **စွန်စလီ၊ စွန်တောင် နှင့် စွန်လွဲစေတီများ:** ယင်းတို့အနက် စွန်လွဲစေတီတော်ကြီးသည် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သူ [[ဝလူမျိုး]] ဇနီးမောင်နှံတို့သည် တားမြစ်သောမင်းကို စိတ်နာသဖြင့် "တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သော မင်းအဆက်ဆက်သည် ဤဘုရားကို လာရောက်ကိုးကွယ်လျှင် မူးဝေခြင်း၊ လေသင်တုန်းဖြတ်ခြင်း ဘေးသင့်ပါစေ" ဟု ကျိန်စာဆိုထားခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်း မပြုကြဟု အဆိုရှိသည်။<ref name="encyclopedia"/> == ပညာရေး == ကျိုင်းတုံမြို့တွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေး လေ့လာသင်ယူနိုင်ရန် အောက်ပါတက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်များကို တည်ထောင်ထားရှိသည် - * [[ကျိုင်းတုံတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကျိုင်းတုံပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်]] * [[အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း(ကျိုင်းတုံ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ကျိုင်းတုံမြို့]] 029as0r68mf9j6aw77tjih4pyod5enc 1032278 1032274 2026-05-19T04:53:40Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1032278 wikitext text/x-wiki '''ကျိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}}၊ {{langx|en|Kengtung}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ခရိုင် (၄) ခုနှင့် မြို့နယ် (၁၀) မြို့နယ် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ကျိုင်းတုံမြို့ | official_name = Kengtung | native_name = ᨠ᩠ᨿᨦᩞᨲᩩᨦ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = National Highway (NH4) pass through Kengtung.jpg | imagesize = 280px | image_caption = ကျိုင်းတုံမြို့ | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|21|17|30|N|99|36|30|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2618 | footnotes = }} [[File:Kengtung Haw.jpg|thumb|240px|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနန်းတော် (ဟော်နန်းသစ်)]] ကျိုင်းတုံနယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃,၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ တောင်ထူထပ်ပေါများသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၆၂) မိုင်၊ တောင်မှ မြောက်သို့ (၆၃) မိုင် ကွာဝေးပါသည်။ တောင်များအနက် အချို့မှာ ပေ ၅,ဝဝဝ မှ ၇,ဝဝဝ အထိ မြင့်ကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် လယ်စပါးကို စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင်မူ ယာစပါးနှင့် ကုန်းမြင့်သီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကျိုင်းတုံတစ်နယ်လုံးတွင် [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးလူမျိုး|လူးရှမ်း]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီရှော]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] အစရှိသော လူမျိုးပေါင်း ၄ဝ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၂)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[File:เจ้าจายหลวง มังราย.jpg|thumb|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်စိုင်းလုံ ခေမာဓိပတိ]] ကျိုင်းတုံမြို့ကို "ခေမာရဋ္ဌတုံကပူရီ" ဟု ခေါ်၍ ဘယားဂါဟပ်ဘုရင်လက်ထက်ကစပြီး ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်ဟု ရှေးဟောင်းသမိုင်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာမိတ်မြို့ရံပေါင်း (၃၂) မြို့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကျိုင်းတုံဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ယခုကျိုင်းတုံမြို့ တည်နေရာ၌ ဆွမ်းဆန်ဆေးရာမှ စီးဆင်းသောရေသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကန်ကို "နောင်တုံး" ဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် "နောင်" မှာ အင်း/ရေကန်၊ "တုံး" မှာ ခံယူသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ကာလရွေ့လျောသဖြင့် နောင်တုံးသည် နောင်တုံ ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "ကျိုင်းတုံ" ဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်တည်လာလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့ သည် ရှေးယခင်က သီးခြားလွတ်လပ်သော အာဏာစက်ရှိခဲ့သည့် ရှမ်းစော်ဘွားများ ရုံးစိုက်ရာ ခေမာရဋ္ဌ တုင်္ဂပူရတိုင်း သို့မဟုတ် ကျိုင်းတုံနယ် ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ "ကျိုင်း" ဟူသည် တိုင် (ရှမ်း) ဘာသာစကားဖြင့် "မြို့" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "တုံ" ဟူသည်မှာ ဤဒေသတွင် ရှေးဦးစွာ ကြီးစိုးခဲ့ဖူးသော သာသနာပြု "ပုဏ္ဏားတုံ" သို့မဟုတ် ဒေသခံ "နဂါးမင်းသမီး တုံ" ကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရာဇဝင်များက ဆိုကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကာလကြာမြင့်စွာ ရေကန်ကြီး ဖြစ်နေသော ဤချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို ရေနုတ်မြောင်းများ တူးဖော် (တုင်) ၍ မြို့တည်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံ ဟု တွင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံချိုင့်ဝှမ်းသည် နဂိုက မိန်းဆဲ (Mainse) ဟုခေါ်သော လဝလူမျိုး (Lawa) တို့ ကြီးစိုးရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း၊ ၁၃ រာစုတွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ဘုရင် [[မန်ရိုင်း]] (King Mangrai) ၏ စေလွှတ်မှုဖြင့် တိုင်နွယ်ဖွား [[ဂုံလူမျိုး]] (Tai Khun) များ ဝင်ရောက်လာပြီး မူလဒေသခံများကို တောင်ပေါ်သို့ မောင်းထုတ်ကာ ကိုယ်ပိုင်မင်းဆက်ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue and Tai Khun: A Historical Perspective''. Silkworm Books.</ref> သမိုင်းအထောက်အထားများအရ သက္ကရာဇ် ၆၈၀ ကျော် (အေဒီ ၁၃၂၉) တွင် မန်ရိုင်းမင်း၏ မြေးတော် "စဝ်ကံဖူး" သည် ကျိုင်းတုံမြို့ကို စနစ်တကျ မြို့ရိုးတံခါးများဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ကျိုင်းတုံသည် ဇင်းမယ်၊ လန်ဆန်း (လာအို)၊ စစ်ဆောင်ပန္နား (ကျိုင်းရုံး) တို့နှင့်အတူ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသော လွတ်လပ်သည့် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံသည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ (တိုင်ခွန်စာ) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မတူသော ခြေတံရှည် ဗိသုကာလက်ရာများ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ယဉ်ကျေးမှုများကို ထိန်းသိမ်း ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ဆက်နွှယ်မှုအပိုင်းတွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီး လက်ထက် (အေဒီ ၁၅၅၀ ကျော်) ၌ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်စဉ် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် မြန်မာဘုရင်ထံ သစ္စာခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် မြန်မာမင်းတို့သည် ကျိုင်းတုံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စော်ဘွားစနစ်ကို လုံးဝဖျက်ဆီးခြင်း မပြုဘဲ လက်အောက်ခံ နယ်မြေအဖြစ်သာ ထားရှိခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] များ၌ ကျိုင်းတုံသည် မြန်မာတပ်မတော်အတွက် အဓိက စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ရာတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် ဂုံရှမ်းစစ်သည်များ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အလွန်ကြီးမားခဲ့သည်။ မြန်မာမင်းများက ကျိုင်းတုံကို အရှေ့ဘက်တံခါးစောင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကာ စော်ဘွားများအား ဘွဲ့တံဆိပ်များနှင့် မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (တတိယတွဲ)။</ref> အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ ပြီးနောက် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ရှမ်းပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်သောအခါ ကျိုင်းတုံစော်ဘွား "စဝ်ကောင်တိုင်း" သည် ဗြိတိသျှတို့နှင့် သဘောတူညီချက် ရယူကာ အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှခေတ်တွင် ကျိုင်းတုံသည် အရှေ့ဘက်စွန်း အကြီးဆုံးနှင့် အချမ်းသာဆုံး စော်ဘွားနယ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထင်ရှားသော စော်ဘွားကြီး "စဝ်ကွန်ကျောက်အင်တာလိုင်" (Sao Kawng Kiao Intaleng) လက်ထက်တွင် ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယဗိသုကာ ပေါင်းစပ်ထားသော ဟော်နန်းကြီး ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]] ချုပ်ဆိုရာတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည်လည်း အခြားရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အားဖြည့်ခဲ့သည်။<ref>စိုင်းစိုင်းကေ။ (၂၀၁၀)။ ''ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများသမိုင်းနှင့် ဟော်နန်းအကျဉ်း''။ တောင်ကြီးမြို့။</ref> လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းစော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ကျိုင်းတုံသည် စော်ဘွားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်။ သမိုင်းဝင် ကျိုင်းတုံဟော်နန်းကြီးသည်လည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးချဲ့ရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖြိုဖျက်ခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် နှမြောတသဖွယ် သမိုင်းကွက်လပ်တစ်ခု ဖြစ်ကျန်ခဲ့သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ယနေ့ခေတ် ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နောင်တုံကန် (Naung Tung Lake)၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ရှေးဟောင်း သစ်တစ်ပင်ကြီးနှင့် ကုန်းမြင့်ပေါ်ရှိ ရိုးရာဝတ်စုံဝတ် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများ (အာခါ၊ လားဟူ၊ အဲန်) တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ သမိုင်းဝင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား မြို့တော်တစ်ခုအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ == ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်း == ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မူလဟော်နန်းကြီး ဖြိုဖျက်ခံရမှုသည် ကျိုင်းတုံဒေသခံများနှင့် တိုင်ဂုံ (Tai Khun) ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအတွက် ကြီးမားသော သမိုင်းကွက်လပ်နှင့် အသည်းနှလုံး ကြေကွဲစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဆယ်စုနှစ် သုံးခုနီးပါးအကြာ တောင်းဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်၍ ကျိုင်းတုံဟော်နန်းကြီးကို မူလပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် စီမံကိန်းကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤဟော်နန်းသစ်ကို ယခင်တည်ရှိခဲ့သော နေရာဟောင်းတွင် မဟုတ်ဘဲ နောင်တုံကန်အနီးရှိ မြေကွက်အသစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗိသုကာပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များက ရှေးဟောင်းဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများ၊ အင်ဂျင်နီယာ ဒီဇိုင်းများကို အသေးစိတ် ပြန်လည်လေ့လာကာ မူလဟော်နန်း၏ ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယဗိသုကာစတိုင် ရောယှက်နေသော လက်ရာများကို တစ်ပုံစံတည်း ထွက်ပေါ်လာစေရန် ဂရုတစိုက် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဟော်နန်းသစ် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ရာနှုန်းပြည့် ပြီးစီးသွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလအတွင်းတွင် ဒေသခံ သံဃာတော်များ၊ စော်ဘွားမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပြည်သူများတက်ရောက်ကာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ရိုးရာအစဉ်အလာအတိုင်း ဟော်နန်းသစ်ဖွင့်ပွဲနှင့် အမျှဝေကုသိုလ်ပြုပွဲ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။<ref>ကျိုင်းတုံဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ (၂၀၂၄)။</ref> ယခုပြန်လည် တည်ဆောက်ပြီးစီးသွားသည့် ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ်သည် ကျိုင်းတုံမြို့၏ အဓိက သမိုင်းဝင် အထိုင်အမှတ်အသား (Landmark) သစ်တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာရုံသာမက၊ ရှမ်းအရှေ့ပိုင်း တိုင်ဂုံလူမျိုးများနှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများ၏ ရှေးဟောင်းအနုပညာလက်ရာများ၊ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စော်ဘွားခေတ် အသုံးအဆောင်များနှင့် သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများကို ထိန်းသိမ်းခင်းကျင်းပြသထားသည့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက် တစ်ခုအဖြစ်ပါ ရည်ရွယ်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤဟော်နန်းသစ်သည် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သော သမိုင်းအမွေအနှစ်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ဒေသခံတို့၏ အမျိုးသားရေးဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို ပိုမိုဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနေပြီး ခေတ်သစ်ကျိုင်းတုံမြို့၏ ဝင့်ကြွားဖွယ်ရာ သမိုင်းဝင် ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်ရပ်တည်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>ရှမ်းရှေ့ဒေသ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး သုတေသနစာတမ်း (၂၀၂၅)။</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် မိမိတို့ မိရိုးဖလာ [[ဂုံရှမ်း]]ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (တူရိုစနစ်) အပြင်၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းကြီးဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း (ယိုးဒယား) ဘာသာစကား]]နှင့် စာပေတို့ကိုပါ နှီးနွှယ်ပတ်သက်မှုအရ တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ အုပ်စိုးသည့်ခေတ်၌ ကျိုင်းတုံနယ်သည် မိုင်းပန်နယ်နှင့်အတူ ယိုးဒယား (ထိုင်း) နိုင်ငံအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းခံရသည်။ သို့သော် မဟာမိတ်များ ပြန်ဝင်လာပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[လောနိုင်ငံ]] (ယခင် အင်ဒိုချိုင်းနား) တို့ကို ကူးသန်းသွားလာနိုင်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် လည်း ဖြစ်ပေသည်။ မြို့သည် ဇင်းမယ်သွားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[လွိုင်လင်မြို့]]မှ ၂၂၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာတွင် ကျိုင်းတုံလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ကျိုင်းတုံမြို့၌ လူဦးရေ ထူထပ်စည်ကားပြီး ယခင်က ကျိုင်းတုံစော်ဘွား ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး လက်ရှိစော်ဘွားမှာ စဝ်စိုင်းလုံ ဖြစ်သည်။ ပြည်တော်သာညီလာခံကို ကျိုင်းတုံမြို့၌ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်) တည်ဆောက် အခြေစိုက်ထားသည်။ မြို့ပေါ်၌ ထင်ရှားသောအဆောက်အုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ - * အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများ၊ ဗရင်ဂျီသာသနာပြု စိန်လူးဝစ်ကျောင်း၊ အမေရိကန်ဗက်ပတစ်စာသင်ကျောင်း။ * တရုတ်ဘုံကျောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဂုံလူမျိုး၊ မြန်မာလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ။ * ကျိုင်းတုံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သော ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင်။ === ထူးခြားသော ဘုရားစေတီများ === * **[[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (ကျိုင်းတုံမြို့)|မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး]] (ရခိုင်ဘုရားကြီး):** မြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး စဝ်ဖကွန်ကျောက်လက်ထက်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားဖူးများဖြင့် အမြဲစည်ကားသည်။ * **နောင်တုံကန်:** မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင် အပန်းဖြေ အထင်ကရ ရေကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ * **စွန်စလီ၊ စွန်တောင် နှင့် စွန်လွဲစေတီများ:** ယင်းတို့အနက် စွန်လွဲစေတီတော်ကြီးသည် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သူ [[ဝလူမျိုး]] ဇနီးမောင်နှံတို့သည် တားမြစ်သောမင်းကို စိတ်နာသဖြင့် "တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သော မင်းအဆက်ဆက်သည် ဤဘုရားကို လာရောက်ကိုးကွယ်လျှင် မူးဝေခြင်း၊ လေသင်တုန်းဖြတ်ခြင်း ဘေးသင့်ပါစေ" ဟု ကျိန်စာဆိုထားခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်း မပြုကြဟု အဆိုရှိသည်။<ref name="encyclopedia"/> == ပညာရေး == ကျိုင်းတုံမြို့တွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေး လေ့လာသင်ယူနိုင်ရန် အောက်ပါတက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်များကို တည်ထောင်ထားရှိသည် - * [[ကျိုင်းတုံတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကျိုင်းတုံပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်]] * [[အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း(ကျိုင်းတုံ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ကျိုင်းတုံမြို့]] qszvf6osqep3qvn4eycw1rsnw60hy3n 1032279 1032278 2026-05-19T04:55:12Z Chenzeyan29 141880 /* ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ်နှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်း */ 1032279 wikitext text/x-wiki '''ကျိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}}၊ {{langx|en|Kengtung}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ခရိုင် (၄) ခုနှင့် မြို့နယ် (၁၀) မြို့နယ် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ကျိုင်းတုံမြို့ | official_name = Kengtung | native_name = ᨠ᩠ᨿᨦᩞᨲᩩᨦ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းၵဵင်းတုင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = National Highway (NH4) pass through Kengtung.jpg | imagesize = 280px | image_caption = ကျိုင်းတုံမြို့ | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|21|17|30|N|99|36|30|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2618 | footnotes = }} [[File:Kengtung Haw.jpg|thumb|240px|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနန်းတော် (ဟော်နန်းသစ်)]] ကျိုင်းတုံနယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃,၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ တောင်ထူထပ်ပေါများသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၆၂) မိုင်၊ တောင်မှ မြောက်သို့ (၆၃) မိုင် ကွာဝေးပါသည်။ တောင်များအနက် အချို့မှာ ပေ ၅,ဝဝဝ မှ ၇,ဝဝဝ အထိ မြင့်ကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် လယ်စပါးကို စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင်မူ ယာစပါးနှင့် ကုန်းမြင့်သီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကျိုင်းတုံတစ်နယ်လုံးတွင် [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးလူမျိုး|လူးရှမ်း]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီရှော]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]]၊ [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] အစရှိသော လူမျိုးပေါင်း ၄ဝ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၂)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[File:เจ้าจายหลวง มังราย.jpg|thumb|ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်စိုင်းလုံ ခေမာဓိပတိ]] ကျိုင်းတုံမြို့ကို "ခေမာရဋ္ဌတုံကပူရီ" ဟု ခေါ်၍ ဘယားဂါဟပ်ဘုရင်လက်ထက်ကစပြီး ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်ဟု ရှေးဟောင်းသမိုင်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာမိတ်မြို့ရံပေါင်း (၃၂) မြို့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကျိုင်းတုံဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ယခုကျိုင်းတုံမြို့ တည်နေရာ၌ ဆွမ်းဆန်ဆေးရာမှ စီးဆင်းသောရေသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကန်ကို "နောင်တုံး" ဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် "နောင်" မှာ အင်း/ရေကန်၊ "တုံး" မှာ ခံယူသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ကာလရွေ့လျောသဖြင့် နောင်တုံးသည် နောင်တုံ ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "ကျိုင်းတုံ" ဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်တည်လာလေသည်။ ကျိုင်းတုံမြို့ သည် ရှေးယခင်က သီးခြားလွတ်လပ်သော အာဏာစက်ရှိခဲ့သည့် ရှမ်းစော်ဘွားများ ရုံးစိုက်ရာ ခေမာရဋ္ဌ တုင်္ဂပူရတိုင်း သို့မဟုတ် ကျိုင်းတုံနယ် ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ "ကျိုင်း" ဟူသည် တိုင် (ရှမ်း) ဘာသာစကားဖြင့် "မြို့" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "တုံ" ဟူသည်မှာ ဤဒေသတွင် ရှေးဦးစွာ ကြီးစိုးခဲ့ဖူးသော သာသနာပြု "ပုဏ္ဏားတုံ" သို့မဟုတ် ဒေသခံ "နဂါးမင်းသမီး တုံ" ကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရာဇဝင်များက ဆိုကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကာလကြာမြင့်စွာ ရေကန်ကြီး ဖြစ်နေသော ဤချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို ရေနုတ်မြောင်းများ တူးဖော် (တုင်) ၍ မြို့တည်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံ ဟု တွင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံချိုင့်ဝှမ်းသည် နဂိုက မိန်းဆဲ (Mainse) ဟုခေါ်သော လဝလူမျိုး (Lawa) တို့ ကြီးစိုးရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း၊ ၁၃ រာစုတွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ဘုရင် [[မန်ရိုင်း]] (King Mangrai) ၏ စေလွှတ်မှုဖြင့် တိုင်နွယ်ဖွား [[ဂုံလူမျိုး]] (Tai Khun) များ ဝင်ရောက်လာပြီး မူလဒေသခံများကို တောင်ပေါ်သို့ မောင်းထုတ်ကာ ကိုယ်ပိုင်မင်းဆက်ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue and Tai Khun: A Historical Perspective''. Silkworm Books.</ref> သမိုင်းအထောက်အထားများအရ သက္ကရာဇ် ၆၈၀ ကျော် (အေဒီ ၁၃၂၉) တွင် မန်ရိုင်းမင်း၏ မြေးတော် "စဝ်ကံဖူး" သည် ကျိုင်းတုံမြို့ကို စနစ်တကျ မြို့ရိုးတံခါးများဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ကျိုင်းတုံသည် ဇင်းမယ်၊ လန်ဆန်း (လာအို)၊ စစ်ဆောင်ပန္နား (ကျိုင်းရုံး) တို့နှင့်အတူ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသော လွတ်လပ်သည့် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံသည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ (တိုင်ခွန်စာ) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မတူသော ခြေတံရှည် ဗိသုကာလက်ရာများ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ယဉ်ကျေးမှုများကို ထိန်းသိမ်း ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ဆက်နွှယ်မှုအပိုင်းတွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီး လက်ထက် (အေဒီ ၁၅၅၀ ကျော်) ၌ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်စဉ် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် မြန်မာဘုရင်ထံ သစ္စာခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် မြန်မာမင်းတို့သည် ကျိုင်းတုံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စော်ဘွားစနစ်ကို လုံးဝဖျက်ဆီးခြင်း မပြုဘဲ လက်အောက်ခံ နယ်မြေအဖြစ်သာ ထားရှိခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] များ၌ ကျိုင်းတုံသည် မြန်မာတပ်မတော်အတွက် အဓိက စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ရာတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် ဂုံရှမ်းစစ်သည်များ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အလွန်ကြီးမားခဲ့သည်။ မြန်မာမင်းများက ကျိုင်းတုံကို အရှေ့ဘက်တံခါးစောင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကာ စော်ဘွားများအား ဘွဲ့တံဆိပ်များနှင့် မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (တတိယတွဲ)။</ref> အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ ပြီးနောက် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ရှမ်းပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်သောအခါ ကျိုင်းတုံစော်ဘွား "စဝ်ကောင်တိုင်း" သည် ဗြိတိသျှတို့နှင့် သဘောတူညီချက် ရယူကာ အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှခေတ်တွင် ကျိုင်းတုံသည် အရှေ့ဘက်စွန်း အကြီးဆုံးနှင့် အချမ်းသာဆုံး စော်ဘွားနယ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထင်ရှားသော စော်ဘွားကြီး "စဝ်ကွန်ကျောက်အင်တာလိုင်" (Sao Kawng Kiao Intaleng) လက်ထက်တွင် ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယဗိသုကာ ပေါင်းစပ်ထားသော ဟော်နန်းကြီး ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]] ချုပ်ဆိုရာတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည်လည်း အခြားရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အားဖြည့်ခဲ့သည်။<ref>စိုင်းစိုင်းကေ။ (၂၀၁၀)။ ''ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများသမိုင်းနှင့် ဟော်နန်းအကျဉ်း''။ တောင်ကြီးမြို့။</ref> လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းစော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ကျိုင်းတုံသည် စော်ဘွားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်။ သမိုင်းဝင် ကျိုင်းတုံဟော်နန်းကြီးသည်လည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးချဲ့ရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖြိုဖျက်ခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် နှမြောတသဖွယ် သမိုင်းကွက်လပ်တစ်ခု ဖြစ်ကျန်ခဲ့သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ယနေ့ခေတ် ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နောင်တုံကန် (Naung Tung Lake)၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ရှေးဟောင်း သစ်တစ်ပင်ကြီးနှင့် ကုန်းမြင့်ပေါ်ရှိ ရိုးရာဝတ်စုံဝတ် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများ (အာခါ၊ လားဟူ၊ အဲန်) တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ သမိုင်းဝင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား မြို့တော်တစ်ခုအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ === ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ်နှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်း === ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မူလဟော်နန်းကြီး ဖြိုဖျက်ခံရမှုသည် ကျိုင်းတုံဒေသခံများနှင့် တိုင်ဂုံ (Tai Khun) ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအတွက် ကြီးမားသော သမိုင်းကွက်လပ်နှင့် အသည်းနှလုံး ကြေကွဲစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဆယ်စုနှစ် သုံးခုနီးပါးအကြာ တောင်းဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်၍ ကျိုင်းတုံဟော်နန်းကြီးကို မူလပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် စီမံကိန်းကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤဟော်နန်းသစ်ကို ယခင်တည်ရှိခဲ့သော နေရာဟောင်းတွင် မဟုတ်ဘဲ နောင်တုံကန်အနီးရှိ မြေကွက်အသစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗိသုကာပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များက ရှေးဟောင်းဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများ၊ အင်ဂျင်နီယာ ဒီဇိုင်းများကို အသေးစိတ် ပြန်လည်လေ့လာကာ မူလဟော်နန်း၏ ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယဗိသုကာစတိုင် ရောယှက်နေသော လက်ရာများကို တစ်ပုံစံတည်း ထွက်ပေါ်လာစေရန် ဂရုတစိုက် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဟော်နန်းသစ် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ရာနှုန်းပြည့် ပြီးစီးသွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလအတွင်းတွင် ဒေသခံ သံဃာတော်များ၊ စော်ဘွားမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပြည်သူများတက်ရောက်ကာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ရိုးရာအစဉ်အလာအတိုင်း ဟော်နန်းသစ်ဖွင့်ပွဲနှင့် အမျှဝေကုသိုလ်ပြုပွဲ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။<ref>ကျိုင်းတုံဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ (၂၀၂၄)။</ref> ယခုပြန်လည် တည်ဆောက်ပြီးစီးသွားသည့် ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ်သည် ကျိုင်းတုံမြို့၏ အဓိက သမိုင်းဝင် အထိုင်အမှတ်အသား (Landmark) သစ်တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာရုံသာမက၊ ရှမ်းအရှေ့ပိုင်း တိုင်ဂုံလူမျိုးများနှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများ၏ ရှေးဟောင်းအနုပညာလက်ရာများ၊ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စော်ဘွားခေတ် အသုံးအဆောင်များနှင့် သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများကို ထိန်းသိမ်းခင်းကျင်းပြသထားသည့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက် တစ်ခုအဖြစ်ပါ ရည်ရွယ်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤဟော်နန်းသစ်သည် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သော သမိုင်းအမွေအနှစ်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ဒေသခံတို့၏ အမျိုးသားရေးဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို ပိုမိုဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနေပြီး ခေတ်သစ်ကျိုင်းတုံမြို့၏ ဝင့်ကြွားဖွယ်ရာ သမိုင်းဝင် ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်ရပ်တည်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>ရှမ်းရှေ့ဒေသ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး သုတေသနစာတမ်း (၂၀၂၅)။</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် မိမိတို့ မိရိုးဖလာ [[ဂုံရှမ်း]]ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (တူရိုစနစ်) အပြင်၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းကြီးဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း (ယိုးဒယား) ဘာသာစကား]]နှင့် စာပေတို့ကိုပါ နှီးနွှယ်ပတ်သက်မှုအရ တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ အုပ်စိုးသည့်ခေတ်၌ ကျိုင်းတုံနယ်သည် မိုင်းပန်နယ်နှင့်အတူ ယိုးဒယား (ထိုင်း) နိုင်ငံအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းခံရသည်။ သို့သော် မဟာမိတ်များ ပြန်ဝင်လာပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် [[လောနိုင်ငံ]] (ယခင် အင်ဒိုချိုင်းနား) တို့ကို ကူးသန်းသွားလာနိုင်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် လည်း ဖြစ်ပေသည်။ မြို့သည် ဇင်းမယ်သွားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[လွိုင်လင်မြို့]]မှ ၂၂၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာတွင် ကျိုင်းတုံလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ကျိုင်းတုံမြို့၌ လူဦးရေ ထူထပ်စည်ကားပြီး ယခင်က ကျိုင်းတုံစော်ဘွား ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး လက်ရှိစော်ဘွားမှာ စဝ်စိုင်းလုံ ဖြစ်သည်။ ပြည်တော်သာညီလာခံကို ကျိုင်းတုံမြို့၌ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်) တည်ဆောက် အခြေစိုက်ထားသည်။ မြို့ပေါ်၌ ထင်ရှားသောအဆောက်အုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ - * အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများ၊ ဗရင်ဂျီသာသနာပြု စိန်လူးဝစ်ကျောင်း၊ အမေရိကန်ဗက်ပတစ်စာသင်ကျောင်း။ * တရုတ်ဘုံကျောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဂုံလူမျိုး၊ မြန်မာလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ။ * ကျိုင်းတုံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သော ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင်။ === ထူးခြားသော ဘုရားစေတီများ === * **[[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (ကျိုင်းတုံမြို့)|မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး]] (ရခိုင်ဘုရားကြီး):** မြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး စဝ်ဖကွန်ကျောက်လက်ထက်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားဖူးများဖြင့် အမြဲစည်ကားသည်။ * **နောင်တုံကန်:** မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင် အပန်းဖြေ အထင်ကရ ရေကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ * **စွန်စလီ၊ စွန်တောင် နှင့် စွန်လွဲစေတီများ:** ယင်းတို့အနက် စွန်လွဲစေတီတော်ကြီးသည် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သူ [[ဝလူမျိုး]] ဇနီးမောင်နှံတို့သည် တားမြစ်သောမင်းကို စိတ်နာသဖြင့် "တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သော မင်းအဆက်ဆက်သည် ဤဘုရားကို လာရောက်ကိုးကွယ်လျှင် မူးဝေခြင်း၊ လေသင်တုန်းဖြတ်ခြင်း ဘေးသင့်ပါစေ" ဟု ကျိန်စာဆိုထားခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်း မပြုကြဟု အဆိုရှိသည်။<ref name="encyclopedia"/> == ပညာရေး == ကျိုင်းတုံမြို့တွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေး လေ့လာသင်ယူနိုင်ရန် အောက်ပါတက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်များကို တည်ထောင်ထားရှိသည် - * [[ကျိုင်းတုံတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)]] * [[ကျိုင်းတုံပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်]] * [[အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း(ကျိုင်းတုံ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ကျိုင်းတုံမြို့]] kbkiwftkkir1677xxgp6dw2z1m7evj1 0 5042 1032288 830614 2026-05-19T05:54:13Z Chenzeyan29 141880 1032288 wikitext text/x-wiki '''ဝိုင်းမော်မြို့'''သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၏ တစ်ဖက်ကမ်း ၆ မိုင်ခန့်အကွာ [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ဝိုင်းမော်မြို့ | official_name = Waingmaw | native_name = {{lang|shn|ᥝᥥᥒᥰᥛᥪᥢᥰ}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝိုင်းမော်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|25|21|00|N|97|26|00|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ကချင်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]] | population_total = ၂၁၉၆၉ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂|pages=၄၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | footnotes = }} မူလအစက [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါတွင် [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|မရူး (လော်ဝေါ်) လူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြသည်။ ဝိုင်းမော်မြို့၏ မူလရှမ်းဘာသာစကားအမည်မှာ "ဝိန်းမော်" ({{lang|shn|ᥝᥥᥒᥰᥛᥩᥲ}}) ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ဝိန်း" သည် အကာအရံတံတိုင်း၊ "မော်" သည် အသစ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် "တံတိုင်းကာရံထားသော မြို့သစ်" ဟု ဆိုလိုသည်။ လော်ဝေါ် (မရူး) ဘာသာစကားဖြင့် "နိန်မောဝ်" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိုင်းမော်မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၁,၉၆၉ ဦး ရှိသည်။<ref name="citypopulation">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/myanmar/cities/|title=Myanmar: Regions, States, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|publisher=citypopulation.de|accessdate=2021-04-01}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာဘုရင်များ ခေတ်ဦးကာလက ဝိုင်းမော်မြို့သည် မိုးကောင်းစော်ဘွားနယ်နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်]] ကုန်သွယ်ရာ အချက်အချာကျသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးစည်ကားခဲ့သည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]]အတွင်း ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ် (မန်ချူး) တပ်များသည် ဝိုင်းမော်ဘက်မှနေ၍ ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးရန် ကျောက်တုံးတံတား ထိုးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာ့တပ်မတော်မှ အမြောက်ဝန် နေမျိုးသီဟ ဦးဆောင်သော တပ်များက မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ကျွန်းပင်သာ (ယခု မြစ်ကြီးနားမြို့အနီး) မှနေ၍ ခုခံတိုက်ခိုက် တားဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်းမော်မြို့စားနှင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ပူးပေါင်းကာ စစ်တကောင်းနှင့် နယ်စပ်အရေးအခင်းများနှင့်အတူ ပုန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ဗန်းမော်ဝန်က အလုံးအရင်းဖြင့် လာရောက်နှိမ်နင်းခဲ့ရာမှ ဝိုင်းမော်မြို့ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဝိုင်းမော်မြို့သည် ကချင်ပြည်နယ်အရှေ့ဘက်နှင့် တရုတ်နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသည်။ * **မြစ်ကြီးနား-ထိန်ချုံး (Tengchong) လေးလမ်းသွား လမ်းမကြီး**သည် ဝိုင်းမော်မြို့ကို အဓိကဖြတ်သန်းသွားသည်။ * မြစ်ကြီးနားမြို့မှတစ်ဆင့် ကချင်ပြည်နယ်အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]]၊ [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]]၊ [[လောခေါင်မြို့|လောခေါင်]] စသည့် ဒေသများသို့ သွားလိုလျှင် ဝိုင်းမော်မြို့ကို မဖြစ်မနေ ဖြတ်သန်းသွားရသည်။ * ထို့ပြင် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသည့် **မြစ်ကြီးနား-ဝိုင်းမော်-လိုင်ဇာ-ဗန်းမော်-နမ့်ခမ်း ကားလမ်းမကြီး**သည်လည်း ဝိုင်းမော်မြို့ကို ဖြတ်သန်းတည်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ကချင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ဝိုင်းမော်မြို့]] 1k0mpu7phs3mu741glgoh8cedozk92l 0 5127 1032280 916182 2026-05-19T04:58:43Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032280 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |name = မူဆယ် |native_name= ᥛᥦᥝᥳ ᥛᥨᥝᥰ |official_name = Muse |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = Muse Clock Tower.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မူဆယ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မူဆယ်မြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|23|58|45|N|97|54|17|E|region:MM|display=inline,title}} |leader_title = Mayor |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''မူဆယ်မြို့''' ({{lang-shn|မူႇၸေႊ}}; {{lang-zh|木姐}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်း၊ [[မူဆယ်ခရိုင်]]၊ [[မူဆယ်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ [[ရွှေလီမြစ်]]ကမ်းနံဘေးတွင် တည်ရှိကာ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[ရွှေလီ|ရွှေလီမြို့]]နှင့် တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199506/msg00110.html|title=Burma Road|publisher=''National Geographic Magazine'', July 1995|accessdate=2008-10-25}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fv19990513a2.html|title=Myanmar's Chinese Connection|last=Mansfield|first=Stephen|publisher=''The Japan Times'', May 13, 1999|accessdate=2008-10-25}}</ref><ref name=df>{{Cite news|url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HI30Ae01.html|title=Inland China's route to prosperity|last=Fullbrook|first=David|publisher=''[[Asia Times]]'' Sep 30, 2006|accessdate=2008-10-25|archivedate=25 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125055052/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HI30Ae01.html}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == လွန်လေပြီးသော နှစ်ပေါင်းခုနှစ်ရာကျော်ကာလ ခရစ်သက္ကရာဇ် AD ၁၂၈၀ ခု၊ သျှမ်းသက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ ခု ( ကာပ်ယီး ဟုခေါ်သော ကျားနှစ် )၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၄၂ ခုတွင် ဝိန်းဝိုင်ပြည်၌ ထီးနန်းစိုးစံတော်မူသော သျှမ်းမင်း [[စဝ်ခွန်ဖန်ခမ်း]]သည် [[ရွှေလီမြစ်]]ကမ်းတစ်နေရာတွင် ရှေးဦးစွာ အိမ်ခြေ (၈) အိမ်သာရှိသည့် ဈေးရွာကလေးတစ်ရွာကို တည်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ သက္ကရာဇ် AD ၁၃၀ဝ ခုနှစ်တွင်မှ ထိုဈေးရွာကလေးကို မြို့အဆင့်သတ်မှတ်ပြီး ''ပူမုံ'' ( ရှေးသျှမ်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်အရ တိုက်နယ်သူကြီး အထက်မြို့စားမင်း အောက်အဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်သူရာထူးတစ်မျိုး ) တစ်ပါးကို စီမံအုပ်ချုပ်စေကာ ထိုမြို့ကိုလည်း ''မူကျေ'' ( မူဆယ်မြို့) ဟုခေါ်တွင်စေသည်။ == နေရာ == ယခု မူဆယ်မြို့၏ [[လေယာဉ်ကွင်း]]ဟောင်းမြောက်ဘက်ရှိ လာစန့်ဒေသ ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုဒေသအနီးတွင် [[မိုင်းမောဝ်ပြည်]] မင်းဆက်များအုပ်စိုးစဉ်က နာမည်ကြီး ''ခိုစုန် ခိုဖူး'' တံတား (ရေမြှပ် ရေပေါ်တံတား) တစ်စင်းရှိခဲ့ဖူးလေသည်။ နောင်ကာလတွင် ထိုဒေသမှ နောင်မိုလုံ ( ကြာအင်းကြီး) ဝန်းကျင် ( နော်င်မိုလုံ မှာ ကမ္ဘောဇဘဏ်ရှေ့ ယခင်မြို့နယ်အားကစား ကွင်းဟောင်းနေရာဖြစ်ပြီး ယခုမူ လူနေအိမ်၊ တိုက်ခန်းနေရာများ အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပေပြီ။) သို့ ရွှေ့ပြောင်းမြို့တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ညောင်ပင်ကြီး (၁၆) ပင်ရှိသောနေရာတွင် ဈေးကြီးတစ်ခုတည်ခဲ့သည်။ ( ယခု အမှတ် ၁ ဈေးဟုခေါ်သည်) ထိုစဉ်က လူနေအိမ်ခြေအများစုမှာ ယခုတောင်ရပ်ကွက်ရှိ ဝေဠုဝန်ဘုရားကျောင်း နေရာတဝိုက်တွင် စည်ကားခဲ့သောကြောင့် မြို့လယ်ဗဟိုချက် အဆောင်အဦကို တောင်ရပ်ကွက်တွင်းတည်ထားပြီး ၎င်းရပ်ကွက်အတွင်းရှိ ဝေဠုဝန် ဘုရားကျောင်းကိုလည်း ''ဝတ်ကန်ဝိန်း'' (ဝတ်ႉၵၢင်ဝဵင်း)(မြို့လယ်ကျောင်း) ဟုသာ ယခုတိုင်ခေါ်ဝေါ်နေကြဆဲဖြသ်သည်။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ် နေရာများ == [[File:Mingalar Muse.jpg|thumb|300px|မူဆယ်မြို့ရှိ လူသိများသော မင်္ဂလာမူဆယ်]] မူဆယ်မြို့သည် ဈေးသည်၊ ကုန်သည်များနှင့် နေ့နံသင့်ခဲ့သည်မှာ မြို့စတင် တည်ထောင်ကတည်းကပင်ဖြစ်လေသည်။ မဆလ အစိုးရခေတ်၌လည်း တရုတ်ပြည် မှောင်ခိုပစ္စည်းများနှင့် စည်ကားခဲ့၏။ ယခုခေတ်ကာလ၌လည်း တရုတ်ပြည်နှင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်စည် ပစ္စည်းများ လွတ်လပ်စွာစီးဆင်းသွားလာမှုကြောင့် ပို၍စည်ကားပြန်၏။ #[[၁၀၅မိုင်]] ကုန်သွယ်ရေးဇုန် # ကောင်းမူးခမ်း (သို့) ရွှေသမင်ကျောင်းတော်ရွှေစေတီ # မဟာဝန်ကျောင်း # လွယ်တိန်ခမ်းတောင်တော် # မင်္ဂလာ မူဆယ် #SJ အပန်းဖြေ ဥယျာဉ် #မူဆယ်ဂေါက်ကလပ် #လေယာဉ်ပျံ စာသောက်ဆိုင် #စက်မှုပန်းခြံ #ရန်တိုင်းအောင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီဆုတောင်းပြည့်စေတီ(၁၀၅မိုင်) #တုန်ခန်ကျောင်း #လှိုင်ဂူဘုရား #မူဆယ်တပည့်တော်စုဘုရားကျောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] rjlklojddk7r04255uorz655yrv5qx3 1032283 1032280 2026-05-19T05:07:25Z Chenzeyan29 141880 1032283 wikitext text/x-wiki '''မူဆယ်မြို့''' ({{lang-shn|မူႇၸေႊ}}၊ တိုင်လေ: {{lang|tte|ᥛᥦᥝᥳ ᥛᥨᥝᥰ}}၊ {{lang-zh|木姐}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်း၊ [[မူဆယ်ခရိုင်]]၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရွှေလီမြစ်]] (Shweli River) ကမ်းနံဘေးတွင် တည်ရှိကာ ကုန်သွယ်ရေးအရ ဗျူဟာမြောက်ပြီး၊ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[ရွှေလီ|ရွှေလီမြို့]] (Ruili) နှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တံတားကြီးများဖြင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး မြို့တော်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199506/msg00110.html|title=Burma Road|publisher=''National Geographic Magazine'', July 1995|accessdate=2008-10-25}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fv19990513a2.html|title=Myanmar's Chinese Connection|last=Mansfield|first=Stephen|publisher=''The Japan Times'', May 13, 1999|accessdate=2008-10-25}}</ref> {{Short description|Border town in Northern Shan State, Myanmar}} {{Infobox settlement |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |name = မူဆယ်မြို့ |native_name = {{shn|မူႇၸေႊ}}<br>{{lang|tte|ᥛᥦᥝᥳ ᥛᥨᥝᥰ}} |official_name = Muse |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ |image_skyline = Muse Clock Tower.jpg |image_caption = မူဆယ်မြို့လယ် နာရီစင် မြင်ကွင်း |image_map = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မူဆယ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မူဆယ်မြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_blank1_title = တိုင်းရင်းသားများ |population_blank1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ တရုတ် |population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|23|58|45|N|97|54|17|E|region:MM|display=inline,title}} |leader_title = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် နယ်မြေရွှေ့ပြောင်းမှု == မူဆယ်မြို့၏ သမိုင်းကြောင်းသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ခုနှစ်ရာကျော်ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၂၈၀ ပြည့်နှစ် (သျှမ်းသက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ ခု၊ ကာပ်ယီး ကျားနှစ်) တွင် ဝိန်းဝိုင်ပြည်၌ ထီးနန်းစိုးစံတော်မူသော သျှမ်းမင်း '''စဝ်ခွန်ဖန်ခမ်း''' သည် ရွှေလီမြစ်ကမ်းတစ်နေရာတွင် အိမ်ခြေ ၈ အိမ်သာရှိသည့် ဈေးရွာကလေးတစ်ရွာကို ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်အခါ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ထိုဈေးရွာကို မြို့အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး "ပူမုံ" (ရှေးရှမ်းအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အရ တိုက်နယ်သူကြီးအဆင့်ရှိ အရာရှိ) တစ်ပါးကို စီမံအုပ်ချုပ်စေကာ မြို့အမည်ကိုလည်း "မူကျေ" ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့ရာမှ ကာလရွေ့လျောကာ "မူဆယ်" ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခင် မူဆယ်မြို့ဟောင်းသည် လေယာဉ်ကွင်းဟောင်း၏ မြောက်ဘက်ရှိ လာစန့်ဒေသဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ ယင်းဒေသအနီးတွင် [[မိုင်းမောဝ်ပြည်]] မင်းဆက်များ အုပ်စိုးစဉ်က ထင်ရှားခဲ့သော "ခိုစုန် ခိုဖူး" ဟုခေါ်သည့် ရေမြုပ်ရေပေါ်တံတားတစ်စင်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။ နောင်တွင် ထိုဒေသမှ နောင်မိုလုံ (ကြာအင်းကြီး) ဝန်းကျင်သို့ ရွှေ့ပြောင်းမြို့တည်ခဲ့ပြီး၊ ညောင်ပင်ကြီး ၁၆ ပင်ရှိသော နေရာတွင် ဈေးကြီးတစ်ခု (ယခု အမှတ် ၁ ဈေး) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လူနေအိမ်ခြေအများစုသည် ယခုတောင်ရပ်ကွက်ရှိ ဝေဠုဝန်ဘုရားကျောင်း ဝန်းကျင်တွင် စည်ကားခဲ့သဖြင့် မြို့လယ်ဗဟိုချက် အဆောက်အအုံများကို ထိုရပ်ကွက်တွင်ပင် ထားရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်ကို ယနေ့တိုင် ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ဝတ်ကန်ဝိန်း" (မြို့လယ်ကျောင်း) ဟု ဆက်လက် ခေါ်ဝေါ်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == [[File:Mingalar Muse.jpg|thumb|300px|မူဆယ်မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်သော မင်္ဂလာမူဆယ်]] မူဆယ်မြို့သည် ဈေးသည်၊ ကုန်သည်များနှင့် နေ့နံသင့်ခဲ့သည့်အလျောက် မြို့တည်စကတည်းကပင် ကုန်သွယ်မှုဖြင့် စည်ကားခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ခေတ်၌ တရုတ်ပြည်မှ မှောင်ခိုပစ္စည်းများ ဝင်ရောက်ရာ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ လမ်းပွင့်လာသော ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ နှစ်နိုင်ငံကုန်စည်များ လွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းရာ ရွှေကတ္တီပါလမ်းမကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ (ဆန်၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ရာဘာ) နှင့် ရေထွက်ကုန်များကို ဤမြို့မှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ အဓိက တင်ပို့ပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ လူသုံးကုန်နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ပြန်လည်တင်သွင်းသည်။<ref name=df>{{Cite news|url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HI30Ae01.html|title=Inland China's route to prosperity|last=Fullbrook|first=David|publisher=''[[Asia Times]]'' Sep 30, 2006|accessdate=2008-10-25|archivedate=25 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125055052/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HI30Ae01.html}}</ref> မြို့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မြို့တွင်း၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အပန်းဖြေစရာနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နေရာများစွာ တည်ရှိသည်- * '''၁၀၅ မိုင် ကုန်သွယ်ရေးဇုန်:''' နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု အဝဝကို စစ်ဆေးစီမံရာ စီးပွားရေးအချက်အချာဇုန် ဖြစ်သည်။ * '''လွယ်တိန်ခမ်းတောင်တော်:''' မူဆယ်မြို့ကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်ပြီး စေတီပုထိုးများ တည်ရှိရာ ဘာသာရေးအထွတ်အမြတ် တောင်တော် ဖြစ်သည်။ * '''ကောင်းမူးခမ်း (ရွှေသမင်ကျောင်းတော်ရွှေစေတီ):''' ဗိသုကာလက်ရာ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ * '''မင်္ဂလာမူဆယ် (Mingalar Muse):''' ခေတ်မှီ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများနှင့် ကုန်တိုက်များ ပါဝင်သော မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန်သစ် ဖြစ်သည်။ * '''အခြားနေရာများ:''' မဟာဝန်ကျောင်း၊ SJ အပန်းဖြေဥယျာဉ်၊ မူဆယ်ဂေါက်ကလပ်၊ လေယာဉ်ပျံစားသောက်ဆိုင်၊ တုန်ခန်ကျောင်း၊ လှိုင်ဂူဘုရား၊ ရန်တိုင်းအောင်ဆုတောင်းပြည့်စေတီ (၁၀၅ မိုင်) နှင့် မူဆယ်တပည့်တော်စု ဘုရားကျောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 5qzfv3wq44dmnzr5k4y2cp901452ufr 4 9992 1032240 1030998 2026-05-18T20:21:17Z MediaWiki message delivery 21591 /* Tech News: 2026-21 */ အပိုင်းသစ် 1032240 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။ <!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --> မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။ |center=<div id="villagepumpfaq" style="padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;">{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}</div> |3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- --> __TOC__ {{anchor|below_toc}} {{clear}}<!-- ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ -->[[<!-- OK -->Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude><!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> s26u858gzy1vyunnhlsvjh942orm21f 0 12501 1032217 811958 2026-05-18T13:52:45Z ~2026-29812-30 142831 1032217 wikitext text/x-wiki {{for|ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး|ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)}} {{Infobox person | name = ကျော်ဆွေ | image = Kyawswe.jpg | caption = | birthname =မော်နီ | birth_date = {{Birth date|1924|2|10|df=y}}<br/>၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death date and age|1982|8|15|1924|2|10|df=y}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ | yearsactive = ၁၉၄၅–၁၉၈၂ | spouse = ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ ခင်ယုမေ | children = ဝင်းနွဲ့ဆွေ၊ သက်နီဆွေ၊ ခိုင်မာကျော်၊ ဝင်းမော်နီ၊ ကျော်ဆွေသက် | parents = ဦးဘနှစ်(မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်) + ဒေါ်အုန်းစိန် | website = | awards = }} '''ကျော်ဆွေ'''သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ အဖ ဦးဘနှစ်( မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်)နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ မော်နီဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို လေးဦးရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ငယ်စဉ်က စိန်ဂျွန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ [[ပဲခူးမြို့]]တွင် ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဘီဒီအေ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] သို့ ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းသည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးစအချိန်တွင် ဝါသနာအလျောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ယခု ညွှန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင် ရိုက်ကူးသော ''စောရစံရှား'' အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[တင်ဖေ]]၊ မင်းသမီး မေမြတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ကျော်ဆွေ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျော်ဆွေသည် သူ၏ လက်ဦးရုပ်ရှင်ဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်နှင့် အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဗိုလ်ချုပ်၊ တသွေးတမြေ စသော ရာဇဝင်နောက်ခံ ကားများတွင်၎င်း၊ ဒါရိုက်တာ [[ဦးချင်းစိန်]] (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော ''အထောက်တော်''နှင့် ''ချစ်ရဲဘော်'' ဇာတ်ကားများတွင်၎င်း၊ မင်းသမီး[[မေမြ]]၊ [[မေမြင့်]]၊ [[မေဆန်း]] စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေဟု ထင်ရှားလာစ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ နာမည်ကျော် ဗိုလ်အောင်ဒင် အဆက် သား ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး [[ခင်အုန်းမြင့်]]နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့်ပင် ပွဲခါညောင်ရေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခနှင့် ဒီဆောင်းဟေမာန်၊ ဒါရိုက်တာ ချစ်ခင်ရိုက်ကူးသော ဖြေလျော့ခွေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး ရိုက်ကူးသော မင်းအောင် မင်းနောင်၊ ဒါရိုက်တာ လှဦး (လူကြမ်းလှမောင်လေး) ရိုက်ကူးသော ဖူးစာနှစ်ခိုင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသား ကျော်ဆွေသည် သုခုမ ရုပ်ရှင်၏ ဒဏ် ဇာတ်ကား၊ ပြည်တော်အေးရုပ်ရှင်၏ မွှေး အစရှိသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ တိုဟို ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ရုပ်ရှင်ပညာ သင်ယူသည်။ ကျော်ဆွေသည် ကိုယ်ပိုင် မိုးရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ပုလဲမျက်ရည် စစ်ရုပ်ရှင်ကားကို မင်းသမီး ခင်ယုမေ (မေ)နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် ရိုက်ကူးသည်။ မိုးရုပ်ရှင်မှပင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး [[ခင်ယုမေ]] (မေ)နှင့် အများဆုံးတွဲ၍ ချစ်မေတ္တာ၊ မချူသာသည်၊ သည်မေတ္တာလမ်း၊ စိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆-ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၈၂-ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၃၅-နှစ်ကျော် အတွင်း သရုပ်ဆောင်မင်းသား၊ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ်နှင့် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော်ရှိသည်။ ကျော်ဆွေသည် မိမိပိုင် မိုးရုပ်ရှင်မှ မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ အနေဖြင့် နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသွားသော ရုပ်ရှင်ကားမှာ မြွေမြွေချင်း ခြေမြင် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[ရွှေဘ]]နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကျော်ဆွေသည် ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်နွဲ့နွဲ့နှင့် သားသမီး ငါးယောက်ကျန်ရစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အကယ်ဒမီဆု ရရှိမသွားခဲ့ရှာပေ။<ref>မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃-ခု)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၂၄|၁၉၈၂}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] h0dv3brdc7nzsitzwl8xx13k9r2fm0l 1032218 1032217 2026-05-18T13:56:07Z ~2026-29812-30 142831 1032218 wikitext text/x-wiki {{for|ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး|ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)}} {{Infobox person | name = ကျော်ဆွေ | image = Kyawswe.jpg | caption = | birthname =မော်နီ | birth_date = {{Birth date|1924|2|10|df=y}}<br/>၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death date and age|1982|8|15|1924|2|10|df=y}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ | yearsactive = ၁၉၄၅–၁၉၈၂ | spouse = ဒေါ်နွဲ့နွဲ့၊ ခင်ယုမေ | children = ဝင်းနွဲ့ဆွေ၊ သက်နီဆွေ၊ ခိုင်မာကျော်၊ ဝင်းမော်နီ၊ ကျော်ဆွေသက်၊အောင်ကျော်မိုး | parents = ဦးဘနှစ်(မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်) + ဒေါ်အုန်းစိန် | website = | awards = }} '''ကျော်ဆွေ'''သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ အဖ ဦးဘနှစ်( မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်)နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ မော်နီဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို လေးဦးရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ငယ်စဉ်က စိန်ဂျွန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ [[ပဲခူးမြို့]]တွင် ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဘီဒီအေ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] သို့ ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းသည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးစအချိန်တွင် ဝါသနာအလျောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ယခု ညွှန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင် ရိုက်ကူးသော ''စောရစံရှား'' အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[တင်ဖေ]]၊ မင်းသမီး မေမြတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ကျော်ဆွေ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျော်ဆွေသည် သူ၏ လက်ဦးရုပ်ရှင်ဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်နှင့် အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဗိုလ်ချုပ်၊ တသွေးတမြေ စသော ရာဇဝင်နောက်ခံ ကားများတွင်၎င်း၊ ဒါရိုက်တာ [[ဦးချင်းစိန်]] (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော ''အထောက်တော်''နှင့် ''ချစ်ရဲဘော်'' ဇာတ်ကားများတွင်၎င်း၊ မင်းသမီး[[မေမြ]]၊ [[မေမြင့်]]၊ [[မေဆန်း]] စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေဟု ထင်ရှားလာစ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ နာမည်ကျော် ဗိုလ်အောင်ဒင် အဆက် သား ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး [[ခင်အုန်းမြင့်]]နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့်ပင် ပွဲခါညောင်ရေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခနှင့် ဒီဆောင်းဟေမာန်၊ ဒါရိုက်တာ ချစ်ခင်ရိုက်ကူးသော ဖြေလျော့ခွေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး ရိုက်ကူးသော မင်းအောင် မင်းနောင်၊ ဒါရိုက်တာ လှဦး (လူကြမ်းလှမောင်လေး) ရိုက်ကူးသော ဖူးစာနှစ်ခိုင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသား ကျော်ဆွေသည် သုခုမ ရုပ်ရှင်၏ ဒဏ် ဇာတ်ကား၊ ပြည်တော်အေးရုပ်ရှင်၏ မွှေး အစရှိသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ တိုဟို ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ရုပ်ရှင်ပညာ သင်ယူသည်။ ကျော်ဆွေသည် ကိုယ်ပိုင် မိုးရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ပုလဲမျက်ရည် စစ်ရုပ်ရှင်ကားကို မင်းသမီး ခင်ယုမေ (မေ)နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် ရိုက်ကူးသည်။ မိုးရုပ်ရှင်မှပင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး [[ခင်ယုမေ]] (မေ)နှင့် အများဆုံးတွဲ၍ ချစ်မေတ္တာ၊ မချူသာသည်၊ သည်မေတ္တာလမ်း၊ စိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆-ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၈၂-ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၃၅-နှစ်ကျော် အတွင်း သရုပ်ဆောင်မင်းသား၊ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ်နှင့် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော်ရှိသည်။ ကျော်ဆွေသည် မိမိပိုင် မိုးရုပ်ရှင်မှ မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ အနေဖြင့် နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသွားသော ရုပ်ရှင်ကားမှာ မြွေမြွေချင်း ခြေမြင် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[ရွှေဘ]]နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကျော်ဆွေသည် ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်နွဲ့နွဲ့နှင့် သားသမီး ငါးယောက်ကျန်ရစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အကယ်ဒမီဆု ရရှိမသွားခဲ့ရှာပေ။<ref>မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃-ခု)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၂၄|၁၉၈၂}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] q9w9h8zk9vynfm36w3on2nwere7js2l 1032227 1032218 2026-05-18T15:08:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1032227 wikitext text/x-wiki {{for|ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး|ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)}} {{Infobox person | name = ကျော်ဆွေ | image = Kyawswe.jpg | caption = | birthname =မော်နီ | birth_date = {{Birth date|1924|2|10|df=y}}<br/>၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death date and age|1982|8|15|1924|2|10|df=y}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ | yearsactive = ၁၉၄၅–၁၉၈၂ | spouse = ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ ခင်ယုမေ | children = ဝင်းနွဲ့ဆွေ၊ သက်နီဆွေ၊ ခိုင်မာကျော်၊ ဝင်းမော်နီ၊ ကျော်ဆွေသက် | parents = ဦးဘနှစ်(မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်) + ဒေါ်အုန်းစိန် | website = | awards = }} '''ကျော်ဆွေ'''သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ အဖ ဦးဘနှစ်( မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်)နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ မော်နီဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို လေးဦးရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ငယ်စဉ်က စိန်ဂျွန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ [[ပဲခူးမြို့]]တွင် ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဘီဒီအေ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] သို့ ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းသည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးစအချိန်တွင် ဝါသနာအလျောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ယခု ညွှန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင် ရိုက်ကူးသော ''စောရစံရှား'' အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[တင်ဖေ]]၊ မင်းသမီး မေမြတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ကျော်ဆွေ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျော်ဆွေသည် သူ၏ လက်ဦးရုပ်ရှင်ဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်နှင့် အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဗိုလ်ချုပ်၊ တသွေးတမြေ စသော ရာဇဝင်နောက်ခံ ကားများတွင်၎င်း၊ ဒါရိုက်တာ [[ဦးချင်းစိန်]] (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော ''အထောက်တော်''နှင့် ''ချစ်ရဲဘော်'' ဇာတ်ကားများတွင်၎င်း၊ မင်းသမီး[[မေမြ]]၊ [[မေမြင့်]]၊ [[မေဆန်း]] စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေဟု ထင်ရှားလာစ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ နာမည်ကျော် ဗိုလ်အောင်ဒင် အဆက် သား ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး [[ခင်အုန်းမြင့်]]နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့်ပင် ပွဲခါညောင်ရေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခနှင့် ဒီဆောင်းဟေမာန်၊ ဒါရိုက်တာ ချစ်ခင်ရိုက်ကူးသော ဖြေလျော့ခွေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး ရိုက်ကူးသော မင်းအောင် မင်းနောင်၊ ဒါရိုက်တာ လှဦး (လူကြမ်းလှမောင်လေး) ရိုက်ကူးသော ဖူးစာနှစ်ခိုင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသား ကျော်ဆွေသည် သုခုမ ရုပ်ရှင်၏ ဒဏ် ဇာတ်ကား၊ ပြည်တော်အေးရုပ်ရှင်၏ မွှေး အစရှိသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ တိုဟို ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ရုပ်ရှင်ပညာ သင်ယူသည်။ ကျော်ဆွေသည် ကိုယ်ပိုင် မိုးရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ပုလဲမျက်ရည် စစ်ရုပ်ရှင်ကားကို မင်းသမီး ခင်ယုမေ (မေ)နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် ရိုက်ကူးသည်။ မိုးရုပ်ရှင်မှပင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး [[ခင်ယုမေ]] (မေ)နှင့် အများဆုံးတွဲ၍ ချစ်မေတ္တာ၊ မချူသာသည်၊ သည်မေတ္တာလမ်း၊ စိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆-ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၈၂-ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၃၅-နှစ်ကျော် အတွင်း သရုပ်ဆောင်မင်းသား၊ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ်နှင့် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော်ရှိသည်။ ကျော်ဆွေသည် မိမိပိုင် မိုးရုပ်ရှင်မှ မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ အနေဖြင့် နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသွားသော ရုပ်ရှင်ကားမှာ မြွေမြွေချင်း ခြေမြင် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[ရွှေဘ]]နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကျော်ဆွေသည် ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်နွဲ့နွဲ့နှင့် သားသမီး ငါးယောက်ကျန်ရစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အကယ်ဒမီဆု ရရှိမသွားခဲ့ရှာပေ။<ref>မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃-ခု)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၂၄|၁၉၈၂}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] h0dv3brdc7nzsitzwl8xx13k9r2fm0l 1032228 1032227 2026-05-18T15:09:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1032228 wikitext text/x-wiki {{for|ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး|ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)}} {{Infobox person | name = ကျော်ဆွေ | image = Kyawswe.jpg | caption = | birthname =မော်နီ | birth_date = {{Birth date|1924|2|10|df=y}}<br/>၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death date and age|1982|8|15|1924|2|10|df=y}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ | yearsactive = ၁၉၄၅–၁၉၈၂ | spouse = ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ | children = ဝင်းနွဲ့ဆွေ၊ သက်နီဆွေ၊ ခိုင်မာကျော်၊ ဝင်းမော်နီ၊ ကျော်ဆွေသက် | parents = ဦးဘနှစ်(မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်) + ဒေါ်အုန်းစိန် | website = | awards = }} '''ကျော်ဆွေ'''သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ အဖ ဦးဘနှစ်( မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်)နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ မော်နီဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို လေးဦးရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ငယ်စဉ်က စိန်ဂျွန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ [[ပဲခူးမြို့]]တွင် ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဘီဒီအေ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] သို့ ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းသည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးစအချိန်တွင် ဝါသနာအလျောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ယခု ညွှန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင် ရိုက်ကူးသော ''စောရစံရှား'' အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[တင်ဖေ]]၊ မင်းသမီး မေမြတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ကျော်ဆွေ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျော်ဆွေသည် သူ၏ လက်ဦးရုပ်ရှင်ဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်နှင့် အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဗိုလ်ချုပ်၊ တသွေးတမြေ စသော ရာဇဝင်နောက်ခံ ကားများတွင်၎င်း၊ ဒါရိုက်တာ [[ဦးချင်းစိန်]] (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော ''အထောက်တော်''နှင့် ''ချစ်ရဲဘော်'' ဇာတ်ကားများတွင်၎င်း၊ မင်းသမီး[[မေမြ]]၊ [[မေမြင့်]]၊ [[မေဆန်း]] စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေဟု ထင်ရှားလာစ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ နာမည်ကျော် ဗိုလ်အောင်ဒင် အဆက် သား ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး [[ခင်အုန်းမြင့်]]နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့်ပင် ပွဲခါညောင်ရေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခနှင့် ဒီဆောင်းဟေမာန်၊ ဒါရိုက်တာ ချစ်ခင်ရိုက်ကူးသော ဖြေလျော့ခွေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး ရိုက်ကူးသော မင်းအောင် မင်းနောင်၊ ဒါရိုက်တာ လှဦး (လူကြမ်းလှမောင်လေး) ရိုက်ကူးသော ဖူးစာနှစ်ခိုင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသား ကျော်ဆွေသည် သုခုမ ရုပ်ရှင်၏ ဒဏ် ဇာတ်ကား၊ ပြည်တော်အေးရုပ်ရှင်၏ မွှေး အစရှိသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ တိုဟို ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ရုပ်ရှင်ပညာ သင်ယူသည်။ ကျော်ဆွေသည် ကိုယ်ပိုင် မိုးရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ပုလဲမျက်ရည် စစ်ရုပ်ရှင်ကားကို မင်းသမီး ခင်ယုမေ (မေ)နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် ရိုက်ကူးသည်။ မိုးရုပ်ရှင်မှပင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး [[ခင်ယုမေ]] (မေ)နှင့် အများဆုံးတွဲ၍ ချစ်မေတ္တာ၊ မချူသာသည်၊ သည်မေတ္တာလမ်း၊ စိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆-ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၈၂-ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၃၅-နှစ်ကျော် အတွင်း သရုပ်ဆောင်မင်းသား၊ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ်နှင့် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော်ရှိသည်။ ကျော်ဆွေသည် မိမိပိုင် မိုးရုပ်ရှင်မှ မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ အနေဖြင့် နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသွားသော ရုပ်ရှင်ကားမှာ မြွေမြွေချင်း ခြေမြင် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် စတန့်မင်းသား [[ရွှေဘ]]နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကျော်ဆွေသည် ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်နွဲ့နွဲ့နှင့် သားသမီး ငါးယောက်ကျန်ရစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အကယ်ဒမီဆု ရရှိမသွားခဲ့ရှာပေ။<ref>မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃-ခု)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၂၄|၁၉၈၂}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] c9g8t7wtrmhs4i9lkj77c39t9umjbdf 0 13154 1032231 670603 2026-05-18T15:41:11Z ~2026-29920-46 142835 ဂဏန်းပြင်သည် 1032231 wikitext text/x-wiki '''ဦးချိန်''' ('''လှေသင်းအတွင်းဝန် မဟာဇေယသင်္ခယာ''') (ကောဇာ ၁၁၅၈-၁၂၁၇) သည် ရှေးမြန်မာမင်းမျာလက်ထက်က အရာထမ်းအဖြစ် တာဝန်ရွက်သူ ဖြစ်သည်။ ဒီပနီအမည်ခံ အကျယ်ဖွင့်ကျမ်းများကို ရေးသားခဲ့သော စာဆိုလည်း ဖြစ်၏။ == ငယ်ဘဝ == [[ဘိုးတော်ဘုရား]]လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၅၈ ခု၊ အလုံမြို့စီရင်စု၊ မုံရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။ မုံရွေး ဇေတဝန်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ရှင်အရိယာဝံသအာဒိစ္စရံသီထံတွင် အန္တေဝါသိက အတွင်းနေတပည့်အဖြစ် ကာလရှည် စာသင်ယူသည်။ == အမှုထမ်းဘဝ == [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်]]လက်ထက်တွင် မဟာဇေယသင်္ခယာဘွဲ့နှင့် သံတော်ဆင့်အရာ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ထို့နောက် [[သာယာဝတီမင်း]]၊ [[ပုဂံမင်း]]နှင့် [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက်တိုင် အမှုတော်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်တွင် မဟာဇေယသင်္ခယာဘွဲ့နှင့် လှေသင်းအတွင်းဝန် ရာထူးတို့ဖြင့် မြှောက်စားခံရသည်။ == စာပေရေးသားခြင်း == မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော်ရေးသော သမန္တစက္ခုဒီပနီတွင် ရှင်သာမဏေဝတ်နေသော ဦးချိန် (ရှင်သီရိမာလာ) မေးမြန်းသော ပုစ္ဆာများကို တွေ့နိုင်သည်။ ဦးချိန်သည် ပါဠိ၊ သင်္သကရိုက်စာပေများတွင် နှံ့စပ် ကျွမ်းကျင်သည်။ သာသနာပိုင် ဗားကရာဆရာတော်၏ တိုက်တွန်းတော်မူချက်အရ မာဂဓအဘိဓာန်၏အဖွင့်ဖြစ်သော အဘိဓာနတ္ထဝိသောဓနီကို ပြုစုသည်။ [[ပုဂံမင်း]]လက်ထက် မကွေးဝန်ထောက် မင်းကြီး မဟာမင်းလှစည်သူ တိုက်တွန်းချက်အရ ဝေါဟာရလိနတ္ထဒီပနီကို ပြုစုသည်။ ဤကျမ်းမှာ မြန်မာဝေါဟာရများ၏ အရင်းအစကို ဖော်ပြထားသောကျမ်း ဖြစ်သည်။ စာလုံးတို့၏ နောက်ခံသမိုင်းကို လှန်ရာတွင် ကြိုးကြိုးစားစား စုံစမ်းထားကြောင်း ၎င်းကျမ်းတွင် မြင်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ပါဠိ မာဂဓတို့တွင် အားသန်သူဖြစ်ရာ ၎င်းဘာသာများဘက်မှ အရင်းအမြစ်ကို အဓိကယူကြောင်း တွေ့ရသည်။ တဇ္ဇတ္ထဒီပနီအမည်ဖြင့် တစ္ဆေ ညွန့်ပေါင်းကျမ်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်။ ဦးချိန်၏ တစ္ဆေဝတ္ထုများမှာ ဖတ်ရှုဖွယ်ကောင်းသော ရှေးဟောင်းတစ္ဆေဝတ္ထုများ ဖြစ်ပေသည်။ သူ၏တစ္ဆေပုံပြင်ဝတ္ထုများကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]ကျောင်းအုပ်ကြီး [[ဦးဖေမောင်တင်]]က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။ ကဝိလက္ခဏာဒီပနီဆရာ မြောင်လှမြို့စား မင်းကြီးသီရိမဟာဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးခြိမ့်က ၎င်းကျမ်းဦးတွင် ခြီးကျူးထားသည်မှာ<blockquote>မာဂဓဘာသာ၊ သက္ကဋဘာသာမျိုးနှင့်တကွ ဂန္ထန္တရဗဟုသုတ အရာတွင် ကမ်းတဘက်ရောက် ဆိုတန်ဆိုထိုက်သော ငါတို့ ဆရာ ၁၁၅၈ ခုဖွား၊ လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာဇေယျသင်္ခယာ</blockquote>ဟူ၍တည်း။ == ဘဝနိဂုံး == သက္ကရာဇ် ၁၂၁၇ ခုတွင် အနိစ္စရောက်သည်။ ဦးချိန်သည် ကျမ်းဂန်တတ်မြောက်သော်လည်း မာန်မာန ထောင်လွှားခြင်းမရှိ၊ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချတတ်၍ သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ပညာရှာမှီး ဆည်းပူးတတ် သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ပေသည်ဟု [[သိန်း၊ ဆရာ၊ မှော်ဘီ|မှော်ပီဆရာသိန်း]]ရေးသားသော "'ပညာယှိကြီများအကြောင်း"'၌ ဖော်ပြပါရှိသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> == ပြင်ပလင့်များ == * [[oldwikisource:ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီ|ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီ]] == ကိုးကား == <references/> {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ‎]] hqzm3tf3rc7l5a393ruwxovfqa2hdmy 0 14925 1032276 705568 2026-05-19T04:51:21Z Ninjastrikers 22896 [[ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့]] စာမျက်နှာကို [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 705568 wikitext text/x-wiki '''ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့'''သည် ထရန်စဗားပြည်နယ်မြို့တော်ဖြစ်၍ အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင် အနေအထား အလှအပ ဆုံးနှင့် အရောင်းအဝယ် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်လေသည်။ မြို့၏တောင်ဘက်တွင် ရွှေအမြောက်အမြားထွက်ရာ တောင် တန်းကြီးတစ်ခု တည်ရှိ၍ မြို့၏တောင်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်များတွင် ရွှေတွင်းများ၊ အလုပ်ရုံများ၊ အလုပ် သမားတန်းလျားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။ မြို့ပေါ်ရှိ လမ်းများမှ လည်း လေးကွက်ကျားချ၍ထားဘိသကဲ့သို့ အရှေ့နှင့်အနောက်၊ တောင်နှင့်မြောက် တည့်မတ်စွာတည်ရှိ၍ အလွန်လှပသော မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ် ကရန်စဗားနယ် သတ္တုတူးဖော်ရေးဖက် ဆိုင်ရာ မြေတိုင်းမင်းကြီး ဂျိုဟန္နက်ရစ်ဆက်၏အမည်ကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြ၏။ ထိုမြို့မှ ကိပ်ကိုလိုနီမြို့ကြီးများ၊ နာတဲပြည်နယ်ရှိ မြို့ကြီးများ နှင့် မီးရထားလမ်း အဆက်အသွယ်ကောင်းခြင်းဖြင့် သတ္တု တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပို၍ဖွံ့ဖြိုး အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာ စေ၏။ ဝစ်ဝေါတားဆရန်းခေါ်သည့် ရွှေထွက်ရာတောင်ကျော်မှာ ၆၁ မိုင်ရှည်လျား၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေအထွက်ဆုံးနေရာဖြစ်သဖြင့် ထင်ရှား ကျော်စောပြီးလျှင် ယင်းဒေသ၏ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို အမှီပြု၍ တည်ထားသော ဂျိုဟန္နက် စဗတ်မြို့ ကိုလည်း 'ရွှေမြို့တော်ကြီး'ဟူသော အမည်ကိုပင် ပေးထားကြ လေသည်။ မြူနီစပယ်အဆောက်အအုံများ၊ မြှိုတော်ခန်းမကြီး၊တက္ကသိုလ် ကျောင်းတော်ကြီး၊ အနုပညာပြခန်း၊ စာတိုက်ရုံး၊ တရားရုံးများ မှစ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများမှာ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်ကြ၍ အခြားကျော်စော ထင်ရှား သော နေရာများမှာ မြင်းပြိုင်ကွင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ရုံ စသည်တို့ ဖြစ်၏။ မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၈၉ မိုင်ရှိ၍ လူဦးရေ ၈၈ဝ,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ရှိလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] htgkymb2o30p28e7u0rjyz7crt35ko2 0 15429 1032235 793537 2026-05-18T15:51:38Z ~2026-29920-46 142835 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1032235 wikitext text/x-wiki [[File:TitarMingyi.jpeg|thumb|]] တိုင်တားမင်းကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃-ခုနှစ် နန်းတက်သော အမရပူရ ပထမမြို့တည်နန်းတည် [[ဘိုးတော်ဘုရား|ဘိုး‌တော်မင်းတရား]] လက်ထက်မှစ၍ ရခိုင်ပြည်၌ အမှုထမ်း‌သော မှူးမတ်အမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက်သည်။ အဖမှာ ရခိုင်ပြည် သံတွဲဝန် မဟာမင်းကြီး‌ကျော်စွာဖြစ်သည်။ တိုင်တားမင်းကြီး၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးဘိုး ဖြစ်သည်။ ‌မွေးဖွားသည့် သက္ကရာဇ်ကို မသိရချေ။ သို့‌သော် ၁၂၄၅-ခုနှစ် ပြာသိုလတွင်ကျင်းပ‌သော မြင်းခင်းသဘင်‌တော်၌ မင်းညီ၊ မင်းသား မှူးမတ်‌ သေနာပတိ တစ်ဦးမကျန် စက်သွင်းရသော်လည်း [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]၊ ‌[[တောင်ခွင်မင်းကြီး]]နှင့် တိုင်တားမင်းကြီးတို့မှာ သက်ရွယ်ကြီးရင့်သည်ဖြစ်၍ ခွင့်လွှတ်ခြင်းခံရသည်ကို ‌ထောက်လျှင် ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့် တသက်တရွယ်တည်း‌လောက်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိ‌လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ် နန်းတက်‌သော မန္တ‌လေးရတနာပုံ ပထမမြို့တည်နန်းတည် [[မင်းတုန်းမင်း|မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး]]လက်ထက် နန်းတက်‌တော်မူဦးကပင် အထူးယုံကြည်သဒ္ဓါ‌သော မှူးမတ်သား‌မြေး ဖြစ်သည်နှင့်အညီ နန်း‌တော်အတွင်း လက်ဖက်ရည်တော်ရာထူးဖြင့် အပါး‌တော်တွင် မြဲစွဲထမ်းရွက်ရသည်။ ထိုနောက် စလင်း၊ ကျပင်း၊ [[ဆင်ဖြူကျွန်း]]၊ စကု၊ လယ်ကိုင်း ‌လေးမြို့စစ်ကဲ၊ မင်းတုန်း ‌တောင်စဉ်ခုနစ်ခရိုင်ဝန်၊ ‌တောင်ထားဝယ် ‌သေနတ်ဗိုလ် မိုင်းလုံမြို့ဝန်အဖြစ် ရာထူးအဆင့်ဆင့် တိုးတက်ထမ်းရွက်ရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ်၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အသည်းအသန် မကျန်းမမာ ဖြစ်‌တော်မူခိုက်၊ ထီးနန်းအ‌မွေ အရိုက်အရာဆက်ခံမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံ‌တော် မငြိမ်မသက် ဖြစ်မည့်အ‌ရေး ‌ပေါ်‌ပေါက်လာရာ၊ ကင်းဝန်မင်းကြီးစ‌သော မှူးမတ်‌သေနာပတိတို့က ငြိမ်းချမ်းသာယာစွာဖြင့် ပြီး‌မြောက်စေရန် အားထုတ်ကြိုးပမ်းကြရာ၌ တိုင်တားမင်းကြီးသည် အ‌ရေးကြီးသည့်‌နေရာမှ ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုနှစ်ပင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံ‌တော်မူ၍ သား‌တော် [[သီပေါမင်း|သီ‌ပေါမင်းတရား]] နန်းတက်‌တော်မူရာ တိုင်တားမင်းကြီးအား မဟာမင်းထင်မင်း‌ခေါင်‌ကျော်ဘွဲ့နှင့် ကုန်း‌ကြောင်းရဲမက်တို့ကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသော သူရဲဝန်အဖြစ် ခန့်ထား‌လေသည်။ ထို‌နောက် မကြာမီ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ် ပြာသိုလတွင် မင်းကြီးမဟာမင်း‌ခေါင်ဘွဲ့နှင့် အတွင်းဝန်ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်။ တိုင်တားမြို့ကိုလည်း စားရသည်။ ဤမှစ၍ တိုင်တားမင်းကြီးဟု အမည်တွင်‌လေသည်။ ထို‌နောက် မန္တ‌လေး‌နေပြည်‌တော်တွင် ထီရုံတစ်ရုံတည်းမ‌လောက်၍ ၁၂၄၁-ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် ‌နေပြည်‌တော်အရပ်ရပ်တွင် ထီရုံ‌တော် (၁၀)ရုံဖွင့်လှစ်ရာ အဆိုပါ ၁၀-ဌာနအနက် တစ်ဌာနကို ထီရုံ‌တော်များကို ရုပ်သိမ်းသည်အထိ တိုင်တားမင်းကြီး ကြပ်မတ်ဖွင့်လှစ်ရသည်။ ၁၂၄၄-ခုနှစ်တွင် တိုင်တားမင်းကြီးအား သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှမင်း‌ခေါင်ဘွဲ့နှင့် နိုင်ငံ‌တော်မှူးမတ်တို့တွင် အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်‌သော ဝန်ရှင်‌တော် လယ်ကိုင်းမြို့စား ‌သေနတ်ဝန်ကြီး ဝန်ရှင်‌တော် ‌တောင်ခွင်မြို့စားမင်းကြီးစသည့်ဝန်ကြီးများနှင့် တွဲဘက်၍ အဂ္ဂ‌သေနာပတိဝန်ကြီးအရာ ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ လွှတ်‌တော်ဝန်ကြီးရာထူးနှင့် တွဲဘက်၍ သမီး‌တော်ဝန် တာဝန်ဝတ္တရားကိုလည်း ထမ်းရွက်ရသည်။ လွှတ်‌တော်ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်‌နေစဉ် ၁၂၄၄-ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံ‌တော်စီးပွား‌ရေးအတွက် အ‌ရေးကြီး‌သော သစ်‌တောလုပ်ငန်းများတွင် အခြားဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၂၄၄-ခုနှစ်၊ ၁၂၄၅-ခုနှစ် များတွင် ရန်ကုန်မြို့ သစ်သူဌေး ဦးမွန်‌ထော်၊ ဦး‌ပေါက်၊ ဦးဘိုးညှင်း၊ ဦးဘိုးမြှင့်တို့နှင့် ဧရာဝတီမြစ် ဝဲယာ သစ်‌တောအချို့ကို နှစ်စဉ် အခွန်‌တော်ထမ်း‌ဆောင် ခုတ်လုပ်ခွင့်စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရာ၌ တိုင်တားမင်းကြီး ပါဝင်ရသည်။ တိုင်တားမင်းကြီးသည် နိုင်ငံ‌တော် ရာဇဝတ်‌တော်‌ရေးရာနှင့် စစ်မက်‌ရေးရာဘက်မှ သက်ဆိုင်‌သော လက်ရုံးရည်အမှုထမ်း ဖြစ်‌သော်လည်း၊ နှလုံးရည်နှင့်ဆိုင်‌သော သာသနာ‌ရေးဘက်တွင်လည်း ‌ရေးကြီးခွင်ကျယ်ကိစ္စများ၌ ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌လေ့ရှိသည်။ ၁၂၄၅-ခုနှစ်၊ နယုန်လတွင် သာသနာပြုဆရာ‌တော် ကျောင်းတွင် တံဆိပ်‌တော်ရ ဆရာ‌တော် (၇၃)ပါးနှင့်အတူ သာသနာ‌ရေး သာသနာမှုများကို ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်‌ရေးဆွဲ‌သော သာသနာပြုဆရာ‌တော်အမိန့်‌တော်နှင့် ပညတ်ရန် အမိန့်‌တော် (၃၂)ချက်တို့ကို တိုင်တားမင်းကြီးက ကြပ်မတ်၍ နန်း‌တော်သို့ သွင်းရသည်။ ၁၂၄၇-ခုနှစ် နင်းကြမ်းသစ်‌တော ဘုံဘိုင်ဘားမား သစ်မှုကြီး ‌ပေါ်‌ပေါက်လာရာ၊ ယင်းနှစ် ဝါ‌ခေါင်လတွင် လွှတ်တော်က စီရင်မိန့်ချမှတ်ရာတွင် တိုင်တားမင်းကြီး ပါဝင်ဆုံးဖြတ်ရသည်။ ထို‌နောက် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားမည်ရှိရာ မြန်မာမင်း၏ နန်း‌တော်လွှတ်‌တော်၌ အချို့က လက်နက်အင်အားချင်းမတူ၍ ‌လျှော့‌ပေးသင့်သည်။ အချို့ကမူ တင်းတင်းမာမာ ခုခံတိုက်ခိုက်သင့်သည်ဟု သ‌ဘောနှစ်ခွ ကွဲလွဲကြရာ တိုင်တားမင်းကြီးသည် အညံ့မခံ အရှုံးမ‌ပေး၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်‌စေ ခုခံတိုက်ခိုက်သင့်သည်ဟု သ‌ဘောရသူတို့ဘက်မှ ပါဝင်၍ စစ်မက်ပြင်ဆင်‌ရေးတွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်သည်။ ထို‌နောက် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်‌ကျော်(၈) ရက်‌နေ့ အင်္ဂလိပ်များ တက်ရောက်ပြီးလျှင် သီ‌ပေါမင်းတရားအား နန်းမှချ၍ ဖမ်းယူ‌ဆောင်ကြဉ်းသွားသည်အထိ ကင်းဝန်မင်းကြီးစ‌သော မှူးမတ်‌သေနာပတိတို့နှင့်အတူ ‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။ ထို‌နောက် ၁၂၄၇-ခုနှစ် နတ်‌တော်လပြည့်‌ကျော် (၁၁)ရက်နေ့မှစ၍ သီ‌ပေါမင်းပိုင် မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်ကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရက သိမ်းယူ‌ကြောင်း‌ ကြေညာပြီး‌သော် ‌နေပြည်‌တော်၌ ကျန်ရစ်‌သော မြန်မာမင်း၏ မှူးမတ်များကိုပင် လွှတ်‌တော်‌ကောင်စီဖွဲ့၍ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်‌စေရာ ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့်အတူ တိုင်တားမင်းကြီးလည်း ‌ကောင်စီတွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ရလေသည်။ သို့သော် မကြာမြင့်မီပင် အင်္ဂလိပ်တို့က မယုံကြည်သဖြင့် တိုင်တားမင်းကြီးအား ရုတ်တရက်ဖမ်းဆီးကာ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဩရိဿနယ်]]၊ [[ကတ်တက်မြို့]]သို့ ပို့ထား‌လေသည်။ ကတ်တက်မြို့တွင် ငါးနှစ်ခန့်မျှ ‌နေရပြီး‌နောက် ၁၂၅၂-ခုနှစ်‌လောက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာပြည်သို့ပြန်ပို့ရာ [[ရန်ကုန်မြို့]] [[အလုံမြို့နယ်|အလုံရပ်]]၊ [[ဂျင်မခါနာ]]အနီး ‌နေအိမ်တွင် ၁၂၅၈-ခုနှစ် နယုန်လပြည့်‌ကျော် ၆ ရက်၊ တနင်္ဂနွေ‌နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ‌ရောက်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} 2saert1zqymmf5wnbjy9dlbd8knshsp 0 17861 1032339 916183 2026-05-19T09:09:48Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032339 wikitext text/x-wiki '''မောက်မယ်မြို့'''သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[လင်းခေးခရိုင်]]၊ [[မောက်မယ်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ပေပေါင်း ၁,၆၃ဝ မြင့်ပြီးလျှင်၊ တောင်များ ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်မှတောင်သို့ နမ့်ယွန်းချောင်း စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် နန်းဖတ်ခုံစေတီ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူစေတီနှင့် ဆုတောင်းပြည့်စေတီများ တည်ရှိပြီးလျှင်၊ မြို့၏မြောက်ဘက် မြို့၏အဝင်ဝတွင် မြို့ဦး မဟာမုနိ စေတီ တည်ရှိသည်။ ထိုစေတီ၏ တောင်ဘက်တွင် ကပ်လျက် မြို့ဦးဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်ကြီး၏ ကျောင်းတိုက် တည်ရှိလေသည်။ မောက်မယ်မြို့ဟု တွင်သည်မှာ ရှမ်းဘာသာအခေါ် "မွၵ်ႇမႆႇ"(မောက် - ပန်း၊ မိုင် - သစ်ပင်/အပင်)၊ မြန်မာအခေါ် [[ခေါင်ရန်းဆည်းလည်း|ခေါင်ရန်းပန်း]]ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄ |pages=၂၁}}</ref> {{Infobox settlement | name = မောက်မယ်မြို့ | official_name = Mawkmai | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ}}<br/>{{blk|ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏ}}}} | other_name = {{lang|en|Mawkme}} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မောက်မယ်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လင်းခေးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မောက်မယ်မြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | coordinates = {{coord|20|14|N|97|44|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_ft = 1630 | elevation_m = 497 | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = }} == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == မောက်မယ်မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁,၂ဝဝ ခန့် ရှိ၏။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းထုတ်ဝေချိန် စာရင်းများအရ လူဦးရေမှာ ၁၉,၅ဝဝ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ မောက်မယ်မြို့နယ်အတွင်း၌ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] စသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သော ကယားလူမျိုးအချို့မှအပ၊ ရှမ်းနှင့် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြလေသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ထွက်ကုန်များ == မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူတို့၏ အလုပ်အကိုင်များမှာ လယ်လုပ်ခြင်း၊ တောင်ယာခုတ်ခြင်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။ မြို့နယ်၏ အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - * [[အင်တွဲ]]၊ [[ချိပ်]]၊ [[သစ်စေး]] * [[ကွမ်းရွက်]]၊ [[ဆေးရွက်ကြီး]] * [[ဆန်|ဆန်စပါး]] * [[နှမ်း]]ဆီ၊ [[မြေပဲ]]ဆီ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ခရီးလမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် မောက်မယ်မြို့သည် မော်တော်ကားလမ်းဆုံး ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ မောက်မယ်မှ တိုက်နယ်အတွင်းသို့ လှည်း၊ နွားဝန်တင်၊ အထမ်းအပိုးတို့ဖြင့်သာ ရှေးယခင်က ကူးသန်းသွားလာကြသည်။ မောက်မယ်မှ တန့်ဟတ်သို့သွားသော ကားလမ်းသည် နွေရာသီအတွင်း၌သာ ပိုမိုအသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-9"/> == ထင်ရှားသောနေရာများ == မောက်မယ်မြို့တွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံမှာ ယခင် နယ်ရှင်စော်ဘွားကြီး၏ ဟော်ကြီးဖြစ်၏။ ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ နန်းဖတ်ခုံ စေတီတော်ကြီးနှင့် မြို့၏အရှေ့ဘက်တောထဲတွင် တည်ရှိသည့် မြို့နံစေတီဖြစ်သော နောင်အိုင်စေတီတို့ဖြစ်သည်။ နန်းဖတ်ခုံစေတီတော်ကြီး၏ ဘုရားပွဲတော်များကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလနှင့် တပေါင်းလများတွင် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ ရှိလေသည်။<ref name="encyclopedia-9"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လင်းခေးခရိုင်]] == ကိုးကား == <references/> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] n8c52p7xgjvuwb7zcjtab7mnyo9tso5 1032340 1032339 2026-05-19T09:10:12Z Chenzeyan29 141880 1032340 wikitext text/x-wiki '''မောက်မယ်မြို့'''သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[လင်းခေးခရိုင်]]၊ [[မောက်မယ်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ပေပေါင်း ၁,၆၃ဝ မြင့်ပြီးလျှင်၊ တောင်များ ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်မှတောင်သို့ နမ့်ယွန်းချောင်း စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် နန်းဖတ်ခုံစေတီ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူစေတီနှင့် ဆုတောင်းပြည့်စေတီများ တည်ရှိပြီးလျှင်၊ မြို့၏မြောက်ဘက် မြို့၏အဝင်ဝတွင် မြို့ဦး မဟာမုနိ စေတီ တည်ရှိသည်။ ထိုစေတီ၏ တောင်ဘက်တွင် ကပ်လျက် မြို့ဦးဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်ကြီး၏ ကျောင်းတိုက် တည်ရှိလေသည်။ မောက်မယ်မြို့ဟု တွင်သည်မှာ ရှမ်းဘာသာအခေါ် "မွၵ်ႇမႆႇ"(မောက် - ပန်း၊ မိုင် - သစ်ပင်/အပင်)၊ မြန်မာအခေါ် [[ခေါင်ရန်းဆည်းလည်း|ခေါင်ရန်းပန်း]]ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄ |pages=၂၁}}</ref> {{Infobox settlement | name = မောက်မယ်မြို့ | official_name = Mawkmai | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ}}<br/>{{blk|ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏ}}}} | other_name = {{lang|en|Mawkme}} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မောက်မယ်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လင်းခေးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မောက်မယ်မြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | coordinates = {{coord|20|14|N|97|44|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_ft = 1630 | elevation_m = 497 | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = }} == အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ == မောက်မယ်မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁,၂ဝဝ ခန့် ရှိ၏။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းထုတ်ဝေချိန် စာရင်းများအရ လူဦးရေမှာ ၁၉,၅ဝဝ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ မောက်မယ်မြို့နယ်အတွင်း၌ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] စသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သော ကယားလူမျိုးအချို့မှအပ၊ ရှမ်းနှင့် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြလေသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ထွက်ကုန်များ == မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူတို့၏ အလုပ်အကိုင်များမှာ လယ်လုပ်ခြင်း၊ တောင်ယာခုတ်ခြင်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။ မြို့နယ်၏ အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - * [[အင်တွဲ]]၊ [[ချိပ်]]၊ [[သစ်စေး]] * [[ကွမ်းရွက်]]၊ [[ဆေးရွက်ကြီး]] * [[ဆန်|ဆန်စပါး]] * [[နှမ်း]]ဆီ၊ [[မြေပဲ]]ဆီ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ခရီးလမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် မောက်မယ်မြို့သည် မော်တော်ကားလမ်းဆုံး ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ မောက်မယ်မှ တိုက်နယ်အတွင်းသို့ လှည်း၊ နွားဝန်တင်၊ အထမ်းအပိုးတို့ဖြင့်သာ ရှေးယခင်က ကူးသန်းသွားလာကြသည်။ မောက်မယ်မှ တန့်ဟတ်သို့သွားသော ကားလမ်းသည် နွေရာသီအတွင်း၌သာ ပိုမိုအသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-9"/> == ထင်ရှားသောနေရာများ == မောက်မယ်မြို့တွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံမှာ ယခင် နယ်ရှင်စော်ဘွားကြီး၏ ဟော်ကြီးဖြစ်၏။ ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ နန်းဖတ်ခုံ စေတီတော်ကြီးနှင့် မြို့၏အရှေ့ဘက်တောထဲတွင် တည်ရှိသည့် မြို့နံစေတီဖြစ်သော နောင်အိုင်စေတီတို့ဖြစ်သည်။ နန်းဖတ်ခုံစေတီတော်ကြီး၏ ဘုရားပွဲတော်များကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလနှင့် တပေါင်းလများတွင် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ ရှိလေသည်။<ref name="encyclopedia-9"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လင်းခေးခရိုင်]] <references/> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] tnbu67vog296ebpbnro4rrhej799aki 0 18265 1032229 840850 2026-05-18T15:11:09Z ~2026-29863-74 142834 1032229 wikitext text/x-wiki ကမ္ဘာဦးလူများသည် တစ်စုံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အဝေးနေသူ တစ်ဦး၏ ကျန်းမာရေးကို ဖြစ်စေ၊ အကျင့်စာရိတ္တကို ဖြစ်စေ ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြ၏။ ထိုမျှမကသေး၊ ဂါထာမန္တရား အချို့ကို ရွတ်ဖတ်ပေးခြင်ဖြင့် မိုးရွာစေခြင်း၊ လေတိုက်စေခြင်း စသော သဘာဝတရားများကိုပင် ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် ထိုကမ္ဘာဦးလူများသည် မှော်အတတ်တွင် ယုံကြည်ခဲ့ကြလေသည်။ထိုအထဲတွင် လူတိုင်းမပါဝင်ပါ။ ကမ္ဘာဦး လူများအဖို့ မှော်ပညာသည် အယူဝါဒရေးရာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ မှော်ပညာက လူကို အထက်ရှိ တန်ခိုးရှင်များနှင့် နီးစပ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ မှော်ပညာဖြင့် မကောင်းမှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်၊ ရောဂါဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြရုံမက၊ လူ့ဘဝ၏ ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို မှော်ပညာက ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ မှော်ပညာဖြင့် နေ၊ လနှင့် ကြယ်တာရာတို့ကို ရွှေ့ရှားစေသော တန်ခိုးရှင်များကို မြင်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ် မှော်ဆရာများ၏ တာဝန်မှာ သူတို့ကို ယုံကြည် ကိုးစားသူများအား မကောင်းသည့် အန္တရာယ် များကျရောက် မည့်ဘေးမှ ကာကွယ်ပေးရန်နှင့် ကောင်းကျိုးများ ဖြစ်ထွန်းစေ ခြင်းကို ဖန်တီးပေးရန် ဖြစ်သည်။ ထိုမှော်ဆရာများ၏ ညွှန်ကြားချက်များအရ မကောင်းမှု မဖြစ်ပေါ်စေရန် သူတို့ ညွှန်ကြားသည့် အမှုများကို ပြုလုပ်ကြရ၏။ ကောင်းမှုများကို ဖြစ်ရန်အတွက်လည်း သူတို့၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ကြရလေသည်။ သို့သော် ထိုညွှန်ကြားချက်များကို ပြုလုပ်လျက်နှင့် ကောင်းမှုများလည်း မဖြစ်ပေါ်လာ၊ ဘေးများကို လည်း မတားဆီးနိုင်ကြသောအခါတွင် မှော်ပညာသည် တဖြည်းဖြည်း အယုံအကြည် နည်းပါးခြင်းကို ခံလာခဲ့ ရလေသည်။ ထိုသို့ မှော်ပညာတွင် အယုံအကြည် နည်းပါးလာကြရာမှ အယူဝါဒရေးရာများတွင်လည်း မှော်ပညာ၏ အရိပ်အရောင်များသည် ယှက်သန်းလျက်ပင် ရှိခဲ့လေသည်။ မှော်ပညာကို ရှေးဗက်ဗီလုံလူမျိုး၊ အဆီးရီးယန်းလူမျိုးနှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့က ယုံကြည်ခဲ့ကြရာမှ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံတို့သို့ ထိုပညာရောက်သွားခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ဥရောပတိုက် အနောက်ပိုင်းသို့ ရောက်သွားကာ ထိုဒေသများရှိ လူများ၏ ယုံကြည်ချက်များတွင် ထိုပညာ ရောဝင်သွားခဲ့လေသည်။ ရှေးအီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ကြယ်များကို ကြည့်ကာ နေ့ကောင်းရက်သာများကို ရွေးလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ရွေးချယ် ပြီးနောက် ထိုနေ့ကောင်းရက်သာများတွင် ဆေးသောက်ခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းရပ်ကြီးများကို စတင် ဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ ရန်သူကသာ စည်ကမ်းတကျနှင့် မှော်အတတ်ကို အသုံးပြု မည်ဆိုက ကောက်ပဲသီးနှံများ ပျက်စီးခြင်း၊ လူ မကျန်းမာ ဖြစ်ခြင်းနှင့် လူကို သေစေခြင်းတို့ကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ရှေးက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအတိုင်းပင် ယခုတိုင် နေရာ အနှံ့အပြား၌ ယုံကြည်သူများ ရှိနေကြသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စုန်းကဝေဒဏ္ဍာရီအရ စုန်းကဝေများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ရာပေါင်းများစွာခန့်က ယောနယ်၏ ဇရပ်များတွင် အုပ်စုလိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သူတို့၏ နောက်ကြောင်းကို လူများသိသွားကြသည့်အခါ လူများက သူတို့ကို မျိုးဆက်ပြန့်ပွားခွင့်မပေးတော့သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ ရှောင်ထွက်သွားကြရာမှ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား စုန်းကဝေအယူအဆများ လူသိများလာသည်ဟု နန်းစဉ်သုံးဂါထာမန္တန်ကျမ်းထဲတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပုဂံခေတ်တွင် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော အရည်းကြီးများသည် စုန်းကဝေ ပညာကို ယုံကြည် စိတ်ဝင်စားသူ များဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ လူတို့သည် မှော်အတတ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အဆောင်ပစ္စည်းများကိုလည်း ယုံကြည်ကြသေးသည်။ ဂါထာ မန္တရားများဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် လက်ဖွဲ့၊ သို့မဟုတ် အရုပ် တစ်ခုခုကို ဆောင်ထားခြင်းဖြင့် ဘေးဥပဒ် မကျရောက်နိုင်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယခုအခါတွင် လူတို့၏ အသိဉာဏ်သည် တိုးတက်လာ ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် မှော်ပညာနှင့် စပ်လျဉ်းသော ယုံကြည်ချက်များကို အယူသည်းမှုများသာ ဖြစ်သည်ဟုပြောဆိုနေ ကြသည် အစဉ်အဆက် ယုံကြည်လာခဲ့ကြ‌သော မှော်ပညာကိုယုံကြည်မှု အနည်းအကျဉ်းကား ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ယခုတိုင်ပင် ရှိနေပေသေးသည်။ မှော်ပညာဟာ အရှေ့တိုင်း၊အနောက်တိုင်းသို့ လွှမ်းမိုးနိုင်ကာ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံး လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မှော်ပညာ]] nbayevg3nkkyu1drn2zjvj0p2uvs205 1032242 1032229 2026-05-18T23:57:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-29863-74|~2026-29863-74]] ([[User talk:~2026-29863-74|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1032229|1032229]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1032242 wikitext text/x-wiki ကမ္ဘာဦးလူများသည် တစ်စုံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အဝေးနေသူ တစ်ဦး၏ ကျန်းမာရေးကို ဖြစ်စေ၊ အကျင့်စာရိတ္တကို ဖြစ်စေ ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြ၏။ ထိုမျှမကသေး၊ ဂါထာမန္တရား အချို့ကို ရွတ်ဖတ်ပေးခြင်ဖြင့် မိုးရွာစေခြင်း၊ လေတိုက်စေခြင်း စသော သဘာဝတရားများကိုပင် ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် ထိုကမ္ဘာဦးလူများသည် မှော်အတတ်တွင် ယုံကြည်ခဲ့ကြလေသည်။ ကမ္ဘာဦး လူများအဖို့ မှော်ပညာသည် အယူဝါဒရေးရာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ မှော်ပညာက လူကို အထက်ရှိ တန်ခိုးရှင်များနှင့် နီးစပ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ မှော်ပညာဖြင့် မကောင်းမှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်၊ ရောဂါဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြရုံမက၊ လူ့ဘဝ၏ ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို မှော်ပညာက ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ မှော်ပညာဖြင့် နေ၊ လနှင့် ကြယ်တာရာတို့ကို ရွှေ့ရှားစေသော တန်ခိုးရှင်များကို မြင်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ် မှော်ဆရာများ၏ တာဝန်မှာ သူတို့ကို ယုံကြည် ကိုးစားသူများအား မကောင်းသည့် အန္တရာယ် များကျရောက် မည့်ဘေးမှ ကာကွယ်ပေးရန်နှင့် ကောင်းကျိုးများ ဖြစ်ထွန်းစေ ခြင်းကို ဖန်တီးပေးရန် ဖြစ်သည်။ ထိုမှော်ဆရာများ၏ ညွှန်ကြားချက်များအရ မကောင်းမှု မဖြစ်ပေါ်စေရန် သူတို့ ညွှန်ကြားသည့် အမှုများကို ပြုလုပ်ကြရ၏။ ကောင်းမှုများကို ဖြစ်ရန်အတွက်လည်း သူတို့၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ကြရလေသည်။ သို့သော် ထိုညွှန်ကြားချက်များကို ပြုလုပ်လျက်နှင့် ကောင်းမှုများလည်း မဖြစ်ပေါ်လာ၊ ဘေးများကို လည်း မတားဆီးနိုင်ကြသောအခါတွင် မှော်ပညာသည် တဖြည်းဖြည်း အယုံအကြည် နည်းပါးခြင်းကို ခံလာခဲ့ ရလေသည်။ ထိုသို့ မှော်ပညာတွင် အယုံအကြည် နည်းပါးလာကြရာမှ အယူဝါဒရေးရာများတွင်လည်း မှော်ပညာ၏ အရိပ်အရောင်များသည် ယှက်သန်းလျက်ပင် ရှိခဲ့လေသည်။ မှော်ပညာကို ရှေးဗက်ဗီလုံလူမျိုး၊ အဆီးရီးယန်းလူမျိုးနှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့က ယုံကြည်ခဲ့ကြရာမှ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံတို့သို့ ထိုပညာရောက်သွားခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ဥရောပတိုက် အနောက်ပိုင်းသို့ ရောက်သွားကာ ထိုဒေသများရှိ လူများ၏ ယုံကြည်ချက်များတွင် ထိုပညာ ရောဝင်သွားခဲ့လေသည်။ ရှေးအီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ကြယ်များကို ကြည့်ကာ နေ့ကောင်းရက်သာများကို ရွေးလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ရွေးချယ် ပြီးနောက် ထိုနေ့ကောင်းရက်သာများတွင် ဆေးသောက်ခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းရပ်ကြီးများကို စတင် ဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ ရန်သူကသာ စည်ကမ်းတကျနှင့် မှော်အတတ်ကို အသုံးပြု မည်ဆိုက ကောက်ပဲသီးနှံများ ပျက်စီးခြင်း၊ လူ မကျန်းမာ ဖြစ်ခြင်းနှင့် လူကို သေစေခြင်းတို့ကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ရှေးက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအတိုင်းပင် ယခုတိုင် နေရာ အနှံ့အပြား၌ ယုံကြည်သူများ ရှိနေကြသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စုန်းကဝေဒဏ္ဍာရီအရ စုန်းကဝေများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ရာပေါင်းများစွာခန့်က ယောနယ်၏ ဇရပ်များတွင် အုပ်စုလိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သူတို့၏ နောက်ကြောင်းကို လူများသိသွားကြသည့်အခါ လူများက သူတို့ကို မျိုးဆက်ပြန့်ပွားခွင့်မပေးတော့သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ ရှောင်ထွက်သွားကြရာမှ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား စုန်းကဝေအယူအဆများ လူသိများလာသည်ဟု နန်းစဉ်သုံးဂါထာမန္တန်ကျမ်းထဲတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပုဂံခေတ်တွင် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော အရည်းကြီးများသည် စုန်းကဝေ ပညာကို ယုံကြည် စိတ်ဝင်စားသူ များဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ လူတို့သည် မှော်အတတ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အဆောင်ပစ္စည်းများကိုလည်း ယုံကြည်ကြသေးသည်။ ဂါထာ မန္တရားများဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် လက်ဖွဲ့၊ သို့မဟုတ် အရုပ် တစ်ခုခုကို ဆောင်ထားခြင်းဖြင့် ဘေးဥပဒ် မကျရောက်နိုင်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယခုအခါတွင် လူတို့၏ အသိဉာဏ်သည် တိုးတက်လာ ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် မှော်ပညာနှင့် စပ်လျဉ်းသော ယုံကြည်ချက်များကို အယူသည်းမှုများသာ ဖြစ်သည်ဟုပြောဆိုနေ ကြသည် အစဉ်အဆက် ယုံကြည်လာခဲ့ကြ‌သော မှော်ပညာကိုယုံကြည်မှု အနည်းအကျဉ်းကား ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ယခုတိုင်ပင် ရှိနေပေသေးသည်။ မှော်ပညာဟာ အရှေ့တိုင်း၊အနောက်တိုင်းသို့ လွှမ်းမိုးနိုင်ကာ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံး လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မှော်ပညာ]] tmm6kbmhmbh0810cwj5i78kq9efpfe8 0 18268 1032291 833454 2026-05-19T06:06:18Z Ninjastrikers 22896 စာမျက်နှာကို [[မှို]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1032291 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[မှို]] kq56arzg9edqt6cn3ri37tngezg6hnl 0 20908 1032245 952744 2026-05-19T00:45:10Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032245 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းရှူးမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းသူႈ}}၊ {{langx|en|Mong Hsu}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]ရှိ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သိန္နီစော်ဘွားကြီး၏ လက်အောက်ခံ မိုင်းရှူးစော်ဘွားနယ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော သမိုင်းဝင်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> ကမ္ဘာကျော် အရည်အသွေးမြင့် ပတ္တမြားများ ထွက်ရှိရာ အရပ်အဖြစ် လူသိများသည်။ {{Infobox settlement | name = မိုင်းရှူးမြို့ | official_name = Mong Hsu | native_name = ဝဵင်းမိူင်းသူႈ | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = မိုင္း႐ွဴး ႀကိဳးတံတား.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 55 |lats = |longEW = E |longd = 98 |longm = 23 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = ၇၀၇ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} မိုင်းရှူးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၁၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် ထုံးကျောက်တောင်တန်းကြီးများ ဝန်းရံထားသော တောင်ကြားမြေပြန့်ဒေသ ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် [[သံလွင်မြစ်]] စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြို့နေလူဦးရေတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]နှင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးဘက်မှ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြသော ရတနာကုန်သည်များ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိက ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် ဆုတောင်းပြည့် မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ကျောက်မျက်လုပ်ငန်း == မိုင်းရှူးမြို့သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက "မိုင်းရှူးပတ္တမြား" (Mong Hsu Ruby) ကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျောက်မျက်လောကတွင် အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ မိုင်းရှူးမြို့အနီးရှိ လွယ်ဆောင်တောင်တန်း (လွယ်ခေး) တစ်ဝိုက်မှ ထွက်ရှိသော ပတ္တမြားများသည် ကနဦးတွင် ခရမ်းရောင်သန်းပြီး အလယ်တွင် အမည်းကွက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း အပူပေးပြုပြင်လိုက်သည့်အခါ အလွန်တောက်ပသော ခိုးသွေး (Pigeon Blood) ကဲ့သို့ အနီရောင်ရရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသည်။<ref>{{cite journal |last=Peretti |first=A. |title=Rubies from Mong Hsu (Republic of Myanmar) |journal=Journal of Gemmology |date=1995 |volume=24 |issue=6 |pages=389-399}}</ref> ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းအပြင် စိုက်ပျိုးရေးအနေဖြင့် စပါး၊ ပြောင်းနှင့် လဖက်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ယခင်က သွားလာရေးအလွန်ခက်ခဲခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သည်။ အဓိက သွားလာနိုင်သော လမ်းကြောင်းများမှာ - * လားရှိုး - သီပေါ - မိုင်းရယ် - တန့်ယန်းမှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း၊ * တောင်ကြီး - လဲချား - မိုင်းနောင်မှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း ဖြစ်သည်။ == ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုများ == မိုင်းရှူးမြို့နယ်အတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများနှင့် ပြည်တွင်းခရီးသွားများအကြား အလွန်ထင်ရှားသည့် သဘာဝ အလှအပတစ်ခုမှာ မြို့၏အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသော အဆင့် ၁၁ ဆင့်ရှိ [[ဟိုက်ပါရေတံခွန်]] ဖြစ်သည်။ ပွင့်လင်းရာသီများတွင် လာရောက်လည်ပတ်သူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းရှူးခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} 1be4uabaqs6vxk8oz4k64523tzt79rr 1032246 1032245 2026-05-19T00:45:38Z Chenzeyan29 141880 /* စီးပွားရေးနှင့် ကျောက်မျက်လုပ်ငန်း */ 1032246 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းရှူးမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းသူႈ}}၊ {{langx|en|Mong Hsu}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]ရှိ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သိန္နီစော်ဘွားကြီး၏ လက်အောက်ခံ မိုင်းရှူးစော်ဘွားနယ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော သမိုင်းဝင်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> ကမ္ဘာကျော် အရည်အသွေးမြင့် ပတ္တမြားများ ထွက်ရှိရာ အရပ်အဖြစ် လူသိများသည်။ {{Infobox settlement | name = မိုင်းရှူးမြို့ | official_name = Mong Hsu | native_name = ဝဵင်းမိူင်းသူႈ | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = မိုင္း႐ွဴး ႀကိဳးတံတား.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 55 |lats = |longEW = E |longd = 98 |longm = 23 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = ၇၀၇ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} မိုင်းရှူးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၁၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် ထုံးကျောက်တောင်တန်းကြီးများ ဝန်းရံထားသော တောင်ကြားမြေပြန့်ဒေသ ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် [[သံလွင်မြစ်]] စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြို့နေလူဦးရေတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]နှင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးဘက်မှ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြသော ရတနာကုန်သည်များ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိက ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် ဆုတောင်းပြည့် မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ကျောက်မျက်လုပ်ငန်း == မိုင်းရှူးမြို့သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက "မိုင်းရှူးပတ္တမြား" (Mong Hsu Ruby) ကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျောက်မျက်လောကတွင် အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ မိုင်းရှူးမြို့အနီးရှိ လွယ်ဆောင်တောင်တန်း (လွယ်ခေး) တစ်ဝိုက်မှ ထွက်ရှိသော ပတ္တမြားများသည် ကနဦးတွင် ခရမ်းရောင်သန်းပြီး အလယ်တွင် အမည်းကွက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း အပူပေးပြုပြင်လိုက်သည့်အခါ အလွန်တောက်ပသော ခိုသွေး (Pigeon Blood) ကဲ့သို့ အနီရောင်ရရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသည်။<ref>{{cite journal |last=Peretti |first=A. |title=Rubies from Mong Hsu (Republic of Myanmar) |journal=Journal of Gemmology |date=1995 |volume=24 |issue=6 |pages=389-399}}</ref> ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းအပြင် စိုက်ပျိုးရေးအနေဖြင့် စပါး၊ ပြောင်းနှင့် လဖက်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ယခင်က သွားလာရေးအလွန်ခက်ခဲခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သည်။ အဓိက သွားလာနိုင်သော လမ်းကြောင်းများမှာ - * လားရှိုး - သီပေါ - မိုင်းရယ် - တန့်ယန်းမှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း၊ * တောင်ကြီး - လဲချား - မိုင်းနောင်မှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း ဖြစ်သည်။ == ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုများ == မိုင်းရှူးမြို့နယ်အတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများနှင့် ပြည်တွင်းခရီးသွားများအကြား အလွန်ထင်ရှားသည့် သဘာဝ အလှအပတစ်ခုမှာ မြို့၏အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသော အဆင့် ၁၁ ဆင့်ရှိ [[ဟိုက်ပါရေတံခွန်]] ဖြစ်သည်။ ပွင့်လင်းရာသီများတွင် လာရောက်လည်ပတ်သူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းရှူးခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} etguoie9xjyoqkdplxovj5k92dxbufq 1032247 1032246 2026-05-19T00:45:52Z Chenzeyan29 141880 1032247 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းရှူးမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းသူႈ}}၊ {{langx|en|Mong Hsu}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]ရှိ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သိန္နီစော်ဘွားကြီး၏ လက်အောက်ခံ မိုင်းရှူးစော်ဘွားနယ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော သမိုင်းဝင်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> ကမ္ဘာကျော် အရည်အသွေးမြင့် ပတ္တမြားများ ထွက်ရှိရာ အရပ်အဖြစ် လူသိများသည်။ {{Infobox settlement | name = မိုင်းရှူးမြို့ | official_name = Mong Hsu | native_name = ဝဵင်းမိူင်းသူႈ | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = မိုင္း႐ွဴး ႀကိဳးတံတား.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 55 |lats = |longEW = E |longd = 98 |longm = 23 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = ၇၀၇ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} မိုင်းရှူးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၁၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် ထုံးကျောက်တောင်တန်းကြီးများ ဝန်းရံထားသော တောင်ကြားမြေပြန့်ဒေသ ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် [[သံလွင်မြစ်]] စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြို့နေလူဦးရေတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]နှင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးဘက်မှ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြသော ရတနာကုန်သည်များ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိက ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် ဆုတောင်းပြည့် မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ကျောက်မျက်လုပ်ငန်း == မိုင်းရှူးမြို့သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက "မိုင်းရှူးပတ္တမြား" (Mong Hsu Ruby) ကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျောက်မျက်လောကတွင် အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ မိုင်းရှူးမြို့အနီးရှိ လွယ်ဆောင်တောင်တန်း (လွယ်ခေး) တစ်ဝိုက်မှ ထွက်ရှိသော ပတ္တမြားများသည် ကနဦးတွင် ခရမ်းရောင်သန်းပြီး အလယ်တွင် အမည်းကွက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း အပူပေးပြုပြင်လိုက်သည့်အခါ အလွန်တောက်ပသော ခိုသွေး (Pigeon Blood) ကဲ့သို့ အနီရောင်ရရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသည်။<ref>{{cite journal |last=Peretti |first=A. |title=Rubies from Mong Hsu (Republic of Myanmar) |journal=Journal of Gemmology |date=1995 |volume=24 |issue=6 |pages=389-399}}</ref> ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းအပြင် စိုက်ပျိုးရေးအနေဖြင့် စပါး၊ ပြောင်းနှင့် လဖက်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ယခင်က သွားလာရေးအလွန်ခက်ခဲခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သည်။ အဓိက သွားလာနိုင်သော လမ်းကြောင်းများမှာ - * လားရှိုး - သီပေါ - မိုင်းရယ် - တန့်ယန်းမှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း၊ * တောင်ကြီး - လဲချား - မိုင်းနောင်မှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း ဖြစ်သည်။ == ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုများ == မိုင်းရှူးမြို့နယ်အတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများနှင့် ပြည်တွင်းခရီးသွားများအကြား အလွန်ထင်ရှားသည့် သဘာဝ အလှအပတစ်ခုမှာ မြို့၏အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသော အဆင့် ၁၁ ဆင့်ရှိ [[ဟိုက်ပါရေတံခွန်]] ဖြစ်သည်။ ပွင့်လင်းရာသီများတွင် လာရောက်လည်ပတ်သူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းရှူးခရိုင်]] {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} af0qtnfdoous7nruzkm55nj3eb4pkr0 1032248 1032247 2026-05-19T00:47:39Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032248 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းရှူးမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းသူႈ}}၊ {{langx|en|Mong Hsu}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]ရှိ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သိန္နီစော်ဘွားကြီး၏ လက်အောက်ခံ မိုင်းရှူးစော်ဘွားနယ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော သမိုင်းဝင်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> ကမ္ဘာကျော် အရည်အသွေးမြင့် ပတ္တမြားများ ထွက်ရှိရာ အရပ်အဖြစ် လူသိများသည်။ {{Infobox settlement | name = မိုင်းရှူးမြို့ | official_name = Mong Hsu | native_name = ဝဵင်းမိူင်းသူႈ | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = MongHsu.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိုင်းရှူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 55 |lats = |longEW = E |longd = 98 |longm = 23 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = ၇၀၇ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} မိုင်းရှူးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၁၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် ထုံးကျောက်တောင်တန်းကြီးများ ဝန်းရံထားသော တောင်ကြားမြေပြန့်ဒေသ ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် [[သံလွင်မြစ်]] စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြို့နေလူဦးရေတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]နှင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးဘက်မှ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြသော ရတနာကုန်သည်များ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိက ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် ဆုတောင်းပြည့် မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ကျောက်မျက်လုပ်ငန်း == မိုင်းရှူးမြို့သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက "မိုင်းရှူးပတ္တမြား" (Mong Hsu Ruby) ကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျောက်မျက်လောကတွင် အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ မိုင်းရှူးမြို့အနီးရှိ လွယ်ဆောင်တောင်တန်း (လွယ်ခေး) တစ်ဝိုက်မှ ထွက်ရှိသော ပတ္တမြားများသည် ကနဦးတွင် ခရမ်းရောင်သန်းပြီး အလယ်တွင် အမည်းကွက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း အပူပေးပြုပြင်လိုက်သည့်အခါ အလွန်တောက်ပသော ခိုသွေး (Pigeon Blood) ကဲ့သို့ အနီရောင်ရရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသည်။<ref>{{cite journal |last=Peretti |first=A. |title=Rubies from Mong Hsu (Republic of Myanmar) |journal=Journal of Gemmology |date=1995 |volume=24 |issue=6 |pages=389-399}}</ref> ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းအပြင် စိုက်ပျိုးရေးအနေဖြင့် စပါး၊ ပြောင်းနှင့် လဖက်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ယခင်က သွားလာရေးအလွန်ခက်ခဲခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သည်။ အဓိက သွားလာနိုင်သော လမ်းကြောင်းများမှာ - * လားရှိုး - သီပေါ - မိုင်းရယ် - တန့်ယန်းမှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း၊ * တောင်ကြီး - လဲချား - မိုင်းနောင်မှတစ်ဆင့် မိုင်းရှူးသို့ လာရောက်သည့်လမ်း ဖြစ်သည်။ == ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုများ == မိုင်းရှူးမြို့နယ်အတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများနှင့် ပြည်တွင်းခရီးသွားများအကြား အလွန်ထင်ရှားသည့် သဘာဝ အလှအပတစ်ခုမှာ မြို့၏အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသော အဆင့် ၁၁ ဆင့်ရှိ [[ဟိုက်ပါရေတံခွန်]] ဖြစ်သည်။ ပွင့်လင်းရာသီများတွင် လာရောက်လည်ပတ်သူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းရှူးခရိုင်]] {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} ac762gslklmzc6jnphc83ryigya3c67 14 21265 1032304 398463 2026-05-19T06:39:16Z Ninjastrikers 22896 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032304 wikitext text/x-wiki [[Category:ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ]] jbuxjgxh32un2reeuahqf3mhj4m1xo4 0 47745 1032282 815580 2026-05-19T05:04:22Z Chenzeyan29 141880 1032282 wikitext text/x-wiki '''နမ့်ခမ်းမြို့''' ({{lang-en|Namhkam}} ၊ {{lang-shn|ၼမ်ႉၶမ်း}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်း၊ [[မူဆယ်ခရိုင်]]အတွင်းရှိ [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] ၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]နှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော မဟာဗျူဟာကျသည့် နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ {{Short description|Town in Northern Shan State, Myanmar}} {{Infobox settlement |name = နမ့်ခမ်းမြို့ |native_name = ᥘᥛᥰ ᥑᥛᥰ |other_name = {{shn|ၼမ်ႉၶမ်း}} |official_name = Namhkam |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = [[နမ့်ခမ်းမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = Nan Khan Town.jpg |image_caption = နမ့်ခမ်းမြို့၏ မြို့ပြမြင်ကွင်း |image_map = |map_caption = နမ့်ခမ်းမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[File:Flag of the Shan State.svg| 23px]] [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မူဆယ်ခရိုင်|မူဆယ်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|နမ့်ခမ်း]] |area_total_km2 = |population = ၁၀၇,၀၀၉ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၃၃|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 28, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 23 |latm = 50 |lats = 00 |longEW = E |longd = 97 |longm = 41 |longs = 00 |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} == သမိုင်းကြောင်း == နမ့်ခမ်းဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "နမ့်" (ချောင်း သို့မဟုတ် ရေ) နှင့် "ခမ်း" (ရွှေ) တို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး "ရွှေထွက်သောချောင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးယခင်က ဤဒေသတစ်ဝိုက်ရှိ ချောင်းများတွင် ရွှေကျင်၍ ရသောကြောင့် စွဲတင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ နမ့်ခမ်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသမှာ မူလက တရုတ်နိုင်ငံပိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နယ်နမိတ် သတ်မှတ်ချက်များအရ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၇ ခုနှစ် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ဗြိတိသျှတို့သည် ဤစစ်ရေးအရ အရေးပါသော ခံတပ်မြို့နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့]]အကြား {{convert|56|mi|km}} ရှိသော မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းမကြီးကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MZeZtuaLm1oC&dq=shweli+river&pg=PA416|first=John|last= Nisbet|year=1901|title=Burma Under British Rule and Before|publisher=Adamant Media Corporation, 2005|pages=36–40|access-date=2009-03-03 | isbn=978-1-4021-5293-1}}</ref> [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက [[လီဒိုလမ်းမကြီး]] (Ledo Road) ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[အာသံပြည်နယ်]] လီဒိုမှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းကာ တရုတ်နိုင်ငံ [[ကူမင်းမြို့]]အထိ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၁၉၄၄ ခုနှစ်ကုန်တွင် ဗန်းမော်ရှိ ဗမာလမ်းမကြီး (Burma Road) နှင့် ချိတ်ဆက်လျက် နမ့်ခမ်းမြို့အထိ အောင်မြင်စွာ ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://ledoroad.home.comcast.net/~ledoroad/Ledo_Mileposts.html|title=The Ledo Road- MILEPOSTS|author=Carl Warren Weidenburner|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|access-date=2009-03-02|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071220215439/http://ledoroad.home.comcast.net/~ledoroad/Ledo_Mileposts.html|archive-date=2007-12-20}}</ref><ref name=MT>{{cite news|url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes12-236/dis10.htm|title=Historic road links wilderness and culture|author=Win Nyunt Lwin|publisher=[[Myanmar Times]] October 4–10, 2004|access-date=2009-03-04|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006205047/http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes12-236/dis10.htm|archive-date=2008-10-06}}</ref> မြန်မာနှင့် တရုတ်အစိုးရတို့သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကတည်းက နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ နယ်နမိတ်အငြင်းပွားမှုများနှင့် ကာကွယ်ရေး ခြံစည်းရိုးခတ်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ကော်မတီများဖွဲ့၍ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |last1=Nyein |first1=Nyein |title=Burma Working With China on Border Dispute in Shan State, FM Says |url=http://www.irrawaddy.org/burma/govt-working-china-border-dispute-shan-state.html |access-date=12 August 2018 |work=The Irrawaddy |date=1 August 2014}}</ref> ခေတ်သစ် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး) ကာလအတွင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် နမ့်ခမ်းမြို့ရှိ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တစ်ခုလုံးသည် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်ညီနောင်များ]]၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLA ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ |access-date=2023-11-06 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == [[File:Nankhan town street.jpg|thumb|နမ့်ခမ်းမြို့တွင်း လမ်းမကြီးတစ်ခု တည်ရှိပုံ]] နမ့်ခမ်းမြို့သည် [[မူဆယ်မြို့]]မှ အနောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ရွှေလီမြစ်]] (Shweli River) ၏ တောင်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ရွှေလီမြစ်ကို ဖြတ်ကူး၍ တရုတ်နိုင်ငံ နောင်တောင်းမြို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုနိုင်သည်။ [[ကချင်ပြည်နယ်]] နယ်စပ်ဖြစ်သော မန်ဝိန်းကြီး ({{shn|မၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်}}) ရွာနှင့် ၅ မိုင်ခန့်သာ ဝေးကွာပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်မြို့သို့ လမ်းကြမ်းအတိုင်း သွားလာနိုင်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အောက်ပါဖြတ်လမ်းများကို အသုံးပြုနိုင်သည်- * နမ့်ခမ်း - နမ့်ဖတ်ကာလမ်း (မူဆယ်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ နမ့်ဖတ်ကာမြို့သို့ ဖြတ်လမ်း) * နမ့်ခမ်း - မုန်းဝီး - နမ့်ဟိုင်း - နမ္မတူ - သီပေါလမ်း (ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းပိုင်းသို့ ဆက်သွယ်သော လမ်းကြမ်း) == ထင်ရှားသောနေရာများ == * '''နမ့်ခမ်းဆေးရုံကြီး:''' ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ပါလီမန်ခေတ်ဦးက ထင်ရှားသော အမေရိကန်သာသနာပြုဆရာဝန်ကြီး [[ဒေါက်တာဂေါ်ဒွန်ဆီးဂရေ့ဗ်]] (Dr. Gordon Seagrave) သို့မဟုတ် "ပဲခူးကရင်ဆရာဝန်ကြီး" တည်ထောင်ခဲ့သော ဆေးရုံဖြစ်သည်။ မြစ်ကျောက်လုံးများကို အနုပညာမြောက်စွာ ထပ်ဆင့်တည်ဆောက်ထားသဖြင့် ဗိသုကာလက်ရာ ထင်ရှားသည်။ * '''မြို့လယ်ဘုရားနှင့် စောမွန်လှဘုရား:''' ဒေသခံတို့ ကိုးကွယ်ရာ သမိုင်းဝင်စေတီပုထိုးများ ဖြစ်သည်။ * '''ရေပူစမ်း:''' မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် အပန်းဖြေရာနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ * '''ရွှေလီ (၁) ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ:''' မြို့၏အနောက်မြောက်ဘက် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော စက်တပ်ဆင်အင်အား ၆၀၀ မဂ္ဂါဝပ်ရှိ စက်ရုံကြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://english.peopledaily.com.cn/200704/21/eng20070421_368506.html|title=Myanmar to implement some some hydropower projects|publisher=People's Daily online, April 21, 2007|access-date=2009-03-03}}</ref> ယင်းစက်ရုံသည် [[သီပေါမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့]]များသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အဓိက ဖြန့်ဖြူးပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.mofa.gov.mm/news/aug19_tue_shweli.html |title=Shweli Hydel Power Project |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=September 1, 2003 |access-date=2009-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060115015446/http://www.mofa.gov.mm/news/aug19_tue_shweli.html |archive-date=January 15, 2006 }}</ref> {{Gallery | align = center | height = 200 | width = 200 | File:Pogodas in Namhkam.jpg|မြို့လယ်ဘုရား | File:Hospital in Namhkam.jpg|နမ့်ခမ်းပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး | File:City hall in Namhkan.jpg|ကျားဖြူခန်းမ | File:ရေပူစမ်း နမ့်ခမ်း.jpg|နမ့်ခမ်းရေပူစမ်း }} == လူမျိုးများနှင့် စီးပွားရေး == နမ့်ခမ်းမြို့တွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများနှင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ လာရောက်နေထိုင်ကြသော [[ဗမာလူမျိုး]]များ ရှိသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ပေါ်ကျေးရွာများတွင် [[ကချင်လူမျိုး]]များနှင့် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအောင်း) များ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ဒေသခံများ၏ အဓိက စီးပွားရေးမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ စက်မှုလယ်ယာစနစ်ကို အသုံးပြု၍ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် စပါးကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့သည်။ တောင်စောင်းများတွင် ရာဘာ၊ ပြောင်းနှင့် အခြားသီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြပြီး၊ ပလောင်တိုင်းရင်းသားများက လက်ဖက်ကို အဓိက စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကြသည်။ ထို့ပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများသည်လည်း မြို့စီးပွားရေး၏ အရေးပါသော ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 3890ngc07gtfh01lny96dypxds0bxgs 0 49383 1032329 694827 2026-05-19T08:41:41Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032329 wikitext text/x-wiki '''မိုးဗြဲမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး}}၊ {{langx|en|Mobye}} သို့မဟုတ် ''Mong Pai'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[ဖယ်ခုံခရိုင်]]၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည့် ကုန်းမြေမြင့် နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဖယ်ခုံမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[လွိုင်ကော်မြို့]]၏ မြောက်ဘက် ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်တို့အား ချိတ်ဆက်ထားရာ မဟာဗျူဟာမြောက် အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က မိုးဗြဲစော်ဘွားများ ကြီးစိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ သမိုင်းဝင် နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၈}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုးဗြဲမြို့ | official_name = Mobye | native_name = ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး}} / {{lang|kar|မေႃးပျဲး}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Moe Bye Reservoir.jpg | imagesize = | image_caption = မိုးဗြဲဆည် | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မိုးဗြဲမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|19|44|45|N|96|37|28|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ဖယ်ခုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2920 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "မိုးဗြဲ" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "မိူင်း" (မိုင်း - မြို့ပြ/နိုင်ငံ) နှင့် "ပၢႆး" (ပိုင်/ဗြဲ - အစွန်း သို့မဟုတ် နယ်စပ်) မှ ဆင်းသက်လာပြီး **"နယ်စပ်မြို့ပြနိုင်ငံ"** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အနောက်တောင်ဘက် အစွန်းဆုံးတွင် တည်ရှိကာ ကရင်နီဒေသ (ကယား) နှင့် ထိစပ်နေခြင်းကြောင့် ယင်းသို့ ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကယန်း (ပဒေါင်) ဘာသာစကားဖြင့် "မေႃးပျဲး" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က မိုးဗြဲသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ရှမ်းစော်ဘွားနယ်မြေ (Mong Pai State) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဖက်ဒရယ်ရှမ်းပြည်ထောင်စု (Federated Shan States) ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး မိုးဗြဲစော်ဘွားကြီး စပ်ခွန်ပင်း သည် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စော်ဘွားစနစ် ချုပ်ငြိမ်းကာ မြို့နယ်အဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး နှောင်းပိုင်းတွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းရှိ မြို့အဆင့်အဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="encyclopedia-11"/> == ပထဝီဝင်နှင့် မိုးဗြဲဆည် == မိုးဗြဲမြို့သည် [[ဘီလူးချောင်း]] ဘေးတွင် တည်ရှိပြီး ရေမြေတောတောင် သဘာဝ လှပသည်။ မိုးဗြဲမြို့အနီးတွင် တည်ဆောက်ထားသော **"မိုးဗြဲရေလှောင်တမံ" (မိုးဗြဲဆည်)** သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ [[File:Baluchaung at Moebye.jpg|thumb|မိုးဗြဲအနီးမှ ဘီလူး​ချောင်း]] * **မိုးဗြဲဆည်:** ဘီလူးချောင်းကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားသော သဘာဝအိုင်ကြီးသဖွယ် ကျယ်ပြန့်သည့် ရေလှောင်တမံကြီး ဖြစ်သည်။ ယင်းဆည်သည် ကယားပြည်နယ်ရှိ [[လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်ရုံ]] (ဘီလူးချောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ရုံ) များသို့ ရေအားပုံမှန် ပေးဝေနိုင်ရန်အတွက် အဓိက ထိန်းညှိပေးရာ ရေလှောင်ကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ * **စီးပွားရေး:** ဆည်အတွင်း ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ ပေါများသဖြင့် ဒေသခံများအတွက် အဓိက စီးပွားရေး ရေသက်ဝင်ကြော ဖြစ်သည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == မိုးဗြဲမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုမျိုးစုံ ချစ်ကြည်စွာ ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။ ဌာနေလူမျိုးများမှာ - * [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း (ပဒေါင်)]] * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့မှာ ဒေသတွင်း သက်ဝင်ယုံကြည်မှု အများဆုံး ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြပြီး မိုးဗြဲမြို့တွင် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှုများ ကွဲပြားစုံလင်စွာ တည်ရှိသည်။<ref name="gad"/> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == မိုးဗြဲမြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော ကုန်းလမ်းဆုံ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည် - * **တောင်ကြီး - ဖယ်ခုံ - လွိုင်ကော် လမ်းမကြီး:** ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့မှ ဖယ်ခုံကို ဖြတ်၍ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့သို့ သွားရာ ကားလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသဖြင့် နေ့စဉ် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန်သည်။ * **ရေကြောင်းလမ်း:** မိုးဗြဲဆည်မှတစ်ဆင့် [[အင်းလေးကန်]]ဘက်သို့ စက်လှေများဖြင့် သွားလာနိုင်သော အကန့်အသတ်ရှိသည့် ရေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးလည်း ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ဖယ်ခုံခရိုင်]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] b33pazpea5d98xazl5t2uhng7wrz3rh 0 50221 1032328 1031957 2026-05-19T08:37:41Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရောဂါ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1032328 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition | name = အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ | synonyms = Ebola haemorrhagic fever (EHF), Ebola virus disease (EBV) | image = 7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg | caption = ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကို စတင်တွေ့ရှိသည် | pronounce = {{IPAc-en|i|ˈ|b|oʊ|l|ə}}<ref>{{cite web|title=Ebola|url=https://dictionary.cambridge.org/pronunciation/english/ebola|website=Cambridge Dictionary}}</ref> | symptoms = ဖျားခြင်း (Fever)၊ လည်ချောင်းနာခြင်း (Sore throat)၊ ကြွက်သားများ ကိုက်ခဲခြင်း (Muscle pain)၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Headaches)၊ ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhoea)၊ သွေးထွက်ခြင်း (Bleeding) <ref>{{cite web|title=Ebola|url=https://www.cdc.gov/ebola/about/index.html|website=CDC}}</ref> | complications = ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အရည်များ ဆုံးရှုံးခြင်းကြောင့် ရှော့ခ်ရခြင်း | onset = ရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့မိပြီးနောက် ၂ ရက်မှ ၃ ပတ်အတွင်း | causes = အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် (Ebolaviruses) များသည် ကူးစက်ခံထားရသူ၏ သွေး (Blood) သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်ထွက်အရည် (Body fluid) များနှင့် သော်လည်းကောင်း၊ ရောဂါပိုးရှိသော အရာဝတ္ထု (Contaminated objects) များနှင့်သော်လည်းကောင်း တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မိခြင်း (Direct contact) မှတစ်ဆင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားပါသည်။ | diagnosis = သွေးတွင်းရှိ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် (Ebolaviruses)၊ ဗိုင်းရပ်စ်၏ (RNA) သို့မဟုတ် ခုခံအားပဋိပစ္စည်း (Antibodies) များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းဖြင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်း | differential = အခြားသော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သည့် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဆန်သော ဖျားနာမှုများ (Viral haemorrhagic fevers)၊ ငှက်ဖျားရောဂါ (Malaria)၊ တိုက်ဖွိုက် အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါ (Typhoid)၊ ကာလဝမ်းရောဂါ (Cholera) သို့မဟုတ် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ (Meningitis) | prevention = အီဘိုလာ ကာကွယ်ဆေး (Ebola vaccine)၊ စနစ်တကျ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ၊ တောလိုက်သား/တောကောင်သား (Bushmeat) များကို ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်ခြင်း | treatment = ကုသမှုခံယူခြင်း | medication = Atoltivimab/maftivimab/odesivimab(INMAZEB) | prognosis = သေဆုံးမှုနှုန်း ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ }} '''အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ''' (Ebola virus disease) ဆိုသည်မှာ သဘာဝ တိရစ္ဆာန်များမှတဆင့် လူသို့ကူးစက်သော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရင်က အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါအား အီဘိုလာ သွေးလွန်ရောဂါ (Ebola haemorrhagic fever)ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]]နှင့် [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ|ကွန်ဂို]]တွင် ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် စတင်တွေ့ရှိသည်။ ကွန်ဂိုနိုင်ငံရှိ '''အီဘိုလာမြစ်''' အမည်ကိုယူပြီး ရောဂါအမည် ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ရောဂါကူးဆက်ခံရသူ ၉၀% အသက်ဆုံးရှုံးကာ ရက်ပိုင်းအတွင်း သေဆုံးစေနိုင်သော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အိပ်(ချ်)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်)|အေအိုင်ဒီအက်(စ်)]]ထက် အဆပေါင်းများစွာ ဆိုးရွားသော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး ဖြစ်သည်။ [[အာဖရိကတိုက်]] အနောက်အလယ်ပိုင်း နိုင်ငံများရှိ [[လင်းနို့]]၊ [[မျောက်]]၊ [[ဒရယ်]]၊ [[မျောက်ဝံ]] စသောတိရစ္ဆာန်များတွင် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် တွေ့ရှိရပြီး ရောဂါပိုးရှိသည့် တိရစ္ဆာန်အသားများကို လူများစားသုံးရာမှ ကူးစက်ကာ ယခုအချိန်ထိ ကူးစက်ခံရသူ ၁၂၀ဝ ကျော်သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းဒေသနှင့် အနောက်အာဖရိက အစွန်အဖျား ကျေးရွာများတွင် အဓိကဖြစ်နေသည်။ [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ|ကွန်ဂို]]၊ [[ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ]]၊[[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၊ [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ [[အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ|ကုတ်တီဗွား]]၊ [[ဂါဘွန်နိုင်ငံ]]များတွင်လည်း အနည်းငယ်ဖြစ်ပွားသည်။ ==ရောဂါလက္ခဏာများ== ကူးစက်ခံရပြီး ၂ ရက်၊ ၃ ရက်အတွင်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အကြောများ နာခြင်း၊ အဖျားတက်သည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက် နှာစေး၊ အော့အန်၊ ဝမ်းလျှောခြင်းများ ဖြစ်လာတတ်သည်။ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးဆက်ခံရပြီး ၂၁ ရက်အကြာတွင် အပြင်းဖျားခြင်း၊ မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် အားအင်ကုန်ဆုံးခြင်း၊ ကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းတို့ ဖြစ်ကာ မကြာခဏ အော့အန်ပြီး ဝမ်းသွားသည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြလိမ့်မည်။ ထိုမှတဆင့်ရောဂါပြင်းထန်လာကာ ကျောက်ကပ် ၊ အသည်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆိုးဝါးစွာ ပျက်ဆီးစေကာ မျက်လုံး၊ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းတို့စသော ဒွါရပေါက်များမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ အရေပြားတွင် အရည်ကြည်ဖု ပေါက်ပြဲကာ သွေးထွက်ခြင်းစသည့် ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအပြင်တို့မှ သွေးထွက်ကာ နောက်ဆုံး သေဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ ထိုထက်ဆိုးဝါးသည်မှာ ရောဂါကူးစက်ခံရသောသူ ထိုင်သွားသည့် ခုံ၊ အိပ်ယာတို့မှတဆင့် ကူးဆက်ကြောင်းတွေ့ရသောအခါ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံတွင် တက္ကစီ၊ ကား၊ ရထား၊ လေယာဉ်တို့ကိုပါ ရောဂါစောင့်ကြည့် နေရသည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထိုအီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်အား ကုသရန်ဆေးမရှိသကဲ့သို့ ရောဂါကူးစက်ခံရပါက မည်သို့မှ လုပ်မရတော့ပဲ သီးသန့်ခန်းထဲတွင် ခွဲထားကာ သေဆုံးသည်ကို စောင့်ရမည်ဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုး ကူးစက်သူ၏ ၁၀% ကိုသာ ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သေးကြောင်း သိရသည်။ ==ကူးဆက်ပုံ== တောတိရစ္ဆာန်များမှ လူကိုကူးစက်သည်။ လူလူချင်း ကူးစက်သည်။ <br> အီဘိုလာသည် ရောဂါပိုးရှိသော တိရစ္ဆာန်များ၏ အရည်၊ သွေးသားနှင့် အညစ်အကြေးတို့အား လက်ဖြင့်ထိခြင်း၊ ထိုအသားအား စားခြင်း၊ ရောဂါခံစားနေရသောသူနှင့် လက်ခြင်းထိတွေ့ခြင်း၊ အရေပြား ပေါက်ပြဲသောနေရာအား ထိတွေ့ခြင်း၊ သွေးသားခြင်းထိတွေ့ခြင်း၊ နမ်းခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်းတို့ စသဖြင့် ရောဂါရှိသူ၏ အသွေးသား၊ သွေး၊ ချွေး၊ အချွဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သောအရည်တို့ကို လက်ဖြင့် ထိတွေ့ရုံဖြင့် ရောဂါကူးဆက်နိုင်သည်။ [[ခြင်]]မှ မကူးနိုင်ပါ။ အီဘိုလာသည် နှာချေ၊ ချောင်းဆိုး စသော လေထုထဲမှတဆင့် မကူးစက်၊ မပျံနှံ့နိုင်ပါ။ ==ဘယ်နိုင်ငံအထိ ကူးစက်ပြီလဲ== ၂၀၁၄ ခုနှစ်၏ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ် မြစ်ဖြားခံရာ [[ဂီနီနိုင်ငံ]](Guinea) မှတဆင့် ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရသူများ ခရီးသွားသောကြောင့် ထိုနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]](Liberia)နှင့် [[ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ]](Sierra Leone)တို့အား အလျှင်အမြန် ကူးဆက်လျက် ရှိသည်။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၄ မတ်လမှ စတင်ကာ ယနေ့အထိ လူဦးရေ ၁၂၀ဝ ကျော်အား ကူးစက်နေပြီး- ၇၀ဝ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှစ် ၄၀ အတွင်း အဆိုးဝါးဆုံးသော ဗိုင်းရပ်ကူးစက် သေဆုံးမှုဖြစ်ကြောင်း [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]](WHO)မှထုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ရောဂါဆိုးဝါးသော ဒေသများသို့ ဆေးကုသပေးရန် ရောက်ရှိနေသော အထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦး အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသား လုပ်အားပေး ၂ ဦး ရောဂါကူးစက် ခံရသည်ဆိုသောအခါ ကမ္ဘာနိုင်ငံများကြား အီဘိုလာသည် အထူးသတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် ကြောက်စရာအကောင်းဆုံး ကူးစက်ဗိုင်းရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံသို့ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးတို့အတွက် လုပ်အားပေး ရောက်ရှိနေသော အမေရိကန် နိုင်ငံသား ၃၀ဝ ကျော်ကို ယခုအခါ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူနေပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ|အမေရိကန်]]၊ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]၊ [[ဥရောပ]]နိုင်ငံများ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]တို့တွင် ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်တွေ့ရှိကြောင်း သတင်းစာများတွင် ကြော်ငြာပြီး နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းလိုင်းများသည် အဆိုပါ အီဘိုလာရောဂါအား စောင့်ကြည့်ဖြေရှင်းရန် အထူးဆွေးနွေးပွဲများဖြင့် စတင်နေရပြီ ဖြစ်သည်။ ==ကူးစက်နိုင်ငံများ၏ အခြေအနေ== [[ဂီနီနိုင်ငံ]]၊ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ]]စသည့် အီဘိုလာ အဆိုးဆုံး ကူးစက်ရာ သုံးနိုင်ငံတွင် ကျောင်းအားလုံး ပိတ်ပစ်ရပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံ၏ ဒေသအချို့တွင် ရောဂါထိန်းချုပ်နိုင်မှု မရှိတော့ပဲ ဆိုးဝါးစွာကူးစက်ပြီနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ရောဂါကူးစက်မှုသည် ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်နိုင်သည့် အဆင့်တွင်မရှိတော့ပါ။ အခြေအနေ အလွန်ဆိုးဝါးနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ယနေ့ နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက ကြော်ငြာသည်။ အခြေအနေ ကောင်းမလာပဲ ပိုမိုးဆိုးဝါးကာ ကူးစက်သူ ၂.၅ ဆနှုန်းဖြင့် တိုးပွာလာကြောင်း ကြောက်မက်ဖွယ်သိရှိခဲ့ကြရသည်။ [[ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ]]ရှိ အီဘိုလာရောဂါအတွက် အထူးကုသနေရသော ထိပ်တန်းဆရာဝန် တစ်ဦးသည် ယခု အီဘိုလာရောဂါ ကူးစက်ခံရကာ သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အရေး== အမေရိကန်နိုင်ငံသား ကနေဒါမှ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံသို့ ရောဂါကုပေးရန် လုပ်အားပေး သွားရောက်သော ဆရာဝန်တစ်ဦးသည်လည်း ယခုအခါ ရောဂါကူးစက်ခံနေရပြီ ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိသောအခါ အီဘိုလာသည် ကမ္ဘာကိုခြိမ်းခြောက်နေသော ဗိုင်းရပ်စ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရတော့သည်။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံ၏ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရေးသည် ယနေ့ ကမ္ဘာအရေးဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]]တွင်မူ ကျောင်းအားလုံး အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထားပြီး အစိုးရဝန်ထမ်း အားလုံး ခွင့်ရက် ၃၀ ပေးကာ လုပ်ငန်းအားလုံး ရပ်ဆိုင်းထားရပြီဖြစ်သည်။ တိုဂို(Togo)အခြေစိုက် pan-African လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော ASKY, လေကြောင်းလိုင်းသည် အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံမှ အခြားနိုင်ငံ ၂၀ သို့ ပြေးဆွဲပျံသန်းနေသောလေကြောင်းဖြစ်ပြီး ယခု ASKY၏ လေကြောင်းအားလုံး ရပ်ဆိုင်းထားရပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုမျှမက (၃၁.၇.၂၀၁၄)တွင် ရောဂါဖြစ်ပွားရာ နိုင်ငံများသို့ ပျံသန်းသည့် လေကြောင်းလိုင်း ၃၅ လိုင်းတိတိ ရပ်တန့်ထားရပြီ ဖြစ်သည်။ အသက် ၄၀ ရှိ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]]သားတစ်ဦး [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]သို့သွားရောက် လည်ပတ်အပြီး သေဆုံးခဲ့ကာ အဆိုပါသေဆုံးမှုသည် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုအပြီး [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]တွင် ယခု စောင့်ကြည့်ကွပ်ကဲမှုများပြုလုပ်နေရပြီဖြစ်သည်။ လေကြောင်းလိုင်းများသည် နိုင်ငံတကာသို့ ရောဂါကူးစက်စေသော ရေသောက်မြစ် ဖြစ်လာသောအခါ IATA သည် လေကြောင်းလိုင်များအား ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်သွားရန် နိုင်ငံတကာလေကြောင်းထိန်းချုပ်ရေးအေဂျင်စီမှ စတင်ဆောင်ရွက်ပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄-ခုတွင် အာဖရိက အနောက်ခြမ်း နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံအား ကန့်သတ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိုရောဂါကို စတင်ပိတ်ဆို့နေပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ [[အမေရိက]]၊ [[ဥရောပ]]၊ [[အာရှ]]သာမက [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] ထိတိုင်အောင် ကူးစက်လာသောအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများသည် အထူးကြော်ငြာချက်များ ထုတ်ပြန်ကာ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ်အား တားဆီးရန် စတင် တာဆူနေပြီဖြစ်သည်။ [[File:Protect ebola virus.png|200px|thumb|right|အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ အသိပေး နှိုးဆော်ချက်]] ==ကျန်းမာရေးလုပ်သားများ လိုက်နာရန်== *အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့နှံ့နေသည့် ဒေသမှ လူနာများနှင့် ရောဂါ လက္ခဏာပြနေသူများကို လူအများနှင့် သီးခြားထားသင့်သည်။ *ကျန်းမာရေးလုပ်သားများအနေဖြင့် ရောဂါကူးစက်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်ထားသင့်သည်။ *မျက်နှာဖုံး၊ လက်အိတ်၊လက်ရှည် ဝတ်စုံတို့ ဝတ်ထားပြီးမှ လူနာများကို ကုသပေးသင့်သည်။ *အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသည့်အချိန်မှ ရောဂါလက္ခဏာပြသည့် အချိန်အထိ အချိန် ၂၁ ရက်ကြာကြောင်း သိရသည်။ *အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူများ၏ အလောင်းကို မထိမိပါစေနှင့်။ *ယင်းရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူများ၏ အသုဘအတွက် ပြင်ဆင်ပေးစဉ် (သို့မဟုတ်) မြှုပ်နှံစဉ်တွင် ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်သည်။ ==အသားစိမ်းများ ရှောင်ပါ== *အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသည့် တိရစ္ဆာန်များ၏ သွေး၊ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ (သို့မဟုတ်) ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်မှထွက်သော အရည်များနှင့်အနီးကပ်ထိတွေ့ပြီးနောက် လူများရောဂါ ကူးစက်ခံရသည်။ *အသီးစားလင်းနို့များမှာ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် သဘာဝ လက်ခံကောင်များ ဖြစ်သည်။ *ဝက် (သို့မဟုတ်) မျောက်များသို့ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နေ သည်ဟု သံသယရှိပါက ယင်းနေရာကို ချက်ချင်းပိတ်ထားပြီး ရောဂါ ကူးစက်ခံထားရသည့် တိရစ္ဆာန်များကို သတ်ပစ်ပါ။ *အသေကောင်ကို မြေမြှုပ်ရန် (သို့မဟုတ်) မီးရှို့ရန် သေချာစွာလုပ်ဆောင်ပါ။ *လူ (သို့မဟုတ်) တိရစ္ဆာန်များအတွက် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးမရှိပါ။ <ref>{{Cite web |title=အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ား {{!}} 7Day Daily - ၇ ရက္ ေန႔စဥ္ သတင္းစာ<!-- Bot generated title --> |url=http://www.7daydaily.com/story/17327#.U9z4fWOiIR5 |accessdate=2 August 2014 |archivedate=3 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140803221346/http://www.7daydaily.com/story/17327#.U9z4fWOiIR5 }}</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ရောဂါဗေဒ]] [[Category:ကူးစက်ရောဂါများ]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ဆေးဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သောရောဂါများ]] [[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] m3ziydq9xp6wvtq2gy0kc494ue9v1ew 0 58867 1032259 1021722 2026-05-19T02:43:10Z Salai Rungtoi 22844 /* အဓိကဖြစ်ရပ်များ */ 1032259 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော် | coa_pic = | coa_res = | coa_alt = | foundation = ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | house_type = [[လွှတ်တော်တစ်ရပ်စနစ်]] | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = ဒေါက်တာစန်းရွှေ | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဒေါက်တာထင်လင်းဦး | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၁၆ | members = '''၄၇'''<br/>ရွေးကောက်ခံ ၃၅ ဦး<br/>[[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] ၁၂ ဦး | structure1 = Rakhine State Hluttaw (2015).svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော် (၂၀၁၅) | political_groups1 = {{colorbox|#FFA500}} [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] (၂၂)<br /> {{colorbox|#000000}} [[တပ်မတော်]] (၁၂)<br /> {{colorbox|#BA0C0D}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (၉)*<br /> {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (၃)<br /> {{colorbox|#949494}} [[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] (၁) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅]] | previous_election1 = မရှိ | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = ပြည်နယ် လွှတ်တော် ခန်းမ<br/>[[စစ်တွေမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *NLD မှ ''''တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး (ချင်း)'''' အပါအဝင်။ | motto = }} '''ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်''' ({{lang-en|Rakhine State Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၄၇ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၃၅ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]အရ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် နှစ်ဦးကျစီရွေးကောက် တင်မြှောက်ပြီး၊ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်စုစုပေါင်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့်ညီမျှသော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]က ဥပဒေနှင့်အညီ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည်။   ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် မြို့နယ် (၁၇) ခုဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းထားသဖြင့် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၃၄ ဦးရှိပြီး၊ ရွေးကောက်ခံ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]][[တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး]] (၁) ဦးနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့်ညီမျှသော ခန့်အပ်ခံ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦးလည်း ပါဝင်သည်။ == လွှတ်တော်အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" ! !လွှတ်တော်သက်တမ်း !သဘာပတိ !ဥက္ကဋ္ဌ !ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |၁။ |<small>ပထမအကြိမ်</small> <small><ref>{{Cite web |title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၁-၂-၂၀၁၁ |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-01.pdf |accessdate=13 August 2025 |publisher=Online Burma Library}}</ref></small> | ဦးလှမောင်တင်၊ USDP |ဦးထိန်လင်း၊ USDP |ဦးသာညွန့်၊ USDP |- |၂။ |<small>ဒုတိယအကြိမ်</small> <small><ref>{{Cite web |title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၉-၂-၂၀၁၆ |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/mal%209.2.16.pdf |accessdate=16 August 2025 |publisher=Online Burma Library}}</ref></small> | | | |- |၃။ |<small>တတိယအကြိမ်</small><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ttttiyakim-rkhiungpnnynyltttteaa-pthmpunmnacnnyawekngp |access-date=2026-03-23 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |ဦးနိုင်ဦး, USDP |ဒေါက်တာစန်းရွှေ, USDP |ဒေါက်တာထင်လင်းဦး, USDP |} == ရွေးကောက်ပွဲများ == === ၂၀၁၀ ခုနှစ် === {| class="wikitable" style=text-align:right ! colspan="3" |ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော် အမတ်နေရာများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀) |- !ပါတီ !အမတ်နေရာ !နေရာ % |- |align=left|[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ|RNDP]] |၁၈ |၃၈.၃၀ |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] |၁၄ |၂၉.၇၉ |- |align=left|[[အမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|NDPD]] |၂ |၄.၂၆ |- |align=left|[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] |၁ |၂.၁၂ |- |align=left|[[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] |၁၂ |၂၅.၅၃ |- |align=left|စုစုပေါင်း |၄၇ |၁၀၀ |} === ၂၀၁၅ ခုနှစ် === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] (ANP) သည် လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် အများစုကို အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1euEmCCPaLT2UvFduzLhJrznIDPx_cue4teB6EMm0zoU/edit?pli=1#gid=56222309 Myanmar Times - Election Winners]</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar Times - State/Region Hluttaw Results: Graphics |url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17642-state-and-region-hluttaw-results-graphics.html#.Vkv0mC4cAfw.twitter |access-date=28 November 2015 |archive-date=5 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805184658/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17642-state-and-region-hluttaw-results-graphics.html#.Vkv0mC4cAfw.twitter }}</ref> သို့သော်လည်း တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦးကြောင့် လွှတ်တော်နေရာအများစုကို မရရှိခဲ့ပေ။ {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– !Seats % |- |align=left|[[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] (ANP)||၂၂||{{increase}}၄||၄၆.၈၁% |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၉||{{increase}}၉||၁၉.၁၅% |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၃||{{decrease}}၁၃||၆.၃၈% |- |align=left|[[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]]||၁||{{increase}}၁||၂.၁၃% |- |align=left|[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (NUP)||၀||{{decrease}}၁ |- |align=left|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်||၁၂|| ||၂၅.၅၃% |- |align=left|'''စုစုပေါင်း'''||'''၄၇'''|| ||'''၁၀၀%''' |} === ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် === {{Main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လပိုင်းတွင် ဆဋ္ဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျစီကို FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသောကိုယ်စားလှယ်များအတွက် မြို့နယ်များကို စုစည်း၍ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ ရွေးကောက်ခံ မဲဆန္ဒနယ် ၃၄ နေရာတွင် ၁၇ နေရာကို [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးအနိုင်ရသူယူစနစ်]]ဖြင့် ရွေးကောက်ခံရပြီး၊ ကျန် ၁၇ နေရာကို [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]]ဖြင့် သတ်မှတ်ရွေးကောက်ခံရသည်။ သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် မဲဆန္ဒနယ် (၁၄) နယ် ဖြစ်သော ရမ်းဗြဲမြို့နယ်၊ ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်၊ ကျော်တော်မြို့နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်၊ မြေပုံမြို့နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်တို့တွင် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=လာမည့်​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ၅၆ နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် FPTP စနစ် မဲဆန္ဒနယ် ကိုးနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် FPTP စနစ် မဲဆန္ဒနယ် ၅၆ နယ်၌ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည်မဟုတ်ကြောင်း UEC ​ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/306089 |access-date=2026-03-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Team |first=NPMNews |title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် မဲဆန္ဒနယ်စာရင်းကို UEC ကြေညာ |url=https://www.npnewsmm.com/news/68c6d1a86fc4080ed81fbef8 |access-date=2026-03-21 |website=www.npnewsmm.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/74927 |access-date=2026-03-21 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ကိုယ်စားပြုပါတီ ! colspan="4" |အမတ်နေရာ ! rowspan="2" |% ! rowspan="2" |+/- |- !FPTP !PR ![[တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး|EM]] !Σ |- |၁။ | align="left" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) |၂ |၉ |၁ |၁၂ |25.53% |{{Increase}} 9 |- |၂။ |[[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] |၁ |၄ |၀ |၅ |10.64% |{{Increase}} 5 |- |၃။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၀ |၄ |၀ |၄ |8.51% |{{Increase}} 4 |- |၄။ | align="left" |[[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] | - | - | - |၁၂ |25.53% |{{Steady}} |- |၅။ | align="left" |''လစ်လပ်'' |၁၄ |၀ |၀ |၁၄ |29.79% | - |- | | align="left" |'''စုစုပေါင်း''' | | | |'''၄၇''' | | |} == အဓိကဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၂၆ ခုနှစ် === * ၂၀ မတ် - တတိယအကြိမ် ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=တိုင်းနဲ့ ပြည်နယ် လွှတ်တော်အသီးသီးက ရွေးချယ်ခံရတဲ့ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌနဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ များစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9c%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%90/ |access-date=2026-03-23 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> * ၁၈ မေ ၂၀၂၆ - တပ်မတော်သား ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ကြည်း ၇၄၁၆၉ ဗိုလ်ကြီး လွင်အောင်မြတ် အစား ကြည်း ၅၃၇၆၄ ဗိုလ်ကြီး မျိုးညွန့်ကို အစားထိုးပြောင်းလဲလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လေးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82910 |access-date=2026-05-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] 4iasrevn7sr735s8up5mftdbg6jfjmz 0 58873 1032258 1024410 2026-05-19T02:39:52Z Salai Rungtoi 22844 /* အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များနှင့် လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းပုံ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅) */ 1032258 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = File:MDY Hluttaw Logo.png | coa_res = | coa_alt = | foundation = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[အောင်ကျော်မိုး|ဦးအောင်ကျော်မိုး]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးကျော်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၇၂'''<br/>ရွေးကောက်ခံ ၅၄ ဦး<br/>[[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] ၁၈ ဦး | structure1 = | structure1_res = 250px | structure1_alt = မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (၂၀၂၅-၂၀၂၆) | political_groups1 = {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၃၇)<br /> {{colorbox|#000000}} [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] (၁၈)<br /> {{colorbox|#E11B22}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] (၇)<br /> {{colorbox|#004225}} [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] (၅)<br /> {{colorbox|#FFD700}} [[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] (၄)<br /> {{colorbox|#FFC803}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ကျားဖြူပါတီ]] (၁) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = မရှိ | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = [[File:Mandalay Region Hluttaw Session (March 2026).jpg|180px]] <br/>[[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | website = {{URL|http://mandalayregionhluttaw.gov.mm}} | footnotes = '''တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး (ရှမ်း)''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Mandalay Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၇၂ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၅၄ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၈ ဦး) ရှိသည်။<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1euEmCCPaLT2UvFduzLhJrznIDPx_cue4teB6EMm0zoU/edit?pli=1#gid=56222309 Myanmar Times - Election Winners]</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar Times - State/Region Hluttaw Results: Graphics |url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17642-state-and-region-hluttaw-results-graphics.html#.Vkv0mC4cAfw.twitter |access-date=28 November 2015 |archive-date=5 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805184658/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17642-state-and-region-hluttaw-results-graphics.html#.Vkv0mC4cAfw.twitter }}</ref> ==လွှတ်တော်အကြောင်း== ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး ဟူ၍ ပိုင်းခြားကျင့်သုံးလျက်ရှိပြီး ဥပဒေပြုရေး အာဏာကို ကျင့်သုံးရာ၌ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များအား ခွဲဝေအပ်နှင်း ထားသည်။ ပထမအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ရက် တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ===တည်နေရာအကျယ်အဝန်း=== မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်သည် အကျယ်အဝန်းအနေဖြင့် ၅.၀၀ ဧက ဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ ဥပုသ်တော်ရပ်ကွက်၊ ၉ လမ်း၊ ၇၀-၇၃လမ်းကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ပထမအကြိမ်လွှတ်တော်ကို ၂၄လမ်းနှင့် ၆၅လမ်းထောင့်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ လွှတ်တော်ရုံးအသစ်ကို ဒုတိယအကြိမ်သက်တမ်းမှ စတင်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ==အကြီးအကဲများ== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2" | စဉ် ! rowspan="2" width="80" | ပုံ ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | တာဝန်သက်တမ်း ! rowspan="2" | ပါတီ |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !သက်တမ်း |- | style="background:#006a4d; color:white;" | '''၁''' | [[File:Male portrait placeholder cropped.jpg|80px]] | '''ဦးဝင်းမောင်''' | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ | {{small|{{Age in years and days|2011|1|31|2016|1|29}}}} | ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |- | style="background:#ed1c24; color:white;" | '''၂''' | [[File:Speaker Aung Kyaw Oo.jpg|80px]] | [[အောင်ကျော်ဦး|ဦးအောင်ကျော်ဦး]] | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | {{small|{{Age in years and days|2016|2|8|2021|1|31}}}} | အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |- | style="background:#006a4d; color:white;" | '''၃''' | [[File:Aung Kyaw Moe, Speaker of Mandalay Region Hluttaw (2026).jpg|80px]] | [[အောင်ကျော်မိုး|ဦးအောင်ကျော်မိုး]] | ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{small|{{Age in years and days|2026|3|20}}}} | ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |} === ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌများ === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #AAAAFF solid" |- ! rowspan="2" | № ! rowspan="2" width="80" | ပုံ ! rowspan="2" | အမည်<br /><small>(မွေးဖွား–ကွယ်လွန်)</small> ! colspan="3" | သက်တမ်း ! rowspan="2" | ပါတီ |- !စတင် !ပြီးဆုံး !သက်တမ်း |- style="background:#EEEEEE" | style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | '''၁''' | [[File:Male portrait placeholder cropped.jpg|80px]] | ဦးအောင်ဌေးကျော် | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ | {{small|{{Age in years and days|2011|1|31|2016|1|29}}}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] |- style="background:#EEEEEE" | style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၂''' | [[File:Male portrait placeholder cropped.jpg|80px]] | ဒေါက်တာခင်မောင်ဌေး | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | {{small|{{Age in years and days|2016|2|8|2021|1|31}}}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] |- style="background:#EEEEEE" | style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | '''၃''' | [[File:Male portrait placeholder cropped.jpg|80px]] | '''ဦးကျော်မြင့်''' | ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{small|{{Age in years and days|2026|3|20}}}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] |} == အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များနှင့် လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၅-၂၀၂၆) == ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်တွင် ပါတီအလိုက်နှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် အမတ်နေရာ ရရှိမှုစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; width: 90%;" |- ! ပါတီ / အဖွဲ့အစည်း !! FPTP (အမှတ် ၁) !! PR (အမှတ် ၂) !! စုစုပေါင်း !! +/– !! အချိုးအစား (%) |- | align="left" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ]] (USDP) || ၂၅ || ၁၂ || ၃၇ || {{increase}} ၂၉ || ၅၁.၃၉ % |- | align="left" | [[တပ်မတော်]]သား ကိုယ်စားလှယ်များ || - || - || ၁၈ || {{steady}} || ၂၅.၀၀ % |- | align="left" | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] (NUP) || ၁ || ၆ || ၇ || {{increase}} ၇ || ၉.၇၂ % |- | align="left" | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (PPP) || ၀ || ၅ || ၅ || {{increase}} ၅ || ၆.၉၄ % |- | align="left" | [[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP) || ၀ || ၄ || ၄ || {{increase}} ၄ || ၅.၅၆ % |- | align="left" | [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ကျားဖြူပါတီ]] (SNDP) || ၀ || ၁ || ၁ || {{increase}} ၁ || ၁.၃၉ % |- ! စုစုပေါင်း !! ၂၆ !! ၂၈ !! ၇၂ !! !! ၁၀၀ % |} <small>*မှတ်ချက်။ ။ FPTP (၂၆) နေရာတွင် အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်များမှ ၂၅ ဦးနှင့် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁) ဦး (စိုင်းအောင်ကြည် - USDP) အပါအဝင် ဖြစ်သည်။</small> ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များနှင့် လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းပုံ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)== ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဒုတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တွင် ပါတီအလိုက်နှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် အမတ်နေရာ ရရှိမှုစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; width: 90%;" |- ! ပါတီ / အဖွဲ့အစည်း !! အမတ်နေရာ !! +/– !! အချိုးအစား (%) |- | align="left" | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) || ၄၈ || {{increase}} ၄၈ || ၆၃.၁၆ % |- | align="left" | [[တပ်မတော်]]သား ကိုယ်စားလှယ်များ || ၁၉ || {{steady}} || ၂၅.၀၀ % |- | align="left" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) || ၈ || {{decrease}} ၄၇ || ၁၀.၅၂ % |- | align="left" | [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (DPM) || ၁ || {{steady}} || ၁.၃၂ % |- | align="left" | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (SNLD) || ၀ || {{decrease}} ၁ || ၀ % |- ! စုစုပေါင်း !! ၇၆ !! !! ၁၀၀ % |} <small>မှတ်ချက်။ ။NLD ၄၈ ဦးတွင် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁) ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။</small> == အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များနှင့် လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းပုံ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀) == ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပထမအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်တွင် ပါတီအလိုက်နှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် အမတ်နေရာ ရရှိမှုစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; width: 90%;" |- ! ပါတီ / အဖွဲ့အစည်း !! အမတ်နေရာ !! အချိုးအစား (%) |- | align="left" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) || ၅၅ || ၇၂.၃၇ % |- | align="left" | [[တပ်မတော်]]သား ကိုယ်စားလှယ်များ || ၁၉ || ၂၅.၀၀ % |- | align="left" | [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)]]|| ၁ || ၁.၃၂ % |- | align="left" | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (SNDP) || ၁ || ၁.၃၂ % |- | align="left" | [[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] || ၀ || ၀ % |- ! စုစုပေါင်း !! ၇၆ !! ၁၀၀ % |} <small>*မှတ်ချက်။ ။ ၎င်းအရေအတွက်တွင် ရွေးကောက်ခံ ၅၇ ဦး (မြို့နယ်အလိုက် ၅၆ ဦး + ရှမ်းတိုင်းရင်းသား ၁ ဦး) နှင့် တပ်မတော်သား ၁၉ ဦး စုစုပေါင်း ၇၆ ဦး ဖြစ်သည်။</small> </small>[[File:Mandalay Region Hluttaw.jpg|thumb|၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလအတွင်းက ​တွေ့ရစဉ်]] ===တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဖွဲစည်းခြင်း=== မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို မြို့နယ်(၁)မြို့နယ်လျှင် (၂)ဦးကျစီ ရွေးကောက် တင်မြှောက်သည့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၅၆)ဦး၊ နိုင်ငံတော်ရှိ လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ (ဝ.၁) ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အထက်ရှိကြောင်း သက်ဆိုင်ရာက သတ်မှတ်ထားသော ရှမ်းတိုင်းရင်းသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၁)ဦး၊ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်စုစုပေါင်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့်ညီမျှသော တပ်မတော်သားတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၁၉)ဦး၊ စုစုပေါင်း တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၇၆)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လက်ရှိ ဒုတိယအကြိမ်အတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၅၇)ဦးမှာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ(၄၉)ဦး၊ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ(၇)ဦး၊ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ) (၁)ဦးတို့ဖြစ်၍ မန္တလေးတိုင်း ဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်စုစုပေါင်း (၇၆)ဦး ဖြစ်သည်။ ===တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သက်တမ်း=== မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်း နှင့်အညီ (၅)နှစ်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသောနေ့တွင် လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည်လည်း ကုန်ဆုံးသည်။<ref>{{cite news|url=http://mandalayregionhluttaw.gov.mm/လွှတ်တော်အကြောင်း/|title=လွှတ်တော်အကြောင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်|accessdate=|archivedate=2 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201002005616/http://mandalayregionhluttaw.gov.mm/%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/}}</ref> === တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရုံး === မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရုံးကို ၂၀၁၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့မှစ၍ တိုင်းဒေသကြီး အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၁၇ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးများပါဝင်သည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်မှ လွှတ်တော်ရုံးဝန်ထမ်းများအား လွှဲပြောင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book | title=မန်းတောင်ရိပ်ကလွှတ်တော်| author=ကနောင်အင်စတီကျူ| work= | publisher= | year=}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == === ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း (၂၀၁၁–၂၀၁၆) === ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်: ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) က အမတ်နေရာအများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားသည့် အနိုင်ရမှု: ၎င်းလွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း အဓိကပါတီကြီးများ၏ ပြင်ပမှ အတိုက်အခံကိုယ်စားလှယ်ဟူ၍ [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)]] မှ ဒေါ်တင်တင်မာ (ချမ်းအေးသာစံ ၂) တစ်ဦးတည်းသာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/12/101211_democrticmyanmar|title=မဲဝယ်လို့ နိုင်တယ်ဆိုပြီး ကြံ့ဖွံ့က ကော်မရှင်ကို တိုင်|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀}}</ref>ဒေါ်တင်တင်မာသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အတွက် ပေါ်ထွက်လာသော [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အခြေစိုက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည့် [[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ]]၏ လက်ရှိ ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားရေးရာ: ရှမ်းတိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးနေရာတွင် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (SNDP)မှ ဦးစိုင်းမောင်လှ က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ === ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း (၂၀၁၆–၂၀၂၁) === အာဏာအပြောင်းအလဲ: [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် NLD ပါတီက အမတ်နေရာအများစု (၄၈ နေရာ) ကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ USDP ပါတီသည် အမတ်နေရာ (၈) နေရာဖြင့် အတိုက်အခံပါတီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကြားပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသောကိုယ်စားလှယ်: [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)]] မှ ဦးအောင်ရွှေ (ချမ်းအေးသာစံ ၁) သည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၎င်းပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သူ ၂၀ ဦးအနက် တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မန္တလေးတိုင်းလွှတ်တော်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထိုစဥ်က အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ကျောင်းဆရာဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဗေဒင်နှင့် နက္ခတ်ပညာရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2015/11/23/102038.html|title=မန္တလေးက ဗေဒင်ဆရာအမတ်|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅}}</ref> တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲ: ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ USDP မှ ဦးကျော်မြင့်၏ အနိုင်ရလဒ် ပျက်ပြယ်ခဲ့သဖြင့် ၈-၁၂-၂၀၁၆ ရက်နေ့မှစ၍ ဒုတိယအနိုင်ရ ဦးအောင်မျိုးဦး က အစားထိုး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mandalayregion.hluttaw.mm/?p=2210|title=ဒုတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ|work=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရုံး|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=}}</ref> ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၁၈): ရှမ်းတိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး ဦးစိုင်းကျော်ဇော ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိသူ ဦးစိုင်းပန်းဆိုင် သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/saikyawzaw-funeral-01162018063950.html|title=ရှမ်းတိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး ကွယ်လွန်|work=RFA|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈}}</ref> === စစ်အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၅) === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း ဒုတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ [[အောင်ကျော်ဦး|ဦးအောင်ကျော်ဦး]] သည် အခြားသော အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက ပုဒ်မမျိုးစုံဖြင့် တရားစွဲဆိုကာ ထောင်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့ပြီး မန္တလေး [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]] တွင် အကျဉ်းချထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/mdy-parliament-speaker-sentenced-to-five-years-in-prison-12302021034829.html|title=NLD အမတ် မန္တလေးတိုင်းလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ထောင် ၅ နှစ်ချခံရ|work=RFA|access-date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> အကျဉ်းကျခံနေရစဉ်အတွင်း ဦးအောင်ကျော်ဦး၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ဆိုးရွားလာခဲ့သော်လည်း အကျဉ်းထောင်အတွင်း လုံလောက်သော ဆေးကုသမှု ခွင့်ပြုချက် အချိန်မီ မရရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်အတွင်း၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကွယ်လွန်မှုသည် ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း၏ အနိဋ္ဌာရုံ နှင့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/27/60342|title=မန္တလေးတိုင်း လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ အိုးဘိုထောင်တွင် ကွယ်လွန်|work=mizzima|access-date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅|date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> === တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း (၂၀၂၆–လက်ရှိ) === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR စနစ်) ကိုပါ ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်း၍ စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ * PR စနစ်ကြောင့် လွှတ်တော်အတွင်းသို့ USDP၊ တစည၊ PPP၊ PP၊ SNDP ဟူသော ပါတီ (၅) ခုမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ * ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသောသမ္မတက မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးဌာန ရှစ်ခု၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးဦးရေ ရှစ်ဦးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခုနစ်ဦးသတ်မှတ်ခြင်းကို လွှတ်တော်သို့တင်ပြပြီး လွှတ်တော်၏ အဆုံးအဖြတ်ရယူ၍ အတည်ပြုသည်။ လွှတ်တော်သို့တင်ပြပြီး တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်၏ အဆုံးအဖြတ် ရယူ၍ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အောင်မြေသာစံ မြို့နယ် ကိုယ်စားလှယ်အမှတ်(၁) တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးမျိုးအောင်အား အဆိုပြု အတည်ပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ ကျင်းပ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/ttttiyakim-mnttlettiungdeskiiltttteaa-pthmpunmnacnnyawe-pnycmne-kngp |access-date=2026-04-07 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ ၂၀၂၆ တွင် တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ကြည်း ၅၁၃၂၂ ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏနိုင် အစား ကြည်း ၃၈၂၈၉ ဗိုလ်မှူး မင်းသုခလှိုင်ဖြစ် အစားထိုးပြောင်းလဲလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လေးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82910 |access-date=2026-05-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *[https://mandalayregion.hluttaw.mm တရားဝင် ဝက်ဘ်စာမျက်နှာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203103131/https://mandalayregion.hluttaw.mm/ |date=3 December 2020 }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] 9hji1twfiq3v3m2rgx1i4v6lroltya1 0 58876 1032262 1028440 2026-05-19T02:45:18Z Salai Rungtoi 22844 1032262 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = | coa_res = | coa_alt = | foundation = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = [[လွှတ်တော်တစ်ရပ်စနစ်|လွှတ်တော်တစ်ရပ်]] | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = ဦးဌေးအောင် | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[ကျော်ကျော်စိုး|ဦးကျော်ကျော်စိုး]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၁၂၂'''<br/>ရွေးကောက်ခံ ၉၂ ဦး<br/>[[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] ၃၁ ဦး ၊ လစ်လပ် ၁ ဦး | structure1 = Yangon Region Hluttaw (2015).svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် (၂၀၁၅) | political_groups1 = {{colorbox|#BA0C0D}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (၈၈)<br /> {{colorbox|#000000}} [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] (၃၁)<br /> {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (၃)<br /> {{colorbox|#FFA500}} [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] (၁) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] | previous_election1 = မရှိ | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = [[File:Yangon Region Parliament and Government Office.jpg|180px]]<br/>တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ပြည်လမ်း]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] မှ '''တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး (ကရင်)''' နှင့် '''တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး (ရခိုင်)'''တို့ တစ်ဦးစီ အပါအဝင် | motto = }} '''ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၁၂၃ ဦး (ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၉၂ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၃၁ ဦး) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ <ref name="undp">{{cite book|year=2015|title=The State of Local Governance: Trends in Yangon|publisher=United Nations Development Programme|url=http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNDP_MM_%20State_of_Local_Governance_Yangon_0.pdf}}</ref> တတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးဌေးအောင် ဖြစ်၍၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦး[[ကျော်ကျော်စိုး]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt |access-date=2026-03-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌများ == {| class="wikitable" !စဉ် !လွှတ်တော်သက်တမ်း !သဘာပတိ !ဥက္ကဋ္ဌ !ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |၁။ |ပထမအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | | | |- |၂။ |ဒုတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | |ဦးတင်မောင်ထွန်း |ဦးလင်းနိုင်မြင့် |- |၃။ |တတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် |ဦးမင်းသိန်းထွန်း |ဦးဌေးအောင် |[[ကျော်ကျော်စိုး|ဦးကျော်ကျော်စိုး]] |} == တတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် == === ရွေးကောက်ခံပါတီအလိုက် နေရာရှိမှု === {| class="wikitable" style="text-align:right" ! rowspan="2" |ပါတီ ! colspan="4" |အမတ်နေရာ ! rowspan="2" |+/– |- !FPTP !PR !EM !ပေါင်း |- | align="left" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) |၄၄ |၂၂ |၂ |၆၈ |{{increase}} ၆၅ |- | align="left" |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (NUP) |၁ |၅ |၀ |၆ |{{increase}} ၆ |- | align="left" |[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP) |၀ |၇ |၀ |၇ |{{increase}} ၇ |- | align="left" |[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (PPP) |၀ |၅ |၀ |၅ |{{increase}} ၅ |- | align="left" |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (SNDP) |၀ |၃ |၀ |၃ |{{increase}} ၃ |- | align="left" |[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များပါတီ]] |၀ |၂ |၀ |၂ |{{increase}} ၂ |- | align="left" |[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၀ |၁ |၀ |၁ |{{increase}} ၁ |- ! align="left" | !၄၅ !၄၅ !၂ !၉၂ ! |- | colspan="6" align="left" |ရင်းမြစ် '''-''' [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် |url=https://www.uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%85%20%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%20%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260105051115/https://www.uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%85%20%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%20%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2 |archive-date=5 January 2026 |access-date=2026-03-20 |website=Union Election Commission |language=en |url-status=live }}</ref> |} === အဓိကဖြစ်ရပ်များ === * ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး၏ ဒုတိယနေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက ရွေးချယ်တင်သွင်းလာသည့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ရန် တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရဲမှူးချုပ်ဟောင်း ဦး[[အောင်နိုင်သူ]]အား အမည်စာရင်း တင်သွင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါအစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်သူ တစ်စုံတစ်ရာမရှိသဖြင့် ဦးအောင်နိုင်သူအား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-06 |title=ရဲမှူးချုပ်ဟောင်း ဦးအောင်နိုင်သူ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC/ |access-date=2026-04-06 |website=Popular |language=en-US}}</ref> * ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ - ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်(အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁)မှ ဦး[[ထင်ကျော်သူ]] မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ကိုယ်စားလှယ်အမှတ်(၂)(ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ) အစား ဦးအောင်ပြည့်ဖြိုး မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ကိုယ်စားလှယ်အမှတ်(၂)(ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ) ဖြင့်လည်း​ကောင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်ကြောင်း UEC က ​ကြေညာချက်အမှတ် ( ၃၉ / ၂၀၂၆ )ဖြင့်ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အစားထိုး ဖြည့်စွက်ကြောင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82261 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၁၈ မေ ၂၀၂၆ - တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ကြည်း ၅၁၂၇၆ ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏစိန်မြင့် အစား ကြည်း ၅၃၈၈၄ ဗိုလ်ကြီး ကျော်သူနိုင်ကို အစားထိုးပြောင်းလဲလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လေးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82910 |access-date=2026-05-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဒုတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် == {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၈၈||{{increase}}၈၈ |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၃||{{decrease}}၇၂ |- |align=left|[[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] (ANP)||၁||{{increase}}၁ |- |align=left|[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (NUP)||၀||{{decrease}}၈ |- |align=left|[[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (DPM)||၀||{{decrease}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု]] (NDF)||၀||{{decrease}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] (NNDP)||၀||{{decrease}}၂ |- |align=left|[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)]] (88GSY)||၀||{{decrease}}၁ |- |align=left|[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KPP)||၀||{{decrease}}၁ |- |align=left|[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ]] (RNPP)||၀||{{decrease}}၁ |- |} ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] ps7fsght3x97qvt6zmfroux3b9n2ko3 828 61197 1032270 874764 2026-05-19T04:43:14Z Ninjastrikers 22896 1032270 Scribunto text/plain local retval = { main_box_raw_auto_width = 'border-spacing:2px;', header_raw = 'background-color:#C3D6EF;color:inherit;text-align:center;vertical-align:middle;font-size:110%;', sub_header_raw = 'background-color:#DCDCDC;color:inherit;text-align:center;vertical-align:middle;', header_color = 'background-color:#C3D6EF;color:inherit;', nav_box = 'margin:0;float:right;clear:right;width:25.5em;margin-bottom:0.5em;margin-left:1em;', nav_box_child = 'margin:0;float:right;clear:right;width:25em;margin-bottom:0.5em;', nav_box_wide = '', nav_box_header = 'background-color:#C3D6EF;color:inherit;', nav_box_wide_header = 'background-color:#C3D6EF;color:inherit;', nav_box_label = 'background-color:#DCDCDC;color:var(--color-base-fixed, #202122);', image_box_raw = 'text-align:center;border-bottom:1px solid #aaa;line-height:1.5em;', image_box_plain_raw = 'text-align:center;line-height:1.5em;', internal_border = '1px dotted #aaa;', section_border = '1px solid #aaa;' } retval.main_box_raw = 'width:25.5em;' .. retval.main_box_raw_auto_width retval.header_bar = 'style="' .. retval.header_raw .. '"' retval.sub_header_bar = 'style="' .. retval.sub_header_raw .. '"' retval.image_box = 'style="' .. retval.image_box_raw .. '"' retval.image_box_plain = 'style="' .. retval.image_box_plain_raw .. '"' return retval 0yi5rcz443sexxy31tsvahbdff0db0w 0 66067 1032222 749847 2026-05-18T14:44:57Z Chenzeyan29 141880 1032222 wikitext text/x-wiki '''နမ့်စန်မြို့''' (ရှမ်း: {{lang|shn|ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်}}၊ ပအိုဝ်း: {{lang|blk|ဝေင်ꩻနမ်းစင်ႏ}}၊ အင်္ဂလိပ်: {{lang|en|Namsang}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[နမ့်စန်ခရိုင်]]ရှိ [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ နမ့်စန်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]နှင့် ၇၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးပြီး တောင်ကြီး-တာချီလိတ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ {{About|ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိမြို့|နမ့်ဆန်မြို့}} {{Infobox settlement | name = နမ့်စန်မြို့ | official_name = Namsang | native_name = {{lang|shn|ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်}}<br />{{lang|blk|ဝေင်ꩻနမ်းစင်ႏ}} | native_name_lang = mult | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = စေတီဖြူမှ အထွက်.jpg | imagesize = | image_caption = စေတီဖြူကုန်းမှ မြင်ရသည့် နမ့်စန်မြို့မြင်ကွင်း | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း နမ့်စန်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|53|24|N|97|44|11|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[နမ့်စန်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[နမ့်စန်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = 70000 | population_density_km2 = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_m = | elevation_ft = 3165 | website = | footnotes = }} မြို့နေ လူဦးရေမှာ စုစုပေါင်း ၇ သောင်းခန့် (မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၃ သောင်းခန့်နှင့် ကျေးလက်နေလူဦးရေ ၄ သောင်းခန့်) မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]နှင့် ယင်းလူမျိုးစုများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ၃၀ ခန့် တည်ရှိသည့်အပြင် ဟိန္ဒူဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။ ဒေသခံများသည် အလှူအတန်း ရက်ရောကြပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကာ စပါး၊ ပြောင်းနှင့် နှမ်းတို့ကို အဓိက စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဒေသတွင်း၌ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့လည်း လှုပ်ရှားမှုရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == နမ့်စန်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယခင် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်လေတပ်မတော် အသုံးပြုခဲ့သည့် လေယာဉ်ကွင်းအား [[နမ့်စန်လေဆိပ်|နမ့်စန် လေယာဉ်ကွင်း]]အဖြစ် ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="BondAnderson1988">{{cite book|last1=Bond|first1=Charles R.|last2=Anderson|first2=Terry H.|title=A Flying Tiger's Diary|url=http://books.google.com/books?id=voeOKZ8FdI0C&pg=PA118|accessdate=28 September 2011|date=1 October 1988|publisher=Texas A&M University Press|isbn=978-0-89096-408-8|page=118}}</ref> မြို့ကို [[အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး]]က ဖြတ်သန်းသွားပြီး အရှေ့ဘက် တာချီလိတ်မြို့အထိ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့်အပြင်၊ [[အမှတ် (၄၅) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး]]သည်လည်း နမ့်စန်မြို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အနီးရှိ မိုင်းတုံမြို့နှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။<ref>{{cite web|title=Namsang, Myanmar|url=https://www.google.com/maps|publisher=Google Maps|accessdate=September 28, 2011}}</ref><ref>{{cite web|title=Bing Maps Satellite Image|publisher=Microsoft and Harris Corporation Earthstar Geographics LLC|accessdate=September 28, 2011}}</ref> ထို့ပြင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာ့မီးရထား လမ်းကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်မိခဲ့သဖြင့် ရထားပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်-နမ့်စန်၊ မန္တလေး-နမ့်စန် ခရီးသည်တင် မော်တော်ယာဉ်လိုင်းများ တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:နမ့်စန်ခရိုင်]] 6528nrdnlkkafhdkvwagz4211082i2j 0 66077 1032250 733920 2026-05-19T00:54:29Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032250 wikitext text/x-wiki '''ဆီဆိုင်မြို့''' (ပအိုဝ်း: {{lang|blk|ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ}}၊ ရှမ်း: {{lang|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}}၊ အင်္ဂလိပ်: {{lang|en|Hsi Hseng}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]ရှိ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၅၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကယားပြည်နယ် သို့မဟုတ် ကရင်နီဒေသနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သထုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ဆီဆိုင်စော်ဘွားနယ် ၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> {{Infobox settlement | name = ဆီဆိုင်မြို့ | official_name = Hsi Hseng | native_name = ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ | native_name_lang = blk | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Hsi Hseng1.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|07|01|N|97|13|18|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 3369 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဆီဆိုင်" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းစကားလုံး "သီႇ" (လေး) နှင့် "သႅင်ႇ" (ဆိုင် သို့မဟုတ် ဈေးတန်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ရှေးယခင်က လမ်းဆုံလမ်းခွ၌ စည်ကားခဲ့သော '''ဆိုင်လေးဆိုင်မြို့ (သို့မဟုတ်) ဈေးလေးဆိုင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့်မူ "ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ညီညာသော မြေပြန့်လွင်ပြင် အနေအထားရှိသည်။ မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် တောတောင်တန်းများရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရေမြေပတ်ဝန်းကျင် ရှိသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]]နှင့် အခြားသော မျိုးနွယ်စုများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် "မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး" နှင့် ထင်ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများစွာ တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ဆီဆိုင်မြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ စိုက်ပျိုးရေးအချက်အချာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသခံအများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြင့်လယ်ယာစနစ်ဖြင့် ပြောင်းဖူး (CP ပြောင်း)၊ စပါး၊ နှမ်း၊ မြေပဲနှင့် တောင်ယာစပါးများကို အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပြောင်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် မြို့၏အဓိက စီးပွားရေးမောင်းနှင်အား ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို တောင်ကြီးမြို့နှင့် ကုန်စည်ဒိုင်ကြီးများသို့ အဓိက တင်ပို့ရောင်းချသည်။<ref>{{cite report |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဆီဆိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အောက်ပါအဓိကလမ်းမကြီးများ ဖြတ်သန်းသွားသည် - * တောင်ကြီး - ဟိုပုံး - ဆီဆိုင်လမ်း (တောင်ကြီးမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း ဆင်းလာနိုင်သည်) * ဆီဆိုင် - လွိုင်ကော်လမ်း (ကယားပြည်နယ်/ကရင်နီဒေသသို့ ဆက်သွယ်ထားသော အဓိက လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်) * ဆီဆိုင် - ဘန်းယဉ် - နမ့်စန်လမ်း (ရှမ်းအရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်) == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} jtlqqj484hooefbn9qe6bj2qp0eicdo 1032251 1032250 2026-05-19T00:54:55Z Chenzeyan29 141880 1032251 wikitext text/x-wiki '''ဆီဆိုင်မြို့''' (ပအိုဝ်း: {{lang|blk|ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ}}၊ ရှမ်း: {{lang|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}}၊ အင်္ဂလိပ်: {{lang|en|Hsi Hseng}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]ရှိ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၅၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကယားပြည်နယ် သို့မဟုတ် ကရင်နီဒေသနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သထုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ဆီဆိုင်စော်ဘွားနယ် ၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> {{Infobox settlement | name = ဆီဆိုင်မြို့ | official_name = Hsi Hseng | native_name = ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ | native_name_lang = blk | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Hsi Hseng1.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|07|01|N|97|13|18|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 3369 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဆီဆိုင်" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းစကားလုံး "သီႇ" (လေး) နှင့် "သႅင်ႇ" (ဆိုင် သို့မဟုတ် ဈေးတန်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ရှေးယခင်က လမ်းဆုံလမ်းခွ၌ စည်ကားခဲ့သော '''ဆိုင်လေးဆိုင်မြို့ (သို့မဟုတ်) ဈေးလေးဆိုင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့်မူ "ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ညီညာသော မြေပြန့်လွင်ပြင် အနေအထားရှိသည်။ မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် တောတောင်တန်းများရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရေမြေပတ်ဝန်းကျင် ရှိသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]]နှင့် အခြားသော မျိုးနွယ်စုများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် "မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး" နှင့် ထင်ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများစွာ တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ဆီဆိုင်မြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ စိုက်ပျိုးရေးအချက်အချာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသခံအများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြင့်လယ်ယာစနစ်ဖြင့် ပြောင်းဖူး (CP ပြောင်း)၊ စပါး၊ နှမ်း၊ မြေပဲနှင့် တောင်ယာစပါးများကို အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပြောင်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် မြို့၏အဓိက စီးပွားရေးမောင်းနှင်အား ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို တောင်ကြီးမြို့နှင့် ကုန်စည်ဒိုင်ကြီးများသို့ အဓိက တင်ပို့ရောင်းချသည်။<ref>{{cite report |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဆီဆိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အောက်ပါအဓိကလမ်းမကြီးများ ဖြတ်သန်းသွားသည် - * တောင်ကြီး - ဟိုပုံး - ဆီဆိုင်လမ်း (တောင်ကြီးမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း ဆင်းလာနိုင်သည်) * ဆီဆိုင် - လွိုင်ကော်လမ်း (ကယားပြည်နယ်/ကရင်နီဒေသသို့ ဆက်သွယ်ထားသော အဓိက လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်) * ဆီဆိုင် - ဘန်းယဉ် - နမ့်စန်လမ်း (ရှမ်းအရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်) == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} e4xgank1wf5iaxt5lc7aw7mx6ne5wb4 828 69543 1032272 839087 2026-05-19T04:44:03Z Ninjastrikers 22896 1032272 Scribunto text/plain require('strict') local get_args = require ('Module:Arguments').getArgs; local styles = require ('Module:WPMILHIST Infobox style'); -- infobox css local data = mw.loadData ('Module:WPSHIPS utilities/data'); local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace; -- used for categorization --[[--------------------------< E R R O R _ M A P _ T >-------------------------------------------------------- ]] local error_map_t = { -- [1] is error message; [2] is error category synonymous = {'has synonymous parameter', 'Category:Pages using infobox ship with synonymous parameters'}; missing = {'missing required parameter: %s', 'Category:WPSHIPS: sclass and sclass2 errors'}, format = {'invalid format code: %s. Should be 0–5, or blank', 'Category:WPSHIPS: sclass and sclass2 errors'}, missing_name = {'missing name', 'Category:WPSHIPS: Template Ship parameter errors'}, missing_dab = {'missing disambiguator', 'Category:WPSHIPS: Template Ship parameter errors'}, missing_prefix = {'missing prefix', 'Category:WPSHIPS: Template Ship parameter errors'}, invalid_control = {'invalid control parameter: %s', 'Category:WPSHIPS: Template Ship parameter errors'}, } --[[--------------------------< E R R O R _ M S G _ M A K E >-------------------------------------------------- assembles an error message from message text and category in <error_map_t>. creates a help link to the category page; categorizes only main and template namespaces. <no_cat> disables categorization for those templates that support it; to disable categorization set <no_cat> true ]] local function error_msg_make (msg_idx, template, detail, no_cat, link_template_name) local out = {}; local category; table.insert (out, '<span style=\"font-size: 100%; font-style: normal;\" class=\"error\">Error: '); --TODO: simplify? if template then if link_template_name then table.insert (out, table.concat ({'{{[[Template:', template, '|', template, ']]}} '})); else table.insert (out, table.concat ({'{{', template, '}} '})); -- TODO: get template names for synonymous parameter errors end end table.insert (out, string.format (error_map_t[msg_idx][1], detail)); -- build error message from base + <detail> table.insert (out, table.concat ({' ([[:', error_map_t[msg_idx][2], '|help]])'})); -- help text on category pages; TODO: help text on template pages also? table.insert (out, '</span>'); if (0 == namespace or 10 == namespace) and not no_cat then -- categorize in article space (and template space to take care of broken usages) table.insert (out, table.concat ({'[[', error_map_t[msg_idx][2], ']]'})); end return table.concat (out); -- make a big string and done end --[[--------------------------< I S _ S E T >------------------------------------------------------------------ Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string. ]] local function is_set( var ) return not (var == nil or var == ''); end --[[--------------------------< S I Z E O F _ S H I P _ T Y P E >---------------------------------------------- Returns the size in words of ship type. Inputs are the fragment table, the number of elements in the fragment table, and the number of words that make up nationality. The number of fragments (words) in a ship name dictate the possible sizes of ship type. If nationality takes one fragment, and ship type takes four fragments, then the minimum number of fragments in a composite ship name is: 5 = 1 (nationality) + 3 (ship type) + 1 (ship name) (same as 4 fragments (words) after nationality) This function starts at the longest possible series of fragments that might be ship type. This order is important becuase some ship types might begin with similar fragments: 'ship' and 'ship of the line'. Starting with the least possible series of fragments (1) would find 'ship' and make 'of the line' part of the italicized name. Returns 0 if there is no recognizable ship type. ]] local function sizeof_ship_type (frag, frag_len, nat_len) local ship_type; if 5 <= (frag_len - nat_len) then -- must have at least five fragments after nationality for four-word ship type ship_type = table.concat (frag, ' ', nat_len+1, nat_len+4); -- four-word ship type if data.ship_type_t[ship_type] then return 4; end end if 4 <= (frag_len - nat_len) then -- must have at least four fragments after nationality for three-word ship type ship_type = table.concat (frag, ' ', nat_len+1, nat_len+3); -- three-word ship type if data.ship_type_t[ship_type] then return 3; end end if 3 <= (frag_len - nat_len) then -- must have at least three fragments after nationality for two-word ship type ship_type = table.concat (frag, ' ', nat_len+1, nat_len+2); -- two-word ship type if data.ship_type_t[ship_type] then return 2; end end if 2 <= (frag_len - nat_len) then -- must have at least two fragments after nationality for one-word ship type if data.ship_type_t[frag[nat_len+1]] then -- one-word ship type return 1; end end return 0; -- no recognizable ship type end --[[--------------------------< S I Z E O F _ N A T I O N A L I T Y >------------------------------------------ This function the size (in words) of the nationality from the fragments table. Nationality may be one or two words that occupy the first one or two positions in the table. Returns the number of words that identify the nationality: 1 for French or German, etc. 2 for United States; 0 when table doesn't have a recognizable nationality ]] local function sizeof_nationality (frag, frag_len) local nat = ''; if not data.nationality_t [frag[1]] then -- if not a one-word nationality if 2 <= frag_len - 2 then -- must have at least two fragments after nationality for minimal ship type and name nat = table.concat (frag, ' ', 1, 2); if data.nationality_t [nat] then -- is it a two-word nationality? return 2; -- yes else return 0; -- no end end return 0; -- not one-word and not enough fragments for two-word end return 1; -- one-word nationality end --[[-------------------------< D O _ S H I P _ N A M E _ F O R M A T >----------------------------------------- This function applies correct styling to ship and ship-class names. These names are, for example, ship-article titles used by templates {{navsource}}, {{Infobox ship begin}}, where the article title is to be rendered with proper styling. This function requires one argument: |name= (required): a name is required; if missing or empty, this function returns an error message (may or may not be visible depending on where it is used) used in {{infobox ship begin}} to provide a value for {{DISPLAYTITLE:}} and to provide a value for |infobox caption= {{#invoke:WPSHIPS_utilities|ship_name_format|name={{PAGENAME}}}} Optional arguments to support {{infobox ship begin}}: |dab=none – displays ship name without parenthetical disambiguator; use when |infobox caption=nodab |sclass=2 – for ship classes only; displays class name without italics (parameter name is loosely similar to {{slcass2}} which does the same thing); use when |infobox caption=class |adj=off – for ship classes only; displays class name as a noun (no hyphen, no ship type); use when |infobox caption=class Arguments are passed in a table. to call this function locally: do_ship_name_format ({['name=name'], ['dab']=dab, ['sclass']=sclass, ['adj']=adj, ['showerrs']=showerrs}) or args = {['name=name'], ['dab']=dab, ['sclass']=sclass, ['adj']=adj, ['showerrs']=showerrs}; do_ship_name_format (args) The function returns the formatted name or, if unable to format the name, the original name and an unformatted error message. ]] local function do_ship_name_format (args) local name_sans_dab; -- the ship or class name without a trailing parenthetical dab local dab; -- the dab stripped from the name local fragments = {}; -- a table of words that make up name_sans_dab local ship_type; -- a word or phrase that describes a ship local type_len; -- the number of words that describe a ship local nat_len; -- the number of words used to specify a ship's nationality local name = ''; -- the reassembles and formatted ship name local error_msg = ''; -- a repository for error messages if any -- args.name = mw.text.decode (args.name); -- replace html entities in title with their characters; doesn't work for &amp; and &#38; in prefix args.name = args.name:gsub ("&#39;", "\'"); -- replace html appostrophe with the character -- args.name = args.name:gsub ("&amp;", "&"); -- args.name = args.name:gsub ("&#38;", "&"); -- args.name = args.name:gsub ("&amp;", "&#38;"); if args.name:match ('.+%-class%s+%a+') then -- if a ship-class fragments = mw.text.split (args.name, '-class' ); -- split at -class if '2' == args.sclass then -- for DISPLAYTITLE and infobox caption when class not named for a member of the class if 'off' == args.adj then return fragments[1] .. ' class'; -- for infobox caption do noun form <name> class (no hyphen, no ship type) end return args.name; -- nothing to do so return original unformatted name end if 'off' == args.adj then return "''" .. fragments[1] .. "'' class"; -- for infobox caption do noun form <name> class (no hyphen, no ship type) end return "''" .. fragments[1] .. "''-class" .. fragments[2]; -- and return formatted adjectival name end -- not a ship class so try to format a ship name name_sans_dab, dab = args.name:match('^(.+)%s+(%b())%s*$'); -- split name into name_sans_dab and dab if is_set (dab) then dab = ' ' .. dab; -- insert a space for later reassembly else name_sans_dab = args.name; -- because without a dab, the string.match returns nil dab = ''; -- empty string for concatenation end fragments = mw.text.split (name_sans_dab, '%s' ); -- split into a table of separate words nat_len = sizeof_nationality (fragments, #fragments); -- get the number of words in the ship's nationality if 0 < nat_len then -- if not zero we have a valid nationality type_len = sizeof_ship_type (fragments, #fragments, nat_len); -- get the number of words in the ship type if 0 < type_len then -- if not zero, ship type is valid; nationality and type not italics, the rest is name name = "''" .. table.concat (fragments, ' ', nat_len + type_len + 1) .. "''"; -- format name if 'none' == args.dab then -- for |infobox caption=nodab return name; -- return the formatted name without the nationality or ship type or dab end name = table.concat (fragments, ' ', 1, nat_len + type_len) .. " " .. name; -- assemble everything but dab else error_msg = ' unrecognized ship type;'; -- valid nationality, invalid ship type end elseif data.ship_prefix_t[fragments[1]] then -- if the first fragment is a ship prefix name = table.remove (fragments, 1); -- fetch it from the table name = name .. " ''" .. table.concat (fragments, ' ') .. "''"; -- assemble formatted name else error_msg = ' no nationality or prefix;'; -- invalid nationality and first word in ship name not a valid prefix end if is_set (name) then -- name will be set if we were able to format it if 'none' == args.dab then -- for |infobox caption=nodab return name; -- return the formatted name without the dab end return name .. dab; -- return the formatted name with the dab end if is_set (dab) then if dab:match ('%(%u+[%- ]?%d+%)') or -- one or more uppercase letters, optional space or hyphen, one or more digits dab:match ('%(%d+[%- ]?%u+%)') or -- one or more digits, optional space or hyphen, one or more uppercase letters dab:match ('%(%u[%u%-]*%-%d+%)') or -- one or more uppercase letters with hyphens, a hyphen, one or more digits (e.g., T-AO-157) dab:match ('%([12]%d%d%d%)') then -- four digits representing year in the range 1000–2999 name = "''" .. table.concat (fragments, ' ') .. "''"; -- format the name if 'none' == args.dab then -- for |infobox caption=nodab return name; -- return the formatted name without the dab end return name .. dab; -- return the formatted name with the dab end -- last chance, is there a ship type in the dab? for key, _ in pairs (data.ship_type_t) do -- spin through the ship type list and see if there is a ship type (key) in the dab if dab:find ('%f[%a]' .. key .. '%f[^%a]') then -- avoid matches that are not whole word name = "''" .. table.concat (fragments, ' ') .. "''"; -- format the name if 'none' == args.dab then -- for |infobox caption=nodab return name; -- return the formatted name without the dab end return name .. dab; -- return the formatted name with the dab end end error_msg = error_msg .. ' no ship type in dab;'; if 'none' == args.dab then -- for |infobox caption=nodab return table.concat (fragments, ' '), error_msg; -- return the unformatted name without the dab, and an error message end end return args.name, error_msg; -- return original un-formatted name with unformatted error message if any end --[[-------------------------< S H I P _ N A M E _ F O R M A T >----------------------------------------------- This function is the external interface to do_ship_name_format(). The function requires one parameter: |name= (required): a name is required; if missing or empty, this function returns an error message (may or may not be visible depending on where it is used) used in {{infobox ship begin}} to provide a value for {{DISPLAYTITLE:}} and to provide a value for |infobox caption= {{#invoke:WPSHIPS_utilities|ship_name_format|name={{PAGENAME}}}} Optional parameters to support {{infobox ship begin}}: |dab=none – displays ship name without parenthetical disambiguator; use when |infobox caption=nodab |sclass=2 – for ship classes only; displays class name without italics (parameter name is loosely similar to {{slcass2}} which does the same thing); use when |infobox caption=class |adj=off – for ship classes only; displays class name as a noun (no hyphen, no ship type); use when |infobox caption=class Other optional parameters: |showerrs=yes – marginally useful; can display error messages if the module invocation is not buried in a template Values from the above parameters are placed in a table and that table passed as an argument in the call to do_ship_name_format(). do_ship_name_format() returns two strings: a name and an error message. If do_ship_name_format() could format the name, it returns the formatted name and an empty string for the error message. If it could not format the name, do_ship_name_format() returns the original name and an error message. Formatting of the error message, in response to |showerrs=yes is the responsibility of the calling function. ]] local function ship_name_format(frame) local name = ''; -- destination of the formatted ship name local error_msg = ''; -- destination of any error message if not is_set (frame.args.name) then -- if a ship name not provided if 'yes' == frame.args.showerrs then -- and we're supposed to show errors error_msg = '<span style="font-size:100%; font-weight:normal" class="error ib-ship-error">Empty name</span>'; -- return an empty string error message if there is no name end else name, error_msg = do_ship_name_format (frame.args); -- get formatted name and error message if is_set (error_msg) and 'yes' == frame.args.showerrs then -- if appropriate, show error message error_msg = '<span style="font-size:100%; font-weight:normal" class="error ib-ship-error">' .. error_msg .. '</span>'; else error_msg = ''; -- for concatenation end end return name .. error_msg; -- return name and error message end --[[--------------------------< H N S A >---------------------------------------------------------------------- Similar to {{navsource}}, this code supports {{hnsa}} by attempting to construct a link to a ship article at the the Historic Nava Ships Association website. The template has the form: {{hnsa|<page>|<name>}} where: <page> is the name of the page at http://hnsa.org/hnsa-ships/<page> <name> (optional) is the name of the ship; if left blank, the template uses the current page title; if a ship name, it is formatted from which this code produces: [http://hnsa.org/hnsa-ships/<page> <name>] at Historic Naval Ships Association ]] local function hnsa (frame) local pframe = frame:getParent() -- get arguments from calling template frame local ship_name = ''; local error_msg = ''; local article_title = mw.title.getCurrentTitle().text; -- fetch the article title if not is_set (pframe.args[1]) then return '<span style="font-size:100%; font-weight:normal" class="error">missing hsna page</span>'; end local fmt_params = {['name']='', ['showerrs']=nil}; if is_set (pframe.args.showerrs) then -- if showerrs set in template, override showerrs in #invoke: fmt_params.showerrs = pframe.args.showerrs; -- template value else fmt_params.showerrs = frame.args.showerrs; -- invoke value end if is_set (pframe.args[2]) then fmt_params.name = pframe.args[2]; else fmt_params.name = article_title; -- use article title end ship_name, error_msg = do_ship_name_format (fmt_params); if is_set (error_msg) and is_set (pframe.args[2]) then -- if unable to format the name local escaped_name = pframe.args[2]:gsub("([%(%)%.%-])", "%%%1"); -- escape some of the Lua magic characters if pframe.args[2] == article_title or -- is name same as article title? nil ~= article_title:find ('%f[%a]' .. escaped_name .. '%f[%s]') or -- is name a word or words substring of article title? nil ~= article_title:find ('%f[%a]' .. escaped_name .. '$') then -- is name a word or words substring that ends article title? ship_name = "''" .. pframe.args[2] .. "''"; -- non-standard 'name'; perhaps just the name without prefix and dab; error_msg = ''; -- unset because we think we have a name end end if is_set (error_msg) and 'yes' == fmt_params.showerrs then error_msg = '<span style="font-size:100%; font-weight:normal" class="error">' .. error_msg .. '</span>'; else error_msg = ''; -- unset so it doesn't diplay end local output = { '[http://www.hnsa.org/hnsa-ships/', pframe.args[1], '/ ', ship_name, '] at Historic Naval Ships Association', error_msg, } return table.concat (output); end --[[--------------------------< N A V S O U R C E >------------------------------------------------------------ This version of the template {{navsource}} was added as a test vehicle for do_ship_name_format(). ]] local function navsource (frame) local pframe = frame:getParent() -- get arguments from calling template frame local ship_name = ''; local error_msg = ''; local article_title = mw.title.getCurrentTitle().text; -- fetch the article title if not is_set (pframe.args[1]) then return '<span style="font-size:100%; font-weight:normal" class="error">missing navsource URLcode</span>'; end local fmt_params = {['name']='', ['showerrs']=nil}; if is_set (pframe.args.showerrs) then -- if showerrs set in template, override showerrs in #invoke: fmt_params.showerrs = pframe.args.showerrs; -- template value else fmt_params.showerrs = frame.args.showerrs; -- invoke value end if is_set (pframe.args[2]) then fmt_params.name = pframe.args[2]; else fmt_params.name = article_title; -- use article title end ship_name, error_msg = do_ship_name_format (fmt_params); if is_set (error_msg) and is_set (pframe.args[2]) then -- if unable to format the name local escaped_name = pframe.args[2]:gsub("([%(%)%.%-])", "%%%1"); -- escape some of the Lua magic characters if pframe.args[2] == article_title or -- is name same as article title? nil ~= article_title:find ('%f[%a]' .. escaped_name .. '%f[%s]') or -- is name a word or words substring of article title? nil ~= article_title:find ('%f[%a]' .. escaped_name .. '$') then -- is name a word or words substring that ends article title? ship_name = "''" .. pframe.args[2] .. "''"; -- non-standard 'name'; perhaps just the name without prefix and dab; error_msg = ''; -- unset because we think we have a name end end if is_set (error_msg) and 'yes' == fmt_params.showerrs then error_msg = '<span style="font-size:100%; font-weight:normal" class="error">' .. error_msg .. '</span>'; else error_msg = ''; -- unset so it doesn't diplay end local output = { '[http://www.navsource.net/archives/', pframe.args[1], '.htm Photo gallery] of ', ship_name, ' at NavSource Naval History', error_msg, } return table.concat (output); end --[[--------------------------< _ S H I P >-------------------------------------------------------------------- This is a possible replacement for the template {{ship}}. It has better error detection and handling. ]] local function _ship (prefix, name, dab, control, unlinked_prefix, unlinked_whole, template, no_cat) local error_msg = ''; local category = ''; if not is_set (control) then control = ''; -- if not provided, ensure that control is empty string for comparisons elseif control:find ('%-') then -- shortcut for |link=no when using a format control parameter ...|SSBN-659|-6}} same as ...|SSBN-659|6|link=no}} unlinked_whole = true; -- set the unlinked flag control = control:match ('%d'); -- strip out the hyphen end -- dispose of error conditions straight away if not is_set (name) then -- this is the only required parameter error_msg = error_msg_make ('missing_name', template, '', no_cat, true); elseif not is_set (dab) and ('1' == control or '3' == control or '5' == control) then -- dab required when control value set to expect it error_msg = error_msg_make ('missing_dab', template, '', no_cat, true); elseif not is_set (prefix) and ('5' == control or '6' == control) then -- prefix required when control value set to expect it error_msg = error_msg_make ('missing_prefix', template, '', no_cat, true); elseif '4' == control then -- displaying only the prefix error_msg = error_msg_make ('invalid_control', template, control, no_cat, true); elseif is_set (control) then if ('number' ~= type (tonumber (control))) or (1 ~= control:len()) or (1 > tonumber (control) or 6 < tonumber (control)) then -- control must be a single-digit number 1 through 6 error_msg = error_msg_make ('invalid_control', template, control, no_cat, true); end elseif not is_set (prefix) and unlinked_prefix then -- prefix required when |up=yes error_msg = error_msg_make ('missing_prefix', template, '', no_cat, true); end if is_set (error_msg) then return error_msg; end local link_name; local link = ''; if is_set (prefix) then link = prefix .. ' ' .. name; -- begin assembling the article name (link) portion of the wikilink else link = name; end if is_set (dab) then link = link .. ' (' .. dab .. ')'; -- wrap dab in parentheses end local target_object = mw.title.new (link).redirectTarget; -- if <link> points to a redirect if target_object then link = target_object.fullText; -- get the target title to avoid linking through the redirect end name = "''" .. name .. "''"; -- name is always italicized so do it now if '1' == control then link_name = dab; -- special case when displaying only the dab, don't wrap in parentheses end if is_set (dab) then -- for all other cases that display dab if '5' == control then dab = "&nbsp;\'\'" .. dab .. "\'\'"; -- for prefix with dab display HMS A1. italicize the dab else dab = '&nbsp;(' .. dab .. ')'; -- except for dab-only, all others display with parentheses end end if not is_set (control) then -- when control not set: prefix, name, and dab if is_set (prefix) then link_name = prefix .. '&nbsp;' .. name .. dab; else link_name = name .. dab; end else -- when control is not 1 or none if '2' == control then -- name only link_name = name; elseif '3' == control then -- name and dab link_name = name .. dab; elseif '5' == control then -- prefix and dab link_name = prefix .. dab; elseif '6' == control then -- prefix and name link_name = prefix .. '&nbsp;' .. name; end end if '5' ~= control and'6' ~= control and is_set (control) then unlinked_prefix = false; -- no prefix so don't try to unlink it end if unlinked_whole then return link_name; -- no linking desired so done elseif unlinked_prefix and is_set (prefix) then -- when there is a prefix to unlink link_name = link_name:gsub ('^.-&nbsp;', '', 1); -- remove the prefix and nbsp return prefix .. '&nbsp;[[' .. link .. '|' .. link_name .. ']]'; -- add prefix and nbsp to front and done else return '[[' .. link .. '|' .. link_name .. ']]'; -- construct the wikilink and done end end --[[--------------------------< S H I P >---------------------------------------------------------------------- This is a possible replacement for the template {{ship}}. It has better error detection and handling. This function is the externally accessible entry point for template {{ship}}, {{HMS}}, {{USS}}, etc {{#invoke:WPSHIPS_utilities|ship|_template=<template name>}} {{#invoke:WPSHIPS_utilities|ship_pre|prefix=<prefix>|_template=<template name>}} Parameters in the module frame are: there are no module frame parameters Parameters in the template frame are: {{{1|}}} – prefix (HMS, USS, Japanese submarine, etc) {{{2|}}} – ship's name (required) {{{3|}}} – disambiguator (year, hull or pennant number, etc) {{{4|}}} – format control (1, 2, 3, 5, 6; 4 not allowed) |wl= – when set to 'no', rendering is not wikilinked |up= – when set to 'yes' prefix (if rendered) is not linked ]] local function ship (frame) -- this version not supported from the template yet local args_t = get_args (frame); local prefix = args_t[1] or ''; -- fetch positional parameters into named variables for readability local name = args_t[2] or ''; -- stripped of leading and trailing whitespace local dab = args_t[3] or ''; -- empty positional parameters are nil so convert nil to empty string local control = args_t[4]; local unlinked_prefix = 'yes' == args_t.up; -- make boolean: true when |up=yes local unlinked_whole = 'no' == args_t.wl; -- make boolean: true when |wl=no local no_cat = 'yes' == args_t['no-tracking']; -- make boolean: true when |no-tracking=yes return _ship (prefix, name, dab, control, unlinked_prefix, unlinked_whole, 'Ship', no_cat); end --[[--------------------------< S H I P _ P R E F I X _ T E M P L A T E S >------------------------------------ This is a possible replacement for the template prefix templates {{USS}}, {{HMS}}, etc. It has better error detection and handling. This function is the externally accessible entry point for those templates {{#invoke:WPSHIPS_utilities|ship_prefix_templates|prefix=<prefix>|template=<template name>}} Parameters in the module frame are: |_prefix= – (required) _prefix (HMS, USS, Japanese submarine, etc) |_template= template name for error messages; optional when |prefix= same as template name Parameters in the template frame are: {{{1|}}} – ship's name (required) {{{2|}}} – disambiguator (year, hull or pennant number, etc) {{{3|}}} – format control (1, 2, 3, 5, 6; 4 not allowed) |wl= – when set to 'no', rendering is not wikilinked |up= – when set to 'yes' prefix (if rendered) is not linked ]] local function ship_prefix_templates (frame) -- this version not supported from the templates yet local args_t = get_args (frame); local prefix = args_t.prefix or ''; -- fetch positional parameters into named variables for readability local name = args_t[1] or ''; -- stripped of leading and trailing whitespace local dab = args_t[2] or ''; -- empty positional parameters are nil so convert nil to empty string local control = args_t[3]; local unlinked_prefix = 'yes' == args_t.up; -- make boolean: true when |up=yes local unlinked_whole = 'no' == args_t.wl; -- make boolean: true when |wl=no local no_cat = 'yes' == args_t['no-tracking']; -- make boolean: true when |no-tracking=yes return _ship (prefix, name, dab, control, unlinked_prefix, unlinked_whole, args_t.template_name or prefix, no_cat); end --[[--------------------------< L I S T _ E R R O R >---------------------------------------------------------- Assembles an error message, the original parameter value and, if appropriate a category. The error message precedes the existing value of the parameter. If the first non-whitespace character in the parameter is a '*', set prefix to a '*' and sep to '\n'. For line-break lists, set prefix to empty string and sep to '<br />'. Category is appended to the end of the returned value only for pages in article space. Inputs: prefix – a string of characters that precede the error message span; typically '' and '*' message – the error message to be displayed; goes inside the span sep – a string of characters that separates the span from the parameter value; typically '\n' and '<br />' param_val – the unmodified parameter value showerrs – a boolean, true to display the error message text ]] local function list_error (prefix, message, sep, param_val, showerrs) local err_msg = '%s<span style="font-size:100%%" class="error ib-ship-error">list error: %s ([[:Category:WPSHIPS:Infobox list errors|help]])</span>%s%s%s'; local category = ''; if 0 == mw.title.getCurrentTitle().namespace then -- only categorize pages in article space category = '[[Category:WPSHIPS:Infobox list errors]]'; end if true == showerrs then return string.format (err_msg, prefix, message, sep, param_val, category); -- put it all together else return param_val .. category; end end --[[--------------------------< U N B U L L E T E D _ L I S T >------------------------------------------------ Mediawiki:Common.css imposes limitations on plain, unbulleted lists. The template {{plainlist}} does not render this correctly: {{plainlist| *Item 1 *Item 2 **Item 2a ***Item 2a1 **Item 2b *Item 3}} The above renders without proper indents for items marked ** and ***. If the list is not wrapped in {{plainlist}} then the above list is rendered with bullets which is contrary to the Infobox ship usage guide. This code translates a bulleted list into an html unordered list: <ul style="list-style:none; margin:0;"> <li>Name 1</li> <li>Name 2</li> <ul style="list-style:none"> <li>Subname 2a</li> <ul style="list-style:none"> <li>Subname 2a1</li> </ul> <li>Subname 2b</li> </ul> <li>Name 3</li> </ul> There are rules: 1. The parameter value must begin with a splat but may have leading and trailing whitespace. 2. Each list item after the first must begin on a new line just as is required by normal bulleted lists. 3. When adding a sublevel, the number of splats may increase by one and never more. This is illegal: *item ***item When any of these rules are violated, unbulleted_list() returns the original text and adds the article to Category:WPSHIPS:Infobox list errors. Error messaging in this function is somewhat sketchy so they are disabled. After initial adoption, better error messaging could/should be implemented. This function receives the content of one parameter: {{#invoke:WPSHIPS utilities|unbulleted_list|{{{param|}}}}} ]] local function _unbulleted_list (param) local showerrs = true; -- set to false to hide error messages local List_item_otag = '<li style="padding-left: .4em; text-indent: -.4em;">'; -- hanging indent markup; everything moves right with padding-left; first line moved left by neg indent if nil == param:match ('^%s*%*') then -- parameter value must begin with a splat (ignoring leading white space) if param:match ('<[%s/]*[Bb][Rr][%s/]*>') then -- if the parameter value has a list using variants of <br /> tag return list_error ('', '&lt;br /> list', '<br />', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category elseif param:match ('<div style="clear:') then return list_error ('', '{{clear}} list', '<br />', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category elseif param:match ('.+\n%*') then -- if the parameter value has text followed by an unordered list return list_error ('', 'mixed text and list', '<br />', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category end return param; -- return the parameter as is end local item_table = mw.text.split (mw.text.trim (param), '\n'); -- trim white space from end then make a table of bulleted items by splitting on newlines if 1 == #item_table then -- if only one bulleted item, no need for a list return (item_table[1]:gsub ('^%*%s*', '')); -- trim off the splat and any following white space and done end if item_table[1]:match ('^%*%*+') then -- if first list item uses more than one splat, that's an error return list_error ('*', 'too many * at start of list', '\n', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category end local html_table = {}; -- table to hold the html output local level = 1; -- used to indicate when a new <ul> is required local splats = 0; -- number of splats that start each item in the list local item = ''; -- the item text table.insert (html_table, '<ul style="list-style:none; margin:0;">') -- this for first <ul> tag; sets no bullets and no indent for _,v in ipairs (item_table) do splats, item = v:match ('(%*+)%s*(.*)'); -- split the item into splats and item text if nil == splats then -- nil if there is an extra line between items return list_error ('*', 'list item missing markup', '\n', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category elseif '' == item then return list_error ('*', 'empty list item', '\n', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category elseif item:match ('^[;:]') then -- if the list item is mixed unordered list / description list markup (*:) return list_error ('*', 'mixed list type', '\n', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category end splats = splats:len(); -- change string of splats into a number indicating how many splats there are if splats == level then -- if at the same level as previous item table.insert (html_table, List_item_otag .. item .. '</li>'); elseif splats == level + 1 then -- number of splats can only increase by one level = splats; -- record the new level table.insert (html_table, '<ul style="list-style: none">'); -- add a new sublist table.insert (html_table, List_item_otag .. item .. '</li>'); -- and the item elseif splats < level then -- from three splats to one splat for example while splats < level do table.insert (html_table, '</ul>'); -- close each sub <ul> until level and splats match level = level - 1; end table.insert (html_table, List_item_otag .. item .. '</li>'); -- add the item else -- jumping more than one level up – one splat to three splats for example – is an error return list_error ('*', 'too many asterisks', '\n', param, showerrs); -- return an error message with maintenance category end end while 0 < level do table.insert (html_table, '</ul>'); -- close each <ul> until level counted down to zero level = level - 1; end return table.concat (html_table, '\n'); -- return the list as a string end --[[--------------------------< U N B U L L E T E D _ L I S T >------------------------------------------------ external entry point ]] local function unbulleted_list (frame) return _unbulleted_list (frame.args[1]) end --[=[-------------------------< _I N F O B O X _ S H I P _ F L A G >-------------------------------------------- Output of {{shipboxflag|USA}}: [[File:Flag of the United States.svg|100x35px|alt=|link=]] Image syntax: [[File:Name|Type|Border|Location|Alignment|Size|link=Link|alt=Alt|Caption]] This function standardizes the size of flag images in the infobox ship career header by simply overwriting the Size parameter value in the Image wikilink with |100x28px. This size leave a 1px gap between the top and bottom of the flag image and the header edge. A similar left-side gap of 2px is supplied by {{infobox ship career}}. ]=] local function _infobox_ship_flag (image) if image:match ('|[%s%dx]+px%s*') then -- is there a size positional parameter? image = image:gsub('|[%s%dx]+px%s*', '%|100x28px'); -- overwrite it with |100x28px else return '<span style="font-size:100%" class="error ib-ship-error">malformed flag image</span>' end return image; -- return the modified image end --[=[-------------------------< I N F O B O X _ S H I P _ F L A G >-------------------------------------------- external entry point ]=] local function infobox_ship_flag (frame) if not is_set (frame.args[1]) then -- if |Ship flag= not set return ''; -- return empty string end return _infobox_ship_flag (frame.args[1]); -- return the modified image end --[=[-------------------------< C I T E _ D A N F S _ T I T L E >---------------------------------------------- This function attempts to render a DANFS article title in more or less proper (per Wikipedia) format for the template {{cite danfs}}. DANFS titles typically take one of four forms: <ship name> <disambiguator> <hull number> <ship name> <hull number> <ship name> <disambiguator> <ship name> Here, we extract the various parts, italicize the ship name and reassemble for use by the cite danfs |title= parameter. To call this function: |title={{#invoke:WPSHIPS utilities|cite_danfs_title|{{{title}}}}} ]=] local function cite_danfs_title (frame) local name; local disambiguator; local hullnum; if not is_set (frame.args[1]) then -- if |title= not set return ''; -- return empty string end name, disambiguator, hullnum = frame.args[1]:match ('(.-)( [XVI]+)( %([^%)]+%))$'); if not (name and disambiguator and hullnum) then disambiguator = ''; -- empty string for concatenation name, hullnum = frame.args[1]:match ('(.-)( %([^%)]+%))$'); if not (name and hullnum) then hullnum = ''; -- empty string for concatenation name, disambiguator = frame.args[1]:match ('(.-)( [XVI]+)$'); if not (name and disambiguator) then disambiguator = ''; name = frame.args[1]; -- just a name or something we don't recognize end end end return table.concat ({"''", name, "''", disambiguator, hullnum}); -- reassemble and done end --[[--------------------------< S Y N O N Y M _ C H E C K >---------------------------------------------------- support function for infoboxen functions there are a handful of infoboxen parameters that are synonymous pairs. This function is called to see if both of the parameters in a synonymous pair have been assigned a value. When both have assigned values, each gets an error message appended to it. Most of the synonymous pairs are UK Emglish v US English so the variable names <args_t> table of template parameters and values <uk_param> UK English parameter name <us_param> US English parameter name <error_flag> boolean that this function sets true when both of a pair are set; controls addition of maint category ]] local function synonym_check (args_t, uk_param, us_param, error_flag) if args_t[uk_param] and args_t[us_param] then args_t[uk_param] = args_t[uk_param] .. ' ' .. error_msg_make ('synonymous'); -- both are set so append error message with category args_t[us_param] = args_t[us_param] .. ' ' .. error_msg_make ('synonymous', nil, nil, true); -- but append error message without category return true; -- inform the calling function that it needs to emit maint category end return error_flag; -- no match so return unmodified <error_flag> end --[[--------------------------< L I N E _ I T E M S >---------------------------------------------------------- support function for infoboxen functions This function handles all infobox ship parameters that are 'line items' (label followed by value) because all of these sorts of parameters are rendered with exacty the same formatting. params_t{} is a table of tables where the params_t{} keys are the template's parameter names. The params_t{} values are sequences where [1] is an index number that defines where in the rendering the label/value pair is positioned and [2] is the label that will be rendered when the parameter has a value. This indexing is used because params_t{} is not a sequence and because pairs() does not necessarily return the 'next' k/v pair. This function spins through params_t{} and writes html for parameters that have assigned values into temp_t{} according to the 'index' value in the associated sequance table. When parameters are missing or empty, this function writes an empty string into the associated location in lines_t{} so that lines_t{} can be concatenated into a string value that is returned to the calling function. args_t is the arguments table from the template frame. ]] local function line_items (args_t, params_t) local lines_t = {}; -- a sequence table of rendered label/value html lines; one for each key in params_t{} for k, v in pairs (params_t) do -- k is templat e parameter name; v is a sequence table with index and associated label local temp_t = {} -- initialize/reinitialize for next line item if not args_t[k] then -- if no assigned value then lines_t[v[1]] = ''; -- set to empty string for concatenation else table.insert (temp_t, '<tr style="vertical-align:top;"><td style="font-weight: bold">'); -- open the line item row and cell table.insert (temp_t, v[2]); -- add parameter's label text table.insert (temp_t, '</td><td>'); -- close that cell and open the parameter value cell table.insert (temp_t, _unbulleted_list (args_t[k])); -- add the parameter's value; formatted as unordered list if appropriate table.insert (temp_t, '</td></tr>\n'); -- close that cell and this row end lines_t[v[1]] = table.concat (temp_t); -- concatenate and put the line item in the lines sequence table at the index position end return table.concat (lines_t); -- make a big string of line items and done end --[[--------------------------< I S _ E M P T Y _ I B O X _ T E M P L A T E >---------------------------------- temporary(?) code to add Category:WPSHIPS: articles with empty infobox templates when empty infobox templates are encountered. A template is empty when no parameters have assigned values or when the only parameter with an assigned value is |Hide header= when 'empty', returns the category name; nil else ]] local function is_empty_ibox_template (args_t) local i = 0; for k, v in pairs (args_t) do i = i + 1; end if ((1 == i) and args_t['Hide header']) or (0 == i) then return '[[Category:WPSHIPS: articles with empty infobox templates]]'; end end --[[--------------------------< I N F O B O X _ S H I P _ C A R E E R >---------------------------------------- implements {{Infobox ship career}} {{#invoke:WPSHIPS utilities|infobox_ship_career}} ]] local function infobox_ship_career (frame) local args_t = get_args (frame); -- get a table of all parameters in the template call local err_cat = is_empty_ibox_template (args_t); -- look for and identify empty templates if err_cat then return err_cat; -- template is empty so return the category and done end local html_out_t = {}; -- html table text goes here local error_flag = false; -- controls emission of maint category when synonymous parameters are both set args_t['Hide header'] = args_t['Hide header'] and args_t['Hide header']:lower(); -- set to lowercase if set error_flag = synonym_check (args_t, 'Ship stricken', 'Ship struck', error_flag); -- error if both synonymous parameters set error_flag = synonym_check (args_t, 'Ship honours', 'Ship honors', error_flag); if 'yes' ~= args_t['Hide header'] then -- |Hide header=yes then no header if not ('title' == args_t['Hide header']) then -- |Hide header=title then no title bar table.insert (html_out_t, '<tr><th colspan="2" '); table.insert (html_out_t, styles.header_bar); -- style from WPMILHIST table.insert (html_out_t, '>History</th></tr>\n'); end if args_t['Ship country'] and args_t['Ship flag'] then table.insert (html_out_t, '<tr><th height="30" colspan="2" style="background-color:#B0C4DE;color:inherit;text-align:left;padding-left:2px;vertical-align:middle;font-size:110%;">'); table.insert (html_out_t, _infobox_ship_flag (args_t['Ship flag'])); table.insert (html_out_t, '<span style="padding-left:1em">'); table.insert (html_out_t, args_t['Ship country']); table.insert (html_out_t, '</span>'); table.insert (html_out_t, '</th></tr>\n'); elseif args_t['Ship country'] then table.insert (html_out_t, '<tr><th height="30" colspan="2" style="background-color:#B0C4DE;color:inherit;text-align:center;vertical-align:middle;font-size:110%;">'); table.insert (html_out_t, args_t['Ship country']); table.insert (html_out_t, '</th></tr>\n'); elseif args_t['Ship flag'] then table.insert (html_out_t, '<tr><th height="30" colspan="2" style="background-color:#B0C4DE;color:inherit;padding-left:2px;">'); table.insert (html_out_t, _infobox_ship_flag (args_t['Ship flag'])); table.insert (html_out_t, '</th></tr>\n'); end end table.insert (html_out_t, line_items (args_t, data.infobox_career_params_t)); -- add all of the rest of the template's html --mw.logObject (table.concat (html_out_t)); return table.concat (html_out_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< I N F O B O X _ S H I P _ C H A R A C T E R I S T I C S >---------------------- implements {{Infobox ship characteristics}} {{#invoke:WPSHIPS utilities|infobox_ship_characteristics}} ]] local function infobox_ship_characteristics (frame) local args_t = get_args (frame); -- get a table of all parameters in the template call local err_cat = is_empty_ibox_template (args_t); -- look for and identify empty templates if err_cat then return err_cat; -- template is empty so return the category and done end local html_out_t = {}; -- html table text goes here local error_flag = false; -- controls emission of maint category when synonymous parameters are both set args_t['Hide header'] = args_t['Hide header'] and args_t['Hide header']:lower(); -- set to lowercase if set error_flag = synonym_check (args_t, 'Ship armour', 'Ship armor', error_flag); -- error if both synonymous parameters set error_flag = synonym_check (args_t, 'Ship draught', 'Ship draft', error_flag); if 'yes' ~= args_t['Hide header'] then -- |Hide header=yes then no header table.insert (html_out_t, '<tr><th colspan="2" '); table.insert (html_out_t, styles.header_bar); -- style from WPMILHIST table.insert (html_out_t, '>General characteristics'); if args_t['Header caption'] then table.insert (html_out_t, ' '); table.insert (html_out_t, args_t['Header caption']); end table.insert (html_out_t, '</th></tr>\n'); end table.insert (html_out_t, line_items (args_t, data.infobox_characteristics_params_t)); -- add all of the rest of the template's html --mw.logObject (table.concat (html_out_t)); return table.concat (html_out_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< I N F O B O X _ S H I P _ C L A S S _ O V E R V I E W >------------------------ implements {{Infobox ship class overview}} {{#invoke:WPSHIPS utilities|infobox_ship_class_overview}} ]] local function infobox_ship_class_overview (frame) local args_t = get_args (frame); -- get a table of all parameters in the template call local err_cat = is_empty_ibox_template (args_t); -- look for and identify empty templates if err_cat then return err_cat; -- template is empty so return the category and done end local html_out_t = {}; -- html table text goes here args_t['Hide header'] = args_t['Hide header'] and args_t['Hide header']:lower(); if 'yes' ~= args_t['Hide header'] then -- |Hide header=yes then no header table.insert (html_out_t, '<tr><th colspan="2" '); table.insert (html_out_t, styles.header_bar); -- style from WPMILHIST table.insert (html_out_t, '>Class overview</th></tr>\n'); end table.insert (html_out_t, line_items (args_t, data.infobox_class_overview_params_t)); -- add all of the rest of the template's html --mw.logObject (table.concat (html_out_t)); return table.concat (html_out_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< I S _ P L I M S O L L _ F I L E N A M E >-------------------------------------- validate cite plimsoll |filename=<filename> <filename> format is: YYvssss.pdf where YY - least significant two digits of four-digit first year in a two-year range 30 -> 1930–1931 allowed values are all integers between and including 30–45 v - a single lowercase letter 'a' or 'b' 'a' -> volume I 'b' -> volume II ssss - scan number begins with 0001 odd numbered scans have English headings even numbered scans have French headings {{#invoke:WPSHIPS utilities|is_plimsoll_filename|{{{filename}}}}} ]] local function is_plimsoll_filename (frame) local args_t = get_args (frame); -- get a table of all parameters in the invoke local year, volume, scan; if args_t[1] then -- this to avoid script errors when args_t[1] missing year, volume, scan = args_t[1]:match ('(%d%d)(%l)(%d%d%d%d)%.[Pp][Dd][Ff]'); -- get the various parts end if not year then return nil end -- nil when no match so we're done year = tonumber (year); scan = tonumber (scan); if (30 > year) or (45 < year) then return nil end if not (('a' == volume) or ('b' == volume)) then return nil end if (1 > scan) then return nil end return true; end --[[--------------------------< S E T _ P L I M S O L L _ D A T E >-------------------------------------------- create two-year range from first two digits in |filename=<filename> 30 -> 1930–1931 {{#invoke:WPSHIPS utilities|set_plimsoll_date|{{{filename}}}}} ]] local function set_plimsoll_date (frame) local args_t = get_args (frame); -- get a table of all parameters in the invoke if not args_t[1] then return nil; end local year = args_t[1]:match ('(%d%d)%l%d%d%d%d'); -- get the intial year year = 1900 + tonumber (year); -- make it a four-digit year return string.format ('%d–%d', year, year + 1); -- and then add one for the second year in the range end --[[--------------------------< S E T _ P L I M S O L L _ S U B T I T L E >-----------------------------------1 used in {{cite plimsoll}} return appropriate subtitle string given |subtitle=<keyword> {{#invoke:WPSHIPS utilities|set_plimsoll_subtitle|{{{subtitle}}}}} ]] local function set_plimsoll_subtitle (frame) local subtitle = get_args (frame)[1]; -- get the subtitle parameter if not subtitle then return nil; end if not data.subtitles_t[subtitle] then return '&#58; ' .. subtitle; -- not predefined so return whatever |subtitle= holds with leading ': ' end return '&#58; ' .. data.subtitles_t[subtitle]; -- return predefined subtitle with leading ': ' end --[[--------------------------< S E T _ P L I M S O L L _ U R L >---------------------------------------------- create plimsoll url from |filename=<filename> {{#invoke:WPSHIPS utilities|set_plimsoll_url|{{{filename}}}}} ]] local function set_plimsoll_url (frame) local args_t = get_args (frame); -- get a table of all parameters in the invoke if args_t[1] then return string.format ('https://plimsoll.southampton.gov.uk/shipdata/pdfs/%s/%s', args_t[1]:match ('(%d%d)%l%d%d%d%d'), -- get the year path portion from <filename> args_t[1]); -- append <filename> onto the end, and done end end --[[--------------------------< S C L A S S >------------------------------------------------------------------ implements {{sclass}} and {{sclass2}} {{#invoke:WPSHIPS utilities|sclass}} ]] local function sclass (frame) local args_t = get_args (frame); local parent = frame:getParent(); local template = parent:getTitle():gsub ('^Template:', ''):lower(); -- get the name of the template that called this module (includes namespace so strip that) local class_name = args_t[1]; -- names to make it easier to understand local ship_type = args_t[2]; local format = args_t[3]; local ship_type_dab = args_t[4]; local class_name_dab = args_t[5]; local no_cat = 'yes' == args_t['no-cat']; -- make a boolean if not class_name then -- when omitted, abandon with error message return error_msg_make ('missing', template, 'class name', no_cat); end if not ship_type then -- when omitted, abandon with error message return error_msg_make ('missing', template, 'ship type', no_cat); end if format then if tonumber (format) then -- if <format> has a value that is a number format = tonumber (format); -- make it a number for comparisons if 5 < format then -- is <format> outside of allowed range return error_msg_make ('format', template, format, no_cat); end else -- <format> could not be converted to a number return error_msg_make ('format', template, format, no_cat); end end local out_t = {}; -- output goes here table.insert (out_t, '[['); -- open the wikilink table.insert (out_t, class_name); -- build the wikilink to the class article table.insert (out_t, '-class '); table.insert (out_t, ship_type); -- add ship type if class_name_dab then -- when class article is disambiguated table.insert (out_t, ' ('); -- add the disambiguator table.insert (out_t, class_name_dab); table.insert (out_t, ')'); end table.insert (out_t, '|'); if 'sclass' == template:gsub ('/sandbox', '') then -- strip '/sandbox' if present; class named for a member of the class table.insert (out_t, '\'\''); -- class name is italicized table.insert (out_t, class_name); table.insert (out_t, '\'\''); else table.insert (out_t, class_name); -- class name is a common attribute; plain text end if not format or (3 == format) then -- when format is omitted, same as format #3 table.insert (out_t, '-class]] [['); -- open ship-type wikilink if ship_type_dab then -- when ship-type article is disambiguated table.insert (out_t, ship_type); -- add ship type table.insert (out_t, ' ('); -- and the disambiguator table.insert (out_t, ship_type_dab); table.insert (out_t, ')|'); -- dab is not displayed so insert a pipe and end table.insert (out_t, ship_type); -- add ship type table.insert (out_t, ']]'); -- close ship-type wikilink end if 0 == format then -- no separate ship-type wikilink table.insert (out_t, '-class]]'); end if 1 == format then -- no separate ship-type wikilink table.insert (out_t, '-class '); table.insert (out_t, ship_type); table.insert (out_t, ']]'); end if 2 == format then -- ship-type is not wikilinked table.insert (out_t, '-class]] '); table.insert (out_t, ship_type); end if 4 == format then -- noun form; no ship type table.insert (out_t, ' class]]'); end if 5 == format then -- class name only; no '-class' annotation table.insert (out_t, ']]'); end return table.concat (out_t); end --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { cite_danfs_title = cite_danfs_title, -- external entry points for templates and invokes hnsa = hnsa, infobox_ship_career = infobox_ship_career, infobox_ship_characteristics = infobox_ship_characteristics, infobox_ship_class_overview = infobox_ship_class_overview, infobox_ship_flag = infobox_ship_flag, is_empty_ibox_template = is_empty_ibox_template, is_plimsoll_filename = is_plimsoll_filename, navsource = navsource, sclass = sclass, set_plimsoll_subtitle = set_plimsoll_subtitle, set_plimsoll_date = set_plimsoll_date, set_plimsoll_url = set_plimsoll_url, ship = ship, -- experiment ship_prefix_templates = ship_prefix_templates, -- experiment ship_name_format = ship_name_format, unbulleted_list = unbulleted_list, _infobox_ship_flag = _infobox_ship_flag, -- external entry points from another module _ship_name_format = do_ship_name_format, _synonym_check = synonym_check, _unbulleted_list = _unbulleted_list, } t9bwhya1yjm7m8gpyr14xorv9tjja34 0 72126 1032330 890540 2026-05-19T08:51:07Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032330 wikitext text/x-wiki '''ရွှေညောင်မြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ}}၊ {{langx|en|Shwenyaung}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသော မြို့ပြတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အဓိကလာရောက်ရာ ညောင်ရွှေမြို့နှင့် [[အင်းလေးကန်]]၏ မြောက်ဘက် ၇ မိုင်ခန့်အကွာ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ရွှေညောင်မြို့ | official_name = Shwenyaung | native_name = ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = File:Entrance of Shwe Nyaung Town.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရွှေညောင်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|43|13|N|96|56|05|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2913 | website = | footnotes = }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် မြို့ဖြစ်လာပုံ == ရွှေညောင်သည် ရှေးယခင်က ရွာကြီးတစ်ရွာအဖြစ်သာ တည်ရှိခဲ့သော်လည်း အနီးနားရှိ ညောင်ရွှေ၊ တောင်ကြီး၊ [[ကလောမြို့|ကလော]] စသည့် မြို့ကြီးများသို့ သွားလာရာ ကုန်းလမ်း၊ ရထားလမ်းဆုံရာ နယ်မြေဖြစ်လာခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးအရ အလျင်အမြန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအဆင်ပြေစေရန်နှင့် မြို့ပြအင်္ဂါရပ်များနှင့်အညီ ညောင်ရွှေမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒုတိယမြောက် တရားဝင် "မြို့" အဆင့်အဖြစ် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ရွှေညောင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အရေးပါဆုံးသော လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည် - * **ရွှေညောင်ဘူတာ:** ပြည်မမှ လာသော သာစည် - ကလော - ရွှေညောင် ရထားလမ်းပိုင်း၏ အဓိက လမ်းဆုံးဘူတာကြီး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများနှင့် ကုန်စည်များ အင်းလေးဒေသသို့ ဝင်ရောက်ရာ ရထားလမ်းဆုံ ဂိတ်ဝ ဖြစ်သည်။ * **မော်တော်ကားလမ်း:** ပြည်ထောင်စု လမ်းမကြီးသည် ရွှေညောင်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားပြီး အနောက်ဘက်တွင် [[အောင်ပန်းမြို့]]၊ လွိုင်ကော်မြို့တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ကြီးမြို့၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]တို့နှင့်လည်းကောင်း ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရွှေညောင်-ညောင်ရွှေ လမ်းခွဲသည် အင်းလေးကန်သို့ သွားရာ အဓိက ဝင်ပေါက်ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ရွှေညောင်မြို့သည် ကုန်းလမ်း၊ ရထားလမ်းဆုံရာ မြို့ဖြစ်သည့်အတွက် ရှမ်းတောင်ထွက် သီးနှံများ ဖြစ်ကြသည့် အာလူး၊ ကြက်သွန်၊ နှံစားသီးနှံများနှင့် အင်းလေးကန်ထွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) များကို ပြည်မသို့ တင်ပို့ရာ အဓိက ကုန်စည်ဒိုင်ကြီး ဖြစ်သည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် လွင်ပြင်များတွင် စပါးနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများကိုလည်း မြေနိမ့်ပိုင်း စိုက်ပျိုးရေးစနစ်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးကြသည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ညောင်ရွှေမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရွှေညောင်မြို့တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားများမှာ - * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြို့ပြစည်ကားလာသည်နှင့်အမျှ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများလည်း ရောနှောစုံလင်လာပြီး အင်းလေးဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲတော် ကာလများတွင် ရွှေညောင်မြို့သည် ဘုရားဖူးဧည့်သည်များနှင့် အလွန်စည်ကားလှသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref name="gad"/> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} 7akmdhgfmpcfdchmxpyww4bdfy71tnn 1032333 1032330 2026-05-19T08:51:29Z Chenzeyan29 141880 1032333 wikitext text/x-wiki '''ရွှေညောင်မြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ}}၊ {{langx|en|Shwenyaung}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသော မြို့ပြတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အဓိကလာရောက်ရာ ညောင်ရွှေမြို့နှင့် [[အင်းလေးကန်]]၏ မြောက်ဘက် ၇ မိုင်ခန့်အကွာ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ရွှေညောင်မြို့ | official_name = Shwenyaung | native_name = ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = File:Entrance of Shwe Nyaung Town.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရွှေညောင်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|43|13|N|96|56|05|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2913 | website = | footnotes = }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် မြို့ဖြစ်လာပုံ == ရွှေညောင်သည် ရှေးယခင်က ရွာကြီးတစ်ရွာအဖြစ်သာ တည်ရှိခဲ့သော်လည်း အနီးနားရှိ ညောင်ရွှေ၊ တောင်ကြီး၊ [[ကလောမြို့|ကလော]] စသည့် မြို့ကြီးများသို့ သွားလာရာ ကုန်းလမ်း၊ ရထားလမ်းဆုံရာ နယ်မြေဖြစ်လာခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးအရ အလျင်အမြန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအဆင်ပြေစေရန်နှင့် မြို့ပြအင်္ဂါရပ်များနှင့်အညီ ညောင်ရွှေမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒုတိယမြောက် တရားဝင် "မြို့" အဆင့်အဖြစ် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၃၉၈}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ရွှေညောင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အရေးပါဆုံးသော လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည် - * **ရွှေညောင်ဘူတာ:** ပြည်မမှ လာသော သာစည် - ကလော - ရွှေညောင် ရထားလမ်းပိုင်း၏ အဓိက လမ်းဆုံးဘူတာကြီး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများနှင့် ကုန်စည်များ အင်းလေးဒေသသို့ ဝင်ရောက်ရာ ရထားလမ်းဆုံ ဂိတ်ဝ ဖြစ်သည်။ * **မော်တော်ကားလမ်း:** ပြည်ထောင်စု လမ်းမကြီးသည် ရွှေညောင်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားပြီး အနောက်ဘက်တွင် [[အောင်ပန်းမြို့]]၊ လွိုင်ကော်မြို့တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ကြီးမြို့၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]တို့နှင့်လည်းကောင်း ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရွှေညောင်-ညောင်ရွှေ လမ်းခွဲသည် အင်းလေးကန်သို့ သွားရာ အဓိက ဝင်ပေါက်ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ရွှေညောင်မြို့သည် ကုန်းလမ်း၊ ရထားလမ်းဆုံရာ မြို့ဖြစ်သည့်အတွက် ရှမ်းတောင်ထွက် သီးနှံများ ဖြစ်ကြသည့် အာလူး၊ ကြက်သွန်၊ နှံစားသီးနှံများနှင့် အင်းလေးကန်ထွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အထူးသဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီး) များကို ပြည်မသို့ တင်ပို့ရာ အဓိက ကုန်စည်ဒိုင်ကြီး ဖြစ်သည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် လွင်ပြင်များတွင် စပါးနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများကိုလည်း မြေနိမ့်ပိုင်း စိုက်ပျိုးရေးစနစ်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးကြသည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ညောင်ရွှေမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ရွှေညောင်မြို့တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားများမှာ - * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] * [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြို့ပြစည်ကားလာသည်နှင့်အမျှ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများလည်း ရောနှောစုံလင်လာပြီး အင်းလေးဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲတော် ကာလများတွင် ရွှေညောင်မြို့သည် ဘုရားဖူးဧည့်သည်များနှင့် အလွန်စည်ကားလှသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref name="gad"/> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်]] {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} alapp5kehelt6y9ycqv2gbta6wnu1jc 0 72127 1032257 1017063 2026-05-19T02:31:25Z Chenzeyan29 141880 1032257 wikitext text/x-wiki '''လင်းခေးမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း}}၊ {{langx|en|Langkho}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[လင်းခေးခရိုင်]]ရှိ [[လင်းခေးမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော တိန်းချောင်းလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိပြီး ရှေးယခင်က လင်းခေးစော်ဘွားနယ်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော သမိုင်းဝင်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ၂၀၀သာမြင့်ပြီး ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနိမ့်ဆုံးဒေသဖြစ်သည်။ ပူပြင်းသော ရာသီဥတုရှိပြီး ရှမ်းအညာ ဟု တင်စားကြပါသည်။ "လင်းခေးဟူသည် ဆေးလိပ်နှင့် ကွမ်း၊ လင်းခေးစန္ဒရား" ဟု တင်စားရလောက်အောင် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝထွက်ကုန်များကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ {{Infobox settlement | name = လင်းခေးမြို့ | official_name = Langkho | native_name = ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း | native_name_lang = shn | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Langhko.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လင်းခေးမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|10|53|N|98|01|34|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လင်းခေးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လင်းခေးမြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 951 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "လင်းခေး" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "လၢင်း" (လွင်ပြင် သို့မဟုတ် ဧရိယာ) နှင့် "ၶိူဝ်း" (နွယ်မြက်သစ်ပင် သို့မဟုတ် အမျိုးအနွယ်) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ဆေးရွက်ကြီးနွယ်ပင်များနှင့် အပင်များ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရာ လွင်ပြင်ကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == လင်းခေးမြို့သည် တောင်ပေါ်ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားမြို့များနှင့်မတူဘဲ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၉၅၀ ကျော်သာ ရှိသော တောင်ကြားမြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အခြားတောင်ပေါ်မြို့များထက် ရာသီဥတု ပိုမိုပူနွေးသည်။ မြို့ကို ဝန်းရံလျက် [[တိန်းချောင်း]]သည် လှပစွာ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး အရှေ့ဘက်မလှမ်းမကမ်းတွင် [[သံလွင်မြစ်]] တည်ရှိသည်။ မြေဆီလွှာအလွန်ကောင်းမွန်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အချက်အချာကျသော ဒေသ ဖြစ်သည်။ == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == မြို့ပေါ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားစုများလည်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး ရှမ်းရိုးရာ စာပေ၊ ဂီတနှင့် အနုပညာ ထွန်းကားရာ မြေဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းရိုးရာ တူရိယာကဗျာများနှင့် စန္ဒရားတီးခတ်မှု အနုပညာတွင် လင်းခေးမြို့သည် နာမည်ကြီးသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == လင်းခေးဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက [[ဆေးရွက်ကြီး]] (Virginia Tobacco) နှင့် ရှမ်းဆေးလိပ် ထွက်ရှိရာ အဓိက အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite report |title=လင်းခေးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> * **အဓိကထွက်ကုန်များ:** ဆေးရွက်ကြီး၊ ကွမ်းရွက်၊ ကွမ်းသီး၊ မြေပဲ၊ စပါးနှင့် လိမ္မော်သီးများ အမြောက်အမြား ထွက်ရှိသည်။ * တိန်းချောင်းလွင်ပြင်၏ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သီးနှံများ စိမ်းလန်းစိုပြည်နေပြီး ဒေသထွက် ဆေးရွက်ကြီးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == လင်းခေးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အောက်ပါလမ်းကြောင်းများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည် - * တောင်ကြီး - နမ့်စန် - မိုးနဲ - လင်းခေးလမ်းအတိုင်း မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူ လာရောက်နိုင်သည်။ * လင်းခေးမြို့မှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းပန်မြို့နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အထိ ကားလမ်းများ ဆက်သွယ်ထားသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လင်းခေးခရိုင်]] ejzlz4d99413drd1qusyv2nv3qp6qmo 0 72128 1032292 768964 2026-05-19T06:11:55Z Chenzeyan29 141880 1032292 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းယောင်းမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းယေႃး}}၊ {{langx|en|Mong Yawng}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[မိုင်းယောင်းခရိုင်]]ရှိ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကျိုင်းတုံမြို့၏ အရှေ့ဘက်၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] (စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသ) တို့နှင့် နယ်နိမိတ်နီးကပ်စွာ ထိစပ်နေသည့် နယ်စပ်မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သီးခြားခရိုင်အဆင့် မဟုတ်ခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများနှင့် နယ်စပ်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အခြေအနေများအရ ကျိုင်းတုံခရိုင်အတွင်းမှ ခွဲထုတ်ကာ ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="gad">{{cite report |title=မိုင်းယောင်းမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုင်းယောင်းမြို့ | official_name = Mong Yawng | native_name = {{lang|nod|ᨾᩮᩬᩥᨦᨿᩬᨦ}} | native_name_lang = | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းမိူင်းယေႃး}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = မိုင်းယောင်းမြို့.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မိုင်းယောင်းမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|21|10|53|N|100|20|08|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[မိုင်းယောင်းခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 1500 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "မိုင်းယောင်း" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "မိူင်း" (မိုင်း - မြို့ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်) နှင့် "ယေႃး" (ယောင်း - ရှေးဟောင်း လူးရှမ်းမျိုးနွယ်စု တစ်စု၏ အမည် သို့မဟုတ် သမိုင်းဝင် တောဆိတ်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး "လူးရှမ်း/ယောင်းလူမျိုးတို့၏ မြို့ပြနိုင်ငံတော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ လူး အက္ခရာဖြင့် "ᨾᩮᩬᩥᨦᨿᩬᨦ" ဟု ရေးသားသည်။ == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == မိုင်းယောင်းမြို့ပေါ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ကြားလွင်ပြင်တွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသော "လူးလူမျိုး" (Tai Lue) နှင့် "ယောင်းလူမျိုး" (Tai Yong) များ အဓိက အများစု မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ ရှမ်းကြီးနှင့် ဗမာလူမျိုးများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။ ဒေသခံ လူးရှမ်းနှင့် ယောင်းလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အဝတ်အစား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ဂုံရှမ်း/ယွန်းစာပေ (လန်နအက္ခရာနှင့် ဆင်တူသော စာပေ) ကို ယနေ့တိုင် အခိုင်အမာ ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မိုင်းယောင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လူးရှမ်းရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အထွန်းကားဆုံးမြို့အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == မိုင်းယောင်းမြို့သည် ပတ်ပတ်လည် တောင်တန်းများ ဝန်းရံထားသည့် ကျယ်ပြန့်သော တောင်ကြားမြေပြန့်လွင်ပြင်ကြီး (မိုင်းယောင်းလွင်ပြင်) တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရေမြေကောင်းမွန်ပြီး စိုက်ပျိုးရေး အလွန်အောင်မြင်သည်။မိုင်းယောင်းဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) တွင် လယ်စပါး အများဆုံး ထွက်ရှိရာ "စပါးကျီမြို့" တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ စပါးအပြင် မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ကြံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် ရာဘာလုပ်ငန်းများကိုလည်း စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြီး ထွက်ကုန်များကို ကျိုင်းတုံနှင့် တာချီလိတ် နယ်စပ်များသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။<ref name="gad"/> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == မိုင်းယောင်းမြို့သည် တောင်ပတ်လမ်းများပြားသော်လည်း လက်ရှိတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီ ဖြစ်သည် - * **ကျိုင်းတုံ - မိုင်းယု - မိုင်းယောင်း လမ်းမကြီး:** ကျိုင်းတုံမြို့မှတစ်ဆင့် မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ * **တာချီလိတ် - မိုင်းဖြတ် - မိုင်းယောင်း လမ်း:** တာချီလိတ်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် မိုင်းဖြတ်မြို့ကို ဖြတ်၍ ကုန်းကြောင်းလမ်းဖြင့် လာရောက်နိုင်သည်။ * ထို့ပြင် မိုင်းယောင်းမြို့သည် လာအိုနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သော [[ကျိုင်းလပ်မြို့]]နှင့်လည်း ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတားမှတစ်ဆင့် လာအိုနိုင်ငံသို့ ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ရန် လွယ်ကူသော တည်နေရာတွင် ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းယောင်းခရိုင်]] 6rd6jj8ovjwfv0u8ywkupzl8rzgs3bc 0 72131 1032219 775076 2026-05-18T14:30:52Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032219 wikitext text/x-wiki '''ကွန်ဟိန်းမြို့''' ({{langx|shn|ၵၼ်းႁဵင်}}၊ {{langx|en|Kunhing}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[လွိုင်လင်ခရိုင်]]၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အဓိကတံခါးပေါက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref name="gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |publisher=Government Printing, Burma |date=1901 |volume=II |pages=203}}</ref> {{Infobox settlement | name = ကွန်ဟိန်းမြို့ | official_name = Kunhing | native_name = ၵၼ်းႁဵင် | native_name_lang = shn | settlement_type = မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = File:Kunhing.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[နမ့်စန်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 18 |lats = 10 |longEW = E |longd = 98 |longm = 25 |longs = 38 |elevation_ft = |elevation_m = ၅၀၄ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} == ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ == "ကွန်ဟိန်း" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၵၼ်းႁဵင်" (ကန်းဟိန်း) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ကန်း" (ၵၼ်း) ဆိုသည်မှာ '''ကျွန်း''' သို့မဟုတ် '''ရေလယ်ကျွန်း''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ဟိန်း" (ႁဵင်) ဆိုသည်မှာ '''တစ်ထောင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးယခင်က မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နမ့်ပန်ချောင်းအတွင်း၌ ရေလယ်ကျွန်းငယ်လေးပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ '''ကျွန်းတစ်ထောင်မြို့''' ဟု ခေါ်ဆိုရာမှ "ကွန်ဟိန်း" ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="history">{{cite book |title=ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ်များ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာန |date=2004 |pages=85–87}}</ref> == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အလွန်အရေးပါသော နေရာတွင် ရှိသည်။ မြို့၏အနီးတွင် [[သံလွင်မြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော နမ့်ပန်ချောင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး မြို့အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် **သံလွင်မြစ်ကူး တာကော်တံတား** တည်ရှိသည်။<ref>{{cite book |title=Lonely Planet Myanmar (Burma) |publisher=Lonely Planet |date=2017 |isbn=978-1786575463}}</ref> * အနောက်ဘက်တွင် [[ကာလိမြို့]]၊ [[ခိုလမ်မြို့]]၊ [[နမ့်စန်မြို့]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့]]များသို့ လည်းကောင်း၊ * အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ် (တာကော်) ကို ဖြတ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့]]နှင့် [[တာချီလိတ်မြို့]] (ထိုင်းနယ်စပ်) များသို့ လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။ == လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့တွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။<ref name="gazetteer"/> လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသဖြင့် ခရီးသွားလာရေး အခြေပြု ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ကုန်သည်ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးသည်။ ဒေသခံများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရာသီအလိုက် သစ်သီးဝလံများကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကာ အခြားမြို့ကြီးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လွိုင်လင်ခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} m14peb43nw05c7vyzibe41innoxt4hn 1032220 1032219 2026-05-18T14:34:09Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032220 wikitext text/x-wiki '''ကွန်ဟိန်းမြို့''' ({{langx|shn|ၵၼ်းႁဵင်}}၊ {{langx|en|Kunhing}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[လွိုင်လင်ခရိုင်]]၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အဓိကတံခါးပေါက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref name="gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |publisher=Government Printing, Burma |date=1901 |volume=II |pages=203}}</ref> {{Infobox settlement | name = ကွန်ဟိန်းမြို့ | official_name = Kunhing | native_name = ဝဵင်းၵၼ်းႁဵင် | native_name_lang = shn | settlement_type = မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = File:Kunhing.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[နမ့်စန်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 18 |lats = 10 |longEW = E |longd = 98 |longm = 25 |longs = 38 |elevation_ft = |elevation_m = ၅၀၄ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} == ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ == "ကွန်ဟိန်း" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၵၼ်းႁဵင်" (ကန်းဟိန်း) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ကန်း" (ၵၼ်း) ဆိုသည်မှာ '''ကျွန်း''' သို့မဟုတ် '''ရေလယ်ကျွန်း''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ဟိန်း" (ႁဵင်) ဆိုသည်မှာ '''တစ်ထောင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးယခင်က မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နမ့်ပန်ချောင်းအတွင်း၌ ရေလယ်ကျွန်းငယ်လေးပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ '''ကျွန်းတစ်ထောင်မြို့''' ဟု ခေါ်ဆိုရာမှ "ကွန်ဟိန်း" ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="history">{{cite book |title=ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ်များ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာန |date=2004 |pages=85–87}}</ref> == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အလွန်အရေးပါသော နေရာတွင် ရှိသည်။ မြို့၏အနီးတွင် [[သံလွင်မြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော နမ့်ပန်ချောင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး မြို့အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် **သံလွင်မြစ်ကူး တာကော်တံတား** တည်ရှိသည်။<ref>{{cite book |title=Lonely Planet Myanmar (Burma) |publisher=Lonely Planet |date=2017 |isbn=978-1786575463}}</ref> * အနောက်ဘက်တွင် [[ကာလိမြို့]]၊ [[ခိုလမ်မြို့]]၊ [[နမ့်စန်မြို့]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့]]များသို့ လည်းကောင်း၊ * အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ် (တာကော်) ကို ဖြတ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့]]နှင့် [[တာချီလိတ်မြို့]] (ထိုင်းနယ်စပ်) များသို့ လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။ == လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့တွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။<ref name="gazetteer"/> လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသဖြင့် ခရီးသွားလာရေး အခြေပြု ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ကုန်သည်ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးသည်။ ဒေသခံများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရာသီအလိုက် သစ်သီးဝလံများကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကာ အခြားမြို့ကြီးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လွိုင်လင်ခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} ff5efdhylfper5yykchpwo6rwkc3wiq 1032221 1032220 2026-05-18T14:36:51Z Chenzeyan29 141880 /* ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */ 1032221 wikitext text/x-wiki '''ကွန်ဟိန်းမြို့''' ({{langx|shn|ၵၼ်းႁဵင်}}၊ {{langx|en|Kunhing}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[လွိုင်လင်ခရိုင်]]၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အဓိကတံခါးပေါက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref name="gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |publisher=Government Printing, Burma |date=1901 |volume=II |pages=203}}</ref> {{Infobox settlement | name = ကွန်ဟိန်းမြို့ | official_name = Kunhing | native_name = ဝဵင်းၵၼ်းႁဵင် | native_name_lang = shn | settlement_type = မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = File:Kunhing.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[နမ့်စန်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 18 |lats = 10 |longEW = E |longd = 98 |longm = 25 |longs = 38 |elevation_ft = |elevation_m = ၅၀၄ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} == ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ == "ကွန်ဟိန်း" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၵၼ်းႁဵင်" (ကန်းဟိန်း) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ကန်း" (ၵၼ်း) ဆိုသည်မှာ '''ကျွန်း''' သို့မဟုတ် '''ရေလယ်ကျွန်း''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ဟိန်း" (ႁဵင်) ဆိုသည်မှာ '''တစ်ထောင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးယခင်က မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နမ့်ပန်ချောင်းအတွင်း၌ ရေလယ်ကျွန်းငယ်လေးပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ '''ကျွန်းတစ်ထောင်မြို့''' ဟု ခေါ်ဆိုရာမှ "ကွန်ဟိန်း" ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="history">{{cite book |title=ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ်များ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာန |date=2004 |pages=85–87}}</ref> == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အလွန်အရေးပါသော နေရာတွင် ရှိသည်။ မြို့၏အနီးတွင် [[သံလွင်မြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော နမ့်ပန်ချောင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး မြို့အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် သံလွင်မြစ်ကူး တာကော်တံတား တည်ရှိသည်။<ref>{{cite book |title=Lonely Planet Myanmar (Burma) |publisher=Lonely Planet |date=2017 |isbn=978-1786575463}}</ref> * အနောက်ဘက်တွင် [[ကာလိမြို့]]၊ [[ခိုလမ်မြို့]]၊ [[နမ့်စန်မြို့]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့]]များသို့ လည်းကောင်း၊ * အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ် (တာကော်) ကို ဖြတ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့]]နှင့် [[တာချီလိတ်မြို့]] (ထိုင်းနယ်စပ်) များသို့ လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။ == လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့တွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။<ref name="gazetteer"/> လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသဖြင့် ခရီးသွားလာရေး အခြေပြု ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ကုန်သည်ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးသည်။ ဒေသခံများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရာသီအလိုက် သစ်သီးဝလံများကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကာ အခြားမြို့ကြီးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လွိုင်လင်ခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} 9dkdv8uj39lus9795up0idbfwodj4lm 1032261 1032221 2026-05-19T02:44:49Z Chenzeyan29 141880 1032261 wikitext text/x-wiki '''ကွန်ဟိန်းမြို့''' ({{langx|shn|ၵၼ်းႁဵင်}}၊ {{langx|en|Kunhing}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[လွိုင်လင်ခရိုင်]]၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အဓိကတံခါးပေါက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref name="gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |publisher=Government Printing, Burma |date=1901 |volume=II |pages=203}}</ref> {{Infobox settlement | name = ကွန်ဟိန်းမြို့ | official_name = Kunhing | native_name = ဝဵင်းၵၼ်းႁဵင် | native_name_lang = shn | settlement_type = မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = File:Kunhing.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[နမ့်စန်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 18 |lats = 10 |longEW = E |longd = 98 |longm = 25 |longs = 38 |elevation_ft = |elevation_m = ၅၀၄ |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} == ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ == "ကွန်ဟိန်း" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၵၼ်းႁဵင်" (ကန်းဟိန်း) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ကန်း" (ၵၼ်း) ဆိုသည်မှာ '''ကျွန်း''' သို့မဟုတ် '''ရေလယ်ကျွန်း''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ဟိန်း" (ႁဵင်) ဆိုသည်မှာ '''တစ်ထောင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးယခင်က မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နမ့်ပန်ချောင်းအတွင်း၌ ရေလယ်ကျွန်းငယ်လေးပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ '''ကျွန်းတစ်ထောင်မြို့''' ဟု ခေါ်ဆိုရာမှ "ကွန်ဟိန်း" ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="history">{{cite book |title=ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ်များ |publisher=ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာန |date=2004 |pages=85–87}}</ref> == ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အလွန်အရေးပါသော နေရာတွင် ရှိသည်။ မြို့၏အနီးတွင် [[သံလွင်မြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော နမ့်ပန်ချောင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး မြို့အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် သံလွင်မြစ်ကူး တာကော်တံတား တည်ရှိသည်။<ref>{{cite book |title=Lonely Planet Myanmar (Burma) |publisher=Lonely Planet |date=2017 |isbn=978-1786575463}}</ref> * အနောက်ဘက်တွင် [[ကာလိမြို့]]၊ [[ခိုလမ်မြို့]]၊ [[နမ့်စန်မြို့]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့]]များသို့ လည်းကောင်း၊ * အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ် (တာကော်) ကို ဖြတ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့]]နှင့် [[တာချီလိတ်မြို့]] (ထိုင်းနယ်စပ်) များသို့ လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။ == လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး == ကွန်ဟိန်းမြို့တွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။<ref name="gazetteer"/> လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသဖြင့် ခရီးသွားလာရေး အခြေပြု ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ကုန်သည်ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးသည်။ ဒေသခံများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရာသီအလိုက် သစ်သီးဝလံများကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကာ အခြားမြို့ကြီးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လွိုင်လင်ခရိုင်]] {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} d6vzxh11wokyxd9wamguf7ut6rr9hra 0 72344 1032335 1027919 2026-05-19T08:57:05Z Chenzeyan29 141880 1032335 wikitext text/x-wiki '''ဖယ်ခုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၽၢႆခူၼ်ႊ}}၊ {{langx|en|Pekon}} သို့မဟုတ် ''Pekhon'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[ဖယ်ခုံခရိုင်]]ရှိ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အင်းလေးကန်၏ တောင်ဘက်၊ [[ကလောမြို့]]နှင့် [[အောင်ပန်းမြို့]]တို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး [[ကယားပြည်နယ်]] မြို့တော် [[လွိုင်ကော်မြို့]]နှင့် နီးကပ်စွာ ထိစပ်နေသည့် တောင်ကြားမြေပြန့် ကုန်းမြေမြင့်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က တောင်ကြီးခရိုင်အတွင်း ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောင်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေး ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ကာ ဖယ်ခုံခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၈}}</ref> {{Infobox settlement | name = ဖယ်ခုံမြို့ | official_name = Pekon | native_name = ဝဵင်းၽၢႆခူၼ်ႊ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|kar|ပေႇကေင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖယ်ခုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|19|50|21|N|96|46|54|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ဖယ်ခုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2900 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဖယ်ခုံ" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၽၢႆခူၼ်ႊ" (ဖိုင်ခွန်) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ၽၢႆ" (ဖိုင်) သည် "ဆည် သို့မဟုတ် ရေတားတမံ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "ခူၼ်ႊ" (ခွန်) သည် "မင်း သို့မဟုတ် အကြီးအကဲ" ဟု ရေးသားသဖြင့် "မင်းတရား တည်ဆောက်ခဲ့သော ရေဆည်/ရေတမံ" ဟု သမိုင်းကြောင်းအရ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် အသံပြောင်းကာ ဗမာလို "ဖယ်ခုံ" ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။ ကယန်းဘာသာစကားဖြင့် "ပေႇကေင်" ဟု ဖတ်ရှုသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က ဖယ်ခုံသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ရှမ်းစော်ဘွားနယ်မြေ (Pekon State) တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဖက်ဒရယ်ရှမ်းပြည်ထောင်စုတွင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ပြင်ဆင်မှုများအရ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကို ဗဟိုပြု၍ ဖယ်ခုံခရိုင်အဖြစ် သီးခြားခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် == ဖယ်ခုံမြို့သည် သဘာဝအလှအပများနှင့် ပြည့်စုံသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်ဖယ်ခုံအင်း (Pekon Lake): ဖယ်ခုံမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အင်းလေးကန်နှင့် [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]တို့ဖြင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသော ကျယ်ပြန့်လှသည့် သဘာဝအိုင်ကြီး (အင်းကန်) ဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်ကဲ့သို့ပင် ရေပေါ်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရေလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ လှပသော ရေပြင်ပြာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖယ်ခုံကန်သည် တောင်ဘက်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]] နယ်စပ်နှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် မိုးဗြဲရေလှောင်တမံ၏ အရေးပါသော ရေဝေရေလဲဒေသလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖယ်ခုံမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများတွင် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုစုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ - * [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း (ပဒေါင် / လာတာ)]] (အများစု နေထိုင်ကြသည်) * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေးအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရောမကက်သလစ် (ခရစ်ယာန်) ဘာသာတို့မှာ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖယ်ခုံမြို့သည် ကက်သလစ်ခရစ်ယာန် ဂိုဏ်းချုပ်သာသနာအခြေစိုက်ရာ (Diocese of Pekhon) မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သဖြင့် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားကျောင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="gad"/> == စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == * **စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း:** ဖယ်ခုံအင်းကို အခြေခံ၍ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ ရေချိုငါးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြေမြင့် တောင်ယာများနှင့် မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင် စပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ မြေပဲနှင့် ကယန်းရိုးရာ ဥယျာဉ်ခြံမြေ သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ * **လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး:** ဖယ်ခုံမြို့သည် ကုန်းလမ်းရော ရေကြောင်းလမ်းပါ အဆင်ပြေသော မြို့ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီး - အောင်ပန်း - ဖယ်ခုံ - လွိုင်ကော် ကားလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အင်းလေးကန်မှတစ်ဆင့် ဖယ်ခုံအင်းအထိ စက်လှေများဖြင့်လည်း တိုက်ရိုက် သွားလာဆိုက်ကပ်နိုင်သည်ဗျာ။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ဖယ်ခုံခရိုင်]] daigvbdwfeqg6iy27ftv3otjf1vfkzq 1032336 1032335 2026-05-19T08:58:58Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032336 wikitext text/x-wiki '''ဖယ်ခုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၽၢႆခူၼ်ႊ}}၊ {{langx|en|Pekon}} သို့မဟုတ် ''Pekhon'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[ဖယ်ခုံခရိုင်]]ရှိ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အင်းလေးကန်၏ တောင်ဘက်၊ [[ကလောမြို့]]နှင့် [[အောင်ပန်းမြို့]]တို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး [[ကယားပြည်နယ်]] မြို့တော် [[လွိုင်ကော်မြို့]]နှင့် နီးကပ်စွာ ထိစပ်နေသည့် တောင်ကြားမြေပြန့် ကုန်းမြေမြင့်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က တောင်ကြီးခရိုင်အတွင်း ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောင်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေး ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ကာ ဖယ်ခုံခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၈}}</ref> {{Infobox settlement | name = ဖယ်ခုံမြို့ | official_name = Pekon | native_name = ဝဵင်းၽၢႆခူၼ်ႊ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|kar|ပေႇကေင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Pekon, Shan State.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖယ်ခုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|19|50|21|N|96|46|54|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ဖယ်ခုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2900 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဖယ်ခုံ" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၽၢႆခူၼ်ႊ" (ဖိုင်ခွန်) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ၽၢႆ" (ဖိုင်) သည် "ဆည် သို့မဟုတ် ရေတားတမံ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "ခူၼ်ႊ" (ခွန်) သည် "မင်း သို့မဟုတ် အကြီးအကဲ" ဟု ရေးသားသဖြင့် "မင်းတရား တည်ဆောက်ခဲ့သော ရေဆည်/ရေတမံ" ဟု သမိုင်းကြောင်းအရ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် အသံပြောင်းကာ ဗမာလို "ဖယ်ခုံ" ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။ ကယန်းဘာသာစကားဖြင့် "ပေႇကေင်" ဟု ဖတ်ရှုသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က ဖယ်ခုံသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ရှမ်းစော်ဘွားနယ်မြေ (Pekon State) တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဖက်ဒရယ်ရှမ်းပြည်ထောင်စုတွင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ပြင်ဆင်မှုများအရ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကို ဗဟိုပြု၍ ဖယ်ခုံခရိုင်အဖြစ် သီးခြားခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် == ဖယ်ခုံမြို့သည် သဘာဝအလှအပများနှင့် ပြည့်စုံသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်ဖယ်ခုံအင်း (Pekon Lake): ဖယ်ခုံမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အင်းလေးကန်နှင့် [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]တို့ဖြင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသော ကျယ်ပြန့်လှသည့် သဘာဝအိုင်ကြီး (အင်းကန်) ဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်ကဲ့သို့ပင် ရေပေါ်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရေလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ လှပသော ရေပြင်ပြာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖယ်ခုံကန်သည် တောင်ဘက်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]] နယ်စပ်နှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် မိုးဗြဲရေလှောင်တမံ၏ အရေးပါသော ရေဝေရေလဲဒေသလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖယ်ခုံမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများတွင် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုစုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ - * [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း (ပဒေါင် / လာတာ)]] (အများစု နေထိုင်ကြသည်) * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေးအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရောမကက်သလစ် (ခရစ်ယာန်) ဘာသာတို့မှာ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖယ်ခုံမြို့သည် ကက်သလစ်ခရစ်ယာန် ဂိုဏ်းချုပ်သာသနာအခြေစိုက်ရာ (Diocese of Pekhon) မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သဖြင့် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားကျောင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="gad"/> == စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == * **စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း:** ဖယ်ခုံအင်းကို အခြေခံ၍ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ ရေချိုငါးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြေမြင့် တောင်ယာများနှင့် မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင် စပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ မြေပဲနှင့် ကယန်းရိုးရာ ဥယျာဉ်ခြံမြေ သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ * **လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး:** ဖယ်ခုံမြို့သည် ကုန်းလမ်းရော ရေကြောင်းလမ်းပါ အဆင်ပြေသော မြို့ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီး - အောင်ပန်း - ဖယ်ခုံ - လွိုင်ကော် ကားလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အင်းလေးကန်မှတစ်ဆင့် ဖယ်ခုံအင်းအထိ စက်လှေများဖြင့်လည်း တိုက်ရိုက် သွားလာဆိုက်ကပ်နိုင်သည်ဗျာ။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ဖယ်ခုံခရိုင်]] 3pcsuvs44trmrdx9zhmp7o76hu4cd2p 1032337 1032336 2026-05-19T09:00:23Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1032337 wikitext text/x-wiki '''ဖယ်ခုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းၽၢႆခူၼ်ႊ}}၊ {{langx|en|Pekon}} သို့မဟုတ် ''Pekhon'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း၊ [[ဖယ်ခုံခရိုင်]]ရှိ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အင်းလေးကန်၏ တောင်ဘက်၊ [[ကလောမြို့]]နှင့် [[အောင်ပန်းမြို့]]တို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး [[ကယားပြည်နယ်]] မြို့တော် [[လွိုင်ကော်မြို့]]နှင့် နီးကပ်စွာ ထိစပ်နေသည့် တောင်ကြားမြေပြန့် ကုန်းမြေမြင့်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က တောင်ကြီးခရိုင်အတွင်း ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောင်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေး ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ကာ ဖယ်ခုံခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-11">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၁ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၇၀ |pages=၄၀၈}}</ref> {{Infobox settlement | name = ဖယ်ခုံမြို့ | official_name = Pekon | native_name = ဝဵင်းၽၢႆခူၼ်ႊ | native_name_lang = shn | other_name = {{lang|kar|ပေႇကေင်}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Pekon, Shan State.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖယ်ခုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|19|50|21|N|96|46|54|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[ဖယ်ခုံခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 2900 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဖယ်ခုံ" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကား "ၽၢႆခူၼ်ႊ" (ဖိုင်ခွန်) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ၽၢႆ" (ဖိုင်) သည် "ဆည် သို့မဟုတ် ရေတားတမံ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "ခူၼ်ႊ" (ခွန်) သည် "မင်း သို့မဟုတ် အကြီးအကဲ" ဟု ရေးသားသဖြင့် "မင်းတရား တည်ဆောက်ခဲ့သော ရေဆည်/ရေတမံ" ဟု သမိုင်းကြောင်းအရ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် အသံပြောင်းကာ ဗမာလို "ဖယ်ခုံ" ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။ ကယန်းဘာသာစကားဖြင့် "ပေႇကေင်" ဟု ဖတ်ရှုသည်။<ref name="scott-gazetteer">{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က ဖယ်ခုံသည် မြန်မာဘုရင်လက်အောက်ခံ သီးခြားလွတ်လပ်သော ရှမ်းစော်ဘွားနယ်မြေ (Pekon State) တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဖက်ဒရယ်ရှမ်းပြည်ထောင်စုတွင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ပြင်ဆင်မှုများအရ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကို ဗဟိုပြု၍ ဖယ်ခုံခရိုင်အဖြစ် သီးခြားခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် == ဖယ်ခုံမြို့သည် သဘာဝအလှအပများနှင့် ပြည့်စုံသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်ဖယ်ခုံအင်း (Pekon Lake): ဖယ်ခုံမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အင်းလေးကန်နှင့် [[နမ့်ဘီလူးချောင်း]]တို့ဖြင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသော ကျယ်ပြန့်လှသည့် သဘာဝအိုင်ကြီး (အင်းကန်) ဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်ကဲ့သို့ပင် ရေပေါ်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရေလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ လှပသော ရေပြင်ပြာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖယ်ခုံကန်သည် တောင်ဘက်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]] နယ်စပ်နှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် မိုးဗြဲရေလှောင်တမံ၏ အရေးပါသော ရေဝေရေလဲဒေသလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖယ်ခုံမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများတွင် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုစုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ - * [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း (ပဒေါင် / လာတာ)]] (အများစု နေထိုင်ကြသည်) * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] * [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေးအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရောမကက်သလစ် (ခရစ်ယာန်) ဘာသာတို့မှာ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖယ်ခုံမြို့သည် ကက်သလစ်ခရစ်ယာန် ဂိုဏ်းချုပ်သာသနာအခြေစိုက်ရာ (Diocese of Pekhon) မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သဖြင့် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားကျောင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="gad"/> == စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == * **စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း:** ဖယ်ခုံအင်းကို အခြေခံ၍ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ ရေချိုငါးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြေမြင့် တောင်ယာများနှင့် မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင် စပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ မြေပဲနှင့် ကယန်းရိုးရာ ဥယျာဉ်ခြံမြေ သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ * **လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး:** ဖယ်ခုံမြို့သည် ကုန်းလမ်းရော ရေကြောင်းလမ်းပါ အဆင်ပြေသော မြို့ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီး - အောင်ပန်း - ဖယ်ခုံ - လွိုင်ကော် ကားလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အင်းလေးကန်မှတစ်ဆင့် ဖယ်ခုံအင်းအထိ စက်လှေများဖြင့်လည်း တိုက်ရိုက် သွားလာဆိုက်ကပ်နိုင်သည်ဗျာ။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ဖယ်ခုံခရိုင်]] sjvyjzq8bovwo6ywirum2zhvrnf95u7 0 73116 1032260 1032179 2026-05-19T02:43:40Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032260 wikitext text/x-wiki '''ကာလိမြို့''' ({{langx|shn|ၵႃလိ}}၊ {{langx|en|Karli / Kali}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[လွိုင်လင်ခရိုင်]]၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]အတွင်း တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကုန်စည်ကူးသန်းမှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအရ အချက်အချာကျသော တောင်ပေါ်မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | name = ကာလိမြို့ | official_name = Karli | native_name = ဝဵင်းၵႃလိ | native_name_lang = shn | settlement_type = မြို့ | image_skyline =File:Karli town.jpg | image_caption =တၢင်းႁၢင်ႈလီဝဵင်းၵႃလိ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[နမ့်စန်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_total = ၃၁,၅၈၀ |population_urban = ၇,၇၇၉ |population_rural = ၂၃,၈၀၁ |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|21.312078|98.658783|region:MM|display=inline,title|format=dms}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} == သမိုင်းကြောင်း == ကာလိဒေသသည် ရှေးယခင်က ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့်မျှသာ ရှိခဲ့သော်လည်း ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလကတည်းက ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်အရှေ့ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ရာ တောလမ်းဆုံရွာငယ်တစ်ခုအဖြစ် ဗြိတိသျှမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |publisher=Government Printing, Burma |date=1901 |volume=II |pages=415}}</ref> ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ဖောက်လုပ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဒေသတွင်း ကုန်စည်များနှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ ထွက်ကုန်များ စုဝေးရာနေရာဖြစ်လာပြီး လူဦးရေနှင့် မြို့ပြအင်္ဂါရပ်များ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်စည်ကားလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုထိရောက် လွယ်ကူစေရန်နှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကာလိကျေးရွာအုပ်စုကို ခွဲထုတ်ကာ မြို့အဆင့်သို့ တရားဝင် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာအုပ်စုအချို့အား မြို့အဆင့်တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း |လွှတ်တော်မှတ်တမ်း |publisher=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အမိန့်ကြော်ငြာစာ |date=၂၀၁၆}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပထဝီဝင် == ကာလိမြို့သည် ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းဒေသများ ဖြစ်ကြသော [[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် မဟာဗျူဟာကျသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite book |title=Lonely Planet Myanmar (Burma) |publisher=Lonely Planet |date=2017 |isbn=978-1786575463}}</ref> * အနောက်ဘက်တွင် [[ခိုလမ်မြို့]]၊ [[နမ့်စန်မြို့]]နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]]များသို့ လည်းကောင်း၊ * အရှေ့ဘက်တွင် [[ကွန်ဟိန်းမြို့]]နှင့် [[သံလွင်မြစ်]]ကူးတံတား (တာကော်) မှတစ်ဆင့် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းသို့လည်းကောင်း လမ်းမကြီးများဖြင့် တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်သည်။ == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးစုများ == ကာလိမြို့တွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအချို့လည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိက ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် ဒေသခံတို့ သက်ဝင်ကိုးကွယ်ရာ ထင်ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် စေတီပုထိုးများ တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန် == ဒေသခံပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သည်ပွဲရုံလုပ်ငန်းများကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ ဥယျာဉ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများနှင့် ဒေသထွက် ရာသီအလိုက် သီးနှံများကို ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း အခြားမြို့ကြီးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ လမ်းဘေးဝဲယာတွင် တည်ရှိသော မြို့ဖြစ်သည့်အတွက် ခရီးသွားမော်တော်ယာဉ်များ တစ်ထောက်နားခိုရာ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် လမ်းဘေးဈေးသည်လုပ်ငန်းများလည်း ကောင်းစွာဖွံ့ဖြိုးသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:လွိုင်လင်ခရိုင်]] {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} 9r7mvfczrtmbd6gvfxuxu2vc2atoibz 0 73128 1032252 841526 2026-05-19T01:01:49Z Chenzeyan29 141880 1032252 wikitext text/x-wiki '''နောင်တရားမြို့''' (ပအိုဝ်း: {{lang|blk|ဝေင်ꩻနောင်တရား}}၊ ရှမ်း: {{lang|shn|ဝဵင်းၼောင်ႇတယႃး}}၊ အင်္ဂလိပ်: {{lang|en|Naungtayar}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]ရှိ [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]အတွင်း တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၄,၆၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိသည့် မြင့်မားသော ကုန်းမြင့်တောင်ပေါ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အလွန်စည်ကားသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကြောင့် ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့်မှ မြို့အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="gad">{{cite report |title=ပင်လောင်းမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> {{Infobox settlement | name = နောင်တရားမြို့ | official_name = Naungtayar | native_name = ဝေင်ꩻနောင်တရား | native_name_lang = blk | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းၼောင်ႇတယႃး}} | settlement_type = မြို့ | image_skyline = Naungtayar.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း နောင်တရားမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|13|53|N|96|43|51|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 4650 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "နောင်တရား" ဟူသော အမည်သည် မူလ ပအိုဝ်းဘာသာစကားနှင့် ရှမ်းဘာသာစကား "နောင်တရား" (နောင် - ရေအိုင်၊ တရား - တရားစောင့်သော သို့မဟုတ် ဖြောင့်မတ်သော) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ရှေးယခင်က မြို့လယ်ရှိ ရေကန်ကြီးကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == နောင်တရားမြို့သည် မြင့်မားသော ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး အေးမြသော ရာသီဥတု ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး (ရမည်းသင်း၊ ပျော်ဘွယ်) နယ်နိမိတ်များနှင့် မလှမ်းမကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]များ အများဆုံး စုစည်းမှီတင်းနေထိုင်ကြပြီး၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]နှင့် [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]လူမျိုးစုအချို့လည်း ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။ ဒေသခံအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ဘာသာရေးနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == နောင်တရားမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ "အာလူးမြို့တော်" ဟု တင်စားရလောက်အောင် အာလူးအမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာ အဓိကဗဟိုချက် ဖြစ်သည်။ မြေဆီလွှာကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် အေးမြသော ရာသီဥတုရှိခြင်းတို့ကြောင့် ကုန်းမြင့်ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း အလွန်အောင်မြင်သည်။<ref>{{cite news |title=နောင်တရားဒေသထွက် အာလူးနှင့် သီးနှံများ စျေးကွက်အတွင်း စီးဆင်းမှု |work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ |date=၂၀၂၁}}</ref> * **အဓိကစိုက်ပျိုးသီးနှံများ:** [[အာလူး]]၊ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ ပန်းဂေါ်ဖီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ချင်း (ဂျင်း) တို့ကို တောင်ယာစနစ်နှင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးစနစ်များဖြင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးကြသည်။ * **ကုန်စည်ဒိုင်:** မြို့ပေါ်တွင် ကြီးမားသော သီးနှံပွဲရုံများနှင့် ကုန်စည်ဒိုင်များရှိပြီး အဆိုပါစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို ရန်ကုန် (သီရိမင်္ဂလာဈေး)၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ကုန်တင်ကားကြီးများဖြင့် တိုက်ရိုက်တင်ပို့ရောင်းချသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == နောင်တရားမြို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သော်လည်း ကုန်သွယ်ရေးကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်ပြီး လမ်းမကြီးများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည် - * အောင်ပန်း - ပင်လောင်း - လွိုင်ကော် လမ်းမကြီးမှတစ်ဆင့် ဘုရားငါးဆူလမ်းခွဲအတိုင်း နောင်တရားမြို့သို့ တိုက်ရိုက်လာရောက်နိုင်သည်။ * ပင်လောင်းမြို့၊ [[အောင်ပန်းမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]များနှင့် ကားလမ်းဖြင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားသလို၊ အနောက်ဘက် တောင်ဆင်းလမ်းအတိုင်း မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး [[ရမည်းသင်းမြို့]]သို့လည်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်လမ်းများမှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] k9ze1bjt6baiabn2qonigsjxz8s396r 14 76190 1032303 367608 2026-05-19T06:38:44Z Ninjastrikers 22896 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ +[[ကဏ္ဍ:သေဆုံးခြင်း အကြောင်းရင်းများ]]၊ +[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]၊ ±[[ကဏ္ဍ:ဖြစ်ရပ်များ]]→[[ကဏ္ဍ:မတော်တဆမှုများ]] 1032303 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Disasters}} [[ကဏ္ဍ:မတော်တဆမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:သေဆုံးခြင်း အကြောင်းရင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]] l9ysz0ncdq554ernqbipyumhqlqvw7l 0 105371 1032216 920138 2026-05-18T13:52:04Z Zaw Naing 001 140174 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1032216 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = စိုင်ပြင်မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = စိုင်ပြင်မြို့တည်နေရာ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = |image_caption = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] |subdivision_type3= [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3=[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |coordinates = {{coord|22.5584602355957|95.2390289306641|region:MM|display=inline,title|format=dms}} |leader_title= |leader_name= |timezone = မြန်မာစံတော်ချိန် |utc_offset = +6:30 }} '''စိုင်ပြင်မြို့'''သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[လယ်တီဆရာတော်]]ဘုရားကြီး မွေးဖွားခဲ့သည့် ဒေသ ဖြစ်သည်။ စိုင်ပြင်ရွာကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ စိုင်ပြင်မြို့အဖြစ်သို့တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8-----127242|title=စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ မော်လူးနှင့် စိုင်ပြင်ကို မြို့အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|date=၂၃ မေ ၂၀၂၀|accessdate=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀|author=မျိုးမင်းဦး|work=[[7Day News]]|archivedate=13 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200713030111/https://7day.news/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8-----127242}}</ref> ယခုအခါ စိုင်ပြင်မြို့ကို ရပ်ကွက်ကြီး ၅ ခုခွဲထားပြီး အိမ်ထောင်စု ၂၅၀၀ ခန့်မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၁၆ ကုတင်ဆန့်တိုက်နယ်ဆေးရုံရှိပြီး ဆရာဝန်တစ်ယောက်၊ သူနာပြုနှင့် သူနာပြုအကူတို့ဖြင့် အနီးအနားကျေးရွာမှ လူနာများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးနေသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၁၁ ကျောင်းရှိပြီး ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း ၃ ကျောင်းရှိသည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိသည်။ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဖြစ်သည်။ အနီးအနားရွာများမှ ထွက်ရှိသော စပါး၊ပဲ၊နှမ်းများမှာ စိုင်ပြင်၏ ရောင်းကုန် ဝယ်ကုန်များဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Sagaing-geo-stub}} hisso3cvvr1w780vcrzk56vhxk9gg3t 1032230 1032216 2026-05-18T15:11:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032230 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = စိုင်ပြင်မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = စိုင်ပြင်မြို့တည်နေရာ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = |image_caption = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] |subdivision_type3= [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3=[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |coordinates = {{coord|22.5584602355957|95.2390289306641|region:MM|display=inline,title|format=dms}} |leader_title= |leader_name= |timezone = မြန်မာစံတော်ချိန် |utc_offset = +6:30 }} '''စိုင်ပြင်မြို့'''သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[လယ်တီဆရာတော်]]ဘုရားကြီး မွေးဖွားခဲ့သည့် ဒေသ ဖြစ်သည်။ စိုင်ပြင်ရွာကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ စိုင်ပြင်မြို့အဖြစ်သို့တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8-----127242|title=စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ မော်လူးနှင့် စိုင်ပြင်ကို မြို့အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|date=၂၃ မေ ၂၀၂၀|accessdate=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀|author=မျိုးမင်းဦး|work=[[7Day News]]|archivedate=13 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200713030111/https://7day.news/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8-----127242}}</ref> ယခုအခါ စိုင်ပြင်မြို့ကို ရပ်ကွက်ကြီး ၅ ခုခွဲထားပြီး အိမ်ထောင်စု ၂၅၀၀ ခန့်မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၁၆ ခုတင်ဆန့်တိုက်နယ်ဆေးရုံရှိပြီး ဆရာဝန်တစ်ယောက်၊ သူနာပြုနှင့် သူနာပြုအကူတို့ဖြင့် အနီးအနားကျေးရွာမှ လူနာများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးနေသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၁၁ ကျောင်းရှိပြီး ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း ၃ ကျောင်းရှိသည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိသည်။ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဖြစ်သည်။ အနီးအနားရွာများမှ ထွက်ရှိသော စပါး၊ ပဲ၊ နှမ်းများမှာ စိုင်ပြင်၏ ရောင်းကုန်ဝယ်ကုန်များ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Sagaing-geo-stub}} qmexng56sxldxfty90qvz5rkw3qnta6 10 130046 1032281 508135 2026-05-19T04:59:51Z Ninjastrikers 22896 1032281 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Infobox|infoboxTemplate | abovestyle = background:#FFCCCB; color:inherit; | above = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAME}}}} | headerstyle = background:#eee;<!-- not used in this template, set same as sister template just in case --> color:inherit; | bodystyle = {{#if:{{{width|}}}|width:{{{width}}}}} | imagestyle = border-bottom:#aaa 1px solid; | captionstyle = text-align:left; | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|sizedefault=frameless |alt = {{{alt|}}}}} | caption1 = {{center|{{{caption|}}} }} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map1|}}}|size={{{map1_size|}}}|upright={{{map1_upright|}}}|alt={{{alt1|}}} }} | caption2 = {{{legend1|}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map2|}}}|size={{{map2_size|}}}|upright={{{map2_upright|}}}|alt={{{alt2|}}} }} | caption3 = {{{legend2|}}} | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map3|}}}|size={{{map3_size|}}}|upright={{{map3_upright|}}}|alt={{{alt3|}}} }} | caption4 = {{{legend3|}}} | image5 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map4|}}}|size={{{map4_size|}}}|upright={{{map4_upright|}}}|alt={{{alt4|}}} }} | caption5 = {{{legend4|}}} | image6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map5|}}}|size={{{map5_size|}}}|upright={{{map5_upright|}}}|alt={{{alt5|}}} }} | caption6 = {{{legend5|}}} | label1 = ရောဂါ | data1 = {{{disease|}}} | label2 = {{#if:{{{pathogen{{{pathogen_strain|{{{virus_strain|{{{bacteria_strain|{{{parasite_strain|}}}}}}}}}}}}}}}|Pathogen}} | data2 = {{{pathogen|{{{pathogen_strain|{{{virus_strain|{{{bacteria_strain|{{{parasite_strain|}}}}}}}}}}}}}}} | label3 = ရင်းမြစ် | data3 = {{{source|}}} | label4 = တည်နေရာ | data4 = {{{location|}}} | label5 = ပထမဆုံး ဖြစ်ပွားမှု | data5 = {{if empty|{{{first_outbreak|}}}|{{{origin|}}}}} | label6 = ပထမဆုံး အစီရင်ခံမှု | data6 = {{if empty|{{{first_reported|}}}|{{{first_report|}}}}} | label7 = မူလ ဖြစ်ပွားသူ | data7 = {{if empty|{{{index_case|}}}|{{{first_case|}}}}} | label8 = {{#if:{{{arrival_date|}}}|ရောက်ရှိ ရက်စွဲ|ရက်စွဲများ}} | data8 = {{if empty|{{{arrival_date|}}}|{{{dates|}}}}} | label9 = ရက်စွဲ | data9 = {{{date|}}} | label11 = {{longitem|အမျိုးအစား}} | data11 = {{{type|}}} | label12 = {{nowrap|အတည်ပြု လူနာများ}} | data12 = {{{confirmed_cases|}}} | label13 = လက်ရှိ လူနာများ | data13 = {{{active_cases|}}} | label14 = {{nowrap|သံသယ လူနာ<!--^‡-->}} | data14 = {{{suspected_cases|}}} | label15 = ပြင်းထန်လူနာများ | data15 = {{{severe_cases|}}} | label16 = {{nowrap|{{#if:{{{hospitalised_cases|}}}|ဆေးရုံတက်|ဆေးရုံတက်}}လူနာများ}} | data16 = {{if empty|{{{hospitalised_cases|}}}|{{{hospitalized_cases|}}}}} | label17 = Critical cases | data17 = {{{critical_cases|}}} | label18 = Ventilator cases | data18 = {{{ventilator_cases|}}} | label19 = [[ECMO]] cases | data19 = {{{ecmo_cases|}}} | label20 = ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူ | data20 = {{{recovery_cases|}}} | label21 = {{longitem|သေဆုံးသူများ}} | data21 = {{{deaths|}}} | label22 = သေဆုံးမှုနှုန်း | data22 = {{{fatality_rate|}}} | label23 = Test positivity rate | data23 = {{{test_positivity_rate|}}} | label24 = {{longitem|နယ်မြေများ}} | data24 = {{{territories|}}} | label25 = စုစုပေါင်း [[:en:Influenza-like illness|ILI]] ဖြစ်ပွားမှုပေါင်း | data25 = {{{total_ili|}}} | label26 = ကာကွယ်ဆေးများ | data26 = {{{vaccinations|}}} | class26 = plainlist | header27 = {{#if:{{{website|}}}|အစိုးရ ဝဘ်ဆိုက်}} | data28 = {{{website|}}} <!-- | belowstyle = text-align:left; border-top:#aaa 1px solid; | below = {{#if:{{{suspected_cases|}}}|^‡''Suspected cases have not been confirmed by laboratory tests as being due to this pathogen, although some other pathogens may have been ruled out.''}}--> }}</includeonly><noinclude> {{documentation}}</noinclude> 3gjbiqasokv9q1s2vbk0uqsqy1qu5iy 0 137765 1032243 728483 2026-05-19T00:38:43Z Chenzeyan29 141880 Updated 1032243 wikitext text/x-wiki '''ဟိုက်ပါရေတံခွန်''' ({{langx|shn|ၼမ်ႉတူၵ်းႁၢႆးပႃႇ}}၊ {{langx|en|Hai-Pa Waterfall}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]၊ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၏ အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ဟိုက်ပါရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သဘာဝရေတံခွန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="irrawadynews">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html|title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန်ဆီသို့|author=ညီညီသူ|work=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန|date=၂၀ မေ ၂၀၁၉|accessdate=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀}}</ref><ref name="rfa">{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/waterfall-in-mongshu-04282018003848.html|title=မိုင်းရှူးမြို့နယ်က ဟိုက်ပါရေတံခွန်|work=လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ (RFA)|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၁၈|accessdate=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀}}</ref> ရေတံခွန်၏ ထူးခြားလှပသော အဆင့်ဆင့်စီးဆင်းမှုကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အလှပဆုံးသော ရေတံခွန်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ {{Infobox waterfall | name = ဟိုက်ပါရေတံခွန် | native_name = ၼမ်ႉတူၵ်းႁၢႆးပႃႇ | native_name_lang = shn | image = ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg | image_size = 280px | caption = ဟိုက်ပါရေတံခွန်၏ ပထမထပ် မြင်ကွင်း | map_image = | map_size = | coordinates = {{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | location = [[ဟိုက်ပါရွာ]]၊ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | elevation = | height = | height_longest = | number_drops = ၁၁ | width = | average_width = | run = | watercourse = [[နမ့်ပန်ချောင်း]] | average_flow = | world_rank = | type = တောင်ကုန်းအဆင့်ဆင့်စီးဆင်း (Tiered/Terraced) }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဟိုက်ပါ" ဟူသော စကားလုံးသည် ရှမ်းဘာသာစကား "ႁၢႆးပႃႇ" (ဟိုင်းပါး) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ဟိုင်း" (ႁၢႆး) ဆိုသည်မှာ '''ယာခင်း''' သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သောမြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ပါး" (ပႃႇ) ဆိုသည်မှာ '''တောစပ်''' သို့မဟုတ် မြက်ခင်းပြင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ရေတံခွန်တည်ရှိရာ ဝန်းကျင်၏ ပထဝီဝင်အခြေအနေကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == သဘာဝအခြေအနေ == ဟိုက်ပါရေတံခွန်သည် [[သံလွင်မြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော [[နမ့်ပန်ချောင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရေတံခွန်၏ သဘာဝအဆင့် ပေါင်း (၁၁) ဆင့် ရှိသည်။<ref name="ygnlife">{{Cite web |title=အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ အလှဆုံး မြန်မာပြည်က ဟိုက်ပါရေတံခွန် |url=https://yangon.style/item_cat/high-falls/ |work=Yangon Style |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723052710/https://yangon.style/item_cat/high-falls/ }}</ref> ဘေးဝဲယာတွင် ထုံးကျောက်တောင်ကုန်းများနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော တောတောင်သဘာဝများ ဝန်းရံထားပြီး ရေတံခွန်အောက်ခြေတွင် ကျယ်ပြန့်သော သဲသောင်ပြင်များနှင့် ရေကူးအပန်းဖြေနိုင်သည့် နေရာများ ရှိသည်။ ရေတံခွန်သည် အဆင့်ဆင့် ကျဆင်းစီးဆင်းသွားသော ပုံစံရှိသဖြင့် အပေါ်ဆုံးထပ်များတွင် ရေစီးသန်သော်လည်း အောက်ခြေအဆင့်များတွင် ရေပြင်ကျယ်သကဲ့သို့ အေးချမ်းစွာ စီးဆင်းသည်။<ref name="kumudra">{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |work=ကုမုဒြာဂျာနယ် |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 }}</ref> == တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဟိုက်ပါရေတံခွန်တည်ရှိရာ ဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုချက်တွင် ရှိသဖြင့် လမ်းကြောင်းအသွယ်သွယ်မှ လာရောက်နိုင်သည်။ သွားရောက်နိုင်သည့် အဓိက လမ်းကြောင်းများမှာ - * တောင်ကြီး - ပင်လုံ - လဲချား - မိုင်းနောင် - ဝမ်စင်း - ဖခီးလမ်းခွဲမှတစ်ဆင့် သွားရောက်ခြင်း၊ * တောင်ကြီး - နမ့်စန် - ခိုလမ် - ဝမ်စင်း - မိုင်းနောင် - ဖခီးလမ်းခွဲအတိုင်း သွားရောက်ခြင်း၊ * လားရှိုး - သီပေါ - မိုင်းရယ် - တန့်ယန်း - မိုင်းရှူးလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် လာရောက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="irrawadynews"/><ref name="mmdigital">{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့ အလည်တစ်ခေါက် ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |work=Myanmar Digital News |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty }}</ref> ပွင့်လင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာလမှ မေလအထိ) တွင် ရေပြာ၍ အလွန်လှပသဖြင့် လာရောက်လည်ပတ်သူ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး မိုးရာသီကာလများတွင် ရေစီးအလွန်သန်သဖြင့် ရေကူးခြင်းကို အထူးသတိပြုရသည်။<ref name="irrawadynews"/> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]] [[ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးခရိုင်ရှိ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုများ]] tdn7ors2d3chws8mk24ojcvm4evl52l 1032244 1032243 2026-05-19T00:39:02Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032244 wikitext text/x-wiki '''ဟိုက်ပါရေတံခွန်''' ({{langx|shn|ၼမ်ႉတူၵ်းႁၢႆးပႃႇ}}၊ {{langx|en|Hai-Pa Waterfall}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]၊ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၏ အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ဟိုက်ပါရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သဘာဝရေတံခွန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="irrawadynews">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html|title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန်ဆီသို့|author=ညီညီသူ|work=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန|date=၂၀ မေ ၂၀၁၉|accessdate=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀}}</ref><ref name="rfa">{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/waterfall-in-mongshu-04282018003848.html|title=မိုင်းရှူးမြို့နယ်က ဟိုက်ပါရေတံခွန်|work=လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ (RFA)|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၁၈|accessdate=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀}}</ref> ရေတံခွန်၏ ထူးခြားလှပသော အဆင့်ဆင့်စီးဆင်းမှုကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အလှပဆုံးသော ရေတံခွန်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ {{Infobox waterfall | name = ဟိုက်ပါရေတံခွန် | native_name = ၼမ်ႉတူၵ်းႁၢႆးပႃႇ | native_name_lang = shn | image = ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg | image_size = 280px | caption = ဟိုက်ပါရေတံခွန်၏ ပထမထပ် မြင်ကွင်း | map_image = | map_size = | coordinates = {{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | coords_ref = | location = [[ဟိုက်ပါရွာ]]၊ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]]၊ [[မိုင်းရှူးခရိုင်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | elevation = | height = | height_longest = | number_drops = ၁၁ | width = | average_width = | run = | watercourse = [[နမ့်ပန်ချောင်း]] | average_flow = | world_rank = | type = တောင်ကုန်းအဆင့်ဆင့်စီးဆင်း (Tiered/Terraced) }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဟိုက်ပါ" ဟူသော စကားလုံးသည် ရှမ်းဘာသာစကား "ႁၢႆးပႃႇ" (ဟိုင်းပါး) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "ဟိုင်း" (ႁၢႆး) ဆိုသည်မှာ '''ယာခင်း''' သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သောမြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "ပါး" (ပႃႇ) ဆိုသည်မှာ '''တောစပ်''' သို့မဟုတ် မြက်ခင်းပြင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ရေတံခွန်တည်ရှိရာ ဝန်းကျင်၏ ပထဝီဝင်အခြေအနေကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == သဘာဝအခြေအနေ == ဟိုက်ပါရေတံခွန်သည် [[သံလွင်မြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော [[နမ့်ပန်ချောင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရေတံခွန်၏ သဘာဝအဆင့် ပေါင်း (၁၁) ဆင့် ရှိသည်။<ref name="ygnlife">{{Cite web |title=အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ အလှဆုံး မြန်မာပြည်က ဟိုက်ပါရေတံခွန် |url=https://yangon.style/item_cat/high-falls/ |work=Yangon Style |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723052710/https://yangon.style/item_cat/high-falls/ }}</ref> ဘေးဝဲယာတွင် ထုံးကျောက်တောင်ကုန်းများနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော တောတောင်သဘာဝများ ဝန်းရံထားပြီး ရေတံခွန်အောက်ခြေတွင် ကျယ်ပြန့်သော သဲသောင်ပြင်များနှင့် ရေကူးအပန်းဖြေနိုင်သည့် နေရာများ ရှိသည်။ ရေတံခွန်သည် အဆင့်ဆင့် ကျဆင်းစီးဆင်းသွားသော ပုံစံရှိသဖြင့် အပေါ်ဆုံးထပ်များတွင် ရေစီးသန်သော်လည်း အောက်ခြေအဆင့်များတွင် ရေပြင်ကျယ်သကဲ့သို့ အေးချမ်းစွာ စီးဆင်းသည်။<ref name="kumudra">{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |work=ကုမုဒြာဂျာနယ် |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 }}</ref> == တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဟိုက်ပါရေတံခွန်တည်ရှိရာ ဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုချက်တွင် ရှိသဖြင့် လမ်းကြောင်းအသွယ်သွယ်မှ လာရောက်နိုင်သည်။ သွားရောက်နိုင်သည့် အဓိက လမ်းကြောင်းများမှာ - * တောင်ကြီး - ပင်လုံ - လဲချား - မိုင်းနောင် - ဝမ်စင်း - ဖခီးလမ်းခွဲမှတစ်ဆင့် သွားရောက်ခြင်း၊ * တောင်ကြီး - နမ့်စန် - ခိုလမ် - ဝမ်စင်း - မိုင်းနောင် - ဖခီးလမ်းခွဲအတိုင်း သွားရောက်ခြင်း၊ * လားရှိုး - သီပေါ - မိုင်းရယ် - တန့်ယန်း - မိုင်းရှူးလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် လာရောက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="irrawadynews"/><ref name="mmdigital">{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့ အလည်တစ်ခေါက် ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |work=Myanmar Digital News |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty }}</ref> ပွင့်လင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာလမှ မေလအထိ) တွင် ရေပြာ၍ အလွန်လှပသဖြင့် လာရောက်လည်ပတ်သူ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး မိုးရာသီကာလများတွင် ရေစီးအလွန်သန်သဖြင့် ရေကူးခြင်းကို အထူးသတိပြုရသည်။<ref name="irrawadynews"/> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]] [[ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးခရိုင်ရှိ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုများ]] lxewgtuo3nht97tx521a4xubksik7md 0 209621 1032198 671105 2026-05-18T12:17:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များစာရင်း */ 1032198 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ===အဆင့် A မြစ်များ=== ===အဆင့် B မြစ်များ=== ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] engcm15lwqfjpvhv26bvrcam146d716 1032199 1032198 2026-05-18T12:20:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟော့ကိုင်းဒိုး */ 1032199 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== There are 326 rivers in Hokkaido, including 13 class A river systems (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) designated by the central government.[1][2] The class A rivers are administered by Hokkaidō Regional Development Bureau (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku). There are six class B river systems.[3] ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ ===အဆင့် (၁) မြစ်များ=== ===အဆင့် (၂) မြစ်များ=== ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] t5b2fcpxbkfm7yw2mamjx6s8c873h4v 1032200 1032199 2026-05-18T12:21:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟော့ကိုင်းဒိုး */ 1032200 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Ishikari River|Ishikari]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[Teshio River|Teshio]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokachi River|Tokachi]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Kushiro River|Kushiro]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbari River|Yūbari]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mu River (Hokkaidō)|Mu]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===အဆင့် (၁) မြစ်များ=== ===အဆင့် (၂) မြစ်များ=== ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 6d2kbv6iq7h7sejo6dcc5lqw7g89lag 1032201 1032200 2026-05-18T12:24:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟော့ကိုင်းဒိုး */ 1032201 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|အိရှိခရိမြစ်|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===အဆင့် (၁) မြစ်များ=== ===အဆင့် (၂) မြစ်များ=== ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] mwcdt1l3btg7v8j4py4j8jaes8xmaef 1032202 1032201 2026-05-18T12:24:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟော့ကိုင်းဒိုး */ 1032202 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===အဆင့် (၁) မြစ်များ=== ===အဆင့် (၂) မြစ်များ=== ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] ojz412qolwbsvarl3xp14sppwqo9wcy 1032319 1032202 2026-05-19T07:46:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အဆင့် (၁) မြစ်များ */ 1032319 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===အဆင့် (၂) မြစ်များ=== ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] p76phio7lgm1mzbyjryf53f7rlat14h 1032320 1032319 2026-05-19T07:46:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အဆင့် (၂) မြစ်များ */ 1032320 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း=== ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 7zr68v83t11uclzevg4i0qbs6ou5cw2 1032321 1032320 2026-05-19T07:46:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ၏ အရှည်အလိုက်စာရင်း */ 1032321 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== ===တိုးဟိုခု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] acxlebrf38864c25dxxt05o02idfpiz 1032322 1032321 2026-05-19T07:47:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* တိုးဟိုခု */ 1032322 wikitext text/x-wiki [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== ===ရှိခိုခု=== ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] d94rqxqasrl9q48u8rhfue5e93v0m2u 1032323 1032322 2026-05-19T07:50:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032323 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== ===ရှိခိုခု=== ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] d0mq9p6074zuarfe5f3zxom157wxijg 1032324 1032323 2026-05-19T07:50:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032324 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribetsu River|Shiribetsu]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Tokoro River|Tokoro]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Abashiri River|Abashiri]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Chitose River|Chitose]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Saru River|Saru]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Akan River|Akan]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Yūbetsu River|Yūbetsu]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shokotsu River|Shokotsu]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Niikappu River|Niikappu]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shiribeshi-Toshibetsu River|Shiribeshi-Toshibetsu]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shibetsu River|Shibetsu]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Toyohira River|Toyohira]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shizunai River|Shizunai]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Rumoi River|Rumoi]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Koetoi River|Koetoi]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Mitsuishi River|Mitsuishi]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Shikiu River|Shikiu]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Makomanai River|Makomanai]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[Anano River|Anano]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[Toyohira River|Toyohira]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== ===ရှိခိုခု=== ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 054g86x3xw7sri9dvxe1dvrnctxiah8 0 209641 1032327 1026254 2026-05-19T08:23:59Z Sashi Suseshi 114554 1032327 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = ဒေါ် | name = ကြူကြူလှ | birth_name = | native_name = | native_name_lang = my | image = Kyu Kyu Hla (2025-05-08) (cropped).jpg | caption = ဒေါ်ကြူကြူလှ (၂၀၂၅) | office = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမလေဒီ|နိုင်ငံတော်သမ္မတကတော်]] | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = | predecessor = [[ချိုချို (သမ္မတကတော်)|ဒေါ်ချိုချို]] | successor = | office3 = နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၏ ဇနီး | term_start3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | term_end3 =၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | primeminister3 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor3 = [[ခင်ခင်ဝင်း၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်း]] | successor3 = ဒေါ်စမ်းစမ်းအေး | birth_date ={{birth date and age|1954|4|13|df=y}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[ရခိုင်လူမျိုး]] | parents = ဦးမောင်မောင်လှ <br> ဒေါ်အုန်းလှ | occupation = ကထိက | alma_mater =ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် | spouse = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | children = [[ခင်သီရိသက်မွန်]]<br>[[အောင်ပြည့်စုံ]] | relations = |1blankname1=ddd|1namedata1=ddd}} '''ဒေါ်ကြူကြူလှ''' သည် အငြိမ်းစား တက္ကသိုလ်ဆရာမ တစ်ဦးဖြစ်ကာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ဇနီးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၅ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမလေဒီ|နိုင်ငံတော်သမ္မတကတော်]] ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81369 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> မိဘများသည် ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲမြို့နယ်ဇာတိဖြစ်ပြီး ရခိုင်လူမျိုးတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မြန်မာစာဌာနတွင် ကထိက ရာထူးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ၏ ရာထူးများအရ သူသည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၏ ဇနီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]၏ ဇနီးဖြစ်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == အဖ ဦးမောင်မောင်လှ ၊ အမိ ဒေါ်အုန်းလှ တို့က ၁၉၅၄ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။   ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ဖြေဆိုအောင်မြင်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာမေဂျာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသည်။  ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/ncpengttcraa-ttkksiulnng-rngthaikmnmaacaa|title=နှစ်ပေါင်းတစ်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့် ရင်ထဲကမြန်မာစာ|work=Myanmar Digital News|access-date=၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀|archive-date=7 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207181909/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/ncpengttcraa-ttkksiulnng-rngthaikmnmaacaa}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် တွင် စာစဉ်နည်းပြအဖြစ် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] တွင် အလုပ်ဝင်ခဲ့သည်။  ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (ကြည့်မြင်တိုင်နယ်မြေ) နှင့်  ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးဒီဂရီကောလိပ် တို့တွင်  နည်းပြအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ကြည့်မြင်တိုင်နယ်မြေ) သို့ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အမှုထမ်းခြင်းမှ နုတ်ထွက်သည်။ == စာရေးသားခြင်း == ဒေါ်ကျူကျူလှသည် သီရိပြည့်စုံမေ (မြန်မာစာ) ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေ ရေးသားလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=နှစ်ပေါင်းတစ်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့် ရင်ထဲကမြန်မာစာ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ncpengttcraa-ttkksiulnng-rngthaikmnmaacaa |access-date=2026-04-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> သူမသည် နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည့် မြန်မာ့လေတပ်၏ ၇၅ နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်အထိမ်းအမှတ် ကဗျာတစ်ပုဒ် "စိန်ရတုတပ်မတော် (လေ) သို့" ကို ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စိန်ရတုတပ်မတော် (လေ) သို့ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/cinrttuttpmtteaa-le-siu |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းများ၏ နှစ်ပတ်လည်အထူးထုတ်များတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လိုလားသော ဆောင်းပါးများနှင့် ကဗျာများကို ရေးသားလေ့ရှိပြီး အဆိုပါကဗျာသည် [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်မြို့တွင်]] [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အရပ်သား သေကြေပျက်စီးစေသော လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု]]များစွာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် မြန်မာ့လေတပ်အား ချီးကျူးဂုဏ်ပြုထားသည်။ <ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2022-12-17 |title=Junta Watch: Regime Boss Ties ‘Patriotism’ to Fuel Bills as Wife Pens Ode to Air Force |url=https://www.irrawaddy.com/specials/junta-watch/junta-watch-regime-boss-ties-patriotism-to-fuel-bills-as-wife-pens-ode-to-air-force.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109145153/https://www.irrawaddy.com/specials/junta-watch/junta-watch-regime-boss-ties-patriotism-to-fuel-bills-as-wife-pens-ode-to-air-force.html |archive-date=2023-01-09 |access-date=2023-01-09 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဝင် အချို့၏ ဇနီးများကိုပါ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]က ဒဏ်ခတ်အရေးယူရာ သူလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ သားသမီးများဖြစ်ကြသည့် [[ခင်သီရိသက်မွန်]]နှင့် [[အောင်ပြည့်စုံ]]မှာလည်း အရေးယူခြင်း ခံထားရသူများဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Wife of military chief wishes ‘best of luck’ to jailed USDP supporter|url=https://coconuts.co/yangon/news/wife-military-chief-wishes-best-luck-jailed-usdp-supporter/ |work=Coconuts |date=28 May 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Coup Maker’s Birthday Greeted With Curses, Nationwide Condemnation |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-coup-makers-birthday-greeted-with-curses-nationwide-condemnation.html |work=The Irrawaddy |date=3 July 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=US Sanctions More Myanmar Junta Members, Their Relatives and Chinese Firms |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-sanctions-more-myanmar-junta-members-their-relatives-and-chinese-firms.html/ |work=The Irrawaddy |date=3 July 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ခုနှစ်ဦးနဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်မိသားစုဝင် ၁၅ ဦးကို အမေရိကန် ပိတ်ဆို့အရေးယူမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/us-santions-on-military-members-07022021173114.html |work=Radio Free Asia |date=2 July 2021 |language=}}</ref><ref>{{cite news |title=အကြမ်းဖက်စစ်ခေါင်းဆောင်၏ဇနီး အပါအဝင် ၂၂ ဦး ကို အမေရိကန်က ဒဏ်ခတ်အရေးယူ |url=https://burmese.dvb.no/archives/473104 |work=DVB |date=3 July 2021 |language=}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၄| }} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး]] c3026a0tl3tv5aynn2pjnkw59rrb1ml 0 231576 1032306 756742 2026-05-19T06:48:06Z Ninjastrikers 22896 [[ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1032306 wikitext text/x-wiki [[File:2014 West Africa Ebola Epidemic - New Cases per Week.svg|thumb|upright=1.5|အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုအတွင်း ကူးစက်မှုအသစ်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို ပြသသည့် နမူနာ]] '''ကပ်ရောဂါ''' ({{langx|en|Epidemi}}) ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ဂရိဘာသာစကား]] ἐπί ''epi'' (အပေါ် သို့မဟုတ် အထက်) နှင့် δῆμος ''demos'' (လူထု) ဟူသော စကားလုံးများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော လူဦးရေအုပ်စုတစ်ခုအတွင်းရှိ အိမ်ရှင်သက်ရှိ အမြောက်အမြားထံသို့ အချိန်တိုကာလတစ်ခုအတွင်း ရောဂါဘယများ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မီနင်ဂိုကောကပ်စ် ဦးနှောက်မြှေးရောင်ပိုး ကူးစက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် သီတင်းပတ် နှစ်ပတ်ဆက်တိုက် လူဦးရေ ၁၀၀,၀၀၀ လျှင် ရောဂါဖြစ်ပွားသူ အရေအတွက် ၁၅ ဦးထက် ကျော်လွန်ပါက ၎င်းကို ကပ်ရောဂါ အခြေအနေဟု သတ်မှတ်သည်။<ref name="Principles of Epidemiology"/><ref name=Green>{{cite journal | vauthors = Green MS, Swartz T, Mayshar E, Lev B, Leventhal A, Slater PE, Shemer J | title = When is an epidemic an epidemic? | journal = The Israel Medical Association Journal | volume = 4 | issue = 1 | pages = 3–6 | date = January 2002 | pmid = 11802306 | url = https://www.ima.org.il/FilesUploadPublic/IMAJ/0/55/27606.pdf }}</ref> [[ကူးစက်ရောဂါများ]] ကပ်ရောဂါအသွင် ဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အချက်အလက်ပေါင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့တွင် အိမ်ရှင်လူဦးရေအုပ်စု၏ ဂေဟစနစ် ပြောင်းလဲခြင်း (ဥပမာ - စိတ်ဖိစီးမှု မြင့်တက်လာခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါသယ်ဆောင်သည့် ပိုးမွှားမျိုးစိတ်များ၏ လူဦးရေသိပ်သည်းဆ တိုးပွားလာခြင်း)၊ ရောဂါပိုးခိုအောင်းရာ သက်ရှိ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းလဲသွားခြင်း သို့မဟုတ် အိမ်ရှင်လူဦးရေအုပ်စုအတွင်းသို့ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာသော ရောဂါပိုးမွှားများ ရောက်ရှိလာခြင်း (ရောဂါပိုး သို့မဟုတ် အိမ်ရှင်သက်ရှိများ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်းကြောင့်) စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကပ်ရောဂါတစ်ခုသည် ရှိနှင့်ပြီးသား ရောဂါပိုးတစ်ခုအပေါ်တွင် ဖြစ်စေ၊ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာသော ဗိုင်းရပ်စ်/ဘက်တီးရီးယားအသစ်တစ်ခုအပေါ်တွင် ဖြစ်စေ အိမ်ရှင်သက်ရှိများ၏ ကိုယ်ခံစွမ်းအားသည် ဒေသတွင်း ပုံမှန်မျှခြေအဆင့်အောက်သို့ ရုတ်တရက် ကျဆင်းသွားပြီး ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်စွမ်း အနိမ့်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်ကို ကျော်လွန်သွားသည့်အခါမျိုးတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite book | veditors = Callow PP | chapter = Epidemic | chapter-url = https://books.google.com/books?id=JKTeiqPBpM4C&pg=PA246 | title = The Encyclopedia of Ecology and Environmental Management | publisher = Blackwell Science Ltd. | location = Oxford | date = 1998 | page = 246 | isbn = 0-86542-838-7 }}</ref> ကပ်ရောဂါတစ်ခုသည် နေရာဒေသတစ်ခုတည်း၌သာ ကန့်သတ်ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း၊ အကယ်၍ ၎င်းသည် အခြားနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် အခြားတိုက်ကြီးများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူဦးရေအမြောက်အမြားကို ထိခိုက်စေပါက ၎င်းကို [[ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ|ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ]] ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။<ref name="Principles of Epidemiology">{{cite book |last1=Dicker |first1=Richard C. |url=https://stacks.cdc.gov/view/cdc/6914 |title=Principles of epidemiology in public health practice; an introduction to applied epidemiology and biostatistics. 3rd ed |last2=Coronado |first2=Fátima |last3=Koo |first3=Denise |last4=Parrish |first4=R. Gibson |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |year=2012 |edition=Third |location=Atlanta, Georgia}}</ref>{{rp|§1:72|location=}} ကပ်ရောဂါအဖြစ် ကြေညာနိုင်ရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း၏ အခြေခံစံနှုန်းကို ကောင်းမွန်စွာ နားလည်သဘောပေါက်ထားရန် လိုအပ်သည်။ [[တုပ်ကွေးရောဂါ|တုပ်ကွေး]]ကဲ့သို့သော အချို့သောရောဂါများအတွက် ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ရာတွင် ယင်းအခြေခံစံနှုန်းထက် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မည်မျှအထိ တိုးတက်လာသည်ဟူသော သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။<ref name=Green/> အလွန်ရှားပါးသော ရောဂါတစ်ခု၏ ဖြစ်ပွားမှုဖြစ်စဉ် အနည်းငယ်မျှကိုပင် ကပ်ရောဂါအဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သော်လည်း၊ အအေးမိခြင်းကဲ့သို့သော သာမန်ရောဂါမျိုး အမြောက်အမြား ဖြစ်ပွားနေခြင်းကိုမူ ကပ်ရောဂါဟု သတ်မှတ်မည်မဟုတ်ပါ။ ကပ်ရောဂါတစ်ခုသည် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်ပျက်ပြားခြင်းနှင့် အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ် ဆုံးရှုံးခြင်းတို့အပြင်၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုများမှတစ်ဆင့် ကြီးမားလှသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကပ်ရောဂါများ|*]] okgyohkio6aev4mf3qdpcv4td94z7ms 0 268695 1032308 1031618 2026-05-19T07:01:34Z Salai Rungtoi 22844 1032308 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post|appointer=တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲ|seat=ဘန်ကောက်မြို့တော်ခန်းမ|reports_to=ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး|native_name=|body=ဘန်ကောက်မြို့တော်|insignia=Seal Bangkok Metropolitan Admin (green).svg|insigniacaption=မြို့တော်တံဆိပ် |image= |post=အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |incumbent= ''လစ်လပ်'' |incumbentsince= ၁၈ မေ ၂၀၂၆ |department=ဘန်ကော်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့|formation=၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၈|deputy=ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ * Sanon Wangsrangboon * Chakkapan Phewngam * Wisanu Subsompon * Tavida Kamolvej|website=http://www.bangkok.go.th/|termlength=လေးနှစ်|precursor=Aswin Kwanmuang}} '''ဘန်ကောက်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး''' (သို့မဟုတ်) '''ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန်''' သည် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (Bangkok Metropolitan Administration - BMA) ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးနေရာကို လေးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားပြီး သက်တမ်းနှစ်ကြိမ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ပါသည်။​ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုလုံးတွင် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်လို့ရသော ရာထူးနှစ်ခုအနက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။​ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးသည် [[မြို့တော်ဝန်]] ရာထူးနှင့် ယှဉ်နိုင်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဘန်ကောက်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် Pol Gen Aswin Kwanmuang တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ Sukhumbhand Paribatra ကို အစားထိုးရန်အတွက် ယာယီပဋိဉာဉ် ပုဒ်မ ၄၄ ကို အသုံးပြု၍ ဝန်ကြီးချုပ် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]]မှ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ တာဝန်းထမ်းဆောင်နေသူမှာ Chadchart Sittipunt ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိကာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး 52.65 မဲရရှိခဲ့သည်။ မဲအားလုံး၏ ၅၁.၆၅% (၁.၃၈ သန်း) သည် စံချိန်သစ်တင်ပြီး ဘန်ကောက်၏ ခရိုင် ၅၀ လုံးတွင် အနိုင်ရရှိသည်။ == လုပ်ပိုင်ခွင့်များနှင့် အခန်းကဏ္ဍများ == ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ BE 2528 (1985) အရ ဘန်ကောက်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၏ အခွင့်အာဏာနှင့် အခန်းကဏ္ဍမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- [[Category:Articles containing Thai-language text]] * Bangkok Metropolitan Area အတွက် မူဝါဒများ ချမှတ်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း။ * ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဦးစီးခြင်း။ * ဒုတိယ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ၊ အကြံပေးများ၊ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြို့တော်အရာရှိများနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများကို ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း။ * ထိုင်းနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ ၊ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ အမိန့်များကို ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်။ * မြို့တွင်းရှိ အေဂျင်စီများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်စေရန် ကြီးကြပ်ခြင်း။ * အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ခရိုင်တစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် အခြားသော မြို့တော်ဝန်များကဲ့သို့ တူညီသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များဖြင့် ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားခြင်း။ * ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် မြို့တော်အတွက် ဥပဒေနှင့် ဥပဒေကြမ်းများ ရေးဆွဲခြင်း။ == သမိုင်း == 1973 ခုနှစ်မှစတင်၍ [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း|မြို့တော်ဝန်]] ရုံးမှ အစိုးရအဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သော တစ်ခုတည်းသော အလုပ်အမှုဆောင်တစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မကြာမီတွင် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးသည် လူကြိုက်များသော ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသည့် ရုံးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်บริหารราชการกรุงเทพมหานคร ဗန်ကောက်ခရိုင်ကို အစားထိုးရန် ဘန်ကောက်မြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လေးနှစ်သက်တမ်းဖြင့် ရွေးကောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ Thammanoon Thien-ngern သည် ဘန်ကောက်၏ ပထမဆုံးသော မြို့သူမြို့သားများက တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ခံသော အုပ်ချုပ်ရေးမှုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီတို့ကြား ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်လာသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် Thanin Kraivichien မှ ရာထူးမှ ဖယ်ရှားကာ ခန့်အပ်မှုစနစ်ကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ BE 2528 (1985) ကို အတည်ပြုပြီးနောက် ရွေးကောက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများစာရင်း == {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid;" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ဓာတ်ပုံ ! rowspan="2" width="200" |နာမည် (မွေး-သေဆုံး) ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်သက်တမ်း ! colspan="2" rowspan="2" width="90" |နိုင်ငံရေးပါတီ ! rowspan="2" |ရွေးကောက်ပွဲ |- ! width="85" |{{Small|တာဝန်စတင်ရက်}} ! width="85" |{{Small|တာဝန်ပြီးဆုံးရက်}} ! width="85" |{{Small|တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်ကာလ}} |- |'''1''' |[[ဖိုင်:ชำนาญ_ยุวบูรณ์.jpg|99x99px]] |'''Chamnan Yaovabun'''<br />ชำนาญ ยุวบูรณ์<br />{{Small|(1914–2015)}} |{{Small|1 January}}<br />1973 |{{Small|22 October}} 1973 |{{Ayd|1973|01|01|1973|10|22}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''2''' |[[ဖိုင်:Adth_Visutyothapibal.png|116x116px]] |'''At Visutyothaphiban'''<br />อรรถ วิสูตรโยธาภิบาล<br />{{Small|(1915–2004)}} |{{Small|1 November}}<br />1973 |{{Small|4 June}}<br />1974 |{{Ayd|1973|11|01|1974|06|04}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''3''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Siri Santabutra'''<br />ศิริ สันติบุตร<br />{{Small|(1912–2001)}} |{{Small|5 June}}<br />1974 |{{Small|9 March}}<br />1975 |{{Ayd|1974|06|04|1975|03|09}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''4''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Sai Hutacharoen'''<br />สาย หุตะเจริญ |{{Small|5 May}} 1975 |{{Small|9 August}}<br />1975 |{{Ayd|1975|05|05|1975|08|09}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''5''' | |'''Thammanoon Thien-ngern'''<br />ธรรมนูญ เทียนเงิน<br />{{Small|(1913–1989)}} |{{Small|10 August}} 1975 |{{Small|29 April}}<br />1977 |{{Ayd|1975|08|10|1977|04|20}} | style="background:{{party color|Democrat Party (Thailand)}};" | |Democrat |1975 |- |'''6''' |[[ဖိုင်:ผู้ว่าการกรุงเทพมหานคร.jpg|107x107px]] |'''Chalor Thammasiri'''<br />ชลอ ธรรมศิริ<br />{{Small|(1927–2021)}} |{{Small|29 April}}<br />1977 |{{Small|14 May}}<br />1979 |{{Ayd|1977|04|29|1979|05|14}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''7''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Chaowat Sudlapa'''<br />เชาวน์วัศ สุดลาภา<br />{{Small|(1933–2001)}} |{{Small|4 July}}<br />1979 |{{Small|16 April}}<br />1981 |{{Ayd|1979|07|04|1981|04|16}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''8''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Thiem Mokaranont'''<br />เทียม มกรานนท์ |{{Small|28 April}}<br />1981 |{{Small|1 November}}<br /><br />1984 |{{Ayd|1981|04|28|1984|11|01}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''9''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Asa Meksavan'''<br />อาษา เมฆสวรรค์<br />{{Small|(born 1924)}} |{{Small|6 November}}<br />1984 |{{Small|13 November}}<br />1985 |{{Ayd|1984|11|06|1985|11|14}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- | rowspan="2" |'''10''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Chamlong_Srimuang_2008_(cropped).jpg|113x113px]] | rowspan="2" |'''Chamlong Srimuang'''<br />จำลอง ศรีเมือง<br />{{Small|(born 1935)}} | rowspan="2" |{{Small|14 November}}<br />1985 | rowspan="2" |{{Small|22 January}}<br />1992 | rowspan="2" |{{Ayd|1985|11|14|1992|01|22}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ<br />{{Small|(until 1988)}} |1985 |- | style="background:{{party color|Palang Dharma Party}};" | |Palang Dharma<br />{{Small|(from 1988)}} |1990 |- |'''11''' |[[ဖိုင်:กฤษฎา_อรุณวงษ์_ณ_อยุธยา.jpg|106x106px]] |'''Krisda Arunvongse na Ayudhya'''<br />กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา<br />{{Small|(1932–2010)}} |{{Small|19 April}}<br />1992 |{{Small|18 April}}<br />1996 |{{Ayd|1992|04|19|1996|04|18}} | style="background:{{party color|Palang Dharma Party}};" | |Palang Dharma |1992 |- |'''12''' |[[ဖိုင်:Bhichit_Rattakul_2008_(cropped).jpg|107x107px]] |'''Bhichit Rattakul'''<br />พิจิตต รัตตกุล<br />{{Small|(born 1946)}} |{{Small|2 June}}<br />1996 |{{Small|1 June}}<br />2000 |{{Ayd|1996|06|02|2000|06|01}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |1996 |- | rowspan="2" |'''13''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Samak_Sundaravej.JPG|105x105px]] | rowspan="2" |'''Samak Sundaravej'''<br />สมัคร สุนทรเวช<br />{{Small|(1935–2009)}} | rowspan="2" |{{Small|23 July}}<br />2000 | rowspan="2" |{{Small|22 July}}<br />2004 | rowspan="2" |{{Ayd|2000|07|23|2004|07|22}} | style="background:{{party color|Thai Citizen Party}};" | |Thai Citizen<br />{{Small|(until 2001)}} | rowspan="2" |2000 |- | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ<br />{{Small|(from 2001)}} |- | rowspan="2" |'''14''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:ประชุมพรรคประชาธิปัตย์_วันที่_4_มิถุนายน_2553_(The_Official_Site_of_The_Prime_Minister_of_Thailand_P_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_(2).jpg|120x120px]] | rowspan="2" |'''Apirak Kosayodhin'''<br />อภิรักษ์ โกษะโยธิน<br />{{Small|(born 1961)}} | rowspan="2" |{{Small|29 August}}<br />2004 | rowspan="2" |{{Small|19 November}}<br />2008 | rowspan="2" |{{Ayd|2004|08|29|2008|11|19}} | rowspan="2" style="background:{{party color|Democrat Party (Thailand)}};" | | rowspan="2" |Democrat |2004 |- |2008 |- | rowspan="2" |'''15''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Sukhumbhand_Paribatra01.jpg|112x112px]] | rowspan="2" |{{Small|Mom Rajawongse}}<br />'''Sukhumbhand Paribatra'''<br />หม่อมราชวงศ์สุขุมพันธุ์ บริพัตร<br />{{Small|(born 1952)}} | rowspan="2" |{{Small|11 January}}<br />2009 | rowspan="2" |{{Small|18 October}}<br />2016 | rowspan="2" |{{Ayd|2009|01|11|2016|10|18}} | rowspan="2" style="background:{{party color|Democrat Party (Thailand)}};" | | rowspan="2" |Democrat |2009 |- |2013 |- |'''16''' |[[ဖိုင်:Aswin_Kwanmuang_2019.png|103x103px]] |'''Aswin Kwanmuang'''<br />อัศวิน ขวัญเมือง<br />{{Small|(born 1951)}} |{{Small|18 October}}<br />2016 |{{Small|24 March}}<br />2022 |{{Ayd|2016|10|18|2022|03|24}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''17''' |[[ဖိုင်:BMA_Expo_2023_-_Chadchart_Sittipunt_ชัชชาติ_สิทธิพันธุ์_-_img_04.jpg|107x107px]] |'''Chadchart Sittipunt'''<br />ชัชชาติ สิทธิพันธุ์<br />{{Small|(born 1966)}} |{{Small|22 May}}<br />2022 |{{Small|15 May}}<br />2026 |{{Ayd|2022|05|22|2026|5|15}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |2022 |- | colspan="9" | * အခြားနည်းဖြင့် မဖော်ပြပါက ၎င်းတို့ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ |- |} * == ဆက်လက် ဖတ်ရှုပါ == * [[ဘန်ကောက်မြို့၏ ခရိုင်များစာရင်း]] == မှတ်စုများ == {{Notelist}} <references /> [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] 30k27g2tsb52p0n8xqkl3qsrixhz89t 0 270216 1032309 1030064 2026-05-19T07:28:08Z Salai Rungtoi 22844 /* ၂၀၂၆ */ 1032309 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အညာစစ်မြေပြင် | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = File:Myanmar Dry Zone Townships.svg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = {{legend|#C12838|အညာဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ}} {{legend|#FDFCEA|အညာဒေသတွင် ပါဝင်သော တိုင်းဒေသကြီးများ}} {{legend|#E0E0E0|အညာဒေသပြင်ပရှိ မြို့နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ}} | date = ဧပြီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] တောင်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အနောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း | territory = | status = Ongoing | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} *{{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} *[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_Myanmar's_Royal_Dragon_Army.svg}} [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_People's_Revolution_Alliance_(Magway).svg}} [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] | combatant3 = | commander1 = | commander2 = | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''အညာ စစ်မြေပြင်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ခြောက်သွေ့ဇုန် (သို့မဟုတ် [[အညာ|အညာဒေသ]]) တွင် ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ [[စစ်မြေပြင်]]များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဒေသတွင် [[ဗမာလူမျိုး]]အများစု နေထိုင်ရာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့ ပါဝင်သည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}}<ref>{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|access-date=7 February 2024|work=[[The Irrawaddy]]|title=Military is Weaker Since Coup and Momentum is With the Armed Resistance|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207212452/https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|archive-date=7 February 2024}}</ref> ဤစစ်မြေပြင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ကို ဆန့်ကျင်သော ခုခံတော်လှန်ရေး၏ "အဓိကဗဟိုချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံထားရသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}} == နောက်ခံ == အညာဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ဗဟိုချက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ်ပဋိပက္ခများ]]တွင် လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်မှုများ နည်းပါးစွာသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗမာလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဒေသဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် [[တပ်မတော်]]သည် ထိုဒေသတွင် စစ်အင်အားကို အများအပြား ချထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် အညာစစ်မြေပြင်ရှိ တိုက်ပွဲများသည် ဤလမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] မရှိခြင်းကြောင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) အဖွဲ့များသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဖြင့် ရိုးရှင်းပြီး တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နေသော ဒေသတွင်း ဆဲလ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref name=dryzone/> == အချိန်မှတ်တမ်း == === ၂၀၂၁ === အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အညာဒေသတွင် "အကြမ်းဖက်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။"<ref name=dryzone>{{cite web |title=The Dry Zone: an existential struggle in central Myanmar |url=https://myanmar.iiss.org/analysis/dryzone |last=Loong |first=Shona |work=International Institute for Strategic Studies |language=en |access-date=14 December 2023}}</ref> [[File:Monywa-chindwin-d02.jpg|thumb|Small river boats on the [[Chindwin River]] near [[Monywa]], 2006]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ပုလ္လင်ရွာအနီးရှိ မုံရွာ PDF ၏ တပ်ခွဲ ၂၀၅ ပိုင် အခြေစိုက်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါစခန်းသည် PDF များက ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး စီးနင်းမှုအတွင်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ မြိုင် PDF က စစ်ယာဉ်နှစ်စီးကို လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သားအနည်းဆုံး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live}}</ref> ဆားလင်းကြီး G-Z PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် [[ဆားလင်းကြီးမြို့|ဆားလင်းကြီး]]ရှိ ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က မြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၀ ဦးနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်ကို ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းချီ တိုက်ခိုက်ရေးမစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ တပ်စွဲထားသည့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ကို ဝိုင်းရံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးအကူအညီဖြင့် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ ကဲဘာကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ဆုတ်ခွာစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]များက [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]ကို ရုတ်တရက် လေကြောင်းချီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြိုင် PDF ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် "လှေနှစ်စင်း၊ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် "သင်္ဘောပေါ်ပါသူများသည် ၎င်းတို့၏သင်္ဘောများသည် စစ်ကောင်စီပိုင်မဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့်" ဟု ဆိုသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=37}} === ၂၀၂၂ === ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်သုံးခုတွင် PDF က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့်နှင့် ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> PDF က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သားများ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့် ရေယာဉ်တန်းများကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တန်းတစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ ဒေသခံ PDF ၏ ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> PDF များလည်း ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ခင်ဦးမြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် မြို့ကြီးအများအပြား၌ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်နေစဉ် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၌ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref> [[မန္တလေးမြို့]]၌လည်း မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များတွင် အရပ်သား ပြောက်ကျားအဖွဲ့များနှင့် PDF များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ခုခံတော်လှန်ရေး ပုန်းခိုရာနေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမား ရှစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၌ "[[တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး]]" ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Irrawaddy Mandalay">{{cite news|website=The Irrawady|title=Myanmar Junta Base Seized in Mandalay: PDF|date=28 November 2023|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111727/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကောလင်းမြို့]]သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် ပထမဆုံးသော ခရိုင်အဆင့် မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=kawlin>{{Cite news |date=6 November 2023 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |access-date=6 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |url-status=live }}</ref> ===၂၀၂၄=== [[File:PDF forces in Magway Region 2024-08-10.png|thumb|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၄ ဩဂုတ်)]] အညာဒေသရှိ ဒေသခံ PDF များသည် ယခုအခါ NUG နှင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်မိနေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခြင်း နည်းဗျူဟာများကိုသာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>[https://www.frontiermyanmar.net/en/anyar-rising-myanmars-dry-zone-pdfs-up-the-ante/ Anyar rising: Myanmar’s Dry Zone PDFs up the ante] [[Frontier Myanmar]]. September 13, 2024.</ref> တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ကောလင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများရှိ အိမ်အများစုကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[မော်လူးမြို့]]ကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en}}</ref> တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ကာ အဆိုပါအရေးပါသောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကလေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများကို ခုခံကာကွယ်ရန် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင် ကလေးမြို့နယ်၊ ကမ်းပါးနီကျေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref> စစ်ဆင်ရေးရှိလင့်ကစား မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ကလေးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပျူစောထီးထိန်းချုပ်ထားသော ကျောင်းတိုက်ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting near Kalay leaves at least 10 civilians dead |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=16 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250316182353/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ }}</ref> စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်များ စတင်နေချိန်တွင် မဟာမိတ်ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ကနီမြို့|ကနီ]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြို့၏ ၈၀% ခန့်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ အင်အားကြီးမားသော ခုခံမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို လက်လျှော့ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) သည် နေပြည်တော်ရှိ အဓိက တပ်မတော်ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ဧလာလေတပ်စခန်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ နေအိမ်ကို မကြုံစဖူး ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုန်း ၃၀ နီးပါးကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ၇ စီးကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404090621/https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|archive-date=April 4, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404145519/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|archive-date=April 4, 2024}}</ref> ဒရုန်း ၁၃ စီးကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာပျက်စီးမှုမရှိကြောင်း [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]က ပြောကြားခဲ့သည်။ NUG က တိုက်ခိုက်မှုသည် "အောင်မြင်မှု" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-04-04|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|title=Myanmar anti-coup forces claim 'success' in Naypyidaw drone attack|work=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406031530/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|archive-date=April 6, 2024}}</ref> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဧလာလေတပ်စခန်းကို နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၂ ဦးကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance carries out second attack on Naypyitaw airbase in one week |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ |work=Myanmar Now |date=12 April 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=14 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250514085728/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ }}</ref> ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေပြည်အေးမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ပြန်လှန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Battling to Retake Town near India Border From Civilian Govt |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-battling-to-retake-town-near-india-border-from-civilian-govt.html |date=24 April 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တို့သည် စစ်ကိုင်းမြို့တော် မုံရွာအနီးရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army's northwestern regional headquarters |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=14 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=19 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ }}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် PDF အများအပြားပါဝင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က [[ဘုတလင်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=It is said that 20 members of the Military Council were killed in the Battle of Butlin |url=https://bur.mizzima.com/2024/06/29/25807 |date=29 June 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]သို့ ဒုံးကျည် ၂ စင်းပစ်လွှတ်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ |date=18 July 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=28 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128123447/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင် PDF က တောင်သာနှင့် နွားထိုးကြီးကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=PDF Groups Seize Guard Posts for Chinese Pipeline Facilities in Myanmar's Mandalay Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-groups-seize-guard-posts-for-chinese-pipeline-facilities-in-myanmars-mandalay-region.html |work=The Irrawaddy |date=12 August 2024}}</ref> နွားထိုးကြီးကို ခဏတာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် PDF က ဒီပဲယင်းကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် PDF သည် မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Why did the revolutionary forces withdraw after the capture of this city? |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |work=BBC |date=19 August 2024 |language=my}}</ref> ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းတွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် [[အင်းတော်မြို့|အင်းတော်]]၊ [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]နှင့် [[ထီးချိုင့်မြို့]]တို့ကို ပူးပေါင်းထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Encircles Three Sagaing Towns Amid Junta Bombardment |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-encircles-three-sagaing-towns-amid-junta-bombardment.html |work=The Irrawaddy |date=29 August 2024}}</ref> ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပင်လယ်ဘူးကို အပြည့်အဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀၀ ခန့်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html |work=The Irrawaddy |date=14 October 2024}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် [[မောင်ဆောင်းခ]]က [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] (BPLA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အညာဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BPLA expands operations to upper Myanmar, marks progress on anniversary of Operation 1027 |url=https://eng.mizzima.com/2024/10/30/15692 |work=Mizzima |date=30 October 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်နှင့် အခြား PDF များစွာသည် ပုလဲမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြို့၏ နေရာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် ၎င်းတို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Outnumbered and Outgunned Resistance Abandons Sagaing Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/outnumbered-and-outgunned-resistance-abandons-sagaing-town.html |work=The Irrawaddy |date=18 November 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့က ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒါန်းလမ်းမပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] က ဂုတ်ကြီးရွာအရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့က ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၁၀ ဦးကို ဒဏ်ရာရရှိစေခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဒေသခံခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ - အရှို (CDF-Asho) က နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပိုင်းတွင် လုံခြုံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance, Myanmar Junta Forces Clash on Rakhine-Magwe Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/resistance-myanmar-junta-forces-clash-on-rakhine-magwe-border.html |work=The Irrawaddy |date=26 November 2024}}</ref> ===၂၀၂၅=== ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် မဟာမိတ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပေါ်ရှိ လက်နက်ကြီးတပ်စခန်းကို စောင့်ကြပ်နေသည့် မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ ကင်းစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် မကွေးတိုင်း [[ငဖဲမြို့နယ်]]၊ [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]]မှ ၃၂ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ဂုတ်ကြီးအနီး ရခိုင်တောင်ပေါ်ကျေးရွာနှစ်ရွာရှိ ကင်းစခန်းများတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု-မကွေးအဖွဲ့က ဂုတ်ကြီးရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ် ၅ စီးကို အဝေးထိန်းမိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacking Myanmar Junta Outposts at Gateway to Magwe Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacking-myanmar-junta-outposts-at-gateway-to-magwe-region.html |work=The Irrawaddy |date=14 January 2025}}</ref> {{main|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးလက်ဒေသအချို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု]] စတင်ခဲ့သည်။ ကသာမြို့မှ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၀၉ မှ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့နယ်ကျေးလက်ဒေသများရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကသာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြင်းထန်သော အနိုင်ယူမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Fierce Fighting Outside Katha Town in Sagaing Region |url=https://www.bnionline.net/en/news/fierce-fighting-outside-katha-town-sagaing-region |work=Burma News International |date=18 March 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> === ၂၀၂၆ === * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ မေ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၅ မေ - ** တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-05|access-date=2026-05-05|language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]၏ အရှေ့မြောက်ခြမ်းရှိ စခန်းသာရွာအနီးတစ်ဝိုက်ကို စစ်လေတပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သုံးကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-06 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တွေ့ခွင့်ပေးဖို့ နေပြည်တော်ကို အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်တောင်းဆို -၂၀၂၆ မေလ ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgzlyqqy81t |access-date=2026-05-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t |access-date=2026-05-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82465 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၁၈ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == Data for Myanmar သုတေသနအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အညာဒေသရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၇,၁၈၃ လုံးကျော်ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ ၎င်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မီးရှို့ခံရသော အရပ်သားနေအိမ်စုစုပေါင်း၏ ၉၄% ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=10 April 2023 |title=Traditional Rituals on Hold as Junta Troops Ravage Myanmar's Buddhist Heartland |url=https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html |access-date=2024-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111647/https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်မှ ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အပူချိန်မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းများ သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခြင်းတို့ကြောင့် အညာဒေသတွင် နေထိုင်သူများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Duncan |first=Kiana |date=21 July 2022 |title=Coup, Covid, climate: the triple threat chasing citizens from Myanmar's rice bowl |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl |access-date=7 January 2024 |work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823134448/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl|archive-date=23 August 2023}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ကျမ်းကိုး == * {{Cite web |title=One Year On: The Momentum of Myanmar's Armed Rebellion |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars|author=Ye Myo Hein|date=May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402005630/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf|archive-date=2 April 2024}} {{Myanmar civil war (2021–present)}} [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] k3ik2kflb5ox449fdm5p0g7vg5daul5 14 278882 1032352 957635 2026-05-19T09:47:03Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တပ်မတော်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032352 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးရာထူး ရယူထားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်]] 8ztv5f314r2aigx4dzulgh7yhx18157 0 279820 1032300 1028435 2026-05-19T06:36:08Z Salai Rungtoi 22844 /* ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် */ 1032300 wikitext text/x-wiki {{About|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း ဆောင်းပါး|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ }} {{Multiple image | header = တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) | perrow = 2 | align = center | image1 = Myanmar Pyithu Hluttaw 2026 composition (373 seats).png | image2 = Myanmar Amyotha Hluttaw 2026 composition (213 seats).png | image3 = Myanmar Pyidaungsu Hluttaw 2026 composition (586 seats).png | footer = {{bulleted list | တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် (အပေါ် ဘယ်ဘက်)သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖွဲ့စည်းပုံ (စုစုပေါင်း ၃၇၃ ခုံ)ဖြစ်ပြီး၊တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ခုံ ပါဝင်သည်။ |တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် (အပေါ် ညာဘက်) သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖွဲ့စည်းပုံ (စုစုပေါင်း ၂၁၃ ခုံ)ဖြစ်ပြီး၊တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၅၆ ခုံ ပါဝင်သည်။ |တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (အောက်ဘက်) သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖွဲ့စည်းပုံ (စုစုပေါင်း ၅၈၆ ခုံ)ဖြစ်ပြီး၊တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၆ ခုံ ပါဝင်သည်။ }} | total_width = 350 | align = right }} ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် မှစတင်၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊၂၀၂၅-၂၀၂၆]] အား အပိုင်းလိုက် ကျင်းပခဲ့သည်။အပိုင်း (၁)ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် တွင် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂ရက် ညအချိန်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]မှ အသုတ်လိုက်ခွဲကာ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78703|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်း ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78723|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ထိုသို့ ကြေညာရာတွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် အပိုင်း(၂) နှင့် အပိုင်း (၃) တို့တွင် ကျင်းပသွားမည့် မဲဆန္ဒနယ်များထဲမှ ယှဉ်ပြိုင်ဘက်မရှိ၍ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တစ်ဦးထဲ ရွေးကောက်ခံရသူစာရင်းကိုပါ ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။ အပိုင်း(၂)ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် တွင် မြို့နယ် ၁၀၀ မြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက် ညအချိန်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]မှ အသုတ်လိုက်ခွဲကာ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ အပိုင်း(၃)ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြို့နယ် ၆၁ မြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂၇ရက် ညအချိန်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]မှ အသုတ်လိုက်ခွဲကာ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂ဝ၂၅ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာရင်းဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကြေညာခြင်းအား အဆုံးသတ်ခဲ့သည် ။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/79800|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၇၃ နယ်နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၂၆ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၂၅၅ နယ်နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၄၂ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ်၊ စုစုပေါင်း မဲဆန္ဒနယ် ၆၈၈ နယ်တို့မှနေ၍ ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၁၀၂၅ ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ == ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ပါတီ နှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! စဉ် ! style="background:#F2F2F2;" | ပါတီ ! style="background:#FFF2CC;" | ပြည်သူ့လွှတ်တော် ! colspan="3" style="background:#D9EAF7;" | အမျိုးသားလွှတ်တော် ! colspan="3" style="background:#DFF0D8;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် လွှတ်တော် ! style="background:#E6E6FA;" | တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ! style="background:#FCE5CD;" | အနိုင်ရအရေအတွက်ပေါင်းချုပ် |- ! ! ! style="background:#FFF2CC;" | ! style="background:#D9EAF7;" | FPTP ! style="background:#D9EAF7;" | PR ! style="background:#D9EAF7;" | စုစုပေါင်း ! style="background:#DFF0D8;" | FPTP ! style="background:#DFF0D8;" | PR ! style="background:#DFF0D8;" | စုစုပေါင်း ! ! |- | ၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၂၃၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၆၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၄၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၁၀၈ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၂၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၁၅၇ | style="background:#DFF0D8;" | ၃၇၉ | style="background:#E6E6FA;" | ၂၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၇၃၉ |- | ၂ | style="background:#F2F2F2;" | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၄ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁၆ | style="background:#D9EAF7;" | ၁၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၇ | style="background:#DFF0D8;" | ၄၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၄၈ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၆၈ |- | ၃ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကျားဖြူပါတီ)]] | style="background:#FFF2CC;" | ၇ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၃၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃၉ |- | ၄ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၅ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃၀ |- | ၅ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁၉ | style="background:#DFF0D8;" | ၁၉ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂၀ |- | ၆ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၁၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁၈ |- | ၇ | style="background:#F2F2F2;" | [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၇ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁၇ |- | ၈ | style="background:#F2F2F2;" | [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၄ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၇ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁၂ |- | ၉ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၅ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၈ |- | ၁၀ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၇ |- | ၁၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၇ |- | ၁၂ | style="background:#F2F2F2;" | [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၆ |- | ၁၃ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၆ |- | ၁၄ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေး ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၅ |- | ၁၅ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၅ |- | ၁၆ | style="background:#F2F2F2;" | [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၄ |- | ၁၇ | style="background:#F2F2F2;" | [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၄ |- | ၁၈ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၁၉ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၀ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၂ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၃ | style="background:#F2F2F2;" | [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]ဒူးလေးပါတီ | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၄ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်)ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၅ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံစဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၆ | style="background:#F2F2F2;" | [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၇ | style="background:#F2F2F2;" | [[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ(ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ)ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၈ | style="background:#F2F2F2;" | [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ|ချင်းပြည်သစ်ကွန်ကရက်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၂၉ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၃၀ | style="background:#F2F2F2;" | [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၃၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၃၂ | style="background:#F2F2F2;" | တစ်သီးပုဂ္ဂလ | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | | style="background:#F2F2F2;" | စုစုပေါင်း | style="background:#FFF2CC;" | ၂၆၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၇၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၈၄ | style="background:#D9EAF7;" | ၁၅၇ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၅၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၃၂၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၅၇၆ | style="background:#E6E6FA;" | ၂၉ | style="background:#FCE5CD;" | ၁၀၂၅ |} === ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှုအခြေအနေ === {| class="wikitable sortable" ! စဉ် ! နိုင်ငံရေးပါတီ / တစ်သီးပုဂ္ဂလ ! ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် မဲဆန္ဒနယ် ! ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ် ! ခိုင်လုံမဲရရှိမှုစုစုပေါင်း ! ခိုင်လုံမဲရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်း ! အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် |- |၁ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၆၈၇ |၁၀၁၇ |၅,၈၀၄,၀၂၅ |၄၄.၁၉% |၇၃၉ |- |၂ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၄၆၆ |၆၈၉ |၁,၇၄၄,၉၄၃ |၁၃.၂၈% |၆၈ |- |၃ |[[ပြည်သူ့ပါတီ]] |၃၆၃ |၄၉၈ |၁,၁၅၅,၈၁၇ |၈.၈၀% |၃၀ |- |၄ |[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] |၄၆၆ |၆၆၁ |၁,၀၀၀,၈၁၅ |၇.၆၂% |၂၀ |- |၅ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] |၃၈၆ |၅၇၅ |၈၀၂,၄၁၄ |၆.၁၁% |၃၉ |- |၆ |[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၂၈၂ |၄၂၁ |၆၉၁,၆၂၈ |၅.၂၇% |၆ |- |၇ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ]] |၂၉ |၅၀ |၃၃၁,၃၃၁ |၂.၅၂% |၁၈ |- |၈ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၂၄ |၃၈ |၁၄၅,၇၈၆ |၁.၁၁% |၁၇ |- |၉ |[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၂၀ |၂၉ |၁၂၄,၈၀၅ |၀.၉၅% |၃ |- |၁၀ |[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ) ပါတီ]] |၁၇ |၂၄ |၁၀၀,၈၈၃ |၀.၇၇% |၂ |- |၁၁ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁၄ |၂၆ |၈၁,၄၆၅ |၀.၆၂% |၅ |- |၁၂ |[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၅၁ |၇၄ |၇၄,၁၄၂ |၀.၅၆% |၃ |- |၁၃ |[[လေဘာပါတီ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လေဘာပါတီ]] |၅ |၆ |၅၆,၇၁၆ |၀.၄၃% |မရှိပါ |- |၁၄ |[[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၃၀ |၄၄ |၄၈,၉၂၆ |၀.၃၇% |၂ |- |၁၅ |[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁၅ |၂၆ |၄၈,၇၀၂ |၀.၃၇% |၇ |- |၁၆ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၇ |၁၀ |၄၄,၀၃၇ |၀.၃၄% |၄ |- |၁၇ |[[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၂၃ |၃၄ |၃၃,၇၇၂ |၀.၂၆% |၂ |- |၁၈ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |၁၁ |၂၀ |၃၂,၃၈၆ |၀.၂၅% |၁၂ |- |၁၉ |[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|တိုင်းလိုင် (ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၇ |၂၈ |၂၉,၃၇၅ |၀.၂၂% |၄ |- |၂၀ |[[ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၄ |၄ |၂၆,၁၂၁ |၀.၂၀% |မရှိပါ |- |၂၁ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၈ |၃၁ |၂၅,၄၅၇ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၂ |[[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁၄ |၁၆ |၂၅,၂၄၉ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၃ |[[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၄ |၂၀ |၂၅,၀၉၈ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၄ |[[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၉ |၁၁ |၂၅,၀၀၂ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၅ |[[လူမှုစီးပွားမြှင့်တင်ရေးပါတီ]] |၆ |၆ |၂၃,၁၁၄ |၀.၁၈% |မရှိပါ |- |၂၆ |[[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] |၁၃ |၃၂ |၂၂,၅၆၇ |၀.၁၇% |၈ |- |၂၇ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁၈ |၂၅ |၂၁,၇၆၅ |၀.၁၇% |၃ |- |၂၈ |[[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ|ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစု လေဘာပါတီ]] |၈ |၁၂ |၂၀,၄၂၉ |၀.၁၆% |မရှိပါ |- |၂၉ |[[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]] |၂၂ |၂၇ |၁၉၉၅၅ |၀.၁၅% |မရှိပါ |- |၃၀ |[[မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားအလုပ်သမားပြည်သူ့ပါတီ]] |၃ |၃ |၁၉၈၁၈ |၀.၁၅% |မရှိပါ |- |၃၁ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၄ |၂၉ |၁၉၅၆၄ |၀.၁၅% |၅ |- |၃၂ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၁၄ |၂၅ |၁၈၉၀၁ |၀.၁၄% |၆ |- |၃၃ |[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၄ |၄ |၁၇၃၆၈ |၀.၁၃% |မရှိပါ |- |၃၄ |[[မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ|မတူကွဲပြားခြင်းနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]] |၇ |၉ |၁၆၇၆၇ |၀.၁၃% |မရှိပါ |- |၃၅ |[[ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ညီညွတ်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၄ |၁၉ |၁၄၁၇၃ |၀.၁၁% |မရှိပါ |- |၃၆ |[[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၉ |၁၆ |၁၃၉၇၃ |၀.၁၁% |၁ |- |၃၇ |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] |၂ |၂ |၁၂၇၃၅ |၀.၁၀% |မရှိပါ |- |၃၈ |[[ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ]] |၃ |၃ |၁၁၉၈၈ |၀.၀၉% |မရှိပါ |- |၃၉ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၈ |၂၂ |၁၀၉၆၀ |၀.၀၈% |၃ |- |၄၀ |[[မွန်တိုးတက်ရေးပါတီ]] |၃ |၃ |၉၂၂၅ |၀.၀၇% |မရှိပါ |- |၄၁ |[[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၆ |၉ |၉၀၈၇ |၀.၀၇% |မရှိပါ |- |၄၂ |[[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်)]] |၁၇ |၂၉ |၈၄၆၀ |၀.၀၆% |၂ |- |၄၃ |[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁၅ |၂၆ |၈၀၇၆ |၀.၀၆% |၃ |- |၄၄ |[[လူထုပါတီ]] |၃ |၃ |၇၂၇၈ |၀.၀၆% |မရှိပါ |- |၄၅ |[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၅ |၁၉ |၆၇၈၆ |၀.၀၅% |၂ |- |၄၆ |[[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ|ကိုးကန့်ဒီမိုကရေစီနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၂ |၂ |၆၃၆၂ |၀.၀၅% |မရှိပါ |- |၄၇ |[[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] |၄ |၈ |၆၃၀၃ |၀.၀၅% |၁ |- |၄၈ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၈ |၁၁ |၆၂၁၀ |၀.၀၅% |၁ |- |၄၉ |[[မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁ |၁ |၅၆၉၆ |၀.၀၄% |မရှိပါ |- |၅၀ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ]] |၁၁ |၁၄ |၅၄၂၇ |၀.၀၄% |မရှိပါ |- |၅၁ |[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအားမာန်သစ်ပါတီ]] |၅ |၈ |၃၁၈၆ |၀.၀၂% |မရှိပါ |- |၅၂ |[[ခမီ အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁ |၁ |၂၂၈၉ |၀.၀၂% |မရှိပါ |- |၅၃ |[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] |၅ |၁၇ |၁၆၃၃ |၀.၀၁% |၇ |- |၅၄ |[[ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ]] |၁ |၁ |၁၂၆၈ |၀.၀၁% |မရှိပါ |- |၅၅ |[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] |၇ |၂၀ |၁၂၀၆ |၀.၀၁% |၁ |- |၅၆ |မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |၃ |၄ |၅၅၅ |၀.၀၀၄% |မရှိပါ |- |၅၇ |[[ခူမီးအမျိုးသားပါတီ]] |၁ |၁ |၂၃၁ |၀.၀၀၂% |မရှိပါ |- |၅၈ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၈၆ |၉၁ |၃၀၃၀၈၅ |၂.၃၁% |၁ |} == (၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူများ== ==== အပိုင်း(၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရလဒ်အနှစ်ချုပ် - {{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} ==== {| class="wikitable" !စဉ် !ပါတီအမည် !အမတ်နေရာ !ရရှိသည့်အမတ်နေရာ !ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၀၂ |၉၀ |၈၈.၂၄% |- |၂။ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၄ | - |- |၃။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၃ | - |- |၄။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁၀၂ |၁ |၀.၉၈% |- |၅။ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၀၂ |၁ |၀.၉၈% |- |၆။ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၇။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၈။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |} ==== အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရလဒ်အနှစ်ချုပ် - {{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} ==== {| class="wikitable" !စဉ် !ပါတီအမည် !အမတ်နေရာ !ရရှိသည့်အမတ်နေရာ !ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၀၀ |၈၉ |၈၉% |- |၂။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၄ | - |- |၃။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁၀၀ |၃ | ၃% |- |၄။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၅။ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၆။ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၇။ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ | - |၁ | - |} ==== အပိုင်း(၃) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရလဒ်အနှစ်ချုပ် - {{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} ==== {| class="wikitable" !စဉ် !ပါတီအမည် !အမတ်နေရာ !ရရှိသည့်အမတ်နေရာ !ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၆၁ |၅၆ |၉၁.၈၀ % |- |၂။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၆၁ |၃ | ၄.၉၁ |- |၃။ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၄။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |} === အပိုင်း(၁)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း (၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78713 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား # နောင်မွန်း | # ဦးမြင့်ကို # ဦးတင်ဆုန်း # ဦးရားနီ # ဦးစိုးဝင်း # ဦးညွန့်ဝင်း # ဦးရယ်ဒမ်းတန် <br />{{small|('''နောင်မွန်း''') }} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |နောင်မွန်း <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၂။ |ကယား | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် | #ဦးအေးမောင် #ဦးမောင်ရွှေ | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး | #ဦးသက်နိုင်ဦး #ဦးခင်မောင်ချင်း #ဦးစောဟေသားကြီး | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | #တီးတိန် #ဟားခါး | #တီးတိန် #ဟားခါး | #ဦးဆလိုင်းအောင်ပြည့် #ဦးဗန်နီ | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း | #ဦးဗွီးဆန်း #ဦးမဇိုးလောင်ဝီး #ဦးယောအေးလှ #ဦးခင်မောင်သန်း #ဦးတင်ဌေး #ဦးမြတ်ကျော် #ဦးဂုဏ်ဝမ်း #[[သက်ပုံ|ဦးသက်ပုံ]] #ဦးအောင်ကိုလတ် #ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ဌေး #ဦးသန်းဝင်းထွန်း #ဦးနိုင်နိုင်ကျော် | #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် | #ဦးကျော်သူ #ဒေါက်တာ ကျော်ကျော်ဌေး #ဦးအောင်လင်းနိုင် #[[လင်းအောင်|ဦးလင်းအောင်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ | #ဒေါက်တာသန့်ဇော်လွင် #ဒေါက်တာကျော်ဦး #ဦးတင့်လွင် #ဦးမင်းခန့်ကျော် #ဦးမျိုး(ခ)ဦးမျိုးအောင် #ဦးတင်ရွှေ #ဦးကျော်သူရ #ဦးဝင်းဇော်ဦး | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ | #ဦးရဲတင့် #[[ဝင်းမော်ထွန်း (ဝဏ္ဏကျော်ထင်)|ဒေါ်ဝင်းမော်ထွန်း]] #ဦးလှဝင်းဦး #ဒေါက်တာကျော်ဆွေ #[[စိုးတင့်နိုင်|ဦးစိုးတင့်နိုင်]] #ဦးစန်းယုနိုင် #[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] #ဦးနိုင်ဦးကျော် #ဦးတင်အောင်ချစ် | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ | #ဦးအောင်မြင့်သန်း #ဦးသိန်းပို #[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] #ဒေါ်မြင့်မြင့်ဌေး #[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] #[[သောင်းအေး|ဦးသောင်းအေး]] #ဦးညွန့်ဆောင် #[[တေဇကျော်|ဦးတေဇကျော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ | #ဦးစိုးလှ #ဦးမျိုးမြင့် #ဦးစိုးသူ #ဒေါ်ဥမ္မာဌေး #ဦးကျော်မြင့် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် | #ဦးသန်းအေး #ဦးစန်းငွေ #ဦးကျော်သန်း | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ | #ဦးကိုကိုသင်း #ဦးမျိုးသိန်း(ခ)ဦးမြသိန်း #ဦးခင်မောင်မြင့် #ဦးဝင်းမြင့် #ဒေါ်စမ်းစမ်းဌေး #ဦးဉာဏ်ဝင်းထိုက် #[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း]] #ဦးခင်မောင်ဆင့် #ဒေါက်တာနေလင်း #ဒေါ်သန်းသန်းအေး #ဦးမိုးမြင့် #ဦးကုဋေထွန်း | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် | #ဦးဝင်းဇော် #ခွန်ကောင်းချစ်ထွန်း #ဦးကျော်မြင့်နိုင် #[[သန်းထွန်းဦး|ဦးသန်းထွန်းဦး]] #ဦးကျော်ငြိမ်းအောင် #နန်းကျင်း(ခ)နန်းစိန် #ဦးဌေးလွင်(ခ)ဦးဒီလုံး #ဦးအောင်ဇော်မိုး(ခ)အောင်ဇော်မိုးထွန်း #စိုင်းမိုးဇော်ဦး #ဒေါက်တာမျိုးထွန်း #စိုင်းထွန်းစံ(ခ)စိုင်းဆေဟန် #ဦးခွန်အောင်ဆန်း | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] | |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ | #ဦးဇော်မင်း #ဦးသန်းထွန်း #[[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]] #ဒေါ်မြင့်စန္ဒာအောင် #ဦးနိုင်မင်းဦး #ဦးအောင်ဝင်းဆွေ #ဦးဝင်းဆွေ(ခ)ဦးဝင်းရွှေ #ဦးဌေးဝင်း | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၅။ |နေပြည်နယ် | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ | # [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]] # ဦးလှဆွေ # [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] # ဦးခင်မောင်ဌေး # [[မြတ်ဟိန်း|ဦးမြတ်ဟိန်း]] # ဦးဝင်းဌေး # [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] # [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} === အပိုင်း (၂)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် | # ဦးငွါးရဲ့ဆဲ # ဦးထွန်းထွန်းအောင် # ဦးကျော်ကျော်အောင် | # [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို | # ဒေါ်မော်မော်ခိုင် # ဦးဆားရယ် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ | # ဦးစောဝင်းထိန် # ဒေါ်သီတာစန်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |စစ်ကိုင်း | # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ဝန်းသို # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ရေဦး | # ကလေးဝ # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မင်းကင် # ဝန်းသို # မော်လိုက် # ရေဦး | # ဦးတင်ထွန်းလွင် # ဦးစိုးကျော်နိုင် # ဦးဝင်းနိုင် # ဦးထွန်းလွင် # ဦးကျော်မင်း # ဦးဝင်းတင့် # ဦးခင်မောင်ထွန်ဦ # ဦးဝေလင်းထွန်း <br />{{small|('''မင်းကင်း''') }} # ဦးစိုးပိုင် <br />{{small|('''ဝန်းသို''') }} # ဦးမြင့်စိုးတင့် <br />{{small|('''မော်လိုက်''') }} # ဦးစိုးတင့်အောင် <br />{{small|('''ရေဦး''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |မင်းကင်း၊ဝန်းသို၊မော်လိုက် နှင့် ရေဦး <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၅။ |တနင်္သာရီ | # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ | # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ # ရေဖြူ | # ဦးအောင်ကျော်နှင်း # ဦးအောင်ဆန်းလွင် # ဦးမင်းနိုင် <br />{{small|('''ရေဖြူ''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဲဖြိုးရေးပါတီ]] |ရေဖြူ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၆။ |ပဲခူး | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ | # ဒေါ်သိင်္ဂီမြင့်ရည် # ဦးကျော်တိုး # ဦးကျော်ကျော်ဦး # ဦးထွန်းထွန်းမိုး # ဦးကျော်မင်းထွန်း # ဒေါ်ဆွေဆွေသင်း # ဦးမျိုးဆွေထွန်း # ဦးအောင်ဇော်လင်း # [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] # [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] # ဒေါ်ဇာခြည်လွင် # ဦးရဲထွဋ်အောင် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |မကွေး | # ဂန့်ဂေါ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်းတဲ | # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်ဝဲ # ဂန့်ဂေါ | # ဦးအောင်ဇော်ထက် # ဦးဇော်ဌေး # ဦးစိုးဝင်း # ဦးမိုးမင်းဦး # ဦးဇော်နိုင် # ဦးမိုးတင် # ဒေါ်စံပါယ်မင် # ဦးစိုးနိုင် # ဦးခင်မောင်ဌေး # ဦးတင့်ဆွေ # ဒေါ်အိဖြူလွင် <br />{{small|('''ဂန့်ဂေါ''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |ဂန့်ဂေါ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၈။ |မန္တလေး | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ | # ဦးထွန်းထွန်းနိုင် # ဦးဝင်းမြင့်မောင် # ဦးအောင်သူ # ဦးအောင်နိုင်ဦး # ဦးစိုးနိုင် # ဦးမျိုးမြင့်သိန်း # ဒေါ်ကြူကြူမော် # ဦးသိန်းထွန်းဦး # ဦးလှမြင့် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မွန် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် | # ဒေါက်တာခင်မောင်လွင် # မင်းဝဏ္ဏကြီး # ဦးသန်းရွှေ # ဒေါ်မြင့်သန်း # ဦးဗိုလ်ဝင်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၅ မြို့နယ် |- |၁၀။ |ရန်ကုန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် | # ဒေါက်တာလှတင့် # ဦးတင်ထွဋ် # ဦးလှတင့် # ဦးအောင်မျိုးသိန်း # ဦးသန့်ဇော် # ဦးတင့်ဝေ # ဦးဝင်းကျော် # ဦးကျော်စန်းဦး # [[မောင်မောင်တင့်|ဦးမောင်မောင်တင့်]] # ဒေါ်စန်းစန်းနွယ် # ဦးသိန်းရီ # [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] # ဒေါက်တာမျိုးအောင် # [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] # ဦးခင်လှိုင် # ဦးငြိမ်းထွေး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # တစ်သီးပုဂ္ဂလ # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၆ မြို့နယ် |- |၁၁။ |ရှမ်း | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား | # ဦးလူဇော် # ခွန်လှသိန်း # ဒေါက်တာနန္ဒာလှမြင့် # စိုင်းဝန်းဆမ် # ဦးစိုင်းလောင်း # [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] # [[ပွင့်ဆန်း|ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း]] # ဦးစိုင်းဆန်စိန် # ဦးစိုင်းအောင်ညွန့် # ဦးစိုင်းကျော်လှ # ဦးထင်အောင်ရှိန် # စိုင်းအောင်ခမ်း # စိုင်းဆမ် # ဦးဖြိုးဇော်စိုး # စိုင်းဆိုင်နော် # ဒေါ်နန်းသန်းသန်းမွှေး # စိုင်းစိန်ဝင်း | # [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |၁၂။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ | # ဒေါက်တာထိန်ဝင်း # ဒေါ်ခင်စောမူ # ဦးမောင်မောင်စိုး # ဒေါက်တာအောင်ကြီး # ဒေါ်စိုးစိုးရီ # ဦးစန်းမောင် # ဦးကျော်မင်းသန်း # ဦးသန်းနိုင် # ဦးတင်ဦး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} === အပိုင်း (၃)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # ဗန်းမော် # မံစီ # မိုးမောက် # ဖားကန့် # ရွှေကူ | # ဗန်းမော် # ဖားကန့် # ရွှေကူ | # ဦးကျော်လင်း # ဦးသက်ပိုင်ထူး # ဦးကျော်ဝင်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | * ရွှေကူ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} * မိုးမောက်၊မံစီ <br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} |- |၂။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး | # ဒေါ်ခင်နီနီအောင် # ဦးမြင့်ထွန်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |စစ်ကိုင်း | # ကနီ # ဆားလင်းကြီး | * {{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ မကျင်းပ'''}} | # ဦးဉာဏ်ထွန်း <br/>{{small|('''ကနီ''') }} # ဦးစောမောင် <br/>{{small|('''ဆားလင်းကြီး''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |<br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၄။ |တနင်္သာရီ | # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော | # သရက်ချောင်း # ပုလော | # ဦးရဲထွန်းဝင်း # ဦးစိုးတင် # ဦးတင့်လွင် <br />{{small|('''လောင်းလုံး''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |လောင်းလုံး <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၅။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို | # ဦးဟံသာဝင်း # ဦးကျော်ဆန်းဦး # ဦးမြင့်ဇော်လင်း # ဦးဝင်းမြင့် # ဒေါ်ဥမ္မာမို့မို့ဇော် # ဦးအောင်နိုင် # ဒေါ်သန္တာအောင် # ဦးတင်ထွေး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၆။ |မန္တလေး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး | # ဦးစန်းမြင့် # ဦးကိုကိုဦး # ဦးအောင်ကျော်သူ # ဦးတိုးဝင်း # ဒေါ်ပြုံးကြည် # ဦးလှမင်း # ဒေါ်အေးမြမြစိုး # ဦးဝင်းနိုင် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ရန်ကုန် | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) | # [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]] # ဦးရန်မျိုးအောင်သိန်း # ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဝင်း # [[တင်မြင့်|ဦးတင်မြင့်]] # ဒေါက်တာရွှေပြည်စိုး # ဒေါ်အေးအေးမြင့် # ဦးစိုင်းလင်းလင်းထွဏ်း # ဒေါ်အေးမြမြကြိုင် # ဦးနေလင်းအောင် # [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] # ဦးတင်မိုးအောင် (ခ) နေရှိုင်း # ဦးနိုင်ဝင်း # ဦးဝင်းဆွေ # ဦးအောင်ကျော်မင်း # ဦးမျိုးသန့် # [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] # ဦးအေးချမ်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ၂ဦး ဝင်ပြိုင် |- |၈။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ | # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ # မက်မန်း # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ | # နန်းရီရီဝင်း # ဒေါက်တာရဲမြင့်စိုး # ဒေါ်နန်းတင်ဦး # ဦးစိုင်းကံ # ဦးကောင်းသက်စံ # ဦးအေးထွန်း # ဦးရန်ကျော် <br />{{small|('''မက်မန်း''') }} # ဒေါ်ရီရီလှိုင် <br />{{small|('''ဖယ်ခုံ''') }} # ဦးစိုင်းထွန်းလင်း <br />{{small|('''မိုးနဲ''') }} | # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကျားဖြူပါတီ)]] |မက်မန်း၊ဖယ်ခုံ နှင့် မိုးနဲ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၉။ |ဧရာဝတီ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ | # ဒေါ်အိအိချော # ဒေါ်ခင်သန်းမြင့် # ဦးအောင်သန်းမြင့် # ဦးအောင်မြင့်သန်း # ဦးနိုင်ဝင်း # ဒေါက်တာဌေးဝင်း # ဦးခင်မောင်ဝင်း # ဦးလှခိုင် # ဦးမြင့်စိုး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} == (၂)အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူများ == === အပိုင်း (၁)(၂)(၃)၊အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်များ !မဲဆန္ဒနယ်မြေထဲပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ !ကျင်းပသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားလှယ်အမှတ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ပူတာအိုခရိုင် # ဗန်းမော်ခရိုင် # မိုးညှင်းခရိုင် # တနိုင်းခရိုင် # ချီဖွေခရိုင်တစ်ခုလုံးနှင့်ဝိုင်းမော်မြို့နယ် # မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် နှင့် အင်ဂျင်းယန်မြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးရခွီဖုန် # [[Jeng Phang နော်တောင်|ဦးနော်တောင်]] #ဦးစိန်ဝင်းထွန်း # ဒေါ်မီမီကျော်ထွန်း # [[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] # ဦးဆီဟူးဒွေ့ | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # လွိုင်ကော်မြို့နယ် # ဘော်လခဲမြို့နယ် # ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် # ဖရူဆိုမြို့နယ် # ဖားဆောင်းမြို့နယ် # မယ်စဲ့မြို့နယ် နှင့် ရှားတောမြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ဦးရှားရယ် # ဦးဟန်ထူး #ဦးမြင့်သိန်း # ဦးဆူးရယ် | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး # လှိုင်းဘွဲ့ # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး နှင့် ဖာပွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်သိန်းဝင်း # ဦးဟန်လင်းထွန်း #စောသိန်းလွင် # ဦးစောဇော်ဝင်း # ဦးမျိုးမင်းနောင် # ဦးခင်ဇော်ထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # တီးတိန်ခရိုင် # ပလက်ဝခရိုင် # ဖလန်းခရိုင် # မတူပီခရိုင် # မင်းတပ်ခရိုင် # ဟားခါးခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးပေါင်လွန်မင်းထန် # ဦးထလာထန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၆) | # [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ခန္တီးခရိုင်၊ဟုမ္မလင်းခရိုင်၊မော်လိုက်ခရိုင် နှင့် တမူးခရိုင် # ကလေးခရိုင်နှင့်ယင်းမာပင်ခရိုင် # မုံရွာခရိုင် နှင့် စစ်ကိုင်းခရိုင် # ရွှေဘိုခရိုင် နှင့် ရေဦးခရိုင် # ကသာခရိုင်၊ကောလင်းခရိုင်၊ကန့်ဘလူခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးခဲချိန် # ဦးအောင်ချစ်လွင် #ဒေါ်ကျော့ယဉ်ဝင်း # ဦးဝင်းတင့် # ဦးမြတ်မျိုးညွန့် # ဦးခင်မောင်အေး | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီတိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကော့သောင်းခရိုင် # ထားဝယ်မြို့နယ် နှင့် သရက်ချောင်းမြို့နယ် # ရေဖြူမြို့နယ် နှင့် လောင်းလုံးမြို့နယ် # ဘုတ်ပြင်းခရိုင် # ပုလောမြို့နယ် နှင့် မြိတ်မြို့နယ် # ကျွန်းစုမြို့နယ် နှင့် တနင်္သာရီမြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်ကြူနိုင် # ဦးသန်းအောင် #ဦးမောင်စိန် # ဦးဇော်မင်းသန်း # ဦးမိုးမြင့် # ဦးငွေထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ညောင်လေးပင်ခရိုင် # တောင်ငူခရိုင် # နတ်တလင်းခရိုင် # ပဲခူးခရိုင် # ပြည်ခရိုင် # သာယာဝတီခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်စိုး # ဒေါ်နီနီမာ #ဒေါ်ထားထားနု # ဦးရဲမြင့်ထွန်း # ဒေါ်ခင်ရွှေမြင့်(ခ)ဒေါ်နှောင်းထွေး # ဦးကျော်ဝင်းဦး | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ချောက်ခရိုင် # နတ်မောက်မြို့နယ်၊မကွေးမြို့နယ်နှင့်မြို့သစ်မြို့နယ် # အောင်လံခရိုင်နှင့်တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် # ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ငဖဲ၊စေတုတ္တရာ၊ပွင့်ဖြူ၊မင်းဘူးမြို့နယ် # ပခုက္ကူခရိုင်၊စလင်းမြို့နယ် # သရက်ခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်လှထွေး # ဦးတင်မျိုးဇော် #ဦးအောင်နိုင် # ဦးစိန်ရွှေမင်း # ဦးအောင်နိုင် # ဦးခင်မောင်သန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊တံတားဦးခရိုင် # ညောင်ဦးခရိုင်၊မြင်းခြံခရိုင် # ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊အောင်မြေသာစံခရိုင် # မဟာအောင်မြေခရိုင်၊အမရပူရခရိုင် # မိတ္ထီလာခရိုင်၊ရမည်းသင်းခရိုင် # ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးခင်မောင်ဝင်း # ဦးဗိုလ်သိန်းနိုင် #ဦးဟိန်းမင်းဦး # ဦးဝင်းဖေမောင် # ဦးမောင်မောင်မြင့် # [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျိုက်ထိုခရိုင် # မော်လမြိုင်မြို့၊ကျိုက်မရောမြို့ # မုဒုံမြို့၊သိမ်ဖြူဇရပ်မြို့ # ချောင်းဆုံမြို့နယ် # ရေးခရိုင် # သထုံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဒေါ်ယဉ်မင်းထိုက် # ဦးကျော်ကျော်လင်း #[[မင်းစောနွယ်|ဦးခင်မောင်ထွေး(ခ)မင်းစောနွယ်]] # နိုင်အမ်ချမ်းမွန်(ခ)မင်းစိုးနိုင် # နိုင်ချမ်းတွဲ့ # ဒေါ်အေးချမ်းမုံ | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # တောင်ကုတ်ခရိုင်၊သံတွဲခရိုင် # ကျောက်ဖြူခရိုင် # စစ်တွေခရိုင် # မောင်တောခရိုင် # မြောက်ဦးခရိုင် # အမ်းခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ဦးမင်းမင်းထွန်း # ဦးမြလင်း #ဦးသန်းထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) | # [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျောက်တံတားခရိုင်၊ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်၊သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင် # ကမာရွတ်ခရိုင်၊မရမ်းကုန်းခရိုင်၊အလုံခရိုင် # တိုက်ကြီးခရိုင်၊မှော်ဘီခရိုင်၊လှည်းကူးခရိုင် # မင်္ဂလာဒုံခရိုင်၊အင်းစိန်ခရိုင် # တွံတေးခရိုင်၊သန်လျင်ခရိုင် # ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးဝင်းလှိုင် # ဦးအောင်ဝင်းသန်း #ဦးခင်မောင်တင့် # ဦးဇော်ဝင်းသန့် # ဦးအောင်သီဟ # ဦးအေးပိုင် | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ # ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ကလောခရိုင်၊ကျောက်မဲခရိုင်၊ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ကွတ်ခိုင်ခရိုင်၊တာချီလိတ်ခရိုင်၊တောင်ကြီးခရိုင်၊တန့်ယန်းခရိုင်၊နမ့်စန်ခရိုင်၊မူဆယ်ခရိုင်၊မိုးမိတ်ခရိုင်၊မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊မိုင်းတုန်ခရိုင်၊မိုင်းယောင်းခရိုင်၊မိုင်းယန်းခရိုင်၊မိုင်းရှူးခရိုင်၊မိုင်းလားခရိုင်၊လားရှိုးခရိုင်၊လင်းခေးခရိုင်၊လွိုင်လင်ခရိုင်။ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအမ်ဇော်လတ် # ဒေါ်မာလာဆန်း #ဦးခွန်ထိုင်း # ဒေါက်တာကျော်ထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၆) | # [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|ဝအမျိုးသားပါတီ]] # [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # ဦးအမ်ဇော်လတ် |မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျုံပျော်ခရိုင် # ပုသိမ်ခရိုင် # ဖျာပုံခရိုင် # မအူပင်ခရိုင် # မြောင်းမြခရိုင်၊လပွတ္တာခရိုင် # မြန်အောင်ခရိုင်၊ဟင်္သာတခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးရန်နိုင်ဝင်း # ဒေါ်နွယ်နွယ်ဦး #ဦးခိုင်ဝင်းအောင် # ဦးအောင်ကျော်မင်း # ဦးထိန်လင်း # ဦးမျိုးသန့် | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |} === အပိုင်း (၁)(၂)(၃)၊အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|(အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)}} === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်များ !မဲဆန္ဒနယ်မြေထဲပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ !ကျင်းပသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားလှယ်အမှတ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ပူတာအိုခရိုင်၊ချီဖွေခရိုင်၊တနိုင်းခရိုင်နှင့်ဝိုင်းမော်မြို့နယ် # ဗန်းမော်ခရိုင်၊မိုးညှင်းခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် နှင့် အင်ဂျင်းယန်မြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၂ ဦး # ၄ ဦး | (၁) *ဦးဂျာလီရဲ့ *ဦးမင်းမင်းထွန်း (၂) *ဦးဇုန်းလုတ် *ဦးအောင်းဆန်းထူး *ဦးစိန်လွင်ဦး *ဒေါက်တာမနမ်တူးဂျာ | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကယားပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးကျော်မြင့် *ဦးတောရယ် *ဒေါက်တာနိုင်လင်း *ဒေါ်နော်ဖလောရင့်ဒယ်နီ *ဦးဇော်မင်းထူး *ဒေါ်မာရီအားမူ | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကရင်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးစောနေလင်းအောင် *ဦးချစ်ဝေ *စောမြတ်ထွဋ်ဝင်း(ခ)ကိုဆွိ *နန်းစောစောမွန် *နော်ယုဇနဝါ *ခွန်ဝင်းဦး | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံ-စဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ချင်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးကျင့်တုန်းမန် *ဦးကီးပိုင်း *ဦးအောင်မင်းပိုင် *ဦးဇော်လွန်းအောင် *ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် *ဦးနန်ခင်းဇမ် | # *ဦးကျင့်တုန်းမန် *ဦးကီးပိုင်း *ဦးအောင်မင်းပိုင် *ဦးဇော်လွန်းအောင် *ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် *ဦးနန်ခင်းဇမ် | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ခန္တီးခရိုင်၊ဟုမ္မလင်းခရိုင်၊မော်လိုက်ခရိုင်၊တမူးခရိုင်၊ကလေးခရိုင်နှင့်ယင်းမာပင်ခရိုင် # မုံရွာခရိုင်၊စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ရွှေဘိုခရိုင်၊ရေဦးခရိုင်၊ကသာခရိုင်၊ကောလင်းခရိုင် နှင့် ကန့်ဘလူခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၂ ဦး # ၄ ဦး | (၁) *ဦးသန်းလှိုင် *ဦးကျော်ဇင်ထွန်း (၂) *ဒေါ်သိင်္ဂီဝင်းရွှေ *ဦးထွန်းအောင်ဝင်း *ဦးပြည့်ဖြိုးစံ *ဦးလွှမ်းမိုးနိုင် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီတိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # တနင်္သာရီတိုင်း တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးယုနိုင် *ဦးတင်မောင်ဝင်း *ဦးဉာဏ်ထွန်း *ဦးသန်းအေး(ခ)ဦးတင်ဦး *ဦးစိုးကြည် *ဦးဝေယံမျိုး | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ညောင်လေးပင်ခရိုင်၊တောင်ငူခရိုင်၊ပဲခူးခရိုင် # နတ်တလင်းခရိုင်၊ ပြည်ခရိုင်၊သာယာဝတီခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *[[ဇင်မင်းထက်|ဦးဇင်မင်းထက်]] *ဦးသိန်းဇော် *ဦးသောင်းရွှေ (၂) *ဦးလှသိန်း *ဦးဖြိုးဝေလင်း *ဦးမင်းစိန် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) (၂) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ပခုက္ကူခရိုင်၊မင်းဘူးခရိုင် # ချောက်ခရိုင်၊မကွေးခရိုင်၊သရက်ခရိုင်၊အောင်လံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *ဦးခင်မောင်ဌေး *ဦးကျော်သူရဦး *ဦးစောသွင် (၂) *ဦးဇော်လတ်မိုး *ဦးဖေသန့်ဇော် *ဒေါ်ခင်ဆွေ | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) (၂) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # တံတားဦးခရိုင်၊ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊မဟာအောင်မြေခရိုင်၊သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊အမရပူရခရိုင်၊အောင်မြေသာစံခရိုင် # ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ညောင်ဦးခရိုင်၊မိတ္ထီလာခရိုင်၊မြင်းခြံခရိုင် # ရမည်းသင်းခရိုင် နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | (၁) ၂ဦး (၂) ၂ဦး (၃) ၂ဦး | (၁) *ဦးကျော်တင် *ဦးမြင့်ဦး (၂) *ဦးခင်မောင်မြင့် *ဦးမြင့်စန်း (၃) *[[အောင်လင်းဒွေး|ဦးအောင်လင်းဒွေး]] *ဦးကျော်တင့် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) (၃) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # မွန်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဒေါက်တာဗညားအောင်မိုး *ဦးရဲထွဋ်အောင် *ဦးစိုးမင်းစမ်း *ဦးဇော်မြင့် *ဦးသိန်းမြင့် *ဒေါ်စိုးစိုးမြင့် | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # စစ်တွေခရိုင်၊မောင်တောခရိုင်၊မြောက်ဦးခရိုင် # ကျောက်ဖြူခရိုင်၊တောင်ကုတ်ခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊အမ်းခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) * ဦးကျော်စိန် * ဦးကျော်စိန်လှ * ဒေါ်မြမြသက် (၂) * ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်ဆု * ဦးဇော်ဇော်မြင့် * ဦးအောင်သိန်းဌေး | (၁) * ဦးကျော်စိန် * ဦးကျော်စိန်လှ * ဒေါ်မြမြသက် (၂) * ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်ဆု * ဦးဇော်ဇော်မြင့် * ဦးအောင်သိန်းဌေး | (၁) * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] (၂) * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # တိုက်ကြီးခရိုင်၊မင်္ဂလာဒုံခရိုင်၊ မှော်ဘီခရိုင်၊လှည်းကူးခရိုင်၊အင်းစိန်ခရိုင် # တွံတေးခရိုင်၊သန်လျင်ခရိုင်၊ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင် # ကမာရွတ်ခရိုင်၊ကျောက်တံတားခရိုင်၊ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်၊ မရမ်းကုန်းခရိုင်၊သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်၊ အလုံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ၂ ဦး # ၂ ဦး # ၂ ဦး | (၁) *ဦးရဲရင့်စိုးညွန့် *ဦးကြည်လင်းထက် (၂) *ဦးရန်နိုင်ဦး *ဦးကျော်ကျော်လတ် (၃) *ဦးတင့်ဇော် *ဦးဝဏ္ဏစိုး | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) (၃) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ကလောခရိုင်၊တောင်ကြီးခရိုင်၊နမ့်စန်ခရိုင်၊မိုင်းရှူးခရိုင်၊လင်းခေးခရိုင်၊လွိုင်လင်ခရိုင် # ကျောက်မဲခရိုင်၊ကွတ်ခိုင်ခရိုင်၊တန့်ယန်းခရိုင်၊မူဆယ်ခရိုင်၊မိုးမိတ်ခရိုင်၊လားရှိုးခရိုင် # ကျိုင်းတုံခရိုင်၊တာချီလိတ်ခရိုင်၊မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊မိုင်းတုန်ခရိုင်၊မိုင်းယောင်းခရိုင်၊မိုင်းယန်းခရိုင်၊မိုင်းလားခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ၂ ဦး # ၂ ဦး # ၂ ဦး | (၁) *ဦးခင်မောင်မြင့် *ခွန်စောလွင် (၂) *ဦးထွန်းလင်း *စိုင်းဝင်းခိုင် (၃) *ဦးရှောမွေလရှဲန် *ဒေါ်နန်းဝိုးစိန် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) (၃) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ကျုံပျော်ခရိုင်၊ပုသိမ်ခရိုင်၊မြောင်းမြခရိုင်၊လပွတ္တာခရိုင် # ဖျာပုံခရိုင်၊မအူပင်ခရိုင်၊မြန်အောင်ခရိုင်၊ဟင်္သာတခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *[[မြင့်ကြိုင်|<s>ဦးမြင့်ကြိုင်</s>]] (ဦးပြုံးချို)<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အစားထိုးဖြည့်စွက်ကြောင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82258 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *ဦးအောင်တင်မြင့် *ဒေါ်ကျင်သိန်း (၂) *[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]] *ဒေါ်ဇင်ပပဦး *ဒေါ်ခင်သန်းဦး | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) (၂) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |} == (၃)တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူများ== === အပိုင်း (၁)၊(၂)၊(၃) တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် }}=== {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားပြုမဲဆန္ဒနယ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင်ပြည်နယ် | # ချီဖွေ # ဆော့လော် # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # ဆွမ်ပရာဘွမ် # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မချမ်းဘော # ဗန်းမော် # မံစီ # မိုးမောက် # ရွှေကူ # ဖားကန့် # မိုးကောင်း # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား # ဝိုင်းမော် # အင်ဂျင်းယန် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မချမ်းဘော # ဗန်းမော် # ရွှေကူ # ဖားကန့် # မိုးကောင်း # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား # ဝိုင်းမော် | # ဦးကောင်ဆိုင်းလ # ဦးဖီရမ်ဆားရ် # ဦးချန်တန်ခင် # ဦးငွါးဒီးယော် # ဦးရားဝမ်ဂျုံ # ဦးကျော်မင်းခိုင် # ဦးအောင်နိုင်'''**''' # ဦးမြအုန်း #ဦးနေလင်းစိုး # ဦးထက်အောင် # [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] # ဒေါ်မိုးသီတာသိန်း | # တနိုင်း-အမှတ်၁ # ခေါင်လန်ဖူး-အမှတ်၁ # နောင်မွန်း-အမှတ်၁ # ပူတာအို-အမှတ်၁ # မချမ်းဘော-အမှတ်၁ # ဗန်းမော်-အမှတ်၁ # ရွှေကူ-အမှတ်၁ # ဖားကန့်-အမှတ်၁ #မိုးကောင်း-အမှတ်၁ # မိုးညှင်း-အမှတ်၁ # မြစ်ကြီးနား-အမှတ်၁ # ဝိုင်းမော်-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] |'''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို # ဖားဆောင်း # ဘောလခဲ # မယ်စဲ့ # ရှားတော # လွိုင်ကော် | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် | #ဦးစိုးရယ် #ဦးဂျိုးဇက်ကျော် #ဦးစိုးရယ် #ဦးမော်ရယ် | #ဒီမောဆို-အမှတ်၁ #ဖရူဆို-အမှတ်၁ #ဘောလခဲ-အမှတ်၁ #လွိုင်ကော်-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] |၃မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၃။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး # ဖာပွန် # ဘားအံ # လှိုင်းဘွဲ့ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး | # ဘားအံ့ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး | #[[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] #ဦးအေးမင်းထွေး #ဦးစန်းကို #ဦးစောမျိုးမြင့် #ဒေါ်နန်းစောမြ #စယဉ်ဌေး #ဦးညီညီလှိုင် | #ဘားအံ့-အမှတ်၁ #မြဝတီ-အမှတ်၁ #သံတောင်ကြီး-အမှတ်၁ #ဖာပွန်-အမှတ်၁ #လှိုင်းဘွဲ့-အမှတ်၁ #ကော့ကရိတ်-အမှတ်၁ #ကြာအင်းဆိပ်ကြီး-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | #တီးတိန် #တွန်းဇံ #ပလက်ဝ #ဖလမ်း #မတူပီ #ကန်ပက်လက် #မင်းတပ် #ထန်တလန် #ဟားခါး | #တီးတိန် #ဟားခါး | #ဦးပေါင်ဇလန်း #[[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] | #တီးတိန်-အမှတ်၁ #ဟားခါး-အမှတ်၁ | #[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၅မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ကသာ # ထိန်းချိုင့် # ဗန်းမောက် # အင်းတော် # ကောလင်း # ဝန်းသို # ပင်လည်ဘူး # ကန့်ဘလူ # ကျွန်းလှ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # မြင်းမူ # မြောင် # တမူး # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # မုံရွာ # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ကနီ # ဆားလင်းကြီး # ပုလဲ # ယင်းမာပင် # ဒီပဲယင်း # တန့်ဆည် # ရေဦး # ခင်ဦး # ရွှေဘို # ဝက်လက် # ဟုမ္မလင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ကသာ # ဝန်းသို # ကန့်ဘလူ # ကျွန်းလှ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # မြင်းမူ # တမူး # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # မုံရွာ # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ကနီ # ဆားလင်းကြီး # ရေဦး # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း | #ဒေါ်ဆန်းစစ်ရှီး #ဦးဟာမန် #ဦးနောက်တွန်း #ဦးမင်းဆွေ #ဦးထွန်းထွန်း #ဦးဆန်းဝင်း #ဒေါ်အေးအေးသန်း #ဦးထိန်မင်း'''**''' #ဦးသက်ကိုကိုကျော် #ဦးမြင့်တင် #ဦးမြတ်ကို #ဦးမင်းမင်းဇေယျာမြင့် #ဦးဇေယျစိုး #ဦးခင်မောင်လွင်'''**''' #ဦးသောင်းထိုက် #ဦးအောင်မင်းကျော်သူ'''**''' #ဦးတင့်လှိုင်မြင့် #ဦးတင်ဝင်း #ဦးတင်မင်းထွဋ် #ဒေါ်စန္ဒာသိန်း'''**''' #ဦးထွန်းလွင်'''**''' #ဦးအောင်ဇော်ဦး'''**''' #ဦးရဲမိုးနိုင်'''**''' #ဒေါက်တာသောင်းနိုင် #စိုင်းစံလှစိုး | #လေရှီး-အမှတ်၁ #လဟယ်-အမှတ်၁ #နန်းယွန်း-အမှတ်၁ #ကလေး-အမှတ်၁ #ကလေးဝ-အမှတ်၁ #မင်းကင်း-အမှတ်၁ #ကသာ-အမှတ်၁ #ဝန်းသို-အမှတ်၁ #ကန့်ဘလူ-အမှတ်၁ #ကျွန်းလှ-အမှတ #ခန္တီး-အမှတ်၁ #စစ်ကိုင်း-အမှတ်၁ #မြင်းမူ #တမူး-အမှတ်၁ #ချောင်းဦး #ဘုတလင်-အမှတ်၁ #မုံရွာ-အမှတ်၁ #အရာတော်-အမှတ်၁ #ဖောင်းပြင်-အမှတ်၁ #မော်လိုက်-အမှတ်၁ #ကနီ-အမှတ်၁ #ဆားလင်းကြီး-အမှတ်၁ #ရေဦး-အမှတ်၁ #ရွှေဘို-အမှတ်၁ #ဟုမ္မလင်း-အမှတ်၁ | #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |'''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} - ၁၂မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ရေဖြူ # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ဘုတ်ပြင်း # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ # ပုလော # မြိတ် | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော | #ဒေါက်တာဝင်းအောင် #[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] #ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး #ဦးခိုင်ဦး #ဦးခင်မောင်မြင့်'''**''' #ဦးသိန်းလွင် #ဦးထင်ပေါ် #ဒေါ်ချိုချိုစန်း #ဦးအောင်မျိုးထွန်း'''**''' #ဦးဇာနည်အောင် | #ကော့သောင်း-အမှတ်၁ #ထားဝယ်-အမှတ်၁ #ဘုတ်ပြင်း-အမှတ်၁ #မြိတ်-အမှတ်၁ #ရေဖြူ-အမှတ်၁ #ကျွန်းစု-အမှတ်၁ #တနင်္သာရီ-အမှတ်၁ #လောင်းလုံး-အမှတ်၁ #သရက်ချောင်း-အမှတ်၁ #ပုလော-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ |'''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} |- |၇။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ညောင်လေးပင် # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # တောင်ငူ # ထန်းတပင် # ဖြူး # ရေတာရှည် # အုတ်တွင်း # ဇီးကုန်း # နတ်တလင်း # ပေါင်းတည် # သဲကုန်း # ကဝ # ပဲခူး # ဝေါ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # ပြည် # ရွှေတောင် # ကြို့ပင်ကောက် # မိုးညို # မင်းလှ # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ # အုတ်ဖို | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို | #ဦးသိန်းနိုင် #ဦးသန်းစိုး #ဦးမြစိုး #[[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] #ဦးအောင်ချိုဦး #ဦးနိုင်လင်းဆွေ(ခ)ဦးထွန်းထွန်းဦး #ဦးအောင်ကိုမင်း #ဦးရဲထွဋ် #ဦးပွင့်ဆန်း #ဦးဇော်ဝင်း #ဦးသက်တင်ထွန်း #ဦးထွန်းကိုကို #ဦးဉာဏ်ဝင်း #ဒေါ်ဝင်းဝင်းမော် #ဦးမျိုးမြင့် #ဦးတင်မျိုးဝင်း #ဦးသန်းထူးအောင် #ဦးသန်းဇော် #ဦးညွန့်မင်းစိုး #ဦးမျိုးသန့် #ဦးဝင်းနိုင် #ဦးဘုန်းမြင့်ဦး #ဦးကျော်မင်းနိုင် #ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်း #ဦးအုန်းသွင် #ဦးသက်တိုးဝင်း #ဦးအောင်စိုးထက် #ဦးအောင်ကို | #ညောင်လေးပင်-အမှတ်၁ # တောင်ငူ-အမှတ်၁ # နတ်တလင်း-အမှတ်၁ # ပဲခူး-အမှတ်၁ # ပြည်-အမှတ်၁ # ရွှေတောင်-အမှတ်၁ # လက်ပံတန်း-အမှတ်၁ # သာယာဝတီ-အမှတ်၁ # ဒိုက်ဦး-အမှတ်၁ # ရွှေကျင်-အမှတ်၁ # ထန်းတပင်-အမှတ်၁ # ရေတာရှည်-အမှတ်၁ # ဇီးကုန်း-အမှတ်၁ # ပေါင်းတည်-အမှတ်၁ # ကဝ-အမှတ်၁ # သနပ်ပင်-အမှတ်၁ # ပေါက်ခေါင်း-အမှတ်၁ # ပန်းတောင်း-အမှတ်၁ # မိုးညို-အမှတ်၁ # မင်းလှ-အမှတ်၁ # ကျောက်ကြီး-အမှတ်၁ # ကျောက်တံခါး-အမှတ်၁ # ဖြူး-အမှတ်၁ # အုတ်တွင်း-အမှတ်၁ # သဲကုန်း-အမှတ်၁ # ဝေါ-အမှတ်၁ # ကြို့ပင်ကောက်-အမှတ်၁ # အုတ်ဖို-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ဂန့်ဂေါ # ဆော # ထီးလင်း # ဆိပ်ဖြူ # ပခုက္ကူ # ပေါက် # မြိုင် # ရေစကြို # တောင်တွင်းကြီး # နတ်မောက် # မကွေး # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # သရက် # ဆင်ပေါင်ဝဲ # အောင်လံ | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ဂန့်ဂေါ # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်ဝဲ | #ဦးသန်းလှိုင် #ဦးအောင်နိုင်ဝင်း #ဦးဇော်ထွန်းဦး #ဦးတင်မြင့်ဦး #ဦးလွှမ်းမိုးထက် #ဒေါက်တာမောင်မောင်ဌေး #ဦးရန်နိုင်စိုး #ဦးကျော်ဝင်းမြင့် #ဦးကျော်ကျော် #ဦးစန်းလွင် #ဦးလေးမောင် #ဦးဆန်းညွန့်အောင် #ဦးစိုးမင်းထွန်း #ဦးအောင်နိုင်လင်း #ဦးဝင်းမြိုင် #ဦးမြင့်အောင် #ဦးမြင့်ရွှေ #ဦးသိန်းဇော် #ဦးသိုက်စိုးဦး #ဦးအေးနိုင် | #ချောက်-အမှတ်၁ #ရေနံချောင်း-အမှတ်၁ #ဂန့်ဂေါ-အမှတ်၁ #ပခုက္ကူ-အမှတ်၁ #တောင်တွင်းကြီး-အမှတ်၁ #မကွေး-အမှတ်၁ #ပွင့်ဖြူ-အမှတ်၁ #မင်းဘူး-အမှတ်၁ #သရက်-အမှတ်၁ #အောင်လံ-အမှတ်၁ #ဆိတ်ဖြူ-အမှတ်၁ #နတ်မောက်-အမှတ်၁ #မြို့သစ်-အမှတ်၁ #ငဖဲ-အမှတ်၁ #စလင်း-အမှတ်၁ #စေတုတ္တရာ-အမှတ်၁ #ကံမ-အမှတ်၁ #မင်းတုန်း-အမှတ်၁ #မင်းလှ-အမှတ်၁ #ဆင်ပေါင်ဝဲ-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၅မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # စဥ့်ကိုင် # မြစ်သား # ကျောက်ပန်းတောင်း # ညောင်ဦး # ငါးဇွန် # တံတားဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းမြသာစည် # ချမ်းအေးသာစံ # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # မလှိုင် # မိတ္ထီလာ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # တောင်သူ # နွားထိုးကြီး # မြင်းခြံ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # စဥ့်ကူး # မိုးကုတ် # သပိတ်ကျင်း # အမရပူရ # ပုသိမ်ကြီး # မတ္တရာ # အောင်မြေသာစံ | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး | #ဦးစိုးစိုးထွန်း #ဦးစိန်တိုး #ဦးဝင်းဇော် #ဦးကိုကိုထွေး #ဦးအောင်ကျော်မိုး #ဦးအောင်နိုင်ညွန့် #ဦးကျော်မြင့် #[[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]] #ဒေါ်သိင်္ဂီအောင် #ဦးဝင်းမြင့် #[[ကျော်မိုးသက်|ဦးကျော်မိုးသက်]] #ဦးသိန်းလွင် #ဦးယဉ်မောင်ထွန်း(ခ)ဦးယဉ်မောင်သိန်း #ဦးထွန်းထွန်းဦး #ဦးလွင်မျိုးထွန်း #ဦးဇော်အောင်ထက် #ဦးနန်းဝင်းထွေး #ဦးသန်းဦး #ဦးလှကြွယ် #ဒေါ်ဝင်းဝင်းလတ် #ဦးငွေစိုးလှိုင် #ဦးမန်းမြင့် #ဦးမြတ်သူ #ဦးထွန်းတင့် #ဦးဆွေသန်း | #ကျောက်ဆည်-အမှတ်၁ # ညောင်ဦး-အမှတ်၁ # ပြင်ဦးလွင်-အမှတ်၁ # ချမ်းအေးသာစံ-အမှတ်၁ # မိတ္ထီလာ-အမှတ်၁ # ပျော်ဘွယ်-အမှတ်၁ # ရမည်းသင်း-အမှတ်၁ # အောင်မြေသာစံ-အမှတ်၁ # စဥ့်ကိုင်-အမှတ်၁ # ကျောက်ပန်းတောင်း-အမှတ်၁ # တံတားဦး-အမှတ်၁ # ပြည်ကြီးတံခွန်-အမှတ်၁ # မဟာအောင်မြေ-အမှတ်၁ # ဝမ်းတွင်း-အမှတ်၁ # သာစည်-အမှတ်၁ # အမရပူရ-အမှတ်၁ # မတ္တရာ-အမှတ်၁ # မြစ်သား-အမှတ်၁ # ချမ်းမြသာစည်-အမှတ်၁ # မလှိုင်-အမှတ်၁ # တောင်သာ-အမှတ်၁ # မြင်းခြံ-အမှတ်၁ # ငါးဇွန်-အမှတ်၁ # သပိတ်ကျင်း-အမှတ်၁ # ပုသိမ်ကြီး-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၃မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၁၀။ |မွန်<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများအမည်စာရင်း ကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/78862 |access-date=2026-03-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | # ကျိုက်ထို # ဘီးလင်း # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မုဒုံ # မော်လမြိုင် # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် # သထုံ | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် | #ဦးမင်းဇေယျာဦး #ဦးအောင်ထွဋ် #[[အောင်ကြည်သိန်း|ဦးအောင်ကြည်သိန်း]] #ဦးတင်ဇော်ထွန်း #ဒေါ်လေးမိုးသူ #ဦးကျော်ဇေယျာလင်း #ဦးဌေးနိုင်(ခ)နာဲအမ်သဝ် #ဦးရွှေလူး #မိလဝီဟန် #ဦးသန်းခိုင် | #ကျိုက်ထို-အမှတ်၁ #ကျိုက်မရော-အမှတ်၁ #ချောင်းဆုံ-အမှတ်၁ #မော်လမြိုင်-အမှတ်၁ #သထုံ-အမှတ်၁ #ဘီးလင်း-အမှတ်၁ #မုဒုံ-အမှတ်၁ #သံဖြူဇရပ်-အမှတ်၁ #ရေး-အမှတ်၁ #ပေါင်-အမှတ်၁ | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # ရမ်းဗြဲ # စစ်တွေ # ပေါက်တော # ပုဏ္ဏားကျွန်း # ရသေ့တောင် # တောင်ကုတ် # မာန်အောင် # ဘူးသီးတောင် # မောင်တော # ကျောက်တော် # မင်းပြား # မြေပုံ # မြောက်ဦး # ဂွ # သံတွဲ # အမ်း | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် | #ဦးကျော်ဆွေလင်း #ဦးနိုင်ဦး #ဦးထွန်းဝင်း | #ကျောက်ဖြူ-အမှတ်၁ #စစ်တွေ-အမှတ်၁ #မာန်အောင်-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] |၁၄ မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ဗဟန်း # ကျောက်တံတား # ဒဂုံ # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # လမ်းမတော် # တိုက်ကြီး # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို # တွံတေး # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) # ဒဂုံမြို့သစ်(အရှေ့ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # ဗိုလ်တထောင် # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မရမ်းကုန်း # မြောက်ဥက္ကလာပ # လှိုင် # မင်္ဂလာဒုံ # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # မှော်ဘီ # လှည်းကူး # တာမွေ # တောင်ဥက္ကလာပ # ရန်ကင်း # သင်္ဃန်းကျွန်း # ကိုကိုးကျွန်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သန်လျင် # သုံးခွ # ကြည့်မြင့်တိုင် # စမ်းချောင်း # အလုံ # လှိုင်သာယာ(အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ(အရှေ့ပိုင်း) # အင်းစိန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) | #ဒေါ်သီသီမွန် #ဦးသိန်းနိုင် #ဦးဝင်းသက် #ဦးနေဝင်း #ဦးစိုးယု #ဦးအောင်မိုးကျော် #ဦးမင်းသိန်းထွန်း #ဦးမျိုးမင်းနိုင် #ဦးကြည်မြင့် #ဦးနိုင်ဝင်း #ဦးရန်မျိုးနိုင် #ဒေါ်ဇင်ဇင်မျိုးထွန်း #ဦးသိန်းနိုင် #ဦးတိုင်းရ #ဦးအောင်မျိုးနိုင် #ဒေါ်ရီရီတင် #ဦးမြင့်ခိုင် #ဦးနေဝင်း #ဦးကျော်ဇင်ဟိန်း #ဦးတင်လင်း #ဒေါ်ဇာခြည်လင်း #ဦးသက်နိုင် #ဦးစည်သူကြည်မြင့် #ဦးစိုးမိုးအောင် #ဦးအောင်ကျော်မိုး #[[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]] #ဒေါ်ခင်သက်မာ #ဦးသူရိန်လင်း #ဒေါက်တာမေသန်းနွယ် #ဦးညီညီသွယ် #ဒေါ်အေးအေးမြင့် #ဒေါ်ဆွေဆွေဝင်း #ဦးဇွဲရန်နိုင်(ခ)ဦးကိုကိုဇော် #ဦးသိန်းကျော် #ဦးတင်ရှိန် #ဦးဌေးအောင် #ဒေါ်ဝင်းဝင်းအောင် #ဒေါက်တာထူးမောင် #ဦးချစ်ကိုကို #ဒေါ်အေးမင်းစိုး #ဦးအေးသိန်း #ဒေါ်ခင်မြတ်စု #ဦးမျိုးမြင့် #ဦးမင်းမင်း #ဦးကြည်စိုး | #ကမာရွတ်-အမှတ်၁ #ကျောက်တံတား-အမှတ်၁ #တိုက်ကြီး-အမှတ်၁ #တွံ့တေး-အမှတ်၁ #ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း)-အမှတ်၁ #ဗိုလ်တထောင်-အမှတ်၁ #မရမ်းကုန်း-အမှတ်၁ #မင်္ဂလာဒုံ-အမှတ်၁ #မှော်ဘီ-အမှတ်၁ #သင်္ဃန်းကျွန်း-အမှတ်၁ #သန်လျင်-အမှတ်၁ #အလုံ-အမှတ်၁ #ရွှေပြည်သာ-အမှတ်၁ #ထန်းတပင်-အမှတ်၁ #လှည်းကူး-အမှတ်၁ #ဗဟန်း-အမှတ်၁ # ပန်းဘဲတန်း-အမှတ်၁ # လသာ-အမှတ်၁ # ကော့မှူး-အမှတ်၁ # ကွမ်းခြံကုန်း-အမှတ်၁ # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း)-အမှတ်၁ # ဒေါပုံ-အမှတ်၁ # ပုဇွန်တောင်-အမှတ်၁ # လှိုင်-အမှတ်၁ # တောင်ဥက္ကာလာပ-အမှတ်၁ # ကိုကိုးကျွန်း-အမှတ်၁ # ကြည့်မြင့်တိုင်-အမှတ်၁ # အင်းစိန်-အမှတ်၁ # ဒဂုံ-အမှတ်၁ # လမ်းမတော်-အမှတ်၁ # ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို-အမှတ်၁ # ဒလ-အမှတ်၁ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း)-အမှတ်၁ # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း)-အမှတ်၁ # မင်္ဂလာတောင်ညွန့်-အမှတ်၁ # သာကေတ-အမှတ်၁ # မြောက်ဥက္ကလာပ-အမှတ်၁ # တာမွေ-အမှတ်၁ # ရန်ကင်း-အမှတ်၁ # ကျောက်တန်း-အမှတ်၁ # ခရမ်း-အမှတ်၁ # သုံးခွ-အမှတ်၁ # စမ်းချောင်း-အမှတ်၁ # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း)-အမှတ်၁ # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း)-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပန်ဆန်း(ပန်ခမ်း) # နားဖန်း # ဟိုပန် # မိုင်းမော # ပန်ဝိုင် # ရွာငံ # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # ဆီဆိုင် # ပင်လောင်း # နမ့်ဆန် # မန်တုံ # ကုန်းကြမ်း # လောက်ကိုင် # ကလော # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # ကျောက်မဲ # သီပေါ # နောင်ချို # နမ္မတူ # ကျိုင်းတုံ # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # ကွတ်ခိုင် # တာချီလိတ် # မိုင်းဖြတ် # တောင်ကြီး # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # နမ့်စန် # မိုးနဲ # နမ့်ခမ်း # မူဆယ် # မဘိမ်း # မိုးမိတ် # မိုင်းဆတ် # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # မိုင်းလား # ကွမ်းလုံ # လားရှိုး # သိန္နီ # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # လင်းခေး # မိုင်းကိုင် # လဲချား # လွိုင်လင် | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # သီပေါ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # ကျောက်မဲ | #ဦးအာကာလင်း #ခွန်ညိုမောင် #ဦးအောင်ကျော်သန်း #စိုင်းဟွမ်နွဲ့ #စိုင်းအွန်ခမ်း #ခွန်ကြည် #ဦးလင်းအောင်ဆွေ #ဦးနော်တောင် #စိုင်းခတ္တိယ #ဒေါက်တာလဆိုင်း #စိုင်းကျော်ဌေး #ခွန်သက်နိုင် #ဦးရန်အောင် #ဦးစိုင်းထွန်းစိန် #ဦးညွန့်ဝင်း #စောမူးလာ #စိုင်းဘွန်းစီ #စိုင်လှိုင်ခမ်း #စိုင်းသန်းထွန်း(ခ)ဦးသိန်းသန်းထွန်း #ခွန်သန်းထူး #ဦးခွန်ထွန်းဖြူ #ဦးအောင်ကျော်ညွန့် #ဒေါ်နန်းဆိုင်မွန်း #ဦးစိုင်းခမ်းကော် #ဦးဝင်းလှိုင် #ဦးစိုင်းကျော်မိုး #ခွန်ဟန်သိန်းဦး #ဒေါ်နန်းမှတ်နွမ်း #ဒေါ်နန်းအက်(စ်)ကီးမိုး #ဦးခမ်းလူ #ခွန်ဖိုးစိန် #ဦးထွန်းလှ(ခ)ဦးတိုးရ #စိုင်းကျော်ရင် #ဦးညီညီဇော် #စိုင်းကျော်ဝင်း #ဒေါ်နန်းမွန်းအောင် #ဦးစိုင်းနော်ခမ်း #ဦးမြင့်ဝင်း'''**''' | #ပင်းတယ-အမှတ်၁ #ဟိုပုံး-အမှတ်၁ #နောင်ချို-အမှတ်၁ # ကျိုင်းတုံ-အမှတ်၁ # တာချီလိတ်-အမှတ်၁ # တောင်ကြီး-အမှတ်၁ # နမ့်စန်-အမှတ်၁ # မူဆယ်-အမှတ်၁ # မိုင်းဆတ်-အမှတ်၁ # လားရှိုး-အမှတ်၁ # လင်းခေး-အမှတ်၁ # လွိုင်လင်-အမှတ်၁ #မိုင်းခတ်-အမှတ်၁ #မိုင်းပျဉ်း-အမှတ်၁ #မိုင်းဖြတ်-အမှတ်၁ #မိုင်းတုံ-အမှတ်၁ #မိုင်းယောင်း-အမှတ်၁ #မိုင်းယန်း-အမှတ်၁ #ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား # မက်မန်း-အမှတ်၁ # ပင်လောင်း-အမှတ်၁ # ညောင်ရွှေ-အမှတ်၁ # ဖယ်ခုံ-အမှတ်၁ # သီပေါ-အမှတ်၁ # မိုးနဲ-အမှတ်၁ # ကျေးသီး-အမှတ်၁ # မိုင်းရှူး-အမှတ်၁ # ကျောက်မဲ-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ #ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] #[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၇ မြို့ မကျင်းပ '''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကျုံပျော် # ရေကြည် # ကန်ကြီးထောင့် # ငပုတော # ပုသိမ် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဒေးဒရဲ # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ညောင်တုန်း # ဓနူဖြူ # ပန်းတနော် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # လပွတ္တာ # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ # ဟင်္သာတ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ | #ဦးမြင့်ကြိုင် #ဦးအေးကျော် #ဦးစောသောင်းဒန် #ဦးစိုးနိုင် #ဦးစိုးပိုင် #ဦးမျိုးမင်းသိန်း #ဦးစန်းမင်း #ဦးအေးဟန် #ဦးသိန်းထွန်း #ဦးစောသက်နိုင်ဦး #ဦးကိုကိုဇင် #ဦးကြည်ကိုကို #ဦးကျော်ကျော်(ခ)ဦးကျော်မျိုးတင် #ဦးလှဌေး #ဦးမင်းကျင်စံ(ခ)ဦးဇာနည်ကျင်စံ #ဦးစောမြသိန်း #ဦးခင်မောင်ဝင်း #[[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]] #ဦးမင်းမင်းကျော် #ဦးမျိုးဇော်ဦး #ဦးစောမျိုးသီဟ #ဦးကြည်ဌေး #ဦးခင်မောင်ဇော် #ဦးအောင်ဇော်လှိုင် #ဦးချိုမြင့်ခိုင် #ဦးကျော်ဝင်းနိုင် | #ကျုံပျော်-အမှတ်၁ # ပုသိမ်-အမှတ်၁ # မအူပင်-အမှတ်၁ # မြောင်းမြ-အမှတ်၁ # ကြံခင်း-အမှတ်၁ # မြန်အောင်-အမှတ်၁ # လပွတ္တာ-အမှတ်၁ # ဟင်္သာတ-အမှတ်၁ # ကျောင်းကုန်း-အမှတ်၁ # ကန်ကြီးထောင့်-အမှတ်၁ # သာပေါင်း-အမှတ်၁ # ကျိုက်လတ်-အမှတ်၁ # ဖျာပုံ-အမှတ်၁ # ဘိုကလေး-အမှတ်၁ # ပန်းတနော်-အမှတ်၁ # ဝါးခယ်မ-အမှတ်၁ # အိမ်မဲ-အမှတ်၁ # ရေကြည်-အမှတ်၁ # ငပုတော-အမှတ်၁ # ဒေးဒရဲ-အမှတ်၁ # ညောင်တုန်း-အမှတ်၁ # ဓနုဖြူ-အမှတ်၁ # အင်္ဂပူ-အမှတ်၁ # မော်လမြိုင်ကျွန်း-အမှတ်၁ # ဇလွန်-အမှတ်၁ # လေးမျက်နှာ-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] |} === အပိုင်း (၁)(၂)(၃)၊တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|(အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)}} === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်များ !မဲဆန္ဒနယ်မြေထဲပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ !ကျင်းပသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားပြုမဲဆန္ဒနယ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ပူတာအိုခရိုင်၊ချီဖွေခရိုင်၊တနိုင်းခရိုင်နှင့်ဝိုင်းမော်မြို့နယ် # ဗန်းမော်ခရိုင်၊မိုးညှင်းခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် နှင့် အင်ဂျင်းယန်မြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၉ ဦး # ၉ ဦး | (၁) *ဦးချန်းဂျောင်ဆားရ် *ဦးရဲရင့်ဆွေ *ဦးခေါ်ဆာ *ဦးကွမ်ငါးနော်အောင် *ဦးနီးဆာ *ဦးလဟန်ဇောင်းခေါင် *ဦးဂျေဇာဒီး *ဦးဆမ်ဘုံဆင် *ဦးငွါးခီဆာ (၂) *ဒေါက်တာသန်းဌေးအောင် *ဦးသိန်းထွန်းအေး *ဦးမျိုးဆွေ *ဦးမျိုးထိုက် *ဦးဖိုးပါကြွယ် *ဦးဉာဏ်ထွန်း(ခ)ဦးအောင်စိုးသိမ်း *ဦးဇင်မောင်လွင် *ဦးဂျာဂွန်းတန် *ဦးဘောမ်ယိန်း | (၁) *ဝိုင်းမော်-အမှတ်၂ *တနိုင်း-အမှတ်၂ *ပူတာအို-အမှတ်၂ *ချီဖွေ-အမှတ်၂ *ဆွမ်ပရာဘွမ်-အမှတ်၂ *ဆော့လော်-အမှတ်၂ *ခေါင်လန်ဖူး-အမှတ်၂ *နောင်မွန်း-အမှတ်၂ *မချမ်းဘော-အမှတ်၂ (၂) *မြစ်ကြီးနား-အမှတ်၂ *မိုးညှင်း-အမှတ်၂ *ဖားကန့်-အမှတ်၂ *ရွှေကူ-အမှတ်၂ *ဗန်းမော်-အမှတ်၂ *မိုးမောက်-အမှတ်၂ *မိုးကောင်း-အမှတ်၂ *မံစီ-အမှတ်၂ *အင်ဂျင်းယန်-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]](ကချင်)ပါတီ *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်)ပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကယားပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၇ ဦး | # *ဦးအံ့မော် *[[ပိုးရယ်အောင်သိန်း|ဦးပိုးရယ်အောင်သိန်း]] *ဦးရဲဝင်း *ဒေါ်နှင်းနှင်းရီ *ဦးဇော်မင်းဦး *ဦးစောဒီးဒီ *ဦးစိုးညွန့် | # *လွိုင်ကော်-အမှတ်၂ *ဒီးမော့ဆို-အမှတ်၂ *ဖရူဆို-အမှတ်၂ *ဖားဆောင်း-အမှတ်၂ *မယ်စဲ့-အမှတ်၂ *ဘောလခဲ-အမှတ်၂ *ရှားတော-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကရင်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၇ ဦး | # *[[နန်းနီနီအေး|<s>ဒေါ်နန်းနီနီအေး</s>]] (ဦးအောင်မြင့်သိန်း)<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အစားထိုး ဖြည့်စွက်ကြောင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82261 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *ဦးသက်ထွေးလွင် *ဦးငွေထွန်း *ဒေါက်တာဌေးနောင် *စောမြင့်ထွေး *စောခေါင်ပန်ထော့ *ဦးခွန်ဖိုးအောင် | # *ဘားအံ-အမှတ်၂ *လှိုင်းဘွဲ့-အမှတ်၂ *ကြာအင်းဆိပ်ကြီး-အမှတ်၂ *မြဝတီ-အမှတ်၂ *ကော့ကရိတ်-အမှတ်၂ *ဖာပွန်-အမှတ်၂ *သံတောင်ကြီး-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံစဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ချင်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၉ ဦး | # *ဦးကောလ်လျန်ထန်း *ဦးဆန်အုပ်မန်း *ဦးသန့်စင်ဦး *ဦးတင်ကာကျင် *ဦးအောင်ကျော်ဌေး *ဦးထန်ရှင်းထောင်း *ဦးဇမ်းရှင်းဒါလ်း *ဦးဒါးလ်လမ်းမုန် *ဦးဝမ်းလျန်းထန် | # *ပလက်ဝ-၂ *ဟားခါး-၂ *မတူပီ-၂ *တီးတိန်-၂ *ထန်တလန်-၂ *မင်းတပ်-၂ *တွန်းဇံ-၂ *ကန်လက်လက်-၂ *ဖလမ်း-၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ခန္တီးခရိုင်၊မော်လိုက်ခရိုင်၊၊တမူးခရိုင်၊ကလေးခရိုင်၊ဟုမ္မလင်းခရိုင် # ယင်းမာပင်ခရိုင်၊မုံရွာခရိုင်၊စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ရွှေဘိုခရိုင်၊ရေဦးခရိုင် # ကသာခရိုင်၊ကောလင်းခရိုင်၊ကန့်ဘလူခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ၁၁ ဦး # ၁၇ ဦး # ၉ ဦး | (၁) *ဦးလှထွန်း *ဦးထန်ငူ *ဦးရှုမောင် *ဦးမင်းဇော် *ဦးအောင်ဇော်ဝင်း *ဦးတင်မောင်မြင့် *ဦးမော်လိပ် *ဦးအောင်နိုင်သူ *ဦးမြင့်ကျော် *ဦးစိုင်းအောင်ခမ်း *ဦးရဲနောင် (၂) *ဦးကိုလေး *ဦးသက်အောင်ဇော် *ဒေါ်ကြူကြူစိန် *ဒေါ်ထားယုခိုင် *ဦးသော်နိုင်ဦး *ဦးရဲမင်းအောင် *ဦးနိုင်သန်းထွန်း *ဦးတိုးမြင့် *ဦးကျော်စိုးဦး *ဦးအောင်လင်းဆန်း *ဦးထိန်ဝင်းအောင် *ဦးကျော်နိုင်ဝင်း *ဒေါ်နှင်းဝတ်ရည် *ဦးမြင့်လေး *ဒေါ်သန်းအေး *ဦးအံ့ကျော် *ဦးသိန်းသန်းစိုး (၃) *ဦးမျိုးသန့် *ဦးကျော်လွင်ဦး *ဦးကျော်သူ *ဒေါ်ခင်ဝိုင်းကြည် *ဦးကျော်စိုး *ဦးမင်းအောင် *ဦးသက်လွင် *ဒေါ်မာမာဝင်း *ဦးအောင်ဇော်မင်း | (၁) *နန်းယွန်း-အမှတ်၂ *လဟယ်-အမှတ်၂ *လေရှီး-အမှတ်၂ *ကလေး-အမှတ်၂ *ဟုမ္မလင်း-အမှတ်၂ *ဖောင်းပြင်-အမှတ်၂ *တမူး-အမှတ်၂ *ခန္တီး-အမှတ်၂ *မင်းကင်း-အမှတ်၂ *မော်လိုက်-အမှတ်၂ *ကလေးဝ-အမှတ်၂ (၂) *ရွှေဘို-အမှတ်၂ *စစ်ကိုင်း-အမှတ်၂ *မုံရွာ-အမှတ်၂ *ဝက်လက်-အမှတ်၂ *တန့်ဆည်-အမှတ်၂ *ပုလဲ-အမှတ်၂ *အရာတော်-အမှတ်၂ *ဒီပဲယင်း-အမှတ်၂ *ခင်ဦး-အမှတ်၂ *ရေဦး-အမှတ်၂ *ကနီ-အမှတ်၂ *ယင်းမာပင်-အမှတ်၂ *ဆားလင်းကြီး-အမှတ်၂ *မြင်းမူ-အမှတ်၂ *မြောင်-အမှတ်၂ *ချောင်းဦး-အမှတ်၂ *ဘုတလင်-အမှတ်၂ (၃) *ကန့်ဘလူ-အမှတ်၂ *ကသာ-အမှတ်၂ *ကောလင်း-အမှတ်၂ *ထီးချိုင့်-အမှတ်၂ *ဗန်းမောက်-အမှတ်၂ *ပင်လယ်ဘူး-အမှတ်၂ *အင်းတော်-အမှတ်၂ *ကျွန်းလှ-အမှတ်၂ *ဝန်းသို-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] *[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေပါတီ]] *[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီတိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # တနင်္သာရီတိုင်း တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၁၀ ဦး | # *[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] *ဦးမင်းမင်းလတ် *ဦးသက်နိုင် *ဦးတင်စိုး *ဦးဝင်းဌေး *ဦးအောင်အောင် *ဦးမိုးကျော်သူ *ဦးတင်စိုး *ဦးဇော်ဇော်ထွန်း *ဦးရဲနိုင် | # *မြိတ်-အမှတ်၂ *ထားဝယ်-အမှတ်၂ *ပုလော-အမှတ်၂ *ကျွန်းစု-အမှတ်၂ *တနင်္သာရီ-အမှတ်၂ *သရက်ချောင်း-အမှတ်၂ *ရေဖြူ-အမှတ်၂ *လောင်းလုံး-အမှတ်၂ *ကော့သောင်း-အမှတ်၂ *ဘုတ်ပြင်း-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | # တောင်ငူခရိုင် # သာယာဝတီခရိုင် # ညောင်လေးပင်ခရိုင် # ပဲခူးခရိုင် # နတ်တလင်းခရိုင်၊ ပြည်ခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | # ၅ ဦး # ၆ ဦး # ၅ ဦး # ၄ ဦး # ၈ ဦး | (၁) *ဦးကျော်ဌေး *ဦးသန့်ဇော်မင်း *ဦးသောင်းဝင်း *ဦးဇော်မင်းသက် *ဦးမျိုးမျိုးသိန်း (၂) *ဦးကျော်စိုး *ဦးသက်ပိုင်ထွေး *ဦးကျော်ဇေယျ *ဦးရန်နိုင်ဝင်း *ဒေါ်လွယ်လွယ်ဝင်း *ဦးမျိုးဝင်းသန်း (၃) *ဦးမင်းအောင် *ဦးမြင့်စိုး *ဦးခိုင်စိုး *ဦးလှမိုးအောင် *ဦးကျော်လင်းခန့် (၄) *[[ထူးခြားအောင်|ဒေါက်တာထူးခြားအောင်]] *ဦးအောင်ညီညီစိုး *ဦးနေဝင်း *ဦးမျိုးသိန်းဦး (၅) *ဦးကျော်ကျော်လင်း *ဦးမျိုးမင်းဇော် *ဦးအောင်ခင်ဝင်း *ဦးထွန်းမင်းဇော် *ဦးရဲဝင်း *ဦးမျိုးခိုင် *ဦးကျော်စွာလင်း *ဒေါ်နီနီချို | (၁) *ဖြူး-အမှတ်၂ *တောင်ငူ-အမှတ်၂ *ရေတာရှည်-အမှတ်၂ *အုတ်တွင်း-အမှတ်၂ *ထန်းတပင်-အမှတ်၂ (၂) *လက်ပံတန်း-အမှတ်၂ *သာယာဝတီ-အမှတ်၂ *မိုးညို-အမှတ်၂ *မင်းလှ-အမှတ်၂ *ကြို့ပင်ကောက်-အမှတ်၂ *အုတ်ဖို-အမှတ်၂ (၃) *ကျောက်တံခါး-အမှတ်၂ *ညောင်လေးပင်-အမှတ်၂ *ဒိုက်ဦး-အမှတ်၂ *ရွှေကျင်-အမှတ်၂ *ကျောက်ကြီး-အမှတ်၂ (၄) *ပဲခူး-အမှတ်၂ *ကဝ-အမှတ်၂ *ဝေါ-အမှတ်၂ *သနပ်ပင်-အမှတ်၂ (၅) *ပြည်-အမှတ်၂ *နတ်တလင်း-အမှတ်၂ *ပန်းတောင်း-အမှတ်၂ *ပေါင်းတည်-အမှတ်၂ *သဲကုန်း-အမှတ်၂ *ရွှေတောင်-အမှတ်၂ *ပေါက်ခေါင်း-အမှတ်၂ *ဇီးကုန်း-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ပခုက္ကူခရိုင်၊ချောက်ခရိုင် # မင်းဘူးခရိုင် # မကွေးခရိုင် # သရက်ခရိုင်၊အောင်လံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ၁၀ ဦး # ၅ ဦး # ၄ ဦး # ၆ ဦး | (၁) *ဦးခင်မောင်ညို *ဦးသိန်းလွင် *ဦးမြင့်နိုင် *ဦးဝင်းနိုင်ဦး *ဦးသိန်းထွန်း *ဦးအောင်မြင့် *ဦးထွန်းနိုင်စိုး *ဒေါ်မူယာထွန်း *ဦးမြင့်စိုး *ဦးအောင်မျိုးမင်း (၂) *ဦးတင့်လွင် *ဦးအောင်နိုင် *ဒေါ်နွယ်နီနိုင် *ဦးသောင်းဝင်း *ဦးသိန်းထက်ဝေ (၃) *ဦးတင်ကိုကို *ဦးကြည်ထွန်း *ဦးဉာဏ်သိန်း *ဦးအောင်လင်းဦး (၄) *ဦးအောင်ချိန် *ဦးသိန်းတိုး *ဦးနိုင်မင်းသူ *ဒေါက်တာညိုဝင်း *ဒေါ်ရီရီလွင် *ဦးအောင်လှိုင်သန်း | (၁) *ပခုက္ကူ-အမှတ်၂ *ရေစကြို-အမှတ်၂ *မြိုင်-အမှတ်၂ *ပေါက်-အမှတ်၂ *ချောက်-အမှတ်၂ *ဂန့်ဂေါ-အမှတ်၂ *ရေနံချောင်း-အမှတ်၂ *ဆိပ်ဖြူ-အမှတ်၂ *ဆော-အမှတ်၂ *ထီးလင်း-အမှတ်၂ (၂) *စလင်း-အမှတ်၂ *မင်းဘူး-အမှတ်၂ *ပွင့်ဖြူ-အမှတ်၂ *ငဖဲ-အမှတ်၂ *စေတုတ္တရာ-အမှတ်၂ (၃) *မကွေး-အမှတ်၂ *နတ်မောက်-အမှတ်၂ *တောင်တွင်းကြီး-အမှတ်၂ *မြို့သစ်-အမှတ်၂ (၄) *အောင်လံ-အမှတ်၂ *ဆင်ပေါင်ဝဲ-အမှတ်၂ *မင်းလှ-အမှတ်၂ *သရက်-အမှတ်၂ *မင်းတုန်း-အမှတ်၂ *ကံမ-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | # ညောင်ဦးခရိုင်၊မြင်းခြံခရိုင် # မိတ္ထီလာခရိုင်၊ရမည်းသင်းခရိုင် # ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊တံတားဦးခရိုင် # ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊၊သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊အောင်မြေသာစံခရိုင် # မဟာအောင်မြေခရိုင်၊အမရပူရခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | (၁) ၅ဦး (၂) ၆ဦး (၃) ၅ဦး (၄) ၇ဦး (၅) ၅ဦး | (၁) *ဦးနေလင်း *ဒေါ်မြသန္တာဦး *ဦးပြည့်ဖြိုးကျော် *ဦးလှကြည် *ဦးဘုန်းမြင့် (၂) *ဒေါ်သန်းသန်းအေး *ဦးဇော်ဝင်း *ဦးမြသွင်(ခ)မြင့်ဆန်း *ဦးဟန်မောင် *ဦးကျော်မင်းထွန်း *ဦးမင်းနိုင် (၃) *ဒေါ်သီသီကျော် *ဦးတိုက်ကြည် *ဒေါ်လဲ့လဲ့ဝင်း *ဦးစိုးမြတ်အောင် *ဦးဇော်မင်းဦး (၄) *ဦးမျိုးမြင့် *ဦးပိုအေး *ဦးညီညီ(ခ)ဦးကျော်ဆန်း *ဦးဆောင်းတင် *ဦးပါပါလွင် *ဒေါ်အေးအေးသန့် *ဦးအောင်ဇော်ဇော်မျိုး (၅) *ဦးတင်ထွန်း *ဒေါ်စောမြိုင် *ဦးမျိုးကျော် *ဒေါ်ဖြိုးသန္တာ *ဦးဇော်ဝင်းသန့်(ခ)ဦးထက်အောင်လင်း | (၁) *ကျောက်ပန်းတောင်း-အမှတ်၂ *တောင်သာ-အမှတ်၂ *မြင်းခြံ-အမှတ်၂ *နွားထိုးကြီး-အမှတ်၂ *ညောင်ဦး-အမှတ်၂ (၂) *မိတ္ထီလာ-အမှတ်၂ *ပျော်ဘွယ်-အမှတ်၂ *ရမည်းသင်း-အမှတ်၂ *ဝမ်းတွင်း-အမှတ်၂ *သာစည်-အမှတ်၂ *မလှိုင် (၃) *ကျောက်ဆည်-အမှတ်၂ *တံတားဦး-အမှတ်၂ *မြစ်သား-အမှတ်၂ *ငါန်းဇွန်-အမှတ်၂ *စဥ့်ကိုင်-အမှတ်၂ (၄) *ပြင်ဦးလွင်-အမှတ်၂ *ပုသိမ်ကြီး-အမှတ်၂ *အောင်မြေသာစံ-အမှတ်၂ *စဥ့်ကူး-အမှတ်၂ *မိုးကုတ်-အမှတ်၂ *မတ္တရာ-အမှတ်၂ *သပိတ်ကျင်း-အမှတ်၂ (၅) *ပြည်ကြီးတံခွန်-အမှတ်၂ *အမရပူရ-အမှတ်၂ *ချမ်းမြသာစည်-အမှတ်၂ *မဟာအောင်မြေ-အမှတ်၂ *ချမ်းအေးသာစံ-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # မွန်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၁၀ ဦး | # *ဦးသက်ထွေး *မင်းအောင်မြင့် *ဦးမင်းမြင့်မောင်လေး *ဦးစံတင် *နိုင်လယိတမ(ခ)နိုင်ခင်မောင်ဇင် *မင်းအောင်ထူး *ဦးတင်ရီ *ဦးသန့်ဇော် *ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် *ဦးအောင်ကိုဝင်းသန်း | # *မော်လမြိုင်-အမှတ်၂ *ရေး-အမှတ်၂ *သထုံ-အမှတ်၂ *ပေါင်-အမှတ်၂ *မုဒုံ-အမှတ်၂ *ကျိုက်ထို-အမှတ်၂ *ဘီးလင်း-အမှတ်၂ *ကျိုက်မရော-အမှတ်၂ *သံဖြူဇရပ်-အမှတ်၂ *ချောင်းဆုံ-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # စစ်တွေခရိုင်၊မောင်တောခရိုင်၊မြောက်ဦးခရိုင် # ကျောက်ဖြူခရိုင်၊တောင်ကုတ်ခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊အမ်းခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၁၀ ဦး # ၇ ဦး | (၁) * ဒေါက်တာစန်းရွှေ * ဦးကျော်စိုး * ဦးမြင့်စိုးဝင်း * ဦးသာထွန်း * ဦးထင်လင်းဦး * ဦးစောသိန်းထွန်း * ဦးတင်မောင်ဝင်း * ဦးအေးသာအောင် * ဦးဘစံ * ဦးအောင်ကျော်ဇော (၂) * ဒေါ်ခိုင်ဇင်ဦး * ဦးမြသန်း * ဦးဇော်ဇော်အောင် * ဦးအောင်စောသိန်း * ဦးသိန်းမြင့် * ဦးဇော်လင်းအောင် * ဒေါ်ချိုသဲမွန် | (၁) * စစ်တွေ-၂ * မြောက်ဦး-၂ * ကျောက်တော်-၂ * ပေါက်တော-၂ * မြေပုံ-၂ * မင်းပြား-၂ * ဘူးသီးတောင်-၂ * ပုဏ္ဏာကျွန်း-၂ * ရသေ့တောင်-၂ * မောင်တော-၂ (၂) * ရမ်းဗြဲ-၂ * အမ်း-၂ * သံတွဲ-၂ * ကျောက်ဖြူ-၂ * ဂွ-၂ * တောင်ကုတ်-၂ * မာန်အောင်-၂ | (၁) * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] (၂) * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျောက်တံတားခရိုင်၊မရမ်းကုန်းခရိုင်၊ကမာရွတ်ခရိုင်၊အလုံခရိုင် # ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်၊သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင် # တွံတေးခရိုင်၊အင်းစိန်ခရိုင် # သန်လျင်ခရိုင်၊ဗိုလ်တထောင်ခရိုင် # တိုက်ကြီးခရိုင်၊မှော်ဘီခရိုင် # လှည်းကူးခရိုင်၊မင်္ဂလာဒုံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ၁၃ ဦး # ၈ ဦး # ၈ ဦး # ၁၀ ဦး # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *[[ကျော်ကျော်စိုး|ဦးကျော်ကျော်စိုး]] *<s>ဦး[[ထင်ကျော်သူ]]</s> *ဦးအောင်ပြည်ဖြိုး *ဦးစံကျော် *ဒေါ်သင်းသင်းမိုး *ဦးထင်လင်းကျော် *ဒေါ်ခိုင်ဆုရည်ဇော် *ဦးကျော်လင်း *ဦးအောင်ခိုင်ဦး *ဒေါ်စောစောဦး *ဦးသန်းထွေး *ဦးကျော်မင်းထက် *ဒေါက်တာတင်အောင်ခိုင် *ဒေါ်အေးမြသဲဖြူ (၂) *ဦးဇော်မိုးထက် *ဒေါ်စန်းစန်းဝင်း *ဒေါ်ဥမ္မာအောင်(ခ)ဂျာတောင် *ဦးသော်တာ *ဦးဝင်းထိန် *ဒေါ်မိုးသူဇာ *ဦးဉာဏ်ထက်ခိုင် *ဦးဇော်တင် (၃) *ဦးသန့်စင်ကျော် *ဦးနေလင်းထွန်း *ဦးဝင်းထွန်းနိုင်(ခ)ရွှေဘော် *ဒေါ်စုစုမင်း *ဦးသန်းဦး *ဦးလေးစိုး *ဒေါ်စန္ဒာဝင်း *ဦးဝင်းကျော်ဦး (၄) *ဦးမျိုးသော် *ဦးအောင်နိုင် *ဦးလှဝင်းမောင် *ဦးမျိုးမြင့် *ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ခင်မောင်တင့် *ဦးလှဌေး *ဦးဝေယံပိုင် *ဦးစိုးဦး *ဦးစိုးမြင့် *ဦးစိုင်းအောင်မြင့်ခိုင် (၅) *ဦးကျော်လင်းဇော် *ဦးစိုးဝင်းအောင် *ဦးမင်းကိုကို (၆) *ဦးအောင်ဝင်းထူး *ဒေါ်လေးလေးမြင့် *ဦးကျော်မင်းထွန်း | (၁) *မြောက်ဥက္ကလာပ-အမှတ်၂ *မရမ်းကုန်း-အမှတ်၂ *လှိုင်-အမှတ်၂ *ကြည့်မြင်တိုင်-အမှတ်၂ *စမ်းချောင်း-အမှတ်၂ *ဗဟန်း-အမှတ်၂ *ကမာရွတ်-အမှတ်၂ *အလုံ-အမှတ်၂ *လမ်းမတော်-အမှတ်၂ *ပန်းဘဲတန်း-အမှတ်၂ *ကျောက်တံတား-အမှတ်၂ *ဒဂုံ-အမှတ်၂ *လသာ-အမှတ်၂ (၂) *ဒဂုံမြို့သစ်(တောင်ပိုင်း)-အမှတ်၂ *ဒဂုံမြို့သစ်(ဆိပ်ကမ်း)-အမှတ်၂ *သင်္ဃန်းကျွန်း-အမှတ်၂ *ဒဂုံမြို့သစ်(အရှေ့ပိုင်း) *ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) *တောင်ဥက္ကလာပ-အမှတ်၂ *တာမွေ-အမှတ်၂ *ရန်ကင်း-အမှတ်၂ (၃) *လှိုင်သာယာ(အရှေ့ပိုင်း)-အမှတ်၂ *လှိုင်သာယာ(အနောက်ပိုင်း)-အမှတ်၂ *အင်းစိန်-အမှတ်၂ *တွံ့တေး-အမှတ်၂ *ဒလ-အမှတ်၂ *ကော့မှူး-အမှတ်၂ *ကွမ်းခြံကုန်း-အမှတ်၂ *ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို-အမှတ်၂ (၄) *သန်လျင်-အမှတ်၂ *ကိုကိုးကျွန်း-အမှတ်၂ *သာကေတ-အမှတ်၂ *ကျောက်တန်း-အမှတ်၂ *ခရမ်း-အမှတ်၂ *သုံးခွ-အမှတ်၂ *မင်္ဂလာတောင်ညွန့်-အမှတ်၂ *ဒေါပုံ-အမှတ်၂ *ပုဇွန်တောင်-အမှတ်၂ *ဗိုလ်တထောင်-အမှတ်၂ (၅) *မှော်ဘီ-အမှတ်၂ *တိုက်ကြီး-အမှတ်၂ *ထိန်းတပင်-အမှတ်၂ (၆) *ရွှေပြည်သာ-အမှတ်၂ *မင်္ဂလာဒုံ-အမှတ်၂ *လှည်းကူး-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ(ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ)ပါတီ]] *[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ(ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ)ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၆) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊အအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကလောခရိုင်၊တောင်ကြီးခရိုင်၊လင်းခေးခရိုင် # နမ့်စန်ခရိုင်၊မိုင်းရှူးခရိုင်၊၊လွိုင်လင်ခရိုင် # ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကျောက်မဲခရိုင်၊တန့်ယန်းခရိုင်၊မိုးမိတ်ခရိုင် # ကျိုင်းတုံခရိုင်၊မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊မိုင်းတုန်ခရိုင် # မိုင်းယောင်းခရိုင်၊မိုင်းယန်းခရိုင်၊မိုင်းလားခရိုင်၊တာချီလိတ်ခရိုင် # ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကွတ်ခိုင်ခရိုင်၊မူဆယ်ခရိုင်၊လားရှိုးခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ၁၃ ဦး # ၈ ဦး # ၁၀ ဦး # ၅ ဦး # ၄ ဦး # ၁၄ ဦး | (၁) #ခွန်ဝင်းနောင် #ခွန်ကျော်အေး #ဦးဒီဂေါလ် #ဦးအောင်ပြည့်စုံ #ဦးဟိန်းထက်ဇော် #ခွန်ဆောင်းရွှေ #ခွန်စနေအောင် #ခွန်ထွန်းငယ် #စိုင်းထိန်စိုး #စိုင်းလုံကျော် #ဦးလင်းလင်းနိုင် #ဦးကြည်လွင် #စဝ်သာဦး (၂) #ဒေါ်ဝါဝါထွေး #ဦးနိုင်ဝင်းအောင် #ဒေါ်နန်းသီတာနွယ် #ဦးကျော်ကျော်နိုင် #ဦးမင်းထွန်းအောင် #ဦးစိုင်းဟောင်ခမ်း #ဒေါ်နန်းခမ်းလူ(ခ)နန်းလဲ့လဲ့ဖြိုး #ခွန်ထွန်းလေး (၃) #ဦးဇော်လွင် #ဒေါ်စိုးစိုးငြိမ်း #ဦးသန်းထိုက်ဇော် #ဦးသီဟလှိုင် #ဒေါ်နန်းခမ်းမန် #ဦးစိုင်ခမ်း #ဒေါ်ခိုင်သန္တာထွေး #ဦးစိုင်းခမ်းကျော် #ဦးသန်းဇော်ဦး #နန်းခမ်းလီ (၄) #ဦးအိုက်ပလိပ် #နန်းနော် #ဦးထင်အောင်နိုင် #ဒေါ်မေနှင်းသက် #ဦးစိုင်းနော်ခမ်း (၅) #စိုင်းဝမ်းလှိုင်းတစ်ပ် #စိုင်းရီတစ် #ဦးထွန်းပေါ်သိန်း #စိုင်းခစ်နွဲ့ (၆) #ဦးကျော်သိန်းအောင် #ဦးနော်အောင် #စိုင်းဝင်းမြင့် #ဦးစိုင်းအောင်မြင့် #ဦးစိုးကမ္ဘာစိတ် #ဦးစိုင်းဘသန်း #ဦးဟော်ထိုက်ဖူ(ခ)ဦးအောင်ကျော်ထွန်း #ဒေါ်မြမြဆွေ #ဦးခင်အောင်ဆွေ #ဦးကျော်စွာဝင်း(ခ)Mအောင်ဂျာ #ဦးဌေးဝင်းလှိုင် #ဦးသန်းစိုး #ဦးမောင်မောင် #ဦးစိုင်းစမ်(ခ)စိုင်းခွန်မောင် | (၁) *ပင်လောင်း-အမှတ်၂ *ဆီဆိုင်-အမှတ်၂ *ဟိုပုံး-အမှတ်၂ *ရွာငံ-အမှတ်၂ *ပင်းတယ-အမှတ်၂ *တောင်ကြီး-အမှတ်၂ *ညောင်ရွှေ-အမှတ်၂ *ကလော-အမှတ်၂ *ရပ်စောက်-အမှတ်၂ *ဖယ်ခုံ-အမှတ်၂ *မောက်မယ်-အမှတ်၂ *လင်းခေး-အမှတ်၂ *မိုင်းပန်-အမှတ်၂ (၂) *နန့်စန်-အမှတ်၂ *လွိုင်လင်-အမှတ်၂ *ကျေးသီး-အမှတ်၂ *မိုင်းရှူး-အမှတ်၂ *ကွန်ဟိန်း-အမှတ်၂ *မိုင်းကိုင်-အမှတ်၂ *မိုးနဲ-အမှတ်၂ *လဲချား-အမှတ်၂ (၃) *နမ့်ဆန်-အမှတ်၂ *မန်တုံ-အမှတ်၂ *ကျောက်မဲ-အမှတ်၂ *သီပေါ-အမှတ်၂ *တန့်ယန်း-အမှတ်၂ *နောင်ချို-အမှတ်၂ *မိုင်းရယ်-အမှတ်၂ *မိုးမိတ်-အမှတ်၂ *နမ္မတူ-အမှတ်၂ *မဘိမ်း-အမှတ်၂ (၄) *ကျိုင်းတုံ-အမှတ်၂ *မိုင်းဆတ်-အမှတ်၂ *မိုင်းတုံ-အမှတ်၂ *မိုင်းပျဉ်း-အမှတ်၂ *မိုင်းခတ်-အမှတ်၂ (၅) *တာချီလိတ်-အမှတ်၂ *မိုင်းယန်း-အမှတ်၂ *မိုင်းယောင်း-အမှတ်၂ *မိုင်းဖြတ်-အမှတ်၂ (၆) *ပန်ဆန်း(ပန်ခမ်း)-အမှတ်၂ *ဟိုပန်-အမှတ်၂ *ပန်ဝိုင်-အမှတ်၂ *နားဖန်း-အမှတ်၂ *မိုင်းမော-အမှတ်၂ *မက်မန်း-အမှတ်၂ *လောက်ကိုင်-အမှတ်၂ *ကုန်းကြမ်း-အမှတ်၂ *လားရှိုး-အမှတ်၂ *မူဆယ်-အမှတ်၂ *ကွတ်ခိုင်-အမှတ်၂ *နမ့်ခမ်း-အမှတ်၂ *ကွမ်းလုံ-အမှတ်၂ *သိန္နီ-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] *[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၆) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # မြောင်းမြခရိုင်၊လပွတ္တာခရိုင်၊ဖျာပုံခရိုင် # ပုသိမ်ခရိုင် # ကျုံပျော်ခရိုင်၊မအူပင်ခရိုင် # မြန်အောင်ခရိုင်၊ဟင်္သာတခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ၉ ဦး # ၄ ဦး # ၇ ဦး # ၆ ဦး | (၁) *ဒေါ်မေသန်းဦး *ဦးစိန်မြင့် *ဦးစိုးနိုင် *ဒေါ်သင်းသင်းမွန် *ဦးဝေလွင်မိုး *ဒေါ်ခင်ခင်ဝေ *ဦးသန့်ဇော်ဝင်း *ဦးချစ်မင်းနိုင် *ဦးဇော်ဝေထက် (၂) *ဦးကျော်ထွန်းဇော် *နန့်အေးအေးကြူ *ဦးကျော်ဇော *ဦးမြင့်အောင် (၃) *ဦးကျော်ဝင်းစိန် *ဦးထွန်းထွန်းဦး *ဒေါ်သူဇာသန်းမြင့် *ဦးဇေယျာမောင် *ဦးခင်စိုး *မန်းရဲသူရိန်ဟန် *ဦးထွန်းအေး (၄) *ဒေါ်စန်းစန်းချို *ဦးအောင်မျိုးဦး *ဦးဇော်လင်းအောင် *ဦးသိန်းလွင် *ဦးကြည်ဝင်း *ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် | (၁) *လပွတ္တာ-အမှတ်၂ *မြောင်းမြ-အမှတ်၂ *မော်လမြိုင်ကျွန်း-အမှတ်၂ *ဘိုကလေး-အမှတ်၂ *ဝါးခယ်မ-အမှတ်၂ *ဖျာပုံ-အမှတ်၂ *အိမ်မဲ-အမှတ်၂ *ဒေးဒရဲ-အမှတ်၂ *ကျိုက်လတ်-အမှတ်၂ (၂) *ပုသိမ်-အမှတ်၂ *ငပုတော်-အမှတ်၂ *ကန်ကြီးထောင့်-အမှတ်၂ *သာပေါင်း-အမှတ်၂ (၃) *မအူပင်-အမှတ်၂ *ပန်းတနော်-အမှတ်၂ *ကျုံပျော်-အမှတ်၂ *ညောင်တုန်း-အမှတ်၂ *ရေကြည်-အမှတ်၂ *ဓနုဖြူ-အမှတ်၂ *ကျောင်းကုန်း-အမှတ်၂ (၄) *ဟင်္သာတ-အမှတ်၂ *မြန်အောင်-အမှတ်၂ *အင်္ဂပူ-အမှတ်၂ *ဇလွန်-အမှတ်၂ *လေးမျက်နှာ-အမှတ်၂ *ကြံ့ခင်း-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] |} === အပိုင်း (၁)(၂)(၃) – တိုင်းရင်းသားလူမျိုးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း === {| class="wikitable sortable" ! စဉ် ! တိုင်း/ပြည်နယ် ! တိုင်းရင်းသားမဲဆန္ဒနယ် ! ရွေးချယ်တင်မြှောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် ! ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ ! နိုင်ငံရေးပါတီ ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ရဝမ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၄ဦး | * ဦးစိုးသိန်း * ဦးတင်အောင် * ဦးလီပေါ်ရဲ့ * ဦးမယစ်ယောရှု | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] * [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၂ | [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကယားပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * ဒေါ်ခင်သန္တာထွန်း | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၃ | [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * မွန်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၃ဦး | * ဦးတင်မောင်လှိုင် * ဦးမြင့်လှိုင် * ခွန်မြတ်ထူး | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- | ၄ | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၂ဦး | * ဦးစိန်ဖေ * ဦးငွန်ဘွလ်ထန် | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၅ | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * စောမာတင်လူသာ <br> | * [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှန်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] <br> | |- | ၆ | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | စောလင်းအောင် | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၇ |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | ဦးထွန်းခင် | ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ | |- | ၈ | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * စိုင်းအောင်ကြည် | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၉ | [[မွန်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * မွန်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၃ဦး | * ဦးမျိုးမင်းလှိုင် * ဦးအောင်ကျော်သိန်း * ဦးချစ်သိန်း | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br> [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br> [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79275 |access-date=2026-03-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- | ၁၀ | [[ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * ဦးတင်လှ | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၁၀ | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ကရင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ရခိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၂ဦး | * စောဂျက်ကော့ထူး * ဦးနေမင်းထွန်း | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၁၀ | [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * လားဟူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * အင်းသားတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ကယန်း(ခ)ပဒေါင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၇ဦး | * ဒေါ်ခင်ထွေးအောင် * ဦးကိန်မိုင် * ဒေါ်ငွေလှိုင် * ဦးဝီလ်ဆင်မိုး * ဒေါ်တင်တင်ရီ * ဦးထွန်းအောင် * ဒေါ်အေးချိုစိန် | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] * [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]<br><br> | * ကချင်တိုင်းရင်းသား၊အာခါတိုင်းရင်းသား၊ကယန်း(ပဒေါင်)တို့သည် ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျောက်အနိုင်ရခဲ့ကြသည်။ |- | ၁၀ | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် <br> ရခိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၂ဦး | * မန်းသိန်းကျော် * ဦးစိုးညွန့် | * [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} == တပ်မတော်သားပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ == တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းများကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ  ၇ ရက်တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၂ /၂၀၂၆ )ဖြင့် ထုတ်ပြန်​ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သားပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာရင်းထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=https://presoffministry.gov.mm/my/node/24724 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! စဉ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် !! အမည် |- | ၁ || ကြည်း ၂၄၉၀၄ || ဗိုလ်ချုပ် || ရဲကျော်သူ |- | ၂ || ကြည်း ၂၅၀၇၀ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || စိုးညွန့် |- | ၃ || ကြည်း ၂၁၈၇၉ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အောင်စိုး |- | rowspan="2" | ၄ || <s>ကြည်း ၂၂၇၇၀</s>|| <s>ဗိုလ်မှူးချုပ်</s>|| <s>ညီညီအောင်</s> |- |ကြည်း ၂၉၁၉၇ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ကျော်လင်းအောင် |- | ၅ || ကြည်း ၂၃၉၅၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || မြတ်ကို |- | ၆ || ကြည်း ၂၄၁၄၃ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ဇော်မင်းအောင် |- | ၇ || ကြည်း ၂၈၃၈၀ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || မင်းကြည် |- | ၈ || ကြည်း ၂၈၇၀၂ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ဝင်းမြိုင် |- | ၉ || ကြည်း ၂၉၅၇၈ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || မျိုးမင်းအောင် |- | ၁၀ || ကြည်း ၃၃၄၆၆ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ဉာဏ်သိန်းဦး |- | ၁၁ || ရေ ၃၄၇၀ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ရဲလွင် |- | ၁၂ || လေ ၂၄၂၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ခန့်နေသွေး |- | ၁၃ || ကြည်း ၂၀၆၈၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်ကျော်ဦး |- | ၁၄ || ကြည်း ၂၃၃၅၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဝင်းကိုကို |- | ၁၅ || ကြည်း ၂၃၆၇၆ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်စိုးမိုးခိုင် |- | ၁၆ || ကြည်း ၂၆၀၆၉ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်ခင်စိုးဝင်း |- | ၁၇ || ကြည်း ၂၆၀၈၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်ဥမ္မာစော |- | ၁၈ || ကြည်း ၂၆၀၈၇ || ဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်နိုင် |- | ၁၉ || ကြည်း ၂၆၁၃၀ || ဗိုလ်မှူးကြီး || နေမျိုးဝေ |- | ၂၀ || ကြည်း ၂၇၄၈၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး || မြင့်ဇော် |- | ၂၁ || ကြည်း ၂၈၂၆၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး || သန့်စင်အောင် |- | ၂၂ || ကြည်း ၂၈၃၀၀ || ဗိုလ်မှူးကြီး || အေးဝင်း |- | ၂၃ || ကြည်း ၃၁၁၇၈ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ထွန်းနိုင်မင်း |- | ၂၄ || ကြည်း ၃၃၁၄၇ || ဗိုလ်မှူးကြီး || မျိုးမင်းထွန်း |- | ၂၅ || ကြည်း ၃၄၀၀၉ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဝင်းကိုဦး |- | rowspan="2" | ၂၆ || <s>ကြည်း ၃၄၁၆၅</s>|| <s>ဗိုလ်မှူးကြီး</s>|| <s>မြင့်ကို</s> |- |ကြည်း ၂၇၄၇၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးမြင့်အောင် |- | ၂၇ || ရေ ၃၉၃၇ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ကိုကိုမောင် |- | ၂၈ || ရေ ၃၉၇၂ || ဗိုလ်မှူးကြီး || မင်းဝေ |- | ၂၉ || လေ ၂၃၂၆ || ဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်ကျော်ဦး |- | ၃၀ || ကြည်း ၃၆၇၅၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဝင်းဇော် |- | ၃၁ || လေ ၂၈၂၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်ကိုမြင့် |- | ၃၂ || ကြည်း ၂၂၄၆၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ထွန်းလင်းဦး |- | ၃၃ || ကြည်း ၂၃၁၃၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်ဝင်းလင်းချို |- | ၃၄ || ကြည်း ၂၃၆၇၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်ခင်ဥမ္မာကြိုင် |- | ၃၅ || ကြည်း ၂၄၀၉၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်မင်းဆွေ |- | ၃၆ || ကြည်း ၂၄၂၃၀ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || လှနိုင် |- | ၃၇ || ကြည်း ၂၅၂၅၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မျိုးထက်ဝင်း |- | ၃၈ || ကြည်း ၂၅၅၁၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်ခိုင်ခိုင်စု |- | ၃၉ || ကြည်း ၂၇၀၆၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်ကျော်လင်း |- | ၄၀ || ကြည်း ၂၇၂၇၃ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်သူဦး |- | ၄၁ || ကြည်း ၂၇၃၄၉ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || အေးခိုင် |- | ၄၂ || ကြည်း ၂၇၄၀၉ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || နိုင်ဝင်း |- | ၄၃ || ကြည်း ၂၇၄၃၉ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || သန့်ဇင် |- | ၄၄ || ကြည်း ၂၈၂၀၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဇေယျာမင်း |- | ၄၅ || ကြည်း ၂၈၂၈၀ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဇော်မြင့်သူ |- | ၄၆ || ကြည်း ၂၈၂၈၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဇော်မင်းဦး |- | rowspan="2" | ၄၇ || <s>ကြည်း ၂၈၄၅၁</s>|| <s>ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး</s>|| <s>အောင်နီ</s> |- |ကြည်း ၂၇၉၂၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မြင့်ဦး |- | ၄၈ || ကြည်း ၂၈၅၂၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မော်သူရိန် |- | ၄၉ || ကြည်း ၂၉၃၉၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်သူထက် |- | ၅၀ || ကြည်း ၂၉၆၆၃ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဇော်မျိုးထက် |- | ၅၁ || ကြည်း ၃၀၀၆၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဇော်မျိုးထွန်း |- | ၅၂ || ကြည်း ၃၀၅၅၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မြစန်း |- | ၅၃ || ကြည်း ၃၁၂၂၈ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်သူရ |- | ၅၄ || ကြည်း ၃၁၂၅၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မောင်ဝေ |- | ၅၅ || ကြည်း ၃၁၃၇၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || တင်သောင်းလင်း |- | ၅၆ || ကြည်း ၃၁၃၇၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ထိန်လင်း |- | ၅၇ || ကြည်း ၃၁၆၄၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || နေလင်းအောင် |- | ၅၈ || ကြည်း ၃၁၈၂၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || နိုင်လင်း |- | ၅၉ || ကြည်း ၃၂၃၆၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မျိုးသူအောင် |- | ၆၀ || ကြည်း ၃၃၅၀၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မင်းဇော်လင်း |- | ၆၁ || ကြည်း ၃၃၅၃၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || နိုင်ဝင်းဌေး |- | ၆၂ || ကြည်း ၃၅၅၉၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ထွန်းလင်းနိုင် |- | ၆၃ || ကြည်း ၃၅၆၅၀ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဉာဏ်ဝေဖြိုး |- | ၆၄ || ကြည်း ၃၇၁၅၃ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဇာနည်မော်ဝင်း |- | ၆၅ || ကြည်း ၃၇၄၆၃ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || လွင်မောင်စိုး |- | ၆၆ || ကြည်း ၃၉၀၀၀ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဉာဏ်မင်းမောင် |- | ၆၇ || ကြည်း ၃၉၀၅၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်ဇင်လတ် |- | ၆၈ || ကြည်း ၃၉၅၈၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ထွန်းလင်းမောင် |- | ၆၉ || ကြည်း ၄၂၅၂၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်စွာဝင်း |- | ၇၀ || ကြည်း ၄၂၅၇၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဉာဏ်ထွဋ်ဆွေ |- | ၇၁ || အင်န် ၆၆၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဒေါ်လင်းလင်းကို |- | rowspan="2" | ၇၂ || <s>ကြည်း ၂၅၂၉၅</s>|| <s>ဗိုလ်မှူး</s>|| <s>ဇော်ဇော်မိုး</s> |- |လေ ၂၀၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်မျိုးကျော် |- | ၇၃ || ကြည်း ၂၉၇၉၁ || ဗိုလ်မှူး || တင်လင်း |- | ၇၄ || ကြည်း ၃၃၁၂၁ || ဗိုလ်မှူး || ဉာဏ်မျိုးကျော် |- | ၇၅ || ကြည်း ၃၄၇၅၂ || ဗိုလ်မှူး || စောကျော်အောင် |- | ၇၆ || ကြည်း ၃၄၇၆၅ || ဗိုလ်မှူး || သက်စိုးအောင် |- | ၇၇ || ကြည်း ၃၆၄၄၃ || ဗိုလ်မှူး || မျိုးသန့် |- | ၇၈ || ကြည်း ၃၇၇၀၁ || ဗိုလ်မှူး || ဝင်းဟန် |- | ၇၉ || ကြည်း ၃၈၁၀၂ || ဗိုလ်မှူး || တင်နိုင်ဝင်း |- | ၈၀ || ကြည်း ၄၃၆၇၃ || ဗိုလ်မှူး || ဝေယံအောင် |- | ၈၁ || ကြည်း ၄၅၃၀၃ || ဗိုလ်မှူး || လင်းအောင်သက် |- | ၈၂ || ကြည်း ၄၅၃၉၈ || ဗိုလ်မှူး || ရဲလင်းထက် |- | ၈၃ || ကြည်း ၄၆၆၄၃ || ဗိုလ်မှူး || လင်းထိုက်အောင် |- | ၈၄ || ကြည်း ၄၆၇၀၇ || ဗိုလ်မှူး || ဖြိုးသူခန့် |- | ၈၅ || ကြည်း ၄၆၇၇၇ || ဗိုလ်မှူး || အောင်မျိုးဝင်း |- | ၈၆ || ကြည်း ၄၈၇၅၂ || ဗိုလ်မှူး || ရဲနောင်ဇော် |- | ၈၇ || ကြည်း ၄၉၈၈၆ || ဗိုလ်မှူး || ဇင်မင်းကို |- | ၈၈ || ကြည်း ၅၁၈၄၉ || ဗိုလ်မှူး || နေလွင်ထူး |- | ၈၉ || ကြည်း ၅၂၅၄၈ || ဗိုလ်မှူး || ဇော်ဖြိုးအောင် |- | ၉၀ || ကြည်း ၅၂၆၉၀ || ဗိုလ်မှူး || အောင်ဖြိုးဝေ |- | ၉၁ || လေ ၂၅၉၉ || ဗိုလ်မှူး || စိုးမင်းအေး |- | ၉၂ || လေ ၂၇၄၁ || ဗိုလ်မှူး || မိုးဦးကျော် |- | ၉၃ || အင်န် ၆၂၈ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်သူဇာရွှေ |- | ၉၄ || အင်န် ၆၃၇ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်ခင်သူဇာ |- | ၉၅ || အင်န် ၆၄၅ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်ဖြူဖြူဖွေးမြင့် |- | ၉၆ || အင်န် ၇၄၈ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်ခင်မင်းမင်းမြတ် |- | ၉၇ || အင်န် ၇၈၂ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်နွယ်နီလာအေး |- | ၉၈ || အင်န် ၈၀၂ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်စန္ဒာသန်း |- | ၉၉ || အင်န် ၈၅၀ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း |- | ၁၀၀ || ကြည်း ၆၀၈၈၃ || ဗိုလ်ကြီး || ထွန်းလင်းဟန် |- | ၁၀၁ || ကြည်း ၆၃၁၀၈ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်သိမ့်သိဂ္ဂထွေးအောင် |- | ၁၀၂ || ကြည်း ၆၇၄၉၆ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်ယမင်းအောင် |- | ၁၀၃ || ကြည်း ၆၇၄၉၉ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်အိအိထွန်း |- | ၁၀၄ || ကြည်း ၆၇၅၀၀ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်အိနန္တာဦး |- | ၁၀၅ || ကြည်း ၆၇၅၁၇ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်ခင်ငြိမ်းချမ်း |- | ၁၀၆ || ကြည်း ၆၉၄၁၂ || ဗိုလ်ကြီး || ပိုင်ဇင်ဦး |- | ၁၀၇ || ကြည်း ၆၉၅၉၉ || ဗိုလ်ကြီး || ရဲလင်းနိုင် |- | ၁၀၈ || ကြည်း ၇၀၂၀၈ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်နှင်းဝေဝေသန်း |- | ၁၀၉ || အင်န် ၉၁၇ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်မာမာမြင့် |- | ၁၁၀ || အင်န် ၉၂၈ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်သဇင်လှိုင် |} == တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ == တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် (၅၆) ဦး၏ အမည်စာရင်းများကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ  ၈ ရက်တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၂၆ )ဖြင့် ထုတ်ပြန်​ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=%2B2n9oEkuQGQ4cKjLV2s9yPtkYJngbZihIVbLTJCHVAE%3D |url-status=live |access-date=19 March 2026 |website=UEC }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! စဉ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် !! အမည် |- | ၁ || ကြည်း ၂၅၈၁၄ || ဗိုလ်ချုပ် || ကျော်သူရအေး |- | ၂ || ကြည်း ၂၀၇၇၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || လှမျိုး |- | ၃ || ကြည်း ၂၀၈၃၄ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ဝင်းကိုကို |- | ၄ || ကြည်း ၂၃၇၅၀ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အောင်အောင် |- | ၅ || ကြည်း ၂၆၁၁၄ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || နန်းနန်းနိုင် |- | ၆ || ကြည်း ၂၆၈၈၄ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || သန်းသန်းအောင် |- | ၇ || လေ ၁၉၆၂ || ဗိုလ်မှူးချုပ် || မြင့်သောင်း |- | ၈ || ကြည်း ၂၃၉၂၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || စိုးမိုးကျော် |- | ၉ || ကြည်း ၂၃၉၆၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်အောင်ဟန် |- | ၁၀ || ကြည်း ၂၅၀၇၇ || ဗိုလ်မှူးကြီး || စိုးမြင့်အောင် |- | ၁၁ || ကြည်း ၂၅၇၂၈ || ဗိုလ်မှူးကြီး || သက်ခိုင် |- | ၁၂ || ကြည်း ၂၅၇၈၀ || ဗိုလ်မှူးကြီး || တင်အောင်မြင့် |- | ၁၃ || ကြည်း ၂၅၈၆၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || လှိုင်ဝင်း |- | ၁၄ || ကြည်း ၂၆၁၈၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဆန်းသင်း |- | ၁၅ || ကြည်း ၂၆၇၆၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ညီညီတင် |- | ၁၆ || ကြည်း ၂၆၇၇၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး || စိုးရွှေ |- | ၁၇ || ကြည်း ၂၆၇၇၆ || ဗိုလ်မှူးကြီး || သက်ဇင်ထွန်း |- | ၁၈ || ကြည်း ၂၆၇၉၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဖြိုးမင်းဝင်း |- | ၁၉ || ကြည်း ၂၆၈၃၄ || ဗိုလ်မှူးကြီး || မင်းဇော် |- | ၂၀ || ကြည်း ၂၆၈၈၆ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ဇော်မင်းထက် |- | ၂၁ || ကြည်း ၂၇၅၅၈ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ခင်ဇော် |- | ၂၂ || ကြည်း ၂၈၁၉၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး || မိုးဦးဝင်း |- | ၂၃ || ကြည်း ၃၂၉၁၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး || အောင်သန်းလင်း |- | ၂၄ || ကြည်း ၂၇၃၅၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဝင်းသန်း |- | ၂၅ || ကြည်း ၂၇၃၇၀ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မောင်မောင်စိုး |- | ၂၆ || ကြည်း ၂၉၃၇၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || ဝင်းမြင့်ထွန်း |- | ၂၇ || ကြည်း ၃၂၈၄၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || သန့်ဇင်ထွန်း |- | ၂၈ || ကြည်း ၃၃၅၁၈ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || မိုးမောင်သန်း |- | ၂၉ || ကြည်း ၂၃၀၄၈ || ဗိုလ်မှူး || ဇဝန |- | ၃၀ || ကြည်း ၂၈၄၇၇ || ဗိုလ်မှူး || သက်ထွန်းဦး |- | ၃၁ || ကြည်း ၃၂၄၃၂ || ဗိုလ်မှူး || ပြည်ထွန်း |- | ၃၂ || ကြည်း ၃၃၅၆၅ || ဗိုလ်မှူး || မိုးမင်းသန့် |- | ၃၃ || ကြည်း ၃၄၇၁၁ || ဗိုလ်မှူး || တင့်လွင်အေး |- | ၃၄ || ကြည်း ၃၅၁၈၈ || ဗိုလ်မှူး || နိုင်ဝင်းလတ် |- | ၃၅ || ကြည်း ၃၆၃၁၃ || ဗိုလ်မှူး || သန်းထွက်ကျော် |- | ၃၆ || ကြည်း ၃၆၄၅၄ || ဗိုလ်မှူး || ကျော်ဇေယျာဝင်း |- | ၃၇ || ကြည်း ၃၆၅၁၈ || ဗိုလ်မှူး || ဇေယျာဝင်း |- | ၃၈ || ကြည်း ၃၉၁၈၇ || ဗိုလ်မှူး || သန်းထွန်းကျော် |- | ၃၉ || ကြည်း ၃၉၂၂၄ || ဗိုလ်မှူး || ထက်လွင်ဦး |- | ၄၀ || ကြည်း ၄၁၂၀၅ || ဗိုလ်မှူး || ဖြိုးဝေအောင် |- | ၄၁ || ကြည်း ၄၃၀၀၄ || ဗိုလ်မှူး || ဇော်ဝင်းထက် |- | ၄၂ || ကြည်း ၄၅၄၅၄ || ဗိုလ်မှူး || ဝင်းမင်းထွန်း |- | ၄၃ || ကြည်း ၄၇၇၆၁ || ဗိုလ်မှူး || ဇော်မင်းလတ် |- | ၄၄ || ကြည်း ၅၂၇၈၉ || ဗိုလ်မှူး || ကျော်ဇင်ဝင်း |- | ၄၅ || ရေ ၄၀၈၄ || ဗိုလ်မှူး || တင်ထက် |- | ၄၆ || ရေ ၄၄၂၆ || ဗိုလ်မှူး || အောင်ခိုင်လင်း |- | ၄၇ || လေ ၃၂၁၄ || ဗိုလ်မှူး || နေကျော်လင်း |- | ၄၈ || လေ ၃၃၀၅ || ဗိုလ်မှူး || သန်းထွန်းဦး |- | ၄၉ || အင်န် ၇၂၁ || ဗိုလ်မှူး || ဒေါ်မော်မော်သန်း |- | ၅၀ || ကြည်း ၅၄၈၄၃ || ဗိုလ်ကြီး || သက်အောင် |- | ၅၁ || ကြည်း ၆၇၅၀၁ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်ခင်ရတနာဝင်းအောင် |- | ၅၂ || ကြည်း ၆၇၅၀၉ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်ဖြူဖြူမောင် |- | ၅၃ || ကြည်း ၆၇၅၅၀ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်ဖြိုးဖြိုးဝေ |- | ၅၄ || ကြည်း ၆၉၃၅၄ || ဗိုလ်ကြီး || ခိုင်စိုးလင်း |- | ၅၅ || ကြည်း ၇၀၁၈၁ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်စုမြတ်ဝေ |- | ၅၆ || ကြည်း ၇၄၂၉၄ || ဗိုလ်ကြီး || ဒေါ်ဖြိုးသီရိမွန် |} == တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ == === ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" ! စဉ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် !! အမည် |- | (၁) || ကြည်း ၂၇၃၅၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်သူရ |- | (၂) || ကြည်း ၂၆၇၈၄ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ကျော်ကဇယ |- | (၃) || ကြည်း ၃၇၂၆၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || သန်းမင်းဦး |- | (၄) || ကြည်း ၃၀၀၀၃ || ဗိုလ်မှူး || တင်ဦးဦး |- | (၅) || ကြည်း ၃၀၇၆၄ || ဗိုလ်မှူး || ကျော်သူမျိုး |- | (၆) || ကြည်း ၅၁၄၃၃ || ဗိုလ်ကြီး || ရန်အောင်ခိုင် |- | (၇) || ကြည်း ၅၇၄၆၇ || ဗိုလ်ကြီး || သန်းပိုင်စိုး |- | (၈) || ကြည်း ၆၁၄၇၂ || ဗိုလ်ကြီး || တင်ဦးဦးကျော် |- | (၉) || ကြည်း ၆၄၄၁၀ || ဗိုလ်ကြီး || ပြည့်အောင် |- | (၁၀) || ကြည်း ၇၄၁၆၀ || ဗိုလ်ကြီး || ရဲဝင်းမြင့် |- | (၁၁) || လေ ၃၉၅၄ || ဗိုလ်ကြီး || တင်တိုး |} === ကယားပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၆၈၆၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းစိုးအောင် |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၅၇၉၀ || ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကျော်မြင့် |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၅၂၇၈၁ || ဗိုလ်ကြီး ခန့်စည်သူ |- | ( ၄ ) || အင်န် ၉၁၉ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြူကြူခိုင် |} === ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၃၂၈၃၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၄၀၉၆ || ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထိုက် |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၅၇၈၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရဝင်း |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၄၂၆၅၃ || ဗိုလ်ကြီး ခိုင်ထွန်းဦး |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၇၁၇၁၁ || ဗိုလ်ကြီး ဇော်ဝင်းဌေး |- | ( ၆ ) || ကြည်း ၇၃၂၄၈ || ဗိုလ်ကြီး စိုးပြည့်ဘို |} ===ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" ! စဉ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် !! အမည် |- | ၁ || ကြည်း ၃၀၁၈၄ || ဗိုလ်မှူးကြီး || ခင်မောင်ကျော် |- | ၂ || ကြည်း ၂၅၉၉၄ || ဗိုလ်မှူးကြီး || စောထွန်း |- | ၃ || ကြည်း ၃၅၄၁၉ || ဗိုလ်မှူး || အာကာကျော်မိုး |- | ၄ || ကြည်း ၆၄၅၈၃ || ဗိုလ်ကြီး || ဇော်ရဲနိုင် |} ===စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၄၉၉၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင်စိုး |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၇၉၃၂ || ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းဦး |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၂၈၇၇၉ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ပိုင်ဦး |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၂၉၁၀၉ || ဗိုလ်မှူး မင်းထွဋ် |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၃၃၆၈၈ || ဗိုလ်မှူး မင်းဇော် |- | ( ၆ ) || ကြည်း ၃၄၉၂၁ || ဗိုလ်မှူး သန့်ဇင်ဦး |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၄၁၂၇၂ || ဗိုလ်မှူး ကြည်သာအောင် |- | ( ၈ ) || ကြည်း ၄၇၉၄၅ || ဗိုလ်မှူး ဝေဖြိုးသာ |- | ( ၉ ) || ကြည်း ၅၀၉၂၉ || ဗိုလ်မှူး အောင်ကိုကိုဝင်း |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၅၁၆၄၀ || ဗိုလ်မှူး နေလင်းထွန်း |- | ( ၁၁ ) || ကြည်း ၅၃၇၂၈ || ဗိုလ်မှူး ငြိမ်းချမ်းကို |- | ( ၁၂ ) || လေ ၃၀၅၃ || ဗိုလ်မှူး သိန်းလင်းထွန်း |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၃၅၀၅၁ || ဗိုလ်ကြီး တိုးမြင့်ဝင်း |- | ( ၁၄ ) || ကြည်း ၅၀၉၈၃ || ဗိုလ်ကြီး ကျော်ကျော် |- | ( ၁၅ ) || ကြည်း ၅၁၄၂၂ || ဗိုလ်ကြီး သန်းနိုင်ထွန်း |- | ( ၁၆ ) || ကြည်း ၅၃၄၁၇ || ဗိုလ်ကြီး ရဲရန်နိုင် |- | ( ၁၇ ) || ကြည်း ၅၃၅၄၈ || ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးပြည့်စုံ |- | ( ၁၈ ) || ကြည်း ၅၉၃၁၅ || ဗိုလ်ကြီး ကျော်ဝင်းသန့် |- | ( ၁၉ ) || ကြည်း ၆၇၅၃၀ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သီရိဟန် |- | ( ၂၀ ) || ကြည်း ၇၄၄၅၀ || ဗိုလ်ကြီး ထက်အောင်ရှိင်း |- | ( ၂၁ ) || လေ ၃၅၀၂ || ဗိုလ်ကြီး ထွန်းသန်းဝင်း |} ===တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | rowspan="2" | ( ၁ ) || <s>ကြည်း ၃၁၆၆၇</s>|| <s>ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့်</s> |- |ကြည်း ၃၃၁၃၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင်<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82263 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၇၁၅၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကိုလတ် |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၁၉၈၈ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နန်းထက်ဝင်း |- | ( ၄ ) || လေ ၂၇၃၅ || ဗိုလ်မှူး မျိုးသက်ဦး |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၆၆၂၃၈ || ဗိုလ်ကြီး ဇင်ကိုမောင် |- | ( ၆ ) || ရေ ၄၆၇၇ || ဗိုလ်ကြီး မင်းပြည့် |- | ( ၇ ) || လေ ၄၁၄၆ || ဗိုလ်ကြီး သက်ပိုင်မိုး |} ===ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၉၁၇၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး ညီလင်းချို |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၇၉၇၈ || ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းလှိုင်ဝင်း |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၃၇၉၇ || ဗိုလ်မှူး ထွန်းထွန်း |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၃၃၈၆၉ || ဗိုလ်မှူး လေးနိုင် |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၃၄၉၅၆ || ဗိုလ်မှူး ဇော်လင်းအောင် |- | ( ၆ ) || ကြည်း ၃၅၃၆၄ || ဗိုလ်မှူး ဟိန်းဇေမြင့် |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၃၇၈၁၀ || ဗိုလ်မှူး ကျော်သက်နိုင် |- | ( ၈ ) || ကြည်း ၄၈၁၈၀ || ဗိုလ်မှူး ခိုင်လွင်ထူး |- | ( ၉ ) || ကြည်း ၄၈၄၄၅ || ဗိုလ်မှူး မင်းသူအောင် |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၃၆၆၄၅ || ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းဇော် |- | ( ၁၁ ) || ကြည်း ၃၉၄၁၄ || ဗိုလ်ကြီး လူမော်မြင့် |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၄၉၀၉၇ || ဗိုလ်ကြီး မောင်မောင်လွင် |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၅၁၀၉၁ || ဗိုလ်ကြီး သန်းမြတ်လင်း |- | ( ၁၄ ) || ကြည်း ၅၂၆၃၁ || ဗိုလ်ကြီး တင်မောင်လွင် |- | ( ၁၅ ) || ကြည်း ၅၇၄၅၉ || ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရမောင် |- | ( ၁၆ ) || ကြည်း ၆၂၂၄၅ || ဗိုလ်ကြီး အောင်စစ်မောင် |- | ( ၁၇ ) || ကြည်း ၇၉၂၄၁ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သဲနုဇာ |- | ( ၁၈ ) || လေ ၄၀၂၈ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်နီလာမြင့် |- | ( ၁၉ ) || အင်န် ၈၇၉ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာဝမ်း |} ===မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၂၄၀၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး မိုးမင်းသိန်း |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၆၈၇၀ || ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သန်းဆွေ |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၆၅၀၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်ဦးလတ် |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၂၈၄၆၃ || ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော်စိုး |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၄၈၃၈၅ || ဗိုလ်မှူး ဇာနည်မောင် |- | ( ၆ ) || ကြည်း ၄၈၄၆၅ || ဗိုလ်မှူး အောင်စိုးထွန်း |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၅၁၂၄၅ || ဗိုလ်မှူး လွင်မိုး |- | ( ၈ ) || လေ ၂၈၈၈ || ဗိုလ်မှူး နိုင်လင်း |- | ( ၉ ) || အင်ဂျင်နီယာ ၈၀၃ || ဗိုလ်မှူး ဒေါ်အိအိဝင်း |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၃၄၉၆၀ || ဗိုလ်ကြီး ကျော်ထွန်း |- | ( ၁၁ ) || ကြည်း ၅၀၀၇၄ || ဗိုလ်ကြီး ခိုင်ဇော်ဝေ |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၅၁၅၆၃ || ဗိုလ်ကြီး ဉာဏ်လင်းထွန်း |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၅၃၈၄၄ || ဗိုလ်ကြီး သက်ပိုင်ဦး |- | ( ၁၄ ) || ကြည်း ၅၄၄၄၁ || ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |- | ( ၁၅ ) || ကြည်း ၅၆၀၆၅ || ဗိုလ်ကြီး မိုးဇေယျာဌေး |} ===မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၃၂၁၃၂ || ဗိုလ်မှူးကြီး နေလင်းစိုး |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၆၇၈၈ || ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိန်ထွန်း |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၂၆၉၃၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နိုင်လင်း |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၂၈၃၂၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဝင်း |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၃၂၅၇၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်နိုင် |- | ( ၆ ) || ကြည်း ၃၀၄၁၉ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သက်နိုင်ဦး |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၃၀၅၄၆ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမြင့်လေး |- | ( ၈ ) || ကြည်း ၃၇၉၀၉ || ဗိုလ်မှူး အေးလင်းထွန်း |- | ( ၉ ) || ကြည်း ၃၉၂၄၇ || ဗိုလ်မှူး ဌေးဦးခိုင် |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၄၇၄၅၆ || ဗိုလ်မှူး ကျော်ကိုဦး |- | rowspan="2" | ( ၁၁ ) || <s>ကြည်း ၅၁၃၂၂</s>|| <s>ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏနိုင်</s> |- |ကြည်း ၃၈၂၈၉ |ဗိုလ်မှူး မင်းသူခလှိုင် |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၄၂၆၄၀ || ဗိုလ်ကြီး အောင်ထွန်း |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၅၂၇၀၂ || ဗိုလ်ကြီး မိုးမင်းသူ |- | ( ၁၄ ) || ကြည်း ၅၃၇၈၉ || ဗိုလ်ကြီး နေဇော်စိုး |- | ( ၁၅ ) || ကြည်း ၆၇၄၉၀ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ငြိမ်းဆုရည် |- | ( ၁၆ ) || ကြည်း ၆၇၅၀၆ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်အိထက်ပိုင် |- | ( ၁၇ ) || ကြည်း ၇၀၂၀၂ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါအိမွန်လှိုင် |- | ( ၁၈ ) || ကြည်း ၇၁၅၅၆ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်စိမ်းလဲ့ချို |} ===မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ရေ ၃၄၇၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသိန်း |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၆၈၂၉ || ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စွာမြင့် |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၂၄၉၂၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်လတ် |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၄၄၁၃၈ || ဗိုလ်မှူး ညီဗိုလ်ဗိုလ်စိုး |- | ( ၅ ) || အင်န် ၇၄၉ || ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ငုဝါကြည် |- | ( ၆ ) || အင်န် ၇၈၅ || ဗိုလ်မှူး ဒေါ်သက်သက်စိုး |- | ( ၇ ) || အင်န် ၉၂၅ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မြင့်မြင့်နွယ် |- | ( ၈ ) || အင်န် ၉၅၅ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သူဇာ |} ===ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၅၇၇၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၆၈၇၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းထွန်းဝင်း |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၄၇၃၈ || ဗိုလ်မှူး ကျော်ဇေယျ |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၅၅၀၄၇ || ဗိုလ်ကြီး လွှမ်းမိုးနိုင် |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၅၉၅၃၁ || ဗိုလ်ကြီး စစ်မင်းနိုင် |- | rowspan="2" | ( ၆ ) || <s>ကြည်း ၇၄၁၆၉</s>|| <s>ဗိုလ်ကြီး လွင်လောင်မြတ်</s> |- |ကြည်း ၅၃၇၆၄ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးညွန့် |- | ( ၇ ) || ရေ ၅၃၈၇ || ဗိုလ်ကြီး သက်ကိုကိုဦး |} ===ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၁၈၉၇ || ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၆၂၄၂ || ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မျိုးထွဋ် |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၃၆၃၈ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တင်မျိုးလတ် |- | ( ၄ ) || ရေ ၄၂၀၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သက်တင်အောင် |- | ( ၅ ) || လေ ၂၄၂၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝေမိုးအောင် |- | ( ၆ ) || အင်ဂျင်နီယာ ၅၃၇ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဒေါ်အေးအေးမာ |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၂၈၄၇၀ || ဗိုလ်မှူး သက်နိုင်ဦး |- | ( ၈ ) || ကြည်း ၂၀၆၆၈ || ဗိုလ်မှူး လှထွန်း |- | ( ၉ ) || ကြည်း ၃၃၅၂၀ || ဗိုလ်မှူး ကျော်မိုးသွင် |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၃၇၆၆၇ || ဗိုလ်မှူး နိုင်ထွန်းအောင် |- | ( ၁၁ ) || ကြည်း ၃၈၅၃၃ || ဗိုလ်မှူး အောင်ဖြိုးဟန် |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၄၀၉၅၄ || ဗိုလ်မှူး ပြည့်ဝင်းအောင် |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၄၀၉၈၂ || ဗိုလ်မှူး စိုးလင်းနောင် |- | ( ၁၄ ) || ကြည်း ၄၃၁၁၄ || ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော် |- | ( ၁၅ ) || ကြည်း ၄၃၆၆၈ || ဗိုလ်မှူး ဆန်းမောင်မောင်မြင့် |- | ( ၁၆ ) || ကြည်း ၄၇၄၃၈ || ဗိုလ်မှူး သိုက်ထွန်းဇော် |- | ( ၁၇ ) || ရေ ၄၂၄၄ || ဗိုလ်မှူး ဖြိုးသူရကျော် |- | ( ၁၈ ) || ရေ ၄၃၈၄ || ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော်မင်း |- | ( ၁၉ ) || လေ ၂၆၁၂ || ဗိုလ်မှူး ဝင်းနိုင် |- | ( ၂၀ ) || လေ ၃၀၈၂ || ဗိုလ်မှူး ဆွေမြင့်ဦး |- | ( ၂၁ ) || ကြည်း ၂၈၅၇၆ || ဗိုလ်ကြီး ထွန်းမြင့်လတ် |- | rowspan="2" | ( ၂၂ ) || <s>ကြည်း ၅၁၂၇၆</s>|| <s>ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏစိန်မြင့်</s> |- |ကြည်း ၅၃၈၈၄ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်သူနိုင် |- | ( ၂၃ ) || ကြည်း ၅၄၇၇၄ || ဗိုလ်ကြီး ဟန်ဇော်လင်း |- | ( ၂၄ ) || ကြည်း ၅၈၁၂၂ || ဗိုလ်ကြီး ခင်မောင်ချို |- | ( ၂၅ ) || ကြည်း ၆၂၀၆၈ || ဗိုလ်ကြီး ပြည့်အောင်စိုး |- | ( ၂၆ ) || ကြည်း ၆၂၅၁၈ || ဗိုလ်ကြီး စိုးထက်အောင် |- | ( ၂၇ ) || ကြည်း ၇၀၂၀၀ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဝင်းရွှေစင်ထွန်း |- | ( ၂၈ ) || ကြည်း ၇၁၅၅၉ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ခင်စန္ဒာကျော် |- | ( ၂၉ ) || ကြည်း ၇၁၅၆၂ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သဲနုစံ |- | ( ၃၀ ) || အင်န် ၈၅၉ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြူကြူထွန်း |- | ( ၃၁ ) || အင်န် ၉၃၅ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ခင်ရတနာလှိုင် |} ===ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၂၄၉၇၀ || ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်ဝင်း |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၂၅၇၅၅ || ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးသန်း |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၂၇၄၀၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်မောင် |- | ( ၄ ) || ကြည်း ၃၀၅၄၅ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ညီညီတင် |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၃၂၃၇၂ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းကျော်ကျော် |- | ( ၆ ) || လေ ၂၇၇၁ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အောင်စိုး |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၂၉၁၃၂ || ဗိုလ်မှူး ကျော်သူဝင်း |- | ( ၈ ) || ကြည်း ၂၄၀၅၀ || ဗိုလ်မှူး လှမိုးသိန်း |- | ( ၉ ) || ကြည်း ၂၅၂၉၇ || ဗိုလ်မှူး ကျော်စိုးလင်း |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၂၈၇၈၃ || ဗိုလ်မှူး မင်းခေါင် |- | ( ၁၁ ) || ကြည်း ၃၂၅၇၇ || ဗိုလ်မှူး ဇော်ဝင်းဦး |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၃၃၄၀၄ || ဗိုလ်မှူး အောင်သူရ |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၃၆၄၃၀ || ဗိုလ်မှူး ဖြိုးသီဟကျော် |- | ( ၁၄ ) || ကြည်း ၃၈၈၁၃ || ဗိုလ်မှူး အောင်ကိုကို |- | ( ၁၅ ) || ကြည်း ၄၀၄၂၉ || ဗိုလ်မှူး ဖြိုးထက်ဦး |- | ( ၁၆ ) || ကြည်း ၄၂၃၈၁ || ဗိုလ်မှူး ဇော်မျိုးဝေ |- | ( ၁၇ ) || ကြည်း ၄၅၄၁၇ || ဗိုလ်မှူး အောင်အောင်မျိုး |- | ( ၁၈ ) || ကြည်း ၄၇၁၄၇ || ဗိုလ်မှူး စိုင်းလောင်မုန်း |- | ( ၁၉ ) || ကြည်း ၄၇၆၁၄ || ဗိုလ်မှူး ဉာဏ်လင်းဇော် |- | ( ၂၀ ) || အင်ဂျင်နီယာ ၈၁၄ || ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ခင်သန္တာအုန်းသိန်း |- | ( ၂၁ ) || အင်ဂျင်နီယာ ၈၄၀ || ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ဝေနှင်းအောင် |- | ( ၂၂ ) || ကြည်း ၃၃၇၃၁ || ဗိုလ်ကြီး တေဇာအောင် |- | ( ၂၃ ) || ကြည်း ၃၅၀၇၅ || ဗိုလ်ကြီး ကျော်ဝင်းလှိုင် |- | ( ၂၄ ) || ကြည်း ၄၂၇၁၅ || ဗိုလ်ကြီး စိုးမင်းဌေး |- | ( ၂၅ ) || ကြည်း ၄၉၀၉၈ || ဗိုလ်ကြီး သော်ဇင်ဝင်း |- | ( ၂၆ ) || ကြည်း ၄၉၅၀၈ || ဗိုလ်ကြီး ညီညီထွန်း |- | ( ၂၇ ) || ကြည်း ၅၂၀၁၉ || ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းစိုး |- | ( ၂၈ ) || ကြည်း ၅၂၅၄၁ || ဗိုလ်ကြီး ဇေယျာလင်း |- | ( ၂၉ ) || ကြည်း ၅၉၂၆၆ || ဗိုလ်ကြီး ဇင်မင်းထွန်း |- | ( ၃၀ ) || ကြည်း ၆၅၅၈၂ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်နန်းဟေမာဝေညို |- | ( ၃၁ ) || ကြည်း ၆၇၁၇၆ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ပြုံးသီင်္ဂီ |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၇၂၉၅၁ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဖြိုးသဇင်ကျော် |- | ( ၃၃ ) || ကြည်း ၇၄၂၉၈ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မေစစ်သူ |} ===ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! စဥ် !! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !! အဆင့် / အမည် |- | ( ၁ ) || ကြည်း ၃၀၃၃၉ || ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး |- | ( ၂ ) || ကြည်း ၃၁၈၈၃ || ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထွန်းအောင် |- | ( ၃ ) || ကြည်း ၃၄၇၁၇ || ဗိုလ်မှူး နေဝင်းနောင် |- | rowspan="2" | ( ၄ ) || <s>ကြည်း ၃၉၆၇၃</s>|| <s>ဗိုလ်မှူး အောင်ဇော်ထိုက်</s> |- |ကြည်း ၄၅၀၄၉ |ဗိုလ်မှူး ဇာနည်စိုး |- | ( ၅ ) || ကြည်း ၄၇၅၂၁ || ဗိုလ်မှူး ဇေယျာလင်း |- | ( ၆ ) || ကြည်း ၄၇၇၆၉ || ဗိုလ်မှူး သက်ပိုင်ထွဏ် |- | ( ၇ ) || ကြည်း ၄၈၈၄၂ || ဗိုလ်မှူး ဖြိုးဝေငြိမ်း |- | ( ၈ ) || ရေ ၄၂၆၈ || ဗိုလ်မှူး ကျော်တေဇ |- | ( ၉ ) || ကြည်း ၄၈၃၆၁ || ဗိုလ်ကြီး ဇော်ဝမ်း |- | ( ၁၀ ) || ကြည်း ၅၃၇၅၈ || ဗိုလ်ကြီး ထွန်းခိုင်လင်း |- | ( ၁၁ ) || ကြည်း ၆၅၅၀၇ || ဗိုလ်ကြီး ထွန်းလင်းနောင် |- | ( ၁၂ ) || ကြည်း ၆၆၀၈၄ || ဗိုလ်ကြီး အောင်သူစိုး |- | ( ၁၃ ) || ကြည်း ၇၁၀၅၄ || ဗိုလ်ကြီး ဝေယံမင်းခန့် |- | ( ၁၄ ) || ရေ ၅၂၅၄ || ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးဝေအောင် |- | ( ၁၅ ) || လေ ၄၂၃၂ || ဗိုလ်ကြီး သန်းထိုက်ဇော် |- | ( ၁၆ ) || လေ ၄၃၄၃ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဟန်နီအောင်မိုး |- | ( ၁၇ ) || အင်န် ၈၇၈ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မေသူသူဝင်း |- | ( ၁၈ ) || အင်န် ၉၆၁ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြေးမုံဝင်း |} == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ]] == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] tfej36fnknq8bxi1r5fj100rq2nfgz3 1032350 1032300 2026-05-19T09:37:00Z Salai Rungtoi 22844 /* တပ်မတော်သားပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ */ I removed all military representatives to a new page and they are not elected and this article is about those who are elected in the election 1032350 wikitext text/x-wiki {{About|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း ဆောင်းပါး|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ }} {{Multiple image | header = တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) | perrow = 2 | align = center | image1 = Myanmar Pyithu Hluttaw 2026 composition (373 seats).png | image2 = Myanmar Amyotha Hluttaw 2026 composition (213 seats).png | image3 = Myanmar Pyidaungsu Hluttaw 2026 composition (586 seats).png | footer = {{bulleted list | တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် (အပေါ် ဘယ်ဘက်)သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖွဲ့စည်းပုံ (စုစုပေါင်း ၃၇၃ ခုံ)ဖြစ်ပြီး၊တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ခုံ ပါဝင်သည်။ |တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် (အပေါ် ညာဘက်) သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖွဲ့စည်းပုံ (စုစုပေါင်း ၂၁၃ ခုံ)ဖြစ်ပြီး၊တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၅၆ ခုံ ပါဝင်သည်။ |တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (အောက်ဘက်) သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖွဲ့စည်းပုံ (စုစုပေါင်း ၅၈၆ ခုံ)ဖြစ်ပြီး၊တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၆ ခုံ ပါဝင်သည်။ }} | total_width = 350 | align = right }} ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် မှစတင်၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊၂၀၂၅-၂၀၂၆]] အား အပိုင်းလိုက် ကျင်းပခဲ့သည်။အပိုင်း (၁)ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် တွင် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂ရက် ညအချိန်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]မှ အသုတ်လိုက်ခွဲကာ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78703|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်း ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78723|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ထိုသို့ ကြေညာရာတွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် အပိုင်း(၂) နှင့် အပိုင်း (၃) တို့တွင် ကျင်းပသွားမည့် မဲဆန္ဒနယ်များထဲမှ ယှဉ်ပြိုင်ဘက်မရှိ၍ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တစ်ဦးထဲ ရွေးကောက်ခံရသူစာရင်းကိုပါ ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။ အပိုင်း(၂)ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် တွင် မြို့နယ် ၁၀၀ မြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက် ညအချိန်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]မှ အသုတ်လိုက်ခွဲကာ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ အပိုင်း(၃)ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြို့နယ် ၆၁ မြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂၇ရက် ညအချိန်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]မှ အသုတ်လိုက်ခွဲကာ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂ဝ၂၅ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာရင်းဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကြေညာခြင်းအား အဆုံးသတ်ခဲ့သည် ။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/79800|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၇၃ နယ်နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၂၆ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၂၅၅ နယ်နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၄၂ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ်၊ စုစုပေါင်း မဲဆန္ဒနယ် ၆၈၈ နယ်တို့မှနေ၍ ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၁၀၂၅ ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ == ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ပါတီ နှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! စဉ် ! style="background:#F2F2F2;" | ပါတီ ! style="background:#FFF2CC;" | ပြည်သူ့လွှတ်တော် ! colspan="3" style="background:#D9EAF7;" | အမျိုးသားလွှတ်တော် ! colspan="3" style="background:#DFF0D8;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် လွှတ်တော် ! style="background:#E6E6FA;" | တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ! style="background:#FCE5CD;" | အနိုင်ရအရေအတွက်ပေါင်းချုပ် |- ! ! ! style="background:#FFF2CC;" | ! style="background:#D9EAF7;" | FPTP ! style="background:#D9EAF7;" | PR ! style="background:#D9EAF7;" | စုစုပေါင်း ! style="background:#DFF0D8;" | FPTP ! style="background:#DFF0D8;" | PR ! style="background:#DFF0D8;" | စုစုပေါင်း ! ! |- | ၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၂၃၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၆၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၄၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၁၀၈ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၂၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၁၅၇ | style="background:#DFF0D8;" | ၃၇၉ | style="background:#E6E6FA;" | ၂၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၇၃၉ |- | ၂ | style="background:#F2F2F2;" | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၄ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁၆ | style="background:#D9EAF7;" | ၁၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၇ | style="background:#DFF0D8;" | ၄၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၄၈ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၆၈ |- | ၃ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကျားဖြူပါတီ)]] | style="background:#FFF2CC;" | ၇ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၃၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃၉ |- | ၄ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၅ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃၀ |- | ၅ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁၉ | style="background:#DFF0D8;" | ၁၉ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂၀ |- | ၆ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၁၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁၈ |- | ၇ | style="background:#F2F2F2;" | [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၅ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၇ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁၇ |- | ၈ | style="background:#F2F2F2;" | [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၄ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၇ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁၂ |- | ၉ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၅ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၈ |- | ၁၀ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၇ |- | ၁၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၂ | style="background:#D9EAF7;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၇ |- | ၁၂ | style="background:#F2F2F2;" | [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#DFF0D8;" | ၆ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၆ |- | ၁၃ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#DFF0D8;" | ၄ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၆ |- | ၁၄ | style="background:#F2F2F2;" | [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေး ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၅ |- | ၁၅ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၅ |- | ၁၆ | style="background:#F2F2F2;" | [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၄ |- | ၁၇ | style="background:#F2F2F2;" | [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၄ |- | ၁၈ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၁၉ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၀ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#DFF0D8;" | ၃ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၂ | style="background:#F2F2F2;" | [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၃ |- | ၂၃ | style="background:#F2F2F2;" | [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]ဒူးလေးပါတီ | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၄ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်)ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၅ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံစဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၆ | style="background:#F2F2F2;" | [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၇ | style="background:#F2F2F2;" | [[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ(ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ)ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#DFF0D8;" | ၂ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၂ |- | ၂၈ | style="background:#F2F2F2;" | [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ|ချင်းပြည်သစ်ကွန်ကရက်ပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၁ | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၂၉ | style="background:#F2F2F2;" | [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၃၀ | style="background:#F2F2F2;" | [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | ၁ | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၃၁ | style="background:#F2F2F2;" | [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] | style="background:#FFF2CC;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | ၁ | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | ၃၂ | style="background:#F2F2F2;" | တစ်သီးပုဂ္ဂလ | style="background:#FFF2CC;" | ၁ | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#D9EAF7;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#DFF0D8;" | - | style="background:#E6E6FA;" | - | style="background:#FCE5CD;" | ၁ |- | | style="background:#F2F2F2;" | စုစုပေါင်း | style="background:#FFF2CC;" | ၂၆၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၇၃ | style="background:#D9EAF7;" | ၈၄ | style="background:#D9EAF7;" | ၁၅၇ | style="background:#DFF0D8;" | ၂၅၅ | style="background:#DFF0D8;" | ၃၂၁ | style="background:#DFF0D8;" | ၅၇၆ | style="background:#E6E6FA;" | ၂၉ | style="background:#FCE5CD;" | ၁၀၂၅ |} === ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှုအခြေအနေ === {| class="wikitable sortable" ! စဉ် ! နိုင်ငံရေးပါတီ / တစ်သီးပုဂ္ဂလ ! ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် မဲဆန္ဒနယ် ! ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ် ! ခိုင်လုံမဲရရှိမှုစုစုပေါင်း ! ခိုင်လုံမဲရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်း ! အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် |- |၁ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၆၈၇ |၁၀၁၇ |၅,၈၀၄,၀၂၅ |၄၄.၁၉% |၇၃၉ |- |၂ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၄၆၆ |၆၈၉ |၁,၇၄၄,၉၄၃ |၁၃.၂၈% |၆၈ |- |၃ |[[ပြည်သူ့ပါတီ]] |၃၆၃ |၄၉၈ |၁,၁၅၅,၈၁၇ |၈.၈၀% |၃၀ |- |၄ |[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] |၄၆၆ |၆၆၁ |၁,၀၀၀,၈၁၅ |၇.၆၂% |၂၀ |- |၅ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] |၃၈၆ |၅၇၅ |၈၀၂,၄၁၄ |၆.၁၁% |၃၉ |- |၆ |[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၂၈၂ |၄၂၁ |၆၉၁,၆၂၈ |၅.၂၇% |၆ |- |၇ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ]] |၂၉ |၅၀ |၃၃၁,၃၃၁ |၂.၅၂% |၁၈ |- |၈ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၂၄ |၃၈ |၁၄၅,၇၈၆ |၁.၁၁% |၁၇ |- |၉ |[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၂၀ |၂၉ |၁၂၄,၈၀၅ |၀.၉၅% |၃ |- |၁၀ |[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ) ပါတီ]] |၁၇ |၂၄ |၁၀၀,၈၈၃ |၀.၇၇% |၂ |- |၁၁ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁၄ |၂၆ |၈၁,၄၆၅ |၀.၆၂% |၅ |- |၁၂ |[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၅၁ |၇၄ |၇၄,၁၄၂ |၀.၅၆% |၃ |- |၁၃ |[[လေဘာပါတီ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လေဘာပါတီ]] |၅ |၆ |၅၆,၇၁၆ |၀.၄၃% |မရှိပါ |- |၁၄ |[[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၃၀ |၄၄ |၄၈,၉၂၆ |၀.၃၇% |၂ |- |၁၅ |[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁၅ |၂၆ |၄၈,၇၀၂ |၀.၃၇% |၇ |- |၁၆ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၇ |၁၀ |၄၄,၀၃၇ |၀.၃၄% |၄ |- |၁၇ |[[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၂၃ |၃၄ |၃၃,၇၇၂ |၀.၂၆% |၂ |- |၁၈ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |၁၁ |၂၀ |၃၂,၃၈၆ |၀.၂၅% |၁၂ |- |၁၉ |[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|တိုင်းလိုင် (ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၇ |၂၈ |၂၉,၃၇၅ |၀.၂၂% |၄ |- |၂၀ |[[ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၄ |၄ |၂၆,၁၂၁ |၀.၂၀% |မရှိပါ |- |၂၁ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၈ |၃၁ |၂၅,၄၅၇ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၂ |[[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁၄ |၁၆ |၂၅,၂၄၉ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၃ |[[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၄ |၂၀ |၂၅,၀၉၈ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၄ |[[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၉ |၁၁ |၂၅,၀၀၂ |၀.၁၉% |မရှိပါ |- |၂၅ |[[လူမှုစီးပွားမြှင့်တင်ရေးပါတီ]] |၆ |၆ |၂၃,၁၁၄ |၀.၁၈% |မရှိပါ |- |၂၆ |[[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] |၁၃ |၃၂ |၂၂,၅၆၇ |၀.၁၇% |၈ |- |၂၇ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁၈ |၂၅ |၂၁,၇၆၅ |၀.၁၇% |၃ |- |၂၈ |[[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ|ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစု လေဘာပါတီ]] |၈ |၁၂ |၂၀,၄၂၉ |၀.၁၆% |မရှိပါ |- |၂၉ |[[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]] |၂၂ |၂၇ |၁၉၉၅၅ |၀.၁၅% |မရှိပါ |- |၃၀ |[[မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားအလုပ်သမားပြည်သူ့ပါတီ]] |၃ |၃ |၁၉၈၁၈ |၀.၁၅% |မရှိပါ |- |၃၁ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၄ |၂၉ |၁၉၅၆၄ |၀.၁၅% |၅ |- |၃၂ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၁၄ |၂၅ |၁၈၉၀၁ |၀.၁၄% |၆ |- |၃၃ |[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၄ |၄ |၁၇၃၆၈ |၀.၁၃% |မရှိပါ |- |၃၄ |[[မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ|မတူကွဲပြားခြင်းနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]] |၇ |၉ |၁၆၇၆၇ |၀.၁၃% |မရှိပါ |- |၃၅ |[[ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ညီညွတ်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၄ |၁၉ |၁၄၁၇၃ |၀.၁၁% |မရှိပါ |- |၃၆ |[[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၉ |၁၆ |၁၃၉၇၃ |၀.၁၁% |၁ |- |၃၇ |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] |၂ |၂ |၁၂၇၃၅ |၀.၁၀% |မရှိပါ |- |၃၈ |[[ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ]] |၃ |၃ |၁၁၉၈၈ |၀.၀၉% |မရှိပါ |- |၃၉ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၈ |၂၂ |၁၀၉၆၀ |၀.၀၈% |၃ |- |၄၀ |[[မွန်တိုးတက်ရေးပါတီ]] |၃ |၃ |၉၂၂၅ |၀.၀၇% |မရှိပါ |- |၄၁ |[[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၆ |၉ |၉၀၈၇ |၀.၀၇% |မရှိပါ |- |၄၂ |[[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်)]] |၁၇ |၂၉ |၈၄၆၀ |၀.၀၆% |၂ |- |၄၃ |[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁၅ |၂၆ |၈၀၇၆ |၀.၀၆% |၃ |- |၄၄ |[[လူထုပါတီ]] |၃ |၃ |၇၂၇၈ |၀.၀၆% |မရှိပါ |- |၄၅ |[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၅ |၁၉ |၆၇၈၆ |၀.၀၅% |၂ |- |၄၆ |[[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ|ကိုးကန့်ဒီမိုကရေစီနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၂ |၂ |၆၃၆၂ |၀.၀၅% |မရှိပါ |- |၄၇ |[[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] |၄ |၈ |၆၃၀၃ |၀.၀၅% |၁ |- |၄၈ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၈ |၁၁ |၆၂၁၀ |၀.၀၅% |၁ |- |၄၉ |[[မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁ |၁ |၅၆၉၆ |၀.၀၄% |မရှိပါ |- |၅၀ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ]] |၁၁ |၁၄ |၅၄၂၇ |၀.၀၄% |မရှိပါ |- |၅၁ |[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအားမာန်သစ်ပါတီ]] |၅ |၈ |၃၁၈၆ |၀.၀၂% |မရှိပါ |- |၅၂ |[[ခမီ အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁ |၁ |၂၂၈၉ |၀.၀၂% |မရှိပါ |- |၅၃ |[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] |၅ |၁၇ |၁၆၃၃ |၀.၀၁% |၇ |- |၅၄ |[[ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ]] |၁ |၁ |၁၂၆၈ |၀.၀၁% |မရှိပါ |- |၅၅ |[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] |၇ |၂၀ |၁၂၀၆ |၀.၀၁% |၁ |- |၅၆ |မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |၃ |၄ |၅၅၅ |၀.၀၀၄% |မရှိပါ |- |၅၇ |[[ခူမီးအမျိုးသားပါတီ]] |၁ |၁ |၂၃၁ |၀.၀၀၂% |မရှိပါ |- |၅၈ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၈၆ |၉၁ |၃၀၃၀၈၅ |၂.၃၁% |၁ |} == (၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူများ== ==== အပိုင်း(၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရလဒ်အနှစ်ချုပ် - {{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} ==== {| class="wikitable" !စဉ် !ပါတီအမည် !အမတ်နေရာ !ရရှိသည့်အမတ်နေရာ !ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၀၂ |၉၀ |၈၈.၂၄% |- |၂။ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၄ | - |- |၃။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၃ | - |- |၄။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁၀၂ |၁ |၀.၉၈% |- |၅။ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁၀၂ |၁ |၀.၉၈% |- |၆။ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၇။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၈။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |} ==== အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရလဒ်အနှစ်ချုပ် - {{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} ==== {| class="wikitable" !စဉ် !ပါတီအမည် !အမတ်နေရာ !ရရှိသည့်အမတ်နေရာ !ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၀၀ |၈၉ |၈၉% |- |၂။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၄ | - |- |၃။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁၀၀ |၃ | ၃% |- |၄။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၅။ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၆။ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၇။ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ | - |၁ | - |} ==== အပိုင်း(၃) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ရလဒ်အနှစ်ချုပ် - {{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} ==== {| class="wikitable" !စဉ် !ပါတီအမည် !အမတ်နေရာ !ရရှိသည့်အမတ်နေရာ !ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၆၁ |၅၆ |၉၁.၈၀ % |- |၂။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၆၁ |၃ | ၄.၉၁ |- |၃။ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |- |၄။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |ပြည်နယ်ပါတီ |၁ | - |} === အပိုင်း(၁)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း (၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78713 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား # နောင်မွန်း | # ဦးမြင့်ကို # ဦးတင်ဆုန်း # ဦးရားနီ # ဦးစိုးဝင်း # ဦးညွန့်ဝင်း # ဦးရယ်ဒမ်းတန် <br />{{small|('''နောင်မွန်း''') }} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |နောင်မွန်း <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၂။ |ကယား | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် | #ဦးအေးမောင် #ဦးမောင်ရွှေ | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး | #ဦးသက်နိုင်ဦး #ဦးခင်မောင်ချင်း #ဦးစောဟေသားကြီး | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | #တီးတိန် #ဟားခါး | #တီးတိန် #ဟားခါး | #ဦးဆလိုင်းအောင်ပြည့် #ဦးဗန်နီ | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း | #ဦးဗွီးဆန်း #ဦးမဇိုးလောင်ဝီး #ဦးယောအေးလှ #ဦးခင်မောင်သန်း #ဦးတင်ဌေး #ဦးမြတ်ကျော် #ဦးဂုဏ်ဝမ်း #[[သက်ပုံ|ဦးသက်ပုံ]] #ဦးအောင်ကိုလတ် #ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ဌေး #ဦးသန်းဝင်းထွန်း #ဦးနိုင်နိုင်ကျော် | #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် | #ဦးကျော်သူ #ဒေါက်တာ ကျော်ကျော်ဌေး #ဦးအောင်လင်းနိုင် #[[လင်းအောင်|ဦးလင်းအောင်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ | #ဒေါက်တာသန့်ဇော်လွင် #ဒေါက်တာကျော်ဦး #ဦးတင့်လွင် #ဦးမင်းခန့်ကျော် #ဦးမျိုး(ခ)ဦးမျိုးအောင် #ဦးတင်ရွှေ #ဦးကျော်သူရ #ဦးဝင်းဇော်ဦး | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ | #ဦးရဲတင့် #[[ဝင်းမော်ထွန်း (ဝဏ္ဏကျော်ထင်)|ဒေါ်ဝင်းမော်ထွန်း]] #ဦးလှဝင်းဦး #ဒေါက်တာကျော်ဆွေ #[[စိုးတင့်နိုင်|ဦးစိုးတင့်နိုင်]] #ဦးစန်းယုနိုင် #[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] #ဦးနိုင်ဦးကျော် #ဦးတင်အောင်ချစ် | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ | #ဦးအောင်မြင့်သန်း #ဦးသိန်းပို #[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] #ဒေါ်မြင့်မြင့်ဌေး #[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] #[[သောင်းအေး|ဦးသောင်းအေး]] #ဦးညွန့်ဆောင် #[[တေဇကျော်|ဦးတေဇကျော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ | #ဦးစိုးလှ #ဦးမျိုးမြင့် #ဦးစိုးသူ #ဒေါ်ဥမ္မာဌေး #ဦးကျော်မြင့် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် | #ဦးသန်းအေး #ဦးစန်းငွေ #ဦးကျော်သန်း | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ | #ဦးကိုကိုသင်း #ဦးမျိုးသိန်း(ခ)ဦးမြသိန်း #ဦးခင်မောင်မြင့် #ဦးဝင်းမြင့် #ဒေါ်စမ်းစမ်းဌေး #ဦးဉာဏ်ဝင်းထိုက် #[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း]] #ဦးခင်မောင်ဆင့် #ဒေါက်တာနေလင်း #ဒေါ်သန်းသန်းအေး #ဦးမိုးမြင့် #ဦးကုဋေထွန်း | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် | #ဦးဝင်းဇော် #ခွန်ကောင်းချစ်ထွန်း #ဦးကျော်မြင့်နိုင် #[[သန်းထွန်းဦး|ဦးသန်းထွန်းဦး]] #ဦးကျော်ငြိမ်းအောင် #နန်းကျင်း(ခ)နန်းစိန် #ဦးဌေးလွင်(ခ)ဦးဒီလုံး #ဦးအောင်ဇော်မိုး(ခ)အောင်ဇော်မိုးထွန်း #စိုင်းမိုးဇော်ဦး #ဒေါက်တာမျိုးထွန်း #စိုင်းထွန်းစံ(ခ)စိုင်းဆေဟန် #ဦးခွန်အောင်ဆန်း | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] | |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ | #ဦးဇော်မင်း #ဦးသန်းထွန်း #[[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]] #ဒေါ်မြင့်စန္ဒာအောင် #ဦးနိုင်မင်းဦး #ဦးအောင်ဝင်းဆွေ #ဦးဝင်းဆွေ(ခ)ဦးဝင်းရွှေ #ဦးဌေးဝင်း | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၅။ |နေပြည်နယ် | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ | # [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]] # ဦးလှဆွေ # [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] # ဦးခင်မောင်ဌေး # [[မြတ်ဟိန်း|ဦးမြတ်ဟိန်း]] # ဦးဝင်းဌေး # [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] # [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} === အပိုင်း (၂)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် | # ဦးငွါးရဲ့ဆဲ # ဦးထွန်းထွန်းအောင် # ဦးကျော်ကျော်အောင် | # [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို | # ဒေါ်မော်မော်ခိုင် # ဦးဆားရယ် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ | # ဦးစောဝင်းထိန် # ဒေါ်သီတာစန်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |စစ်ကိုင်း | # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ဝန်းသို # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ရေဦး | # ကလေးဝ # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မင်းကင် # ဝန်းသို # မော်လိုက် # ရေဦး | # ဦးတင်ထွန်းလွင် # ဦးစိုးကျော်နိုင် # ဦးဝင်းနိုင် # ဦးထွန်းလွင် # ဦးကျော်မင်း # ဦးဝင်းတင့် # ဦးခင်မောင်ထွန်ဦ # ဦးဝေလင်းထွန်း <br />{{small|('''မင်းကင်း''') }} # ဦးစိုးပိုင် <br />{{small|('''ဝန်းသို''') }} # ဦးမြင့်စိုးတင့် <br />{{small|('''မော်လိုက်''') }} # ဦးစိုးတင့်အောင် <br />{{small|('''ရေဦး''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |မင်းကင်း၊ဝန်းသို၊မော်လိုက် နှင့် ရေဦး <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၅။ |တနင်္သာရီ | # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ | # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ # ရေဖြူ | # ဦးအောင်ကျော်နှင်း # ဦးအောင်ဆန်းလွင် # ဦးမင်းနိုင် <br />{{small|('''ရေဖြူ''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဲဖြိုးရေးပါတီ]] |ရေဖြူ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၆။ |ပဲခူး | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ | # ဒေါ်သိင်္ဂီမြင့်ရည် # ဦးကျော်တိုး # ဦးကျော်ကျော်ဦး # ဦးထွန်းထွန်းမိုး # ဦးကျော်မင်းထွန်း # ဒေါ်ဆွေဆွေသင်း # ဦးမျိုးဆွေထွန်း # ဦးအောင်ဇော်လင်း # [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] # [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] # ဒေါ်ဇာခြည်လွင် # ဦးရဲထွဋ်အောင် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |မကွေး | # ဂန့်ဂေါ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်းတဲ | # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်ဝဲ # ဂန့်ဂေါ | # ဦးအောင်ဇော်ထက် # ဦးဇော်ဌေး # ဦးစိုးဝင်း # ဦးမိုးမင်းဦး # ဦးဇော်နိုင် # ဦးမိုးတင် # ဒေါ်စံပါယ်မင် # ဦးစိုးနိုင် # ဦးခင်မောင်ဌေး # ဦးတင့်ဆွေ # ဒေါ်အိဖြူလွင် <br />{{small|('''ဂန့်ဂေါ''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |ဂန့်ဂေါ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၈။ |မန္တလေး | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ | # ဦးထွန်းထွန်းနိုင် # ဦးဝင်းမြင့်မောင် # ဦးအောင်သူ # ဦးအောင်နိုင်ဦး # ဦးစိုးနိုင် # ဦးမျိုးမြင့်သိန်း # ဒေါ်ကြူကြူမော် # ဦးသိန်းထွန်းဦး # ဦးလှမြင့် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မွန် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် | # ဒေါက်တာခင်မောင်လွင် # မင်းဝဏ္ဏကြီး # ဦးသန်းရွှေ # ဒေါ်မြင့်သန်း # ဦးဗိုလ်ဝင်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၅ မြို့နယ် |- |၁၀။ |ရန်ကုန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် | # ဒေါက်တာလှတင့် # ဦးတင်ထွဋ် # ဦးလှတင့် # ဦးအောင်မျိုးသိန်း # ဦးသန့်ဇော် # ဦးတင့်ဝေ # ဦးဝင်းကျော် # ဦးကျော်စန်းဦး # [[မောင်မောင်တင့်|ဦးမောင်မောင်တင့်]] # ဒေါ်စန်းစန်းနွယ် # ဦးသိန်းရီ # [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] # ဒေါက်တာမျိုးအောင် # [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] # ဦးခင်လှိုင် # ဦးငြိမ်းထွေး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # တစ်သီးပုဂ္ဂလ # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၆ မြို့နယ် |- |၁၁။ |ရှမ်း | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား | # ဦးလူဇော် # ခွန်လှသိန်း # ဒေါက်တာနန္ဒာလှမြင့် # စိုင်းဝန်းဆမ် # ဦးစိုင်းလောင်း # [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] # [[ပွင့်ဆန်း|ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း]] # ဦးစိုင်းဆန်စိန် # ဦးစိုင်းအောင်ညွန့် # ဦးစိုင်းကျော်လှ # ဦးထင်အောင်ရှိန် # စိုင်းအောင်ခမ်း # စိုင်းဆမ် # ဦးဖြိုးဇော်စိုး # စိုင်းဆိုင်နော် # ဒေါ်နန်းသန်းသန်းမွှေး # စိုင်းစိန်ဝင်း | # [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |၁၂။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ | # ဒေါက်တာထိန်ဝင်း # ဒေါ်ခင်စောမူ # ဦးမောင်မောင်စိုး # ဒေါက်တာအောင်ကြီး # ဒေါ်စိုးစိုးရီ # ဦးစန်းမောင် # ဦးကျော်မင်းသန်း # ဦးသန်းနိုင် # ဦးတင်ဦး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} === အပိုင်း (၃)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # ဗန်းမော် # မံစီ # မိုးမောက် # ဖားကန့် # ရွှေကူ | # ဗန်းမော် # ဖားကန့် # ရွှေကူ | # ဦးကျော်လင်း # ဦးသက်ပိုင်ထူး # ဦးကျော်ဝင်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | * ရွှေကူ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} * မိုးမောက်၊မံစီ <br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} |- |၂။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး | # ဒေါ်ခင်နီနီအောင် # ဦးမြင့်ထွန်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |စစ်ကိုင်း | # ကနီ # ဆားလင်းကြီး | * {{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ မကျင်းပ'''}} | # ဦးဉာဏ်ထွန်း <br/>{{small|('''ကနီ''') }} # ဦးစောမောင် <br/>{{small|('''ဆားလင်းကြီး''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |<br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၄။ |တနင်္သာရီ | # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော | # သရက်ချောင်း # ပုလော | # ဦးရဲထွန်းဝင်း # ဦးစိုးတင် # ဦးတင့်လွင် <br />{{small|('''လောင်းလုံး''') }} | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |လောင်းလုံး <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၅။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို | # ဦးဟံသာဝင်း # ဦးကျော်ဆန်းဦး # ဦးမြင့်ဇော်လင်း # ဦးဝင်းမြင့် # ဒေါ်ဥမ္မာမို့မို့ဇော် # ဦးအောင်နိုင် # ဒေါ်သန္တာအောင် # ဦးတင်ထွေး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၆။ |မန္တလေး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး | # ဦးစန်းမြင့် # ဦးကိုကိုဦး # ဦးအောင်ကျော်သူ # ဦးတိုးဝင်း # ဒေါ်ပြုံးကြည် # ဦးလှမင်း # ဒေါ်အေးမြမြစိုး # ဦးဝင်းနိုင် | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ရန်ကုန် | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) | # [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]] # ဦးရန်မျိုးအောင်သိန်း # ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဝင်း # [[တင်မြင့်|ဦးတင်မြင့်]] # ဒေါက်တာရွှေပြည်စိုး # ဒေါ်အေးအေးမြင့် # ဦးစိုင်းလင်းလင်းထွဏ်း # ဒေါ်အေးမြမြကြိုင် # ဦးနေလင်းအောင် # [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] # ဦးတင်မိုးအောင် (ခ) နေရှိုင်း # ဦးနိုင်ဝင်း # ဦးဝင်းဆွေ # ဦးအောင်ကျော်မင်း # ဦးမျိုးသန့် # [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] # ဦးအေးချမ်း | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ၂ဦး ဝင်ပြိုင် |- |၈။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ | # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ # မက်မန်း # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ | # နန်းရီရီဝင်း # ဒေါက်တာရဲမြင့်စိုး # ဒေါ်နန်းတင်ဦး # ဦးစိုင်းကံ # ဦးကောင်းသက်စံ # ဦးအေးထွန်း # ဦးရန်ကျော် <br />{{small|('''မက်မန်း''') }} # ဒေါ်ရီရီလှိုင် <br />{{small|('''ဖယ်ခုံ''') }} # ဦးစိုင်းထွန်းလင်း <br />{{small|('''မိုးနဲ''') }} | # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကျားဖြူပါတီ)]] |မက်မန်း၊ဖယ်ခုံ နှင့် မိုးနဲ <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၉။ |ဧရာဝတီ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ | # ဒေါ်အိအိချော # ဒေါ်ခင်သန်းမြင့် # ဦးအောင်သန်းမြင့် # ဦးအောင်မြင့်သန်း # ဦးနိုင်ဝင်း # ဒေါက်တာဌေးဝင်း # ဦးခင်မောင်ဝင်း # ဦးလှခိုင် # ဦးမြင့်စိုး | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} == (၂)အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူများ == === အပိုင်း (၁)(၂)(၃)၊အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|(မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)}} === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်များ !မဲဆန္ဒနယ်မြေထဲပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ !ကျင်းပသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားလှယ်အမှတ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ပူတာအိုခရိုင် # ဗန်းမော်ခရိုင် # မိုးညှင်းခရိုင် # တနိုင်းခရိုင် # ချီဖွေခရိုင်တစ်ခုလုံးနှင့်ဝိုင်းမော်မြို့နယ် # မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် နှင့် အင်ဂျင်းယန်မြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးရခွီဖုန် # [[Jeng Phang နော်တောင်|ဦးနော်တောင်]] #ဦးစိန်ဝင်းထွန်း # ဒေါ်မီမီကျော်ထွန်း # [[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] # ဦးဆီဟူးဒွေ့ | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # လွိုင်ကော်မြို့နယ် # ဘော်လခဲမြို့နယ် # ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် # ဖရူဆိုမြို့နယ် # ဖားဆောင်းမြို့နယ် # မယ်စဲ့မြို့နယ် နှင့် ရှားတောမြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ဦးရှားရယ် # ဦးဟန်ထူး #ဦးမြင့်သိန်း # ဦးဆူးရယ် | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး # လှိုင်းဘွဲ့ # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး နှင့် ဖာပွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်သိန်းဝင်း # ဦးဟန်လင်းထွန်း #စောသိန်းလွင် # ဦးစောဇော်ဝင်း # ဦးမျိုးမင်းနောင် # ဦးခင်ဇော်ထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # တီးတိန်ခရိုင် # ပလက်ဝခရိုင် # ဖလန်းခရိုင် # မတူပီခရိုင် # မင်းတပ်ခရိုင် # ဟားခါးခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးပေါင်လွန်မင်းထန် # ဦးထလာထန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၆) | # [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ခန္တီးခရိုင်၊ဟုမ္မလင်းခရိုင်၊မော်လိုက်ခရိုင် နှင့် တမူးခရိုင် # ကလေးခရိုင်နှင့်ယင်းမာပင်ခရိုင် # မုံရွာခရိုင် နှင့် စစ်ကိုင်းခရိုင် # ရွှေဘိုခရိုင် နှင့် ရေဦးခရိုင် # ကသာခရိုင်၊ကောလင်းခရိုင်၊ကန့်ဘလူခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးခဲချိန် # ဦးအောင်ချစ်လွင် #ဒေါ်ကျော့ယဉ်ဝင်း # ဦးဝင်းတင့် # ဦးမြတ်မျိုးညွန့် # ဦးခင်မောင်အေး | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီတိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကော့သောင်းခရိုင် # ထားဝယ်မြို့နယ် နှင့် သရက်ချောင်းမြို့နယ် # ရေဖြူမြို့နယ် နှင့် လောင်းလုံးမြို့နယ် # ဘုတ်ပြင်းခရိုင် # ပုလောမြို့နယ် နှင့် မြိတ်မြို့နယ် # ကျွန်းစုမြို့နယ် နှင့် တနင်္သာရီမြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်ကြူနိုင် # ဦးသန်းအောင် #ဦးမောင်စိန် # ဦးဇော်မင်းသန်း # ဦးမိုးမြင့် # ဦးငွေထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ညောင်လေးပင်ခရိုင် # တောင်ငူခရိုင် # နတ်တလင်းခရိုင် # ပဲခူးခရိုင် # ပြည်ခရိုင် # သာယာဝတီခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်စိုး # ဒေါ်နီနီမာ #ဒေါ်ထားထားနု # ဦးရဲမြင့်ထွန်း # ဒေါ်ခင်ရွှေမြင့်(ခ)ဒေါ်နှောင်းထွေး # ဦးကျော်ဝင်းဦး | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ချောက်ခရိုင် # နတ်မောက်မြို့နယ်၊မကွေးမြို့နယ်နှင့်မြို့သစ်မြို့နယ် # အောင်လံခရိုင်နှင့်တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် # ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ငဖဲ၊စေတုတ္တရာ၊ပွင့်ဖြူ၊မင်းဘူးမြို့နယ် # ပခုက္ကူခရိုင်၊စလင်းမြို့နယ် # သရက်ခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအောင်လှထွေး # ဦးတင်မျိုးဇော် #ဦးအောင်နိုင် # ဦးစိန်ရွှေမင်း # ဦးအောင်နိုင် # ဦးခင်မောင်သန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊တံတားဦးခရိုင် # ညောင်ဦးခရိုင်၊မြင်းခြံခရိုင် # ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊အောင်မြေသာစံခရိုင် # မဟာအောင်မြေခရိုင်၊အမရပူရခရိုင် # မိတ္ထီလာခရိုင်၊ရမည်းသင်းခရိုင် # ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးခင်မောင်ဝင်း # ဦးဗိုလ်သိန်းနိုင် #ဦးဟိန်းမင်းဦး # ဦးဝင်းဖေမောင် # ဦးမောင်မောင်မြင့် # [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျိုက်ထိုခရိုင် # မော်လမြိုင်မြို့၊ကျိုက်မရောမြို့ # မုဒုံမြို့၊သိမ်ဖြူဇရပ်မြို့ # ချောင်းဆုံမြို့နယ် # ရေးခရိုင် # သထုံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဒေါ်ယဉ်မင်းထိုက် # ဦးကျော်ကျော်လင်း #[[မင်းစောနွယ်|ဦးခင်မောင်ထွေး(ခ)မင်းစောနွယ်]] # နိုင်အမ်ချမ်းမွန်(ခ)မင်းစိုးနိုင် # နိုင်ချမ်းတွဲ့ # ဒေါ်အေးချမ်းမုံ | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # တောင်ကုတ်ခရိုင်၊သံတွဲခရိုင် # ကျောက်ဖြူခရိုင် # စစ်တွေခရိုင် # မောင်တောခရိုင် # မြောက်ဦးခရိုင် # အမ်းခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ဦးမင်းမင်းထွန်း # ဦးမြလင်း #ဦးသန်းထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) | # [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျောက်တံတားခရိုင်၊ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်၊သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင် # ကမာရွတ်ခရိုင်၊မရမ်းကုန်းခရိုင်၊အလုံခရိုင် # တိုက်ကြီးခရိုင်၊မှော်ဘီခရိုင်၊လှည်းကူးခရိုင် # မင်္ဂလာဒုံခရိုင်၊အင်းစိန်ခရိုင် # တွံတေးခရိုင်၊သန်လျင်ခရိုင် # ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးဝင်းလှိုင် # ဦးအောင်ဝင်းသန်း #ဦးခင်မောင်တင့် # ဦးဇော်ဝင်းသန့် # ဦးအောင်သီဟ # ဦးအေးပိုင် | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ # ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ကလောခရိုင်၊ကျောက်မဲခရိုင်၊ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ကွတ်ခိုင်ခရိုင်၊တာချီလိတ်ခရိုင်၊တောင်ကြီးခရိုင်၊တန့်ယန်းခရိုင်၊နမ့်စန်ခရိုင်၊မူဆယ်ခရိုင်၊မိုးမိတ်ခရိုင်၊မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊မိုင်းတုန်ခရိုင်၊မိုင်းယောင်းခရိုင်၊မိုင်းယန်းခရိုင်၊မိုင်းရှူးခရိုင်၊မိုင်းလားခရိုင်၊လားရှိုးခရိုင်၊လင်းခေးခရိုင်၊လွိုင်လင်ခရိုင်။ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးအမ်ဇော်လတ် # ဒေါ်မာလာဆန်း #ဦးခွန်ထိုင်း # ဒေါက်တာကျော်ထွန်း | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၆) | # [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|ဝအမျိုးသားပါတီ]] # [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # ဦးအမ်ဇော်လတ် |မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) <br/>{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရ'''}} |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျုံပျော်ခရိုင် # ပုသိမ်ခရိုင် # ဖျာပုံခရိုင် # မအူပင်ခရိုင် # မြောင်းမြခရိုင်၊လပွတ္တာခရိုင် # မြန်အောင်ခရိုင်၊ဟင်္သာတခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဦးရန်နိုင်ဝင်း # ဒေါ်နွယ်နွယ်ဦး #ဦးခိုင်ဝင်းအောင် # ဦးအောင်ကျော်မင်း # ဦးထိန်လင်း # ဦးမျိုးသန့် | # အမှတ်(၁) # အမှတ်(၂) #အမှတ်(၃) # အမှတ်(၄) # အမှတ်(၅) # အမှတ်(၆) | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |} === အပိုင်း (၁)(၂)(၃)၊အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|(အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)}} === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်များ !မဲဆန္ဒနယ်မြေထဲပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ !ကျင်းပသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားလှယ်အမှတ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ပူတာအိုခရိုင်၊ချီဖွေခရိုင်၊တနိုင်းခရိုင်နှင့်ဝိုင်းမော်မြို့နယ် # ဗန်းမော်ခရိုင်၊မိုးညှင်းခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် နှင့် အင်ဂျင်းယန်မြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၂ ဦး # ၄ ဦး | (၁) *ဦးဂျာလီရဲ့ *ဦးမင်းမင်းထွန်း (၂) *ဦးဇုန်းလုတ် *ဦးအောင်းဆန်းထူး *ဦးစိန်လွင်ဦး *ဒေါက်တာမနမ်တူးဂျာ | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကယားပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးကျော်မြင့် *ဦးတောရယ် *ဒေါက်တာနိုင်လင်း *ဒေါ်နော်ဖလောရင့်ဒယ်နီ *ဦးဇော်မင်းထူး *ဒေါ်မာရီအားမူ | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကရင်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးစောနေလင်းအောင် *ဦးချစ်ဝေ *စောမြတ်ထွဋ်ဝင်း(ခ)ကိုဆွိ *နန်းစောစောမွန် *နော်ယုဇနဝါ *ခွန်ဝင်းဦး | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံ-စဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ချင်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးကျင့်တုန်းမန် *ဦးကီးပိုင်း *ဦးအောင်မင်းပိုင် *ဦးဇော်လွန်းအောင် *ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် *ဦးနန်ခင်းဇမ် | # *ဦးကျင့်တုန်းမန် *ဦးကီးပိုင်း *ဦးအောင်မင်းပိုင် *ဦးဇော်လွန်းအောင် *ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် *ဦးနန်ခင်းဇမ် | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ခန္တီးခရိုင်၊ဟုမ္မလင်းခရိုင်၊မော်လိုက်ခရိုင်၊တမူးခရိုင်၊ကလေးခရိုင်နှင့်ယင်းမာပင်ခရိုင် # မုံရွာခရိုင်၊စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ရွှေဘိုခရိုင်၊ရေဦးခရိုင်၊ကသာခရိုင်၊ကောလင်းခရိုင် နှင့် ကန့်ဘလူခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၂ ဦး # ၄ ဦး | (၁) *ဦးသန်းလှိုင် *ဦးကျော်ဇင်ထွန်း (၂) *ဒေါ်သိင်္ဂီဝင်းရွှေ *ဦးထွန်းအောင်ဝင်း *ဦးပြည့်ဖြိုးစံ *ဦးလွှမ်းမိုးနိုင် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီတိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # တနင်္သာရီတိုင်း တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဦးယုနိုင် *ဦးတင်မောင်ဝင်း *ဦးဉာဏ်ထွန်း *ဦးသန်းအေး(ခ)ဦးတင်ဦး *ဦးစိုးကြည် *ဦးဝေယံမျိုး | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ညောင်လေးပင်ခရိုင်၊တောင်ငူခရိုင်၊ပဲခူးခရိုင် # နတ်တလင်းခရိုင်၊ ပြည်ခရိုင်၊သာယာဝတီခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *[[ဇင်မင်းထက်|ဦးဇင်မင်းထက်]] *ဦးသိန်းဇော် *ဦးသောင်းရွှေ (၂) *ဦးလှသိန်း *ဦးဖြိုးဝေလင်း *ဦးမင်းစိန် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) (၂) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ပခုက္ကူခရိုင်၊မင်းဘူးခရိုင် # ချောက်ခရိုင်၊မကွေးခရိုင်၊သရက်ခရိုင်၊အောင်လံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *ဦးခင်မောင်ဌေး *ဦးကျော်သူရဦး *ဦးစောသွင် (၂) *ဦးဇော်လတ်မိုး *ဦးဖေသန့်ဇော် *ဒေါ်ခင်ဆွေ | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) (၂) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # တံတားဦးခရိုင်၊ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊မဟာအောင်မြေခရိုင်၊သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊အမရပူရခရိုင်၊အောင်မြေသာစံခရိုင် # ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ညောင်ဦးခရိုင်၊မိတ္ထီလာခရိုင်၊မြင်းခြံခရိုင် # ရမည်းသင်းခရိုင် နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | (၁) ၂ဦး (၂) ၂ဦး (၃) ၂ဦး | (၁) *ဦးကျော်တင် *ဦးမြင့်ဦး (၂) *ဦးခင်မောင်မြင့် *ဦးမြင့်စန်း (၃) *[[အောင်လင်းဒွေး|ဦးအောင်လင်းဒွေး]] *ဦးကျော်တင့် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) (၃) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # မွန်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၆ ဦး | # *ဒေါက်တာဗညားအောင်မိုး *ဦးရဲထွဋ်အောင် *ဦးစိုးမင်းစမ်း *ဦးဇော်မြင့် *ဦးသိန်းမြင့် *ဒေါ်စိုးစိုးမြင့် | # *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | # *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # စစ်တွေခရိုင်၊မောင်တောခရိုင်၊မြောက်ဦးခရိုင် # ကျောက်ဖြူခရိုင်၊တောင်ကုတ်ခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊အမ်းခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) * ဦးကျော်စိန် * ဦးကျော်စိန်လှ * ဒေါ်မြမြသက် (၂) * ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်ဆု * ဦးဇော်ဇော်မြင့် * ဦးအောင်သိန်းဌေး | (၁) * ဦးကျော်စိန် * ဦးကျော်စိန်လှ * ဒေါ်မြမြသက် (၂) * ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်ဆု * ဦးဇော်ဇော်မြင့် * ဦးအောင်သိန်းဌေး | (၁) * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] (၂) * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # တိုက်ကြီးခရိုင်၊မင်္ဂလာဒုံခရိုင်၊ မှော်ဘီခရိုင်၊လှည်းကူးခရိုင်၊အင်းစိန်ခရိုင် # တွံတေးခရိုင်၊သန်လျင်ခရိုင်၊ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင် # ကမာရွတ်ခရိုင်၊ကျောက်တံတားခရိုင်၊ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်၊ မရမ်းကုန်းခရိုင်၊သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်၊ အလုံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ၂ ဦး # ၂ ဦး # ၂ ဦး | (၁) *ဦးရဲရင့်စိုးညွန့် *ဦးကြည်လင်းထက် (၂) *ဦးရန်နိုင်ဦး *ဦးကျော်ကျော်လတ် (၃) *ဦးတင့်ဇော် *ဦးဝဏ္ဏစိုး | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) (၃) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ကလောခရိုင်၊တောင်ကြီးခရိုင်၊နမ့်စန်ခရိုင်၊မိုင်းရှူးခရိုင်၊လင်းခေးခရိုင်၊လွိုင်လင်ခရိုင် # ကျောက်မဲခရိုင်၊ကွတ်ခိုင်ခရိုင်၊တန့်ယန်းခရိုင်၊မူဆယ်ခရိုင်၊မိုးမိတ်ခရိုင်၊လားရှိုးခရိုင် # ကျိုင်းတုံခရိုင်၊တာချီလိတ်ခရိုင်၊မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊မိုင်းတုန်ခရိုင်၊မိုင်းယောင်းခရိုင်၊မိုင်းယန်းခရိုင်၊မိုင်းလားခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ၂ ဦး # ၂ ဦး # ၂ ဦး | (၁) *ဦးခင်မောင်မြင့် *ခွန်စောလွင် (၂) *ဦးထွန်းလင်း *စိုင်းဝင်းခိုင် (၃) *ဦးရှောမွေလရှဲန် *ဒေါ်နန်းဝိုးစိန် | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) (၂) *အမှတ်(၉) *အမှတ်(၁၀) (၃) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ကျုံပျော်ခရိုင်၊ပုသိမ်ခရိုင်၊မြောင်းမြခရိုင်၊လပွတ္တာခရိုင် # ဖျာပုံခရိုင်၊မအူပင်ခရိုင်၊မြန်အောင်ခရိုင်၊ဟင်္သာတခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *[[မြင့်ကြိုင်|<s>ဦးမြင့်ကြိုင်</s>]] (ဦးပြုံးချို)<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အစားထိုးဖြည့်စွက်ကြောင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82258 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *ဦးအောင်တင်မြင့် *ဒေါ်ကျင်သိန်း (၂) *[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]] *ဒေါ်ဇင်ပပဦး *ဒေါ်ခင်သန်းဦး | (၁) *အမှတ်(၇) *အမှတ်(၈) *အမှတ်(၉) (၂) *အမှတ်(၁၀) *အမှတ်(၁၁) *အမှတ်(၁၂) | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |} == (၃)တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူများ== === အပိုင်း (၁)၊(၂)၊(၃) တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် }}=== {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် မြို့နယ်များ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားပြုမဲဆန္ဒနယ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင်ပြည်နယ် | # ချီဖွေ # ဆော့လော် # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # ဆွမ်ပရာဘွမ် # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မချမ်းဘော # ဗန်းမော် # မံစီ # မိုးမောက် # ရွှေကူ # ဖားကန့် # မိုးကောင်း # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား # ဝိုင်းမော် # အင်ဂျင်းယန် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မချမ်းဘော # ဗန်းမော် # ရွှေကူ # ဖားကန့် # မိုးကောင်း # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား # ဝိုင်းမော် | # ဦးကောင်ဆိုင်းလ # ဦးဖီရမ်ဆားရ် # ဦးချန်တန်ခင် # ဦးငွါးဒီးယော် # ဦးရားဝမ်ဂျုံ # ဦးကျော်မင်းခိုင် # ဦးအောင်နိုင်'''**''' # ဦးမြအုန်း #ဦးနေလင်းစိုး # ဦးထက်အောင် # [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] # ဒေါ်မိုးသီတာသိန်း | # တနိုင်း-အမှတ်၁ # ခေါင်လန်ဖူး-အမှတ်၁ # နောင်မွန်း-အမှတ်၁ # ပူတာအို-အမှတ်၁ # မချမ်းဘော-အမှတ်၁ # ဗန်းမော်-အမှတ်၁ # ရွှေကူ-အမှတ်၁ # ဖားကန့်-အမှတ်၁ #မိုးကောင်း-အမှတ်၁ # မိုးညှင်း-အမှတ်၁ # မြစ်ကြီးနား-အမှတ်၁ # ဝိုင်းမော်-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] |'''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို # ဖားဆောင်း # ဘောလခဲ # မယ်စဲ့ # ရှားတော # လွိုင်ကော် | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် | #ဦးစိုးရယ် #ဦးဂျိုးဇက်ကျော် #ဦးစိုးရယ် #ဦးမော်ရယ် | #ဒီမောဆို-အမှတ်၁ #ဖရူဆို-အမှတ်၁ #ဘောလခဲ-အမှတ်၁ #လွိုင်ကော်-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] |၃မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၃။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး # ဖာပွန် # ဘားအံ # လှိုင်းဘွဲ့ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး | # ဘားအံ့ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး | #[[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] #ဦးအေးမင်းထွေး #ဦးစန်းကို #ဦးစောမျိုးမြင့် #ဒေါ်နန်းစောမြ #စယဉ်ဌေး #ဦးညီညီလှိုင် | #ဘားအံ့-အမှတ်၁ #မြဝတီ-အမှတ်၁ #သံတောင်ကြီး-အမှတ်၁ #ဖာပွန်-အမှတ်၁ #လှိုင်းဘွဲ့-အမှတ်၁ #ကော့ကရိတ်-အမှတ်၁ #ကြာအင်းဆိပ်ကြီး-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | #တီးတိန် #တွန်းဇံ #ပလက်ဝ #ဖလမ်း #မတူပီ #ကန်ပက်လက် #မင်းတပ် #ထန်တလန် #ဟားခါး | #တီးတိန် #ဟားခါး | #ဦးပေါင်ဇလန်း #[[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] | #တီးတိန်-အမှတ်၁ #ဟားခါး-အမှတ်၁ | #[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၅မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ကသာ # ထိန်းချိုင့် # ဗန်းမောက် # အင်းတော် # ကောလင်း # ဝန်းသို # ပင်လည်ဘူး # ကန့်ဘလူ # ကျွန်းလှ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # မြင်းမူ # မြောင် # တမူး # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # မုံရွာ # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ကနီ # ဆားလင်းကြီး # ပုလဲ # ယင်းမာပင် # ဒီပဲယင်း # တန့်ဆည် # ရေဦး # ခင်ဦး # ရွှေဘို # ဝက်လက် # ဟုမ္မလင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ကသာ # ဝန်းသို # ကန့်ဘလူ # ကျွန်းလှ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # မြင်းမူ # တမူး # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # မုံရွာ # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ကနီ # ဆားလင်းကြီး # ရေဦး # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း | #ဒေါ်ဆန်းစစ်ရှီး #ဦးဟာမန် #ဦးနောက်တွန်း #ဦးမင်းဆွေ #ဦးထွန်းထွန်း #ဦးဆန်းဝင်း #ဒေါ်အေးအေးသန်း #ဦးထိန်မင်း'''**''' #ဦးသက်ကိုကိုကျော် #ဦးမြင့်တင် #ဦးမြတ်ကို #ဦးမင်းမင်းဇေယျာမြင့် #ဦးဇေယျစိုး #ဦးခင်မောင်လွင်'''**''' #ဦးသောင်းထိုက် #ဦးအောင်မင်းကျော်သူ'''**''' #ဦးတင့်လှိုင်မြင့် #ဦးတင်ဝင်း #ဦးတင်မင်းထွဋ် #ဒေါ်စန္ဒာသိန်း'''**''' #ဦးထွန်းလွင်'''**''' #ဦးအောင်ဇော်ဦး'''**''' #ဦးရဲမိုးနိုင်'''**''' #ဒေါက်တာသောင်းနိုင် #စိုင်းစံလှစိုး | #လေရှီး-အမှတ်၁ #လဟယ်-အမှတ်၁ #နန်းယွန်း-အမှတ်၁ #ကလေး-အမှတ်၁ #ကလေးဝ-အမှတ်၁ #မင်းကင်း-အမှတ်၁ #ကသာ-အမှတ်၁ #ဝန်းသို-အမှတ်၁ #ကန့်ဘလူ-အမှတ်၁ #ကျွန်းလှ-အမှတ #ခန္တီး-အမှတ်၁ #စစ်ကိုင်း-အမှတ်၁ #မြင်းမူ #တမူး-အမှတ်၁ #ချောင်းဦး #ဘုတလင်-အမှတ်၁ #မုံရွာ-အမှတ်၁ #အရာတော်-အမှတ်၁ #ဖောင်းပြင်-အမှတ်၁ #မော်လိုက်-အမှတ်၁ #ကနီ-အမှတ်၁ #ဆားလင်းကြီး-အမှတ်၁ #ရေဦး-အမှတ်၁ #ရွှေဘို-အမှတ်၁ #ဟုမ္မလင်း-အမှတ်၁ | #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |'''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} - ၁၂မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ရေဖြူ # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ဘုတ်ပြင်း # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ # ပုလော # မြိတ် | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော | #ဒေါက်တာဝင်းအောင် #[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] #ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး #ဦးခိုင်ဦး #ဦးခင်မောင်မြင့်'''**''' #ဦးသိန်းလွင် #ဦးထင်ပေါ် #ဒေါ်ချိုချိုစန်း #ဦးအောင်မျိုးထွန်း'''**''' #ဦးဇာနည်အောင် | #ကော့သောင်း-အမှတ်၁ #ထားဝယ်-အမှတ်၁ #ဘုတ်ပြင်း-အမှတ်၁ #မြိတ်-အမှတ်၁ #ရေဖြူ-အမှတ်၁ #ကျွန်းစု-အမှတ်၁ #တနင်္သာရီ-အမှတ်၁ #လောင်းလုံး-အမှတ်၁ #သရက်ချောင်း-အမှတ်၁ #ပုလော-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ |'''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} |- |၇။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ညောင်လေးပင် # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # တောင်ငူ # ထန်းတပင် # ဖြူး # ရေတာရှည် # အုတ်တွင်း # ဇီးကုန်း # နတ်တလင်း # ပေါင်းတည် # သဲကုန်း # ကဝ # ပဲခူး # ဝေါ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # ပြည် # ရွှေတောင် # ကြို့ပင်ကောက် # မိုးညို # မင်းလှ # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ # အုတ်ဖို | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို | #ဦးသိန်းနိုင် #ဦးသန်းစိုး #ဦးမြစိုး #[[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] #ဦးအောင်ချိုဦး #ဦးနိုင်လင်းဆွေ(ခ)ဦးထွန်းထွန်းဦး #ဦးအောင်ကိုမင်း #ဦးရဲထွဋ် #ဦးပွင့်ဆန်း #ဦးဇော်ဝင်း #ဦးသက်တင်ထွန်း #ဦးထွန်းကိုကို #ဦးဉာဏ်ဝင်း #ဒေါ်ဝင်းဝင်းမော် #ဦးမျိုးမြင့် #ဦးတင်မျိုးဝင်း #ဦးသန်းထူးအောင် #ဦးသန်းဇော် #ဦးညွန့်မင်းစိုး #ဦးမျိုးသန့် #ဦးဝင်းနိုင် #ဦးဘုန်းမြင့်ဦး #ဦးကျော်မင်းနိုင် #ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်း #ဦးအုန်းသွင် #ဦးသက်တိုးဝင်း #ဦးအောင်စိုးထက် #ဦးအောင်ကို | #ညောင်လေးပင်-အမှတ်၁ # တောင်ငူ-အမှတ်၁ # နတ်တလင်း-အမှတ်၁ # ပဲခူး-အမှတ်၁ # ပြည်-အမှတ်၁ # ရွှေတောင်-အမှတ်၁ # လက်ပံတန်း-အမှတ်၁ # သာယာဝတီ-အမှတ်၁ # ဒိုက်ဦး-အမှတ်၁ # ရွှေကျင်-အမှတ်၁ # ထန်းတပင်-အမှတ်၁ # ရေတာရှည်-အမှတ်၁ # ဇီးကုန်း-အမှတ်၁ # ပေါင်းတည်-အမှတ်၁ # ကဝ-အမှတ်၁ # သနပ်ပင်-အမှတ်၁ # ပေါက်ခေါင်း-အမှတ်၁ # ပန်းတောင်း-အမှတ်၁ # မိုးညို-အမှတ်၁ # မင်းလှ-အမှတ်၁ # ကျောက်ကြီး-အမှတ်၁ # ကျောက်တံခါး-အမှတ်၁ # ဖြူး-အမှတ်၁ # အုတ်တွင်း-အမှတ်၁ # သဲကုန်း-အမှတ်၁ # ဝေါ-အမှတ်၁ # ကြို့ပင်ကောက်-အမှတ်၁ # အုတ်ဖို-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ဂန့်ဂေါ # ဆော # ထီးလင်း # ဆိပ်ဖြူ # ပခုက္ကူ # ပေါက် # မြိုင် # ရေစကြို # တောင်တွင်းကြီး # နတ်မောက် # မကွေး # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # သရက် # ဆင်ပေါင်ဝဲ # အောင်လံ | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ဂန့်ဂေါ # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်ဝဲ | #ဦးသန်းလှိုင် #ဦးအောင်နိုင်ဝင်း #ဦးဇော်ထွန်းဦး #ဦးတင်မြင့်ဦး #ဦးလွှမ်းမိုးထက် #ဒေါက်တာမောင်မောင်ဌေး #ဦးရန်နိုင်စိုး #ဦးကျော်ဝင်းမြင့် #ဦးကျော်ကျော် #ဦးစန်းလွင် #ဦးလေးမောင် #ဦးဆန်းညွန့်အောင် #ဦးစိုးမင်းထွန်း #ဦးအောင်နိုင်လင်း #ဦးဝင်းမြိုင် #ဦးမြင့်အောင် #ဦးမြင့်ရွှေ #ဦးသိန်းဇော် #ဦးသိုက်စိုးဦး #ဦးအေးနိုင် | #ချောက်-အမှတ်၁ #ရေနံချောင်း-အမှတ်၁ #ဂန့်ဂေါ-အမှတ်၁ #ပခုက္ကူ-အမှတ်၁ #တောင်တွင်းကြီး-အမှတ်၁ #မကွေး-အမှတ်၁ #ပွင့်ဖြူ-အမှတ်၁ #မင်းဘူး-အမှတ်၁ #သရက်-အမှတ်၁ #အောင်လံ-အမှတ်၁ #ဆိတ်ဖြူ-အမှတ်၁ #နတ်မောက်-အမှတ်၁ #မြို့သစ်-အမှတ်၁ #ငဖဲ-အမှတ်၁ #စလင်း-အမှတ်၁ #စေတုတ္တရာ-အမှတ်၁ #ကံမ-အမှတ်၁ #မင်းတုန်း-အမှတ်၁ #မင်းလှ-အမှတ်၁ #ဆင်ပေါင်ဝဲ-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၅မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # စဥ့်ကိုင် # မြစ်သား # ကျောက်ပန်းတောင်း # ညောင်ဦး # ငါးဇွန် # တံတားဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းမြသာစည် # ချမ်းအေးသာစံ # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # မလှိုင် # မိတ္ထီလာ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # တောင်သူ # နွားထိုးကြီး # မြင်းခြံ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # စဥ့်ကူး # မိုးကုတ် # သပိတ်ကျင်း # အမရပူရ # ပုသိမ်ကြီး # မတ္တရာ # အောင်မြေသာစံ | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး | #ဦးစိုးစိုးထွန်း #ဦးစိန်တိုး #ဦးဝင်းဇော် #ဦးကိုကိုထွေး #ဦးအောင်ကျော်မိုး #ဦးအောင်နိုင်ညွန့် #ဦးကျော်မြင့် #[[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]] #ဒေါ်သိင်္ဂီအောင် #ဦးဝင်းမြင့် #[[ကျော်မိုးသက်|ဦးကျော်မိုးသက်]] #ဦးသိန်းလွင် #ဦးယဉ်မောင်ထွန်း(ခ)ဦးယဉ်မောင်သိန်း #ဦးထွန်းထွန်းဦး #ဦးလွင်မျိုးထွန်း #ဦးဇော်အောင်ထက် #ဦးနန်းဝင်းထွေး #ဦးသန်းဦး #ဦးလှကြွယ် #ဒေါ်ဝင်းဝင်းလတ် #ဦးငွေစိုးလှိုင် #ဦးမန်းမြင့် #ဦးမြတ်သူ #ဦးထွန်းတင့် #ဦးဆွေသန်း | #ကျောက်ဆည်-အမှတ်၁ # ညောင်ဦး-အမှတ်၁ # ပြင်ဦးလွင်-အမှတ်၁ # ချမ်းအေးသာစံ-အမှတ်၁ # မိတ္ထီလာ-အမှတ်၁ # ပျော်ဘွယ်-အမှတ်၁ # ရမည်းသင်း-အမှတ်၁ # အောင်မြေသာစံ-အမှတ်၁ # စဥ့်ကိုင်-အမှတ်၁ # ကျောက်ပန်းတောင်း-အမှတ်၁ # တံတားဦး-အမှတ်၁ # ပြည်ကြီးတံခွန်-အမှတ်၁ # မဟာအောင်မြေ-အမှတ်၁ # ဝမ်းတွင်း-အမှတ်၁ # သာစည်-အမှတ်၁ # အမရပူရ-အမှတ်၁ # မတ္တရာ-အမှတ်၁ # မြစ်သား-အမှတ်၁ # ချမ်းမြသာစည်-အမှတ်၁ # မလှိုင်-အမှတ်၁ # တောင်သာ-အမှတ်၁ # မြင်းခြံ-အမှတ်၁ # ငါးဇွန်-အမှတ်၁ # သပိတ်ကျင်း-အမှတ်၁ # ပုသိမ်ကြီး-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၃မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၁၀။ |မွန်<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများအမည်စာရင်း ကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/78862 |access-date=2026-03-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | # ကျိုက်ထို # ဘီးလင်း # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မုဒုံ # မော်လမြိုင် # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် # သထုံ | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် | #ဦးမင်းဇေယျာဦး #ဦးအောင်ထွဋ် #[[အောင်ကြည်သိန်း|ဦးအောင်ကြည်သိန်း]] #ဦးတင်ဇော်ထွန်း #ဒေါ်လေးမိုးသူ #ဦးကျော်ဇေယျာလင်း #ဦးဌေးနိုင်(ခ)နာဲအမ်သဝ် #ဦးရွှေလူး #မိလဝီဟန် #ဦးသန်းခိုင် | #ကျိုက်ထို-အမှတ်၁ #ကျိုက်မရော-အမှတ်၁ #ချောင်းဆုံ-အမှတ်၁ #မော်လမြိုင်-အမှတ်၁ #သထုံ-အမှတ်၁ #ဘီးလင်း-အမှတ်၁ #မုဒုံ-အမှတ်၁ #သံဖြူဇရပ်-အမှတ်၁ #ရေး-အမှတ်၁ #ပေါင်-အမှတ်၁ | # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # ရမ်းဗြဲ # စစ်တွေ # ပေါက်တော # ပုဏ္ဏားကျွန်း # ရသေ့တောင် # တောင်ကုတ် # မာန်အောင် # ဘူးသီးတောင် # မောင်တော # ကျောက်တော် # မင်းပြား # မြေပုံ # မြောက်ဦး # ဂွ # သံတွဲ # အမ်း | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် | #ဦးကျော်ဆွေလင်း #ဦးနိုင်ဦး #ဦးထွန်းဝင်း | #ကျောက်ဖြူ-အမှတ်၁ #စစ်တွေ-အမှတ်၁ #မာန်အောင်-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] |၁၄ မြို့နယ် မကျင်းပ |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ဗဟန်း # ကျောက်တံတား # ဒဂုံ # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # လမ်းမတော် # တိုက်ကြီး # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို # တွံတေး # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) # ဒဂုံမြို့သစ်(အရှေ့ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # ဗိုလ်တထောင် # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မရမ်းကုန်း # မြောက်ဥက္ကလာပ # လှိုင် # မင်္ဂလာဒုံ # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # မှော်ဘီ # လှည်းကူး # တာမွေ # တောင်ဥက္ကလာပ # ရန်ကင်း # သင်္ဃန်းကျွန်း # ကိုကိုးကျွန်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သန်လျင် # သုံးခွ # ကြည့်မြင့်တိုင် # စမ်းချောင်း # အလုံ # လှိုင်သာယာ(အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ(အရှေ့ပိုင်း) # အင်းစိန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) | #ဒေါ်သီသီမွန် #ဦးသိန်းနိုင် #ဦးဝင်းသက် #ဦးနေဝင်း #ဦးစိုးယု #ဦးအောင်မိုးကျော် #ဦးမင်းသိန်းထွန်း #ဦးမျိုးမင်းနိုင် #ဦးကြည်မြင့် #ဦးနိုင်ဝင်း #ဦးရန်မျိုးနိုင် #ဒေါ်ဇင်ဇင်မျိုးထွန်း #ဦးသိန်းနိုင် #ဦးတိုင်းရ #ဦးအောင်မျိုးနိုင် #ဒေါ်ရီရီတင် #ဦးမြင့်ခိုင် #ဦးနေဝင်း #ဦးကျော်ဇင်ဟိန်း #ဦးတင်လင်း #ဒေါ်ဇာခြည်လင်း #ဦးသက်နိုင် #ဦးစည်သူကြည်မြင့် #ဦးစိုးမိုးအောင် #ဦးအောင်ကျော်မိုး #[[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]] #ဒေါ်ခင်သက်မာ #ဦးသူရိန်လင်း #ဒေါက်တာမေသန်းနွယ် #ဦးညီညီသွယ် #ဒေါ်အေးအေးမြင့် #ဒေါ်ဆွေဆွေဝင်း #ဦးဇွဲရန်နိုင်(ခ)ဦးကိုကိုဇော် #ဦးသိန်းကျော် #ဦးတင်ရှိန် #ဦးဌေးအောင် #ဒေါ်ဝင်းဝင်းအောင် #ဒေါက်တာထူးမောင် #ဦးချစ်ကိုကို #ဒေါ်အေးမင်းစိုး #ဦးအေးသိန်း #ဒေါ်ခင်မြတ်စု #ဦးမျိုးမြင့် #ဦးမင်းမင်း #ဦးကြည်စိုး | #ကမာရွတ်-အမှတ်၁ #ကျောက်တံတား-အမှတ်၁ #တိုက်ကြီး-အမှတ်၁ #တွံ့တေး-အမှတ်၁ #ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း)-အမှတ်၁ #ဗိုလ်တထောင်-အမှတ်၁ #မရမ်းကုန်း-အမှတ်၁ #မင်္ဂလာဒုံ-အမှတ်၁ #မှော်ဘီ-အမှတ်၁ #သင်္ဃန်းကျွန်း-အမှတ်၁ #သန်လျင်-အမှတ်၁ #အလုံ-အမှတ်၁ #ရွှေပြည်သာ-အမှတ်၁ #ထန်းတပင်-အမှတ်၁ #လှည်းကူး-အမှတ်၁ #ဗဟန်း-အမှတ်၁ # ပန်းဘဲတန်း-အမှတ်၁ # လသာ-အမှတ်၁ # ကော့မှူး-အမှတ်၁ # ကွမ်းခြံကုန်း-အမှတ်၁ # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း)-အမှတ်၁ # ဒေါပုံ-အမှတ်၁ # ပုဇွန်တောင်-အမှတ်၁ # လှိုင်-အမှတ်၁ # တောင်ဥက္ကာလာပ-အမှတ်၁ # ကိုကိုးကျွန်း-အမှတ်၁ # ကြည့်မြင့်တိုင်-အမှတ်၁ # အင်းစိန်-အမှတ်၁ # ဒဂုံ-အမှတ်၁ # လမ်းမတော်-အမှတ်၁ # ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို-အမှတ်၁ # ဒလ-အမှတ်၁ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း)-အမှတ်၁ # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း)-အမှတ်၁ # မင်္ဂလာတောင်ညွန့်-အမှတ်၁ # သာကေတ-အမှတ်၁ # မြောက်ဥက္ကလာပ-အမှတ်၁ # တာမွေ-အမှတ်၁ # ရန်ကင်း-အမှတ်၁ # ကျောက်တန်း-အမှတ်၁ # ခရမ်း-အမှတ်၁ # သုံးခွ-အမှတ်၁ # စမ်းချောင်း-အမှတ်၁ # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း)-အမှတ်၁ # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း)-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပန်ဆန်း(ပန်ခမ်း) # နားဖန်း # ဟိုပန် # မိုင်းမော # ပန်ဝိုင် # ရွာငံ # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # ဆီဆိုင် # ပင်လောင်း # နမ့်ဆန် # မန်တုံ # ကုန်းကြမ်း # လောက်ကိုင် # ကလော # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # ကျောက်မဲ # သီပေါ # နောင်ချို # နမ္မတူ # ကျိုင်းတုံ # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # ကွတ်ခိုင် # တာချီလိတ် # မိုင်းဖြတ် # တောင်ကြီး # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # နမ့်စန် # မိုးနဲ # နမ့်ခမ်း # မူဆယ် # မဘိမ်း # မိုးမိတ် # မိုင်းဆတ် # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # မိုင်းလား # ကွမ်းလုံ # လားရှိုး # သိန္နီ # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # လင်းခေး # မိုင်းကိုင် # လဲချား # လွိုင်လင် | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # သီပေါ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # ကျောက်မဲ | #ဦးအာကာလင်း #ခွန်ညိုမောင် #ဦးအောင်ကျော်သန်း #စိုင်းဟွမ်နွဲ့ #စိုင်းအွန်ခမ်း #ခွန်ကြည် #ဦးလင်းအောင်ဆွေ #ဦးနော်တောင် #စိုင်းခတ္တိယ #ဒေါက်တာလဆိုင်း #စိုင်းကျော်ဌေး #ခွန်သက်နိုင် #ဦးရန်အောင် #ဦးစိုင်းထွန်းစိန် #ဦးညွန့်ဝင်း #စောမူးလာ #စိုင်းဘွန်းစီ #စိုင်လှိုင်ခမ်း #စိုင်းသန်းထွန်း(ခ)ဦးသိန်းသန်းထွန်း #ခွန်သန်းထူး #ဦးခွန်ထွန်းဖြူ #ဦးအောင်ကျော်ညွန့် #ဒေါ်နန်းဆိုင်မွန်း #ဦးစိုင်းခမ်းကော် #ဦးဝင်းလှိုင် #ဦးစိုင်းကျော်မိုး #ခွန်ဟန်သိန်းဦး #ဒေါ်နန်းမှတ်နွမ်း #ဒေါ်နန်းအက်(စ်)ကီးမိုး #ဦးခမ်းလူ #ခွန်ဖိုးစိန် #ဦးထွန်းလှ(ခ)ဦးတိုးရ #စိုင်းကျော်ရင် #ဦးညီညီဇော် #စိုင်းကျော်ဝင်း #ဒေါ်နန်းမွန်းအောင် #ဦးစိုင်းနော်ခမ်း #ဦးမြင့်ဝင်း'''**''' | #ပင်းတယ-အမှတ်၁ #ဟိုပုံး-အမှတ်၁ #နောင်ချို-အမှတ်၁ # ကျိုင်းတုံ-အမှတ်၁ # တာချီလိတ်-အမှတ်၁ # တောင်ကြီး-အမှတ်၁ # နမ့်စန်-အမှတ်၁ # မူဆယ်-အမှတ်၁ # မိုင်းဆတ်-အမှတ်၁ # လားရှိုး-အမှတ်၁ # လင်းခေး-အမှတ်၁ # လွိုင်လင်-အမှတ်၁ #မိုင်းခတ်-အမှတ်၁ #မိုင်းပျဉ်း-အမှတ်၁ #မိုင်းဖြတ်-အမှတ်၁ #မိုင်းတုံ-အမှတ်၁ #မိုင်းယောင်း-အမှတ်၁ #မိုင်းယန်း-အမှတ်၁ #ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား # မက်မန်း-အမှတ်၁ # ပင်လောင်း-အမှတ်၁ # ညောင်ရွှေ-အမှတ်၁ # ဖယ်ခုံ-အမှတ်၁ # သီပေါ-အမှတ်၁ # မိုးနဲ-အမှတ်၁ # ကျေးသီး-အမှတ်၁ # မိုင်းရှူး-အမှတ်၁ # ကျောက်မဲ-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ #ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] #[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၁၇ မြို့ မကျင်းပ '''**''' သည်{{small|'''ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျှောက် အနိုင်ရမှုကိုရည်ညွန်းသည်'''}} |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကျုံပျော် # ရေကြည် # ကန်ကြီးထောင့် # ငပုတော # ပုသိမ် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဒေးဒရဲ # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ညောင်တုန်း # ဓနူဖြူ # ပန်းတနော် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # လပွတ္တာ # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ # ဟင်္သာတ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ | #ဦးမြင့်ကြိုင် #ဦးအေးကျော် #ဦးစောသောင်းဒန် #ဦးစိုးနိုင် #ဦးစိုးပိုင် #ဦးမျိုးမင်းသိန်း #ဦးစန်းမင်း #ဦးအေးဟန် #ဦးသိန်းထွန်း #ဦးစောသက်နိုင်ဦး #ဦးကိုကိုဇင် #ဦးကြည်ကိုကို #ဦးကျော်ကျော်(ခ)ဦးကျော်မျိုးတင် #ဦးလှဌေး #ဦးမင်းကျင်စံ(ခ)ဦးဇာနည်ကျင်စံ #ဦးစောမြသိန်း #ဦးခင်မောင်ဝင်း #[[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]] #ဦးမင်းမင်းကျော် #ဦးမျိုးဇော်ဦး #ဦးစောမျိုးသီဟ #ဦးကြည်ဌေး #ဦးခင်မောင်ဇော် #ဦးအောင်ဇော်လှိုင် #ဦးချိုမြင့်ခိုင် #ဦးကျော်ဝင်းနိုင် | #ကျုံပျော်-အမှတ်၁ # ပုသိမ်-အမှတ်၁ # မအူပင်-အမှတ်၁ # မြောင်းမြ-အမှတ်၁ # ကြံခင်း-အမှတ်၁ # မြန်အောင်-အမှတ်၁ # လပွတ္တာ-အမှတ်၁ # ဟင်္သာတ-အမှတ်၁ # ကျောင်းကုန်း-အမှတ်၁ # ကန်ကြီးထောင့်-အမှတ်၁ # သာပေါင်း-အမှတ်၁ # ကျိုက်လတ်-အမှတ်၁ # ဖျာပုံ-အမှတ်၁ # ဘိုကလေး-အမှတ်၁ # ပန်းတနော်-အမှတ်၁ # ဝါးခယ်မ-အမှတ်၁ # အိမ်မဲ-အမှတ်၁ # ရေကြည်-အမှတ်၁ # ငပုတော-အမှတ်၁ # ဒေးဒရဲ-အမှတ်၁ # ညောင်တုန်း-အမှတ်၁ # ဓနုဖြူ-အမှတ်၁ # အင်္ဂပူ-အမှတ်၁ # မော်လမြိုင်ကျွန်း-အမှတ်၁ # ဇလွန်-အမှတ်၁ # လေးမျက်နှာ-အမှတ်၁ | #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] #[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] |} === အပိုင်း (၁)(၂)(၃)၊တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း{{small|(အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)}} === {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !မဲဆန္ဒနယ်များ !မဲဆန္ဒနယ်မြေထဲပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ !ကျင်းပသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ !ရွေးချယ်တင်မြှောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ !ကိုယ်စားပြုမဲဆန္ဒနယ် !နိုင်ငံရေးပါတီ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ပူတာအိုခရိုင်၊ချီဖွေခရိုင်၊တနိုင်းခရိုင်နှင့်ဝိုင်းမော်မြို့နယ် # ဗန်းမော်ခရိုင်၊မိုးညှင်းခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် နှင့် အင်ဂျင်းယန်မြို့နယ် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၉ ဦး # ၉ ဦး | (၁) *ဦးချန်းဂျောင်ဆားရ် *ဦးရဲရင့်ဆွေ *ဦးခေါ်ဆာ *ဦးကွမ်ငါးနော်အောင် *ဦးနီးဆာ *ဦးလဟန်ဇောင်းခေါင် *ဦးဂျေဇာဒီး *ဦးဆမ်ဘုံဆင် *ဦးငွါးခီဆာ (၂) *ဒေါက်တာသန်းဌေးအောင် *ဦးသိန်းထွန်းအေး *ဦးမျိုးဆွေ *ဦးမျိုးထိုက် *ဦးဖိုးပါကြွယ် *ဦးဉာဏ်ထွန်း(ခ)ဦးအောင်စိုးသိမ်း *ဦးဇင်မောင်လွင် *ဦးဂျာဂွန်းတန် *ဦးဘောမ်ယိန်း | (၁) *ဝိုင်းမော်-အမှတ်၂ *တနိုင်း-အမှတ်၂ *ပူတာအို-အမှတ်၂ *ချီဖွေ-အမှတ်၂ *ဆွမ်ပရာဘွမ်-အမှတ်၂ *ဆော့လော်-အမှတ်၂ *ခေါင်လန်ဖူး-အမှတ်၂ *နောင်မွန်း-အမှတ်၂ *မချမ်းဘော-အမှတ်၂ (၂) *မြစ်ကြီးနား-အမှတ်၂ *မိုးညှင်း-အမှတ်၂ *ဖားကန့်-အမှတ်၂ *ရွှေကူ-အမှတ်၂ *ဗန်းမော်-အမှတ်၂ *မိုးမောက်-အမှတ်၂ *မိုးကောင်း-အမှတ်၂ *မံစီ-အမှတ်၂ *အင်ဂျင်းယန်-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]](ကချင်)ပါတီ *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)|ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်)ပါတီ]] | |- |၂။ |ကယား | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကယားပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၇ ဦး | # *ဦးအံ့မော် *[[ပိုးရယ်အောင်သိန်း|ဦးပိုးရယ်အောင်သိန်း]] *ဦးရဲဝင်း *ဒေါ်နှင်းနှင်းရီ *ဦးဇော်မင်းဦး *ဦးစောဒီးဒီ *ဦးစိုးညွန့် | # *လွိုင်ကော်-အမှတ်၂ *ဒီးမော့ဆို-အမှတ်၂ *ဖရူဆို-အမှတ်၂ *ဖားဆောင်း-အမှတ်၂ *မယ်စဲ့-အမှတ်၂ *ဘောလခဲ-အမှတ်၂ *ရှားတော-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | |- |၃။ |ကရင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ကရင်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၇ ဦး | # *[[နန်းနီနီအေး|<s>ဒေါ်နန်းနီနီအေး</s>]] (ဦးအောင်မြင့်သိန်း)<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အစားထိုး ဖြည့်စွက်ကြောင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82261 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *ဦးသက်ထွေးလွင် *ဦးငွေထွန်း *ဒေါက်တာဌေးနောင် *စောမြင့်ထွေး *စောခေါင်ပန်ထော့ *ဦးခွန်ဖိုးအောင် | # *ဘားအံ-အမှတ်၂ *လှိုင်းဘွဲ့-အမှတ်၂ *ကြာအင်းဆိပ်ကြီး-အမှတ်၂ *မြဝတီ-အမှတ်၂ *ကော့ကရိတ်-အမှတ်၂ *ဖာပွန်-အမှတ်၂ *သံတောင်ကြီး-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံစဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၄။ |ချင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ချင်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၉ ဦး | # *ဦးကောလ်လျန်ထန်း *ဦးဆန်အုပ်မန်း *ဦးသန့်စင်ဦး *ဦးတင်ကာကျင် *ဦးအောင်ကျော်ဌေး *ဦးထန်ရှင်းထောင်း *ဦးဇမ်းရှင်းဒါလ်း *ဦးဒါးလ်လမ်းမုန် *ဦးဝမ်းလျန်းထန် | # *ပလက်ဝ-၂ *ဟားခါး-၂ *မတူပီ-၂ *တီးတိန်-၂ *ထန်တလန်-၂ *မင်းတပ်-၂ *တွန်းဇံ-၂ *ကန်လက်လက်-၂ *ဖလမ်း-၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] *[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] | |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ခန္တီးခရိုင်၊မော်လိုက်ခရိုင်၊၊တမူးခရိုင်၊ကလေးခရိုင်၊ဟုမ္မလင်းခရိုင် # ယင်းမာပင်ခရိုင်၊မုံရွာခရိုင်၊စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ရွှေဘိုခရိုင်၊ရေဦးခရိုင် # ကသာခရိုင်၊ကောလင်းခရိုင်၊ကန့်ဘလူခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) | # ၁၁ ဦး # ၁၇ ဦး # ၉ ဦး | (၁) *ဦးလှထွန်း *ဦးထန်ငူ *ဦးရှုမောင် *ဦးမင်းဇော် *ဦးအောင်ဇော်ဝင်း *ဦးတင်မောင်မြင့် *ဦးမော်လိပ် *ဦးအောင်နိုင်သူ *ဦးမြင့်ကျော် *ဦးစိုင်းအောင်ခမ်း *ဦးရဲနောင် (၂) *ဦးကိုလေး *ဦးသက်အောင်ဇော် *ဒေါ်ကြူကြူစိန် *ဒေါ်ထားယုခိုင် *ဦးသော်နိုင်ဦး *ဦးရဲမင်းအောင် *ဦးနိုင်သန်းထွန်း *ဦးတိုးမြင့် *ဦးကျော်စိုးဦး *ဦးအောင်လင်းဆန်း *ဦးထိန်ဝင်းအောင် *ဦးကျော်နိုင်ဝင်း *ဒေါ်နှင်းဝတ်ရည် *ဦးမြင့်လေး *ဒေါ်သန်းအေး *ဦးအံ့ကျော် *ဦးသိန်းသန်းစိုး (၃) *ဦးမျိုးသန့် *ဦးကျော်လွင်ဦး *ဦးကျော်သူ *ဒေါ်ခင်ဝိုင်းကြည် *ဦးကျော်စိုး *ဦးမင်းအောင် *ဦးသက်လွင် *ဒေါ်မာမာဝင်း *ဦးအောင်ဇော်မင်း | (၁) *နန်းယွန်း-အမှတ်၂ *လဟယ်-အမှတ်၂ *လေရှီး-အမှတ်၂ *ကလေး-အမှတ်၂ *ဟုမ္မလင်း-အမှတ်၂ *ဖောင်းပြင်-အမှတ်၂ *တမူး-အမှတ်၂ *ခန္တီး-အမှတ်၂ *မင်းကင်း-အမှတ်၂ *မော်လိုက်-အမှတ်၂ *ကလေးဝ-အမှတ်၂ (၂) *ရွှေဘို-အမှတ်၂ *စစ်ကိုင်း-အမှတ်၂ *မုံရွာ-အမှတ်၂ *ဝက်လက်-အမှတ်၂ *တန့်ဆည်-အမှတ်၂ *ပုလဲ-အမှတ်၂ *အရာတော်-အမှတ်၂ *ဒီပဲယင်း-အမှတ်၂ *ခင်ဦး-အမှတ်၂ *ရေဦး-အမှတ်၂ *ကနီ-အမှတ်၂ *ယင်းမာပင်-အမှတ်၂ *ဆားလင်းကြီး-အမှတ်၂ *မြင်းမူ-အမှတ်၂ *မြောင်-အမှတ်၂ *ချောင်းဦး-အမှတ်၂ *ဘုတလင်-အမှတ်၂ (၃) *ကန့်ဘလူ-အမှတ်၂ *ကသာ-အမှတ်၂ *ကောလင်း-အမှတ်၂ *ထီးချိုင့်-အမှတ်၂ *ဗန်းမောက်-အမှတ်၂ *ပင်လယ်ဘူး-အမှတ်၂ *အင်းတော်-အမှတ်၂ *ကျွန်းလှ-အမှတ်၂ *ဝန်းသို-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] *[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေပါတီ]] *[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- |၆။ |တနင်္သာရီတိုင်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # တနင်္သာရီတိုင်း တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၁၀ ဦး | # *[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] *ဦးမင်းမင်းလတ် *ဦးသက်နိုင် *ဦးတင်စိုး *ဦးဝင်းဌေး *ဦးအောင်အောင် *ဦးမိုးကျော်သူ *ဦးတင်စိုး *ဦးဇော်ဇော်ထွန်း *ဦးရဲနိုင် | # *မြိတ်-အမှတ်၂ *ထားဝယ်-အမှတ်၂ *ပုလော-အမှတ်၂ *ကျွန်းစု-အမှတ်၂ *တနင်္သာရီ-အမှတ်၂ *သရက်ချောင်း-အမှတ်၂ *ရေဖြူ-အမှတ်၂ *လောင်းလုံး-အမှတ်၂ *ကော့သောင်း-အမှတ်၂ *ဘုတ်ပြင်း-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | |- |၇။ |ပဲခူး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | # တောင်ငူခရိုင် # သာယာဝတီခရိုင် # ညောင်လေးပင်ခရိုင် # ပဲခူးခရိုင် # နတ်တလင်းခရိုင်၊ ပြည်ခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | # ၅ ဦး # ၆ ဦး # ၅ ဦး # ၄ ဦး # ၈ ဦး | (၁) *ဦးကျော်ဌေး *ဦးသန့်ဇော်မင်း *ဦးသောင်းဝင်း *ဦးဇော်မင်းသက် *ဦးမျိုးမျိုးသိန်း (၂) *ဦးကျော်စိုး *ဦးသက်ပိုင်ထွေး *ဦးကျော်ဇေယျ *ဦးရန်နိုင်ဝင်း *ဒေါ်လွယ်လွယ်ဝင်း *ဦးမျိုးဝင်းသန်း (၃) *ဦးမင်းအောင် *ဦးမြင့်စိုး *ဦးခိုင်စိုး *ဦးလှမိုးအောင် *ဦးကျော်လင်းခန့် (၄) *[[ထူးခြားအောင်|ဒေါက်တာထူးခြားအောင်]] *ဦးအောင်ညီညီစိုး *ဦးနေဝင်း *ဦးမျိုးသိန်းဦး (၅) *ဦးကျော်ကျော်လင်း *ဦးမျိုးမင်းဇော် *ဦးအောင်ခင်ဝင်း *ဦးထွန်းမင်းဇော် *ဦးရဲဝင်း *ဦးမျိုးခိုင် *ဦးကျော်စွာလင်း *ဒေါ်နီနီချို | (၁) *ဖြူး-အမှတ်၂ *တောင်ငူ-အမှတ်၂ *ရေတာရှည်-အမှတ်၂ *အုတ်တွင်း-အမှတ်၂ *ထန်းတပင်-အမှတ်၂ (၂) *လက်ပံတန်း-အမှတ်၂ *သာယာဝတီ-အမှတ်၂ *မိုးညို-အမှတ်၂ *မင်းလှ-အမှတ်၂ *ကြို့ပင်ကောက်-အမှတ်၂ *အုတ်ဖို-အမှတ်၂ (၃) *ကျောက်တံခါး-အမှတ်၂ *ညောင်လေးပင်-အမှတ်၂ *ဒိုက်ဦး-အမှတ်၂ *ရွှေကျင်-အမှတ်၂ *ကျောက်ကြီး-အမှတ်၂ (၄) *ပဲခူး-အမှတ်၂ *ကဝ-အမှတ်၂ *ဝေါ-အမှတ်၂ *သနပ်ပင်-အမှတ်၂ (၅) *ပြည်-အမှတ်၂ *နတ်တလင်း-အမှတ်၂ *ပန်းတောင်း-အမှတ်၂ *ပေါင်းတည်-အမှတ်၂ *သဲကုန်း-အမှတ်၂ *ရွှေတောင်-အမှတ်၂ *ပေါက်ခေါင်း-အမှတ်၂ *ဇီးကုန်း-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |၈။ |မကွေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ပခုက္ကူခရိုင်၊ချောက်ခရိုင် # မင်းဘူးခရိုင် # မကွေးခရိုင် # သရက်ခရိုင်၊အောင်လံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ၁၀ ဦး # ၅ ဦး # ၄ ဦး # ၆ ဦး | (၁) *ဦးခင်မောင်ညို *ဦးသိန်းလွင် *ဦးမြင့်နိုင် *ဦးဝင်းနိုင်ဦး *ဦးသိန်းထွန်း *ဦးအောင်မြင့် *ဦးထွန်းနိုင်စိုး *ဒေါ်မူယာထွန်း *ဦးမြင့်စိုး *ဦးအောင်မျိုးမင်း (၂) *ဦးတင့်လွင် *ဦးအောင်နိုင် *ဒေါ်နွယ်နီနိုင် *ဦးသောင်းဝင်း *ဦးသိန်းထက်ဝေ (၃) *ဦးတင်ကိုကို *ဦးကြည်ထွန်း *ဦးဉာဏ်သိန်း *ဦးအောင်လင်းဦး (၄) *ဦးအောင်ချိန် *ဦးသိန်းတိုး *ဦးနိုင်မင်းသူ *ဒေါက်တာညိုဝင်း *ဒေါ်ရီရီလွင် *ဦးအောင်လှိုင်သန်း | (၁) *ပခုက္ကူ-အမှတ်၂ *ရေစကြို-အမှတ်၂ *မြိုင်-အမှတ်၂ *ပေါက်-အမှတ်၂ *ချောက်-အမှတ်၂ *ဂန့်ဂေါ-အမှတ်၂ *ရေနံချောင်း-အမှတ်၂ *ဆိပ်ဖြူ-အမှတ်၂ *ဆော-အမှတ်၂ *ထီးလင်း-အမှတ်၂ (၂) *စလင်း-အမှတ်၂ *မင်းဘူး-အမှတ်၂ *ပွင့်ဖြူ-အမှတ်၂ *ငဖဲ-အမှတ်၂ *စေတုတ္တရာ-အမှတ်၂ (၃) *မကွေး-အမှတ်၂ *နတ်မောက်-အမှတ်၂ *တောင်တွင်းကြီး-အမှတ်၂ *မြို့သစ်-အမှတ်၂ (၄) *အောင်လံ-အမှတ်၂ *ဆင်ပေါင်ဝဲ-အမှတ်၂ *မင်းလှ-အမှတ်၂ *သရက်-အမှတ်၂ *မင်းတုန်း-အမှတ်၂ *ကံမ-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၉။ |မန္တလေး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | # ညောင်ဦးခရိုင်၊မြင်းခြံခရိုင် # မိတ္ထီလာခရိုင်၊ရမည်းသင်းခရိုင် # ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊တံတားဦးခရိုင် # ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊၊သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊အောင်မြေသာစံခရိုင် # မဟာအောင်မြေခရိုင်၊အမရပူရခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) | (၁) ၅ဦး (၂) ၆ဦး (၃) ၅ဦး (၄) ၇ဦး (၅) ၅ဦး | (၁) *ဦးနေလင်း *ဒေါ်မြသန္တာဦး *ဦးပြည့်ဖြိုးကျော် *ဦးလှကြည် *ဦးဘုန်းမြင့် (၂) *ဒေါ်သန်းသန်းအေး *ဦးဇော်ဝင်း *ဦးမြသွင်(ခ)မြင့်ဆန်း *ဦးဟန်မောင် *ဦးကျော်မင်းထွန်း *ဦးမင်းနိုင် (၃) *ဒေါ်သီသီကျော် *ဦးတိုက်ကြည် *ဒေါ်လဲ့လဲ့ဝင်း *ဦးစိုးမြတ်အောင် *ဦးဇော်မင်းဦး (၄) *ဦးမျိုးမြင့် *ဦးပိုအေး *ဦးညီညီ(ခ)ဦးကျော်ဆန်း *ဦးဆောင်းတင် *ဦးပါပါလွင် *ဒေါ်အေးအေးသန့် *ဦးအောင်ဇော်ဇော်မျိုး (၅) *ဦးတင်ထွန်း *ဒေါ်စောမြိုင် *ဦးမျိုးကျော် *ဒေါ်ဖြိုးသန္တာ *ဦးဇော်ဝင်းသန့်(ခ)ဦးထက်အောင်လင်း | (၁) *ကျောက်ပန်းတောင်း-အမှတ်၂ *တောင်သာ-အမှတ်၂ *မြင်းခြံ-အမှတ်၂ *နွားထိုးကြီး-အမှတ်၂ *ညောင်ဦး-အမှတ်၂ (၂) *မိတ္ထီလာ-အမှတ်၂ *ပျော်ဘွယ်-အမှတ်၂ *ရမည်းသင်း-အမှတ်၂ *ဝမ်းတွင်း-အမှတ်၂ *သာစည်-အမှတ်၂ *မလှိုင် (၃) *ကျောက်ဆည်-အမှတ်၂ *တံတားဦး-အမှတ်၂ *မြစ်သား-အမှတ်၂ *ငါန်းဇွန်-အမှတ်၂ *စဥ့်ကိုင်-အမှတ်၂ (၄) *ပြင်ဦးလွင်-အမှတ်၂ *ပုသိမ်ကြီး-အမှတ်၂ *အောင်မြေသာစံ-အမှတ်၂ *စဥ့်ကူး-အမှတ်၂ *မိုးကုတ်-အမှတ်၂ *မတ္တရာ-အမှတ်၂ *သပိတ်ကျင်း-အမှတ်၂ (၅) *ပြည်ကြီးတံခွန်-အမှတ်၂ *အမရပူရ-အမှတ်၂ *ချမ်းမြသာစည်-အမှတ်၂ *မဟာအောင်မြေ-အမှတ်၂ *ချမ်းအေးသာစံ-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | |- |၁၀။ |မွန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # မွန်ပြည်နယ် တစ်ခုလုံး | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | # ၁၀ ဦး | # *ဦးသက်ထွေး *မင်းအောင်မြင့် *ဦးမင်းမြင့်မောင်လေး *ဦးစံတင် *နိုင်လယိတမ(ခ)နိုင်ခင်မောင်ဇင် *မင်းအောင်ထူး *ဦးတင်ရီ *ဦးသန့်ဇော် *ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် *ဦးအောင်ကိုဝင်းသန်း | # *မော်လမြိုင်-အမှတ်၂ *ရေး-အမှတ်၂ *သထုံ-အမှတ်၂ *ပေါင်-အမှတ်၂ *မုဒုံ-အမှတ်၂ *ကျိုက်ထို-အမှတ်၂ *ဘီးလင်း-အမှတ်၂ *ကျိုက်မရော-အမှတ်၂ *သံဖြူဇရပ်-အမှတ်၂ *ချောင်းဆုံ-အမှတ်၂ | # *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၁၁။ |ရခိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # စစ်တွေခရိုင်၊မောင်တောခရိုင်၊မြောက်ဦးခရိုင် # ကျောက်ဖြူခရိုင်၊တောင်ကုတ်ခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊အမ်းခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | # ၁၀ ဦး # ၇ ဦး | (၁) * ဒေါက်တာစန်းရွှေ * ဦးကျော်စိုး * ဦးမြင့်စိုးဝင်း * ဦးသာထွန်း * ဦးထင်လင်းဦး * ဦးစောသိန်းထွန်း * ဦးတင်မောင်ဝင်း * ဦးအေးသာအောင် * ဦးဘစံ * ဦးအောင်ကျော်ဇော (၂) * ဒေါ်ခိုင်ဇင်ဦး * ဦးမြသန်း * ဦးဇော်ဇော်အောင် * ဦးအောင်စောသိန်း * ဦးသိန်းမြင့် * ဦးဇော်လင်းအောင် * ဒေါ်ချိုသဲမွန် | (၁) * စစ်တွေ-၂ * မြောက်ဦး-၂ * ကျောက်တော်-၂ * ပေါက်တော-၂ * မြေပုံ-၂ * မင်းပြား-၂ * ဘူးသီးတောင်-၂ * ပုဏ္ဏာကျွန်း-၂ * ရသေ့တောင်-၂ * မောင်တော-၂ (၂) * ရမ်းဗြဲ-၂ * အမ်း-၂ * သံတွဲ-၂ * ကျောက်ဖြူ-၂ * ဂွ-၂ * တောင်ကုတ်-၂ * မာန်အောင်-၂ | (၁) * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] (၂) * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] * [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] | |- |၁၂။ |ရန်ကုန် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ကျောက်တံတားခရိုင်၊မရမ်းကုန်းခရိုင်၊ကမာရွတ်ခရိုင်၊အလုံခရိုင် # ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်၊သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင် # တွံတေးခရိုင်၊အင်းစိန်ခရိုင် # သန်လျင်ခရိုင်၊ဗိုလ်တထောင်ခရိုင် # တိုက်ကြီးခရိုင်၊မှော်ဘီခရိုင် # လှည်းကူးခရိုင်၊မင်္ဂလာဒုံခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ၁၃ ဦး # ၈ ဦး # ၈ ဦး # ၁၀ ဦး # ၃ ဦး # ၃ ဦး | (၁) *[[ကျော်ကျော်စိုး|ဦးကျော်ကျော်စိုး]] *<s>ဦး[[ထင်ကျော်သူ]]</s> *ဦးအောင်ပြည်ဖြိုး *ဦးစံကျော် *ဒေါ်သင်းသင်းမိုး *ဦးထင်လင်းကျော် *ဒေါ်ခိုင်ဆုရည်ဇော် *ဦးကျော်လင်း *ဦးအောင်ခိုင်ဦး *ဒေါ်စောစောဦး *ဦးသန်းထွေး *ဦးကျော်မင်းထက် *ဒေါက်တာတင်အောင်ခိုင် *ဒေါ်အေးမြသဲဖြူ (၂) *ဦးဇော်မိုးထက် *ဒေါ်စန်းစန်းဝင်း *ဒေါ်ဥမ္မာအောင်(ခ)ဂျာတောင် *ဦးသော်တာ *ဦးဝင်းထိန် *ဒေါ်မိုးသူဇာ *ဦးဉာဏ်ထက်ခိုင် *ဦးဇော်တင် (၃) *ဦးသန့်စင်ကျော် *ဦးနေလင်းထွန်း *ဦးဝင်းထွန်းနိုင်(ခ)ရွှေဘော် *ဒေါ်စုစုမင်း *ဦးသန်းဦး *ဦးလေးစိုး *ဒေါ်စန္ဒာဝင်း *ဦးဝင်းကျော်ဦး (၄) *ဦးမျိုးသော် *ဦးအောင်နိုင် *ဦးလှဝင်းမောင် *ဦးမျိုးမြင့် *ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ခင်မောင်တင့် *ဦးလှဌေး *ဦးဝေယံပိုင် *ဦးစိုးဦး *ဦးစိုးမြင့် *ဦးစိုင်းအောင်မြင့်ခိုင် (၅) *ဦးကျော်လင်းဇော် *ဦးစိုးဝင်းအောင် *ဦးမင်းကိုကို (၆) *ဦးအောင်ဝင်းထူး *ဒေါ်လေးလေးမြင့် *ဦးကျော်မင်းထွန်း | (၁) *မြောက်ဥက္ကလာပ-အမှတ်၂ *မရမ်းကုန်း-အမှတ်၂ *လှိုင်-အမှတ်၂ *ကြည့်မြင်တိုင်-အမှတ်၂ *စမ်းချောင်း-အမှတ်၂ *ဗဟန်း-အမှတ်၂ *ကမာရွတ်-အမှတ်၂ *အလုံ-အမှတ်၂ *လမ်းမတော်-အမှတ်၂ *ပန်းဘဲတန်း-အမှတ်၂ *ကျောက်တံတား-အမှတ်၂ *ဒဂုံ-အမှတ်၂ *လသာ-အမှတ်၂ (၂) *ဒဂုံမြို့သစ်(တောင်ပိုင်း)-အမှတ်၂ *ဒဂုံမြို့သစ်(ဆိပ်ကမ်း)-အမှတ်၂ *သင်္ဃန်းကျွန်း-အမှတ်၂ *ဒဂုံမြို့သစ်(အရှေ့ပိုင်း) *ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) *တောင်ဥက္ကလာပ-အမှတ်၂ *တာမွေ-အမှတ်၂ *ရန်ကင်း-အမှတ်၂ (၃) *လှိုင်သာယာ(အရှေ့ပိုင်း)-အမှတ်၂ *လှိုင်သာယာ(အနောက်ပိုင်း)-အမှတ်၂ *အင်းစိန်-အမှတ်၂ *တွံ့တေး-အမှတ်၂ *ဒလ-အမှတ်၂ *ကော့မှူး-အမှတ်၂ *ကွမ်းခြံကုန်း-အမှတ်၂ *ဆိပ်ကြီး/ခနောင်တို-အမှတ်၂ (၄) *သန်လျင်-အမှတ်၂ *ကိုကိုးကျွန်း-အမှတ်၂ *သာကေတ-အမှတ်၂ *ကျောက်တန်း-အမှတ်၂ *ခရမ်း-အမှတ်၂ *သုံးခွ-အမှတ်၂ *မင်္ဂလာတောင်ညွန့်-အမှတ်၂ *ဒေါပုံ-အမှတ်၂ *ပုဇွန်တောင်-အမှတ်၂ *ဗိုလ်တထောင်-အမှတ်၂ (၅) *မှော်ဘီ-အမှတ်၂ *တိုက်ကြီး-အမှတ်၂ *ထိန်းတပင်-အမှတ်၂ (၆) *ရွှေပြည်သာ-အမှတ်၂ *မင်္ဂလာဒုံ-အမှတ်၂ *လှည်းကူး-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ(ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ)ပါတီ]] *[[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များ(ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ)ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၆) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] | |- |၁၃။ |ရှမ်း | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊အအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကလောခရိုင်၊တောင်ကြီးခရိုင်၊လင်းခေးခရိုင် # နမ့်စန်ခရိုင်၊မိုင်းရှူးခရိုင်၊၊လွိုင်လင်ခရိုင် # ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကျောက်မဲခရိုင်၊တန့်ယန်းခရိုင်၊မိုးမိတ်ခရိုင် # ကျိုင်းတုံခရိုင်၊မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊မိုင်းတုန်ခရိုင် # မိုင်းယောင်းခရိုင်၊မိုင်းယန်းခရိုင်၊မိုင်းလားခရိုင်၊တာချီလိတ်ခရိုင် # ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ကွတ်ခိုင်ခရိုင်၊မူဆယ်ခရိုင်၊လားရှိုးခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၅) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၆) | # ၁၃ ဦး # ၈ ဦး # ၁၀ ဦး # ၅ ဦး # ၄ ဦး # ၁၄ ဦး | (၁) #ခွန်ဝင်းနောင် #ခွန်ကျော်အေး #ဦးဒီဂေါလ် #ဦးအောင်ပြည့်စုံ #ဦးဟိန်းထက်ဇော် #ခွန်ဆောင်းရွှေ #ခွန်စနေအောင် #ခွန်ထွန်းငယ် #စိုင်းထိန်စိုး #စိုင်းလုံကျော် #ဦးလင်းလင်းနိုင် #ဦးကြည်လွင် #စဝ်သာဦး (၂) #ဒေါ်ဝါဝါထွေး #ဦးနိုင်ဝင်းအောင် #ဒေါ်နန်းသီတာနွယ် #ဦးကျော်ကျော်နိုင် #ဦးမင်းထွန်းအောင် #ဦးစိုင်းဟောင်ခမ်း #ဒေါ်နန်းခမ်းလူ(ခ)နန်းလဲ့လဲ့ဖြိုး #ခွန်ထွန်းလေး (၃) #ဦးဇော်လွင် #ဒေါ်စိုးစိုးငြိမ်း #ဦးသန်းထိုက်ဇော် #ဦးသီဟလှိုင် #ဒေါ်နန်းခမ်းမန် #ဦးစိုင်ခမ်း #ဒေါ်ခိုင်သန္တာထွေး #ဦးစိုင်းခမ်းကျော် #ဦးသန်းဇော်ဦး #နန်းခမ်းလီ (၄) #ဦးအိုက်ပလိပ် #နန်းနော် #ဦးထင်အောင်နိုင် #ဒေါ်မေနှင်းသက် #ဦးစိုင်းနော်ခမ်း (၅) #စိုင်းဝမ်းလှိုင်းတစ်ပ် #စိုင်းရီတစ် #ဦးထွန်းပေါ်သိန်း #စိုင်းခစ်နွဲ့ (၆) #ဦးကျော်သိန်းအောင် #ဦးနော်အောင် #စိုင်းဝင်းမြင့် #ဦးစိုင်းအောင်မြင့် #ဦးစိုးကမ္ဘာစိတ် #ဦးစိုင်းဘသန်း #ဦးဟော်ထိုက်ဖူ(ခ)ဦးအောင်ကျော်ထွန်း #ဒေါ်မြမြဆွေ #ဦးခင်အောင်ဆွေ #ဦးကျော်စွာဝင်း(ခ)Mအောင်ဂျာ #ဦးဌေးဝင်းလှိုင် #ဦးသန်းစိုး #ဦးမောင်မောင် #ဦးစိုင်းစမ်(ခ)စိုင်းခွန်မောင် | (၁) *ပင်လောင်း-အမှတ်၂ *ဆီဆိုင်-အမှတ်၂ *ဟိုပုံး-အမှတ်၂ *ရွာငံ-အမှတ်၂ *ပင်းတယ-အမှတ်၂ *တောင်ကြီး-အမှတ်၂ *ညောင်ရွှေ-အမှတ်၂ *ကလော-အမှတ်၂ *ရပ်စောက်-အမှတ်၂ *ဖယ်ခုံ-အမှတ်၂ *မောက်မယ်-အမှတ်၂ *လင်းခေး-အမှတ်၂ *မိုင်းပန်-အမှတ်၂ (၂) *နန့်စန်-အမှတ်၂ *လွိုင်လင်-အမှတ်၂ *ကျေးသီး-အမှတ်၂ *မိုင်းရှူး-အမှတ်၂ *ကွန်ဟိန်း-အမှတ်၂ *မိုင်းကိုင်-အမှတ်၂ *မိုးနဲ-အမှတ်၂ *လဲချား-အမှတ်၂ (၃) *နမ့်ဆန်-အမှတ်၂ *မန်တုံ-အမှတ်၂ *ကျောက်မဲ-အမှတ်၂ *သီပေါ-အမှတ်၂ *တန့်ယန်း-အမှတ်၂ *နောင်ချို-အမှတ်၂ *မိုင်းရယ်-အမှတ်၂ *မိုးမိတ်-အမှတ်၂ *နမ္မတူ-အမှတ်၂ *မဘိမ်း-အမှတ်၂ (၄) *ကျိုင်းတုံ-အမှတ်၂ *မိုင်းဆတ်-အမှတ်၂ *မိုင်းတုံ-အမှတ်၂ *မိုင်းပျဉ်း-အမှတ်၂ *မိုင်းခတ်-အမှတ်၂ (၅) *တာချီလိတ်-အမှတ်၂ *မိုင်းယန်း-အမှတ်၂ *မိုင်းယောင်း-အမှတ်၂ *မိုင်းဖြတ်-အမှတ်၂ (၆) *ပန်ဆန်း(ပန်ခမ်း)-အမှတ်၂ *ဟိုပန်-အမှတ်၂ *ပန်ဝိုင်-အမှတ်၂ *နားဖန်း-အမှတ်၂ *မိုင်းမော-အမှတ်၂ *မက်မန်း-အမှတ်၂ *လောက်ကိုင်-အမှတ်၂ *ကုန်းကြမ်း-အမှတ်၂ *လားရှိုး-အမှတ်၂ *မူဆယ်-အမှတ်၂ *ကွတ်ခိုင်-အမှတ်၂ *နမ့်ခမ်း-အမှတ်၂ *ကွမ်းလုံ-အမှတ်၂ *သိန္နီ-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] *[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၅) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၆) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # မြောင်းမြခရိုင်၊လပွတ္တာခရိုင်၊ဖျာပုံခရိုင် # ပုသိမ်ခရိုင် # ကျုံပျော်ခရိုင်၊မအူပင်ခရိုင် # မြန်အောင်ခရိုင်၊ဟင်္သာတခရိုင် | # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၃) # မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၄) | # ၉ ဦး # ၄ ဦး # ၇ ဦး # ၆ ဦး | (၁) *ဒေါ်မေသန်းဦး *ဦးစိန်မြင့် *ဦးစိုးနိုင် *ဒေါ်သင်းသင်းမွန် *ဦးဝေလွင်မိုး *ဒေါ်ခင်ခင်ဝေ *ဦးသန့်ဇော်ဝင်း *ဦးချစ်မင်းနိုင် *ဦးဇော်ဝေထက် (၂) *ဦးကျော်ထွန်းဇော် *နန့်အေးအေးကြူ *ဦးကျော်ဇော *ဦးမြင့်အောင် (၃) *ဦးကျော်ဝင်းစိန် *ဦးထွန်းထွန်းဦး *ဒေါ်သူဇာသန်းမြင့် *ဦးဇေယျာမောင် *ဦးခင်စိုး *မန်းရဲသူရိန်ဟန် *ဦးထွန်းအေး (၄) *ဒေါ်စန်းစန်းချို *ဦးအောင်မျိုးဦး *ဦးဇော်လင်းအောင် *ဦးသိန်းလွင် *ဦးကြည်ဝင်း *ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် | (၁) *လပွတ္တာ-အမှတ်၂ *မြောင်းမြ-အမှတ်၂ *မော်လမြိုင်ကျွန်း-အမှတ်၂ *ဘိုကလေး-အမှတ်၂ *ဝါးခယ်မ-အမှတ်၂ *ဖျာပုံ-အမှတ်၂ *အိမ်မဲ-အမှတ်၂ *ဒေးဒရဲ-အမှတ်၂ *ကျိုက်လတ်-အမှတ်၂ (၂) *ပုသိမ်-အမှတ်၂ *ငပုတော်-အမှတ်၂ *ကန်ကြီးထောင့်-အမှတ်၂ *သာပေါင်း-အမှတ်၂ (၃) *မအူပင်-အမှတ်၂ *ပန်းတနော်-အမှတ်၂ *ကျုံပျော်-အမှတ်၂ *ညောင်တုန်း-အမှတ်၂ *ရေကြည်-အမှတ်၂ *ဓနုဖြူ-အမှတ်၂ *ကျောင်းကုန်း-အမှတ်၂ (၄) *ဟင်္သာတ-အမှတ်၂ *မြန်အောင်-အမှတ်၂ *အင်္ဂပူ-အမှတ်၂ *ဇလွန်-အမှတ်၂ *လေးမျက်နှာ-အမှတ်၂ *ကြံ့ခင်း-အမှတ်၂ | (၁) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၂) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (၃) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] (၄) *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] *[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] *[[ပြည်သူ့ပါတီ]] |} === အပိုင်း (၁)(၂)(၃) – တိုင်းရင်းသားလူမျိုးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူများစာရင်း === {| class="wikitable sortable" ! စဉ် ! တိုင်း/ပြည်နယ် ! တိုင်းရင်းသားမဲဆန္ဒနယ် ! ရွေးချယ်တင်မြှောက်မည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် ! ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ ! နိုင်ငံရေးပါတီ ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ရဝမ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၄ဦး | * ဦးစိုးသိန်း * ဦးတင်အောင် * ဦးလီပေါ်ရဲ့ * ဦးမယစ်ယောရှု | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] * [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၂ | [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကယားပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * ဒေါ်ခင်သန္တာထွန်း | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၃ | [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * မွန်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၃ဦး | * ဦးတင်မောင်လှိုင် * ဦးမြင့်လှိုင် * ခွန်မြတ်ထူး | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] | |- | ၄ | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၂ဦး | * ဦးစိန်ဖေ * ဦးငွန်ဘွလ်ထန် | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၅ | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * စောမာတင်လူသာ <br> | * [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှန်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] <br> | |- | ၆ | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | စောလင်းအောင် | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၇ |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | ဦးထွန်းခင် | ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ | |- | ၈ | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ရှမ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * စိုင်းအောင်ကြည် | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၉ | [[မွန်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * မွန်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၃ဦး | * ဦးမျိုးမင်းလှိုင် * ဦးအောင်ကျော်သိန်း * ဦးချစ်သိန်း | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br> [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br> [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79275 |access-date=2026-03-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- | ၁၀ | [[ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၁ဦး | * ဦးတင်လှ | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၁၀ | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | * ကရင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ရခိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၂ဦး | * စောဂျက်ကော့ထူး * ဦးနေမင်းထွန်း | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |- | ၁၀ | [[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] | * ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * လားဟူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * အင်းသားတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် * ကယန်း(ခ)ပဒေါင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၇ဦး | * ဒေါ်ခင်ထွေးအောင် * ဦးကိန်မိုင် * ဒေါ်ငွေလှိုင် * ဦးဝီလ်ဆင်မိုး * ဒေါ်တင်တင်ရီ * ဦးထွန်းအောင် * ဒေါ်အေးချိုစိန် | * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] * [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] * [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]<br><br> | * ကချင်တိုင်းရင်းသား၊အာခါတိုင်းရင်းသား၊ကယန်း(ပဒေါင်)တို့သည် ယှဉ်ပြိုင်သူတစ်ဦးထဲရှိ၍ အလိုအလျောက်အနိုင်ရခဲ့ကြသည်။ |- | ၁၀ | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] | ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် <br> ရခိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် | ၂ဦး | * မန်းသိန်းကျော် * ဦးစိုးညွန့် | * [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] * [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | |} == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ]] == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] c933ddwnsfaj1qngduvzl9iim4n6we9 0 280044 1032310 1032081 2026-05-19T07:28:35Z Salai Rungtoi 22844 /* မေ */ 1032310 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] 5tozxl2uq0fy5asmeu9mgx2ztbkfgr0 0 283249 1032338 1027277 2026-05-19T09:04:30Z Ninjastrikers 22896 1032338 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ပေါင်းလောင်းမြစ် | name_other = Paunglaung River | image = UPL dam view.jpg | image_caption = ပေါင်းလောင်းမြစ်မြင်ကွင်း | source_location = ရမည်းသင်းခရိုင် | mouth = စစ်တောင်းမြစ် | subdivision_name1 = မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_name2 = မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ နေပြည်တော် | dams = အထက်ပေါင်းလောင်းဆည်၊ အလယ်ပေါင်းလောင်းဆည်၊ အောက်ပေါင်းလောင်းဆည် }} '''ပေါင်းလောင်းမြစ်''' ({{lang-en|Paunglaung River}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ [[စစ်တောင်းမြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းရိုးမတွင် မြစ်ဖျားခံကာ နေပြည်တော် [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]]ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။မြစ်အောက်ပိုင်းတွင် ဆင်သေချောင်း၊ ငလိုက်ချောင်းတို့နှင့် ပေါင်းဆုံကာ စစ်တောင်းမြစ်အဖြစ် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့သို့ စီးဝင်သည်။<ref name="myawady2022">{{cite web |title=အရိုင်းမှအယဉ် သို့မဟုတ် တာဝန်ကျေတဲ့မြစ်တစ်စင်း |url=https://www.myawady.net.mm/ariungmayny-siumhutt-ttaawnkettaimcttccng |website=Myawady Webportal |publisher=မြဝတီ |date=21 May 2022 |language=my |access-date=23 March 2026 }}</ref> == ဆည်များနှင့် ရေအားလျှပ်စစ် == မြစ်အတွင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း သုံးခု တည်ဆောက်ထားလျက်ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> === အောက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း === ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၈ ရက်တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ တပ်ဆင်အား ၂၈၀ မဂ္ဂါဝပ် (၇၀ မဂ္ဂါဝပ်စီရှိ တာဘိုင် ၄ လုံး) ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> [[File:UPL station.jpg|thumb|right|အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] === အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း === ပျဉ်းမနားမြို့နှင့် ၂၆ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ RCC ကွန်ကရစ် တမံအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တပ်ဆင်အား ၁၄၀ မဂ္ဂါဝပ် (၇၀ မဂ္ဂါဝပ်စီရှိ စက် ၂ လုံး) ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> === အလယ်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း === နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၀ မိုင်ခန့်အကွာ ပေါင်းလောင်းမြစ်ပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စက်တပ်ဆင်အင်အား ၇၆ မဂ္ဂါဝပ်စီရှိ စက် ၂ လုံးဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၅၂ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး စီမံကိန်း ပြီးစီးပါက ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်သည်။ <ref name="npnews">{{cite web |title=အလယ်ပေါင်းလောင်းရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းမှ နှစ်စဉ်လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ်နာရီသန်းပေါင်း ၅၃ဝ ကျော်ကို လာမည့်လေးနှစ်တွင်စတင်ထုတ်လုပ်မည် |url=https://npnewsmm.com/news/62872f61ded7d66d771ef854 |website=NP News |date=20 May 2022 |access-date=22 March 2026}}</ref> == စီးပွားရေးနှင့် လူမှုအကျိုးကျေးဇူးများ == ပေါင်းလောင်းတမံတည်ဆောက်ပြီးနောက် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူပင်ရွာအနီးတွင် ရေလွှဲဆည် တည်ဆောက်ကာ စိုက်ပျိုးရေပေးဝေနိုင်ခဲ့သည်။မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် အပန်းဖြေစခန်း ၉ ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [[https://www.gem.wiki/Upper_Paung_Laung_hydroelectric_plant အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ် – Global Energy Observatory]] · [https://www.gem.wiki/Upper_Paung_Laung_hydroelectric_plant{{Dead link|date=April 2026 }} အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ် – Global Energy Observatory]] · [https://mingalapa.org/2019/06/1080622-4/ ပေါင်းလောင်းဆည်၏ အကျိုးကျေးဇူးများ]{{Dead link|date=April 2026 }} fybjy5qu45rx0c1ltb3tvmibpuvhiyi 0 284666 1032312 1027025 2026-05-19T07:29:40Z Ninjastrikers 22896 1032312 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = ရှမ်း အရေးအသား | altname = {{script|Mymr|လိၵ်ႈတႆး}} | type = [[Abugida]] | sample = Shan-liktai2.png | languages = [[ရှမ်းဘာသာစကား]] | fam1 = [[Proto-Sinaitic alphabet]] | fam2 = [[Phoenician alphabet]] | fam3 = [[Aramaic alphabet]] | footnotes = | fam4 = [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီ]] | fam5 = [[Tamil-Brahmi]] | fam6 = [[Pallava script]]<ref name="diringer">{{Cite book |last1=Diringer |first1=David |title=Alphabet a key to the history of mankind |date=1948 |page=411 |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287}}</ref> | fam7 = [[မွန်-မြန်မာ အက္ခရာ]] | fam8 = [[မြန်မာအက္ခရာ]] | children = [[Lik-Tai script|Lik-Tai]] | time = {{circa|1407 CE}}-လက်ရှိ | unicode = {{ublist |class=nowrap |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf U+1000–U+109F] Myanmar}} | iso15924 = | note = none }} '''ရှမ်းအက္ခရာ'''သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ကို ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသော [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မဏ]]အက္ခရာစနစ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ [[မြန်မာအက္ခရာ]]စနစ်မှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=Omniglot /> မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော စာလုံးပေါင်းစနစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာသည် မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော အခြားအက္ခရာစနစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အသံထွက်ဗေဒနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီမှု ရှိသည်။<ref name=":0">{{Citation |last=Jenny |first=Mathias |title=36 Writing systems of MSEA |date=2021-08-23 |work=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia: A comprehensive guide |pages=879–906 |editor-last=Sidwell |editor-first=Paul |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110558142-036/html |access-date=2024-12-06 |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110558142-036 |isbn=978-3-11-055814-2 |editor2-last=Jenny |editor2-first=Mathias|url-access=subscription }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၅ ရာစု သို့မဟုတ် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် [[မွန်-မြန်မာ အက္ခရာ]]ကို ငှားရမ်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ [[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင်ဘာသာစကား]]တစ်ခုကို ရေးသားနိုင်ရန် ပုံစံပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ ပုံစံပြောင်းလဲတီထွင်မှုမှတစ်ဆင့် နောက်ဆုံးတွင် ရှမ်းအက္ခရာစနစ်အပြင်၊ [[တိုင်းလေ့စာ|တိုင်းလေအက္ခရာ]]၊ [[အာဟုမ်အက္ခရာ]]နှင့် [[ခန္တီးအက္ခရာ]]တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Ferlus1999">{{cite journal |last1=Ferlus |first1=Michel |title=Les dialectes et les écritures des Tai (Thai) du Nghệ An (Vietnam) |journal=Treizièmes Journées de Linguistique d'Asie Orientale |date=Jun 1999 |location=Paris, France}}</ref> ဤအက္ခရာအုပ်စုကို "လိခ်တိုင်" (Lik Tai) အက္ခရာများ သို့မဟုတ် "လိခ်" အက္ခရာများဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့ရှိ မတူကွဲပြားသော တိုင်လူမျိုးစုများက အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Shan {{!}} History, Culture & Language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Shan |access-date=2024-09-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ပညာရှင် ဝေါ်တွန်၏ အဆိုအရ မိခင်လိခ်တိုင်အက္ခရာသည် ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက မွန်-မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[မိုင်းမော]]နိုင်ငံရေးအင်အားစုနယ်မြေအတွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံးဟု သက်သေအထောက်အထားများက ဖော်ပြနေသည်။<ref>{{Cite thesis |last=Wharton |first=David |title=Language, Orthography and Buddhist Manuscript Culture of the Tai Nuea: An Apocryphal ''Jātaka'' Text in Mueang Sing, Laos |date=2017 |degree=PhD |page=518 |publisher=Universität Passau |id={{URN|nbn|de:bvb:739-opus4-5236}}}}</ref> ပညာရှင် ဒန်နီရယ်လ်ကမူ ၁၄၀၇ ခုနှစ် မင်မင်းဆက်ခေတ် ပုရပိုက်လိပ်တစ်ခုပေါ်တွင် တွေ့ရှိရသော လိခ်တိုင်အက္ခရာတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့ရာ၊ ယင်းအက္ခရာသည် လိခ်သိုငေါက်ထက် အာဟုမ်အက္ခရာနှင့် ပိုမိုဆင်တူကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Daniels |first=Christian |date=2012 |title=Script without Buddhism: Burmese Influence on the Tay (Shan) Script of Mäng² Maaw² as Seen in a Chinese Scroll Painting of 1407 |journal=International Journal of Asian Studies |language=en |volume=9 |issue=2 |pages=170–171 |doi=10.1017/S1479591412000010|s2cid=143348310}}</ref> [[အာဟုမ်လူမျိုး]]များသည် ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်း ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ဝှမ်းသို့ မရွှေ့ပြောင်းမီကပင် ၎င်းတို့၏ အက္ခရာစနစ်ကို အသုံးပြုနေခဲ့ကြပြီဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။<ref name="Stars">Terwiel, B. J., & Wichasin, R. (eds.), (1992). ''Tai Ahoms and the stars: three ritual texts to ward off danger''. Ithaca, NY: Southeast Asia Program.</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒနှင့် ကျောက်စာဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ အာဟုမ်အက္ခရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုသည် ၁၃ ရာစုထက် နောက်ကျနိုင်ခြေရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ယနေ့တိုင် အစောဆုံးကျန်ရစ်သည့် အာဟုမ်ကျောက်စာဖြစ်သော မြွေကမ္ပည်းတိုင်ကျောက်စာသည် ၁၅ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ ၁၆ ရာစုအစောပိုင်းခေတ်ကသာ ဖြစ်ပြီး၊ ပညာရှင်များကလည်း ဤအက္ခရာစနစ်သည် ၁၄ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၆ ရာစုအကြားတွင် မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော ရှမ်းအက္ခရာမူလပုံစံတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ပုံစံပြောင်းလဲယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref name="gogoi20">{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Poppy |last2=Morey |first2=Stephen |last3=Pittayaporn |first3=Pittayawat |year=2020 |title=The Tai Ahom sound system as reflected by the texts recorded in the bark manuscripts |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=13 |issue=2 |pages=17–18 |publisher=University of Hawaiʻi Press |doi= |url=http://hdl.handle.net/10524/52468 }}</ref> ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ ရှမ်းအက္ခရာစနစ်သည် မြန်မာအက္ခရာတွင် အသုံးပြုသော သရသင်္ကေတများနှင့် အသံနိမ့်အသံမြင့် (တုန်း) အမှတ်အသားများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် ရှမ်းဘာသာစကား၏ သရအသံထွက် ကွဲပြားခြားနားမှုအားလုံးကို တိကျစွာ ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref name=":0" /> ထို့ကြောင့် သရသင်္ကေတများ ပိုမိုပါဝင်လာစေရန်နှင့် မြင့်နိမ့်သံပြင်း (ႉ)၊ အသံမြင့်ညီ (း)၊ အသံနိမ့် (ႇ)၊ အသံလတ်နှင့် အသံလတ်သက် (ႈ) တို့ကို ကိုယ်စားပြုမည့် အသံနိမ့်အသံမြင့် (တုန်း) သင်္ကေတအသစ်များကို ထည့်သွင်းရန်အတွက် အက္ခရာစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ရှမ်းမြောက်ဒေသသုံး စကား can သတ်များတွင် အသုံးပြုသော ဆဋ္ဌမမြောက်အသံကို ကိုယ်စားပြုရန် ထိုင်းဝိသဇ္ဇနီ (ႊ) ကိုလည်း ထပ်မံဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /> == ဝိသေသလက္ခဏာများ == ရှမ်းအက္ခရာစနစ်သည် [[မွန်-မြန်မာအက္ခရာ]]၏ ဝိုင်းဝန်းသော စာလုံးပုံသဏ္ဌာန်များရှိသည့် ဝိသေသလက္ခဏာကို ဆောင်သည်။ ၎င်းသည် ဗျည်းတွဲအက္ခရာစနစ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဗျည်းလုံးအားလုံးတွင် မူလအခြေခံသရအသံ /a/ (အ) ပါရှိပြီးသား ဖြစ်သည်။ သရများကို ဗျည်းများ၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် နေရာချရသော ဗျည်းတွဲသင်္ကေတများပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။ စာရေးသားရာတွင် ဘယ်ဘက်မှ ညာဘက်သို့ ရေးသားသည်။<ref name=Omniglot>{{Cite web |last1=Ager |first1=Simon |title=Shan alphabet, pronunciation and language |url=https://www.omniglot.com/writing/shan.htm |website=Omniglot |access-date=28 December 2018}}</ref> === သရများ === သရများကို ဖော်ပြရာတွင် အဆိုပါဝါကျစကားလုံး၌ အသတ်ဗျည်း ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိအပေါ်တွင်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မူတည်သည်။ ၎င်းသရများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း စနစ်တကျ စီစဉ်ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး၊ ယင်းမှာ အလယ်သရပုံစံနှင့် အဆုံးသတ်သရပုံစံများအကြား၊ သီးခြားသရများနှင့် ၎င်းတို့ဖန်တီးပေးသည့် သရတွဲများအကြားရှိ ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုများကို ပေါ်လွင်စေရန် ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable letters-table letters-violet letters-tall" |+သရများ |- !အလယ်သရ |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=◌|iso=a|note=unmarked}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၢ|iso=aa|ipa=ɑː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိ|iso=i|ipa=i}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဵ|iso=e|ipa=e}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႅ|iso=ae|ipa=æ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ု |iso=u|ipa=u}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူ|iso=o|ipa=o}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ွ|iso=aw/o|ipa=ɔ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ို|iso=eu|ipa=ɯ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိူ|iso=oe|ipa=ə}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႂ|iso=wa|ipa=ʷ}} |- !rowspan=3|အဆုံးသတ်သရ | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႃ|iso=aa|ipa=ɑː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ီ|iso=ii|ipa=iː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ေ|iso=e|ipa=e}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႄ|iso=ae|ipa=æ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူ|iso=uu|ipa=uː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူဝ်|iso=o|ipa=o}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ေႃ |iso=aw/o|ipa=ɔ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိုဝ်|iso=eu|ipa=ɯ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိူဝ်|iso=oe|ipa=ə}} | |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႆ|iso=ai|ipa=ai}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၢႆ|iso=aai|ipa=aːi}} | | | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ုၺ်|iso=ui|ipa=ui}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူၺ်|iso=ohi/uai|ipa=oi}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ွႆ|iso=oi/oy|ipa=ɔi}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိုၺ်|iso=uei/uey|ipa=ɨi}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိူၺ်|iso=oei/oey|ipa=əi}} | |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဝ်|iso=aw|ipa=au}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၢဝ်|iso=aaw|ipa=aːu}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိဝ်|iso=iu|ipa=iu}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဵဝ်|iso=eo|ipa=eu}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႅဝ်|iso=aeo|ipa=æu}} | | | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႂ်|iso=aɨ|ipa=aɯ}} | | |} === ဗျည်းများ === ရှမ်းအက္ခရာစနစ်သည် ထိုင်းဘာသာစကားကဲ့သို့သော ဆက်စပ်သည့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင်း ဘာသာစကားများ]]နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာရှုပ်ထွေးမှုမရှိပေ။ မကြာသေးမီက စာလုံးပေါင်းစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားခြင်းကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာတွင် ထိုင်းနှင့် မြန်မာစာတို့၌ တွေ့ရလေ့ရှိသော သမိုင်းဝင်စာလုံးပေါင်း အကြွင်းအကျန် အမှတ်အသားများစွာ မရှိတော့ပေ။ ထိုင်းအက္ခရာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ထိုင်းစာ၌ ဗျည်းအရေအတွက် ၄၄ လုံးအထိ ရှိလာစေရန် အထောက်အကူပြုသည့် ဗျည်းအုပ်စုအမျိုးအစားများဖြစ်သော အသံမြင့်ဗျည်း၊ အသံလတ်ဗျည်းနှင့် အသံနိမ့်ဗျည်း ဟူသော သဘောတရားများ ရှမ်းစာတွင် မရှိပေ။ ရှမ်းစာ၌ ဗျည်းအရေအတွက် ၁၉ လုံးသာ ရှိသည်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းစာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသော ဗျည်းအရေအတွက်သည် တစ်အုပ်နှင့်တစ်အုပ် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူလက်ခံထားသော ရှမ်းဗျည်း ၁၉ လုံး ({{shn|ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ ပ ၽ ၾ မ ယ ရ လ ဝ ႁ ဢ}}) ရှိပြီး၊ ရှမ်းဘာသာစကား၏ မူရင်းအသံထွက်တွင် မရှိသော အသံများဖြစ်သည့် g၊ z၊ b၊ d နှင့် th [θ] တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဗျည်းငါးလုံး ထပ်မံရှိနေသေးသည်။ ထိုဗျည်းငါးလုံး ({{shn|ၷ ၹ ၿ ၻ ႀ}}) သည် အသုံးပြုမှု အလွန်နည်းပါးပြီး တွေ့ရခဲသည်။ ဗျည်းလုံး ရ သည် မွေးစားစကားလုံး (ပါဠိ သို့မဟုတ် အခြားဘာသာစကားမှ ကူးစက်လာသော စကားလုံးများ) တွင်သာ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရှမ်းဘာသာစကားတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ရ အသံသည် ႁ အသံအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> ထို့အပြင် စာတည်းဖြတ်သူ အများစုသည် သရသံဖြင့် စတင်သောအသုံးအနှုန်းများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် အခြေခံဗျည်းလုံး သက်သက်အဖြစ် ({{shn|ဢ}}) ကိုပါ ထည့်သွင်းဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းစာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ဗျည်းအရေအတွက်ကို ၁၈ လုံးမှ ၂၄ လုံးအထိ မတူကွဲပြားစွာ ဖော်ပြထားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသော [[ဗြာဟ္မီအရေးအသား|ဗြာဟ္မီနွယ်ဖွား အက္ခရာစနစ်]]များကဲ့သို့ပင် ရှမ်းဗျည်းများကိုလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသံထွက်ပေါ်ရာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အတန်းများအလိုက် စီစဉ်ထားပြီး၊ လေပြင်းသံ/လေပွတ်သံ နှင့် အသံထွက်ပုံစံအပေါ် အခြေခံ၍ ကော်လံများအလိုက် စီစဉ်ဖော်ပြလေ့ရှိသည် (မှတ်ချက် - အချို့ဗျည်းများကို မွေးစားစကားလုံးများနှင့် ပါဠိစာလုံးများကို ပေါင်းဆိုရန်အတွက်သာ အသုံးပြုသည်)။ {| class="wikitable letters-table letters-violet letters-lo" |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၵ|iso=ka|ipa=ka}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၶ|iso=kha|ipa=kʰa}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၷ|iso=ga|ipa=ɡa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧠ|iso=gha|ipa=ɡʰa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=င|iso=nga|ipa=ŋa}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၸ|iso=tsa|ipa=t͡ɕa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႀ|iso=xa|ipa=θa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၹ|iso=dza|ipa=d͡ʑ|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧢ|iso=ja|ipa=d͡ʒ|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၺ|iso=nya|ipa=ɲa}} |- | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩦ|iso=ṭa|ipa=ʈa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩧ|iso=ṭha|ipa=ʈʰa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩨ|iso=ḍa|ipa=ɖa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩩ|iso=ḍha|ipa=ɖʰa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧣ|iso=ṇa|ipa=ɳa|color=orange}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=တ|iso=ta|ipa=ta}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ထ|iso=tha|ipa=tʰa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၻ|iso=da|ipa=da|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩪ|iso=dha|ipa=dʰa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၼ|iso=na|ipa=na}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ပ|iso=pa|ipa=pa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၽ / ၾ|iso=pha / fa|ipa=pʰa / fa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၿ|iso=ba|ipa=ba|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧤ|iso=bha|ipa=bʰa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=မ|iso=ma|ipa=ma}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ယ|iso=ya|ipa=ja}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ရ|iso=ra|ipa=ra}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=လ|iso=la|ipa=la}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဝ|iso=wa|ipa=wa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=သ|iso=sa|ipa=/θa/|color=orange}} |- | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႁ|iso=ha|ipa=ha}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩮ|iso= ḷa|ipa=ɭa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဢ|iso=a|ipa=ʔa}} | |} {| class="wikitable letters-table letters-violet letters-tall" |+အဆုံးသတ်ဗျည်းများနှင့် အခြားသင်္ကေတများ |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=မ်|ipa=m}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၼ်|ipa=n}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=င်|ipa=ŋ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ပ်|ipa=p}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=တ်|ipa=t}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၵ်|ipa=k}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ျ|ipa=ja}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ြ|ipa=ra}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႂ|ipa=wa}} |} === အသံနိမ့်အသံမြင့် သတ်မှတ်ချက်များ === ရှမ်းဘာသာစကား၏ အသံနိမ့်အသံမြင့်များကို ဝါကျစကားလုံးများ၏ အဆုံးတွင် အသံသင်္ကေတ အမှတ်အသားများ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ရှမ်းစာ၏ အသံသင်္ကေတများသည် များသောအားဖြင့် ရှုပ်ထွေးမှုမရှိဘဲ အသံထွက်ဗေဒနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ မည်သည့် အသံသင်္ကေတ အမှတ်အသားမျှ ပါရှိခြင်းမရှိပါက မူလအခြေခံအသံကို အသံဆွဲတက်သံ (Rising tone) ဟု သတ်မှတ်သည်။ {| class="wikitable letters-table letters-violet" |+အသံအမျိုးအစား |- | {{letter|s=Mymr|ch=◌|top=1|note=အသံဆွဲတက်သံ}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႇ|top=2|note=အသံနိမ့်}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႈ|top=3|note=အသံလတ်သက်သံ}} | {{letter|s=Mymr|ch=း|top=4|note=အသံမြင့်ညီ}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႉ|top=5|note=မြင့်နိမ့်{{br}}နှင့် သံပြင်း}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႊ|top=6|note=လေးနက်သံ{{br}}သို့မဟုတ် အသံလတ်}} |} == ဂဏန်းသင်္ကေတများ == တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အသုံးပြုကြသော ရှမ်းအက္ခရာများ၏ ဂဏန်းသင်္ကေတများအကြား ကွဲပြားခြားနားမှုများ ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသုံး ရှမ်းဂဏန်းများသည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ သမ်အက္ခရာ၊ [[တိုင်းလေ့စာ|တိုင်လီအက္ခရာ]]နှင့် မြန်မာဂဏန်းများနှင့် ဆင်တူကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသုံး ရှမ်းဂဏန်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းလေဂဏန်းများနှင့် ဆင်တူပြီး မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် သီးခြားရပ်တည် တည်ရှိနေကြသည်။ {| class="wikitable letters-table" |-class="letters-lo letters-violet" ! မြန်မာ ရှမ်း{{br}}နှင့် တိုင်းလေ !{{Letter|s=Mymr|ch=႐|top=0}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႑|top=1}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႒|top=2}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႓|top=3}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႔|top=4}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႕|top=5}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႖|top=6}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႗|top=7}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႘|top=8}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႙|top=9}} |-class="letters-lo letters-black" ! တရုတ် ရှမ်း{{br}}နှင့် တိုင်းလေ |{{Letter|s=Tale|ch=᧐}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧑}} |{{Letter|s=Tale|ch=ᥨ}} |{{Letter|s=Tale|ch=၃}} |{{Letter|s=Tale|ch=၄}} |{{Letter|s=Tale|ch=၅}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧖}} |{{Letter|s=Tale|ch=၇}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧘}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧙}} |} == ယူနီကုဒ် == ရှမ်းအက္ခရာများကို မြန်မာယူနီကုဒ်စာလုံးနေရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ယူနီကုဒ်ဗားရှင်း ၃.၀ ဖြန့်ချိမှုတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ {{Unicode chart Myanmar}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းဘာသာစကား]] [[ကဏ္ဍ:မွန်-မြန်မာ အက္ခရာ]] tnq4vdil1hxczl5yymey82wcfdrwj5y 0 285299 1032209 1031546 2026-05-18T12:32:51Z Salai Rungtoi 22844 1032209 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal organization|name=မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ|image=Shwe Kokko Scam City, Myawaddy, Myanmar.jpg|caption=မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေကုက္ကိုရှိ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်း အဓိကအဆောက်အအုံကြီးများ.|founded={{circa}} 1990s|years_active=1990s/2000 ဝန်းကျင်–လက်ရှီ |territory={{flag|Myanmar}}, တရုတ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဒေသများ |activities=ဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများတွင် ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ ကလေးအလုပ်သမားစခိုင်းခြင်းနှင့် အဓမ္မအလုပ်ခိုင်းစေမှုတို့ ပါဝင်သည်။ |allies= အရှေ့တောင်အာရှရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ }} [[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း|လိမ်လည်မှုစင်တာများသည်]] လိမ်လည်မှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများ၏ ကြီးမားသောအစုအဝေးများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ စီးပွားရေးဥယျာဉ်များ သို့မဟုတ် မြို့များအဖြစ် မကြာခဏ ဟန်ဆောင်ထားလေ့ရှိသည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံတွင်]] ၎င်းတို့သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အနီးရှိ နယ်စပ်မြို့များ၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] - [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]] နှင့် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]] မြို့တစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{Cite news |date=2025-09-07 |title=Revealed: the huge growth of Myanmar scam centres that may hold 100,000 trafficked people |url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/sep/08/myanmar-military-junta-scam-centres-trafficking-crime-syndicates-kk-park |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Scam Centers 'Flooding Myawaddy Town' After Myanmar Junta Crackdown |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scam-centers-flooding-myawaddy-town-after-myanmar-junta-crackdown.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Myanmar scam cities booming despite crackdown -- using Musk's Starlink |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251014-myanmar-scam-cities-booming-despite-crackdown-using-musk-s-starlink |access-date=2026-01-02 |website=France 24 |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး ၏ အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ လူပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ ခန့်သည် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည့် အခြေအနေများတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Scam hubs on Thai-Myanmar border still have up to 100,000 people, Thai police says |url=https://bdnews24.com/world/4159314d246d |access-date=2026-01-02 |website=bdnews24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |title=Scam centers in southeast Asia are on the rise despite crackdowns to root out the illegal industry |url=https://techxplore.com/news/2025-11-scam-centers-southeast-asia-crackdowns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107095037/https://techxplore.com/news/2025-11-scam-centers-southeast-asia-crackdowns.html |archive-date=7 November 2025 |access-date=2026-01-02 |language=en |url-status=live }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရုံး|မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂရုံး၏]] ခန့်မှန်းချက်အရ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအတွက် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလီယံနီးပါး ရှာဖွေပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-11-24 |title=Myanmar state television broadcasts army crackdown on scam centers |url=https://apnews.com/article/myanmar-scam-centers-cybercrime-karen-military-4a54ce7cbfc88d51efa2bc009443c39c |access-date=2026-01-02 |website=AP News |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (USIP) ၏ ဖော်ပြချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံဒေသတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ၏ မူလဇစ်မြစ်သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းက ထိန်းကျောင်းမှု လျော့ရဲသော ကာစီနိုများနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလုပ်ငန်းများမှ အစပြုခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသရှိ အဆိုပါ အစောပိုင်း လောင်းကစားဗဟိုဌာနများသည် နောက်ပိုင်းတွင် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီး ရာဇဝတ်ကွန်ရက်များက လောင်းကစားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်များအစား အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအစီအစဉ်များသို့ ကူးပြောင်းလာသည်နှင့်အမျှ အဆိုပါလုပ်ငန်းများသည် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သိသိသာသာ အရှိန်မြှင့်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ <ref name="Reuters">{{Cite news |title=What are Southeast Asia's scam centres, and why are they being dismantled? |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-southeast-asias-scam-centres-why-are-they-being-dismantled-2025-03-04/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406120132/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-southeast-asias-scam-centres-why-are-they-being-dismantled-2025-03-04/ |archive-date=6 April 2025 |access-date=2026-01-02 |work=Reuters |language=en-US |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]]ရှိ အထင်ရှားဆုံးလိမ်လည်မှုစင်တာအား ဟောင်ကောင်အခြေစိုက် Yatai International Holdings Group နှင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ မိတ်ဖက်များက မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="malaymail.com">{{Cite web |date=2025-03-06 |title=What to know about the South-east Asian scam centres set up at the Myanmar-Thai border |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/06/what-to-know-about-the-south-east-asian-scam-centres-set-up-at-the-myanmar-thai-border/168766 |access-date=2026-01-02 |website=Malay Mail |language=en}}</ref>အထူးသဖြင့် COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်းနှင့် ၎င်း၏အပြီးတွင် အဆိုပါစင်တာများသည် လောင်းကစားဌာနများမှ ပြင်းထန်သော လိမ်လည်မှုဗဟိုချက်များအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ထိုနေရာအား အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှု၊ cryptocurrency လိမ်လည်မှုနှင့် အဆိုပါဆက်စပ်လုပ်ရပ်များအတွက် ပြန်လည်အသုံးပြုလာကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Zaw |first=Aung |date=2025-11-27 |title=The Story of Shwe Kokko: How a Border Backwater Became a Global Crime Hub |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/the-story-of-shwe-kokko-how-a-border-backwater-became-a-global-crime-hub.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kapi |first=Saw |date=2025-01-28 |title=Shwe Kokko: How governance failures and political quagmire created Myanmar's most notorious crime hub |url=https://myanmar-now.org/en/news/shwe-kokko-how-governance-failures-and-political-quagmire-created-myanmars-most-notorious-crime-hub/ |access-date=2026-01-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးတွင် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစစ်သည်]] ရာဇ၀တ်မှုများအတွက် အခြေအနေကောင်းများကို ဖန်တီးပေးခဲ့ပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာများသည် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုနှင့် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အချက်အချာနေရာများ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Scam Centers 'Flooding Myawaddy Town' After Myanmar Junta Crackdown |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scam-centers-flooding-myawaddy-town-after-myanmar-junta-crackdown.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Myanmar Junta's 'Raid' on KK Park Scam Hub a PR Stunt: Locals, Experts |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-juntas-raid-on-kk-park-scam-hub-a-pr-stunt-locals-experts.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ ပြည်သူ့စစ်များနှင့် နယ်စပ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဝင်ငွေ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရထိန်းချုပ်မှုအတွက် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကို တစ်ခါတစ်ရံ သည်းခံခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Peng |first=Xu |date=2025-12-24 |title=Huge online scam operations are flourishing in war-torn Myanmar – I travelled there to find out why |url=http://theconversation.com/huge-online-scam-operations-are-flourishing-in-war-torn-myanmar-i-travelled-there-to-find-out-why-271701 |access-date=2026-01-02 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> == အလုပ်ခန့်ထားမှု == လိမ်လည်မှုစင်တာများသည် [[ဒစ်ဂျစ်တယ် ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း|ဒစ်ဂျစ်တယ်စျေးကွက်ရှာဖွေရေး]] ၊ IT၊ ဒေတာအကူ၊ ဘာသာပြန်ဝန်ဆောင်မှု၊ ဖောက်သည်ပံ့ပိုးမှု သို့မဟုတ် cryptocurrency ရောင်းဝယ်မှုတို့တွင် လစာမြင့်မားပြီး တရားဝင်အလုပ်ရရှိရန် အတုအယောင်ကမ်းလှမ်းချက်များဖြင့် အခြေခံအလုပ်ရှာဖွေသူများကို ဆွဲဆောင်လေ့ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အလုပ်ခေါ်ယူမှုများအတွက် ကြော်ငြာများကို လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများ၊ အလုပ်အကိုင်ဝက်ဘ်ဆိုက်များ သို့မဟုတ် မက်ဆေ့ချ်အက်ပ်များတွင် တင်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-02-21 |title=Nearly 260 Workers Freed from Myanmar Scam Compounds Identified as… |url=https://www.ijm.org/news/nearly-260-workers-freed-myanmar-scam-compounds-identified-trafficking-victims-thailand |access-date=2026-01-02 |website=International Justice Mission |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Thailand receives hundreds of human trafficking victims held at Myanmar scam centers - UPI.com |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2025/02/13/thailand-Myanmar-call-centers/9441739433876/ |access-date=2026-01-02 |website=UPI |language=en}}</ref> ထို့ကြောင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] ၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]] ၊ [[အာဖရိက]] နှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ သားကောင်များစွာ ရောက်ရှိလာကြသည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့ကို လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် ဖိအားပေးခံရသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-01-30 |title=Myanmar militia 'ready to return' more than 60 trafficked foreigners to Thailand |url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2025/01/30/scam-centers-release-foreigners/ |access-date=2026-01-02 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> လက်ခံပြီးသည်နှင့် သားကောင်များကို [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]] (ထိုင်းနိုင်ငံ) ကဲ့သို့သော နယ်စပ်မြို့များသို့ မကြာခဏ ပို့ဆောင်ခံရပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] ၊ ရွှေကုက္ကို သို့မဟုတ် အခြားမြို့များကဲ့သို့သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ ခိုးသွင်းခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းညွှန်ခံရလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-02-20 |title=Chinese workers from Myanmar scam centers begin to fly home from Thailand |url=https://www.benarnews.org/english/news/thai/chinese-workers-from-myanmar-scam-fly-home-02202025074703.html |access-date=2026-01-02 |website=Benar News |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news |date=2025-02-21 |title=Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> နိုင်ငံအများအပြားမှ နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံသားများကို လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ စုဆောင်းခဲ့ပြီး အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံသားများတွင် [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုးပီးယား]] ၊ [[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]] [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|၊ အင်ဒိုနီးရှား]] ၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]] [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|၊ ဖိလစ်ပိုင်၊]] [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]] ၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံတို့]] ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar detains over 10K foreigners in online scam centre crackdown |url=https://www.business-standard.com/world-news/myanmar-detains-over-10k-foreigners-in-online-scam-centre-crackdown-125102800488_1.html}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2025-02-21 |title=Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref> https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds "Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says" </ref> == နေရာများ == {{Location map many|Myanmar}} လိမ်လည်မှုစင်တာများ၏ အဓိကဗဟိုချက်များသည် အောက်ပါဒေသများတွင် အဓိကထားရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Inside Southeast Asia's Casino Scam Archipelago |url=https://thediplomat.com/2022/08/inside-southeast-asias-casino-scam-archipelago/ |access-date=2026-01-02 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> * [[လောက်ကိုင်မြို့|လောင်းကိုင်]] လောက်ကိုင်မှာ လိမ်လည်မှုတွေက အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်စပ်တဝိုက်မှာ တည်ရှိပြီး မူဆယ်၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ၊ မိုင်းလားနဲ့ [[ပန်ဆန်းမြို့|ပန်ခမ်းမြို့တွေ]] က တခြားစင်တာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |title=Kyar Phyant Crackdown |url=https://ispmyanmar.com/wp-content/uploads/2024/07/Trends-to-Watch.pdf}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးမှာ အဲဒီဒေသဟာ တရုတ်ဂိုဏ်းတွေက လည်ပတ်တဲ့ အဓိက ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂက]] လောက်ကိုင်ရဲ့ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲလာမှုကို " '''လိမ်လည်မှု''' " အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို ခြံဝင်းတွေထဲ ဆွဲဆောင်၊ ထိန်းသိမ်းပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက သားကောင်တွေကို ရည်ရွယ်တဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတွေ လုပ်ဖို့ အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့ပါတယ်။ လောက်ကိုင်မှာ အခြေစိုက်တဲ့ အင်အားအကြီးဆုံး မိသားစုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ မင်မိသားစုဟာ ကြီးမားတဲ့ call-centre လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တွေကို လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဝင်ငွေ ယွမ် ၁၀ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံကျော်) ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2025-09-30 |title=Death sentences for 11 Ming clan members over Myanmar scam empire |url=https://www.nationthailand.com/news/world/40056124 |access-date=2026-01-02 |website=nationthailand |language=en-US}}</ref> မိသားစုအကြီးအကဲ [[Ming Xuechang|မင်ရှူချန်]] ဟာ သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး တခြား မိသားစုဝင်တွေကိုတော့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေဆီ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2025-09-29 |title=China sentences 11 members of Ming mafia family to death |url=https://www.bbc.com/news/articles/c78nrx309kzo |access-date=2026-01-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> ရိုက်နှက်ခြင်း၊ သွားလာခွင့် ကန့်သတ်ခြင်း၊ အလုပ်ချိန် ကြာမြင့်ခြင်း၊ လူကုန်ကူးခြင်းနှင့် စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများသည် မြို့လယ်တွင် အဖြစ်များခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2022-06-24 |title=Chinese gangs kidnapping Burmese to work online scams from border towns |url=https://english.dvb.no/chinese-gangs-scam-border-town-youth/ |access-date=2026-01-02 |website=DVB |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Myanmar: Post-coup economic turmoil drives youth into Chinese-run cyber scams |url=https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/myanmar-economic-turmoil-post-coup-drives-youth-into-chinese-led-online-fraud-operations/ |access-date=2026-01-02 |website=Business and Human Rights Centre |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် လောက်ကိုင်ကို သိမ်းပိုက်ရန် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|Operation 1027 ကို]] စတင်ခဲ့ပြီး လိမ်လည်လှည့်ဖြားသော အလုပ်သမားများ ဒေသမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး အချို့ကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားခဲ့သည်။ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်သည်]] ထိုနယ်မြေအတွင်း ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုများကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်ချက်များကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Nu Nu Lusan |last2=Emily Fishbein |title=Under siege in Myanmar's cyber-scam capital |url=https://www.aljazeera.com/news/longform/2024/7/29/under-siege-in-myanmars-cyber-scam-capital |access-date=2026-01-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> * [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] : ဤဒေသသည် [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်ပြည်နယ်ရှိ]] နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသားများက အော်ပရေတာများနှင့် သားကောင်များအဖြစ် ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာများ တည်ထောင်ခြင်းကြောင့် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-03-15 |title=Nearly 3,000 Chinese suspects brought back from Myanmar scam hubs, ministry says |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3302526/china-brings-back-3000-suspects-myanmar-cyber-scam-hub-after-no-safe-havens-vow |access-date=2026-01-02 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှစ၍ မြဝတီ လိမ်လည်မှု စင်တာများမှ လူပေါင်း ၅၂၀၀ ကျော်ကို ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၃၅၀၀ ကျော်ကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှတစ်ဆင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-03-18 |title=Scam hubs on Thai-Myanmar border still have up to 100,000 people, Thai police says |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2025/03/18/scam-hubs-on-thai-myanmar-border-still-have-up-to-100000-people-thai-police-says |access-date=2026-01-02 |website=The Star |language=en}}</ref> ** [[KK Park|KK ပန်းခြံ]] ** [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]] အွန်လိုင်းမှ လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှုဖြင့် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုများ ဒေသတွင်းတစ်ဝိုက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများ အပါအဝင် သားကောင်များကို ဤနေရာတွင် လူကုန်ကူးခံရပြီး ရွှေတြိဂံ တွင် လှုပ်ရှားနေသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအောက်တွင် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုများ လုပ်ဆောင်ရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Online scam operations and trafficking |url=https://bangkok.ohchr.org/sites/default/files/wp_files/2023/08/ONLINE-SCAM-OPERATIONS-2582023.pdf |website=bangkok.ohchr.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Burma's Cyber Scam Centers: A Global Security Crisis, Now Targeting Americans |url=https://eng.mizzima.com/2025/07/14/24389 |website=Mizzima}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Inside Southeast Asia's Criminal Resurgence|url=https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250730181318/https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/|archive-date=30 July 2025|access-date=5 May 2026|url-status=dead}}</ref> == အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများ == အချစ်ဇာတ်လမ်းလိမ်လည်မှု၊ အတုအယောင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြော်ငြာများ၊ crypto လိမ်လည်မှုများနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလိမ်လည်မှုများကဲ့သို့သော လိမ်လည်မှုများပြုလုပ်ရန် သားကောင်များသည် တစ်နေ့လျှင် ၁၇ နာရီအထိ အလုပ်ချိန်ကြာမြင့်စွာ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=How Chinese mafia are running a scam factory in Myanmar |url=https://www.dw.com/en/how-chinese-mafia-are-running-a-scam-factory-in-myanmar/a-68113480 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-09-08 |title=Myanmar's 100K Scam Centers: Human Trafficking Crisis |url=https://washingtoncentre.org/myanmars-100000-strong-scam-centres-human-trafficking-crisis-fueled-by-military-complicity/ |access-date=2026-01-02 |website=Washington Centre |language=en-US}}</ref> အစားအစာ အကန့်အသတ်ရှိပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးပြီး ဆေးဝါးကုသမှုလည်း မရှိပါ။ အလုပ်မလုပ်တော့သည့်အခါ၊ ပစ်မှတ်လွဲချော်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ထွက်ပြေးရန်ကြိုးစားသည့်အခါ သားကောင်များကို ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ဖြင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite news |last=Myat |first=Su |date=2025-02-25 |title=Beatings, torture and electric shocks: freed scam compound workers allege horrific abuse |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/25/beatings-torture-and-electric-shocks-freed-scam-compound-workers-allege-horrific-abuse |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] ၊ <ref>{{Cite web |date=2025-03-18 |title=18 Bangladeshis imprisoned, tortured in 'scam centres' in Myanmar to return home |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/18-bangladeshis-imprisoned-tortured-scam-centres-myanmar-return-home-1096256 |access-date=2026-01-02 |website=The Business Standard |language=en}}</ref> [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]] <ref>{{Cite web |title=47 Nepalis Rescued From Scam Centers in Myanmar Arrive in Kathmandu |url=https://www.occrp.org/en/news/news-story-47-nepalis-rescued-from-scam-centers-in-myanmar-arrive-in-kathmandu |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211234128/https://www.occrp.org/en/news/news-story-47-nepalis-rescued-from-scam-centers-in-myanmar-arrive-in-kathmandu |archive-date=11 December 2025 |access-date=2026-01-02 |website=OCCRP |language=en-US |url-status=live }}</ref> နှင့် ပါကစ္စတန် <ref>{{Cite web |date=2025-02-14 |title=Freed Scam Center Victims Tell of Torture by Karen Militia |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/freed-scam-center-victims-tell-of-torture-by-karen-militia.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> တို့မှ နိုင်ငံသားများစွာ၊ [ ၄ ] တရုတ်၊ ဘရာဇီး၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ မလေးရှား၊ သီရိလင်္ကာ၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]] ၊ <ref>{{Cite web |title=Indonesia to question more than 500 citizens freed from Myanmar scam centres |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-question-more-than-500-citizens-freed-myanmar-scam-centres-2025-03-18/ |website=Reuters}}</ref> အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ အီသီယိုးပီးယား၊ [[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]]၊ [[ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ|ယူဂန်ဒါ]]၊ [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|နိုင်ဂျီးရီးယား]]နှင့် [[တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ|တန်ဇန်းနီးယား]]တို့မှ အများအပြား အပါအဝင် သတင်းပို့ခံရသူများတွင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ ခံခဲ့ရသည်။ PVC ပိုက်များ၊ ကြိုးများ၊ အားသွင်းကြိုးများ သို့မဟုတ် တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သားကောင်များတွင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများနှင့် ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ <ref name=":3" /> အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အမျိုးသားတစ်ဦး၏ သတင်းပို့ချက်အရ လူ ၈၀၀ ကို အိမ်သာ ၁၀ ခုသာ မျှဝေသုံးစွဲရန် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=9 March 2025 |title=They Were Forced To Scam Others Worldwide. Now Thousands Are Detained on the Myanmar Border |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-scam-centers-trapped-humanitarian-c1cab4785e14f07859ed59c821a72bd2 |access-date=2026-01-02 |website=FRONTLINE |language=en}}</ref> ထွက်ပြေးနိုင်သူများသည် ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ အိပ်မက်ဆိုးများနှင့် ရေရှည်စိတ်ဒဏ်ရာကဲ့သို့သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒုက္ခများကို ခံစားခဲ့ကြရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ သားကောင်များစွာသည် မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေရန် ကြံစည်မှုများနှင့် တရားမဝင်လုပ်ရပ်များထဲသို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရခြင်းကြောင့် ရှက်ရွံ့မှုများ ခံစားခဲ့ရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Erin Foley |date=2025-12-17 |title=The Christians Helping People Enslaved by Cybercrime Scam Centers |url=https://www.christianitytoday.com/2025/12/scam-center-myanmar-released-ijm-christian-victims/ |access-date=2026-01-02 |website=Christianity Today |language=en-US}}</ref> == နှိမ်နင်းရေး == ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် လိမ်လည်မှုနေရာများကို လူသိများသော ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ [[KK Park|KK Park ကို]] ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းရှင်းလင်းခဲ့ပြီး အလုပ်သမားထောင်ပေါင်းများစွာကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဂြိုလ်တုဆိပ်ကမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီး အဆောက်အအုံ ၆၀၀ ကျော်ကို ဖြိုဖျက်ခဲ့ကာ လူ ၂၀၀၀ ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ရွှေကုက္ကိုမြို့တစ်ဝိုက်ရှိ နေရာများတွင် လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် အလုပ်သမား ၃၅၀ နီးပါးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-10-21 |title=KK园区：缅甸臭名昭著的网络诈骗中心被军政府攻占，背后涉华人黑帮 |url=https://www.bbc.com/zhongwen/articles/cr5e3y3l05no/simp |access-date=2026-01-02 |website=BBC News 中文 |language=zh-hans}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-11-19 |title=Myanmar junta says raided online scam centre, arrested over 300 |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2025/11/19/myanmar-junta-says-raided-online-scam-centre-arrested-over-300 |access-date=2026-01-02 |website=The Star |language=en}}</ref> ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော နိုင်ငံခြားသား ၁၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar detains over 10K foreigners in online scam centre crackdown |url=https://www.business-standard.com/world-news/myanmar-detains-over-10k-foreigners-in-online-scam-centre-crackdown-125102800488_1.html}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၅ ရက်အထိ မြဝတီမြို့နယ်အတွင်းသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသည့် ပြည်ပနိုင်ငံ သား စုစုပေါင်း ၁၄,၆၃၄ ဦး ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ၁၃,၄၂၂ ဦးကို ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ပြည်နှင်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Telecom Fraud) နှင့် ဒုစရိုက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဆက်စပ်ပါဝင်ခဲ့ကြသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား သုံးဦးအား သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ထပ်မံလွှဲပြောင်းပေးအပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံသားရှစ်ဦး ထပ်မံဖော်ထုတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကာ ပြည်နှင်နိုင်ရေး စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82447 |access-date=2026-05-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{Incomplete list}} {| class="wikitable" |+နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ !ရက်စွဲ !တည်နေရာ !မြန်မာနိုင်ငံသား !နိုင်ငံခြားသား !စုစုပေါင်း !ရင်းမြစ် |- |၁ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]] |၀ |{{အလံ|China}} ၄၃ |၄၃ |<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တရားမဝင်ဝင်ရောက်နေထိုင်လျက်ရှိသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား ၄၃ ဦးအား ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်၊ ကာလိမြို့၊ ဝမ်မိုင်ကျေးရွာအနီး ထပ်မံဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82327 |access-date=2026-05-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၄ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]] |၄ |{{အလံ|China}} ၅၂ |၅၆ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အဆောက်အအုံများ၊ ပစ္စည်းများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82408 |access-date=2026-05-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၇ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ် | |{{အလံ|China}} ၃ |၃ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၈ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ လဲချားမြို့နယ် |၅ |{{အလံ|China}} ၂၅ |၃၀ | |- |၈ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) မိုင်းပန်မြို့နယ် ကျိုင်းတောင်းမြို့ | |{{အလံ|China}} ၆ |၆ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) လဲချားမြို့နယ်နှင့် ကျိုင်းတောင်းမြို့အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အဆောက်အအုံများ၊ ပစ္စည်းများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82560 |access-date=2026-05-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၃ မေ ၂၀၂၆ |[[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]] | |{{အလံ|China}} ၉၀ | |<ref>{{Cite web |title=မက်မန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ သံလွင်မြစ်အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၉၀ ဦးအား လုပ်ငန်းသုံးဆက်စပ်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82741 |access-date=2026-05-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၄ မေ ၂၀၂၆ |[[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]] | |{{အလံ|China}} ၁၀ | |<ref>{{Cite web |title=မက်မန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ သံလွင်မြစ်အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် လုပ်ငန်းသုံးဆက်စပ်ပစ္စည်းများအား ထပ်မံသိမ်းဆည်းရမိ၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများကျူးလွန်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် တရားမဝင်တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၀ ဦးအား ထပ်မံဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82774 |access-date=2026-05-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၆ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) မိုင်းရှူးမြို့နယ် | |{{အလံ|China}} ၁၈ | |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) မိုင်းရှူးမြို့နယ် မိုင်းရှူး-မိုင်းစံဒေသ သံလွင်မြစ်အနီး၌ တရားမဝင် တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၈ ဦးဖမ်းဆီးရမိမှုနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုများ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းများနှင့်အဆောက်အအုံများ သိမ်းဆည်းရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82852 |access-date=2026-05-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၇ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ [[မူဆယ်မြို့]] |၂၉ |{{အလံ|China}} ၄ | |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ မူဆယ်မြို့၊ စွမ်စော်ရပ်ကွက်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့်ပစ္စည်းများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82877 |access-date=2026-05-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |} == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေကုက္ကိုနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုစင်တာများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အဖွဲ့အစည်း ၁၉ ခုနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအား လိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အခြားသူများအား လှည့်စားခဲ့မှုများအတွက် ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-12-23|title=Treasury Sanctions Southeast Asian Networks Targeting Americans with Cyber Scams|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0237|access-date=2026-01-02|website=U.S. Department of the Treasury|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=U.S. Treasury Sanctions 19 Myanmar, Cambodia Entities for Forcing Trafficking Victims into Crypto Scams – Union of Arab Banks |url=https://uabonline.org/english-news/u-s-treasury-sanctions-19-myanmar-cambodia-entities-for-forcing-trafficking-victims-into-crypto-scams/ |access-date=2026-01-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=US sanctions 8 in Myanmar, Thailand for online scams, forced labor |url=https://newsable.asianetnews.com/world/us-sanctions-8-in-myanmar-thailand-for-online-scams-forced-labor-articleshow-t5aab2t |access-date=2026-01-02 |website=Asianet Newsable |language=en}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်အစိုးရများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အခြားနေရာများရှိ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တစ်ခုအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=UK and US take joint action to disrupt major online fraud network |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-and-us-take-joint-action-to-disrupt-major-online-fraud-network |access-date=2026-01-02 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာများကို တရုတ်နိုင်ငံက အဓိကတွန်းအားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အဆိုပါစင်တာများ၏ အော်ပရေတာများအား ကွပ်မျက်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံသားအများအပြား လူကုန်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် လိမ်လည်မှုများ၏ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့ရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=China repatriates 900 from Myanmar scam centres |url=https://www.news24.com/world/china-repatriates-900-from-myanmar-scam-centres-20250424 |access-date=2026-01-02 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=China executes 11 members of Myanmar-based group in crackdown on scam operations |url=https://www.nbcnews.com/world/china/china-executes-11-members-myanmar-based-group-crackdown-scam-operation-rcna256453 |access-date=2026-01-30 |website=NBC News |language=en}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံသည် လိမ်လည်မှုစင်တာများရှိသည့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-02-07 |title=Sixty-one people rescued from Myanmar scam centres handed over to Thai authorities |url=https://www.theonlinecitizen.com/2025/02/07/sixty-one-people-rescued-from-myanmar-scam-centres-handed-over-to-thai-authorities/ |access-date=2026-01-02 |website=The Online Citizen |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> မြန်မာစစ်တပ်သည် အဓိကအားဖြင့် ကေကေပန်ခ်နှင့် ရွှေကုက္ကိုရှိ လိမ်လည်မှုဗဟိုဌာနများပေါ်တွင် စီးနင်းမှုများပြုလုပ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းကို အထူးသဖြင့် တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ထံမှ ပြင်ပသံတမန်ရေးဖိအားများကို တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ဘောင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar military raids online scam hub, arrests nearly 350 on Thai border |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/19/myanmar-military-raids-online-scam-hub-arrests-nearly-350-on-thai-border |access-date=2026-01-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူကုန်ကူးခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] hd3o4l560ez4tj3gel5wshckjplh3w6 0 285655 1032265 1032132 2026-05-19T03:57:25Z Ninjastrikers 22896 [[MV Hondius hantavirus ဖြစ်ပွားခြင်း]] စာမျက်နှာကို [[အပျော်စီးသင်္ဘော အမ်ဗွီ ဟွန်ဒီယပ်စ်တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1032132 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:MV Hondius in 10 May 2026.jpg|thumb|၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် Granadilla ဆိပ်ကမ်း၌ MV Hondius သင်္ဘော]] ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဒတ်ချ် [[အပျော်စီးသင်္ဘော]] MV Hondius တွင် Andes ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော hantavirus ကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သင်္ဘောသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ Ushuaia မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ သင်္ဘောပေါ်ရှိ ခရီးသည်တစ်ဦးသည် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် Saint Helena တွင် ကမ်းကပ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဇနီးသည် နှစ်ရက်အကြာတွင် ဂျိုဟန်နက်စ်ဘာ့ဂ်ရှိ ဆေးရုံတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ တတိယမြောက် ခရီးသည်တစ်ဦးလည်း သင်္ဘောပေါ်တွင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဗြိတိန်ခရီးသည်တစ်ဦးကို ဂျိုဟန်နက်စ်ဘာ့ဂ်သို့ ကုသမှုခံယူရန် ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရသော်လည်း တည်ငြိမ်နေဆဲဖြစ်သည်။ သင်္ဘောကို Praia တွင် သုံးရက်ကြာ ဆိုက်ကပ်ထားသော်လည်း ဒေသခံဆေးရုံများက ဘေးကင်းစွာ ရွှေ့ပြောင်းပေးနိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် မည်သူမျှ သင်္ဘောပေါ်မှ မဆင်းခဲ့ကြပါ။ စပိန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သင်္ဘောသည် ကနေရီကျွန်းစုသို့ ဆိုက်ရောက်ရန် ခွင့်ပြုပြီးနောက် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များနှင့် လူ ၁၄၇ ဦးနှင့်အတူ Tenerife သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိပြီးနောက် ခရီးသည်များ သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းခဲ့ကြပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလေယာဉ်များက ခရီးသည်များကို ဥရောပနိုင်ငံခြောက်နိုင်ငံနှင့် ကနေဒါသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ Andes ဗိုင်းရပ်စ်သည် လူသားများအကြား ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည်ဟု သိရှိထားသော တစ်ခုတည်းသော ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် လေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သော်လည်း အနီးကပ်ထိတွေ့မှုတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ဤထူးခြားသောဖြစ်ပွားမှုသည် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] (WHO) ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဤရှားပါးမှုကြောင့် ကပ်ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါးကြောင်းနှင့် ယခင်ဖြစ်ပွားမှုများတွင် အနီးကပ်ထိတွေ့သူများအကြား ကူးစက်မှုအကန့်အသတ်ဖြင့်သာ တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ စိန့်ဟယ်လီနာတွင် သင်္ဘောရပ်နားစဉ်အတွင်း ခရီးသည် ၃၀ ဆင်းပေးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးကို UK ကျန်းမာရေးလုံခြုံရေးအေဂျင်စီမှ ထိတွေ့မှုရှိမရှိ ခြေရာခံနိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဌာနက ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို "အဆင့် ၃" အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့အထိ ခရီးသည်များသည် တောင်အာဖရိက၊ နယ်သာလန်၊ ဂျာမနီ၊ စိန့်ဟယ်လီနာ၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့တွင် ဆေးရုံတက်နေရသည်။ WHO ၏ အဆိုအရ မေလ ၁၁ ရက်နေ့အထိ အတည်ပြုလူနာ ခုနစ်ဦးရှိပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းရလဒ်များကို စောင့်ဆိုင်းနေသော နောက်ထပ်ဖြစ်နိုင်ခြေလူနာနှစ်ဦးရှိသည်။ သေဆုံးသူသုံးဦးရှိပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ Andes ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book |date=2026-05-12 |title=MV Hondius hantavirus outbreak |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MV_Hondius_hantavirus_outbreak&oldid=1353780182 |language=en}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဘေးအန္တရာယ်များ]] d8de7tm1prujbqydwwmkevgqivsw2t1 1032287 1032265 2026-05-19T05:34:55Z Ninjastrikers 22896 1032287 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease outbreak | name = အပျော်စီးသင်္ဘော ''အမ်ဗွီ ဟွန်ဒီယပ်စ်''တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း | image = MV Hondius in 10 May 2026.jpg | caption = ၂၀၂၆ မေ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တွေ့ရသော {{MV|ဟွန်ဒီယပ်စ်}} | date = ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ - လက်ရှိ<ref name="Cluster multi">{{cite web |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON599 |title=Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country |website=World Health Organization |date=4 May 2026 |access-date=6 May 2026 |archive-date=9 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509194724/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON599 |url-status=live }}</ref> | disease = ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် အဆုတ်ရောဂါစု | pathogen = [[အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်]] | confirmed_cases = ၉ (၁၈ မေ ၂၀၂၆ အထိ)<ref name=WHO-don601/><ref name=ECDC>{{cite web |title=Andes hantavirus outbreak in cruise ship |url=https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak |website=www.ecdc.europa.eu |publisher=European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) |access-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518150222/https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak |archive-date=18 May 2026 |date=18 May 2026 |url-status=live}} (updated once daily, including on weekends)</ref> | suspected_cases = ၃ (၁၃ မေ ၂၀၂၆ အထိ)<ref name=WHO-don601/> | deaths = ၃ (၁၈ မေ ၂၀၂၆ အထိ)<ref name=ECDC/> }} ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယ်သာလန် အပျော်စီးသင်္ဘော အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်''ပေါ်၌ [[အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်]]ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော [[ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ]] ဖြစ်ပွားမှုကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မေလ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားသော အချက်အလက်များအရ ယင်းရောဂါကူးစက်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည့် အတည်ပြုလူနာ ရှစ်ဦးနှင့် သံသယရှိလူနာ သုံးဦး ရှိနေသည်။<ref name=WHO-don601>{{Cite web |title=Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON601 |date=2026-05-13 |access-date=2026-05-13 |website=World Health Organization |language=en |archive-date=15 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515130354/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON601 |url-status=live }}</ref><ref name="Stump-2026" /> သေဆုံးသူ သုံးဦးရှိခဲ့ရာ ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပြီး၊<ref name="Van Campenhout-2026">{{Cite news |last1=Van Campenhout |first1=Charlotte |last2=Waldersee |first2=Victoria |date=12 May 2026 |title=Hantavirus protocol breach at Dutch hospital as medics race to curb spread |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/planes-with-hantavirus-cruise-passengers-land-netherlands-hospital-quarantines-2026-05-12/ |access-date=12 May 2026 |work=Reuters}}</ref><ref name="ECDPC-2026">{{Cite web |date=12 May 2026 |title=Andes hantavirus outbreak in cruise ship, 12 May 2026 |url=https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak |website=European Centre for Disease Prevention and Control |access-date=13 May 2026 |archive-date=13 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513095635/https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak |url-status=live }}</ref> နောက်ဆုံးတစ်ဦးမှာ မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="Stump-2026">{{cite web |last1=Stump |first1=Scott |last2=Hohman |first2=Maura |date=15 May 2026 |title=Is the Hantavirus in the US? Map Shows States Where Passengers Have Returned Home |website=[[Today (American TV program)|Today]] |publisher=[[NBC]] |url=https://www.today.com/health/news/us-hantavirus-cruise-ship-outbreak-passengers-map-states-rcna344966 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260514181028/https://www.today.com/health/news/us-hantavirus-cruise-ship-outbreak-passengers-map-states-rcna344966 |archive-date=14 May 2026 |access-date=16 May 2026}}</ref> လက်ရှိတွင် မူလခရီးသည်များအားလုံး သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သလို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုမှာ မိမိတို့၏ မိခင်နိုင်ငံများ၌ သီးသန့်ခွဲ၍ စောင့်ကြည့်ခြင်း ခံယူနေကြသည်။<ref>{{Cite web |last1=Corder |first1=-Mike |last2=Corder |first2=Associated Press Mike |last3=Press |first3=Associated |date=2026-05-11 |title=American cruise ship passenger tests positive for hantavirus after evacuation |url=https://www.pbs.org/newshour/health/american-cruise-ship-passenger-tests-positive-for-hantavirus-after-evacuation |access-date=2026-05-13 |website=PBS News |language=en-us |archive-date=12 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260512160738/https://www.pbs.org/newshour/health/american-cruise-ship-passenger-tests-positive-for-hantavirus-after-evacuation |url-status=live }}</ref> အမေရိကန် [[ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ|ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးစင်တာ]]က ဤရောဂါကူးစက်မှုကို "အဆင့် ၃" အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း၊<ref>{{Cite news |date=7 May 2026 |title=US CDC classifies hantavirus outbreak as 'level 3' emergency response, ABC News reports |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/us-cdc-classifies-hantavirus-outbreak-level-3-emergency-response-abc-news-2026-05-08/ |work=Reuters}}</ref> [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] ကမူ သီးခြားအရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုအဆင့်တစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း မရှိသေးပေ။<ref name="WHO-2026a">{{Cite news |date=8 May 2026 | title=Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, Multi-country | url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON600 |access-date=13 May 2026 | website=[[WHO]] |language=en-GB}}</ref> အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်သည် [[လူအချင်းချင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း|လူအချင်းချင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်သည်]]ဟု လူသိများသော တစ်ခုတည်းသော [[ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူအချင်းချင်း နီးကပ်စွာနှင့် ရေရှည်ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းမှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်ပြီး လေထုထဲမှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်ခြေ ရှိသည်။<ref name="ISH-2026">{{Cite news |date=12 May 2026 |title=Statement from the International Hantavirus Society and members of the international hantavirus research and clinical community regarding the current Andes virus outbreak investigation |url=https://zenodo.org/records/20075274 |work=International Hantavirus Society (ISH) |archive-date=12 May 2026 |access-date=13 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260512102059/https://zenodo.org/records/20075274 |url-status=live }}</ref><ref name="UK2021">{{cite web |title=Andes hantavirus: epidemiology, outbreaks and guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/andes-hantavirus-epidemiology-outbreaks-and-guidance |website=[[UK Health Security Agency]] |access-date=11 May 2026 |language=en|date=2021-05-10}}</ref> ယခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရောဂါကူးစက်မှုများသည် နီးကပ်စွာ ထိတွေ့မှုရှိသည့် အခြေအနေများတွင်သာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုဖြစ်စဉ်တွင် ကပ်ရောဂါကြီးအသွင် ဖြစ်ပွားလာနိုင်ခြေ နည်းပါးကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က အလေးအနက် ပြောကြားထားသည်။<ref>{{Cite news |last1=Hughes-Morgan |first1=Charlotte |last2=Kew |first2=Janice |date=8 May 2026 |title=Health officials downplay pandemic risk from cruise hantavirus outbreak |url=https://www.msn.com/en-us/health/diseases-and-conditions/health-officials-downplay-pandemic-risk-from-cruise-hantavirus-outbreak/ar-AA22DkCW |work=Bloomberg}}</ref> အဆိုပါသင်္ဘောသည် [[အန္တာတိကတိုက်]]နှင့် [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ|တောင်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ရှိ ကျွန်းစုအချို့သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]၊ အူရွှာယာမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သင်္ဘောပေါ်၌ ခရီးသည်တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ရုပ်အလောင်းကို ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[စိန့်ဟယ်လီနာကျွန်း]]သို့ ကုန်းပေါ်သို့ သယ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ဇနီးအပါအဝင် ခရီးသည် ၃၀ ဦးလည်း သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၎င်း၏ဇနီးဖြစ်သူမှာ နှစ်ရက်အကြာတွင် [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]]ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံ၌ သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သင်္ဘောပေါ်၌ အခြားခရီးသည်တစ်ဦး ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ပြန်သည်။ မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား ခရီးသည်တစ်ဦးအား စိုးရိမ်ရသော်လည်း တည်ငြိမ်မှုရှိသည့် အခြေအနေဖြင့် ဆေးကုသမှုခံယူရန် ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသင်္ဘောသည် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ]]၊ ပရိုင်ယာမြို့တွင် သုံးရက်ကြာ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သော်လည်း ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများက ဘေးကင်းစိတ်ချရသော ရွှေ့ပြောင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို မဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းကြောင့် မည်သူမျှ သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခွင့်မရခဲ့ပေ။ စပိန်ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များထံမှ ခွင့်ပြုချက်ရရှိပြီးနောက် သင်္ဘောသည် ထပ်ဆောင်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များနှင့်အတူ လူပေါင်း ၁၄၇ ဦးကို တင်ဆောင်၍ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် [[ကနေရီကျွန်းစု]]ရှိ တီနီရစ်ဖ်မြို့သို့ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ခရီးသည်များ သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့ကြပြီးနောက် ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးသည့် လေယာဉ်များဖြင့် ဥရောပခြောက်နိုင်ငံနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့သို့ နေရပ်ပြန်ပို့ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားသော အချက်အလက်များအရ ခရီးသည်ဟောင်းများသည် ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်၊ စိန့်ဟယ်လီနာ၊ စင်ကာပူ၊ တောင်အာဖရိက၊ စပိန်၊ ဆွတ်ဇာလန်၊ တူရကီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ဆေးရုံတက်ရောက်နေရခြင်း သို့မဟုတ် သီးသန့်ခွဲ၍ စောင့်ကြည့်ခြင်း ခံယူနေရသည်။ မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်'' သင်္ဘောသည် ရိုတာဒမ်မြို့သို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် လူတိုင်းကို ဆေးစစ်မှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ကာ သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်စေခဲ့သည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံသား ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိနှစ်ဦးမှာမူ မိမိနေအိမ်တွင် အသွားအလာကန့်သတ် စောင့်ကြည့်နိုင်ရန် နေရပ်သို့ ပြန်သွားခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ လာသော သင်္ဘောအမှုထမ်း ၂၃ ဦးမှာမူ ရိုတာဒမ်မြို့တွင် သီးသန့်ခွဲ၍ စောင့်ကြည့်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သေဆုံးသူခရီးသည်၏ ရုပ်အလောင်းကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန်အတွက် သယ်ထုတ်သွားခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါသင်္ဘောသည် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ရန်အတွက် ပိုးသတ်သန့်စင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="Van Campenhout-17May" /><ref name="Oceanwide-18May" /> == နောက်ခံ == === ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် === {{Main|အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်}} [[ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်]]ဆိုသည်မှာ ကြွက်ကဲ့သို့သော ကိုက်ဖြတ်တတ်သည့်သတ္တဝါများနှင့် ရံဖန်ရံခါတွင် လူသားများကို ကူးစက်တတ်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား ပေါင်း ၅၀ ကျော်ပါဝင်သော ဗိုင်းရပ်စ်အုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="douglas-2021" /><ref name="hesman-saey-2026" /> ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများတွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပါက ရောဂါပိုးသည် ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် ကာလရှည်တည်ရှိနေလေ့ရှိသော်လည်း မည်သည့်ရောဂါလက္ခဏာမျှ ပြသလေ့မရှိပေ။ ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်သည် ရောဂါပိုးရှိသော ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများ၏ မစင်၊ ကျင်ငယ်ရေ၊ တံတွေးနှင့် သွေးတို့မှတစ်ဆင့် ထွက်ရှိလာသော လေမှုန်များသို့မဟုတ် အမှုန်အမွှားများမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း၊<ref name="douglas-2021">{{cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens|publisher=[[MDPI]] |volume=11 |issue=1 |page=15 |date=23 December 2021 |pmid=35055965 |pmc=8778283 |doi=10.3390/pathogens11010015 |doi-access=free }}</ref><ref name="aikman-2026">{{Cite news |date=5 May 2026 |title=Hantavirus strain that spreads between humans found in cruise ship passengers |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8pypvjx1ko |access-date=6 May 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB |last1=Aikman |first1=Ian |last2=Fihlani |first2=Pumza }}</ref> ရောဂါပိုးမကင်းသော အစားအစာများကို စားသုံးမိခြင်းမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ အရေပြားနှင့် အမွှေးအမျှင်များမှ ကြွေကျလာသော ဗိုင်းရပ်စ်အမှုန်အမွှားများမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း ကြွက်အုပ်စုများအကြား ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်သည်။<ref>{{cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |article-number=925 |date=7 August 2020 |pmid=32850756 |pmc=7426369 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |doi-access=free }}</ref> [[အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်]]သည် ''ဟန်တာဗိုင်းရီဒေး''ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးရိုးခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ မိသားစုဝင် ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးစိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ [[လူအချင်းချင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း|လူအချင်းချင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု]]မှတစ်ဆင့် ပြန့်ပွားနိုင်သည်ဟု လူသိများသော တစ်ခုတည်းသော ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်သည်။ ယခင်က လူသားများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရောဂါကူးစက်မှုဖြစ်စဉ်များအရ အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်သည် သီးခြားနီးကပ်စွာ ထိတွေ့ဆက်ဆံရသည့် အခြေအနေများအောက်တွင် ကူးစက်နိုင်ခြေရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ကူးစက်ပြန့်ပွားသည့် လမ်းကြောင်းများနှင့် ယန္တရားများကို အတိအကျ အတည်မပြုနိုင်သေးသော်လည်း လေထုထဲမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်ခြေရှိသည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ ကူးစက်မှုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အိမ်ထောင်စုအတွင်း အတူတကွ နေထိုင်ခြင်း၊ အကာအကွယ်ပစ္စည်းများမပါဘဲ လူနာကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း၊ လေဝင်လေထွက်မကောင်းသော သို့မဟုတ် လူဦးရေထူထပ်သော နေရာများတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ခြင်းကဲ့သို့သော နီးကပ်စွာနှင့် ရေရှည်ထိတွေ့ဆက်ဆံရသည့် ဖြစ်ရပ်မျိုးတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။<ref name="ISH-2026" /><ref name="UK2021" /> လူသားများတွင် အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်သည် များသောအားဖြင့် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် အဆုတ်ရောဂါစုကို ဖြစ်ပွားစေတတ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နှလုံးနှင့် အဆုတ်ကို ထိခိုက်စေကာ ရောဂါပျိုးရက် သီတင်းပတ် တစ်ပတ်မှ ခုနစ်ပတ်အထိ ကြာမြင့်တတ်သော ပြင်းထန်သည့် ရောဂါတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Chen |first1=Rui-Xu |last2=Gong |first2=Huan-Yu |last3=Wang |first3=Xiu |last4=Sun |first4=Ming-Hui |last5=Ji |first5=Yu-Fei |last6=Tan |first6=Su-Mei |last7=Chen |first7=Ji-Ming |last8=Shao |first8=Jian-Wei |last9=Liao |first9=Ming |date=8 August 2023 |title=Zoonotic Hantaviridae with Global Public Health Significance |journal=Viruses |language=en |volume=15 |issue=8 |pages=1705 |doi=10.3390/v15081705 |doi-access=free |issn=1999-4915 |pmc=10459939 |pmid=37632047 }}</ref> အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုဖြစ်စဉ်များသည် အသက်သေဆုံးမှုနှုန်း ၂၀ မှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်မားမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။<ref name="ISH-2026" /> မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် အာဂျင်တီးနားနှင့် ချီလီနိုင်ငံတို့ရှိ [[အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း]]များတွင်သာ တွေ့ရလေ့ရှိသော အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ်သည်<ref>{{Cite news |date=4 May 2026 |title=Hantavirus: What is the cruise ship virus and how is it spread? |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c8r8j1l6j0go |access-date=6 May 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB |last1=Hughes |first1=Dominic |last2=Roxby |first2=Philippa |last3=Mundasad |first3=Smitha}}</ref> အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်''သင်္ဘောပေါ်ရှိ ရောဂါကူးစက်မှု၏ တရားခံဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="aikman-2026" /><ref>{{Cite web |title=Hantavirus |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hantavirus |access-date=7 May 2026 |website=[[World Health Organisation]] |language=en |date=2026-05-06}}</ref> သင်္ဘောပေါ်တွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့သွားခြင်းမှာ အနည်းဆုံးအားဖြင့် လူအချင်းချင်း ကူးစက်ခြင်းကြောင့်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပါဝင်နေသည်။<ref name="roberts-2026">{{Cite news |date=7 May 2026 |title=How worried should we be about getting Hantavirus? |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c98r199e195o |access-date=7 May 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB |last=Roberts |first=Michelle }}</ref> အစောပိုင်း အစီရင်ခံစာများတွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ အူရွှာယာမြို့ ကို ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေရှိသော နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာ သို့မဟုတ် တီအာရာ ဒယ် ဖျူဂိုဒေသတွင်း၌ ယင်းဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုမျိုး တစ်ကြိမ်မျှ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိခဲ့ဖူးသည့်အပြင်၊ အဆိုပါမြို့သည် ယင်းဗိုင်းရပ်စ်ပိုး သယ်ဆောင်ထားသည်ဟု သိကြသော အမြီးရှည်ကြွက်မျိုးစိတ်များ ကျက်စားရာ ဒေသ၏ တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၁,၅၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |date=10 May 2026 |title=Argentinian tourism hotspot denies causing hantavirus outbreak |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx21ej471g2o |access-date=11 May 2026 |website=[[BBC News]] |language=en-GB |archive-date=11 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511000155/https://www.bbc.com/news/articles/cx21ej471g2o |url-status=live |last=Zibell|first=Matías}}</ref> === အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်'' === အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်'' အပျော်စီးသင်္ဘောကို နယ်သာလန်အခြေစိုက် Oceanwide Expeditions ကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်သည်။<ref name="asadu-risemberg-2026">{{Cite news |last1=Asadu |first1=Chinedu |last2=Risemberg |first2=Annie |date=5 May 2026 |title=Inside the cruise ship at the center of a rare hantavirus outbreak |url=https://apnews.com/article/hantavirus-ship-cape-verde-mv-hondius-footage-c6b3db5ab10fefbd9ece0b036e47188b |access-date=6 May 2026 |website=[[AP News]] |language=en }}</ref> အဆိုပါသင်္ဘောတွင် အခန်းပေါင်း ၉၅ ခန်းရှိပြီး ခရီးသည် ၁၉၆ ဦးအတွက် တည်းခိုရန်နေရာနှင့် သင်္ဘောအမှုထမ်း ၇၂ ဦးတို့ လိုက်ပါနိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ship-db.de/nawbn.php?wbn_nr=BGLS484010D |title=Hondius |publisher=Ship database |language=German |access-date=5 May 2026 }}</ref> သင်္ဘောသည် ခရီးသည် ၁၁၄ ဦး၊ သင်္ဘောအမှုထမ်း ၆၁ ဦးနှင့်အတူ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ အူရွှာယာမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref name="asadu-risemberg-2026" /> ပထမဆုံး ရောဂါကူးစက်ခံရသူများသည် အူရွှာယာမြို့သို့ မရောက်ရှိမီ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် ချီလီနိုင်ငံအတွင်းသို့ ခရီးဆန့်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last1=Lawal |first1=Shola |title=Where did the hantavirus outbreak start, and where has it spread? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/5/11/where-did-the-hantavirus-outbreak-start-and-where-has-it-spread |access-date=11 May 2026 |work=Al Jazeera |language=en |archive-date=11 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511142304/https://www.aljazeera.com/news/2026/5/11/where-did-the-hantavirus-outbreak-start-and-where-has-it-spread |url-status=live }}</ref> ထိုသင်္ဘောသည် [[အန္တာတိကတိုက်]]နှင့် "တောင်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ အထီးကျန်ကျွန်းစုအချို့" သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ရှိခဲ့သည်။<ref name="asadu-risemberg-2026" /> [[စိန့်ဟယ်လီနာကျွန်း]]တွင် သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့ကြပြီးနောက် ''ဟွန်ဒီယပ်စ်''သင်္ဘောပေါ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၂၃ နိုင်ငံမှ လူပေါင်း ၁၄၉ ဦး ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="oceanwide 8may" /><ref name="hesman-saey-2026">{{cite news |last1=Hesman Saey |first1=Tina |title=What to know about a rare hantavirus outbreak at sea |url=https://www.sciencenews.org/article/hantavirus-cruise-ship-outbreak-health |access-date=6 May 2026 |work=[[Science News]] |date=5 May 2026 }}</ref> ခရီးသည်အများစုမှာ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့မှ လာကြသူများဖြစ်ပြီး သင်္ဘောအမှုထမ်း အများစုမှာမူ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Spain to receive hantavirus-hit cruise ship in Canary Islands |url=https://www.channelnewsasia.com/world/hantavirus-cruise-ship-mv-hondius-evacuation-6101711 |access-date=6 May 2026 |work=[[Channel News Asia]] |date=6 May 2026 |language=en }}</ref> အဆိုပါ အပျော်စီးသင်္ဘော၏ အခန်းခဈေးနှုန်းများသည် ယူရို ၁၄,၀၀ မှ ၂၂,၀၀၀ အထိ ရှိသည်။<ref name="reuters roy">{{cite news |last=Roy |first=Francesca |date=4 May 2026 |title=Seven cases of hantavirus identified on cruise ship, the WHO says |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/seven-cases-hantavirus-identified-cruise-ship-who-says-2026-05-04/ |access-date=7 May 2026 |work=Reuters}}</ref> == ခရီးစဉ်လမ်းကြောင်းနှင့် အဓိကဖြစ်ရပ်များ == {{Location map+ | Atlantic Ocean | width = 300 | float = right | caption = ရောဂါကူးစက်မှုဖြစ်ပွားချိန်အတွင်း အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်'' သင်္ဘော ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည့် နေရာများနှင့် ရိုတာဒမ်မြို့တွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်း<ref name="oceanwide 8may">{{Cite web |title=Press update {{!}} m/v Hondius: 8 May 2026, 19:00 hrs CET |url=https://oceanwide-expeditions.com/press/press-update-m-v-hondius-8-may-2026-19-00-hrs-cet |access-date=8 May 2026 |website=Oceanwide Expeditions |language=en}}</ref> | places = {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = -54.8019 | lon_deg = -68.3031 | position = bottom | label = အူရွှာယာ<br/><span style="font-size:94%">၁ ဧပြီ</span> | link = အူရွှာယာမြို့ }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = -54.4 | lon_deg = -36.7 | position = right | label = တောင်ဂျော်ဂျီယာ<br/><span style="font-size:94%">၄-၇ ဧပြီ</span> | link = တောင်ဂျော်ဂျီယာ }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = -37.0634 | lon_deg = -12.3126 | position = right | label = ထရစ်စတန် ဒါ ကူညာ<br/><span style="font-size:94%">၁၃-၁၅ ဧပြီ</span> | link = ထရစ်စတန် ဒါ ကူညာကျွန်း | label_width = 8 }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = -15.9636 | lon_deg = -5.7139 | position = bottom | label = စိန့်ဟယ်လီနာ<br/><span style="font-size:94%">၂၄ ဧပြီ</span> | link = စိန့်ဟယ်လီနာကျွန်း }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = -7.9333 | lon_deg = -14.3667 | position = left | label = Ascension Island<br/><span style="font-size:94%">၂၇ ဧပြီ</span> | link = Ascension Island | label_width = 8 }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = 14.918 | lon_deg = -23.509 | position = bottom | label = ကိတ်ဗာဒီ<br/><span style="font-size:94%">၃-၆ မေ</span> | link = ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = 28.2686 | lon_deg = -16.6056 | position = left | label = တီနီရစ်ဖ်<br/><span style="font-size:94%">၁၀-၁၁ မေ</span> | link = တီနီရစ်ဖ်ကျွန်း | label_width = 8 }} {{Location map~ | Atlantic Ocean | marksize = 8 | lat_deg = 51.92 | lon_deg = 4.48 | position = left | label = ရိုတာဒမ်<br/><span style="font-size:94%">၁၈ မေ</span> | link = ရိုတာဒမ်မြို့}} }} * '''၁ ဧပြီ'''။ အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်'' သင်္ဘောသည် [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]၊ အူရွှာယာမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref name="aikman-2026" /> * '''၆ ဧပြီ'''။ ပထမဆုံးလူနာတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်ပြသလာခဲ့သည်။<ref name="carroll-2026">{{Cite news |last1=Carroll |first1=Rory |last2=Jones |first2=Sam |date=7 May 2026 |title=Global race under way to trace passengers who left hantavirus ship before outbreak confirmed |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/07/global-race-under-way-to-trace-passengers-who-left-hantavirus-ship-before-outbreak-confirmed |access-date=7 May 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> * '''၁၁ ဧပြီ'''။ သင်္ဘောပေါ်တွင် ပထမဆုံးလူနာ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="asadu-risemberg-2026" /> အစပိုင်းတွင် သဘာဝအတိုင်း သေဆုံးခြင်း (ရောဂါအခံကြောင့် သေဆုံးခြင်း) ဟုသာ ယူဆခဲ့ကြသည်။<ref name="carroll-2026" /> * '''၁၃-၁၅ ဧပြီ'''။ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်''သင်္ဘောသည် ထရစ်စတန် ဒါ ကူညာကျွန်းတွင် ဆိုက်ကပ်ရပ်နားခဲ့သည်။<ref name="green">{{Cite news |last=Green |first=Kelly |title=Visit of the Cruise Ship MV Hondius, April 2026 |url=https://www.tristandc.com/shipping/news-2026-04-17-hondius.php |access-date=7 May 2026 |website=Tristan da Cunha Visit News }}</ref><ref name="kendall-2026a">{{Cite news |last=Kendall |first=Philip |title=Suspected Hantavirus on the Cruise Ship MV Hondius |url=https://www.tristandc.com/government/news-2026-05-04-hondius-hantavirus.php |access-date=7 May 2026 |website=Tristan da Cunha Government News |ref={{harvid|Kendall|2026a}} }}</ref> * '''၂၄ ဧပြီ'''။ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်''သင်္ဘောသည် [[စိန့်ဟယ်လီနာကျွန်း]]တွင် ဆိုက်ကပ်ခဲ့ပြီး၊ ခရီးသည် ၃၀ ဦး သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့သည်။<ref name="roberts-2026" /> ၎င်းတို့အနက် သေဆုံးသူခရီးသည်၏ ဇနီးနှင့် သေဆုံးသူ၏ ရုပ်အလောင်းတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးကို ထိုမှတစ်ဆင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="aikman-2026" /> * '''၂၆ ဧပြီ'''။ ပထမဆုံး သေဆုံးသူ၏ ဇနီးဖြစ်သူသည် ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံ၌ ထပ်မံသေဆုံးသွားခဲ့သည်။<ref name="asadu-risemberg-2026" /> * '''၂ မေ'''။ သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် ခရီးသည်တစ်ဦး ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ပြီး၊<ref name="asadu-risemberg-2026" /> ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးတွင် တတိယမြောက် သေဆုံးသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ * '''၃ မေ'''။ သင်္ဘောသည် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ]]၊ ပရိုင်ယာမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="aikman-2026" /> * '''၄ မေ'''။ အင်န်ဒီးစ်ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရမှု ရှိမရှိ ပထမဆုံးအကြိမ် စစ်ဆေးချက်ရလဒ်တွင် ပိုးတွေ့ရှိကြောင်း အဖြေထွက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Cluster multi" /> * '''၆ မေ'''။ သင်္ဘောသည် [[ကနေရီကျွန်းစု]]သို့ ဦးတည်ရန် ကိတ်ဗာဒီမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ သင်္ဘောဆရာဝန် အပါအဝင် လူသုံးဦးကို သင်္ဘောပေါ်မှ ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ပြီး နယ်သာလန်နိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="aikman-2026" /> * '''၇-၉ မေ'''။ လူပေါင်း ၁၄၇ ဦး တင်ဆောင်လာသော အဆိုပါသင်္ဘောသည် ကနေရီကျွန်းစုသို့ ဆက်လက်ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သေဆုံးသူ သုံးဦးရှိနေပြီး နိုင်ငံအပြားတွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူ ခြောက်ဦးရှိကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ * '''၁၀ မေ'''။ သင်္ဘောသည် တီနီရစ်ဖ်ကျွန်းရှိ ဂရန်နာဒီလာဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ခရီးသည်များ သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များ စတင်ခဲ့ပြီး မိခင်နိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်မည့် လေကြောင်းခရီးစဉ်များလည်း နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ * '''၁၁ မေ'''။ သင်္ဘောပေါ်မှ နောက်ထပ်လူနှစ်ဦးတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ထပ်မံတွေ့ရှိရသဖြင့် စုစုပေါင်း အတည်ပြုလူနာ ခုနစ်ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="BBC2026May11">{{cite news |title=US and French nationals test positive for hantavirus after leaving ship |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjep78l5835o |access-date=11 May 2026 |work=[[BBC News]] |date=11 May 2026 |archive-date=14 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260514041146/https://www.bbc.com/news/articles/cjep78l5835o |url-status=live |last1=Rawnsley|first1=Jessica|last2=Lukiv|first2=Jaroslav}}</ref> ခရီးသည်အားလုံးနှင့် အမှုထမ်းအချို့သည် အမ်ဗွီ ''ဟွန်ဒီယပ်စ်'' သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ မိခင်နိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားကြသည်။ * '''၁၂ မေ'''။ သင်္ဘောပေါ်မှ လိုက်ပါလာသည့် စပိန်နိုင်ငံသား ခရီးသည်တစ်ဦးတွင် ပိုးတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ကျန်ရှိသူ ၁၃ ဦးတွင်မူ ပိုးမတွေ့ရှိရပါ။ * '''၁၃-၁၇ မေ'''။ သင်္ဘောသည် အမှုထမ်း ၂၇ ဦးနှင့်အတူ ရိုတာဒမ်မြို့သို့ ဦးတည်ကာ ပင်လယ်ပြင်တွင် ခရီးနှင်နေခဲ့သည်။ မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ သံသယရှိရောဂါပိုး စစ်ဆေးချက်မှာ ပိုးမရှိကြောင်း အဖြေထွက်ခဲ့ပြီး၊<ref name="Stump-2026" /> ကနေဒါ ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များကမူ ၎င်းတို့နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ပိုးတွေ့ရှိမှုရလဒ်ကို အစီရင်ခံခဲ့သည်။<ref name="Schmunk-16 May">{{cite news |last1=Schmunk |first1=Rhianna |date=16 May 2026 |title=Canadian cruise passenger isolating in B.C. tests 'presumptive positive' for hantavirus |work=[[CBC News]] |url=https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/bc-update-hantavirus-update-bonnie-henry-may-16-9.7202396 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516204110/https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/bc-update-hantavirus-update-bonnie-henry-may-16-9.7202396 |archive-date=16 May 2026 |access-date=17 May 2026}}</ref> * '''၁၈ မေ'''။ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် သင်္ဘောသည် ရိုတာဒမ်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီး ကျောက်ချရပ်နားခဲ့ကာ၊ ကျန်ရှိနေသော ခရီးသည်များနှင့် သင်္ဘောအမှုထမ်းများ အားလုံး သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Van Campenhout-17May">{{cite news |last1=Van Campenhout |first1=Charlotte |date=17 May 2026 |title=Hantavirus-hit liner reaches Rotterdam, crew being quarantined and ship disinfected |work=Reuters |publisher= |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/hantavirus-hit-cruise-ship-due-arrive-rotterdam-port-final-destination-2026-05-18/ |url-status=live |archive-url=<!--no archive--> |access-date=18 May 2026}}</ref><ref name="Oceanwide-18May">{{Cite press release |title=Press update m/v Hondius: 18 May 2026 |url=https://oceanwide-expeditions.com/press/press-update-m-v-hondius-18-may-2026-18-30-hrs-cet |access-date=18 May 2026 |website=[[Oceanwide Expeditions]] |language=en }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဘေးအန္တရာယ်များ]] dlntzr5mzia3gsf0b7kqtgcil899nhk 100 285919 1032205 1032078 2026-05-18T12:29:43Z Salai Rungtoi 22844 1032205 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=17|content= <!-- All news items below this line --> '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ စွမ်စော်ရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တစ်လုံးအတွင်းမှ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်သူ တရုတ်နိုင်ငံသား အမျိုးသား ၄ ဦးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား ၂၉ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၉ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၂ ဦးတို့ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82877 (MOI)] '''အားကစား''' *အကြိမ် (၂၀)မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ ကာယဗလနှင့်ကာယကြံ့ခိုင်မှု အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက်အထိ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ရာ မြန်မာအသင်းအနေဖြင့် ရွှေတံဆိပ် ၁၀ ခု ၊ ငွေတံဆိပ်ခြောက်ခု၊ ကြေးတံဆိပ်ကိုးခု စုစုပေါင်း ဆုတံဆိပ် ၂၅ ခုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံအလိုက် အဆင့်(၁)ကို ထိုက်တန်စွာ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82888 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} bhb1r7qovqu1fzoyjnzywsrul2k3exo 100 285976 1032307 1032166 2026-05-19T06:57:27Z Salai Rungtoi 22844 1032307 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=18|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် မြန်မာပြည်သူများအနေဖြင့် အီရန်ပဋိပက္ခနောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများကြောင့် ကြုံတွေ့လာရသော အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] (EU) က ယူရို ၈ သန်း ကူညီပံ့ပိုးပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ်]] (WFP) က ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ [https://myanmar.un.org/en/315715-middle-east-crisis-deepens-hunger-myanmar-eu-responds-eur-8-million-urgent-relief (UN Myanmar)] '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိသည့် မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။ [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000syg0/executive (US Geological Survey)] <!-- All news items above this line -->}} sgf2k96aei5tvtc235vkb7rt0lqkklk 1032311 1032307 2026-05-19T07:28:38Z Salai Rungtoi 22844 1032311 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=18|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent (BBC)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် မြန်မာပြည်သူများအနေဖြင့် အီရန်ပဋိပက္ခနောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများကြောင့် ကြုံတွေ့လာရသော အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] (EU) က ယူရို ၈ သန်း ကူညီပံ့ပိုးပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ်]] (WFP) က ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ [https://myanmar.un.org/en/315715-middle-east-crisis-deepens-hunger-myanmar-eu-responds-eur-8-million-urgent-relief (UN Myanmar)] '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိသည့် မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။ [https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000syg0/executive (US Geological Survey)] <!-- All news items above this line -->}} 57d68ngfelrqpk9enrhe0prerpqx3cd 0 286011 1032189 2026-05-18T12:03:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Ja..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032189 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page] {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} bdx6xlllssz62io7u7wu6bid5yvhurb 1032190 1032189 2026-05-18T12:06:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032190 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page] {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] nvy239tqhc8k9lzwvqon7bvaokbe7zc 1032191 1032190 2026-05-18T12:07:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032191 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page] {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]] ps5x4q4fa8dhsdvtlx8f72l5cbc2njs 1032192 1032191 2026-05-18T12:07:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခိုးရိယမမြို့]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032192 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page] {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ခိုးရိယမမြို့]] 1gajzlrkzil6078n2s8856lgxzxxda9 1032193 1032192 2026-05-18T12:07:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032193 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page] {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ခိုးရိယမမြို့]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] hzcpng41nhl77j2sracmzh204vhz3f7 1032194 1032193 2026-05-18T12:07:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဇန်းပိုးခိုးအန်းဖွန်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032194 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page] {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ခိုးရိယမမြို့]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဇန်းပိုးခိုးအန်းဖွန်း]] 2hxgxq2n03ekokbuz5h00g54u8kpox1 14 286012 1032195 2026-05-18T12:08:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032195 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] 3h7jul23ioj5xfnq1yqyjx4jmyxxb41 14 286013 1032196 2026-05-18T12:08:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032196 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]] nzr44x27dbxaukue6x4kynkbq70g5q5 14 286014 1032197 2026-05-18T12:08:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ခိုးရိယမမြို့]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032197 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခိုးရိယမမြို့]] 378893sxjfetg65xu2h0rb4kwbbna49 0 286015 1032203 2026-05-18T12:29:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်င..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032203 wikitext text/x-wiki '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ ==အကြောင်းအရာ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 1zm4ziokgagrdvlbacny41ry9efteas 1032204 1032203 2026-05-18T12:29:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အကြောင်းအရာ */ 1032204 wikitext text/x-wiki '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 8rczkyooctm8p2fgnjo7b3ak9sxqajk 1032206 1032204 2026-05-18T12:30:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1032206 wikitext text/x-wiki '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295310/Ishikari-gawa Ishikari-gawa] - Britannica {{Commons category|Ishikari River}} {{coord|43|28|49|N|141|52|10|E|region:JP_type:river_source:dewiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} kofl45r7o4yytcnsev7ki1dpilms517 1032207 1032206 2026-05-18T12:30:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032207 wikitext text/x-wiki '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295310/Ishikari-gawa Ishikari-gawa] - Britannica {{Commons category|Ishikari River}} {{coord|43|28|49|N|141|52|10|E|region:JP_type:river_source:dewiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 2r7u1q6waf2dry5prtpdy57yi0tdiz9 1032208 1032207 2026-05-18T12:30:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032208 wikitext text/x-wiki '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295310/Ishikari-gawa Ishikari-gawa] - Britannica {{Commons category|Ishikari River}} {{coord|43|28|49|N|141|52|10|E|region:JP_type:river_source:dewiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] f59hai38zsop9bt2c7cjs0d9hwrg6ks 1032210 1032208 2026-05-18T12:32:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032210 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိရှိခရိမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Ishikari-gawa}} | name_other = 石狩川 | name_etymology = "Winding (River)" in [[Ainu language|Ainu]] <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Ishikari river at kamui kotan.jpg | image_size = | image_caption = The Ishikari River at Kamui Kotan near Asahikawa | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=280 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page=Ishikari River}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page=Ishikari River}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page=Ishikari River}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page=Ishikari River}}" } ] }} | mapframe-zoom = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|468|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Ishikari]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|14330|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[Image:IshikariGawa2004-12.jpg|right|thumb|200px|ဆပ်ပိုရိုမြို့ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြင်တွေ့ရသည့် အိရှိခရိမြစ်]] '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295310/Ishikari-gawa Ishikari-gawa] - Britannica {{Commons category|Ishikari River}} {{coord|43|28|49|N|141|52|10|E|region:JP_type:river_source:dewiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] gq2plmc1c1ku5v0oi66wkd820mq2yla 1032314 1032210 2026-05-19T07:33:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032314 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိရှိခရိမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Ishikari-gawa}} | name_other = 石狩川 | name_etymology = "Winding (River)" in [[Ainu language|Ainu]] <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Ishikari river at kamui kotan.jpg | image_size = | image_caption = The Ishikari River at Kamui Kotan near Asahikawa | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=280 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page=Ishikari River}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page=Ishikari River}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page=Ishikari River}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page=Ishikari River}}" } ] }} | mapframe-zoom = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|468|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Ishikari]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|14330|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[Image:IshikariGawa2004-12.jpg|right|thumb|200px|ဆပ်ပိုရိုမြို့ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြင်တွေ့ရသည့် အိရှိခရိမြစ်]] '''အိရှိခရိမြစ်''' (石狩川, Ishikari-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၄,၃၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း ရေ ၁၄.၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၃.၆ ကုဗမိုင်) ကို စီးဆင်းထုတ်လွှတ်လျက်ရှိသည်။ အိရှိခရိမြစ်သည် [[ဒိုင်းဆဲဆွတ်ဇန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အိရှိခရိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အဆဟိခဝမြို့နှင့် ဆပ်ပိုရိုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ဤမြစ်၏ အဓိကမြစ်လက်တက်များတွင် ချူးဘဲဆွတ်မြစ်၊ အုရူးမြစ်၊ ဆိုရချိမြစ်နှင့် တိုယောဟိရမြစ်များ ပါဝင်သည်။ နှစ် ၄၀,၀၀၀ မတိုင်မီက ဤမြစ်သည် တိုမခိမအိမြို့အနီးတွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရှိခိုဆွတ်မီးတောင်တန်းများမှ ချော်ရည်များသည် မြစ်ကို ပိတ်ဆို့သွားစေပြီး မြစ်ဝသည်လည်း အိရှိခရိပင်လယ်အော်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295310/Ishikari-gawa Ishikari-gawa] - Britannica {{Commons category|Ishikari River}} {{coord|43|28|49|N|141|52|10|E|region:JP_type:river_source:dewiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 4t9hkdsmlm7unpesa1dmnefrbcmlomb 3 286016 1032211 2026-05-18T12:46:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032211 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Takdanai inyim ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၆၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ip6jdhmztrrk5k1n3cmz9uupsk3piwb 3 286017 1032212 2026-05-18T12:46:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032212 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maungtoo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၆၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) kyl844xp8hn1c6zeh0esyenypjkk8fw 3 286018 1032213 2026-05-18T13:46:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032213 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Litch10 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၆၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 9nbib14380guhb9kr28yi4ywz6icday 3 286019 1032214 2026-05-18T13:46:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032214 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Chithtoolwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၆၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) l4n1ne1hcphne9h4d307vszx7vsovqz 3 286020 1032215 2026-05-18T13:46:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032215 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် November Mang ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၆၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) d8xflq60tuiv33uw45nqq09mfs7woxg 3 286021 1032223 2026-05-18T14:47:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032223 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် TN Paak ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၇၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) py1ontnh6axgb0qtev2z1tpt6dxyq9p 3 286022 1032224 2026-05-18T14:47:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032224 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Heinthuhset ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၇၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7ajfg37soeonrvka1iapungh3e79sxr 3 286023 1032225 2026-05-18T14:47:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032225 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29812-30 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၇၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lcad9xc41eu7mti0f7mzifluak1mccv 0 286024 1032226 2026-05-18T15:00:54Z Bhone.bm 40464 "[[File:Mendelejevs periodiska system 1871.png|thumb|390px|ဒီမီထရီ မန်ဒလီရက်ဖ် တည်ဆောက်ခဲ့သော ၁၈၇၁ ခုနှစ် [[ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား]]။ ဤဇယားသည် သိပ္ပံပညာ၏ အထင်ကရ သင်္..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032226 wikitext text/x-wiki [[File:Mendelejevs periodiska system 1871.png|thumb|390px|ဒီမီထရီ မန်ဒလီရက်ဖ် တည်ဆောက်ခဲ့သော ၁၈၇၁ ခုနှစ် [[ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား]]။ ဤဇယားသည် သိပ္ပံပညာ၏ အထင်ကရ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဓာတုဗေဒ၏ အဓိကကျသော အခြေခံမူများကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] '''ဓာတုဗေဒ သမိုင်း''' သည် ရှေးခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ အချိန်ကာလတစ်ခုကို ခြုံငုံဖော်ပြသည်။ ဘီစီ ၁၀၀၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် လူ့ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဓာတုဗေဒ၏ မတူညီသော အကိုင်းအခက်များအတွက် အခြေခံဖြစ်လာမည့် နည်းပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဥပမာများတွင် မီးရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း၊ သတ္တုရိုင်းများမှ သတ္တုများကို ထုတ်ယူခြင်း၊ အိုးနှင့် မီးထည်များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဘီယာနှင့် ဝိုင်တို့ကို အချဉ်ဖောက်ခြင်း၊ ဆေးနှင့် ရေမွှေးအတွက် အပင်များမှ ဓာတုပစ္စည်းများ ထုတ်ယူခြင်း၊ အဆီမှ ဆပ်ပြာပြုလုပ်ခြင်း၊ ဖန်ထည်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ကြေးဝါကဲ့သို့ သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဓာတုဗေဒ၏ ရှေးဦးသိပ္ပံ (protoscience) ဖြစ်သောအဂ္ဂိရတ်ပညာ (alchemy) သည် ဒြပ်၏သဘောသဘာဝနှင့် ၎င်း၏အသွင်ပြောင်းမှုများကို ရှင်းပြနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး ရလဒ်များကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်းဖြင့်အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များသည် [[ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ]]အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒသမိုင်းသည် [[ဝီလ်လျံ ဂစ်ဘ်]]၏ လက်ရာများမှတစ်ဆင့် [[အပူစွမ်းအင်သိပ္ပံ]]သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။<ref>{{Cite web|url=https://web.lemoyne.edu/~giunta/papers.html|title=Selected Classic Papers from the History of Chemistry|website=web.lemoyne.edu}}</ref> == ရှေးခေတ်သမိုင်း == === အစောပိုင်း လူသားများ === ==== မီး ==== ထိန်းချုပ်နိုင်သော ပထမဆုံး ဓာတုတုံ့ပြန်မှုမှာ မီးဖြစ်သည်။ နှစ်ထောင်ချီကြာအောင် မီးကို ပစ္စည်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ အသွင်ပြောင်းပေးနိုင်သော (ထင်း သို့မဟုတ် ရေကို ဆူအောင်တည်ခြင်း) နှင့် အပူနှင့် အလင်းထုတ်ပေးသော ဆန်းကြယ်သည့် စွမ်းအားတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ မီးသည် ဟင်းချက်ခြင်း၊ နေရာထိုင်ခင်း အပူပေးခြင်းနှင့် အလင်းရောင်ရရှိခြင်းကဲ့သို့ နေ့စဉ်ဘဝရှု အခြေခံအချက်များမှသည် အိုးထည်၊ အုတ်များပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ကိရိယာများအတွက် သတ္တုများအရည်ကျိုခြင်းအထိ ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကဏ္ဍများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ မီးကြောင့် ဖန်ထည်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့် သတ္တုသန့်စင်မှုတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး သတ္တုဗေဒပညာ (metallurgy) ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=December 2011 |title=THE ORIGINS OF GLASSMAKING |url=https://www.cmog.org/article/origins-glassmaking |website=Corning Museum of Glass}}</ref> ==== ဆေး (ပန်းချီဆေး) ==== တောင်အာဖရိကရှိ Blombos လိုဏ်ဂူတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ သက်တမ်းရှိ ocher (သဘာဝဆေးမြေ) ပြုပြင်သည့် အလုပ်ရုံကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ရှေးဦးလူသားများတွင် သတ္တုတွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပြုပြင်ခြင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအသိပညာ ရှိကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ လိုဏ်ဂူနံရံများတွင် တွေ့ရသော ရှေးဦးလူသားများ၏ သွေးနှင့် အခြားအရည်များ ရောစပ်ထားသည့် ပန်းချီများသည်လည်း ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အနည်းငယ်သော အသိပညာရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။<ref name="CS Al. 2011">{{Cite journal | title=A 100,000-year-old ochre-processing workshop at Blombos Cave, South Africa |journal=Science |volume=334 |issue=6053 |pages=219–22 |doi=10.1126/science.1211535 | date=2011-10-15 | pmid=21998386 |last1=Henshilwood |first1=C. S. |last2=d'Errico |first2=F. |last3=Van Niekerk |first3=K. L. |last4=Coquinot |first4=Y. |last5=Jacobs |first5=Z. |last6=Lauritzen |first6=S. E. |last7=Menu |first7=M. |last8=García-Moreno |first8=R. |bibcode=2011Sci...334..219H |s2cid=40455940 }}</ref><ref name="Corbyn 2011 p.">{{cite journal | last=Corbyn | first=Zoë | title=African cave's ancient ochre lab | journal=Nature News | date=2011-10-13 | url=https://www.nature.com/news/2011/111013/full/news.2011.590.html | access-date=2018-10-04 | doi=10.1038/news.2011.590| url-access=subscription }}</ref> ==== အစောပိုင်း သတ္တုဗေဒ ==== လူသားများ အသုံးပြုသော အစောဆုံးသတ္တုမှာ သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်သော ရွှေဖြစ်သည်။ စပိန်လိုဏ်ဂူများတွင် ဘီစီ ၄၀,၀၀၀ ခန့်က ရှေးဟောင်းကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ရွှေအနည်းငယ်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web | url = http://www.gold-eagle.com/gold_digest/history_gold.html | title = History of Gold | publisher = Gold Digest | access-date = 2007-02-04 }}</ref> အစောဆုံး ရွှေသတ္တုဗေဒကို ဘီစီ ၄၆၀၀ ခန့်က ဘူလ်ဂေးရီးယားရှိ Varna ယဉ်ကျေးမှုတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/276527606 |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=25 |issue=1 |pages=353–376 |date=2015 |title=On the Invention of Gold Metallurgy: The Gold Objects from the Varna I Cemetery (Bulgaria)—Technological Consequence and Inventive Creativity |last1=Pernicka |first1=Ernst |display-authors=etal |doi=10.1017/S0959774314001140}}</ref> ငွေ၊ ကြေးနီ၊ သံဖြူနှင့် ဥက္ကာပျံသံတို့ကိုလည်း သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပြီး ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့် သတ္တုလုပ်ငန်းကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်က ဥက္ကာပျံသံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အီဂျစ်လက်နက်များကို "ကောင်းကင်မှ ဓားများ" အဖြစ် အလွန်တန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။ === ကြေးခေတ် === ==== သံဖြူ၊ ခဲနှင့် ကြေးနီ အရည်ကျိုခြင်း ==== အချို့သတ္တုများ (အထူးသဖြင့် သံဖြူ၊ ခဲနှင့် မြင့်မားသော အပူချိန်တွင် ကြေးနီ) ကို ၎င်းတို့၏ သတ္တုရိုင်းများမှ မီးဖြင့် အပူပေးရုံဖြင့် ပြန်လည်ရယူနိုင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို အရည်ကျိုခြင်း (smelting) ဟုခေါ်သည်။ ဤထုတ်ယူသတ္တုဗေဒ၏ အစောဆုံးအထောက်အထားများသည် ဘီစီ ၆ ထောင်စုနှစ်နှင့် ၅ ထောင်စုနှစ်များမှ ဆားဘီးယားရှိ Vinča ယဉ်ကျေးမှု ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာများတွင် တွေ့ရှိရပြီး ကြေးနီပုဆိန်တစ်လက်ကိုလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite journal | journal = [[Journal of World Prehistory]] | year = 2021 | issue = 2 | title = Early Balkan Metallurgy: Origins, Evolution and Society, 6200–3700 BC | first1 = Miljana | last1 = Radivojević | first2 = Benjamin W. | last2 = Roberts | volume = 34 | pages = 195–278 | doi = 10.1007/s10963-021-09155-7 | s2cid = 237005605 | doi-access = free }}</ref> [[File:Metal production in Ancient Middle East.svg|thumb|Mining areas of the ancient Middle East. Boxes colors: [[arsenic]] is in brown, [[copper]] in red, [[tin]] in grey, iron in reddish-brown, gold in yellow, silver in white and [[lead]] in black. Yellow area stands for [[arsenic bronze]], while grey area stands for tin [[bronze]].]] ==== ကြေးဝါ ==== ဤပထမဆုံးသတ္တုများသည် ဒြပ်စင်တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် သဘာဝအတိုင်း ပေါင်းစပ်ပါဝင်သော သတ္တုများဖြစ်သည်။ ကြေးနီနှင့် သံဖြူတို့ကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် အဆင့်မြင့်သတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်သော ကြေးဝါ (bronze) ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ဘီစီ ၃၅၀၀ ခန့်တွင် ကြေးခေတ် (Bronze Age) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသော အဓိက နည်းပညာဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကြေးခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် သတ္တုဗေဒသမိုင်းသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော လက်နက်များကို ရှာဖွေနေသော စစ်တပ်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရသည်။ ယူရေးရှားရှိ နိုင်ငံများသည် အဆင့်မြင့်သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်နိုင်သောအခါ ကံကောင်းခဲ့သည်။ သံချေးတက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ခရိုမီယမ်ကို ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သူများမှာ တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များက Qin Shi Huang ၏ သင်္ချိုင်းတွင်းရှိ ကြေးဝါထိပ်ဖူးတပ်ထားသော ဒူးလေးမြားကျည်ဆန်များသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကြာ သံချေးတက်ခြင်း လုံးဝမရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ခရိုမီယမ်ဖြင့် သုတ်ထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Luo |first=Zhewen |title=China's Imperial Tombs and Mausoleums |publisher=Foreign Languages Press |year=1993 |isbn=7-119-01619-9 |pages=44}}</ref><ref>{{Cite book |last=Cotterell |first=Maurice |title=The Terracotta Warriors: The Secret Codes of the Emperor's Army |isbn=1-59143-033-X |publication-date=2004 |pages=102|publisher=Inner Traditions / Bear & Co }}</ref> === သံခေတ် === ==== သံထွက်ပစ္စည်းဗေဒ ==== သံရိုင်းမှ အလုပ်လုပ်နိုင်သော သတ္တုအဖြစ် ထုတ်ယူခြင်းသည် ကြေးနီ သို့မဟုတ် သံဖြူထက် များစွာ ပို၍ ခက်ခဲသည်။ ကိရိယာများအတွက် သံသည် ကြေးဝါထက် ပိုမိုသင့်တော်ခြင်းမရှိသော်လည်း (သံမဏိကို ရှာမတွေ့မီ) သံရိုင်းသည် ကြေးနီ သို့မဟုတ် သံဖြူထက် များစွာ ပိုမိုပေါများပြီး ဒေသအလိုက် အလွယ်တကူရနိုင်သည်။ သံလုပ်ငန်းကို ဘီစီ ၁၂၀၀ ခန့်တွင် ဟစ်တိုက်လူမျိုးများက တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရပြီး သံခေတ် (Iron Age) ကို စတင်ခဲ့သည်။ သွန်းသံလုပ်ငန်းနှင့် ဖောက်မီးဖို (Blast Furnace) နှင့် အမိုးခုံးမီးဖို (Cupola furnace) ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို ရှေးခေတ်တရုတ်နိုင်ငံတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ === ရှေးခေတ် ဂန္ထဝင်ခေတ်နှင့် အဏုမြူဝါဒ (Atomism) === [[File:Democritus2.jpg|thumb|200px|[[Democritus]], Greek philosopher and ancient atomist]] အဘယ်ကြောင့် မတူညီသော အရာဝတ္ထုများသည် မတူညီသော ဂုဏ်သတ္တိများ (အရောင်၊ သိပ်သည်းဆ၊ အနံ့) ရှိကြသည်၊ အခဲ၊ အရည်၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့ မတူညီသော အခြေအနေများတွင် တည်ရှိကြသည်၊ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် (ဥပမာ မီး သို့မဟုတ် ရေတွင် အပူချိန်ပြောင်းလဲမှု) နှင့် ထိတွေ့သောအခါ ကွဲပြားစွာ တုံ့ပြန်ကြသည်ကို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ရှင်းပြရန် ဒဿနိကဗေဒ ကြိုးပမ်းမှုများက ရှေးခေတ်အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များအား သဘာဝတရားနှင့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ပထမဆုံးသော သီအိုရီများကို အဆိုပြုရန် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ ဤသီအိုရီများ၏ ဘုံအချက်မှာ သဘာဝရှိ အမျိုးမျိုးသော အရာဝတ္ထုအားလုံးကို ဖွဲ့စည်းသည့် အခြေခံ ရှေးရိုးဒြပ်စင် (classical element) အနည်းငယ်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၃၈၀ ခန့်တွင် ဂရိဒဿနိကဗေဒပညာရှင် ဒီမိုကရေးတပ်စ်က ဒြပ်အားလုံးသည် ခွဲမရမဖျက်ဆီးနိုင်သော "အဏုမြူ" ဟုခေါ်သည့် အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင် အိန္ဒိယဒဿနိကဗေဒပညာရှင် ကနာဒကလည်း အလားတူ အဆိုကို တင်ပြခဲ့သည်။ အနုမြူဝါဒ၏ အခြေခံမူများကို ဘီစီ ၅၀ နှစ်လောက်က ရောမ ကဗျာဆရာနှင့် ဒဿနိကဗေဒပညာရှင် လူခရီးရှပ်စ်က ရှင်းပြခဲ့သည်။ == အလယ်ခေတ်အဂ္ဂိရတ်ပညာ == [[File:Man Florence, Ashburnham 1166 fol 12r.jpg|thumb|15th-century artistic impression of [[Jābir ibn Hayyān]] (Geber), a [[Alchemy and chemistry in Islam|Perso-Arab alchemist]] and pioneer in [[organic chemistry]]]] [[File:Fotothek df tg 0007129 Theosophie ^ Alchemie.jpg|thumb|Seventeenth-century alchemical emblem showing the four Classical elements in the corners of the image, alongside the tria prima on the central triangle]] အလယ်ခေတ်အဂ္ဂိရတ်ပညာတွင် အသုံးပြုသော ဒြပ်စင်စနစ်ကို ဂျာဘီ အစ်ဘင်ဟိုင်ယန်က အဓိက တီထွင်ခဲ့ပြီး ဂရိရှေးရိုးအစဉ်အလာ၏ အခြေခံဒြပ်စင်များမှ အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏စနစ်တွင် အာရစ္စတိုတယ်၏ ဒြပ်စင်လေးခု (လေ၊ မြေ၊ မီး၊ ရေ) အပြင် ဒဿနဆိုင်ရာ ဒြပ်စင်နှစ်ခုဖြစ်သော ကန့် (လောင်ကျွမ်းနိုင်မှု အခြေခံမူ) နှင့် ပြဒါး (သတ္တုဂုဏ်သတ္တိများ၏ အခြေခံမူ) တို့ ပါဝင်သည်။ === ပြဒါးရှင်လုံး (Philosopher's Stone) === [[File:William Fettes Douglas - The Alchemist.jpg|thumb|''The Alchemist'', by Sir William Douglas, 1855]] အဂ္ဂိရတ်ပညာကို ပြဒါးရှင်လုံးအတွက် Hermetic ရှာဖွေမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်း၏လေ့လာမှုသည် သင်္ကေတဆန်သော ဝိဇ္ဇာအယူဝါဒတွင် နစ်မြုပ်နေကာ ခေတ်သစ်သိပ္ပံနှင့် များစွာကွာခြားသည်။ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များသည် ဝိညာဉ်ရေးရာ သို့မဟုတ် လက်တွေ့အဆင့်တွင် အသွင်ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ === အစ္စလာမ့်ကမ္ဘာရှိ အဂ္ဂိရတ်ပညာ === အစ္စလာမ့်ကမ္ဘာတွင် မွတ်စ်လင်မ်များသည် ရှေးခေတ်ဂရိနှင့် ဟယ်လင်နစ်တို့၏ လက်ရာများကို အာရဗီသို့ ပြန်ဆိုကာ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များကို စမ်းသပ်နေကြသည်။ ၈ ရာစုအဂ္ဂိရတ်ပညာရှင် ဂျာဘီးရ်အား သတ်မှတ်ထားသော အာရဗီလက်ရာများသည် ဓာတုပစ္စည်းများ၏ စနစ်ကျသော အမျိုးအစားခွဲခြားမှုကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ===အဂ္ဂိရတ်ပညာ၏ ပြဿနာများ === ယနေ့ခေတ် ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင်အဂ္ဂိရတ်ပညာတွင် ပြဿနာများစွာရှိခဲ့သည်။ ဒြပ်ပေါင်းအသစ်များအတွက် စနစ်ကျသော အမည်ပေးသည့် ပုံစံမရှိခဲ့ဘဲ၊ ဘာသာစကားသည် နက်နဲရှုပ်ထွေးပြီး မရေရာသောကြောင့် ဝေါဟာရများသည် လူအမျိုးမျိုးအတွက် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့သည်။ စမ်းသပ်ချက်များကို ပြန်လည်ထုတ်လုပ်နိုင်စေရန် သိပ္ပံနည်းကျ သဘောတူညီထားသော နည်းလမ်းလည်း မရှိခဲ့ပေ။ == ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုများ - အစောပိုင်း ဓာတုဗေဒ == [[File:Georgius Agricola.jpg|thumb|150px|left|[[Georgius Agricola|Agricola]], author of ''De re metallica'', was the first to drop the Arabic definite article ''al-'', exclusively writing ''chymia'' and ''chymista'', giving [[chemistry]] its modern name.<ref name="Hexagon2005">{{cite journal |last1=Marshall |first1=James L. |last2=Marshall |first2=Virginia R. |title=Rediscovery of the Elements: Agricola |journal=The Hexagon |date=Autumn 2005 |volume=96 |issue=3 |page=59 |url=https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf |access-date=7 January 2024 |publisher=Alpha Chi Sigma |issn=0164-6109 |oclc=4478114}}</ref>]] [[File:De Re Metallica 1556 p 357AQ20 (3).TIF|thumb|150px|Workroom, from ''[[De re metallica]]'', 1556, [[Chemical Heritage Foundation]]]] သတ္တုရိုင်းများ သန့်စင်ခြင်းနှင့် သတ္တုများထုတ်ယူခြင်းအတွက် လက်တွေ့ကျသော ကြိုးပမ်းမှုများသည် ၁၆ ရာစု အစောပိုင်း ဓာတုဗေဒပညာရှင်များအတွက် အရေးကြီးသော အချက်အလက်ရင်းမြစ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် ဂျော့ဂ်ျ အဂရီကိုလာ ပါဝင်သည်။ ၁၆၀၅ ခုနှစ်တွင် ဆာ ဖရန်စစ် ဘေကွန်သည် သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းအဖြစ် နောက်ပိုင်းတွင် လူသိများလာမည့် အကြောင်းအရာကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ === ရောဘတ် ဘွိုင်း === [[File:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|thumb|upright|left|[[Robert Boyle]], a transitional figure between alchemy and modern chemistry]] [[File:Sceptical chymist 1661 Boyle Title page AQ18 (3).jpg|thumb|Title page from ''The Sceptical Chymist'', 1661, [[Chemical Heritage Foundation]] ]] အင်္ဂလိပ်-အိုင်ယာလန် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ရောဘတ် ဘွိုင်း (၁၆၂၇–၁၆၉၁) သည် ဓာတုဗေဒကိုအဂ္ဂိရတ်ပညာမှ ဖြည်းညှင်းစွာ ခွဲထုတ်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သူအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ သူသည် ဘွိုင်း၏ နိယာမ (Boyle's law) ဖြင့် လူသိများသည်။ ၎င်း၏ အထင်ကရ ထုတ်ဝေမှုဖြစ်သော The Sceptical Chymist (၁၆၆၁) သည် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များကြားတွင် တင်းကျပ်သော စမ်းသပ်မှုချဉ်းကပ်မှုကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။ သူသည် ရှေးရိုးဒြပ်စင်လေးခုကို ငြင်းပယ်ပြီး တင်းကျပ်သော စမ်းသပ်မှုခံယူနိုင်သော အက်တမ်များနှင့် ဓာတုတုံ့ပြန်မှုများ၏ စက်ပြင်ဆိုင်ရာ အခြားရွေးချယ်စရာကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ === ဖလော်ဂျစ်စတန်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဖြိုဖျက်မှု === {{multiple image | align = right | width1 = 158 | image1 = Carl-Wilhelm-Scheele-Swedish-German-1780.webp | caption1 = [[Carl Wilhelm Scheele]] co-discovered [[oxygen]] and called it "fire air". | width2 = 165 | image2 = Priestley.jpg | caption2 = [[Joseph Priestley]], co-discoverer of the element oxygen, which he called "dephlogisticated air" }} ၁၇၀၂ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျော့ဂ်ျ စတား က လောင်ကျွမ်းခြင်းဖြစ်စဉ်တွင် ထွက်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရသော "ဖလော်ဂျစ်စတန်" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၇၅၄ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိုးဇက် ဘလက်ခ်က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီ ကာဗင်းဒစ်ရှ်က ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက် ပရီးစ်လေက အောက်ဆီဂျင်ကို ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို "dephlogisticated air" ဟုခေါ်ခဲ့သည်။ === ဗိုလ်တာနှင့် ဗိုလ်တာတိုင် === [[Image:VoltaBattery.JPG|thumb|199px|right|A voltaic pile on display in the ''[[Tempio Voltiano]]'' (the Volta Temple) near Volta's home in [[Como]]]] အီတလီ ရူပဗေဒပညာရှင် အလက်ဆန်ဒရို ဗိုလ်တာသည် မတူညီသော သတ္တုများ၏ ထိတွေ့မှုမှ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ထုတ်ပေးကြောင်း ၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ပြခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပထမဆုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်ခဲ (ဗိုလ်တာတိုင်) ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတုဗေဒ ပညာရပ်၏ တည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ === အန်တိုနီ-လော်ရင့် ဒီ လာဗွိုင်စီယာ === [[File:David - Portrait of Monsieur Lavoisier and His Wife.jpg|thumb|right|''Portrait of Monsieur Lavoisier and his wife'', by [[Jacques-Louis David]]]] အန်တိုနီ-လော်ရင့် ဒီ လာဗွိုင်စီယာက ဒြပ်ထု ထိန်းသိမ်းမှု နိယာမ (Lavoisier's Law) ကို ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[Image:Ice-calorimeter.jpg|150px|left|thumb|The world's first ice-calorimeter, used in the winter of 1782–83, by Antoine Lavoisier and Pierre-Simon Laplace, to determine the heat involved in various [[chemical change]]s; calculations which were based on Joseph Black's prior discovery of [[latent heat]]. These experiments mark the foundation of [[thermochemistry]].]] ပရီးစ်လေ၏ စမ်းသပ်ချက်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်ရင်း လေသည် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်ကြောင်း သရုပ်ပြခဲ့ပြီး မီးလောင်ကျွမ်းမှုအတွက် တာဝန်ရှိသော "လေ" သည် အချဉ်ဓာတ်၏ အရင်းအမြစ်လည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် အောက်စီဂျင်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်တို့ကို အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဖလော်ဂျစ်စတန် သီအိုရီကို မှားယွင်းကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ [[File:Lavoisier - Traité élémentaire de chimie, 1789 - 3895821 F.tif|thumb|''{{Lang|fr|Traité élémentaire de chimie}}'']] သူ၏ "Traité Élémentaire de Chimie" (၁၇၈၉) သည် ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ ကျောင်းသုံးစာအုပ်ဖြစ်ပြီး ဒြပ်ထုထိန်းသိမ်းမှုနိယာမ၏ ရှင်းလင်းချက်ပါရှိကာ ဖလော်ဂျစ်စတန်ကို ငြင်းဆိုထားသည်။ သို့သော် ဖရန်စစ်တော်လှန်ရေးအတွင်း ခေါင်းဖြတ်ခံရသဖြင့် သူ၏နောက်ထပ် အလားအလာရှိသော ပံ့ပိုးမှုများ ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ == ၁၉ ရာစု == ၁၉ ရာစုတစ်ခုလုံးတွင် ဓာတုဗေဒသည် ဂျွန် ဒေါ်လ်တန်၏ အဏုမြူသီအိုရီကို လိုက်နာသူများနှင့် စွမ်းအင်ဝါဒီများကြား ပိုင်းခြားခဲ့သည်။ ဤအငြင်းပွားမှုကို ၂၀ ရာစု၏ ပထမဆယ်စုနှစ်တွင် အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ === ဂျွန် ဒေါ်လ်တန် === [[File:John Dalton by Charles Turner.jpg|thumb|left|200px|[[John Dalton]] is remembered for his work on partial pressures in gases, color blindness, and atomic theory.]] ၁၈၀၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် မိုးလေဝသပညာရှင်နှင့် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျွန် ဒေါ်လ်တန်က ခေတ်သစ် အဏုမြူသီအိုရီကို အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဒြပ်အားလုံးသည် အဏုမြူဟုခေါ်သော သေးငယ်၍ ခွဲမရသော အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း၊ ဒြပ်စင်တစ်ခု၏ အဏုမြူများသည် ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် အလေးချိန်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၈၀၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် အဏုမြူသီအိုရီ၏ ပထမဆုံး ခေတ်သစ်သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြချက်ကို အကြမ်းဖျင်းဖော်ပြသော New System of Chemical Philosophy ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အချိုးပေါင်းများစွာ နိယာမ (law of multiple proportions) သည် stoichiometry ၏ အခြေခံနိယာမတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ယန်စ် ယာကုပ် ဘာဇေလီးယပ်စ် === [[File:Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png|thumb|right|200px|[[Jöns Jacob Berzelius]], the chemist who worked out the modern technique of [[chemical formula]] notation and is considered one of the fathers of modern chemistry]] ဆွီဒင်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ယန်စ် ယာကုပ် ဘာဇေလီးယပ်စ်သည် ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ၏ ဖခင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ဓာတုသင်္ကေတနှင့် အမှတ်အသားစနစ်ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး သဘာဝအတိုင်း အက်တမ်အလေးချိန်များကို တွက်ချက်ခဲ့သည်။ သူသည် "catalysis", "polymer", "isomer" နှင့် "allotrope" စသည့် ဓာတုဗေဒဝေါဟာရများကို စတင်သုံးစွဲသူလည်းဖြစ်သည်။ === ဟမ်ဖရီ ဒေးဗီ === [[File:Humphry davy.jpg|thumb|200px|[[Humphry Davy]], the discover of several [[alkali metal|alkali]] and [[alkaline earth metals]], as well as contributions to the discoveries of the elemental nature of [[chlorine]] and [[iodine]]]] အင်္ဂလိပ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဟမ်ဖရီ ဒေးဗီသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲခြင်း (electrolysis) နယ်ပယ်၏ ရှေ့ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အယ်လ်ကာလီသတ္တုများဖြစ်သော ဆိုဒီယမ်နှင့် ပိုတက်စီယမ်အပါအဝင် ဒြပ်စင်အသစ်များစွာကို ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့သည် ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းအား ယနေ့ခေတ်အမည် ပေးခဲ့သည်။ === ဂျိုးဇက် လူဝီ ဂေးလူဆက် === [[File:Joseph louis gay-lussac.jpg|thumb|left|200px|[[Joseph Louis Gay-Lussac]], who stated that the ratio between the volumes of the reactant gases and the products can be expressed in simple whole numbers]] ပြင်သစ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိုးဇက် လူဝီ ဂေးလူဆက်က သတ်မှတ်အပူချိန်နှင့် ဖိအားတွင် ဓာတ်ငွေ့များသည် ထုတ်ကုန်များနှင့် ရိုးရှင်းသော ဂဏန်းအချိုးများဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး ၎င်းကို "Gay-Lussac's law" သို့မဟုတ် "Law of Combining Volumes" ဟုခေါ်သည်။ [[File:Avogadro Amedeo.jpg|thumb|200px|[[Amedeo Avogadro]], who postulated that, under controlled conditions of temperature and pressure, equal volumes of gases contain an equal number of molecules. This is known as [[Avogadro's law]].]] === Friedrich Wöhler, Justus von Liebig နှင့် အော်ဂဲနစ်ဓာတုဗေဒ === [[File:Urea Structural Formula V2.svg|thumb|left|160px|Structural formula of [[urea]], which [[Friedrich Wöhler]] used for seminal contributions in [[organic chemistry]], for which [[Justus von Liebig]] also made major contributions<ref name="Keen">{{cite book |author-last=Keen |author-first=Robin |editor-last=Buttner |editor-first=Johannes |title=The Life and Work of Friedrich Wöhler (1800–1882)|date=2005 |publisher=Bautz|url=https://content.bautz.de/neuerscheinungen-2005/pdf/9783883092249.pdf}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.mayoclinicproceedings.org/article/S0025-6196(11)62112-5/fulltext|title=Justus von Liebig—Leading Teacher of Organic Chemistry|first1=Robert A.|last1=Kyle|first2=Marc A.|last2=Shampo|date=September 1, 2001|journal=Mayo Clinic Proceedings|volume=76|issue=9|pages=921–922|via=www.mayoclinicproceedings.org|doi=10.4065/76.9.921 |pmid=11560303 }}</ref>]] Friedrich Wöhler က ယူရီးယားကို ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများကို အင်အော်ဂဲနစ် ဓာတုပစ္စည်းများမှ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကာ အသက်ဝါဒ (vitalism) သီအိုရီကို ချေပခဲ့သည်။ Justus von Liebig သည် အော်ဂဲနစ်ဓာတုဗေဒ၏ အဓိက တည်ထောင်သူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နိုက်ထရိုဂျင်သည် အပင်အတွက် မရှိမဖြစ် အာဟာရဓာတ်ဖြစ်ကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိကာ ဓာတ်မြေဩဇာလုပ်ငန်း၏ ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ [[File:VladimirMarkovnikov.jpg|thumb|Markovnikov did extensive research on substitution and stereochemistry.]] [[File:Kekule acetic acid formulae.jpg|thumb|right|Formulas of acetic acid given by [[August Kekulé]] in 1861]] === ဂျိုစီဝါ ဝီလျံ ဂစ်ဘ် === [[File:Josiah Willard Gibbs -from MMS-.jpg|thumb|250px|[[Josiah Willard Gibbs|J. Willard Gibbs]] formulated a concept of [[thermodynamic equilibrium]] of a system in terms of energy and entropy. He also did extensive work on chemical equilibrium, and equilibria between phases.]] အမေရိကန် သင်္ချာရူပဗေဒပညာရှင် ဂျေ. ဝီလျံ ဂစ်ဘ်သည် ၁၈၇၆ မှ ၁၈၇၈ ခုနှစ်အတွင်း အပူစွမ်းအင်သိပ္ပံ၏ နိယာမများကို ဓာတုတုံ့ပြန်မှုများတွင် အသုံးချကာ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အလားအလာ (chemical potential) နှင့် Gibbs free energy သဘောတရားများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ စက်ပြင်ပညာ (statistical mechanics) ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံကျသော သဘောတရားများကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သည်။ === မန်ဒလီရက်ဖ်၏ ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား === [[File:Dmitri Mendeleev.jpg|thumb|298x298px|[[Dmitri Mendeleev]], responsible for organizing the known chemical elements in a [[periodic table]]]] ရုရှားဓာတုဗေဒပညာရှင် ဒီမီထရီ မန်ဒလီရက်ဖ်သည် ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယားကို ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒြပ်စင်များကို အဏုမြူဒြပ်ထုအလိုက် စီစဉ်ကာ ဂုဏ်သတ္တိများ တူညီမှုဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့သည်။ သူသည် ဒြပ်စင်အနည်းငယ်၏ လက်ခံထားသော အဏုမြူဒြပ်ထုများကို ပြောင်းလဲရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမရှိသေးသော ဒြပ်စင်များ (ekaboron, ekaaluminium, ekasilicon) ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ဤဟောကိန်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး သူ့အား ကျော်ကြားစေခဲ့သည်။ == ၂၀ ရာစု == [[File:1911 Solvay conference.jpg|thumb|right|270px|The first [[Solvay Conference]] was held in [[Brussels]] in 1911 and was considered a turning point in the world of [[physics]] and chemistry.]] [[File:Portret van Professor Fritz Haber, een chemicus uit Duitsland (foto 1918- 1934), SFA002023057.jpg|thumb|150px|left|[[Fritz Haber]] received the [[Nobel Prize in Chemistry]] in 1918 for his invention of the [[Haber process]]. It is estimated that the food produced with it supports nearly half the world's population.<ref>{{cite book|first=Vaclav|last=Smil|date=2004|title=Enriching the Earth: Fritz Haber, Carl Bosch, and the Transformation of World Food Production|location=Cambridge, Massachusetts|publisher=[[MIT Press]]|isbn=9780262693134|page=156}}</ref><ref>{{Cite web|first=Claudia|last=Flavell-While|title=Fritz Haber and Carl Bosch – Feed the World|url=https://www.thechemicalengineer.com/features/cewctw-fritz-haber-and-carl-bosch-feed-the-world/|access-date=30 April 2021|website=www.thechemicalengineer.com|archive-date=19 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619021457/https://www.thechemicalengineer.com/features/cewctw-fritz-haber-and-carl-bosch-feed-the-world/|url-status=live}}</ref>]] ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် Mikhail Tsvet က chromatography ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ [[File:Millikan.jpg|thumb|150px|left|[[Robert Andrews Millikan|Robert A. Millikan]], who is best known for measuring the charge on the electron, won the Nobel Prize in Physics in 1923.]] ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် Fritz Haber နှင့် Carl Bosch တို့က အမိုးနီးယားထုတ်လုပ်ရန် Haber လုပ်ငန်းစဉ်ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး စက်မှုဓာတုဗေဒတွင် မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ကာ စိုက်ပျိုးရေးတွင် နက်ရှိုင်းသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ Albert Einstein က ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် Brownian motion ကို ရှင်းပြခဲ့ပြီး အဏုမြူသီအိုရီကို တိကျစွာ သက်သေပြခဲ့သည်။ [[File:Otto Hahn 1970.jpg|thumb|left|200px|[[Otto Hahn]], father of [[nuclear fission]] and [[nuclear chemistry]]]] ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် Otto Hahn, Lise Meitner နှင့် Fritz Strassmann တို့သည် နျူကလီးယား ကွဲခြင်း (nuclear fission) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး နျူကလီးယား ဓာတုဗေဒကို သိပ္ပံနယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[File:Niels Bohr.jpg|thumb|right|200px|[[Niels Bohr]], the developer of the [[Bohr model]] of the atom, and a leading founder of [[quantum mechanics]]]] ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် Niels Bohr က ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်၏ သဘောတရားများကို အဏုမြူဖွဲ့စည်းပုံသို့ မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး Bohr မော်ဒယ်ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ [[File:Moseley step ladder.jpg|thumb|left| [[Moseley's law|Moseley's Staircase]]]] ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် Gilbert N. Lewis က ဓာတုနှောင်ကြိုးသည် အက်တမ်နှစ်ခုက မျှဝေသော အီလက်ထရွန်တစ်စုံဖြစ်ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့ပြီး Lewis structures ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ {{Image frame |content=<math>H(t) | \psi (t) \rangle = i \hbar \frac{d}{d t} | \psi (t) \rangle</math> |caption=The [[Schrödinger equation]] |align=left }} ၁၉၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်သည် Louis de Broglie, Wolfgang Pauli, Erwin Schrödinger နှင့် Werner Heisenberg တို့၏ လက်ရာများဖြင့် လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ {{multiple image | align = right | width1 = 142 | image1 = walter_heitler.jpg | caption1 = [[Walter Heitler]] | width2 = 155 | image2 = London,Fritz 1928 München.jpg | caption2 = [[Fritz London]] }} ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် James Watson နှင့် Francis Crick တို့က DNA ၏ နှစ်ထပ်ခေါက်လိမ်ဖွဲ့စည်းပုံကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး အသက်၏ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Harold Kroto, Robert Curl နှင့် Richard Smalley တို့က fullerene မော်လီကျူးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ == မှတ်စု == {{reflist|30em}} == ကိုးကား == * [http://web.lemoyne.edu/~giunta/papers.html Selected classic papers from the history of chemistry] * [http://www.chem.qmul.ac.uk/rschg/biog.html Biographies of Chemists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708212507/http://www.chem.qmul.ac.uk/rschg/biog.html |date=2017-07-08 }} * [https://www.listserv.dfn.de/sympa/info/chem-hist CHEM-HIST: International Mailing List for the History of Chemistry] * Eric R. Scerri, The Periodic Table: Its Story and Its Significance, Oxford University Press, 2006. [[Category:ဓာတုဗေဒ သမိုင်း]] [[Category:သိပ္ပံပညာ သမိုင်း]] ooyoosdd09or4t7no7iht1dix6kog0a 3 286025 1032232 2026-05-18T15:47:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032232 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dzhordzh1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၇၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) a2k7orwdpuh39cpp0zb4fcgspgfddid 3 286026 1032233 2026-05-18T15:47:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032233 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29920-46 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၇၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 33l43d4ng1p44gj2w4gd1cxv70nscxv 3 286027 1032234 2026-05-18T15:48:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032234 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29863-74 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၈၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) s2s0bynkvxntx0nj6wkmxf3i0e6xayp 3 286028 1032237 2026-05-18T16:48:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032237 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Koshinewonna ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၈၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dr0nasypoluko2x0h6y4rw5fz2exp66 3 286029 1032238 2026-05-18T16:48:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032238 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29678-71 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၈၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6pp37j6ns3wjabfrqhic2c1ffq45myl 0 286030 1032239 2026-05-18T17:19:24Z Bhone.bm 40464 "{{Short description|မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေတစ်ခု}} {{About|ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032239 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေတစ်ခု}} {{About|ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေ}} {{Distinguish|ဘာဘူဒါ}} {{Use British English|date=June 2025}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} {{Infobox dependency | name = ဘာမြူဒါကျွန်းစု | settlement_type = [[ဗြိတိန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေများ|ဗြိတိန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေ]] | image_flag = Flag of Bermuda.svg | flag_size = 150px | flag_link = Flag of Bermuda | image_seal = Coat of arms of Bermuda.svg | seal_size = 70px | seal_type = အမှတ်တံဆိပ် | seal_link = Coat of arms of Bermuda | motto = {{native phrase|la|"Quo Fata Ferunt"|italics=on}}<br />({{langx|en|"Whither the [[Fates]] carry (us)"}})<ref name="World Factbook"> {{cite web |title=Bermuda |series=North America |date=July 2018 |website=[[The World Factbook]] |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |url-status=dead |access-date=4 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |archive-date=9 January 2021 }} {{CIA World Factbook}} </ref> | anthem = "[[God Save the King|ဘုရားသခင် ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စောင့်ရှောက်ပါစေ]]"{{Efn|"God Save the King" သည် ဥပဒေအရမဟုတ်ဘဲ အစဉ်အလာအရ [[နိုင်ငံတော်သီချင်း]] ဖြစ်ပြီး တရားဝင်အတည်ပြုထားသော ဗားရှင်းမရှိပါ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပထမအပိုဒ်ကိုသာ သီဆိုလေ့ရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်နှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများတွင် ဒုတိယအပိုဒ်ကိုလည်း မကြာခဏ သီဆိုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}</ref> လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ''King, he, him, his'' ဟူသည့် စကားလုံးများကို ဘုရင်မဖြစ်ချိန်တွင် ''Queen, she, her'' ဖြင့် အစားထိုးပါသည်။}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen <!-- ဖိုင်ကို ဖွင့်၍ရကြောင်း မသေချာဘဲ ကွန်ပျူတာ အမှားကြောင့် ဖိုင်အမည်ကို မပြောင်းလဲပါနှင့်။ -->]]</div> | song_type = '''နယ်မြေသီချင်း''' | song = "[[Hail to Bermuda|ဘာမြူဒါအား ဂုဏ်ပြုခြင်း]]"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Hail to Bermuda.ogg]]</div> | image_map = {{switcher|[[File:United Kingdom on the globe (Bermuda special) (Americas centered).svg|250px]]|အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းကို ပြပါ| [[File:Bermuda in United Kingdom.svg|250px]]|မြောက်အတ္တလန္တိတ်ဒေသကို ပြပါ}} | map_caption = | image_map2 = | mapsize2 = | map_caption2 = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း}} | established_title2 = အင်္ဂလိပ်အခြေချနေထိုင်မှု | established_date2 = {{start date and age|1609}} ({{start date and age|1612}} တွင် [[ကိုလိုနီခေတ် ဗာဂျီးနီးယား|ဗာဂျီးနီးယား ကိုလိုနီ]]၏ တရားဝင်အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်) | official_languages = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] | demonym = {{Hlist|[[ဘာမြူဒါ လူဦးရေစာရင်း|ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား]]}} | capital = [[ဟမ်မီတန်မြို့၊ ဘာမြူဒါ|ဟမ်မီတန်မြို့]] | coordinates = {{Coord|32|17|46|N|64|46|58|W|type:city_region:BM}} | largest_city = [[စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့၊ ဘာမြူဒါ|စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့]]<br />{{coord|32|22|46|N|64|40|40|W|type:city_region:BM|display=inline}} | ethnic_groups = {{plainlist| * ၅၂% [[ဘာမြူဒါလူမည်း|လူမည်း]] * ၃၁% [[ဘာမြူဒါလူဖြူ|လူဖြူ]] * ၉% [[လူမျိုးစုံ]] * ၄% [[အာရှကာရစ်ဘီယံ|အာရှနွယ်ဖွား]] * ၄% အခြား }} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၆<ref name="Bermuda 2016 Census"> {{cite web |title=Bermuda 2016 Census |date=December 2016 |publisher=Bermuda Department of Statistics |url=https://www.gov.bm/sites/default/files/2016%20Census%20Report.pdf |url-status=live |access-date=22 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715222940/https://www.gov.bm/sites/default/files/2016%20Census%20Report.pdf |archive-date=15 July 2020 }} </ref> | government_type = [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] အောက်ရှိ [[ပါလီမန်စနစ်|ပါလီမန်]] [[အမှီအခိုနယ်မြေ|အမှီအခိုနယ်မြေ]] | leader_title1 = [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ ဘုရင်စနစ်|ဘုရင်]] | leader_name1 = {{Current UK monarch |Charles III}} | leader_title2 = [[ဘာမြူဒါဘုရင်ခံ|ဘုရင်ခံ]] | leader_name2 = [[အန်ဒရူး မာဒေါ့ခ် (အရပ်သားဝန်ထမ်း)|အန်ဒရူး မာဒေါ့ခ်]] | leader_title3 = [[ဘာမြူဒါ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name3 = [[ဒေးဗစ် ဘတ် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဒေးဗစ် ဘတ်]] | legislature = [[ဘာမြူဒါပါလီမန်|ပါလီမန်]] | upper_house = [[ဘာမြူဒါ ဆီးနိတ်|ဆီးနိတ်]] | lower_house = [[ဘာမြူဒါ လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]] | national_representation = [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အစိုးရ]] | national_representation_type1 = [[ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိကနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေများဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး|ဝန်ကြီး]] | national_representation1 = [[စတီဖင် ဒေါင်တီ]] | area_km2 = 53.2 | area_sq_mi = 20.54 | area_rank = <!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area:none --> | percent_water = ၂၇ | elevation_max_m = 79{{efn|[[တောင်းန် ဟေးလ်၊ ဘာမြူဒါ|တောင်းန်ဟေးလ်]] တောင်ကုန်းပေါ်တွင်}} | population_estimate = 63,913<ref name="Bermuda {{!}} Data"> {{cite web |title=Data |series=Bermuda |publisher=World Bank |url=https://data.worldbank.org/country/BM |url-status=live |access-date=9 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809152352/https://data.worldbank.org/country/BM |archive-date=9 August 2021 }} </ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၂၀၅ ခုမြောက် | population_census = 63,779 | population_census_year = ၂၀၁၆ | population_density_km2 = 1,338 | population_density_sq_mi = 3,489 | population_density_rank = ၁၀ ခုမြောက် | GDP_nominal = US$7.484&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="Bermuda {{!}} Data" /> | GDP_nominal_rank = ၁၆၁ ခုမြောက် | GDP_nominal_year = ၂၀၁၉ | GDP_nominal_per_capita = US$117,097 | GDP_nominal_per_capita_rank = ၄ ခုမြောက် <!-- IMF စာရင်းမရှိ၊ CIA Factbook ပေါ်မူတည်သော အဆင့် --> | Gini = | Gini_year = | Gini_change = <!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = | HDI_year = ၂၀၁၃ <!-- အချက်အလက်ကိုးကားသည့် နှစ်ကို သုံးပါ၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် မဟုတ်ပါ --> | HDI_change = တိုးတက် <!-- increase/decrease/steady --> | HDI =0.981 | HDI_ref = | HDI_rank = | currency = [[ဘာမြူဒါဒေါ်လာ]] ($) | currency_code = BMD | timezone = [[အတ္တလန္တိတ်အချိန်ဇုန်|AST]]{{efn| ဘာမြူဒါ၏ စံတော်ချိန်သည် ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် (GMT) ထက် လေးနာရီနောက်ကျပါသည်။<ref> {{cite web |title=Time Zone Act |url=http://www.bermudalaws.bm/laws/Consolidated%20Laws/Time%20Zone%20Act%201929.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020203134/http://www.bermudalaws.bm/laws/Consolidated%20Laws/Time%20Zone%20Act%201929.pdf |archive-date=20 October 2020 }} </ref> UTC သည် GMT မှ 0.9 စက္ကန့်ထက် ပို၍ ကွာဟခွင့်မပြုပါ။ }} | utc_offset = – 04:00 | timezone_DST = [[အတ္တလန္တိတ်အချိန်ဇုန်|ADT]] | utc_offset_DST = – 03:00 | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = ဘယ် | calling_code = [[မြောက်အမေရိက နံပါတ်စီမံချက်|+1]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:BM|BM]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|BMU]]}} | cctld = [[.bm]] |website=https://www.gov.bm/|common_languages=[[ဘာမြူဒါ အင်္ဂလိပ်]]|native_name=|native_name_lang=}} '''ဘာမြူဒါ'''{{efn|{{IPAc-en|b|ər|ˈ|m|j|uː|d|ə}}}}{{efn|သမိုင်းကြောင်းအရ '''ဘာမြူဒါစ်များ''' သို့မဟုတ် '''ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုများ''' ဟု လူသိများခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းအမည်ကို "ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုများ (ခေါ်) ဘာမြူဒါကျွန်းများ၏ ဘုရင်ခံနှင့် စစ်သေနာပတိချုပ်" အဖြစ် [[ဘာမြူဒါဘုရင်ခံ]]၏ တရားဝင်ဘွဲ့အမည်တွင် ယနေ့တိုင် သုံးစွဲဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.raremaps.com/gallery/detail/58869/map-of-bermuda-islands-alias-somers-islands-prepared-by-perm- |title=Map of Bermudas Islands alias the Somers Isles |access-date=8 May 2025 |archive-date=17 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250917002016/https://www.raremaps.com/gallery/detail/58869/map-of-bermuda-islands-alias-somers-islands-prepared-by-perm- |url-status=live }}</ref>}} သည် [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ|မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်းရှိ [[ဗြိတိန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေများ|ဗြိတိန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေ]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ နယ်မြေ၏အပြင်ဘက်ရှိ အနီးဆုံးကုန်းမြေမှာ အနောက်-အနောက်မြောက်ဘက်သို့ {{convert|1035|km|0|abbr=on}} ခန့်အကွာရှိ [[အမေရိကန်ပြည်နယ်]] [[မြောက်ကာရိုလိုင်းနား]]တွင်ဖြစ်သည်။ ဘာမြူဒါသည် [[ဘာမြူဒါရှိ ကျွန်းများစာရင်း|ကျွန်းပေါင်း ၁၈၁ ကျွန်း]]ပါဝင်သော [[ကျွန်းစု]]တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အရေးပါဆုံးကျွန်းများမှာ တံတားများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ကုန်းမြေတစ်ခုတည်းအဖြစ် မြင်တွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ကုန်းမြေဧရိယာ {{convert|54|km2|sqmi}} ရှိသည်။ ဘာမြူဒါတွင် ဆောင်းရာသီ၌ နွေးထွေးပြီး နွေရာသီ၌ ပူပြင်းသော အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိသည်။ ၎င်း၏ ရာသီဥတုသည် [[သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု|သမုဒ္ဒရာ]]ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကိုလည်း ပြသပြီး [[မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]ရှိ အခြားကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် ဆင်တူကာ သမုဒ္ဒရာမှ ပူနွေးစိုစွတ်သောလေသည် စိုထိုင်းဆ အတော်အတန်မြင့်မားမှုကို အာမခံပေးပြီး အပူချိန်ကို တည်ငြိမ်စေသည်။ ဘာမြူဒါသည် [[အနောက်လေတိုက်ခတ်မှုများ#အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းများနှင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု|ပြန်ကွေ့လာသော]] [[အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း]]များမှ ပြင်းထန်သောရာသီဥတုဒဏ်ကို ခံရနိုင်ချေရှိသော်လည်း ၎င်းသည် သန္တာကျောက်တန်းနှင့် ချဉ်းကပ်လာသောမုန်တိုင်းများ၏ ဦးတည်ရာနှင့် ပြင်းထန်မှုကို ကန့်သတ်ပေးသည့် [[အဓိက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရာ ဒေသ|Main Development Region]] ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိမှုတို့မှ အကာအကွယ်အနည်းငယ်ရရှိသည်။ [[ဘာမြူဒါ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများ|ရပ်ကွက်ကိုးခု]]အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည့် ဘာမြူဒါသည် မြို့တော် [[ဟမ်မီတန်မြို့၊ ဘာမြူဒါ|ဟမ်မီတန်မြို့]]တွင်ရှိသော [[ဘာမြူဒါပါလီမန်|လွှတ်တော်နှစ်ရပ်]]ပါဝင်သည့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ]]စနစ်ဖြစ်သည်။ ပါလီမန်၏ အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်သော [[ဘာမြူဒါ လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]သည် ၁၆၂၀ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အသက်တမ်းအရင့်ဆုံး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ဘာမြူဒါ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]သည် အစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်ပြီး [[ဘာမြူဒါဘုရင်ခံ|ဘုရင်ခံ]]မှ တရားဝင်ခန့်အပ်ကာ၊ ဘုရင်ခံကို [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ ဘုရင်စနစ်|ဘုရင်]]၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဗြိတိန်အစိုးရမှ အဆိုပြုတင်သွင်းသည်။ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတာဝန်ကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ တာဝန်ယူထားသည်။ [[၁၉၉၅ ဘာမြူဒါလွတ်လပ်ရေးဆန္ဒခံယူပွဲ|လွတ်လပ်ရေးဆန္ဒခံယူပွဲ]]ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ အများစုက လွတ်လပ်ရေးကို ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်စာရင်းအရ ဘာမြူဒါတွင် လူဦးရေ ၆၄,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ၎င်းသည် ဗြိတိန်အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နယ်မြေများတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံးနယ်မြေဖြစ်လာစေသည်။ အဓိကအားဖြင့် အာဖရိက၊ ဥရောပနှင့် [[အမေရိက၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ|အမေရိကန်ဌာနေတိုင်းရင်းသား]]တို့၏ မျိုးရိုးနှောထားသော ကွဲပြားသည့်လူဦးရေဖြစ်သော [[ဘာမြူဒါလူမည်းများ]]<ref>{{cite book |author=indexed by A. C. Hollis Hallett. Updated by: C. F. E. Hollis Hallett |date=2005 |title=19th Century Church Registers of Bermuda |url=https://nmb.bm/member-portal/product/19th-century-church-registers-of-bermuda-pdf |location=Bermuda |publisher=Juniperhill Press and Bermuda Maritime Museum Press |at=Page x, Guide to the Use of this Index: Coloured and White |isbn=0-921992-23-8 |quote=Today, the term 'Coloured' as a racial distinction referring to the Black population is no longer used, but in the period covered by this index it was the usual term and has been retained......We suspect that the clergy generally made a decision whether they would describe a person as 'White', and the 'Coloured' designation was used for everyone not described as 'White'. Users of this index should not confine themselves to 'White' or 'Coloured' registers (where they are separated) but should look at both. They should also not take too seriously the indication 'Col.' or 'Wh.' that appears often under Comments; these were occasionally written into the margins of the register by the clergyman or parish clerk. |archive-date=7 April 2024 |access-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407163518/https://nmb.bm/member-portal/product/19th-century-church-registers-of-bermuda-pdf/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajpa.21588 |title=Genetic Ancestry and Indigenous Heritage in a Native American Descendant Community in Bermuda |year=2011 |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=146 |issue=3 |pages=392–405 |doi=10.1002/ajpa.21588 |pmid=21994016 |access-date=7 April 2024 |quote=the non-white population....we analyzed genetic variation among members of this community....Our results reveal that the majority of mitochondrial DNA (mtDNA) and Y-chromosome haplotypes are of African and West Eurasian origin. However, unlike other English-speaking New World colonies, most African mtDNA haplotypes appear to derive from central and southeast Africa, reflecting the extent of maritime activities in the region........RESULTS: mtDNA diversity...The majority of mtDNA lineages observed in Bermudians (68%) originated in Africa....West Eurasian haplogroups comprised 31% of the Bermudian mtDNA haplotypes..... Y-chromosome diversity...one-third of the Bermudian male participants, had three NRY haplogroups of African ancestry...West Eurasian haplogroups accounted for the majority of the male participants and the vast majority of their Y-chromosomes....More than two-thirds of the mtDNAs (68%) are of African origin, and approximately one-third of them (31%) are of European origin. By contrast, Native American lineages constitute less than 1% of Bermudian mtDNAs, somewhat less was expected based on oral histories and archival data....The NRY haplogroup data likewise reveal clear contributions from the same two major source areas. However, the trend is reversed, with European lineages accounting for 66% of St. David's Islander Y-chromosomes and African lineages accounting for 32% of them. Native American haplogroups comprised only 2% of Bermudian Y-chromosomes, less than anticipated based on oral history and archival data. |issn=0002-9483 |last1=Gaieski |first1=Jill B. |last2=Owings |first2=Amanda C. |last3=Vilar |first3=Miguel G. |last4=Dulik |first4=Matthew C. |last5=Gaieski |first5=David F. |last6=Gittelman |first6=Rachel M. |last7=Lindo |first7=John |last8=Gau |first8=Lydia |last9=Schurr |first9=Theodore G. |author10=((Genographic Consortium)) |bibcode=2011AJPA..146..392G |url-access=subscription |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407172445/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajpa.21588 |url-status=live }}</ref>သည် လူဦးရေ၏ ၅၀% ခန့်ပါဝင်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် ဗြိတိသျှ၊ အိုင်းရစ်ရှ်နှင့် ပေါ်တူဂီနွယ်ဖွားများဖြစ်သော [[ဘာမြူဒါလူဖြူများ]]သည် လူဦးရေ၏ ၃၀% ပါဝင်သည်။ အခြားလူမျိုးများမှ သို့မဟုတ် လူမျိုးစပ်အဖြစ် ခံယူထားသူ အုပ်စုငယ်များလည်းရှိပြီး လူဦးရေ၏ ၃၀% ခန့်မှာ ဘာမြူဒါဖွားမဟုတ်ပေ။ [[ဗြိတိသျှမြောက်အမေရိက]]တွင် ကျန်ရှိနေသော နောက်ဆုံးနယ်မြေဖြစ်သည့် (၁၈၆၇ [[ကနေဒါကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း]]နှင့် [[နယူးဖောင်လန်ကိုလိုနီ]]သည် ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် [[နယူးဖောင်လန်ဒိုမီနီယံ]]ဖြစ်လာပြီးနောက်) ဘာမြူဒါတွင် [[ဘာမြူဒါ အင်္ဂလိပ်|အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၏ ထူးခြားသော ဒေသိယစကား]]ရှိပြီး အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် [[ဓနသဟာယ ကာရစ်ဘီယံ]]အပါအဝင် အမေရိကတိုက်ရှိ အခြားအင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုင်မာသောဆက်ဆံရေးရှိသည်။ ၎င်းသည် [[ကာရစ်ဘီယံအသိုက်အဝန်း]]၏ အပေါင်းပါအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ==လူ့သမိုင်းကြောင်း== {{main|ဘာမြူဒါ၏သမိုင်းကြောင်း}} ===ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း=== [[File:Map of Bermuda 1511 legatio babylonica.jpg|thumb|upright=1.25|ပီတာ မာတီရာ ဒီ'အန်ဂီအဲရာ ရေးသားသော ''Legatio Babylonica'' စာအုပ်ပါ ၁၅၁၁ ခုနှစ်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် [[ပီတာ မာတီရာ မြေပုံ|ဘာမြူဒါကျွန်းများ၏ ပထမဆုံးမြေပုံ]]|alt=]] ဘာမြူဒါကို ၁၅၀၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် စပိန်စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[ဟွမ်း ဒီ ဘာမုဒက်ဇ်]]က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး သူ့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda">{{cite encyclopedia |title=Bermuda |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica|Britannica]] |url=https://www.britannica.com/place/Bermuda |access-date=23 August 2019 |edition=online |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528082525/https://www.britannica.com/place/Bermuda |archive-date=28 May 2019 |url-status=live}}</ref><ref name="Morison1974">{{Cite book |last=Morison |first=Samuel Eliot |authorlink = Samuel Eliot Morison |title=The European Discovery of America: The southern voyages, 1492–1616 |publisher=Oxford University Press |year=1974 |isbn=978-0-19-501377-1 |location=New York, NY |language=en}}</ref> ၎င်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် ဌာနေလူဦးရေ မရှိခဲ့ပါ။{{sfn|McGovern|Harris|2018|p=10}} ၎င်းကို ၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းပညာရှင် [[ပက်ဒရို မာတီရာ|ပက်ဒရို မာတီရာ ဒီ အန်ဂလဲရီးယား]]မှ ထုတ်ဝေသော ''[[Legatio Babylonica]]'' တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၏ စပိန်ရေကြောင်းဇယားများတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref name="Frommers - History of Bermuda">{{Cite web |title=History in Bermuda |url=https://www.frommers.com/destinations/bermuda/in-depth/history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823091941/https://www.frommers.com/destinations/bermuda/in-depth/history |archive-date=23 August 2019 |access-date=23 August 2019 |website=Frommer's}}</ref> စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီသင်္ဘောများသည် အဆိုပါကျွန်းများကို လတ်ဆတ်သောအသားနှင့်ရေများ ဖြည့်တင်းရန် နေရာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သင်္ဘောပျက်ခဲ့သော ပေါ်တူဂီရေတပ်သားများသည် ယခင်က Spanish Rock ဟုခေါ်သော [[စပစ်တယ်ပေါင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ|Portuguese Rock]] ပေါ်တွင် ၁၅၄၃ ခုနှစ် ကမ္ပည်းထိုးမှုအတွက် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယခုအခါ ယူဆကြသည်။<ref>{{cite web |title=Portuguese Rock |website=communityandculture.bm |place=Bermuda |publisher=Department of Community & Cultural Affairs |url=http://www.communityandculture.bm/pages/portuguese-rock |url-status=live |access-date=1 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017030428/http://www.communityandculture.bm/pages/portuguese-rock |archive-date=17 October 2018}}</ref> ဝိဉာဉ်များနှင့် နတ်ဆိုးများ၏ ဒဏ္ဍာရီများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ယခုအခါ ၎င်းတို့မှာ ဆူညံသော ငှက်များ (အများစုမှာ [[ဘာမြူဒါ ပက်ထရယ်]] သို့မဟုတ် ''ခေါင်း'' ဟုခေါ်သော)၏ အော်သံများ<ref>{{cite news |title=The cahow: Saved from hog, rat, and man |date=2 December 1973 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1973/12/02/archives/no-longer-extinct-the-cahow-saved-from-hog-rat-and-man-cahow-david.html |url-status=live |access-date=13 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820015736/https://www.nytimes.com/1973/12/02/archives/no-longer-extinct-the-cahow-saved-from-hog-rat-and-man-cahow-david.html |archive-date=20 August 2019}}</ref>နှင့် မိတ်ဆက်ယူလာသော တောဝက်ရိုင်းများ၏ ညအချိန် ဆူညံသံများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite web |date=2 June 2016 |title=Haunted Bermuda: 5 ghosts you might meet on the island |website=gotobermuda.com |publisher=Bermuda Tourism Authority |url=https://www.gotobermuda.com/list/haunted-bermuda-5-ghosts-you-might-meet-on-the-island |url-status=live |access-date=13 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919190805/https://www.gotobermuda.com/list/haunted-bermuda-5-ghosts-you-might-meet-on-the-island |archive-date=19 September 2020}}</ref> မကြာခဏ မုန်တိုင်းဒဏ်ခံရမှု အခြေအနေများနှင့် အန္တရာယ်ရှိသော သန္တာကျောက်တန်းများကြောင့် ထိုကျွန်းစုသည် "နတ်ဆိုးတို့၏ကျွန်း" ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Baker |first=Juanae |date=31 October 2014 |title=Looking at the tale of the "Isle of Devils" |website=[[Bernews]] |url=http://bernews.com/2014/10/looking-tale-isle-devils/ |url-status=live |access-date=10 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180811032854/http://bernews.com/2014/10/looking-tale-isle-devils/ |archive-date=11 August 2018}}</ref> စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီတို့သည် ထိုနေရာတွင် အခြေချနေထိုင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုမရှိခဲ့ပေ။ ===အင်္ဂလိပ်တို့၏ အခြေချနေထိုင်မှု=== [[File:The Generall Historie of Virginia, New-England, and the Summer Isles by Captain John Smith.jpg|thumb|[[ဂျွန် စမစ် (စူးစမ်းရှာဖွေသူ)|ဂျွန်စမစ်]]သည် [[ဗာဂျီးနီးယား]]နှင့် [[နယူးအင်္ဂလန်]]တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ၁၆၂၄ ခုနှစ်တွင် ဘာမြူဒါအကြောင်း [[ဗာဂျီးနီးယား၊ နယူးအင်္ဂလန်နှင့် ဆမ်မာကျွန်းစုများ၏ အထွေထွေသမိုင်း|ပထမဆုံးသမိုင်းများထဲမှတစ်ခု]]ကို ရေးသားခဲ့သည်။]] နောက်ရာစုနှစ်တစ်ခုကြာအောင် ထိုကျွန်းသို့ မကြာခဏလာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သော်လည်း အခြေချနေထိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် [[ကမ္ဘာသစ်]]ကို အာရုံစိုက်လာခဲ့ပြီး ၁၆၀၇ ခုနှစ်တွင် [[ဗာဂျီးနီးယား၊ ဂျိမ်းစ်တောင်း]]၌ ကိုလိုနီတည်ထောင်ခြင်းဖြင့် မြောက်အမေရိကတွင် ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီပြုခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဂျိမ်းစ်တောင်းကိုလိုနီအား ကူညီရန် အခြေချနေထိုင်သူ ရာပေါင်းများစွာ၊ ရိက္ခာနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများပါသော သင်္ဘောခုနစ်စင်းပါသည့် [[ရေတပ်စုငယ်]]တစ်ခုသည် အင်္ဂလန်မှ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Nicholls |first=Mark |date=3 May 2011 |title=Sir George Somers (1554–1610) |website=Encyclopedia Virginia |url=http://encyclopediavirginia.org/Somers_Sir_George_1554-1610 |url-status=live |access-date=15 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709030535/http://encyclopediavirginia.org/Somers_Sir_George_1554-1610 |archive-date=9 July 2012}}</ref> သို့သော်လည်း ထိုရေတပ်စုငယ်သည် မုန်တိုင်းကြောင့် ကွဲသွားခဲ့ပြီး အထင်ကရ သင်္ဘောဖြစ်သော ''[[Sea Venture]]'' သည် နစ်မြုပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ဘာမြူဒါ၏ သန္တာကျောက်တန်းပေါ်သို့ တက်မောင်းဝင်ခဲ့ရာ ခရီးသည်နှင့် သင်္ဘောသားအားလုံး အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Lefroy |first=John Henry |title=Memorials of the Discovery and Early Settlement of the Bermudas or Somers Islands 1515–1685, Volume I |date=1981 |publisher=The Bermuda Historical Society and The Bermuda National Trust (the first edition having been published in 1877, with funds provided by the Government of Bermuda), printed in Canada by The University of Toronto Press |location=Bermuda |page=49}}</ref><ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> အခြေချနေထိုင်သူများသည် ဂျိမ်းစ်တောင်း၏ တကယ့်အခြေအနေများအကြောင်းကို သင်္ဘောသားများထံမှ ကြားသိခဲ့ရပြီးနောက် ဆက်လက်ထွက်ခွာရန် ဆန္ဒမရှိဘဲ ဘာမြူဒါတွင်နေရန် ပုန်ကန်ရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဆက်နေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်အစိုးရထူထောင်ရန် အခွင့်အရေးရှိသည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့ကြသည်။ အခြေချနေထိုင်မှုအသစ်သည် အကျဉ်းသားအလုပ်ကြမ်းစခန်းဖြစ်လာပြီး ''Deliverance'' နှင့် ''Patience'' ဟူသော သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Kelly">{{cite web |last=Kelly |first=Joseph |date=24 June 2019 |title=How the survivor of a 1609 shipwreck brought democracy to America: Stephen Hopkins, colonist at both Jamestown and Plymouth, proposed a government based on consent of the governed |url=https://www.zocalopublicsquare.org/2019/06/24/how-the-survivor-of-a-1609-shipwreck-brought-democracy-to-america/ideas/essay/ |access-date=19 February 2022 |website=zocalopublicsquare.org |type=essay |archive-date=26 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626112345/https://www.zocalopublicsquare.org/2019/06/24/how-the-survivor-of-a-1609-shipwreck-brought-democracy-to-america/ideas/essay/ |url-status=live }}</ref> ၁၆၁၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် သင်္ဘော ''Plough'' ဆိုက်ရောက်လာပြီးနောက် Virgineola ဟု တရားဝင်အမည်ပေးထားသော ကျွန်းစုတွင် အခြေချနေထိုင်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Sir George Somers |department=History of England |website=Historic-uk.com |url=https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofEngland/Sir-George-Somers/ |url-status=live |access-date=8 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127044729/https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofEngland/Sir-George-Somers/ |archive-date=27 January 2021}}</ref> နယူးလန်ဒန် (စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့ဟု အမည်ပြောင်း) ကို ထိုနှစ်တွင် အခြေချခဲ့ပြီး ကိုလိုနီ၏ ပထမဆုံးမြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name=Smithsonian>{{cite magazine |title=Bermuda – history and heritage |date=6 November 2007 |magazine=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]] |url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/bermuda-history-heritage.html |access-date=3 December 2008 |archive-url=https://archive.today/20120524174308/http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/bermuda-history-heritage.html |archive-date=24 May 2012}}</ref><ref name="Frommers - History of Bermuda"/> ၎င်းသည် [[ကမ္ဘာသစ်]]တွင် အဆက်မပြတ် လူနေထိုင်ခဲ့သည့် ရှေးအကျဆုံး အင်္ဂလိပ်မြို့ဖြစ်သည်။<ref name=Smithsonian/> ၁၆၁၆ နှင့် ၁၆၂၀ ခုနှစ်များတွင် အချို့သောငှက်များနှင့် ငယ်ရွယ်သော [[ပင်လယ်လိပ်]]များကို အမဲလိုက်ခြင်းအား တားမြစ်သည့်ဥပဒေများ ပြဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite report |author=Meggs, Martin |title=Developing a Small Island GIS: the Bermuda Experience |publisher=Bermuda Department of Planning}}</ref> ကျွန်းစု၏ ကန့်သတ်ထားသော ကုန်းမြေဧရိယာနှင့် အရင်းအမြစ်များသည် ဘာမြူဒါလွှတ်တော်မှ ''ကျွန်ုပ်တို့၏ ငယ်ရွယ်သောလိပ်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့်ဥပဒေ (An Act Agaynst The Killing Of Ouer Young Tortoyses)'' ကို ပြဌာန်းစေခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ [[ကမ္ဘာသစ်]]၏ အစောဆုံး ထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite book |last1=Carr |first1=Archie |title=So Excellent A Fishe |date=1967 |publisher=The Natural History Press |isbn=0-292-77595-4 |page=n7 |url=https://archive.org/details/soexcellentfishe0000unse/page/n7/mode/2up?q=bermuda |access-date=25 July 2025}}</ref> ====ဘာမြူဒါတွင် ကျွန်စနစ်==== {{main|ဗြိတိသျှအမေရိကတွင် ကျွန်စနစ်}} ၁၆၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆာဂျော့ခ်ျဆမ်မာစ်ကို အစွဲပြု၍ ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုများဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သော ကိုလိုနီအား [[ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုကုမ္ပဏီ]]ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Bermuda's 400th birthday |date=11 February 2009 |website=Bearboa.files.wordpress.com |url=http://bearboat.files.wordpress.com/2009/02/tvlbt-bda-bd-11feb09_sailingtravel1.pdf |url-status=live |access-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221215346/http://bearboat.files.wordpress.com/2009/02/tvlbt-bda-bd-11feb09_sailingtravel1.pdf |archive-date=21 February 2014}}</ref><ref>{{cite web |title=Somers Garden |website=Bermuda-attractions.com |url=http://www.bermuda-attractions.com/bermuda_0002ae.htm |url-status=live |access-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103145820/http://www.bermuda-attractions.com/bermuda_0002ae.htm |archive-date=3 November 2012}}</ref> ဘာမြူဒါနွယ်ဖွားများသည် [[ကာရိုလိုင်းနားကိုလိုနီ]]တွင် အခြေချနေထိုင်ကြပြီး [[အမေရိက၏ ဗြိတိသျှကိုလိုနီပြုခြင်း|အမေရိကရှိ အခြားအင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီများ]] ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သဖြင့် အခြားနေရာများစွာကို ထိုကျွန်းစုကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း ပထမဆုံး [[ကျွန်စနစ်|ကျွန်]]များကို ကျွန်းများပေါ်တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ [[အာဖရိက ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ|အာဖရိကမှ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ]]ကို [[အတ္တလန္တိတ်ကျွန်ကုန်သွယ်မှု|အာဖရိကကျွန်ကုန်သွယ်မှု]]မှတစ်ဆင့် အမေရိကသို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်းခံရသူများနှင့် ကမ္ဘာသစ်ကိုလိုနီများမှ ကျွန်ပြုခြင်းခံရသော [[အမေရိက၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ]]တို့ ရောနှောပါဝင်သည်။<ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> ပထမဆုံးကျွန်နှစ်ဦးသည် ဘာမြူဒါသို့ ၁၆၁၆ ခုနှစ်တွင် အာဖရိကမှမဟုတ်ဘဲ အနောက်အင်ဒီများမှ ရောက်ရှိလာပြီး တစ်ဦးမှာ လူမည်းဖြစ်ကာ နောက်တစ်ဦးမှာ အမေရိကန်ဌာနေတိုင်းရင်းသားဖြစ်သည်။ ဘာမြူဒါဘုရင်ခံ တာကာက ဘာမြူဒါတွင် ပုလဲငုပ်ရန်အတွက် ကျွန်များကိုရှာဖွေရန် သင်္ဘော "''Edwin''" ကို အနောက်အင်ဒီများသို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီးနောက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=23 February 2025 |title=Bermuda's Black History: The 17th and 18th Centuries |url=https://www.thebermudian.com/heritage/heritage-heritage/bermudas-black-history-the-17th-and-18th-centuries |website=The Bermudian magazine |location=Bermuda |publisher=The Bermudian |access-date=27 February 2025 |archive-date=27 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227121734/https://www.thebermudian.com/heritage/heritage-heritage/bermudas-black-history-the-17th-and-18th-centuries/ |url-status=live }}</ref> ငုပ်ရန် ပုလဲမရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကနှင့် ကာရစ်ဘီယံမှ ဆင်းသက်လာသော လူမည်းကျွန်အမြောက်အမြားကို ကျွန်းပေါ်သို့ ဆက်လက်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခဲ့သည်။<ref name="slavery">{{cite web |title=History and Culture |url=https://bdalondonoffice.co.uk/discover-bermuda/history-and-culture/#:~:text=The%20first%20slaves%20were%20brought,Colony%20to%20import%20Black%20people. |website=bdalondonoffice.co.uk |publisher=Government of Bermuda |access-date=4 October 2024}}</ref> လူမည်းလူဦးရေတိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ လူဖြူအခြေချနေထိုင်သူများကြားတွင် ပုန်ကန်မည်ကိုကြောက်ရွံ့မှုလည်း တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၁၆၂၃ ခုနှစ်တွင် လူမည်းများသည် ၎င်းတို့၏သခင်ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဆေးရွက်ကြီး သို့မဟုတ် အခြားထွက်ကုန်များကို ကုန်ပစ္စည်းများအတွက် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ လဲလှယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖလှယ်ခြင်းတို့ကို တားမြစ်သည့်ဥပဒေကို ပြဌာန်းခဲ့သည်။ ကျွန်များကြားတွင် မငြိမ်မသက်မှုများသည် နောက်ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မျှော်မှန်းထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၆၅၆၊ ၁၆၆၁၊ ၁၆၇၃၊ ၁၆၈၂၊ ၁၇၃၀ နှင့် ၁၇၆၁ ခုနှစ်များတွင် အဓိကပုန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၇၆၁ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ လူမည်းအများစုပါဝင်သော ပူးပေါင်းကြံစည်မှုတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကျွန်ခြောက်ဦးကို ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီး လူမည်းအားလုံး၏ အခမ်းအနားများကို တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Slavery in Bermuda |url=https://www.sankofabermuda.com/time-line |website=sankabermuda |publisher=Sankofa Bermuda |access-date=4 October 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093922/https://www.sankofabermuda.com/time-line |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Slavery in Bermuda |url=https://historiclandlosscoi.bm/wp-content/uploads/2022/02/AL39-Bhattacharya-2017.pdf |website=bermuda-attractions.com/bermuda2 |publisher=Bermuda Attractions |access-date=4 October 2024 |archive-date=14 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114175410/https://historiclandlosscoi.bm/wp-content/uploads/2022/02/AL39-Bhattacharya-2017.pdf |url-status=live }}</ref> ===အင်္ဂလိပ်ပြည်တွင်းစစ်=== {{main|ဘုရင့်နိုင်ငံသုံးခုစစ်ပွဲများအတွင်း အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပင်လယ်ရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများ}} [[File:Bermuda Coronelli.jpg|thumb|၁၆၉၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့က [[ဗင်စန်ဇို ကိုရိုနယ်လီ]] ရေးဆွဲခဲ့သော ဘာမြူဒါမြေပုံ]] ၁၆၄၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ပြည်တွင်းစစ်အပြီး လန်ဒန်မြို့၊ [[ဝှိုက်ဟောလ်နန်းတော်]]တွင် ဘုရင် [[အင်္ဂလန်မှ ချားလ်စ် ၁|ပထမ ချားလ်စ်]] အား ခေါင်းဖြတ်ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ ထိုပဋိပက္ခသည် ဘာမြူဒါသို့ ကူးစက်လာခဲ့ပြီး ကိုလိုနီနေသူအများစုသည် ဘုရင်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု ပြင်းထန်စွာ ရှိလာခဲ့သည်။ ဘုရင့်ဘက်တော်သားများက ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုကုမ္ပဏီ၏ ဘုရင်ခံကို ဖြုတ်ချပြီး ဂျွန်ထရင်မင်ဟမ်ကို ၎င်းတို့၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည် ([[ဘာမြူဒါဘုရင်ခံ]]ကို ကြည့်ပါ)။ ဘာမြူဒါ၏ ပြည်တွင်းစစ်ကို ပြည်သူ့စစ်များက အဆုံးသတ်ပေးခဲ့ပြီး သဘောထားကွဲလွဲသူများကို [[ဝီလျံ ဆေးလ်]] လက်အောက်တွင် [[ဘဟားမားစ်]]တွင် အခြေချနေထိုင်ရန် တွန်းပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |author=Forbes, Keith Archibald |title=Bermuda's History from 1500 to 1699 |website=bermuda-online.org |url=http://www.bermuda-online.org/history.htm |access-date=22 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715004332/http://bermuda-online.org/history.htm |archive-date=15 July 2017}}</ref> ပုန်ကန်သော [[ကာဗယ်လီယာ|ဘုရင့်ဘက်တော်သား]] ကိုလိုနီများဖြစ်သော ဘာမြူဒါ၊ ဗာဂျီးနီးယား၊ [[ဘာဘေးဒိုးစ်]]နှင့် [[အန်တီဂွါ]]တို့သည် [[ဘာဘေးဒိုးစ်၊ ဗာဂျီးနီးယား၊ ဘာမြူဒါနှင့် အန်တီဂိုတို့နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းကို တားမြစ်သည့်ဥပဒေ|အင်္ဂလန်၏ ရမ်းပါလီမန်က ချမှတ်သည့် ပြစ်ဒဏ်ပေးသည့် အက်ဥပဒေ]]၏ ပစ်မှတ်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=An Act for prohibiting Trade with the Barbadoes, Virginia, Bermuda, and Antego |date=October 1650 |website=British History Online (british-history.ac.uk) |url=https://www.british-history.ac.uk/no-series/acts-ordinances-interregnum/pp425-429 |url-status=live |access-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023102/https://www.british-history.ac.uk/no-series/acts-ordinances-interregnum/pp425-429 |archive-date=10 January 2021}}</ref> ဘုရင့်ဘက်တော်သား ကိုလိုနီများသည်လည်း ကျူးကျော်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခံခဲ့ရသည်။ ဘာမြူဒါအစိုးရသည် နောက်ဆုံးတွင် အင်္ဂလန်ပါလီမန်နှင့် ဘာမြူဒါတွင် လက်ရှိအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၆၅၅ ခုနှစ်တွင် ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား ၅၄ ဦးသည် [[ဂျမေကာ]]ကျွန်းတွင် အပြီးအပိုင်အခြေချနေထိုင်သည့် ပထမဆုံးအင်္ဂလိပ်လက်အောက်ခံများ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၆၅၈ ခုနှစ်တွင် [[အိုလီဗာ ခရွမ်းဝဲလ်|ခရွမ်းဝဲလ်]]၏ [[ဂျမေကာကျူးကျော်မှု]]အပြီး နောက်ထပ် ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား (၂၀၀) ဖြင့် ဆက်လက်ခဲ့သည်။<ref>Kennedy, Jean (1971). "The Isle of Devils: Bermuda under the Somers Island Company 1609 – 1685." London: Collins. pp. 215, 266.</ref><ref>Wilkinson, Henry (1933). "The Adventurers of Bermuda: A history of the island from its discovery until the dissolution of the Somers Island Company in 1684." London: Oxford University Press. pp. 300–301.</ref><ref>Jarvis, Michael J. (2010). "In the Eye of All Trade: Bermuda, Bermudians, and the Maritime Atlantic World, 1680–1783." Chapel Hill: University of North Carolina Press. pp. 45, 67.</ref> ===၁၇ ရာစုနှောင်းပိုင်း=== [[File:Bermuda Gazette - 12 November 1796.jpg|thumb|right|စပိန်နှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ်များကို ဆန့်ကျင်သည့် [[ပုဂ္ဂလိကပိုင်စစ်သင်္ဘော]]စနစ်အတွက် တောင်းဆိုနေသော ၁၇၉၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ထုတ် ''ဘာမြူဒါဂေဇက်''၊ ၎င်းတွင် ပုဂ္ဂလိကစစ်သင်္ဘောနှစ်စင်းအတွက် သင်္ဘောသားခေါ်ယူကြောင်း ကြော်ငြာများပါရှိသည်။]] ၁၇ ရာစုတွင် ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုကုမ္ပဏီသည် ဘာမြူဒါနွယ်ဖွားများအား မြေမှဝင်ငွေရရှိရန် လယ်ယာလုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်သဖြင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးကို ဖိနှိပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် [[ကိုလိုနီခေတ် ဗာဂျီးနီးယား|ဗာဂျီးနီးယားကိုလိုနီ]]သည် ထုတ်လုပ်သော [[ဆေးရွက်ကြီး]]၏ အရည်အသွေးနှင့် အရေအတွက်တွင် ဘာမြူဒါထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်ခဲ့သည်။ ဘာမြူဒါနွယ်ဖွားများသည် ၁၇ ရာစု အတော်စောစောပိုင်းတွင် ပင်လယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာ အလုပ်အကိုင်များဘက်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း ဆမ်မာစ်ကျွန်းစုကုမ္ပဏီသည် စိုက်ပျိုးရေးမှ လှည့်ထွက်ခြင်းကို နှိမ်နင်းရန် ၎င်း၏အခွင့်အာဏာအားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုသည် ကျွန်းသားများအား ၁၆၈၄ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီ၏ ပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပေးရန် တောင်းဆိုစေခဲ့ပြီး ရရှိခဲ့ကာ ကုမ္ပဏီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> ဘာမြူဒါနွယ်ဖွားများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို လျင်မြန်စွာ စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးဘက်သို့ ကူးပြောင်းကာ လယ်ယာမြေများကို ဒေသခံ ဂျူနီပါပင်များ (''[[Juniperus bermudiana]]''၊ ဘာမြူဒါအာရဇ်ပင်) ဖြင့် ပြန်လည်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ [[တာ့ခ်ကျွန်းများ]]အပေါ် ထိရောက်သောထိန်းချုပ်မှု ထူထောင်ကာ ဘာမြူဒါနွယ်ဖွားများသည် ဆားကုန်သွယ်မှုစတင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ရှုခင်းကို သစ်တောပြုန်းတီးစေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးဖြစ်လာပြီး နောက်ရာစုနှစ်အတွင်း ဘာမြူဒါ၏စီးပွားရေး၏ အုတ်မြစ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဘာမြူဒါနွယ်ဖွားများသည် [[ဝေလငါးဖမ်းခြင်း]]၊ [[ပုဂ္ဂလိကပိုင်စစ်သင်္ဘောစနစ်]]နှင့် ကုန်သည်ကုန်သွယ်ရေးကိုလည်း အပြင်းအထန် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Wilkinson |first=Henry Campbell |title=Bermuda from sail to steam: the history of the island from 1784 to 1901 |date=1973 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-215932-8 |location=London}}</ref> အထူးသဖြင့် [[စိန့်ဒေးဗစ်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|စိန့်ဒေးဗစ်ကျွန်း]]ရှိ ကျွန်းသားအချို့သည် ၎င်းတို့၏မျိုးရိုးကို အမေရိကန်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများထံ ယနေ့တိုင် ခြေရာကောက်ကြပြီး အခြားသူများမှာ ထိုသို့သောမျိုးရိုးရှိကြောင်း သတိမထားမိကြပေ။ ရာပေါင်းများစွာသော အမေရိကန်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများကို ဘာမြူဒါသို့ သင်္ဘောဖြင့် ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ လူသိအများဆုံး ဥပမာများမှာ ၁၇ ရာစုတွင် [[နယူးအင်္ဂလန်]]ကိုလိုနီများမှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးကာ ကျွန်အဖြစ်ရောင်းစားခံခဲ့ရသည့် ပီကော့၊ ဝမ်ပနိုအက်၊ ပိုဒန့်ခ်၊ နစ်ပ်မတ်ခ်၊ နာရာဂန်းဆက် နှင့် အခြားသော [[အယ်လ်ဂွန်ကွီယံလူမျိုးများ]] ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[ပီကော့စစ်ပွဲ]]နှင့် [[ဘုရင်ဖိလစ်၏စစ်ပွဲ]]များအပြီးတွင်၊ အချို့ကို [[မက္ကဆီကို]]ကဲ့သို့ ဝေးကွာသောနေရာများမှ ခေါ်ဆောင်လာသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။<ref>{{Cite journal |last=Bialuschewski |first=Arne |last2=Fisher |first2=Linford D. |date=2017-01-01 |title=Guest Editor’s Introduction: New Directions in the History of Native American Slavery Studies |url=https://read.dukeupress.edu/ethnohistory/article/64/1/1/63076/Guest-Editor-s-Introduction-New-Directions-in-the |journal=Ethnohistory |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=1–17 |doi=10.1215/00141801-3688327 |issn=0014-1801|url-access=subscription }}</ref> ===အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲ=== [[အမေရိကန်တော်လှန်ရေး|အမေရိကန်တော်လှန်ရေး]]အပေါ် ဘာမြူဒါ၏ မပြတ်သားမှုသည် ၁၇၇၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ကွန်တီနန်တယ်ကွန်ဂရက်]]က ၁၇၇၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်နောက်ပိုင်း ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ အိုင်ယာလန်နှင့် အနောက်အင်ဒီများနှင့် ကုန်သွယ်မှုပိတ်ပင်ရန် ဆုံးဖြတ်သောအခါ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ပိတ်ဆို့မှုသည် ၎င်းတို့၏ ကိုလိုနီအချင်းချင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးပြိုလဲမှု၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုနှင့် လူထုမငြိမ်မသက်မှုများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း မရှိသဖြင့် [[ဟင်နရီ တာကာ (ဘာမြူဒါကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ)|တာကာမိသားစု]]သည် ၁၇၇၅ ခုနှစ် မေလတွင် အခြားရပ်ကွက်နေသူ ရှစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရရန် ရည်ရွယ်ကာ ဇူလိုင်လတွင် [[ကွန်တီနန်တယ်ကွန်ဂရက်]]သို့ ကိုယ်စားလှယ်များစေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဟင်နရီတာကာသည် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများအတွက် အမေရိကန်ကုန်စည်များလဲလှယ်ခွင့်ပြုသည့် ပိတ်ပင်မှုတွင်ပါသော အပိုဒ်ခွဲတစ်ခုကို သတိပြုမိခဲ့သည်။ တာကာသည် [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား]] [[ဘေးကင်းရေးကော်မတီများ (အမေရိကန်တော်လှန်ရေး)|ဘေးကင်းရေးကော်မတီ]]နှင့် တွေ့ဆုံသောအခါ [[ဘင်ဂျမင် ဖရန်ကလင်]]မှ အဆိုပါအပိုဒ်ခွဲကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ သီးခြားအားဖြင့် အခြားသူများက [[ပက်တန် ရန်ဒေါ့ဖ်]]၊ ချာလ်စ်တောင်း ဘေးကင်းရေးကော်မတီနှင့် [[ဂျော့ခ်ျ ဝါရှင်တန်]]တို့နှင့် ဤစီးပွားရေးအစီအစဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref name=Jarvis>{{cite book |last=Jarvis |date=2010 |first=Michael |title=In the Eye of All Trade |place=Chapel Hill, NC |publisher=University of North Carolina Press |isbn=978-0-8078-7284-0 |pages=385–389}}</ref> ချာလ်စ်တောင်း၊ [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယား]] နှင့် နယူးပို့တို့မှ အခြေပြုသော အမေရိကန်လှေ သုံးစင်းသည် ဘာမြူဒါသို့ ရွက်လွှင့်လာခဲ့ပြီး ၁၇၇၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်ခံ [[ဂျော့ခ်ျ ဂျိမ်းစ် ဘရွီရာ]] အိပ်ပျော်နေစဉ် ဘာမြူဒါ ယမ်းတိုက်မှ ယမ်းစည်ပေါင်း ၁၀၀ ကို ယူဆောင်ကာ အဆိုပါလှေများပေါ်သို့ တင်ဆောင်ခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အောက်တိုဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွန်တီနန်တယ်ကွန်ဂရက်က ဘာမြူဒါအား ၎င်းတို့၏ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့ပြီး ဘာမြူဒါသည် သစ္စာမဲ့မှုအတွက် နာမည်ရခဲ့သည်။ ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်က အမေရိကန်ပုန်ကန်သည့်ကိုလိုနီများနှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းကိုတားမြစ်ရန် [[တားမြစ်ချက်အက်ဥပဒေ]]ကို ပြဌာန်းခဲ့ပြီး HMS ''Scorpion'' အား ကျွန်းကိုစောင့်ကြည့်ရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ကျွန်း၏ခံတပ်များကို အမြောက်များဖြုတ်ယူခဲ့သည်။ သို့တိုင်၊ စစ်အတွင်း တရားမဝင်ကုန်သွယ်မှုသည် ခိုင်မာသော မိသားစုဆက်သွယ်မှုများတစ်လျှောက် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၇၇၅ ခုနှစ်တွင် လှေ ၁၂၀ ဖြင့် ဘာမြူဒါသည် [[စိန့်ယူစတေးရှပ်စ်]]နှင့် ၁၇၈၁ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ကုန်သွယ်ခဲ့ပြီး မြောက်အမေရိကန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဆားထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။<ref name=Jarvis/>{{rp|389–415}} ၁၇၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် HMS ''Nautilus'' က ကျွန်းကို လုံခြုံစေခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာလတွင် {{HMS|Galatea|1776|6}} က နောက်မှလိုက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှကပ္ပတိန်နှစ်ဦးသည် ဆုကြေးငွေဖမ်းဆီးခြင်းကိုသာ ပို၍အာရုံစိုက်နေပုံရပြီး အောက်တိုဘာလတွင် ''Nautilus'' မထွက်ခွာမီအထိ ကျွန်းပေါ်တွင် ပြင်းထန်သောရိက္ခာပြတ်လပ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၁၇၇၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စစ်ထဲဝင်လာပြီးနောက် [[ဟင်နရီ ကလင်တန် (ဗြိတိသျှတပ်မတော်အရာရှိ၊ ၁၇၃၀ ဖွား)|ဟင်နရီကလင်တန်]]သည် မေဂျာ [[ဝီလျံ ဆပ်သာလန် (ဗြိတိသျှတပ်မတော်အရာရှိ)|ဝီလျံဆပ်သာလန်]]၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ကျွန်းကို ပြန်လည်ခံတပ်ခိုင်ခံ့စေခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ၁၇၇၈-၁၇၇၉ ဆောင်းရာသီတွင် ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန် သင်္ဘော ၉၁ စင်းကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ပြီး လူဦးရေအား ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုအစွန်းသို့ တစ်ဖန်ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ တော်ဝင်ရေတပ်၊ ဗြိတိသျှမြို့စောင့်တပ်နှင့် [[သစ္စာခံ (အမေရိကန်တော်လှန်ရေး)|သစ္စာခံ ပုဂ္ဂလိကစစ်သင်္ဘော]]များ၏ ပေါင်းစပ်အားထုတ်မှုများကြောင့် ဘာမြူဒါကုန်သွယ်မှုမှာ ဆိုးရွားစွာ အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့ရာ ၁၇၇၉ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းပေါ်၌ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=Jarvis/>{{rp|416–427}} ၁၇၈၀ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ခ်ျဘရွီရာ ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဘုရင်ခံရာထူးသည် တက်ကြွသော သစ္စာခံတစ်ဦးဖြစ်သူ ၎င်း၏သား ဂျော့ခ်ျ ဂျူနီယာသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ သူ၏ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ကုန်သွယ်မှုခိုးသွင်းခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ဘာမြူဒါကိုလိုနီခေတ်အစိုးရကို စိတ်တူကိုယ်တူ သစ္စာခံများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဟင်နရီတာကာပင်လျှင် ပုဂ္ဂလိကစစ်သင်္ဘောအများအပြားရှိနေသောကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ကုန်သွယ်မှုကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref name=Jarvis/>{{rp|428–433}} ဘာမြူဒါ၏ ပထမဆုံးသတင်းစာဖြစ်သော ''[[ဘာမြူဒါဂေဇက်]]'' ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=Stark>{{cite book |last=Stark |first=James Henry |year=1897 |title=Stark's Illustrated Bermuda Guide |quote=A description of everything on or about these places of which the visitor or resident may desire information, including their history, inhabitants, climate, agriculture, geology, government, and resources |publisher=J.H. Stark |place=Bermuda Island (Bermuda Islands) |page=250 |url=https://books.google.com/books?id=T11qAAAAMAAJ&q=1784%20bermuda%20stockdale&pg=PA150 |access-date=7 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015429/https://books.google.com/books?id=T11qAAAAMAAJ&pg=PA150&q=1784%20bermuda%20stockdale |archive-date=14 April 2021 |url-status=live}}</ref><ref name="200th">{{cite web |last=Rigby |first=Neil |date=26 January 1984 |title=1984 – 200th anniversary of Bermuda's first newspaper and postal service |website=bermudastamps.co.uk |url=http://www.bermudastamps.co.uk/1984/01/26/200th-anniversary-bermudas-first-newspaper-postal-service/ |url-status=live |access-date=7 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144144/http://www.bermudastamps.co.uk/1984/01/26/200th-anniversary-bermudas-first-newspaper-postal-service/ |archive-date=12 June 2018}}</ref><ref name=TBG>{{cite web |title=The Bermuda Gazette |publisher=[[ယူနိုက်တက်စတိတ်ကွန်ဂရက်စာကြည့်တိုက်]] |url=https://www.loc.gov/item/sn89049233/ |url-status=live |access-date=7 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140020/https://www.loc.gov/item/sn89049233/ |archive-date=12 June 2018}}</ref> အယ်ဒီတာ [[ဂျိုးဇက် စတော့ဒေးလ်]]သည် သူ့မိသားစုနှင့်အတူ ဘာမြူဒါသို့ပြောင်းရွှေ့ကာ သတင်းစာတည်ထောင်ရန် ငွေကြေးမက်လုံးပေးခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အခြားပုံနှိပ်ဝန်ဆောင်မှုများကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး ဘာမြူဒါ၏ ပထမဆုံး ပြည်တွင်းစာပို့ဝန်ဆောင်မှုကို လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ''ဘာမြူဒါဂေဇက်'' ကို စာရင်းသွင်းရောင်းချခဲ့ပြီး စာရင်းသွင်းသူများထံ ပေးပို့ကာ စတော့ဒေးလ်၏ ဝန်ထမ်းက အခကြေးငွေဖြင့် စာများကိုလည်း ပေးပို့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Stockdale |first=Joseph |date=17 January 1784 |title=Untitled advertisement |newspaper=Bermuda Gazette |place=Stockdale House, Printer's Alley, St. George's Town, St. George's Parish, Bermuda}}</ref> ===၁၉ ရာစု=== [[File:RML 11 inch 25 ton gun at Fort George in Bermuda.jpg|thumb|left|ဘာမြူဒါ၊ [[စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့၊ ဘာမြူဒါ|စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့]]ရှိ [[ဖို့တ်ဂျော့ခ်ျ၊ ဘာမြူဒါ|ဖို့တ်ဂျော့ခ်ျ]]တွင် တွေ့ရသော [[RML ၁၁ လက်မ ၂၅ တန် အမြောက်]]]] [[အမေရိကန်တော်လှန်ရေး]]အပြီးတွင် [[တော်ဝင်ရေတပ်]]သည် ဘာမြူဒါရှိ ဆိပ်ကမ်းများကို စတင်တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် အနောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ကျွန်းများ၏ အဓိကရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် [[အိုင်ယာလန်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|အိုင်ယာလန်ကျွန်း]]ရှိ ကြီးမားသော တော်ဝင်ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းတွင် အလုပ်စတင်ခဲ့သည်။ သင်္ဘောကျင်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက် [[ဗြိတိသျှတပ်မတော်]]က [[ဘာမြူဒါမြို့စောင့်တပ်]]ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ကျွန်းစုအား အလွန်ခံတပ်ခိုင်ခံ့စေခဲ့သည်။ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်ကြား [[၁၈၁၂ စစ်ပွဲ]]အတွင်း [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ မီးရှို့မှု|ဝါရှင်တန်ဒီစီနှင့် ချက်စပိတ်ကို ဗြိတိသျှတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများ]]ကို ဘာမြူဒါမှ စီစဉ်စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် တော်ဝင်ရေတပ်၏ [[မြောက်အမေရိကနှင့် အနောက်အင်ဒီများ ဌာနချုပ်|မြောက်အမေရိကဌာနခွဲ]] ဌာနချုပ်ကို [[ဟယ်လီဖက်စ်၊ နိုဗာစကိုရှာ]]မှ မကြာသေးမီကမှ ပြောင်းရွှေ့ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=How Britain's Atlantic island territory played a role in eight different conflicts |date=23 July 2021 |department=Bermuda at War |website=MilitaryHistoryNow.com |url=https://militaryhistorynow.com/2021/07/22/bermuda-at-war-how-britains-atlantic-island-territory-played-a-role-in-eight-different-conflicts/ |url-status=live |access-date=16 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216033523/https://militaryhistorynow.com/2021/07/22/bermuda-at-war-how-britains-atlantic-island-territory-played-a-role-in-eight-different-conflicts/ |archive-date=16 February 2022 |language=en-US}}</ref> [[File:The Harbor at St. George, Bermuda from Sugar Loaf Hill.jpg|thumb|right|မူလမြို့တော် [[စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့၊ ဘာမြူဒါ|စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့]]ရှိ မာလက်ပင်လယ်အော်နှင့် [[စိန့်ဂျော့ခ်ျဆိပ်ကမ်း၊ ဘာမြူဒါ|ဆိပ်ကမ်း]]]] ၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် [[ဘန်နီဒစ် အာနိုးလ်]]၏သား ဂျိမ်းစ်အာနိုးလ်သည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အမေရိကန်တိုက်ခိုက်မှုများမှ ဘာမြူဒါ၏ တော်ဝင်ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းကို ခိုင်ခံ့စေခဲ့သည်။<ref>{{cite report |author=Howes, James |year=2005 |title=Attack on Baltimore launched from Bermuda in the ''War of 1812'' |website=atlascom.us |url=http://www.atlascom.us/keys.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080315162318/http://www.atlascom.us/keys.htm |archive-date=15 March 2008}}</ref> ယနေ့တွင် ဘာမြူဒါ၏ ရေကြောင်းပြတိုက်ပါဝင်သော [[ဘာမြူဒါအမျိုးသားပြတိုက်]]သည် တော်ဝင်ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း၏ မြို့ရိုးအတွင်း ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့တောင်ပိုင်းကမ်းခြေနှင့် နီးကပ်မှုကြောင့် [[အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ဘာမြူဒါကို [[ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းပြည်နယ်များ]]၏ [[အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်၏ ပိတ်ဆို့ကျော်လွှားသူများ|ပိတ်ဆို့ကျော်လွှားသူများ]]က ၎င်းတို့၏ တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များနှင့် အင်္ဂလန်သို့ အသွားအပြန်ခရီးစဉ်များတွင် ယူနီယံရေတပ်သင်္ဘောများ၏ ပိတ်ဆို့ကင်းလှည့်မှုကို ရှောင်လွှဲရန် ရပ်နားရာစခန်းအဖြစ် မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="Frommers - History of Bermuda"/><ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> ထို့နောက် ပိတ်ဆို့ကျော်လွှားသူများသည် အင်္ဂလန်မှ မရှိမဖြစ် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို သယ်ယူကာ တန်ဖိုးရှိသော ဝါဂွမ်းများကို အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ကွန်ဖက်ဒရိတ်အေးဂျင့်များအတွက် ကြံစည်မှုဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သော စိန့်ဂျော့ခ်ျမြို့ရှိ Globe Hotel ဟောင်းကို အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပြတိုက်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ====အင်္ဂလိပ်-ဘိုအာစစ်ပွဲ==== [[အင်္ဂလိပ်-ဘိုအာစစ်ပွဲ]] (၁၈၉၉-၁၉၀၂) အတွင်း [[ဘိုအာ]] [[စစ်သုံ့ပန်း]] ၅,၀၀၀ ကို ဘာမြူဒါရှိ ကျွန်းငါးကျွန်းတွင် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို စစ်ပွဲအပေါ် ၎င်းတို့၏အမြင်အရ နေရာချထားခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘုရင်အား သစ္စာခံရန် ငြင်းဆန်သော "ဘစ်တာအင်းန်ဒါးစ်" ({{langx|af|[[Bittereinder]]s}}) များကို [[ဒါရယ်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|ဒါရယ်ကျွန်း]]တွင် ထိန်းသိမ်းကာ တင်းကျပ်စွာ စောင့်ကြပ်ခဲ့သည်။ အခြားကျွန်းများဖြစ်သည့် [[မော်ဂန်ကျွန်း၊ ဂရိတ်ဆောင်း၊ ဘာမြူဒါ|မော်ဂန်ကျွန်း]]တွင် အရာရှိ ၂၇ ဦးအပါအဝင် လူ ၈၈၄ ဦး၊ [[တာကာကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|တာကာကျွန်း]]တွင် ဘိုအာစစ်သုံ့ပန်း ၈၀၉ ဦး၊ ဘတ်ကျွန်းတွင် ၆၀၇ ဦးနှင့် [[ပို့စ်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|ပို့စ်ကျွန်း]]တွင် ၃၅ ဦးတို့ကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ [[ဟင်ဆန်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|ဟင်ဆန်ကျွန်း]]တွင် အရွယ်မရောက်သေးသော အကျဉ်းသားများကို နေရာချခဲ့သည်။ စခန်းသုသာန်မှာ [[လောင်းကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|လောင်းကျွန်း]]ပေါ်တွင် ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Bermuda |department=Camps for Boers |website=Angloboerwar.com |url=https://www.angloboerwar.com/other-information/89-prisoner-of-war-camps/1838-camp-for-boers-bermuda |access-date=15 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181212184554/https://www.angloboerwar.com/other-information/89-prisoner-of-war-camps/1838-camp-for-boers-bermuda |archive-date=12 December 2018 }}</ref> ''[[နယူးယောက်တိုင်းမ်]]'' သတင်းစာက ဘာမြူဒါသို့အသွားတွင် ဘိုအာစစ်သုံ့ပန်းများ၏ ပုန်ကန်ရန်ကြံစည်မှုနှင့် ဒါရယ်ကျွန်းပေါ်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=The prisoner at Bermuda – Boers attempted to mutiny in the course of the voyage – martial law on Darrell's Island |orig-date=30 June 1901 |date=10 June 2012 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1901/06/30/archives/the-prisoners-at-bermuda-boers-attempted-to-mutiny-in-the-course-of.html |access-date=15 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029224716/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F20615FB355F1B738DDDA90B94DE405B818CF1D3 |archive-date=29 October 2013}}</ref> အကျော်ကြားဆုံးထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သူမှာ "ဗြိတိသျှအစိုးရအား ဆန့်ကျင်ကြံစည်မှုနှင့် သူလျှိုစွပ်စွဲချက်"ဖြင့် တစ်သက်တစ်ကျွန်းအပြစ်ပေးခံနေရသော ဘိုအာစစ်သုံ့ပန်း ကပ္ပတိန် [[ဖရစ်ဇ် ဂျူးဘတ် ဒူကိန်း]] ဖြစ်သည်။{{sfn|Ronnie|1995|p=37}} ၁၉၀၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ညတွင် ဒူကိန်းသည် သူ၏တဲမှ ခိုးထွက်ကာ သံဆူးကြိုးခြံစည်းရိုးကို ကျော်ဖြတ်ပြီး မုန်တိုင်းဒဏ်ခံနေရသော ရေပြင်ကိုဖြတ်ကာ ကင်းလှည့်လှေများနှင့် ထွန်းလင်းတောက်ပသော မီးမောင်းများကိုရှောင်တိမ်းရင်း အဝေးရှိ [[ဂစ်ဘ်ဟေးလ် မီးပြတိုက်]]ကို လမ်းညွှန်အဖြစ်အသုံးပြုကာ ပင်မကျွန်းပေါ်သို့ ဆိုက်ရောက်သည်အထိ {{convert|1.5|mi|km}} ကူးခတ်ခဲ့သည်။{{sfn|Ronnie|1995|pp=54, 63}} သူသည် အမေရိကန်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာစစ်နှစ်ခုစလုံးတွင် ဂျာမနီအတွက် သူလျှိုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးဒူကိန်းကို [[ဒူကိန်းသူလျှိုကွန်ရက်]]ကို ဦးဆောင်မှုဖြင့် [[အက်ဖ်ဘီအိုင်]]မှ ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ယနေ့တိုင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမိုင်းတွင် ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့သည့် အကြီးမားဆုံး သူလျှိုအမှုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။{{sfn|Duffy|2014|p=2}} ===၂၀ နှင့် ၂၁ ရာစု=== [[File:Bermuda harbour 1926.jpg|thumb|၁၉၂၀ ခုနှစ်များအလယ်ပိုင်းက [[ဟမ်မီတန်ဆိပ်ကမ်း၊ ဘာမြူဒါ|ဟမ်မီတန်ဆိပ်ကမ်း]]]] [[File:Winston Churchill visiting Bermuda for the Western Summit in December 1953.jpg|thumb|၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဝင်စတန်ချာချီက သုံးနိုင်ငံထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။]] [[File:The Queen of Bermuda in Bermuda, late 1952 or very early 1953.jpg|thumb|ဟမ်မီတန်ဆိပ်ကမ်းရှိ {{SS|Queen of Bermuda}}၊ c. ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၂ / ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၃]] [[File:The Queen of Bermuda departing the island in December 1952 or January 1953.jpg|thumb|၁၉၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ~ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျွန်းမှထွက်ခွာနေသော အက်စ်အက်စ် ''ဘာမြူဒါဘုရင်မ''။ ဒဗွန်ရှိုင်းယားဆိပ်ခံတံတားသည် အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသည်။]] ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဘာမြူဒါသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာသော အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် ဗြိတိသျှ ခရီးသွားများအတွက် ရေပန်းစားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်၏ အမေရိကန် [[စမု့တ်-ဟော်လီ အကောက်ခွန်အက်ဥပဒေ]]သည် အမေရိကန်သို့ တင်သွင်းသော ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ကာကွယ်ရေးဝါဒီ ကုန်သွယ်မှု [[အကောက်ခွန်]]များ ပြဌာန်းခဲ့ရာ အမေရိကသို့ ဘာမြူဒါ၏ တစ်ချိန်က ထွန်းကားခဲ့သော စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန် တင်ပို့ကုန်သွယ်မှု ကျဆုံးစေခဲ့ပြီး အခြားဝင်ငွေရင်းမြစ်အဖြစ် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် အားပေးခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အရက်တားမြစ်ချက်]] ခေတ် (၁၉၂၀-၁၉၃၃) အတွင်း တရားမဝင် အရက်မှောင်ခိုကူးသည့် ဗဟိုချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Frommers - History of Bermuda"/><ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> ဘာမြူဒါတွင် ၁၉၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း ရထားလမ်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် [[ဘာမြူဒါရထားလမ်း]]အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Horn |first=Simon |date=c. 2010 |title=Building the Bermuda Railway |website=bermudarailway.net |url=http://www.bermudarailway.net/then/history/building/building.html |access-date=4 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904140343/http://www.bermudarailway.net/then/history/building/building.html |archive-date=4 September 2014}}</ref> လမ်းကြောင်းမှာ ယခုအခါ ဘာမြူဒါရထားလမ်းလျှောက်လမ်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Bermuda Railway Trail |publisher=Bermuda Dept. of Tourism |url=http://www.bermudatourism.com/180.aspx |access-date=14 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106092332/http://www.bermudatourism.com/180.aspx |archive-date=6 January 2010}}</ref> ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် [[စတင်ဆင် ဒက်ထရွိုက်တာ]] [[ရေပြင်ဆင်းသက်လေယာဉ်]]တစ်စင်းသည် နယူးယောက်စီးတီးမှ ဘာမြူဒါသို့ ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကျွန်းများသို့ ရောက်ရှိဖူးသည့် ပထမဆုံးလေယာဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် [[ဒေါ့ချ် လုဖ့်ဟန်ဆာ]]မှ [[အေဇိုရက်စ်]]မှတစ်ဆင့် [[ဘာလင်]]မှ နယူးယောက်စီးတီးသို့ ဆက်လက်ပျံသန်းမည့် ရေပြင်ဆင်းသက်လေယာဉ်ခရီးစဉ်များကို စမ်းသပ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Unusual place – unusual story – heroic crew |website=Old QSL cards (oldQSLcards.com) |url=http://oldqslcards.com/UNUSUAL_PLACE.pdf |url-status=live |access-date=15 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310164030/http://oldqslcards.com/UNUSUAL_PLACE.pdf |archive-date=10 March 2012}}</ref> ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် [[အင်ပါယာလေကြောင်းလိုင်း]]နှင့် [[ပန်အမေရိကန်ကမ္ဘာ့လေကြောင်းလိုင်း|ပန်အမေရိကန်လေကြောင်းလိုင်း]]တို့သည် နယူးယောက်နှင့် [[ဘော်လ်တီမိုးမြို့]]တို့မှ [[ဒါရယ်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ]]သို့ စီစဉ်ထားသော [[ရေပြင်ဆင်းသက်လေယာဉ်]] လေကြောင်းလိုင်းဝန်ဆောင်မှုများကို စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဟမ်မီတန် မင်းသမီး နှင့် ဘိချ်ကလပ်|ဟမ်မီတန်မင်းသမီးဟိုတယ်]]သည် စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဥရောပ၊ အမေရိကန်နှင့် အရှေ့ဖျားသို့ ပေးပို့သော စာတိုက်၊ ရေဒီယိုနှင့် ကြေးနန်းဆက်သွယ်မှုအားလုံးကို [[ဗြိတိသျှလုံခြုံရေးညှိနှိုင်းမှု]] (BSC) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော ဗြိတိသျှအင်ပါယာစိစစ်ရေးမှ ဆင်ဆာ ၁,၂၀၀ က ၎င်းတို့၏ ဦးတည်ရာသို့ မလမ်းကြောင်းမပေးမီ ကြားဖြတ်ဖမ်းယူကာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Hodgson |first=Tim |date=25 April 2016 |title=Celebrating a wartime spy chief |newspaper=The Royal Gazette |url=https://www.royalgazette.com/other/news/article/20160425/celebrating-a-wartime-spy-chief/ |url-status=live |access-date=12 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013060307/https://www.royalgazette.com/other/news/article/20160425/celebrating-a-wartime-spy-chief/ |archive-date=13 October 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamilton Princess & Beach Club |quote=a Fairmont managed hotel – luxury hotel in Hamilton |series=Fairmont, Hotels & Resorts |website=Fairmont.com |url=https://www.fairmont.com/hamilton-bermuda/ |url-status=live |access-date=8 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012002635/https://www.fairmont.com/hamilton-bermuda/ |archive-date=12 October 2019}}</ref> BSC သည် FBI နှင့် အနီးကပ်လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် ဆင်ဆာများသည် [[ကာ့ဖ်ဖရက်ဒရစ်လုဒ်ဝစ်ခ်#ကွန်ရက်တည်ဆောက်ခြင်း|ဂျိုးကေကွင်း]]အပါအဝင် အမေရိကန်တွင် လှုပ်ရှားနေသော ဝင်ရိုးတန်းသူလျှိုအများအပြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိဖမ်းဆီးရန် တာဝန်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Martin |first=David |date=11 November 2011 |title=Bermuda's WWII espionage role |website=BerNews |url=https://bernews.com/2011/11/bermudas-second-world-war-espionage-role/ |url-status=live |access-date=8 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107220921/http://bernews.com/2011/11/bermudas-second-world-war-espionage-role/ |archive-date=7 November 2020 }}</ref> ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် [[ကင်ဒ်လေလေတပ်အခြေစိုက်စခန်း|ကင်ဒ်လေကွင်း]] (ယခု [[အယ်လ်အက်ဖ် ဝိတ်ခ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]) တွင် ကုန်းတွင်းအခြေစိုက်လေယာဉ်များဖြင့် ဆင်းသက်ကာ ပုံမှန်စီစဉ်ထားသော စီးပွားဖြစ်လေကြောင်းလိုင်းဝန်ဆောင်မှုကို စတင်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်ရှိစေရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် ဘာမြူဒါ၏စီးပွားရေး၏ ကြီးစိုးသောကဏ္ဍအဖြစ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အစားထိုးခဲ့သည်။ တော်ဝင်ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော စစ်မြေပြင်အခြေစိုက်စခန်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းအထိ ဘာမြူဒါ၏စီးပွားရေးအတွက် အရေးပါဆဲဖြစ်သည်။ များပြားလှသော ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများအပြင် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် ဒေသခံရောင်းချသူများထံမှ ရိက္ခာနှင့် အခြားပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]မှစတင်၍ [[ရေတပ်လေတပ်စခန်း ဘာမြူဒါ အဆက်စခန်း|ရေတပ်လေတပ်စခန်း]]နှင့် [[ယူအက်စ်အန် ရေငုပ်သင်္ဘောအခြေစိုက်စခန်း၊ အော်ဒနန့်ကျွန်း၊ ဘာမြူဒါ|ရေငုပ်သင်္ဘောအခြေစိုက်စခန်း]]အပါအဝင် အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများသည်လည်း ဘာမြူဒါတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်စစ်တပ်၏ တည်ရှိမှုသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name="bermuda-online.org">{{Cite web |title=American military bases in Bermuda 1941 to 1995 |website=Bermuda Online |url=http://www.bermuda-online.org/milquit.htm |access-date=9 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109070825/http://www.bermuda-online.org/milquit.htm |archive-date=9 November 2018}}</ref> တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူတိုင်းအတွက် မဲပေးခွင့်နှင့် နှစ်ပါတီနိုင်ငံရေးစနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda" /> တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မဲပေးခွင့်ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဘာမြူဒါ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်၊ ယင်းမတိုင်မီက မဲပေးခွင့်သည် အချို့သော ပိုင်ဆိုင်မှုအဆင့်ပေါ်တွင် မူတည်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဘာမြူဒါဘုရင်ခံ [[ရစ်ချတ် ရှားပဲလ်]]သည် လူထုမငြိမ်မသက်မှုများကာလအတွင်း ပြည်တွင်း [[လူမည်းစွမ်းအားလှုပ်ရှားမှု|လူမည်းစွမ်းအား]] စစ်သွေးကြွများ၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> ကျွန်းများအတွက် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် အတန်အသင့် လှုပ်ရှားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းကို [[၁၉၉၅ ဘာမြူဒါလွတ်လပ်ရေးဆန္ဒခံယူပွဲ|၁၉၉၅ ခုနှစ် ဆန္ဒခံယူပွဲ]]တွင် ပြတ်ပြတ်သားသား ပယ်ချခဲ့သည်။<ref name="Encyclopedia Britannica - Bermuda"/> [[၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်]]တွင် [[ဖလော်ရာ ဒပ်ဖီ]]သည် [[၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ် – အမျိုးသမီးများအတွက် ထရိုင်အက်သလွန်|အမျိုးသမီးထရိုင်အက်သလွန်]]ပြိုင်ပွဲတွင် ဘာမြူဒါ၏ ပထမဆုံးသော အိုလံပစ်ရွှေတံဆိပ်ကို ရရှိသောအခါ ဘာမြူဒါသည် ရွှေတံဆိပ်ရရှိသည့် အသေးငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=O'Kane, Caitlin |date=27 July 2021 |title=Bermuda wins its first gold medal, becoming the smallest country to win gold at the Summer Olympics |website=[[CBS News]] (cbsnews.com) |url=https://www.cbsnews.com/news/bermuda-olympics-gold-womens-triathlon/ |archive-date=15 October 2022 |access-date=15 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015144330/https://www.cbsnews.com/news/bermuda-olympics-gold-womens-triathlon/ |url-status=live }}</ref> ==ကြည့်ရှုရန်== * [[ဘာမြူဒါ၏စီးပွားရေး]] * [[ဘာမြူဒါနှင့်သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများ၏ အညွှန်း]] * [[ဘာမြူဒါ၏ယဉ်ကျေးမှု#ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များ|ထင်ရှားသော ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] * [[ဘာမြူဒါ၏သမိုင်းကြောင်း#ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များ|ထင်ရှားသော ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များ]] * [[ဘာမြူဒါ၏ နိုင်ငံရေး#ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်များ|ထင်ရှားသော ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်များ]] * [[ဘာမြူဒါရှိ အားကစားနှင့် အပန်းဖြေမှု#ထင်ရှားသော အားကစားပုဂ္ဂိုလ်များ|ထင်ရှားသော ဘာမြူဒါနွယ်ဖွား အားကစားပုဂ္ဂိုလ်များ]] * [[ဘာမြူဒါ၏ ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်]] * [[ဘာမြူဒါရှိ စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ]] * [[ဘာမြူဒါရှိ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်]] * [[ဘာမြူဒါတြိဂံ]] == ရှင်းလင်းချက်များ == {{Notelist}} ==ကိုးကားချက်များ== === ကိုးကားချက်များ === {{Reflist}} === အထွေထွေနှင့် ကိုးကားထားသော စာအုပ်စာတမ်းများ === {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Duffy |first=Peter |title=Double Agent |publisher=Scribner |year=2014 |isbn=978-1-4516-6795-0 |location=New York}} * {{Cite book |last1=McGovern |first1=Terrance |title=Defenses of Bermuda 1612–1995 (Fortress 112) |last2=Harris |first2=Edward |publisher=Osprey Publishing c/o Bloomsbury Publishing |year=2018 |location=New York}} * {{Cite book |last=Ronnie |first=Art |title=Counterfeit Hero: Fritz Duquesne, Adventurer and Spy |publisher=Naval Institute Press |year=1995 |isbn=1-55750-733-3 |location=Annapolis, Md. |oclc=605599179}} * {{Cite book |title=The New American Desk Encyclopedia |publisher=Signet |year=1993 |isbn=0-451-17566-2 |edition=Third |location=New York, NY |chapter=Bermuda |chapter-url=https://archive.org/details/newamericandeskenewy00newy |chapter-url-access=registration}} {{Refend}} ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== * Anonymous, but probably written by John Smith (1580–1631): ''The Historye of the Bermudaes or Summer Islands''. University of Cambridge Press, 2010. {{ISBN|978-1108011570}}. * Boultbee, Paul G., and David F. Raine. ''Bermuda''. Oxford: ABC-Clio Press, 1998. * Connell, John. (1994). [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14662049408447675 "Britain's Caribbean colonies: The End of the Era of Decolonisation?"] {{subscription required}} ''The Journal of Commonwealth & Comparative Politics'', 32(1), 87–106. {{doi|10.1080/14662049408447675}}. * {{Citation |last1=Glover |first1=Lorri |author2=Daniel Blake Smith |year=2008 |title=The Shipwreck That Saved Jamestown: The Sea Venture Castaways and the Fate of America |location=New York |publisher=Henry Holt and Co. |isbn=978-0-8050-8654-6 |oclc=177818614}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Sister project links|commons=yes|commonscat=yes|wikt=yes|n=yes|q=yes|s=Portal:Bermuda|b=yes|voy=yes|d=Q23635}} * [[ဘာမြူဒါအစိုးရ]]၏ [https://www.gov.bm/ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] * [http://www.gotobermuda.com/ ဘာမြူဒါ ခရီးသွားလုပ်ငန်း] * [https://www.bermuda.com/ ဘာမြူဒါ လမ်းညွှန်] * [https://www.parliament.bm/ ဘာမြူဒါ ပါလီမန်] * [https://www.bermudachamber.bm/ ဘာမြူဒါ ကုန်သည်ကြီးများအသင်း] * [https://web.archive.org/web/20060926195143/http://bermuda-online.org/forts.htm ၁၆၀၉ ခုနှစ်မှ ဘာမြူဒါ၏ ဗြိတိသျှတပ်မတော် ခံတပ်များ] (archived 26 September 2006) * {{Wikiatlas|Bermuda}} {{Bermuda topics}} {{Navboxes |title = ဘာမြူဒါနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများ |list = {{Countries of North America}} {{British dependencies}} {{British overseas territories}} {{Outlying territories of European countries |collapsed}} {{Caribbean Community (CARICOM) |collapsed}} {{English official language clickable map}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|32.32|N|64.74|W|type:country_region:BM|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဘာမြူဒါ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာမြူဒါရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ ကျွန်းစုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာမြူဒါ တြိဂံ]] [[ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ မြောက်အမေရိက]] [[ကဏ္ဍ:ဗြိတိန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ ကျွန်းများ]] jfop0guaykjuzromnsr45ob4l0ks3fe 3 286031 1032241 2026-05-18T22:49:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032241 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ollin Masa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၄၉၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 89zop5m250r69sm817o03mz4no4eezv 3 286032 1032249 2026-05-19T00:49:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032249 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Abababaaaaahhhh ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၄၉၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3zkqpnw37w697ppo12aj7tvs0hqwq1m 3 286033 1032253 2026-05-19T01:49:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032253 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mr Mg Hmine ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၉၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jn423e9cr04zic9uc0h4l5k1k69t3mx 3 286034 1032254 2026-05-19T01:49:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032254 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kokonge99 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၉၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) s04lpxdt9fyu9cueiaxr2ugklcu3zp1 100 286035 1032255 2026-05-19T02:15:39Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=05|day=19|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032255 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=19|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} t8zqfkkv36r2zdy09sawo3bbw5bb6ip 3 286036 1032263 2026-05-19T02:50:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032263 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-19569-28 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၀၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) bzv0p5bayh387es15jgaaxwxexn5uh8 3 286037 1032264 2026-05-19T03:50:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032264 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် BookWorm0815 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၀၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 86snf8ydth313crxytwkzglw0u8b9m6 0 286038 1032266 2026-05-19T03:57:25Z Ninjastrikers 22896 [[MV Hondius hantavirus ဖြစ်ပွားခြင်း]] စာမျက်နှာကို [[အပျော်စီးသင်္ဘော အမ်ဗွီ ဟွန်ဒီယပ်စ်တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1032266 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အပျော်စီးသင်္ဘော အမ်ဗွီ ဟွန်ဒီယပ်စ်တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း]] mlp12ari5h7wd6iboxc1vyfupyjjoid 10 286039 1032267 2026-05-19T04:38:29Z Ninjastrikers 22896 "<includeonly>{{safesubst:<noinclude />#invoke:WPSHIPS utilities|ship_prefix_templates|prefix=MV}}</includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude>" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032267 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#invoke:WPSHIPS utilities|ship_prefix_templates|prefix=MV}}</includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> bysq9niguw3c95fwu2qt07mbnb6a1wo 1032268 1032267 2026-05-19T04:38:41Z Ninjastrikers 22896 [[တမ်းပလိတ်:MV]] စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Motor Vessel]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1032267 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#invoke:WPSHIPS utilities|ship_prefix_templates|prefix=MV}}</includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> bysq9niguw3c95fwu2qt07mbnb6a1wo 10 286040 1032269 2026-05-19T04:38:41Z Ninjastrikers 22896 [[တမ်းပလိတ်:MV]] စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Motor Vessel]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1032269 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[တမ်းပလိတ်:Motor Vessel]] 23clpkt5mowuicpm7tk3hn59h8wr8c6 828 286041 1032271 2026-05-19T04:43:45Z Ninjastrikers 22896 "--[[-------------------------< S H I P P R E F I X L I S T >----------------------------------------------- This is a list of currently supported ship prefixes. To add to this list the form is: ['prefix'] = true, the trailing comma is important. ]] local ship_prefix_t = { ['ARA'] = true, -- Armada de la República A..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032271 Scribunto text/plain --[[-------------------------< S H I P P R E F I X L I S T >----------------------------------------------- This is a list of currently supported ship prefixes. To add to this list the form is: ['prefix'] = true, the trailing comma is important. ]] local ship_prefix_t = { ['ARA'] = true, -- Armada de la República Argentina ['ARC'] = true, -- Armada Nacional de la República de Colombia ['ARM'] = true, -- Armada de la República Mexicana ['ARV'] = true, -- Armada Republica de Venezuela ['BAE'] = true, -- Buque de la Armada de Ecuador ['BAP'] = true, -- Peruvian Navy Ship ['BNS'] = true, -- Bangladesh Navy Ship ['BRP'] = true, -- Barko ng Republika ng Pilipinas ['CCGS'] = true, -- Canadian Coast Guard Ship ['CFAV'] = true, -- Canadian Forces Auxiliary Vessel ['CS'] = true, -- Cable Ship ['CSS'] = true, -- Confederate States Ship ['FGS'] = true, -- Federal German Ship ['GTS'] = true, -- Gas Turbine Ship ['HDMS'] = true, -- His/Her Danish Majesty's Ship ['HM'] = true, -- His/Her Majesty's, then used with the type of ship in military use (UK) ['HMAS'] = true, -- Her/His Majesty's Australian Ship ['HMBS'] = true, -- Her/His Majesty's Britannic Ship (also: Bahamian, Bermudian, Burmese) ['HMC'] = true, -- Her/His Majesty's Cutter ['HMCS'] = true, -- Her/His Majesty's Canadian Ship (also Colonial) ['HMHS'] = true, -- His/Her Majesty's Hospital Ship ['HMIS'] = true, -- Her/His Majesty's Indian Ship (pre republic) ['HMNZS'] = true, -- Her/His Majesty's New Zealand Ship ['HMPNGS'] = true, -- His/Her Majesty's Papua New Guinea Ship ['HMQS'] = true, -- Her/His Majesty's Queensland Ship ['HMRC'] = true, -- His/Her Majesty's Revenue Cutter ['HMS'] = true, -- Her/His Majesty's Ship ['HMSAS'] = true, -- Her/His Majesty's South African Ship ['HMT'] = true, -- Her/His Majesty's Trawler ['HMVS'] = true, -- Her/His Majesty's Victorian Ship ['HMY'] = true, -- His/Her Majesty's Yacht ['HNLMS'] = true, -- His/Her Netherlands Majesty’s Ship ['HNoMS'] = true, -- His/Her Norwegian Majesty's Ship ['HSC'] = true, -- High-Speed Craft ['HSwMS'] = true, -- His/Her Swedish Majesty's Ship ['HTMS'] = true, -- His Thai Majesty's Ship ['ICGS'] = true, -- Indian Coast Guard Ship ['IIS'] = true, -- Imperial Iranian Ship ['INS'] = true, -- Indian Naval Ship, Israeli Naval Ship ['IRIS'] = true, -- Islamic Republic of Iran Ship ['JDS'] = true, -- Japanese Defence Ship ['JS'] = true, -- Japanese Ship (post 2008) ['KA'] = true, -- Kapal Auksiliari – Auxiliary Ship (Malaysia) ['KD'] = true, -- Kapal Di-Raja — His Majesty's Ship (Malaysia) ['KM'] = true, -- Kapal Motor (Motor Ship) (Indonesia) ['KDB'] = true, -- Kapal Diraja Brunei (Royal Brunei Ship) (in Malay) ['KDM'] = true, -- Kongelige Danske Marine ['KLD'] =true, -- Kapal Layar Diraja – His Majesty's Sailing Ship (Malaysia) ['KRI'] = true, -- Kapal Republik Indonesia ['LÉ'] = true, -- Long Éireannach – Irish ship ['MF'] = true, -- Motor Ferry ['LKL'] = true, -- Lietuvos Karinis Laivas – Lithuania ['MS'] = true, -- Motor Ship ['MT'] = true, -- Motor Tanker ['MV'] = true, -- Motor Vessel ['NLV'] = true, -- Northern Lighthouse Vessel ['NMS'] = true, -- Nava Majestăţii Sale (His/Her Majesty's Ship) - used before 1945 by the Royal Romanian Navy ['NoCGV'] = true, -- Norwegian Coast Guard Vessel ['NOAAS'] = true, -- National Oceanic and Atmospheric Administration Ship ['NRP'] = true, -- Navio da República Portuguesa ['ORP'] = true, -- Okręt Rzeczypospolitej Polskiej ['PNS'] = true, -- Pakistani Naval Ship ['PS'] = true, -- Paddle Steamer ['RFA'] = true, -- Royal Fleet Auxiliary ['RMAS'] = true, -- Royal Maritime Auxiliary Service ['RMS'] = true, -- Royal Mail Ship ['RNLB'] = true, -- Royal National Lifeboat ['ROCS'] = true, -- Republic of China Ship ['ROKS'] = true, -- Republic of Korea Ship ['RPS'] = true, -- Republic of the Philippines Ship ['RRS'] = true, -- Royal Research Ship ['RS'] = true, -- Rocket Ship ['RSS'] = true, -- Republic of Singapore Ship ['RV'] = true, -- Research Vessel ['SAS'] = true, -- South African Ship ['SLNS'] = true, -- Sri Lanka Naval Ship ['SM'] = true, -- Seiner Majestät Unterseeboot ['SMS'] = true, -- Seiner Majestät Schiff ['SS'] = true, -- Screw Steamer or Steamship ['STV'] = true, -- Sail training vessel ['SV'] = true, -- Sailing vessel ['TCG'] = true, -- Türkiye Cumhuriyeti Gemisi ['TS'] = true, -- Training ship ['TV'] = true, -- Training vessel ['UAM'] = true, -- Unidade Auxiliar da Marinha - Navy Auxiliary Unit (Portuguese Navy non-military ships) ['USAFS'] = true, -- United States Air Force ship ['USAHS'] = true, -- United States Army Hospital Ship ['USAS'] = true, -- United States Army Ship ['USAT'] = true, -- United States Army Transport ['USAV'] = true, -- United States Army Vessel ['USC&GS'] = true, -- United States Coast and Geodetic Survey ['USC&amp;GS'] = true, -- United States Coast and Geodetic Survey (crude work-around) ['USC&#38;GS'] = true, -- United States Coast and Geodetic Survey (crude work-around) ['USC&GSS'] = true, -- United States Coast and Geodetic Survey Ship ['USC&amp;GSS'] = true, -- United States Coast and Geodetic Survey Ship (crude work-around) ['USC&#38;GSS'] = true, -- United States Coast and Geodetic Survey Ship (crude work-around) ['USCGC'] = true, -- United States Coast Guard Cutter ['USLHT'] = true, -- United State Light House Tender ['USNS'] = true, -- United States Naval Ship ['USRC'] = true, -- United States Revenue Cutter ['USS'] = true, -- United States Ship } --[[--------------------------< N A T I O N A L I T Y >-------------------------------------------------------- Article titles for ships in navies that do not use a standardized prefix follow the title format: <nationality> <ship type> <name> <(disambiguator)> This is a list of nationalities. To add to this list the form is: ['Nationality'] = true, the trailing comma is important. Use the adjective form for nationality, always capitalize. Please insert nationalities in alphabetical order. ]] local nationality_t = { ['Albanian'] = true, ['American'] = true, ['Australian'] = true, ['Belgian'] = true, ['Brazilian'] = true, ['Bulgarian'] = true, ['Chilean'] = true, ['Chinese'] = true, ['Croatian'] = true, ['Danish'] = true, ['Dominican'] = true, ['Dutch'] = true, ['East Timorese'] = true, ['Egyptian'] = true, ['English'] = true, ['Finnish'] = true, ['French'] = true, ['German'] = true, ['Greek'] = true, ['Grenadan'] = true, ['Haitian'] = true, ['Iranian'] = true, ['Irish'] = true, ['Italian'] = true, ['Japanese'] = true, ['Latvian'] = true, ['Libyan'] = true, ['Lithuanian'] = true, ['Maltese'] = true, ['Mexican'] = true, ['Nigerian'] = true, ['Ottoman'] = true, ['Peruvian'] = true, ['Portuguese'] = true, ['Romanian'] = true, ['Russian'] = true, ['Scottish'] = true, ['Slovenian'] = true, ['Soviet'] = true, ['Spanish'] = true, ['Swedish'] = true, ['Texan'] = true, ['Ukrainian'] = true, ['United States'] = true, ['Vietnamese'] = true, ['Yugoslav'] = true, } --[[--------------------------< S H I P T Y P E >------------------------------------------------------------ Article titles for ships in navies that do not use a standardized prefix follow the title format: <nationality> <ship type> <name> <(disambiguator)> Article titles for ships may or may not be naval ships may follow the title format: <name> <(disambiguator)> where <(disambiguator)> may be some form of ship type, hull designator or pennant number, or year. This tool will format ship names that contain a recognized ship type in <(disambiguator)>. This list is used to <find ship> when the article title begins with a nationality. This is important because the tool needs to know where the <ship type> ends and <name> begins so that it can properly place the italic markup. The search will find an exact match (including case) for ship types that are 1 to 4 words long. This list is also used to find ship type in <(disambiguator)>. The search is whole word; use the simplest form. For example, because 'icebreaker' is defined, that ship type is sufficient to cause the tool to properly format: Astrolabe (icebreaker) Krassin (1917 icebreaker) Taymyr (nuclear icebreaker) Searches for ship type in <(disambiguator)> are whole word. When looking for 'ship', the tool will find Auguste (ship) Queen of Nations (clipper ship) but will not find: Sibir (steamship icebreaker) – the search for 'icebreaker' will This is a list of ship types. When adding new ship types, do not be too specific: 'aircraft carrier' but not 'light aircraft carrier' To add to this list the form is: ['ship type'] = true, the trailing comma is important. At the time of this writing, a ship type may be one to four words, almost always lowercase. Please insert ship types in alphabetical order. ]] local ship_type_t = { ['armoured cruiser'] = true, ['aircraft carrier'] = true, ['amphibious assault ship'] = true, ['Army ship'] = true, -- should be capitalized ['auxiliary cruiser'] = true, ['auxiliary raider'] = true, ['auxiliary'] = true, ['aviso'] = true, ['barge'] = true, ['barque'] = true, ['barquentine'] = true, ['battlecruiser'] = true, ['battleship'] = true, ['boat'] = true, ['brig sloop'] = true, ['brig-sloop'] = true, ['brig'] = true, ['brigantine'] = true, ['carrack'] = true, ['clipper'] = true, ['coast defense ship'] = true, ['coastal defence ship'] = true, ['coastal defense ship'] = true, ['communications ship'] = true, ['corvette'] = true, ['cruiser'] = true, ['cutter'] = true, ['deep submergence rescue vehicle'] = true, ['destroyer leader'] = true, ['destroyer'] = true, ['dragger'] = true, ['dredge'] = true, ['East Indiaman'] = true, -- should be capitalized ['escort ship'] = true, ['escort'] = true, ['ferry'] = true, ['ferryboat'] = true, ['fireboat'] = true, ['fleet oiler'] = true, ['floating battery'] = true, ['floating crane'] = true, ['fluyt'] = true, ['food supply ship'] = true, ['freighter'] = true, ['frigate'] = true, ['galleon'] = true, ['galley'] = true, ['gunboat'] = true, ['helicopter carrier'] = true, ['hospital ship'] = true, ['hovercraft'] = true, ['hydrofoil'] = true, ['icebreaker'] = true, ['Indiaman'] = true, -- should be capitalized ['ironclad'] = true, ['ketch'] = true, ['landing ship'] = true, ['landing ship medium'] = true, ['lifeboat'] = true, ['lightship'] = true, ['log canoe'] = true, ['lugger'] = true, ['merchant cruiser'] = true, ['minehunter'] = true, ['minelayer'] = true, ['minelaying cruiser'] = true, ['minesweeper'] = true, ['missile boat'] = true, ['monitor'] = true, ['munition ship'] = true, ['naval ship'] = true, ['night fighter direction vessel'] = true, ['ocean liner'] = true, ['oiler'] = true, ['paddle steamer'] = true, ['patrol boat'] = true, ['patrol gunboat'] = true, ['patrol vessel'] = true, ['pinnace'] = true, ['pollution control vessel'] = true, ['privateer'] = true, ['protected cruiser'] = true, ['pusher'] = true, ['rescue ship'] = true, ['riverboat'] = true, ['ROV'] = true, ['sailboat'] = true, ['schooner'] = true, ['seaplane carrier'] = true, ['seaplane tender'] = true, ['ship of the line'] = true, ['ship'] = true, ['shipwreck'] = true, ['shore establishment'] = true, -- use stone frigate instead? ['showboat'] = true, ['sidewheeler'] = true, ['skipjack'] = true, ['sloop-of-war'] = true, ['sloop'] = true, ['smack'] = true, ['snagboat'] = true, ['speedboat'] = true, ['steam frigate'] = true, ['steam warship'] = true, ['steamboat'] = true, ['steamer'] = true, ['steamship'] = true, ['sternwheeler'] = true, ['stores lighter'] = true, ['submarine chaser'] = true, ['submarine rescue vehicle'] = true, ['submarine tender'] = true, ['submarine'] = true, ['submersible'] = true, ['supertanker'] = true, ['support ship'] = true, ['survey ship'] = true, ['tanker'] = true, ['target ship'] = true, ['tender'] = true, ['torpedo boat'] = true, ['torpedo gunboat'] = true, ['towboat'] = true, ['training cruiser'] = true, ['training ship'] = true, ['transport'] = true, ['trawler'] = true, ['trireme'] = true, ['tug'] = true, ['tugboat'] = true, ['vessel'] = true, ['warship'] = true, ['weather ship'] = true, ['whaler'] = true, ['whaleship'] = true, ['wherry'] = true, ['yacht'] = true, ['yawl'] = true, } --[[--------------------------< I N F O B O X L I N E I T E M P A R A M E T E R S >---------------------- ]] local infobox_career_params_t = { -- table of parameters that are rendered in the same way ['Ship name'] = {1, 'Name'}, ['Ship namesake'] = {2, 'Namesake'}, ['Ship owner'] = {3, 'Owner'}, ['Ship operator'] = {4, 'Operator'}, ['Ship registry'] = {5, 'Port of registry'}, ['Ship route'] = {6, 'Route'}, ['Ship ordered'] = {7, 'Ordered'}, ['Ship awarded'] = {8, 'Awarded'}, ['Ship builder'] = {9, 'Builder'}, ['Ship original cost'] = {10, 'Cost'}, ['Ship yard number'] = {11, 'Yard number'}, ['Ship way number'] = {12, 'Way number'}, ['Ship laid down'] = {13, 'Laid down'}, ['Ship launched'] = {14, 'Launched'}, ['Ship sponsor'] = {15, 'Sponsored&nbsp;by'}, ['Ship christened'] = {16, 'Christened'}, ['Ship completed'] = {17, 'Completed'}, ['Ship acquired'] = {18, 'Acquired'}, ['Ship commissioned'] = {19, 'Commissioned'}, ['Ship recommissioned'] = {20, 'Recommissioned'}, ['Ship decommissioned'] = {21, 'Decommissioned'}, ['Ship maiden voyage'] = {22, 'Maiden voyage'}, ['Ship in service'] = {23, 'In service'}, ['Ship out of service'] = {24, 'Out of service'}, ['Ship renamed'] = {25, 'Renamed'}, ['Ship reclassified'] = {26, 'Reclassified'}, ['Ship refit'] = {27, 'Refit'}, ['Ship struck'] = {28, 'Stricken'}, ['Ship stricken'] = {29, 'Stricken'}, ['Ship reinstated'] = {30, 'Reinstated'}, ['Ship homeport'] = {31, 'Homeport'}, ['Ship identification'] = {32, 'Identification'}, ['Ship motto'] = {33, 'Motto'}, ['Ship nickname'] = {34, 'Nickname(s)'}, ['Ship honours'] = {35, 'Honours &<br />awards'}, -- make these two the same index? ['Ship honors'] = {36, 'Honors &<br />awards'}, ['Ship captured'] = {37, 'Captured'}, ['Ship fate'] = {38, 'Fate'}, ['Ship status'] = {39, 'Status'}, ['Ship notes'] = {40, 'Notes'}, ['Ship badge'] = {41, 'Badge'}, } local infobox_characteristics_params_t = { -- table of parameters that are rendered in the same way ['Ship class'] = {1, 'Class & type'}, ['Ship type'] = {2, 'Type'}, ['Ship tonnage'] = {3, 'Tonnage'}, ['Ship displacement'] = {4, 'Displacement'}, ['Ship tons burthen'] = {5, 'Tons burthen'}, ['Ship length'] = {6, 'Length'}, ['Ship beam'] = {7, 'Beam'}, ['Ship height'] = {8, 'Height'}, ['Ship draught'] = {9, 'Draught'}, -- make these two the same index? ['Ship draft'] = {10, 'Draft'}, ['Ship depth'] = {11, 'Depth'}, ['Ship hold depth'] = {12, 'Depth of hold'}, ['Ship decks'] = {13, 'Decks'}, ['Ship deck clearance'] = {14, 'Deck clearance'}, ['Ship ramps'] = {15, 'Ramps'}, ['Ship ice class'] = {16, 'Ice class'}, ['Ship power'] = {17, 'Installed power'}, ['Ship propulsion'] = {18, 'Propulsion'}, ['Ship sail plan'] = {19, 'Sail plan'}, ['Ship speed'] = {20, 'Speed'}, ['Ship range'] = {21, 'Range'}, ['Ship endurance'] = {22, 'Endurance'}, ['Ship test depth'] = {23, 'Test depth'}, ['Ship boats'] = {24, 'Boats & landing<br />craft carried'}, ['Ship capacity'] = {25, 'Capacity'}, ['Ship troops'] = {26, 'Troops'}, ['Ship complement'] = {27, 'Complement'}, ['Ship crew'] = {28, 'Crew'}, ['Ship time to activate'] = {29, 'Time to activate'}, ['Ship sensors'] = {30, 'Sensors &<br />processing systems'}, ['Ship EW'] = {31, 'Electronic warfare<br />& decoys'}, ['Ship armament'] = {32, 'Armament'}, ['Ship armour'] = {33, 'Armour'}, -- make these two the same index? ['Ship armor'] = {34, 'Armor'}, ['Ship aircraft'] = {35, 'Aircraft carried'}, ['Ship aircraft facilities'] = {36, 'Aviation facilities'}, ['Ship notes'] = {37, 'Notes'}, } local infobox_class_overview_params_t = { -- table of parameters that are rendered in the same way ['Name'] = {1, 'Name'}, ['Builders'] = {2, 'Builders'}, ['Operators'] = {3, 'Operators'}, ['Class before'] = {4, 'Preceded by'}, ['Class after'] = {5, 'Succeeded&nbsp;by'}, ['Subclasses'] = {6, 'Subclasses'}, ['Cost'] = {7, 'Cost'}, ['Built range'] = {8, 'Built'}, ['In service range'] = {9, 'In service'}, ['In commission range'] = {10, 'In commission'}, ['Total ships planned'] = {11, 'Planned'}, ['Total ships on order'] = {12, 'On order'}, ['Total ships building'] = {13, 'Building'}, ['Total ships completed'] = {14, 'Completed'}, ['Total ships cancelled'] = {15, 'Cancelled'}, ['Total ships active'] = {16, 'Active'}, ['Total ships laid up'] = {17, 'Laid up'}, ['Total ships lost'] = {18, 'Lost'}, ['Total ships retired'] = {19, 'Retired'}, ['Total ships scrapped'] = {20, 'Scrapped'}, ['Total ships preserved'] = {21, 'Preserved'}, } --[[--------------------------< C I T E P L I M S O L L >---------------------------------------------------- ]] local subtitles_t = { ['C'] = 'Chalutiers &c.', -- French headings used as subtitles; these appear on even page numbers ['F'] = 'Liste des Navires Pourvus de Machines Frigorifiques', ['NV'] = 'Navires à Voiles', ['NVM'] = 'Navires à Vapeur et à Moteurs', ['R'] = 'List of Vessels Fitted with Refrigerating Appliances', -- English headings used as subtitles; these appear on odd page numbers ['SM'] = 'Steamers & Motorships', ['SV'] = 'Sailing Vessels', ['T'] = 'Trawlers &c.', } local subtitles_xlate_t = { ['odd'] = { -- |filename= <page_num> is odd (en) so use French subtitle ['C'] = 'T', -- map fr keyword to en keyword ['F'] = 'R', ['NV'] = 'SV', ['NVM'] = 'SM', }, ['even'] = { -- |filename= <page_num> is even (fr) so use English subtitle ['R'] = 'F', -- map en keyword to fr keyword ['SM'] = 'NVM', ['SV'] = 'NV', ['T'] = 'C', } } --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { infobox_career_params_t = infobox_career_params_t, infobox_characteristics_params_t = infobox_characteristics_params_t, infobox_class_overview_params_t = infobox_class_overview_params_t, nationality_t = nationality_t, ship_prefix_t = ship_prefix_t, ship_type_t = ship_type_t, subtitles_t = subtitles_t, subtitles_xlate_t = subtitles_xlate_t, } 0mow9ihw3vmpwbqbn8yg67zuoo4ts94 3 286042 1032275 2026-05-19T04:50:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032275 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saungsnow ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၀၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0idinfas414iit2bne3dt7e0kposp8h 0 286043 1032277 2026-05-19T04:51:21Z Ninjastrikers 22896 [[ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့]] စာမျက်နှာကို [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1032277 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] 1b4h2qxe39mnvboyajr78xtf663luie 828 286044 1032286 2026-05-19T05:24:41Z Ninjastrikers 22896 "return { name = 'အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ', x = '50.0 + 50.0*cos( $1*0.01745329252 )*sin( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) * ( ((1 + cos( $1*0.01745329252 )*cos( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) ) *0.5)^ -0.5)', y = '50.0 - 40.7145*sin( $1*0.01745329252 ) * ( ((1 + cos( $1*0.01745329252 )*cos( ($2 + 35.0)*0.0174532..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032286 Scribunto text/plain return { name = 'အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ', x = '50.0 + 50.0*cos( $1*0.01745329252 )*sin( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) * ( ((1 + cos( $1*0.01745329252 )*cos( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) ) *0.5)^ -0.5)', y = '50.0 - 40.7145*sin( $1*0.01745329252 ) * ( ((1 + cos( $1*0.01745329252 )*cos( ($2 + 35.0)*0.01745329252 ) ) *0.5)^ -0.5)', image = 'Atlantic Ocean laea location map.svg', image1 = 'Atlantic Ocean laea relief location map.jpg' } 48bjqox24ps1swj30fmaebz1k7yw7r7 0 286045 1032293 2026-05-19T06:20:29Z Ninjastrikers 22896 "'''လူအချင်းချင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း''' ({{langx|en|Human-to-human transmission}}; အတိုကောက် HHT) ဆိုသည်မှာ [[ကူးစက်ရောဂါဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ကူးစက်ပြန့်ပွားစေသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032293 wikitext text/x-wiki '''လူအချင်းချင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း''' ({{langx|en|Human-to-human transmission}}; အတိုကောက် HHT) ဆိုသည်မှာ [[ကူးစက်ရောဂါဗေဒ]]ဆိုင်ရာ ကူးစက်ပြန့်ပွားစေသည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊{{efn|Attributed to multiple references:<ref name="chowell14">{{cite journal |doi=10.1016/j.epidem.2014.09.011|title=Synthesizing data and models for the spread of MERS-CoV, 2013: Key role of index cases and hospital transmission|year=2014|last1=Chowell|first1=Gerardo|last2=Blumberg|first2=Seth|last3=Simonsen|first3=Lone|last4=Miller|first4=Mark A.|last5=Viboud|first5=Cécile|journal=Epidemics|volume=9|pages=40–51|pmid=25480133|pmc=4258236}}</ref><ref name="virlogeux18">{{cite journal |doi=10.1038/s41598-017-17335-9|title=Evaluation of animal-to-human and human-to-human transmission of influenza A (H7N9) virus in China, 2013–15|year=2018|last1=Virlogeux|first1=Victor|last2=Feng|first2=Luzhao|last3=Tsang|first3=Tim K.|last4=Jiang|first4=Hui|last5=Fang|first5=Vicky J.|last6=Qin|first6=Ying|last7=Wu|first7=Peng|last8=Wang|first8=Xiling|last9=Zheng|first9=Jiandong|last10=Lau|first10=Eric H. Y.|last11=Peng|first11=Zhibin|last12=Yang|first12=Juan|last13=Cowling|first13=Benjamin J.|last14=Yu|first14=Hongjie|journal=Scientific Reports|volume=8|issue=1|page=552|pmid=29323268|pmc=5765021|bibcode=2018NatSR...8..552V}}</ref><ref name="majumder17">{{cite journal |doi=10.1093/trstmh/trx046|title=Nosocomial amplification of MERS-coronavirus in South Korea, 2015|year=2017|last1=Majumder|first1=Maimuna S.|last2=Brownstein|first2=John S.|last3=Finkelstein|first3=Stan N.|last4=Larson|first4=Richard C.|last5=Bourouiba|first5=Lydia|journal=Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene|volume=111|issue=6|pages=261–269|pmid=29044371|pmc=6257029}}</ref><ref name="degraaf17">{{cite journal |doi=10.1016/j.coviro.2016.11.001|title=Sustained fecal-oral human-to-human transmission following a zoonotic event|year=2017|last1=De Graaf|first1=Miranda|last2=Beck|first2=Relja|last3=Caccio|first3=Simone M.|last4=Duim|first4=Birgitta|last5=Fraaij|first5=Pieter LA|last6=Le Guyader|first6=Françoise S.|last7=Lecuit|first7=Marc|last8=Le Pendu|first8=Jacques|last9=De Wit|first9=Emmie|last10=Schultsz|first10=Constance|journal=Current Opinion in Virology|volume=22|pages=1–6|pmid=27888698|pmc=7102779}}</ref><ref name="jlg16">{{cite journal |doi=10.1073/pnas.1521582113|title=Virological factors that increase the transmissibility of emerging human viruses|year=2016|last1=Geoghegan|first1=Jemma L.|last2=Senior|first2=Alistair M.|last3=Di Giallonardo|first3=Francesca|last4=Holmes|first4=Edward C.|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=113|issue=15|pages=4170–4175|pmid=27001840|pmc=4839412|bibcode=2016PNAS..113.4170G|doi-access=free }}</ref><ref name="kucharski14">{{cite journal |doi=10.1371/currents.outbreaks.e1473d9bfc99d080ca242139a06c455f|title=Distinguishing Between Reservoir Exposure and Human-to-Human Transmission for Emerging Pathogens Using Case Onset Data|year=2014|last1=Kucharski|first1=Adam|last2=Mills|first2=Harriet|last3=Pinsent|first3=Amy|last4=Fraser|first4=Christophe|last5=Van Kerkhove|first5=Maria|last6=Donnelly|first6=Christl A.|last7=Riley|first7=Steven|journal=PLOS Currents|volume=6|doi-broken-date=12 July 2025 |pmid=24619563|pmc=3946006 |doi-access=free }}</ref><ref name="herfst17">{{cite journal |doi=10.1016/j.coviro.2016.11.006|title=Drivers of airborne human-to-human pathogen transmission|year=2017|last1=Herfst|first1=Sander|last2=Böhringer|first2=Michael|last3=Karo|first3=Basel|last4=Lawrence|first4=Philip|last5=Lewis|first5=Nicola S.|last6=Mina|first6=Michael J.|last7=Russell|first7=Charles J.|last8=Steel|first8=John|last9=De Swart|first9=Rik L.|last10=Menge|first10=Christian|journal=Current Opinion in Virology|volume=22|pages=22–29|pmid=27918958|pmc=7102691}}</ref><ref name="riou20">{{cite journal |doi=10.2807/1560-7917.ES.2020.25.4.2000058|title=Pattern of early human-to-human transmission of Wuhan 2019 novel coronavirus (2019-nCoV), December 2019 to January 2020|year=2020|last1=Riou|first1=Julien|last2=Althaus|first2=Christian L.|journal=Eurosurveillance|volume=25|issue=4|pmid=32019669|pmc=7001239}}</ref>}} အထူးသဖြင့် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် ရောဂါဖြန့်ဝေသူများဟု လူသိများသော ပုဂ္ဂိုလ်များမှတစ်ဆင့် ရောဂါသယ်ဆောင်လာသည့် ဖြစ်ရပ်မျိုးတွင် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ ယင်းကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် ဗိုင်းရပ်စ်၏ အခြေခံမျိုးပွားကိန်းဟု ခေါ်ဆိုသော မည်သည့်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုမျှ မလုပ်ဆောင်ထားသည့် အခြေအနေမျိုး၌ လူနာတစ်ဦးထံမှ အခြားလူများသို့ ပျှမ်းမျှထပ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်ခြေ အရေအတွက်သည် ၂၀၃.၉ ဆ အထိပင် မြင့်မားသွားနိုင်သည်။<ref name=li20>{{cite journal | vauthors = Li Q, Guan X, Wu P, Wang X, Zhou L, Tong Y, Ren R, Leung KS, Lau EH, Wong JY, Xing X, Xiang N, Wu Y, Li C, Chen Q, Li D, Liu T, Zhao J, Li M, Tu W, Chen C, Jin L, Yang R, Wang Q, Zhou S, Wang R, Liu H, Luo Y, Liu Y, Shao G, Li H, Tao Z, Yang Y, Deng Z, Liu B, Ma Z, Zhang Y, Shi G, Lam TT, Wu JT, Gao GF, Cowling BJ, Yang B, Leung GM, Feng Z | display-authors = 6 | title = Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus-Infected Pneumonia | journal = The New England Journal of Medicine | date = January 2020 | volume = 382 | issue = 13 | pages = 1199–1207 | pmid = 31995857 | doi = 10.1056/NEJMoa2001316 | pmc = 7121484 | doi-access = free }}</ref><ref name=riou20b>{{cite journal | vauthors = Riou J, Althaus CL | title = Pattern of early human-to-human transmission of Wuhan 2019 novel coronavirus (2019-nCoV), December 2019 to January 2020 | journal = Euro Surveillance | volume = 25 | issue = 4 | date = January 2020 | pmid = 32019669 | pmc = 7001239 | doi = 10.2807/1560-7917.ES.2020.25.4.2000058 }}</ref> '''Interhuman transmission''' ဆိုသည်မှာလည်း HHT နှင့် အဓိပ္ပာယ်တူစကားလုံးပင် ဖြစ်သည်။<ref name="meyer91">{{cite journal |pmid=1649373|year=1991|last1=Meyer|first1=A.|last2=Esposito|first2=J. J.|last3=Gras|first3=F.|last4=Kolakowski|first4=T.|last5=Fatras|first5=M.|last6=Muller|first6=G.|title=First appearance of monkey pox in human beings in Gabon|journal=Médecine Tropicale: Revue du Corps de Santé Colonial|volume=51|issue=1|pages=53–7}}</ref> [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]က [[ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ|ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ]]အဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာရာတွင် ကမ္ဘာ့ဒေသကြီး နှစ်ခု၌ လူအချင်းချင်း ဆက်တိုက်ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေမှုရှိကြောင်း ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထား ပြသနိုင်မှုအပေါ်တွင် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="mfce">{{cite web |last1=Friscolanti |first1=Michael |title=Canada's Pandemic Influenza Plan |url=https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/canadas-pandemic-influenza-plan |publisher=Canadian Encyclopedia |date=4 June 2009}}</ref> ==အကျဉ်းချုပ်== ဆက်စပ်နေသော အဏုဇီဝပိုးမွှားများတွင် [[ဗိုင်းရပ်စ်]]များ၊ [[ဘက်တီးရီးယား]]များ သို့မဟုတ် [[မှို]]များ ပါဝင်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အသက်ရှူခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ အရည်များ ပန်းထွက်ခြင်း၊ အိမ်သာရေဆွဲချခြင်း သို့မဟုတ် ဖုန်မှုန့်များ ထကြွစေခြင်းကဲ့သို့သော လေမှုန်အမှုန်အမွှားများ သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးတင်ကျန်နေသည့် အရာဝတ္ထုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်မျိုးမှမဆိုတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။{{sfn|Cook|2013|p=208}}<ref name=abad94>{{Cite journal | volume = 60 | issue = 10 | last = Abad | first = F. X. |author2=R. M. Pintó |author3=A. Bosch | title = Survival of enteric viruses on environmental fomites | journal =[[Applied and Environmental Microbiology]] | date = October 1994 |pmid= 7986043 | pages = 3704–10 | doi = 10.1128/AEM.60.10.3704-3710.1994 | pmc = 201876 | bibcode = 1994ApEnM..60.3704A }}</ref> ရောဂါပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်စွမ်း အရည်အသွေးသည် ထိတွေ့မိသည့် မျက်နှာပြင်အမျိုးအစားအပေါ်တွင်သာမက ရောဂါပိုးမွှားအမျိုးအစားအပေါ်တွင်လည်း မူတည်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ|ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်]]သည် အပေါက်အပြဲရှိသော ပစ္စည်းမျက်နှာပြင်များနှင့် အပေါက်အပြဲမရှိသော ပစ္စည်းမျက်နှာပြင်များ နှစ်ခုလုံးပေါ်တွင် ၁၄၄ နာရီကြာအထိ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်နိုင်သည်။{{sfn|Cook|2013|p=208}} အဆိုပါ အဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် စားပွဲတင်ဇွန်း၊ ခက်ရင်း၊ ဓား စသည်တို့ကို စနစ်တကျ အသုံးမပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပန်းကန်ခွက်ယောက်များနှင့် အိပ်ရာခင်းများကို သန့်ရှင်းရေး သေချာစွာမလုပ်ဆောင်ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အိမ်သာအသုံးပြုမှု ဓလေ့စရိုက် မမှန်ကန်ခြင်းများသည် မစင်မှတဆင့် ပါးစပ်သို့ ရောဂါပိုးဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသဖြင့် အဓိကပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ [[လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ]]သည် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဤကူးစက်နည်းလမ်းမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ==လူအချင်းချင်း ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများစာရင်း== လူအချင်းချင်း ကူးစက်တတ်သော ရောဂါအချို့၏ နမူနာများကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ * [[ဝက်သက်ရောဂါ]]: [[ကာကွယ်ဆေး]] ရရှိနိုင်သည်။ * [[ပါးချိတ်ရောင်ရောဂါ]]: ကာကွယ်ဆေး ရရှိနိုင်သည်။ * [[ရေကျောက်ရောဂါ]]: ကာကွယ်ဆေး ရရှိနိုင်သည်။ * [[ကျောက်ကြီးရောဂါ]]<ref name=welford09/> * ဗျူဘိုးနစ် ပလိပ်ရောဂါ: slim non-nil risk<ref name="kool05">{{cite journal |doi=10.1086/428617|title=Risk of Person-to-Person Transmission of Pneumonic Plague|year=2005|last1=Kool|first1=Jacob L.|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=40|issue=8|pages=1166–1172|pmid=15791518|doi-access=free}}</ref> * အဆုတ်ပလိပ်ရောဂါ: [[Pneumonic plague#China|1910-11 Manchurian plague]]<ref name=welford20>{{cite web |last1=Wilson |first1=Mark |title=The untold origin story of the N95 mask |url=https://www.fastcompany.com/90479846/the-untold-origin-story-of-the-n95-mask |website=Fast Company |date=24 March 2020}}</ref> * [[တီဘီရောဂါ]] * [[နိုရိုဗိုင်းရပ်စ်]]<ref name="pknob">{{cite book|last1=Kumar Nag |first1=Pranab |title=Office Buildings: Health, Safety and Environment |url=https://books.google.com/books?id=pfCBDwAAQBAJ&pg=PA85 |publisher=Springer |date=2018 |page=85|isbn=978-981-13-2577-9 }}</ref><ref name="robilotti15">{{cite journal |doi=10.1128/CMR.00075-14|title=Norovirus|year=2015|last1=Robilotti|first1=Elizabeth|last2=Deresinski|first2=Stan|last3=Pinsky|first3=Benjamin A.|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=28|issue=1|pages=134–164|pmid=25567225|pmc=4284304}}</ref> * [[မျောက်ကျောက်ရောဂါ]]<ref name="learned05">{{cite journal |pmid=16103616|year=2005|last1=Learned|first1=L. A.|last2=Reynolds|first2=M. G.|last3=Wassa|first3=D. W.|last4=Li|first4=Y.|last5=Olson|first5=V. A.|last6=Karem|first6=K.|last7=Stempora|first7=L. L.|last8=Braden|first8=Z. H.|last9=Kline|first9=R.|last10=Likos|first10=A.|last11=Libama|first11=F.|last12=Moudzeo|first12=H.|last13=Bolanda|first13=J. D.|last14=Tarangonia|first14=P.|last15=Boumandoki|first15=P.|last16=Formenty|first16=P.|last17=Harvey|first17=J. M.|last18=Damon|first18=I. K.|title=Extended interhuman transmission of monkeypox in a hospital community in the Republic of the Congo, 2003|journal=The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene|volume=73|issue=2|pages=428–34|doi=10.4269/ajtmh.2005.73.428|doi-access=free}}</ref> * [[ဆားစ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်|SARS-CoV-1]] * [[ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂|SARS-CoV-2]]: ကာကွယ်ဆေး ရရှိနိုင်သည်။ * မာစ်စ်ဗိုင်းရပ်စ် * [[ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ]] * [[လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ]]များ: ** ဆစ်ဖလစ်ရောဂါ (သို့မဟုတ်) ပြင်သစ်ကျောက်ရောဂါ<ref name=welford09>{{cite journal |last1=Welford |first1=Mark R. |last2=Bossak |first2=Brian H. |last3=Carter |first3=Dee A. |title=Validation of Inverse Seasonal Peak Mortality in Medieval Plagues, Including the Black Death, in Comparison to Modern Yersinia pestis-Variant Diseases |journal=PLOS ONE |date=22 December 2009 |volume=4 |issue=12 |article-number=e8401 |doi=10.1371/journal.pone.0008401|pmid=20027294 |pmc=2791870 |bibcode=2009PLoSO...4.8401W |doi-access=free }}</ref> ==မှတ်စုများ== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} ===ရင်းမြစ်များ=== * {{cite book |chapter = 10.1 Introduction; the role of fomites in the virus transmission |chapter-url = https://books.google.com/books?id=tRBaAgAAQBAJ&q=fomite&pg=PA208 |title = Viruses in Food and Water: Risks, Surveillance and Control |language = en |last = Cook |first= Nigel |location = Cambridge |publisher = Woodhead Publishing |year = 2013 |pages = 205–215 |isbn = 978-0-85709-887-0 }} * {{cite book |chapter = Understanding the Risk to Healthcare Personnel: Fomite Persistence |chapter-url = https://books.google.com/books?id=5hz2R0wjlYUC&pg=PA41 |title = Preventing Transmission of Pandemic Influenza and Other Viral Respiratory Diseases: Personal Protective Equipment for Healthcare Personnel: Update 2010 |language = en |last1 = Larson |first1= Elaine L. |last2=Liverman |first2= Catharyn T. |location = Washington |publisher = National Academies Press |year = 2011 |page = 41 |isbn = 978-0-309-16254-8 }} [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:ကပ်ပါးဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ကပ်ရောဂါများ]] rldef0d7nc0igw0pewwv22wj77oh8jj 14 286046 1032294 2026-05-19T06:25:08Z Ninjastrikers 22896 "{{Commons category|Epidemiology|ကူးစက်ရောဂါဗေဒ}} {{Cat main|ကူးစက်ရောဂါဗေဒ}} {{CatAutoTOC}} [[ကဏ္ဍ:လူသားတို့တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါများနှင့် ဝေဒနာများ|:]] ကဏ္ဍ:က..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032294 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Epidemiology|ကူးစက်ရောဂါဗေဒ}} {{Cat main|ကူးစက်ရောဂါဗေဒ}} {{CatAutoTOC}} [[ကဏ္ဍ:လူသားတို့တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါများနှင့် ဝေဒနာများ|:]] [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ|>]] [[ကဏ္ဍ:လူဦးရေ စာရင်းကောက်ပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ရောဂါကူးစက်မှု အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ဖြစ်ပွားခြင်း|+]] [[ကဏ္ဍ:ကပ်ရောဂါများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လူမှုရေးသိပ္ပံ]] [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ]] mnydrjfn4zvzdft1y2f0i9gi7zlivoj 14 286047 1032295 2026-05-19T06:26:55Z Ninjastrikers 22896 "{{Commons category|Epidemics|ကပ်ရောဂါများ}} {{Cat main|ကပ်ရောဂါ}} [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ရောဂါကူးစက်မှု အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ဖြစ်ပွားခြင်း|*]] ကဏ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032295 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Epidemics|ကပ်ရောဂါများ}} {{Cat main|ကပ်ရောဂါ}} [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ရောဂါကူးစက်မှု အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ဖြစ်ပွားခြင်း|*]] [[ကဏ္ဍ:လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းများ| ]] 48vzjlnurpu2pg4hz4wmhmvcw8b2yps 14 286048 1032297 2026-05-19T06:28:58Z Ninjastrikers 22896 "[[ကဏ္ဍ:ဆေးပညာ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ|*]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032297 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဆေးပညာ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ|*]] px9byjex1alnjzv1li7h9qpbk5q9gb5 14 286049 1032302 2026-05-19T06:37:35Z Ninjastrikers 22896 "{{Commonscat|Health disasters|ကျန်းမာရေး ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[ကဏ္ဍ:ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး|ဘေးအန္တရာယ်များ]] ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး|ဘေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032302 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Health disasters|ကျန်းမာရေး ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[ကဏ္ဍ:ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး|ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး|ဘေးအန္တရာယ်များ]] j00es2om8xprt8uuuwhg0li6owy8fq1 14 286050 1032305 2026-05-19T06:41:00Z Ninjastrikers 22896 "{{Commons category|Global health}} [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ|ကျန်းမာရေး]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032305 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Global health}} [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ|ကျန်းမာရေး]] d7lpmld4434ph5vapsbxv14bglmn1as 1 286051 1032313 2026-05-19T07:30:15Z Ninjastrikers 22896 "{{translated page|en|Shan alphabet|version=1354894630}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032313 wikitext text/x-wiki {{translated page|en|Shan alphabet|version=1354894630}} 2mu1bahaj8wrrgo2v7d7jo3f3igqid2 10 286052 1032315 2026-05-19T07:35:14Z Ninjastrikers 22896 စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:မြန်မာယူနီကုဒ်ဇယား]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1032315 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[တမ်းပလိတ်:မြန်မာယူနီကုဒ်ဇယား]] c2q3u624ld5e3d03a9dn88ll53aaoeu 0 286053 1032316 2026-05-19T07:38:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032316 wikitext text/x-wiki '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် (အိရှိခရိမြစ် ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} 91n9nf70edz2p5n1bj5xon1x90nfxx4 1032317 1032316 2026-05-19T07:40:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032317 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = Teshio River in Shibetsu | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} d0feg5flb2uzleps3cpqopynmizqch6 1032318 1032317 2026-05-19T07:41:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032318 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = ရှိဘဲဆွတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် တဲရှိအိုမြစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/toukei/birn88p.html |script-title=ja:一級河川水系別延長等 |trans-title=First Class River System |language=ja |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date=30 April 1998 |access-date=23 July 2020}}</ref> အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="stats"/><ref name="mlit"/><ref>{{cite web |url=http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/ckk/isanbunpu.htm |script-title=ja:北海道遺産・分布図 |trans-title=Hokkaido Heritage: Distribution Map |language=ja |publisher=[[Hokkaido|Hokkaido Government]] |date=1 July 2019 |access-date=23 July 2020}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} 2g5jwc878d10f3vuwy7at93xn1nb2p3 3 286054 1032325 2026-05-19T07:50:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032325 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် TristanČebra ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၀၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) i2wku7qc0bfkd1r2w6yw0pvhjd7ze1f 3 286055 1032326 2026-05-19T07:51:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032326 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ye Ko Ko7 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၁၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) bs61s5yskhlry6tem2jbivjy2rhx9dk 3 286056 1032331 2026-05-19T08:51:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032331 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sławomir Biały ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၁၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dwmw5uw25l4o581kek1c4qiqof1hz02 3 286057 1032332 2026-05-19T08:51:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032332 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ThaeOoNway ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၁၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jenx4qgqb8ml7gvbhu0hzogmwohyywh 3 286058 1032334 2026-05-19T08:51:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032334 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Phyoe they paing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၁၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) er9q47jza9bh7oi32ut9omesptpv2vu 0 286059 1032351 2026-05-19T09:41:24Z Salai Rungtoi 22844 created this list article to divide between those elected MPs and Tatmadaw MPs appointee 1032351 wikitext text/x-wiki '''တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ'''ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်အသီးသီး (ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်များ) တွင် ရွေးကောက်ခံရခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]က တိုက်ရိုက်အမည်စာရင်းတင်သွင်းကာ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် လွှတ်တော်အသီးသီးရှိ စုစုပေါင်း အမတ်နေရာများ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း (လေးပုံတစ်ပုံ) ကို ရယူထားသည်။ == ပြည်သူ့လွှတ်တော် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ == [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းများကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ  ၇ ရက်တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၂ /၂၀၂၆ )ဖြင့် ထုတ်ပြန်​ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သားပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာရင်းထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=https://presoffministry.gov.mm/my/node/24724 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |၁ |ကြည်း ၂၄၉၀၄ |ဗိုလ်ချုပ် |ရဲကျော်သူ |- |၂ |ကြည်း ၂၅၀၇၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |စိုးညွန့် |- |၃ |ကြည်း ၂၁၈၇၉ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |အောင်စိုး |- | rowspan="2" |၄ |<s>ကြည်း ၂၂၇၇၀</s> |<s>ဗိုလ်မှူးချုပ်</s> |<s>ညီညီအောင်</s> |- |ကြည်း ၂၉၁၉၇ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ကျော်လင်းအောင် |- |၅ |ကြည်း ၂၃၉၅၅ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မြတ်ကို |- |၆ |ကြည်း ၂၄၁၄၃ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဇော်မင်းအောင် |- |၇ |ကြည်း ၂၈၃၈၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မင်းကြည် |- |၈ |ကြည်း ၂၈၇၀၂ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဝင်းမြိုင် |- |၉ |ကြည်း ၂၉၅၇၈ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မျိုးမင်းအောင် |- |၁၀ |ကြည်း ၃၃၄၆၆ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဉာဏ်သိန်းဦး |- |၁၁ |ရေ ၃၄၇၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ရဲလွင် |- |၁၂ |လေ ၂၄၂၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခန့်နေသွေး |- |၁၃ |ကြည်း ၂၀၆၈၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်ကျော်ဦး |- |၁၄ |ကြည်း ၂၃၃၅၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းကိုကို |- |၁၅ |ကြည်း ၂၃၆၇၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်စိုးမိုးခိုင် |- |၁၆ |ကြည်း ၂၆၀၆၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ခင်စိုးဝင်း |- |၁၇ |ကြည်း ၂၆၀၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ဥမ္မာစော |- |၁၈ |ကြည်း ၂၆၀၈၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်နိုင် |- |၁၉ |ကြည်း ၂၆၁၃၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး |နေမျိုးဝေ |- |၂၀ |ကြည်း ၂၇၄၈၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မြင့်ဇော် |- |၂၁ |ကြည်း ၂၈၂၆၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |သန့်စင်အောင် |- |၂၂ |ကြည်း ၂၈၃၀၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အေးဝင်း |- |၂၃ |ကြည်း ၃၁၁၇၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းနိုင်မင်း |- |၂၄ |ကြည်း ၃၃၁၄၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးမင်းထွန်း |- |၂၅ |ကြည်း ၃၄၀၀၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းကိုဦး |- | rowspan="2" |၂၆ |<s>ကြည်း ၃၄၁၆၅</s> |<s>ဗိုလ်မှူးကြီး</s> |<s>မြင့်ကို</s> |- |ကြည်း ၂၇၄၇၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးမြင့်အောင် |- |၂၇ |ရေ ၃၉၃၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကိုကိုမောင် |- |၂၈ |ရေ ၃၉၇၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မင်းဝေ |- |၂၉ |လေ ၂၃၂၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်ကျော်ဦး |- |၃၀ |ကြည်း ၃၆၇၅၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းဇော် |- |၃၁ |လေ ၂၈၂၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်ကိုမြင့် |- |၃၂ |ကြည်း ၂၂၄၆၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းလင်းဦး |- |၃၃ |ကြည်း ၂၃၁၃၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ဝင်းလင်းချို |- |၃၄ |ကြည်း ၂၃၆၇၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ခင်ဥမ္မာကြိုင် |- |၃၅ |ကြည်း ၂၄၀၉၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်မင်းဆွေ |- |၃၆ |ကြည်း ၂၄၂၃၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |လှနိုင် |- |၃၇ |ကြည်း ၂၅၂၅၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးထက်ဝင်း |- |၃၈ |ကြည်း ၂၅၅၁၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ခိုင်ခိုင်စု |- |၃၉ |ကြည်း ၂၇၀၆၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်ကျော်လင်း |- |၄၀ |ကြည်း ၂၇၂၇၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူဦး |- |၄၁ |ကြည်း ၂၇၃၄၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |အေးခိုင် |- |၄၂ |ကြည်း ၂၇၄၀၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင်း |- |၄၃ |ကြည်း ၂၇၄၃၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |သန့်ဇင် |- |၄၄ |ကြည်း ၂၈၂၀၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇေယျာမင်း |- |၄၅ |ကြည်း ၂၈၂၈၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မြင့်သူ |- |၄၆ |ကြည်း ၂၈၂၈၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မင်းဦး |- | rowspan="2" |၄၇ |<s>ကြည်း ၂၈၄၅၁</s> |<s>ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး</s> |<s>အောင်နီ</s> |- |ကြည်း ၂၇၉၂၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မြင့်ဦး |- |၄၈ |ကြည်း ၂၈၅၂၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မော်သူရိန် |- |၄၉ |ကြည်း ၂၉၃၉၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူထက် |- |၅၀ |ကြည်း ၂၉၆၆၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မျိုးထက် |- |၅၁ |ကြည်း ၃၀၀၆၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မျိုးထွန်း |- |၅၂ |ကြည်း ၃၀၅၅၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မြစန်း |- |၅၃ |ကြည်း ၃၁၂၂၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူရ |- |၅၄ |ကြည်း ၃၁၂၅၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မောင်ဝေ |- |၅၅ |ကြည်း ၃၁၃၇၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |တင်သောင်းလင်း |- |၅၆ |ကြည်း ၃၁၃၇၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထိန်လင်း |- |၅၇ |ကြည်း ၃၁၆၄၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နေလင်းအောင် |- |၅၈ |ကြည်း ၃၁၈၂၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်လင်း |- |၅၉ |ကြည်း ၃၂၃၆၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးသူအောင် |- |၆၀ |ကြည်း ၃၃၅၀၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မင်းဇော်လင်း |- |၆၁ |ကြည်း ၃၃၅၃၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင်းဌေး |- |၆၂ |ကြည်း ၃၅၅၉၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းလင်းနိုင် |- |၆၃ |ကြည်း ၃၅၆၅၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဉာဏ်ဝေဖြိုး |- |၆၄ |ကြည်း ၃၇၁၅၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇာနည်မော်ဝင်း |- |၆၅ |ကြည်း ၃၇၄၆၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |လွင်မောင်စိုး |- |၆၆ |ကြည်း ၃၉၀၀၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဉာဏ်မင်းမောင် |- |၆၇ |ကြည်း ၃၉၀၅၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်ဇင်လတ် |- |၆၈ |ကြည်း ၃၉၅၈၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းလင်းမောင် |- |၆၉ |ကြည်း ၄၂၅၂၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်စွာဝင်း |- |၇၀ |ကြည်း ၄၂၅၇၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဉာဏ်ထွဋ်ဆွေ |- |၇၁ |အင်န် ၆၆၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်လင်းလင်းကို |- | rowspan="2" |၇၂ |<s>ကြည်း ၂၅၂၉၅</s> |<s>ဗိုလ်မှူး</s> |<s>ဇော်ဇော်မိုး</s> |- |လေ ၂၀၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်မျိုးကျော် |- |၇၃ |ကြည်း ၂၉၇၉၁ |ဗိုလ်မှူး |တင်လင်း |- |၇၄ |ကြည်း ၃၃၁၂၁ |ဗိုလ်မှူး |ဉာဏ်မျိုးကျော် |- |၇၅ |ကြည်း ၃၄၇၅၂ |ဗိုလ်မှူး |စောကျော်အောင် |- |၇၆ |ကြည်း ၃၄၇၆၅ |ဗိုလ်မှူး |သက်စိုးအောင် |- |၇၇ |ကြည်း ၃၆၄၄၃ |ဗိုလ်မှူး |မျိုးသန့် |- |၇၈ |ကြည်း ၃၇၇၀၁ |ဗိုလ်မှူး |ဝင်းဟန် |- |၇၉ |ကြည်း ၃၈၁၀၂ |ဗိုလ်မှူး |တင်နိုင်ဝင်း |- |၈၀ |ကြည်း ၄၃၆၇၃ |ဗိုလ်မှူး |ဝေယံအောင် |- |၈၁ |ကြည်း ၄၅၃၀၃ |ဗိုလ်မှူး |လင်းအောင်သက် |- |၈၂ |ကြည်း ၄၅၃၉၈ |ဗိုလ်မှူး |ရဲလင်းထက် |- |၈၃ |ကြည်း ၄၆၆၄၃ |ဗိုလ်မှူး |လင်းထိုက်အောင် |- |၈၄ |ကြည်း ၄၆၇၀၇ |ဗိုလ်မှူး |ဖြိုးသူခန့် |- |၈၅ |ကြည်း ၄၆၇၇၇ |ဗိုလ်မှူး |အောင်မျိုးဝင်း |- |၈၆ |ကြည်း ၄၈၇၅၂ |ဗိုလ်မှူး |ရဲနောင်ဇော် |- |၈၇ |ကြည်း ၄၉၈၈၆ |ဗိုလ်မှူး |ဇင်မင်းကို |- |၈၈ |ကြည်း ၅၁၈၄၉ |ဗိုလ်မှူး |နေလွင်ထူး |- |၈၉ |ကြည်း ၅၂၅၄၈ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်ဖြိုးအောင် |- |၉၀ |ကြည်း ၅၂၆၉၀ |ဗိုလ်မှူး |အောင်ဖြိုးဝေ |- |၉၁ |လေ ၂၅၉၉ |ဗိုလ်မှူး |စိုးမင်းအေး |- |၉၂ |လေ ၂၇၄၁ |ဗိုလ်မှူး |မိုးဦးကျော် |- |၉၃ |အင်န် ၆၂၈ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်သူဇာရွှေ |- |၉၄ |အင်န် ၆၃၇ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်ခင်သူဇာ |- |၉၅ |အင်န် ၆၄၅ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်ဖြူဖြူဖွေးမြင့် |- |၉၆ |အင်န် ၇၄၈ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်ခင်မင်းမင်းမြတ် |- |၉၇ |အင်န် ၇၈၂ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်နွယ်နီလာအေး |- |၉၈ |အင်န် ၈၀၂ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်စန္ဒာသန်း |- |၉၉ |အင်န် ၈၅၀ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း |- |၁၀၀ |ကြည်း ၆၀၈၈၃ |ဗိုလ်ကြီး |ထွန်းလင်းဟန် |- |၁၀၁ |ကြည်း ၆၃၁၀၈ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်သိမ့်သိဂ္ဂထွေးအောင် |- |၁၀၂ |ကြည်း ၆၇၄၉၆ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ယမင်းအောင် |- |၁၀၃ |ကြည်း ၆၇၄၉၉ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်အိအိထွန်း |- |၁၀၄ |ကြည်း ၆၇၅၀၀ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်အိနန္တာဦး |- |၁၀၅ |ကြည်း ၆၇၅၁၇ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ခင်ငြိမ်းချမ်း |- |၁၀၆ |ကြည်း ၆၉၄၁၂ |ဗိုလ်ကြီး |ပိုင်ဇင်ဦး |- |၁၀၇ |ကြည်း ၆၉၅၉၉ |ဗိုလ်ကြီး |ရဲလင်းနိုင် |- |၁၀၈ |ကြည်း ၇၀၂၀၈ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်နှင်းဝေဝေသန်း |- |၁၀၉ |အင်န် ၉၁၇ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်မာမာမြင့် |- |၁၁၀ |အင်န် ၉၂၈ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်သဇင်လှိုင် |} == အမျိုးသားလွှတ်တော် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ == [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် (၅၆) ဦး၏ အမည်စာရင်းများကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ  ၈ ရက်တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၂၆ )ဖြင့် ထုတ်ပြန်​ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=%2B2n9oEkuQGQ4cKjLV2s9yPtkYJngbZihIVbLTJCHVAE%3D |url-status=live |access-date=19 March 2026 |website=UEC}}{{Dead link|date=April 2026}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |၁ |ကြည်း ၂၅၈၁၄ |ဗိုလ်ချုပ် |ကျော်သူရအေး |- |၂ |ကြည်း ၂၀၇၇၅ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |လှမျိုး |- |၃ |ကြည်း ၂၀၈၃၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဝင်းကိုကို |- |၄ |ကြည်း ၂၃၇၅၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |အောင်အောင် |- |၅ |ကြည်း ၂၆၁၁၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |နန်းနန်းနိုင် |- |၆ |ကြည်း ၂၆၈၈၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |သန်းသန်းအောင် |- |၇ |လေ ၁၉၆၂ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မြင့်သောင်း |- |၈ |ကြည်း ၂၃၉၂၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စိုးမိုးကျော် |- |၉ |ကြည်း ၂၃၉၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်အောင်ဟန် |- |၁၀ |ကြည်း ၂၅၀၇၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စိုးမြင့်အောင် |- |၁၁ |ကြည်း ၂၅၇၂၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး |သက်ခိုင် |- |၁၂ |ကြည်း ၂၅၇၈၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး |တင်အောင်မြင့် |- |၁၃ |ကြည်း ၂၅၈၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |လှိုင်ဝင်း |- |၁၄ |ကြည်း ၂၆၁၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဆန်းသင်း |- |၁၅ |ကြည်း ၂၆၇၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ညီညီတင် |- |၁၆ |ကြည်း ၂၆၇၇၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စိုးရွှေ |- |၁၇ |ကြည်း ၂၆၇၇၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |သက်ဇင်ထွန်း |- |၁၈ |ကြည်း ၂၆၇၉၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဖြိုးမင်းဝင်း |- |၁၉ |ကြည်း ၂၆၈၃၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မင်းဇော် |- |၂၀ |ကြည်း ၂၆၈၈၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မင်းထက် |- |၂၁ |ကြည်း ၂၇၅၅၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခင်ဇော် |- |၂၂ |ကြည်း ၂၈၁၉၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မိုးဦးဝင်း |- |၂၃ |ကြည်း ၃၂၉၁၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်သန်းလင်း |- |၂၄ |ကြည်း ၂၇၃၅၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းသန်း |- |၂၅ |ကြည်း ၂၇၃၇၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မောင်မောင်စိုး |- |၂၆ |ကြည်း ၂၉၃၇၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းမြင့်ထွန်း |- |၂၇ |ကြည်း ၃၂၈၄၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |သန့်ဇင်ထွန်း |- |၂၈ |ကြည်း ၃၃၅၁၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မိုးမောင်သန်း |- |၂၉ |ကြည်း ၂၃၀၄၈ |ဗိုလ်မှူး |ဇဝန |- |၃၀ |ကြည်း ၂၈၄၇၇ |ဗိုလ်မှူး |သက်ထွန်းဦး |- |၃၁ |ကြည်း ၃၂၄၃၂ |ဗိုလ်မှူး |ပြည်ထွန်း |- |၃၂ |ကြည်း ၃၃၅၆၅ |ဗိုလ်မှူး |မိုးမင်းသန့် |- |၃၃ |ကြည်း ၃၄၇၁၁ |ဗိုလ်မှူး |တင့်လွင်အေး |- |၃၄ |ကြည်း ၃၅၁၈၈ |ဗိုလ်မှူး |နိုင်ဝင်းလတ် |- |၃၅ |ကြည်း ၃၆၃၁၃ |ဗိုလ်မှူး |သန်းထွက်ကျော် |- |၃၆ |ကြည်း ၃၆၄၅၄ |ဗိုလ်မှူး |ကျော်ဇေယျာဝင်း |- |၃၇ |ကြည်း ၃၆၅၁၈ |ဗိုလ်မှူး |ဇေယျာဝင်း |- |၃၈ |ကြည်း ၃၉၁၈၇ |ဗိုလ်မှူး |သန်းထွန်းကျော် |- |၃၉ |ကြည်း ၃၉၂၂၄ |ဗိုလ်မှူး |ထက်လွင်ဦး |- |၄၀ |ကြည်း ၄၁၂၀၅ |ဗိုလ်မှူး |ဖြိုးဝေအောင် |- |၄၁ |ကြည်း ၄၃၀၀၄ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်ဝင်းထက် |- |၄၂ |ကြည်း ၄၅၄၅၄ |ဗိုလ်မှူး |ဝင်းမင်းထွန်း |- |၄၃ |ကြည်း ၄၇၇၆၁ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်မင်းလတ် |- |၄၄ |ကြည်း ၅၂၇၈၉ |ဗိုလ်မှူး |ကျော်ဇင်ဝင်း |- |၄၅ |ရေ ၄၀၈၄ |ဗိုလ်မှူး |တင်ထက် |- |၄၆ |ရေ ၄၄၂၆ |ဗိုလ်မှူး |အောင်ခိုင်လင်း |- |၄၇ |လေ ၃၂၁၄ |ဗိုလ်မှူး |နေကျော်လင်း |- |၄၈ |လေ ၃၃၀၅ |ဗိုလ်မှူး |သန်းထွန်းဦး |- |၄၉ |အင်န် ၇၂၁ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်မော်မော်သန်း |- |၅၀ |ကြည်း ၅၄၈၄၃ |ဗိုလ်ကြီး |သက်အောင် |- |၅၁ |ကြည်း ၆၇၅၀၁ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ခင်ရတနာဝင်းအောင် |- |၅၂ |ကြည်း ၆၇၅၀၉ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ဖြူဖြူမောင် |- |၅၃ |ကြည်း ၆၇၅၅၀ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ဖြိုးဖြိုးဝေ |- |၅၄ |ကြည်း ၆၉၃၅၄ |ဗိုလ်ကြီး |ခိုင်စိုးလင်း |- |၅၅ |ကြည်း ၇၀၁၈၁ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်စုမြတ်ဝေ |- |၅၆ |ကြည်း ၇၄၂၉၄ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ဖြိုးသီရိမွန် |} == တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ == === ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |(၁) |ကြည်း ၂၇၃၅၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူရ |- |(၂) |ကြည်း ၂၆၇၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်ကဇယ |- |(၃) |ကြည်း ၃၇၂၆၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |သန်းမင်းဦး |- |(၄) |ကြည်း ၃၀၀၀၃ |ဗိုလ်မှူး |တင်ဦးဦး |- |(၅) |ကြည်း ၃၀၇၆၄ |ဗိုလ်မှူး |ကျော်သူမျိုး |- |(၆) |ကြည်း ၅၁၄၃၃ |ဗိုလ်ကြီး |ရန်အောင်ခိုင် |- |(၇) |ကြည်း ၅၇၄၆၇ |ဗိုလ်ကြီး |သန်းပိုင်စိုး |- |(၈) |ကြည်း ၆၁၄၇၂ |ဗိုလ်ကြီး |တင်ဦးဦးကျော် |- |(၉) |ကြည်း ၆၄၄၁၀ |ဗိုလ်ကြီး |ပြည့်အောင် |- |(၁၀) |ကြည်း ၇၄၁၆၀ |ဗိုလ်ကြီး |ရဲဝင်းမြင့် |- |(၁၁) |လေ ၃၉၅၄ |ဗိုလ်ကြီး |တင်တိုး |} === ကယားပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၆၈၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းစိုးအောင် |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၅၇၉၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကျော်မြင့် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၅၂၇၈၁ |ဗိုလ်ကြီး ခန့်စည်သူ |- |( ၄ ) |အင်န် ၉၁၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြူကြူခိုင် |} === ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၃၂၈၃၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၄၀၉၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထိုက် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၅၇၈၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရဝင်း |- |( ၄ ) |ကြည်း ၄၂၆၅၃ |ဗိုလ်ကြီး ခိုင်ထွန်းဦး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၇၁၇၁၁ |ဗိုလ်ကြီး ဇော်ဝင်းဌေး |- |( ၆ ) |ကြည်း ၇၃၂၄၈ |ဗိုလ်ကြီး စိုးပြည့်ဘို |} === ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |၁ |ကြည်း ၃၀၁၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခင်မောင်ကျော် |- |၂ |ကြည်း ၂၅၉၉၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စောထွန်း |- |၃ |ကြည်း ၃၅၄၁၉ |ဗိုလ်မှူး |အာကာကျော်မိုး |- |၄ |ကြည်း ၆၄၅၈၃ |ဗိုလ်ကြီး |ဇော်ရဲနိုင် |} === စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၄၉၉၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင်စိုး |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၇၉၃၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းဦး |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၈၇၇၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ပိုင်ဦး |- |( ၄ ) |ကြည်း ၂၉၁၀၉ |ဗိုလ်မှူး မင်းထွဋ် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၃၆၈၈ |ဗိုလ်မှူး မင်းဇော် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၃၄၉၂၁ |ဗိုလ်မှူး သန့်ဇင်ဦး |- |( ၇ ) |ကြည်း ၄၁၂၇၂ |ဗိုလ်မှူး ကြည်သာအောင် |- |( ၈ ) |ကြည်း ၄၇၉၄၅ |ဗိုလ်မှူး ဝေဖြိုးသာ |- |( ၉ ) |ကြည်း ၅၀၉၂၉ |ဗိုလ်မှူး အောင်ကိုကိုဝင်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၅၁၆၄၀ |ဗိုလ်မှူး နေလင်းထွန်း |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၅၃၇၂၈ |ဗိုလ်မှူး ငြိမ်းချမ်းကို |- |( ၁၂ ) |လေ ၃၀၅၃ |ဗိုလ်မှူး သိန်းလင်းထွန်း |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၃၅၀၅၁ |ဗိုလ်ကြီး တိုးမြင့်ဝင်း |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၀၉၈၃ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ကျော် |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၅၁၄၂၂ |ဗိုလ်ကြီး သန်းနိုင်ထွန်း |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၅၃၄၁၇ |ဗိုလ်ကြီး ရဲရန်နိုင် |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၅၃၅၄၈ |ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးပြည့်စုံ |- |( ၁၈ ) |ကြည်း ၅၉၃၁၅ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ဝင်းသန့် |- |( ၁၉ ) |ကြည်း ၆၇၅၃၀ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သီရိဟန် |- |( ၂၀ ) |ကြည်း ၇၄၄၅၀ |ဗိုလ်ကြီး ထက်အောင်ရှိင်း |- |( ၂၁ ) |လေ ၃၅၀၂ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းသန်းဝင်း |} === တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- | rowspan="2" |( ၁ ) |<s>ကြည်း ၃၁၆၆၇</s> |<s>ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့်</s> |- |ကြည်း ၃၃၁၃၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင်<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82263 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၇၁၅၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကိုလတ် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၁၉၈၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နန်းထက်ဝင်း |- |( ၄ ) |လေ ၂၇၃၅ |ဗိုလ်မှူး မျိုးသက်ဦး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၆၆၂၃၈ |ဗိုလ်ကြီး ဇင်ကိုမောင် |- |( ၆ ) |ရေ ၄၆၇၇ |ဗိုလ်ကြီး မင်းပြည့် |- |( ၇ ) |လေ ၄၁၄၆ |ဗိုလ်ကြီး သက်ပိုင်မိုး |} === ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၉၁၇၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး ညီလင်းချို |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၇၉၇၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းလှိုင်ဝင်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၃၇၉၇ |ဗိုလ်မှူး ထွန်းထွန်း |- |( ၄ ) |ကြည်း ၃၃၈၆၉ |ဗိုလ်မှူး လေးနိုင် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၄၉၅၆ |ဗိုလ်မှူး ဇော်လင်းအောင် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၃၅၃၆၄ |ဗိုလ်မှူး ဟိန်းဇေမြင့် |- |( ၇ ) |ကြည်း ၃၇၈၁၀ |ဗိုလ်မှူး ကျော်သက်နိုင် |- |( ၈ ) |ကြည်း ၄၈၁၈၀ |ဗိုလ်မှူး ခိုင်လွင်ထူး |- |( ၉ ) |ကြည်း ၄၈၄၄၅ |ဗိုလ်မှူး မင်းသူအောင် |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၃၆၆၄၅ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းဇော် |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၃၉၄၁၄ |ဗိုလ်ကြီး လူမော်မြင့် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၄၉၀၉၇ |ဗိုလ်ကြီး မောင်မောင်လွင် |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၅၁၀၉၁ |ဗိုလ်ကြီး သန်းမြတ်လင်း |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၂၆၃၁ |ဗိုလ်ကြီး တင်မောင်လွင် |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၅၇၄၅၉ |ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရမောင် |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၆၂၂၄၅ |ဗိုလ်ကြီး အောင်စစ်မောင် |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၇၉၂၄၁ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သဲနုဇာ |- |( ၁၈ ) |လေ ၄၀၂၈ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်နီလာမြင့် |- |( ၁၉ ) |အင်န် ၈၇၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာဝမ်း |} === မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၂၄၀၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး မိုးမင်းသိန်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၈၇၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သန်းဆွေ |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၆၅၀၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်ဦးလတ် |- |( ၄ ) |ကြည်း ၂၈၄၆၃ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော်စိုး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၄၈၃၈၅ |ဗိုလ်မှူး ဇာနည်မောင် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၄၈၄၆၅ |ဗိုလ်မှူး အောင်စိုးထွန်း |- |( ၇ ) |ကြည်း ၅၁၂၄၅ |ဗိုလ်မှူး လွင်မိုး |- |( ၈ ) |လေ ၂၈၈၈ |ဗိုလ်မှူး နိုင်လင်း |- |( ၉ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၈၀၃ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်အိအိဝင်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၃၄၉၆၀ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ထွန်း |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၅၀၀၇၄ |ဗိုလ်ကြီး ခိုင်ဇော်ဝေ |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၅၁၅၆၃ |ဗိုလ်ကြီး ဉာဏ်လင်းထွန်း |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၅၃၈၄၄ |ဗိုလ်ကြီး သက်ပိုင်ဦး |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၄၄၄၁ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၅၆၀၆၅ |ဗိုလ်ကြီး မိုးဇေယျာဌေး |} === မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၃၂၁၃၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး နေလင်းစိုး |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၇၈၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိန်ထွန်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၆၉၃၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နိုင်လင်း |- |( ၄ ) |ကြည်း ၂၈၃၂၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဝင်း |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၂၅၇၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်နိုင် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၃၀၄၁၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သက်နိုင်ဦး |- |( ၇ ) |ကြည်း ၃၀၅၄၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမြင့်လေး |- |( ၈ ) |ကြည်း ၃၇၉၀၉ |ဗိုလ်မှူး အေးလင်းထွန်း |- |( ၉ ) |ကြည်း ၃၉၂၄၇ |ဗိုလ်မှူး ဌေးဦးခိုင် |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၄၇၄၅၆ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကိုဦး |- | rowspan="2" |( ၁၁ ) |<s>ကြည်း ၅၁၃၂၂</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏနိုင်</s> |- |ကြည်း ၃၈၂၈၉ |ဗိုလ်မှူး မင်းသူခလှိုင် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၄၂၆၄၀ |ဗိုလ်ကြီး အောင်ထွန်း |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၅၂၇၀၂ |ဗိုလ်ကြီး မိုးမင်းသူ |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၃၇၈၉ |ဗိုလ်ကြီး နေဇော်စိုး |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၆၇၄၉၀ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ငြိမ်းဆုရည် |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၆၇၅၀၆ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်အိထက်ပိုင် |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၇၀၂၀၂ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါအိမွန်လှိုင် |- |( ၁၈ ) |ကြည်း ၇၁၅၅၆ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်စိမ်းလဲ့ချို |} === မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ရေ ၃၄၇၅ |ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသိန်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၈၂၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စွာမြင့် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၄၉၂၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်လတ် |- |( ၄ ) |ကြည်း ၄၄၁၃၈ |ဗိုလ်မှူး ညီဗိုလ်ဗိုလ်စိုး |- |( ၅ ) |အင်န် ၇၄၉ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ငုဝါကြည် |- |( ၆ ) |အင်န် ၇၈၅ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်သက်သက်စိုး |- |( ၇ ) |အင်န် ၉၂၅ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မြင့်မြင့်နွယ် |- |( ၈ ) |အင်န် ၉၅၅ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သူဇာ |} === ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၅၇၇၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၈၇၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းထွန်းဝင်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၄၇၃၈ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ဇေယျ |- |( ၄ ) |ကြည်း ၅၅၀၄၇ |ဗိုလ်ကြီး လွှမ်းမိုးနိုင် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၅၉၅၃၁ |ဗိုလ်ကြီး စစ်မင်းနိုင် |- | rowspan="2" |( ၆ ) |<s>ကြည်း ၇၄၁၆၉</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး လွင်လောင်မြတ်</s> |- |ကြည်း ၅၃၇၆၄ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးညွန့် |- |( ၇ ) |ရေ ၅၃၈၇ |ဗိုလ်ကြီး သက်ကိုကိုဦး |} === ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၁၈၉၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၂၄၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မျိုးထွဋ် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၃၆၃၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တင်မျိုးလတ် |- |( ၄ ) |ရေ ၄၂၀၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သက်တင်အောင် |- |( ၅ ) |လေ ၂၄၂၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝေမိုးအောင် |- |( ၆ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၅၃၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဒေါ်အေးအေးမာ |- |( ၇ ) |ကြည်း ၂၈၄၇၀ |ဗိုလ်မှူး သက်နိုင်ဦး |- |( ၈ ) |ကြည်း ၂၀၆၆၈ |ဗိုလ်မှူး လှထွန်း |- |( ၉ ) |ကြည်း ၃၃၅၂၀ |ဗိုလ်မှူး ကျော်မိုးသွင် |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၃၇၆၆၇ |ဗိုလ်မှူး နိုင်ထွန်းအောင် |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၃၈၅၃၃ |ဗိုလ်မှူး အောင်ဖြိုးဟန် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၄၀၉၅၄ |ဗိုလ်မှူး ပြည့်ဝင်းအောင် |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၄၀၉၈၂ |ဗိုလ်မှူး စိုးလင်းနောင် |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၄၃၁၁၄ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော် |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၄၃၆၆၈ |ဗိုလ်မှူး ဆန်းမောင်မောင်မြင့် |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၄၇၄၃၈ |ဗိုလ်မှူး သိုက်ထွန်းဇော် |- |( ၁၇ ) |ရေ ၄၂၄၄ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးသူရကျော် |- |( ၁၈ ) |ရေ ၄၃၈၄ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော်မင်း |- |( ၁၉ ) |လေ ၂၆၁၂ |ဗိုလ်မှူး ဝင်းနိုင် |- |( ၂၀ ) |လေ ၃၀၈၂ |ဗိုလ်မှူး ဆွေမြင့်ဦး |- |( ၂၁ ) |ကြည်း ၂၈၅၇၆ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းမြင့်လတ် |- | rowspan="2" |( ၂၂ ) |<s>ကြည်း ၅၁၂၇၆</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏစိန်မြင့်</s> |- |ကြည်း ၅၃၈၈၄ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်သူနိုင် |- |( ၂၃ ) |ကြည်း ၅၄၇၇၄ |ဗိုလ်ကြီး ဟန်ဇော်လင်း |- |( ၂၄ ) |ကြည်း ၅၈၁၂၂ |ဗိုလ်ကြီး ခင်မောင်ချို |- |( ၂၅ ) |ကြည်း ၆၂၀၆၈ |ဗိုလ်ကြီး ပြည့်အောင်စိုး |- |( ၂၆ ) |ကြည်း ၆၂၅၁၈ |ဗိုလ်ကြီး စိုးထက်အောင် |- |( ၂၇ ) |ကြည်း ၇၀၂၀၀ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဝင်းရွှေစင်ထွန်း |- |( ၂၈ ) |ကြည်း ၇၁၅၅၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ခင်စန္ဒာကျော် |- |( ၂၉ ) |ကြည်း ၇၁၅၆၂ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သဲနုစံ |- |( ၃၀ ) |အင်န် ၈၅၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြူကြူထွန်း |- |( ၃၁ ) |အင်န် ၉၃၅ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ခင်ရတနာလှိုင် |} === ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၄၉၇၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်ဝင်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၅၇၅၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးသန်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၇၄၀၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်မောင် |- |( ၄ ) |ကြည်း ၃၀၅၄၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ညီညီတင် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၂၃၇၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းကျော်ကျော် |- |( ၆ ) |လေ ၂၇၇၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အောင်စိုး |- |( ၇ ) |ကြည်း ၂၉၁၃၂ |ဗိုလ်မှူး ကျော်သူဝင်း |- |( ၈ ) |ကြည်း ၂၄၀၅၀ |ဗိုလ်မှူး လှမိုးသိန်း |- |( ၉ ) |ကြည်း ၂၅၂၉၇ |ဗိုလ်မှူး ကျော်စိုးလင်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၂၈၇၈၃ |ဗိုလ်မှူး မင်းခေါင် |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၃၂၅၇၇ |ဗိုလ်မှူး ဇော်ဝင်းဦး |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၃၃၄၀၄ |ဗိုလ်မှူး အောင်သူရ |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၃၆၄၃၀ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးသီဟကျော် |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၃၈၈၁၃ |ဗိုလ်မှူး အောင်ကိုကို |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၄၀၄၂၉ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးထက်ဦး |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၄၂၃၈၁ |ဗိုလ်မှူး ဇော်မျိုးဝေ |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၄၅၄၁၇ |ဗိုလ်မှူး အောင်အောင်မျိုး |- |( ၁၈ ) |ကြည်း ၄၇၁၄၇ |ဗိုလ်မှူး စိုင်းလောင်မုန်း |- |( ၁၉ ) |ကြည်း ၄၇၆၁၄ |ဗိုလ်မှူး ဉာဏ်လင်းဇော် |- |( ၂၀ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၈၁၄ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ခင်သန္တာအုန်းသိန်း |- |( ၂၁ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၈၄၀ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ဝေနှင်းအောင် |- |( ၂၂ ) |ကြည်း ၃၃၇၃၁ |ဗိုလ်ကြီး တေဇာအောင် |- |( ၂၃ ) |ကြည်း ၃၅၀၇၅ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ဝင်းလှိုင် |- |( ၂၄ ) |ကြည်း ၄၂၇၁၅ |ဗိုလ်ကြီး စိုးမင်းဌေး |- |( ၂၅ ) |ကြည်း ၄၉၀၉၈ |ဗိုလ်ကြီး သော်ဇင်ဝင်း |- |( ၂၆ ) |ကြည်း ၄၉၅၀၈ |ဗိုလ်ကြီး ညီညီထွန်း |- |( ၂၇ ) |ကြည်း ၅၂၀၁၉ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းစိုး |- |( ၂၈ ) |ကြည်း ၅၂၅၄၁ |ဗိုလ်ကြီး ဇေယျာလင်း |- |( ၂၉ ) |ကြည်း ၅၉၂၆၆ |ဗိုလ်ကြီး ဇင်မင်းထွန်း |- |( ၃၀ ) |ကြည်း ၆၅၅၈၂ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်နန်းဟေမာဝေညို |- |( ၃၁ ) |ကြည်း ၆၇၁၇၆ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ပြုံးသီင်္ဂီ |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၇၂၉၅၁ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဖြိုးသဇင်ကျော် |- |( ၃၃ ) |ကြည်း ၇၄၂၉၈ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မေစစ်သူ |} === ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၃၀၃၃၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး |- |( ၂ ) |ကြည်း ၃၁၈၈၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထွန်းအောင် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၄၇၁၇ |ဗိုလ်မှူး နေဝင်းနောင် |- | rowspan="2" |( ၄ ) |<s>ကြည်း ၃၉၆၇၃</s> |<s>ဗိုလ်မှူး အောင်ဇော်ထိုက်</s> |- |ကြည်း ၄၅၀၄၉ |ဗိုလ်မှူး ဇာနည်စိုး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၄၇၅၂၁ |ဗိုလ်မှူး ဇေယျာလင်း |- |( ၆ ) |ကြည်း ၄၇၇၆၉ |ဗိုလ်မှူး သက်ပိုင်ထွဏ် |- |( ၇ ) |ကြည်း ၄၈၈၄၂ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးဝေငြိမ်း |- |( ၈ ) |ရေ ၄၂၆၈ |ဗိုလ်မှူး ကျော်တေဇ |- |( ၉ ) |ကြည်း ၄၈၃၆၁ |ဗိုလ်ကြီး ဇော်ဝမ်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၅၃၇၅၈ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းခိုင်လင်း |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၆၅၅၀၇ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းလင်းနောင် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၆၆၀၈၄ |ဗိုလ်ကြီး အောင်သူစိုး |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၇၁၀၅၄ |ဗိုလ်ကြီး ဝေယံမင်းခန့် |- |( ၁၄ ) |ရေ ၅၂၅၄ |ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးဝေအောင် |- |( ၁၅ ) |လေ ၄၂၃၂ |ဗိုလ်ကြီး သန်းထိုက်ဇော် |- |( ၁၆ ) |လေ ၄၃၄၃ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဟန်နီအောင်မိုး |- |( ၁၇ ) |အင်န် ၈၇၈ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မေသူသူဝင်း |- |( ၁၈ ) |အင်န် ၉၆၁ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြေးမုံဝင်း |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော်]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] srqaw232irauc9sitpgu28ez9gkx7xe 3 286060 1032353 2026-05-19T09:51:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032353 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aungsatpaing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၁၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hp799af34fy7pfdage93liutdrktjod 3 286061 1032354 2026-05-19T10:51:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032354 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ptcm49089 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mpls5kkrwpg9shqzmfyvi5382vrr1rd 3 286062 1032355 2026-05-19T10:52:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032355 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Weiyanmindigital ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၂၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) a4xib5twigcildmq15a79oly464g54s 3 286063 1032356 2026-05-19T11:52:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032356 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Raymondcantbeeeee ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၂၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lhkv9e6fru2rr8npta0m1oa0uznwh7v 3 286064 1032357 2026-05-19T11:52:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032357 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30038-87 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၂၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) h60qb3ws1llt00ho2mntkwmzu1sdutz 3 286065 1032358 2026-05-19T11:52:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032358 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Chue Honey Thar ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၂၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) trs3i4fyfw73eux5ynx8gwwfbifqnyk 3 286066 1032359 2026-05-19T11:52:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032359 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MrSoeminnaing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၂၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ogt5v0iikhw2llmt99gp5l2rqhv0skl