ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2450 1032385 690871 2026-05-19T15:35:09Z ~2026-29924-40 142873 18Day July 2008 မြန်မာခုနှစ် 1032385 wikitext text/x-wiki {{events by month|၂၀၀၈}} {{Year nav}} {{Year article header|2008}} == ဇန်နဝါရီလ == (၁) ရက်။ ::* == ဖေဖော်ဝါရီလ == (၁၉) ရက်။ ::*[[မြန်မာ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမူကြမ်း(၂ဝဝ၈)]] ကို ရေးဆွဲပြီးစီးခဲ့သည်။ == မတ်လ == (၁၀) ရက်။ ::* တေးသံရှင် [[စိုင်းထီးဆိုင်]] ကွယ်လွန်။ == ဧပြီလ == (၇) ရက်။ ::* စာရေးဆရာမကြီး [[လူထုဒေါ်အမာ]] ကွယ်လွန်။ (၇) ရက်။ ::* စာရေးဆရာကြီး [[ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ]] ကွယ်လွန်။ == မေလ == (၂)-(၃) ရက်။ ::*[[ဧရာဝတီတိုင်း]] နှင့် [[ရန်ကုန်တိုင်း]]တို့တွင် [[နာဂစ်]] ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်းခံရပြီး လူရာနှင့်ချီ သေဆုံးကာ ထောင်နှင့်ချီ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ (၁၀) ရက်။ ::*ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲကို မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မြို့နယ် ၂၇၈ မြို့နယ်၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ (နာဂစ်မုန်တိုင်းသင့်ခဲ့သည့် ကျန် ၄၇ မြို့နယ်ကို၂၄-၅-၂ဝဝ၈ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။) (၁၇) ရက်။ ::*ဆန်တန်ချိန် ၁၅၀၀ အား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)သို့ ကူညီပေးပို့ခဲ့ပြီး၊ ဆန်တန်ချိန်တစ်သောင်းကိုလည်း ရောင်းချခဲ့ရာ အကြိမ်များခွဲ၍ ရေကြောင်း ခရီးဖြင့် ပေးပို့စေခဲ့သည်။ (၂၉) ရက်။ ::*မဲဆန္ဒရှင်ပြည်သူ ၉၂ ဒသမ ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမူကြမ်း(၂ဝဝ၈) ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။ == ဇွန်လ == (၁) ရက်။ ::* == ဇူလိုင်လ ၂၀၀၈ခုနှစ် == (၁၈) ရက် ::* == ဩဂုတ်လ == (၁) ရက်။ ::* စာရေးဆရာ၊ ဗေဒင်ဆရာကြီး [[မင်းသိင်္ခ]] ကွယ်လွန်။ == စက်တင်ဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == အောက်တိုဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == နိုဝင်ဘာလ == (၂၂) ရက်။ ::*ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရရွှေမန်း]]သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]မှ တဆင့် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ပြုံယမ်းမြို့]]တော် သို့ ၇ ရက်ကြာ လျှို့ဝှက်ခရီး သွားရောက်ခဲ့ဟု သတင်းများထွက်။ == ဒီဇင်ဘာလ == (၁) ရက်။ ::* [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၀ ဆယ်စုနှစ်]] igmc7lrhc0txk3x0xf8t2jse9pzd8fs 1032485 1032385 2026-05-20T03:34:59Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/~2026-29924-40|~2026-29924-40]] ([[User talk:~2026-29924-40|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Bhonebsm|Bhonebsm]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 690871 wikitext text/x-wiki {{events by month|၂၀၀၈}} {{Year nav}} {{Year article header|2008}} == ဇန်နဝါရီလ == (၁) ရက်။ ::* == ဖေဖော်ဝါရီလ == (၁၉) ရက်။ ::*[[မြန်မာ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမူကြမ်း(၂ဝဝ၈)]] ကို ရေးဆွဲပြီးစီးခဲ့သည်။ == မတ်လ == (၁၀) ရက်။ ::* တေးသံရှင် [[စိုင်းထီးဆိုင်]] ကွယ်လွန်။ == ဧပြီလ == (၇) ရက်။ ::* စာရေးဆရာမကြီး [[လူထုဒေါ်အမာ]] ကွယ်လွန်။ (၇) ရက်။ ::* စာရေးဆရာကြီး [[ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ]] ကွယ်လွန်။ == မေလ == (၂)-(၃) ရက်။ ::*[[ဧရာဝတီတိုင်း]] နှင့် [[ရန်ကုန်တိုင်း]]တို့တွင် [[နာဂစ်]] ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်းခံရပြီး လူရာနှင့်ချီ သေဆုံးကာ ထောင်နှင့်ချီ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ (၁၀) ရက်။ ::*ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲကို မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မြို့နယ် ၂၇၈ မြို့နယ်၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ (နာဂစ်မုန်တိုင်းသင့်ခဲ့သည့် ကျန် ၄၇ မြို့နယ်ကို၂၄-၅-၂ဝဝ၈ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။) (၁၇) ရက်။ ::*ဆန်တန်ချိန် ၁၅၀၀ အား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)သို့ ကူညီပေးပို့ခဲ့ပြီး၊ ဆန်တန်ချိန်တစ်သောင်းကိုလည်း ရောင်းချခဲ့ရာ အကြိမ်များခွဲ၍ ရေကြောင်း ခရီးဖြင့် ပေးပို့စေခဲ့သည်။ (၂၉) ရက်။ ::*မဲဆန္ဒရှင်ပြည်သူ ၉၂ ဒသမ ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမူကြမ်း(၂ဝဝ၈) ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။ == ဇွန်လ == (၁) ရက်။ ::* == ဇူလိုင်လ == (၁) ရက်။ ::* == ဩဂုတ်လ == (၁) ရက်။ ::* စာရေးဆရာ၊ ဗေဒင်ဆရာကြီး [[မင်းသိင်္ခ]] ကွယ်လွန်။ == စက်တင်ဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == အောက်တိုဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == နိုဝင်ဘာလ == (၂၂) ရက်။ ::*ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရရွှေမန်း]]သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]မှ တဆင့် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ပြုံယမ်းမြို့]]တော် သို့ ၇ ရက်ကြာ လျှို့ဝှက်ခရီး သွားရောက်ခဲ့ဟု သတင်းများထွက်။ == ဒီဇင်ဘာလ == (၁) ရက်။ ::* [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၀ ဆယ်စုနှစ်]] dcz30zzgsslbr7e3ikqqa7hshcul0ix 0 3520 1032393 839787 2026-05-19T15:45:44Z Whisperofwords1 142874 ခန်းဆောင်နီ link 1032393 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = မြသန်းတင့် | image = Mya_Than_Tint.jpg | caption = ''မြသန်းတင့်'' | pseudonym = မြသန်း | birth_date = {{birth date|1929|5|23|df=y}} | birth_place = [[မြိုင်မြို့]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{death date and age|1998|2|18|1929|5|23|df=y}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | notableworks = ''ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကိုဖြတ်မည်'' (၁၉၇၃) | occupation = ဘာသာပြန်၊ စာရေးဆရာ | genre = ဘာသာပြန်၊ ဝတ္ထုတို၊ စိတ်ကူးယဉ်အချစ်ဇာတ်လမ်း | period = ၁၉၄၉–၁၉၉၈ | influences = | influenced = | spouse = ဒေါ်ခင်မမ | awards = [[အမျိုးသား စာပေဆု]] - ဘာသာပြန် (၁၉၇၂၊ ၁၉၇၈၊ ၁၉၈၉၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၅) | website = |signature = The Signature of Author Mya Than Tint.jpg }} '''မြသန်းတင့်''' (၂၃ မေ ၁၉၂၉ - ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၈) သည် ဗမာလူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုရေးသားသူတဦး ဖြစ်သည်။ မြသန်းတင့်သည် မြန်မာစာပေလောကအပေါ်တွင် ဩဇာအရှိဆုံးစာရေးဆရာများထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သူ၏ စာပေဖြတ်သန်းမှု၊ စာပေရေးသားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှောင်းလူတို့ ပြောစမှတ်တွင်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ဂန္ထဝင်စာပေများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ပြန်ဆိုရေးသားသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးရာဇဝင် == ဦးမြသန်း ခေါ် စာရေးဆရာမြသန်းတင့်ကို အဘ ဦးပေါတင့်၊ အမိ ဒေါ်လှိုင်တို့က ပခုက္ကူခရိုင်၊ [[မြိုင်မြို့]]တွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခုနစ်ယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် ၁၉၄၃ခုနှစ်တွင် အာရှလူငယ်အဖွဲ့၌တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄-ခုနှစ်တွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး မြေအောက်ကလာပ်စည်းများနှင့် ဆက်သွယ်၍ ဖက်ဆစ်တော် လှန်ရေးကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း စစ်ကိုင်းရှိ ဗိုလ်သန်းဦး(တော်လှန်ရေးတွင် ကျဆုံး)၊ သခင်မောင်တင်(ပြည်တွင်းစစ်တွင် ကျဆုံး) နှင့် မြိုင်မြို့ ဘုန်းတော်ကြီး ဦးစရိယ (မြိုင်ဖဆပလအမတ်ဟောင်း ဦးသက်ရှည်)တို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး [[မန္တလေးခရိုင်|မန္တလေး]]ခရိုင်၊ အထက်မြန်မာပြည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်တွင် အချိန်ပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်သည်။ ၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ၁၉၅၆-ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းတွင် အက်တူး သခင်အုန်းဖေ (ပြည်တွင်းစစ်တွင်ကျဆုံး) နှင့်အတူ လယ်သမားများ သီးစားခ မပေးရေး တိုက်ပွဲ၊ လက်ငုတ်လယ်ပြန်ထွန်ရေးတိုက်ပွဲ၊ မြေရှင်ကြီးများ၏လယ်များကို အတင်းဝင်ထွန်ရေး တိုက်ပွဲများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ သီးစားခမပေးရေး တိုက်ပွဲတွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရသိမ်းယူထားသော လယ်သမားများ၏ပစ္စည်းများကို ပြန်လည်လုယူသည့်အတွက် (ရုံးမင်းတစ်ထိုင်) အပြစ်ဒဏ်ကျခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[မြင်းခြံ]]ခရိုင်တွင် တခြားသော ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ မြသန်းတင့်ခေါင်းကို ဖြတ်နိုင်လျှင် ဆုငွေပေးမည်ဟု အင်္ဂလိပ်အလိုတော်ရိနှင့် မြေရှင်တို့က တိတ်တဆိတ် ဆုငွေထုတ်ခဲ့သည်။ အထွေထွေသပိတ်ကြီးတွင် [[မြင်းခြံ]]၊ [[မန္တလေး]]၊ [[ဒလ]]သင်္ဘောကျင်း အလုပ်သမားထုကြီး ပါဝင်ရေးအတွက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ မြင်းခြံခရိုင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂနှင့် လယ်သမားသမဂ္ဂတို့တွင် အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရင်း [[ဖြူးမြို့]]တွင်ကျင်းပသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဖြူးလယ်သမား ကွန်ဂရက်ကြီးသို့ မြင်းခြံခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးရေးသည့် 'ဒုက္ခသည်' ဝတ္ထုကို တာရာမဂ္ဂဇင်း (အတွဲ-၃၊ အမှတ် ၂၁)တွင် ပုံနှိပ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် စာပေသည် ပြည်သူ့ အတွက်ဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် 'စာပေမဂ္ဂဇင်း'ကို ကိုသန်းတင့်၊ [[ဒဂုန်တာရာ]]၊ မောင်ကြည်လင်၊ အောင်လင်း၊ [[ကျော်အောင် (စာရေးဆရာ)|ကျော်အောင်]]တို့နှင့်အတူ ဦးဆောင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၁-ခုနှစ် တွင် ဂေါ်ကီ၏ 'မာလ်ဗာနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ'ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာများအသင်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး စာရေးဆရာအသင်းမှ ထုတ်ဝေသော 'စာပေမဂ္ဂဇင်း' တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ အဖြစ်၎င်း၊ 'ပြည်တော်သစ်ဂျာနယ်'တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်၎င်း၊ 'တိုးတက်ရေးသတင်းစာ'တွင် နိုင်ငံခြားရေးအယ်ဒီတာအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဂေါ်ကီ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ 'ဂေါ်ကီ'ကို ဒုတိယမြောက် ဘာသာပြန်လက်ရာအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ပင်ကိုရေး လုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် 'မေတ္တာအသင်္ချေ'ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၅၅-ခုနှစ်က [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဦးဆောင်သော ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဗဟိုကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ) အတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ]]၊ ဗီယင်နာမြို့တွင် ဌာနချုပ်တည်ရှိသည့် 'ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ'၏ ဗျူရိုအဖွဲ့ဝင် လူကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ရေးသားသော 'နွံထဲကကြာ' ဝတ္ထုမှစ၍ ကလောင်အမည် ကိုမြသန်းမှ မြသန်းတင့်သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုကို စာရေးဆရာ [[သိန်းဖေမြင့်]]နှင့် ပူးတွဲရေးသား၍ [[ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာ]]တွင် အခန်းဆက် ဖော်ပြရာ နှစ်နှစ်နီးပါး ဖော်ပြခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ စကော့ဟုမ်းမြို့တွင် ကျင်းပသော ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးသို့ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ)၏ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ညီလာခံမှအပြန် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီများ ၏ဖိတ်ကြားချက်အရ ဒဂုန်တာရာ၊ ပါမောက္ခဦးအောင်လှတို့ နှင့်အတူ သွားရောက်ခဲ့သည်။ မြသန်းတင့်၏ထင်ရှားသော ပင်ကိုရေးဝတ္ထုများမှာ မေတ္တာအသင်္ချေ၊ လိုက်ခဲ့တော့မြနန္ဒာ၊ အမှောင်ရိပ်ဝယ်၊ ဆယ်ကြိမ်မြောက် အလည်ရောက်ခြင်း၊ နှင်းနု၊ မမ၊ နွံထဲက ကြာ၊ ထားကျွန်မလင်၊ ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည်၊ လေညင်းနှင့်လရောင် တို့ဖြစ်ပြီး နေထွက်သောည (ပြဇာတ်)ကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ စာပေဝေဖန်ရေးအဖြစ် 'ကျွန်တော် ဆက်၍ ရေးချင်သော ဝတ္ထုများ'နှင့် 'မြန်မာကျေးတောနေတို့၏ ကဗျာများ'၊ ခရီးသွားဆောင်းပါးအဖြစ် 'အရှေ့လေတိုက်သော အခါ' ၊ ' ငွေသောင်ယံ၊ ဟွန်ဒါယဉ်ကျေးမှု၊ မေရီဗိုဗေးနှင့် အီကွေတာညများ' စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်လက်ရာများမှာ အထူး ထင်ရှားခဲ့ရာ နိုင်ငံရေးစာအုပ် ခြောက်အုပ်၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ တစ်အုပ်၊ သမိုင်း၊ ဒဿနိကဗေဒနှင့် အထွေထွေ ၁၄ အုပ်၊ ဝတ္ထု၃ဝ ကျော် ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်များတွင် ပါရီကျဆုံးခန်း၊ ရွှေပြည်တော် မျှော်တိုင်းဝေး၊ ချစ်သောယွန်းခင်ခင် စသည်တို့မှာလည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ကဗျာများကိုလည်း ဘာသာပြန် ရေးသားခဲ့ရာ ရာဗင်ဒြာနတ်တဂိုး၏ကဗျာများအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၄ အုပ်မျှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ထံမှ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် မြသန်းတင့် သည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီးနောက် ဒဿနိက၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနှင့် အင်္ဂလိပ် အနုစာပေ စသော ဘာသာရပ်များဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ တာရာ မဂ္ဂဇင်း (အမှတ်စဉ် ၂၁၊ အတွဲ ၃၊ ၁၉၄၉) ၌ “ဒုက္ခသည်” ဟူသော သူ၏ ပထမဦးဆုံး ဝတ္ထုတိုဖြင့် မြသန်းတင့်သည် စာပေနယ်သို့ ၁၉၄၉-တွင် စတင်ဝင်ရောက် ခဲ့ပြီး သူ၏ စာရေးသက်အနှစ် ၅၀ အတွင်း ဝတ္ထုတိုနှင့် ဝတ္ထုရှည်များ၊ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ များစွာ နှင့် ဘာသာပြန် ဆိုရေးသား မှုများကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ တွင် ရေးသားခဲ့သော ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည် ဟူသော ဝတ္ထု သည် သူ၏ အကြီးကျယ်ဆုံး သော ပြောင်မြောက်သည့်လက်ရာဟုယူဆပြီး သူသည် “တောင်သမန် ရွှေအင်းကလေညင်းဆော်တော့” ကဲ့သို့သော သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ များကိုပါ ရေးသားခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်း စာပေများစွာကို မြန်မာဘာသာသို့ အရေးသွက်သွက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆို ရေး သားသူဖြစ်သည့်အလျောက် မြသန်းတင့်သည် စစ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေး၊ လေရူးသုန်သုန်၊ ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက် ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့ဂန္ထဝင်စာအုပ်များနှင့်သူ၏ စာဖတ်ပရိသတ် များကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ သည်။ မြသန်းတင့်သည် ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[ဦးနေဝင်း|နေဝင်း]] ၏ စစ်အစိုးရ လက်ထက်တွင် ၁၉၆၃-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂-ခုနှစ်ထိ အကျဉ်းကျခံရသည်။ ကနဦး [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] အင်းစိန်ထောင်တွင် နေခဲ့ရပြီး ၁၉၆၉-ခုနှစ်မှ ၎င်းလွတ်မြောက်သည့်အချိန်ကာလအထိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းခံရသူများကို တစ်နေရာတည်းတွင်ထားရှိသည့် [[ကိုကိုးကျွန်း|ကိုးကိုးကျွန်း]]တွင် ၃-နှစ်ကြာနေထိုင်ခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့ ည ၉ː၁၅ တွင် ဦးနှောက်၌ သွေးယိုစီးသည့်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ဆုံးပါးချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မမ နှင့် သားသမီးလေးဦး ကျန်ရစ်သည်။ == ရေးသားလက်စ စာအုပ်များ == ကွန်လွန်ချိန်၌ အောက်ပါစာအုပ်များမှာ ရေးသားဆဲ ဖြစ်သည် − * ဒေါက်တာ မမိုးသူ * အရှေ့တစ်ခွင်လုံး နီ * မင်းပုန်းတောင်သိုင်းသမား * အင်္ဂလိပ်လူနာ == ကလောင် အမည်ကွဲများ == * မြသန်းတင့် * ဇောတိက * ထက်အောင် * မေမေလှိုင် * မင်းနန္ဒာ * မြသန်း * စောယွမ်း * ရဲအောင်ဇေ * မောင်သစ်တည် * အုတ်လှငယ် == ဝတ္ထုများ == မြသန်းတင့်ရေးသားခဲ့သည့် ကျော်ကြားသော မြန်မာဝတ္ထုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည် (၁၉၇၃) * အမှောင်ရိပ်ဝယ် (၁၉၆၀) * အညတရ ရုပ်ပုံလွှာများ * လိုက်ခဲ့တော့ မြနန္ဒာ (၁၉၆၀) * ခေတ်ပြိုင်ရုပ်ပုံလွှာများ * ပုံတောင်ပုံညာတောလား * တောင်သမန်ရွှေအင်းက လေညင်းဆော်တော့ (၁၉၉၉) မမ သူ၏ ဝတ္ထုတိုများကို စုစည်းထုတ်ဝေသော အညတရရုပ်ပုံလွှာများ (သာမန်လူတို့၏ ပုံရိပ်များ) အမည်ရှိ ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် စာအုပ်ကို On the Road to Mandalay: Tales of Ordinary People ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ == မြသန်းတင့် ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်းအောင်၊ အောင်မြင့်နိုင်၊ "မြသန်းတင့်ရေးခဲ့သော စာစုစာရင်း"၊ အမှတ်တရစာအုပ်တိုက်၊ မန္တလေး။</ref><ref>ယနေ့မန္တလေး စာတည်းအဖွဲ့၊ "စာပဒေသာဥယျာဉ်မှူးကြီး မြသန်းတင့် အမှတ်တရ"</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! မြန်မာအမည် !! မူရင်းဝတ္ထု !! မူရင်းစာရေးဆရာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || စစ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေး ||[[:en:War_and_Peace|War and Peace]]|| [[လီယိုတော်စတွိုင်း]] | ၁၉၇၂ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဘာသာပြန်စာပေဆု |- | ၂ || [[လေရူးသုန်သုန်]] ||[[:en:Gone_with_the_Wind_(novel)|Gone with the Wind]]|| [[မာဂရက် မစ်ချယ်]] | ၁၉၇၈ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဘာသာပြန်စာပေဆု |- | ၃ || [[ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်#မြန်မာဘာသာပြန်|ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက်]]||[[:en:Dream_of_the_Red_Chamber|Dream of the Red Chamber]]|| [[:en:Cao_Xueqin|Cao Xueqin]] | ၁၉၈၈ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဘာသာပြန်စာပေဆု |- | ၄ || [[သုခမြို့တော်]]||[[:en:City_of_Joy|City of Joy]]|| [[:en:Dominique_Lapierre|Dominique Lapierre]] | ၁၉၉၂ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဘာသာပြန်စာပေဆု |- | ၅ || [[အချစ်မိုးကောင်းကင်]]||Beyond Love|| Dominique Lapierre | ၁၉၉၅ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဘာသာပြန်စာပေဆု |- | ၆ || [[ရွှေပြည်တော်မျှော်တိုင်းဝေး]]||The Far Pavillions|| [[:en:M._M._Kaye|M. M. Kaye]] | rowspan="62" |(ဘာသာပြန်) |- | ၇ || [[လေလွင့်သူ]]||[[:en:The_Catcher_in_the_Rye|The Catcher in the Rye]]|| [[:en:J._D._Salinger|J. D. Salinger]] |- | ၈ || ''[[မိန်းမတို့ အကြောင်း]]''||[[:en:The_Second_Sex|The Second Sex]]|| [[ဆိုင်မွန်ဒီ ဗျူးဗွား]] |- |၉ |မိန်းမအလှဋီကာကျမ်း |Women & Beauty |Sophia Loren |- | ၁၀ ||''[[လွမ်းမောခဲ့ရသော တက္ကသိုလ်နွေညများ]]'' ||The Class|| Erich Segal |- | ၁၁ || [[ပါရီကျဆုံးခန်း]]||The Fall of Paris|| rowspan="3" | [[အိလျ အာရင်ဘတ်]] |- | ၁၂ || [[လူများသက္ကရာဇ်နှင့် ဘဝ|လူများ၊ သက္ကရာဇ်များ - ဘဝ]]||People, Years, Life |- |၁၃ |မော်တော်ကားတစ်စင်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ |The Life of the Automobile |- | ၁၄ || ဧကရီဖွားစော ||She Was a Queen|| Maurice Collis |- | ၁၅ || [[ချစ်သောယွန်းခင်ခင်]]||The Lacquer Lady|| F. Tennyson Jesse |- | ၁၆ || [[အရွယ်မတိုင်မိ|အရွယ်မတိုင်မီ]]||The Childhood of Maxim Gorky|| rowspan="3" | Maxim Gorky |- | ၁၇ || ဘုံလေ့တခွင် ||My Apprenticeship |- | ၁၈ || [[ဘဝတက္ကသိုလ်]]||My Universities |- |၁၉ |မက္ကဇင်းဂေါ်ကီ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ |The Life of Maxim Gorky |A. Roskin |- |၂၀ |ခေတ်သစ် ပုတ္တောဝါဒ |A Father's Book of Wisdom |H. Jackson Brown Jr. |- |၂၁ |ဂျူပီတာဖိုက် | | |- |၂၂ |အိမ်ကြီးမာယာ | | |- |၂၃ |မိုးတောင်ကချုန်း | | |- |၂၄ |သိပ္ပံပညာယဇ်ပလ္လင်နှင့် အခြားအနာဂါတ်ဆန်းကြယ်သိပ္ပံဝတ္ထုတိုများ | | |- |၂၅ |ရှားလော့ဟုမ်း၏ စွန့်စားခန်းများ |The Adventures of Sherlock Holmes | rowspan="5" |အာသာ ကိုနန် ဒွိုင်းလ် |- |၂၆ |ရှားလော့ဟုမ်း၏ မှတ်တမ်းများ |The Memoirs of Sherlock Holmes |- |၂၇ |ရှားလော့ဟုမ်းပြန်လာပြီ |The Return of Sherlock Holmes |- |၂၈ |ရှားလော့ဟုမ်း၏ နောက်ဆုံးဦးညွှတ်ခြင်း |His Last Bow |- |၂၉ |ရှားလော့ဟုမ်း၏ အမှုတွဲများ |The Case-Book of Sherlock Holmes |- |၃၀ |ရှားလော့ဟုမ်း၏ သည်းထိတ်ရင်ဖို |The Exploits of Sherlock Holmes |Adrian Conan Doyle, John Dickson Carr |- |၃၁ |စာရေးခြင်း အတတ်ပညာ |The Art of Writing |Andre Maurois |- |၃၂ |တဂိုးဝတ္ထုတိုများ | |[[:en:Rabindranath_Tagore|Rabindranath Tagore]] |- |၃၃ |ဘဝနေနည်း အနုပညာ |The Art of Living |Andrew Maurois |- |၃၄ |မှောင်မိုက်မှာ ငို |The Man Who Was Afraid | rowspan="3" |[[မက္ကဇင် ဂေါ်ကီ]] |- |၃၅ |မက္ကဇင်(မ)ဂေါ်ကီ၏ မာလ်ဗာနှင့် ဝတ္ထုတိုများ | |- |၃၆ |အလကားလူ |The Life of a Useless Man |- |၃၇ |သူလျှိုဖမ်းသူ |Spycatcher |Lt Col Oreste Pinto |- |၃၈ |မှော်ရုံတောမှာ မောလှပြီ |The Gold of Their Bodies |Charles O. Gorham |- |၃၉ |ရေပွက်ပမာ |A Very Easy Death |Simone de Beauvoir |- |၄၀ |နိုင်ငံတကာဥပဒေ | | |- |၄၁ |ပစိဖိတ်နှုတ်ခမ်းပေါ်က ပျားရည်စက်... | | |- |၄၂ |လက်ဖက်ရည်ဆိုင် |Teahouse |[[:en:Lao_She|Lao She]] |- |၄၃ |အန်ဒါဆင်၏ ဒဏ္ဍာရီများ |The Tales of Hans Christian Andersen |Hans Christian Andersen |- |၄၄ |သမိုင်းကြေးမုံ | | |- |၄၅ |လာခြင်းကောင်းသောအရှင် |The Lord Comes |Robert Payne |- |၄၆ |လူကလေးသို့ ပေးစာများ |Lord Chesterfield's Letters to His Son and Others |Earl of Philip Dormer Stanhope Chesterfield |- |၄၇ |အကြာဆုံးစစ်ပွဲ မြန်မာပြည် (၁၉၄၁-၁၉၄၅) |Burma: The Longest War, 1941-1945 |Louis Allen |- |၄၈ |မာ့က်စ်ဝါဒနှင့် တွေးခေါ်မျှော်မြင်ရေး |Theory of Knowledge |[[:en:Maurice_Cornforth|Maurice Cornforth]] |- |၄၉ |ပြိုကွဲသွားသော သိုက်မြုံကလေးနှင့် အမေ့သား |The Broken Nest and Rashmani's Son |[[ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုး]] |- |၅၀ |သမိုင်းဆိုင်ရာရုပ်ဝါဒ |Historical Materialism |Maurice Cornforth |- |၅၁ |အနုပဋိလောမ ရုပ်ဝါဒ [အလုပ်သမားလူတန်းစား အဘိဓမ္မာ] (၁၉၆၃) |Dialectic Materialism and Science (1949) Materialism and the Dialectical Method (1953) |Maurice Cornforth |- |၅၂ |ခေတ်သစ်သမိုင်းဋီကာ |[[:en:What_Is_History?|What is History?]] |[[:en:E._H._Carr|E.H.Carr]] |- |၅၃ |မိုးအဆုံး မြေအဆုံး |Chinghing Aitmatov |Jamila |- |၅၄ |မရဏအိပ်မက်တစ်ခု၏ မှတ်တမ်း |Chronicle of a Death Foretold |Gabriel García Márquez |- |၅၅ |တောင်များ၏ တောင်ဘက်မှ ပင်လယ်များ၏ မြောက်ဘက်သို့ |The Long Revolution |[[အဂ္ဂါ စနိုး]] |- |၅၆ |မီးလောင်မြေ |Scorched Earth |အဂ္ဂါ စနိုး |- |၅၇ |စက်ဘီးသူခိုးများ |Bicycle Thieves |Vittorio De Sica |- |၅၈ |သမိုင်းထဲက ပုဂံ၊ ပုဂံထဲက သမိုင်း |Mandalay and Other Cities of the Past in Burma | rowspan="2" |V. C. Scott Oconnor |- |၅၉ |သမိုင်းထဲက မန္တလေး၊ မန္တလေးထဲက သမိုင်း |Mandalay and Other Cities of the Past in Burma |- |၆၀ |ဂူအောင်းခေတ်ဇနီးသို့ပေးစာနှင့် နိုင်ငံတကာဝတ္ထုတိုများ | | |- |၆၁ |တတိယမြစ်ကမ်းပါးနှင့် နိုင်ငံတကာဝတ္ထုတိုများ | | |- |၆၂ |နိုင်ငံတကာခေတ်သစ်ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုတိုများ (၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄) | | |- |၆၃ |နိုင်ငံတကာ ရသစာတမ်းငယ်များ(၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄) | | |- |၆၄ |မြန်မာပြန်ရသစာတမ်းများ | | |- |၆၅ |နှစ်တစ်ရာကမ္ဘာ့စုံထောက်ဝတ္ထုတိုများ ပေါင်းချုပ် | | |- |၆၆ |၂၀ ရာစုနှစ်ကမ္ဘာ့ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုတိုများ | | |- |၆၇ |ဩဂုတ်တစ္ဆေနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ | | |- |၆၈ |ကမ္ဘာ့ရှု့ခင်း | | |(ထက်အောင်) အမည်ဖြင့်၊ (ဘာသာပြန်) |- |၆၉ |သမိုင်းစကားပန်းစကားနှင့် အခြားရသစာတမ်းများ | | |(ထက်အောင်) အမည်ဖြင့်၊ (ဘာသာပြန်)(ပင်ကိုရေး) |- |၇၀ |ကမ္ဘာမြေကြီးသည် နတ်ဥယျာဉ်မဟုတ် | | | rowspan="2" |(ဘာသာပြန်) |- |၇၁ |ကောင်းမြတ်ခြင်းနှင့် ဆိုးယုတ်ခြင်း | | |- |၇၂ |ခရမ်းလွန်နွေဦး၌ ဗျစ်ဆိုင်များကွယ်လွင့်ခြင်းနှင့် သမိုင်းပုံရိပ်အက်ဆေးများ | | |(ထက်အောင်) အမည်ဖြင့်၊ (ဘာသာပြန်)(ပင်ကိုရေး) |- |၇၃ |သမိုင်းစကားပန်းစကား | | |(ဘာသာပြန်)(ပင်ကိုရေး) |- |၇၄ |တော်စတွိုင်း၏ ဘဝအမြင်နှင့် သမိုင်းအမြင် | | | rowspan="2" |(ဘာသာပြန်) |- |၇၅ |ဒီရေမြင့်သစ် (သို့) မော်စီတုန်းနှင့် တရုတ်တော်လှန်ရေး |The Morning Deluge: Mao Tsetung and the Chinese Revolution |[[:en:Han_Suyin|Han Suyin]] |- |၇၆ |တွိုင်ဘီ-အီကေဒါ ဆွေးနွေးခန်း | | |(မောင်သာမည နှင့် တွဲဖက်) (ဘာသာပြန်) |- |၇၇ |စကြဝဠာ တိုက်တစ်သောင်း | |James Jeans |(ဘာသာပြန်) |- |၇၈ |ဧရာဝတီသို့အပြန် |Return to the Irrawaddy |Frank Kingdon-Ward | rowspan="5" |(ဆုံးခန်းမတိုင်ခဲ့) |- |၇၉ |မင်းပုန်းတောင်သိုင်းသမား |Water Margin |Shi Nai'an |- |၈၀ |အင်္ဂလိပ်လူနာ |The English Patient |Michael Ondaatje |- |၈၁ |တပ်မှူးများ |The Commanders |Bob Woodward |- |၈၂ |အချစ် နေဝင်ချိန် |The Last Tycoon |F. Scott Fitzgerald |- |၈၃ |ဆန်းစသော်တာ |Crescent Moon | rowspan="13" | [[ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုး]] | rowspan="13" | (ဘာသာပြန်) |- |၈၄ |ချစ်သူ့လက်ဆောင် |Lover's Gift |- |၈၅ |ဂီတဉ္စလီ |Gitanjali |- |၈၆ |ပိုးစုန်းကြူး |Fireflies |- |၈၇ |တိမ်းရှောင်သူ |The Fugitive |- |၈၈ |သစ်သီးခူး |Fruit Gathering |- |၈၉ |ဥယျာဉ်မှူး |The Gardener |- |၉၀ |ကူးတို့ |Crossing |- |၉၁ |ရွှေလှေ |The Golden Boat |- |၉၂ |လေလွင့်ငှက်ငယ်များ |Stray Birds |- |၉၃ |တောငန်းများပျံသောအခါ |A Flight of Swans |- |၉၄ |နွေဦးတမန် |The Heralf of Spring |- |၉၅ |တဂိုးကဗျာပေါင်းချုပ် (ပ၊ ဒု) | |- |၉၆ |နှစ်ဆယ်ရာစုနိုင်ငံရပ်ခြားကဗျာ | | | rowspan="3" |မောင်သစ်တည် အမည်ဖြင့်၊ (ဘာသာပြန်) |- |၉၇ |ခေတ်ပေါ်နိုင်ငံတကာကဗျာရှည် ၃ ပုဒ် |Zima Junction, Song Of Lawino,Let The Rail Splitter Awake |Pablo Neruda, Yevtushenko And Okot P'Bitek |- |၉၈ |မော်ဒန်ကဗျာနှင့်ပတ်သက်၍ | | |- |၉၉ |မြန်မာကျေးတောနေတို့၏ ကဗျာများ | | |(ပင်ကိုရေး) |- |၁၀၀ |ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကိုဖြတ်မည် | | |(ပင်ကိုရေး) |- |၁၀၁ |နွံထဲကကြာ | | |(သိန်းဖေမြင့် နှင့် တွဲဖက်) (မှီငြမ်း) |- |၁၀၂ |ထားကျွန်မလင် | | | rowspan="23" |(ပင်ကိုရေး) |- |၁၀၃ |ဆယ်ကြိမ်မြောက်အလည်ရောက်ခြင်း | | |- |၁၀၄ |ဇာခန်းဆီး လေညှင်းနှင့်လရောင် | | |- |၁၀၅ |တောင်သမန်ရွှေအင်းက လေညှင်းဆော်တော့ | | |- |၁၀၆ |လက်ဖက်ရည်ဆိုင် | | |- |၁၀၇ |ခေတ်ပြိုင်ရုပ်ပုံလွှာများ | | |- |၁၀၈ |အညတရရုပ်ပုံလွှာများ | | |- |၁၀၉ |အမှောင်ရိပ်ဝယ် | | |- |၁၁၀ |နှင်းနု | | |- |၁၁၁ |မမ | | |- |၁၁၂ |ကံကောင်း | | |- |၁၁၃ |ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် - ၁ | | |- |၁၁၄ |ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် | | |- |၁၁၅ |ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ၂ | | |- |၁၁၆ |ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ၃ | | |- |၁၁၇ |မျက်ရည်မြူမှုန်များကြားမှ အလွမ်းကြယ်ပွင့်များ နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ | | |- |၁၁၈ |မနော်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ | | |- |၁၁၉ |ပန်းတစ်ပွင့်၏လူသတ်ခန်း ဝတ္ထုတိုများ | | |- |၁၂၀ |ကြေးနီရောင်အချစ်နှင့် ဝတ္ထုတိုများ | | |- |၁၂၁ |ဇာခန်းဆီး လေညှင်းနှင့် လရောင် ဝတ္ထုတိုများ | | |- |၁၂၂ |မယ့်တစ်ကိုယ်နှင့်အခြားမဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများ | | |- |၁၂၃ |မေတ္တာအသင်္ချေ | | |- |၁၂၄ |လိုက်ခဲ့တော့မြနန္ဒာ | | |- |၁၂၅ |နေထွက်သောည | | | rowspan="2" |(ပြဇာတ်) |- |၁၂၆ |အကျဉ်းသမားပြဇာတ်များ နှင့် နွားတစ်ထောင် | | |- |၁၂၇ |မြောက်ဘက်တောင်ကုန်း ဒေသမှအပြန် | | | rowspan="6" |(ခရီးသွားစာပေ) |- |၁၂၈ |လွမ်းမောဖွယ်ကမ္ဘောဇ သို့မဟုတ် သံလွင်၊ ဒုဠဝတီ၊ ရွှေလီရုပ်ပုံလွှာ | | |- |၁၂၉ |ပုံတောင်ပုံညာသွားတောလား | | |- |၁၃၀ |ငွေသောင်ယံ၊ ဟွန်ဒါယဉ်ကျေးမှု၊ မေရီဗိုဗေးနှင့် အီကွေတာညများ | | |- |၁၃၁ |အရှေ့လေတိုက်သောအခါ | | |- |၁၃၂ |သေသူ့ထံမှပေးစာများ | | |- |၁၃၃ |ကျွန်တော်နှင့်ဂျာနယ်ကျော်မမလေး | | | rowspan="15" |(စာပေရေးရာဆောင်းပါးများ) |- |၁၃၄ |ဇော်ဂျီ၊ ကျွန်တော်နှင့် သီရိပစ္စယာအလွမ်း | | |- |၁၃၅ |ကျွန်တော်နှင့်မလေးလုံ | | |- |၁၃၆ |လမင်းကို ထရံပေါက်မှကြည့်ခြင်း | | |- |၁၃၇ |ကြာညိုနံ့သင်းသောရေဝတီမ | | |- |၁၃၈ |အပြာရောင်ညနေဆည်းဆာများ | | |- |၁၃၉ |သူတို့ပြည်နှင့် ကျွန်တော်တို့ပြည် | | |- |၁၄၀ |မိဂျက်စီနှင့် စာပေါင်းစုလက်ရာများ | | |- |၁၄၁ |ဧကရီ၊ ပန်းသည်မနှင့် ကျွန်တော် | | |- |၁၄၂ |နိုင်ငံတကာစာပေရှုခင်း | | |- |၁၄၃ |ဒုတိယအသံကဝေဖန်ခြင်း | | |- |၁၄၄ |ခန်းဆောင်နီထဲတွင် အိပ်မက်မက်ကြည့်ခြင်း | | |- |၁၄၅ |မြသန်းတင့်၏ စာပေါင်းစု | | |- |၁၄၆ |ပီကာဆို၏ ပဉ္စလက်မီးအိမ် | | |- |၁၄၇ |ပွင့်တူရွက်တူ နှင်းမြူတောင်ခိုးနှင့် နေကြာပွင့်ရိုင်းများ | | |- |၁၄၈ |ကျွန်တော်ဆက်၍ ရေးချင်သောဝတ္ထုများ | | |(ဝေဖန်ရေး) |- |၁၄၉ |သုခမြို့တော်ထဲက စိတ်သတ္တိ | | |(အင်တာဗျုး) |- |၁၅၀ |ကမ္ဘာကိုကိုင်လှုပ်သောတရုတ်ပြည် |China Shakes the World |Jack Belden |(ဘာသာပြန်) |} == ရေးသားပြုစုခဲ့သောဇာတ်လမ်းတွဲများ == ရှားလော့ဟုမ်း(စ်) ဇာတ်လမ်းတွဲကို အတွဲ ၅ တွဲ ရေးသားပြုစုခဲ့သည်- # ရှားလော့ဟုမ်း(စ်)၏ စွန့်စားခန်းများ # ရှားလော့ဟုမ်း(စ်)၏ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းများ # ရှားလော့ဟုမ်း(စ်) ပြန်လာပြီ # ရှားလော့ဟုမ်း(စ်)၏ နောက်ဆုံးဦးညွှတ်ခြင်း # ရှားလော့ဟုမ်း(စ်)၏ အမှုမှတ်တမ်း == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.orchidbooks.com/book_reviews/road_mandalay_planet_myan.html Book review: On the Road to Mandalay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418011001/http://orchidbooks.com/book_reviews/road_mandalay_planet_myan.html |date=18 April 2019 }} * [http://www.dcothai.com/product_info.php?cPath=33&products_id=379 On the Road to Mandalay: Tales of Ordinary People] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514212505/http://www.dcothai.com/product_info.php?cPath=33&products_id=379 |date=14 May 2011 }} * [http://www.myanmarisp.com/Writer-Biography/myathantint www.myanmarisp.com/Writer-Biography/myathantint] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729053158/http://www.myanmarisp.com/Writer-Biography/myathantint |date=29 July 2009 }} {{DEFAULTSORT:မ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] s9x9ig8bjjxkq4cny3oft3kk6jlixq0 0 3824 1032561 1029424 2026-05-20T08:30:21Z ~2026-29041-53 142578 /* */ 1032561 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = | image = [[File:Arsenal FC.svg|185px|Arsenal crest]] | image_size = | alt = | caption = | fullname = အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ် | nickname = The Gunners ဆင်ပျံကြီး | short name = | founded = ''ဒိုင်ယယ် စကွဲယား'' အဖြစ် ၁၈၈၆ခုနှစ်မှစ၍ | dissolved = | American = | ground = [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]] | capacity = 60,704<ref name="cap2021">{{cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|url-status = live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|archive-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |access-date=12 April 2021|page=4}}</ref> | coordinates = | owntitle = <!--optional, default: Owner --> | owner = | chrtitle = <!--optional, default: Chairman --> | chairman = ပီတာ ဟေးလ်ဝု({{အလံ | ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ}}) ။ | mgrtitle = <!--optional, default: Manager --> | manager = {{flagicon|Spain}}မိခဲလ် အာတက်တာ | coach = | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | position = အဆင့်၁ | website = http://www.arsenal.com/ | pattern_la1 = _arsenal2526h | pattern_b1 = _arsenal2526h | pattern_ra1 = _arsenal2526h | pattern_sh1 = _arsenal2526h | pattern_so1 = _arsenal2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = F00000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = F00000 | pattern_la2 = _arsenal2526a | pattern_b2 = _arsenal2526a | pattern_ra2 = _arsenal2526a | pattern_sh2 = _arsenal2526a | pattern_so2 = _adidasredl | leftarm2 = 192B47 | body2 = 192B47 | rightarm2 = 192B47 | shorts2 = 0c1c3e | socks2 = 0c1c3e | pattern_la3 = _arsenal2425T | pattern_b3 = _arsenal2425T | pattern_ra3 = _arsenal2425T | pattern_sh3 = _arsenal2425t | pattern_so3 = _arsenal2425tl | leftarm3 = 9adee9 | body3 = 9adee9 | rightarm3 = 9adee9 | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 | current = အာဆင်နယ်ဘောလုံးအသင်း၏ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ရာသီ }} '''အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ်''' (Arsenal Football Club) ကို The Gunners ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး လန်ဒန်မြောက်ပိုင်း ဟော်လိုဝေး(Holloway, North London) တွင် အခြေစိုက်သော အင်္ဂလိပ်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်သည် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]တွင် ပါဝင်ကစားသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးကလပ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပထမတန်း နှင့် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]ဖလား ၁၄ ကြိမ်ရရှိခဲ့ဖူးပြီး ရှုံးပွဲမရှိရွှေဖလား ၁လုံးရရှိထားသည် [[အက်ဖ်အေဖလား]]ကို ၁၄ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး ကွန်မြူနတီဒိုင်း (Community Shield) ၁၆ ကြိမ်ရရှိထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အာဆင်နယ်ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံး အရေးပါသော ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၃၀ နှစ်များတွင် မှရရှိခဲ့ပြီး လိဂ် ချန်ပီယံ ၅ ခါဖြစ်ခဲ့ကာ အက်ဖ်အေဖလား ၂ ခုရရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၏ ဆုတ်ယုတ်သော နှစ်များအပြီးတွင် သူတို့သည် ၂၀ရာစုအတွင်း ဖလား ၂ခုတစ်ပြိုင်တည်းရသော ဒုတိယမြောက် ကလပ်အဖြစ် ၁၉၇၀-၇၁ တွင် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့ပြီးသော အနှစ် ၂၀ အတွင်း အာဆင်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောက၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကလပ်များတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆုဖလား ၂ခုရခြင်း နောက်ထပ် ၂ကြိမ်၊ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ကို ရှုံးပွဲမရှိရရှိခြင်း နှင့် ၂၀၀၅-၀၆ တွင် လန်ဒန်ရှိကလပ်များထဲမှ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်၏ ဖိုင်နယ်ပွဲကို ပထမဆုံးတက်ရောက်နိုင်သော အသင်းစသည့် မှတ်တမ်းများကို တင်ခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|၃၈ပွဲဆက်ရှုံးပွဲမရှိခြင်းအတွက်ရရှိသည့် ရွှေဖလား]] ကလပ်၏ အရောင်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အနီနှင့် အဖြူဖြစ်သော်လည်း ဤအရောင်များမှာ သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် ကလပ်၏ တည်နေရာကိုလည်း အချိန်နှင့်အမျှ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် လန်ဒန် အရှေ့တောင်ပိုင်း ဝူးလ်ဝစ်ချ်(Woolwich) တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ဟိုက်ဘူရီ(Highbury) ရှိ အာဆင်နယ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ လက်ရှိ နေရာဖြစ်သော ဟောလိုဝေး(Emirates) အနီးရှိ အဲမရိတ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ==တံဆိပ်== ၁၉၈၈၊ ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၅၊ ၁၉၄၉၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်များတွင် တံဆိပ်များ ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း အာဆင်နယ်၏ အဓိကတံဆိပ်မှာ အမြောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အသင်း၏ ၁၂၅ နှစ်ပြည့်အတွက် တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ကြသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ တံဆိပ် ၁၀ ခုရှိသည်။ လက်ရှိသုံးနေသော တံဆိပ်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>[https://www.arsenal.com/news/news-archive/the-arsenal-crest Tnalrest | History | News | Arsenal.com<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Arsenal crest 1888.png|thumb|၁၈၈၈ခုနှစ်စတင်ကတံဆိပ်]] [[File:Arsenal Crest 1930.svg|150px]] [[File:Arsenal Crest 1952.svg|The 'Art Deco' badge|150px]] [[File:Arsenal fc old crest small.png|thumb|၂၀၀၂မတိုင်ခင်အထိအသုံးပြုခဲ့သောတံဆိပ်]] [[File:Arsenal FC.svg|thumb|လက်ရှိတံဆိပ်]] ==အရောင်== {{Main|အာဆင်နယ်အသင်း၏ ဝတ်စုံများသမိုင်း}} အာဆင်နယ်၏ အဓိကအရောင်မှာ အနီရောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ==ဘောလုံးကွင်းများ== ပထမဆုံး မန်နာကွင်းကို သုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၈၉၀ မှ ၁၈၉၃ အထိ [[အင်ဗီတာ ဘောလုံးကွင်း|အင်ဗစ်တာကွင်း]]ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ပြီးနောက် ၁၈၉၃ တွင် [[မန်နာဘောလုံးကွင်း|မန်နာကွင်း]]သို့ ပြန်လာကာ ကွင်းသာသာရှိသောကွင်းကို ပွဲကြည့်စင်များဖြင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ထိုကွင်းကို မြောက်လန်ဒန်သို့ မပြောင်းမီ ၁၉၁၃ အထိ နှစ်၂၀ ကြာအသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. Everton.jpg|thumb|မန်နာဂရောင်း]] အာဆင်နယ်၏ ဂန္ထဝင်အားကစားကွင်းဖြစ်လာမည့် ဟိုက်ဘူရီကွင်းတွင် ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများသည် ပရိသတ် ၅၇၀၀၀ အထိဆံ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် အများဆုံး ၆၀၀၀၀ အထိဆံ့သည်။ ပရိသတ်များအတွက် နေရာများနှင့် ကြေညာဘုတ်များအတွက် ကွင်းကို တိုးချဲ့ရန် ပြင်ဆင်ကြသော်လည်း မဖြစ်နိုင်တော့၍ ဟိုက်ဘူရီ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကွင်းအသစ်ဆောက်ရန် ပြင်ကြရသည်။ [[File:Arsenal Stadium interior North Bank.jpg|thumb|ဟိုက်ဘူရီကွင်း]] လက်ရှိကွင်းအသစ်ဖြစ်သော [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]]ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးကာ ၂၀၀၆-၂၀၀၇ ရာသီတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Arsenal vs Real Madrid-bigger-view.jpg|thumb|အီးမရိတ်ကွင်း]] လေ့ကျင့်ရေးကွင်းအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ရှန်လေလေ့ကျင့်ရေးကွင်းကို အသုံးပြုသည်။ ==ပရိသတ်== အာဆင်နယ်အသင်းပရိသတ်များသည် ၎င်းတို့ကို "Gooners"၊ "Gunners" အမြောက်တပ်သားများဟု ဆိုကြသည်။ ပရိသတ်များသည် သစ္စာရှိကြပြီး ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ရာသီတွင် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ဒုတိယအများဆုံး လက်မှတ်ရောင်းရသောအသင်း ဖြစ်လာသည်။ လက်မှတ်ပေါင်း ၆၀၀၇၀ စောင်မှာ ကွင်း၏ ဝင်ဆံ့ဦးရေ ၉၉.၅% ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်မှာ ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပတွင်ပါ ပရိသတ်များစွာ ရှိသည်။ [[File:Arsenal Flag (7100433493).jpg|thumb|အာဆင်နယ်ပရိသတ်များ]] ==အောင်မြင်မှုများ== အာဆင်နယ်သည် လိဂ်ချန်ပီယံ ၁၀ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် လစ်ပါပူးနောက်၊ ပရီးမီးယားလိဂ်အဖြစ် ပြောင်းပြီးချန်ပီယံ ၃ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် ချဲဆီးနောက်တွင် တတိယအအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ အက်အေဖလား ၁၄ ကြိမ်ဖြင့် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်အသင်းများတွင် ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်နိုင်သော ပထမဆုံးအသင်းဖြစ်ကာ ဘာစီလိုနာအသင်းကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ၁၄ ဖြင့်သာ ရာသီသိမ်းဖူး၍ အကောင်းဆုံးအသင်းများထဲမှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ ၄၉ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၀၃-၂၀၀၄ ခုနှစ် ပရီးမီးယားလိဂ်ရာသီအတွက် ၃၈ ပွဲလုံး ရှုံးပွဲမရှိဘဲ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ၁၈၈၈-၁၈၈၉ ခုနှစ်လိဂ်ပွဲတွင် ပရယ်စတွန်နော့အန့်၏ ၂၂ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲအပြီးနောက် တစ်ခုတည်းသော ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ရွှေဖလား ကိုရရှိခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|ပရီးမီးယားလိဂ်၏တစ်ခုတည်းသောရွှေဖလား]] သီယာရီ ဟင်နရီမှာအသင်းအတွက် ၁၉၉၉ မှ၂၀၁၂ အထိ ၂၂၈ ဂိုး သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ [[File:Thierry Henry applauding 2012.jpg|thumb|ဟင်နရီ]] {{Wide image|Arsenal FC League Performance.svg|900px|၁၈၉၃ခုနှစ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင်ခွင့်ရချိန်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိအာဆင်နယ်အသင်း၏အခြေအနေ}} === အာဆင်နယ်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ === *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၁၃) ကြိမ် (၁၉၃၀-၃၁၊ ၁၉၃၂-၃၃၊ ၁၉၃၃-၃၄၊ ၁၉၃၄-၃၅၊ ၁၉၃၇-၃၈၊ ၁၉၄၆-၄၇၊ ၁၉၅၂-၅၃၊ ၁၉၇၀-၇၁၊ ၁၉၈၈-၈၉၊ ၁၉၉၉၀-၉၁၊ ၁၉၉၇-၉၈၊ ၂၀၀၁-၀၂၊ ၂၀၀၃-၀၄) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၄) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၅၀၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၅၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇ ၊ ၂၀၂၀ ) *ကားလင်းဖလား − (၂) ကြိမ် (၁၉၈၇၊ ၁၉၉၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၁၇) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၁၊ ၁၉၃၃၊ ၁၉၃၄၊၁၉၃၈၊ ၁၉၄၈၊ ၁၉၅၃၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၃) *ဥရောပချန်ပီယံလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါကွန်းဖရန့်လိဂ် - (၀)ကြိမ် ==ကစားသမားများ== ===ပထမအသင်းလူစာရင်း=== ၂၀၂၅{{about||recent transfers|2017–18 Arsenal F.C. season#Transfers}} {{Fs start}} <!--Any changes not listed on http://www.arsenal.com/first-team/players will be removed All edits must meet Wikipedia's verifiability policy--> {{Fs player|no=၃|nat=SCO|pos=DF|name=တီယာနေး}} {{Fs player|no=၃၅|nat=BRA|pos=FW|name=မာတင်နယ်လီ}} {{Fs player|no=၈|nat=SPA|pos=MF|name=ဆီဘယ်လော့}} {{Fs player|no=၉|nat=FRA|pos=FW|name=လာကာဇတ်တီ}} {{Fs player|no=၁၁|nat=URU|pos=MF|name=တော်ရိုင်းရား}} {{Fs player|no=၁၀|nat=GER|pos=MF|name=အိုဇေးလ်}} {{Fs player|no=၂၆|nat=ARG|pos=GK|name=မာတီနက်ဇ်}} {{Fs player|no=၁၄|nat=GAB|pos=FW|name=အူဘာမီးယန်း}}(အသင်းခေါင်းဆောင်){{Fs player|no=၁၆|nat=ENG|pos=DF|name=ဟိုးဒင်း}} {{Fs player|no=၃၂|nat=ENG|pos=MF|name=စမစ်ရိုး}} {{Fs player|no=၂၃|nat=BRA|pos=DF|name=ဒေးဗစ်လုစ်}} {{Fs player|no=၂၉|nat=FRA|pos=MF|name=ဂွမ်ဒိုဇီ}} {{Fs player|no=၂၀|nat=GER|pos=DF|name=မူစတာဖီ}} {{Fs player|no=၂၁|nat=ENG|pos=DF|name=ချန်ဘာ}} {{Fs player|no=၁၉|nat=CIV|pos=FW|name=ပီပီ}} {{Fs player|no=၂|nat=ESP|pos=DF|name=ဘယ်လာရင်}} {{Fs player|no=၂၇|nat=GRE|pos=DF|name=မာဗရိုပါနို့စ်}} {{Fs player|no=၃၄|nat=SUI|pos=MF|name=ချာကာ}} {{Fs player|no=၁၅|nat=ENG|pos=MF|name=မိတ်လန်းနိုင်းစ်}} {{Fs player|no=၃၁|nat=BIH|pos=DF|name=ကိုလာစီနက်}} {{Fs player|no=၁|nat=GER|pos=GK|name=လီနို}} {{Fs player|no=၂၈|nat=ENG|pos=MF|name=ဝီးလော့}} {{Fs end}} == ကိုးကား== {{reflist}} ၄<nowiki/>https://www.premierleague.com/clubs/1/Arsenal/squad {{Premier League}} [[Category:အာဆင်နယ် ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] 41kx4k4c6nwoju3vz8u0a6f4mpipp57 0 4347 1032367 271105 2026-05-19T13:48:51Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032367 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျင်းမြို့''' ({{langx|zh|南京市}}၊ {{langx|en|Nanjing}} သို့မဟုတ် ''Nanking''၊ တရုတ်အသံထွက်: [nǎn.tɕíŋ]၊ အတိုကောက်အားဖြင့် **နင်** - 宁) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ [[ကျန်းဆူးပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်နှင့် ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ရှိ မြို့ကြီးများအနက် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်း ရာဇဝင်များဖြင့် အထူးထင်ရှား ကျော်ကြားလှသော မြို့ဖြစ်သည်။ နန်ကျင်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်သော [[ယန်စီမြစ်]] (ရှည်လျားသောမြစ်ကြီး) အောက်ပိုင်း မြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၉.၅ သန်းကျော် မှီတင်းနေထိုင်သဖြင့် တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်းဒေသ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာမြို့ကြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Nanjing Municipal Bureau of Statistics |url=http://tjj.nanjing.gov.cn/ |accessdate=2024}}</ref> {{Infobox settlement | name = နန်ကျင်းမြို့ | official_name = Nanjing | native_name = 南京市 | settlement_type = [[ပြည်နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့ပြကြီးများ|ပြည်နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့]] | image_skyline = Nanjing montage.png | imagesize = 270px | image_caption = နန်ကျင်းမြို့၏ အထင်ကရ ရှုခင်းများ | image_map = China Jiangsu Nanjing.svg | map_caption = [[ကျန်းဆူးပြည်နယ်]]အတွင်း နန်ကျင်းမြို့ တည်ရှိသည့်နေရာ | nickname = ခြောက်မင်းဆက် မြို့တော်ဟောင်း | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[ကျန်းဆူးပြည်နယ်]] | leader_title = ကွန်မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူး | leader_name = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 6587.02 | population_total = 9547000 | population_as_of = ၂၀၂၃ | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[တရုတ်နိုင်ငံ စံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +8 | website = {{URL|http://www.nanjing.gov.cn}} }} == သမိုင်းကြောင်း == နန်ကျင်းမြို့သည် တရုတ်သမိုင်း၏ ထင်ရှားလှသော "ရှေးမြို့တော်ဟောင်းကြီး ၄ မြို့" (Four Great Ancient Capitals of China) စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်မင်းဆက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် "မင်းဆက်ခြောက်ဆက်၏ မြို့တော်" ဟု လူသိများသည်။ ထို့ပြင် ၁၉၁၂ ခုနှစ် [[ရှင်းဟိုက်တော်လှန်ရေး]]အပြီး တည်ထောင်ခဲ့သော [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ]] (Republic of China) ၏ မြို့တော်အဖြစ် ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ တရားဝင် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရဖူးသည်။<ref>{{cite book |last=Cotterell |first=Arthur |title=The Imperial Capitals of China |date=2007 |publisher=Pimlico |location=London |isbn=978-1-8459-5009-5}}</ref> == ကဏ္ဍခွဲများ == * **ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပညာရေး:** နန်ကျင်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်၏ ပညာရေးအချက်အချာမြို့လည်း ဖြစ်ပြီး နန်ကျင်းတက္ကသိုလ် အပါအဝင် ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီးများစွာ တည်ရှိသည်။ * **ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်မြေ:** မင်မင်းဆက် ဧကရာဇ် ရှုဝန်၏ အုတ်ဂူ (Ming Xiaoling Mausoleum) နှင့် မင်မင်းဆက် ရှေးဟောင်းမြို့ရိုးကြီးများကြောင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{China-geo-stub}} [[Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ရှိ မြို့များ]] [[Category:ကျန်းဆူးပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဟောင်းများ]] [[Category:ရှေးဟောင်းမြို့များ]] [[Category:ရှေးဟောင်းသုတေသန]] naxhzo2n13h55hwxm4nnz7r0mo8h8dr 0 5880 1032599 1023262 2026-05-20T10:25:16Z ~2026-30252-73 142929 ဗိုလ်မှူးချုပ် နာမည် တင်မင်းလတ် 1032599 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = ရကတ | image = Shoulder sleeve insignia of Yangon Region Command.svg | image_size = 216px | caption = ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း | nickname = ဂျိုကာအနီ | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် | commander1_label = တိုင်းမှူး | identification_symbol = [[Image:Mm-yangon-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် |commander2_label=ဒုတိယတိုင်းမှူး|commander2=ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းထွန်းဝင်း|garrison=ကုန်းမြင့်သာ|garrison_label=တပ်နယ်}} '''ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''ရကတ)''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] (ပြည်လမ်း၊ ရှစ်မိုင်လမ်းဆုံအနီး)တွင် အခြေစိုက်သော တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ''တင်မင်းလတ်'' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ဇွန် ၁ ရက် တွင် [[တပ်မတော်]] သည် [[ရန်ကုန်မြို့]] ၏ လုံခြုံရေးကိစ္စအဝဝအတွက် နေပြည်တော်စစ်ဌာနချုပ် ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့စဉ်၊တပ်နယ်မှူးရုံး (က)တန်း ရန်ကုန်၏ဖွဲ့စည်းပုံဇယားကို အခြေပြု၍ အလယ်ပိုင်းတိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအတွင်းမှ ဒုတိယတိုင်းမှူး နှင့် ရုံးအင်အားကို တပ်နယ်မှူးရုံး(က)တန်း ရန်ကုန်တွင် တွဲဖက်ပြီး၊ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အဖြစ် ယာယီဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယာယီ စစ်ဌာနချုပ် အား ရန်ကုန်မြို့၊ပြည်လမ်း နှင့် အလုံလမ်းထောင့် တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ဇွန် ၁ ရက် အရောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်လုံခြုံရေး၊အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များ၏လုံခြုံရေး နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တော်များ၏ လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို အရာရှိ (၂၄)ဦး၊စစ်သည် (၁၈၅) ဦး ဖြင့် သီးခြားရပ်တည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%a5%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%bd/|title=တပ်မတော်သမိုင်း ပဥ္စမတွဲ (၁၉၆၂-၁၉၇၄)အခန်း(၄)တပ်မတော်အင်အားတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး|access-date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ}}{{Dead link|date=October 2025 }}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}}'''''ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''''' လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။ === အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === ''အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။ # ခလရ / ခမရ - (၄)ရင်း === အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === ''အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။ # ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း === အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === ''အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။ # ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ခြေမြန်တပ်မ၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်နှင့် ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်များ == === [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} === [[အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်}} == ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} ရန်ကုန်တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://thandawsint.wordpress.com/2013/09/13/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%82%8F%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%AC/|title=ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်ယူခဲ့သူများကို ရန်ကုန်မြို့ တပ်မတော် စစ်သမိုင်းပြတိုက်တွင် ပြသထားစဉ်က မြင်တွေ့ရသောပုံ|work=မြန်မာသံတော်ဆင့်|access-date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! rowspan="2" |အဆင့် ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကာလ ! rowspan="2" |(နောင်တွင်) |- !မှ !ထိ |- |၁။ |ကြည်း - ၅၂၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |လှဘုန်း |၁၃ - ၇ - ၁၉၆၅ |၁၅ - ၇ - ၁၉၆၉ | |- |၂။ |ကြည်း - ၅၃၃၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |[[ကျော်ထင် (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] |၂ - ၇ - ၁၉၆၉ |၈-၃-၁၉၇၄ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |- |၃။ |ကြည်း - ၅၆၀၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခင်အုန်း |၈-၃-၁၉၇၄ |၁၈-၃-၁၉၇၅ | |- |၄။ |ကြည်း - ၆၁၃၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |[[အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|အေးကို]] |၁၈-၃-၁၉၇၅ |၂-၄-၁၉၇၆ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ သမ္မတ |- |၅။ |ကြည်း - ၆၁၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |တင်စိန် |၂-၄-၁၉၇၆ |၄-၃-၁၉၇၈ | |- |၆။ |ကြည်း - ၆၈၄၆ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မျိုးအောင် |၄-၃-၁၉၇၈ |၁၅-၃-၁၉၈၃ | |- |၇။ |ကြည်း - ၆၂၃၇ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဖေမြိုင် |၁၅-၃-၁၉၈၃ |၄-၁၁-၁၉၈၅ | |- |၈။ |ကြည်း - ၇၅၅၇ |ဗိုလ်ချုပ် |မျိုးညွန့် (ဗသက - ၁၈) |၅ - ၁၁ - ၁၉၈၅ |၁၆ - ၆ - ၁၉၉၅ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |- |၉။ |ကြည်း - ၁၀၃၂၀ |ဗိုလ်ချုပ် |ခင်မောင်သန်း (ဗသက - ၃၁) |၁၇ - ၆ - ၁၉၉၅ |၁၈ - ၁၂ -၂၀၀၁ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ကစထမှူး |- |၁၀။ |ကြည်း - ၁၂၆၂၉ |ဗိုလ်ချုပ် |[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (စသတ - ၁၅) |၁၉ - ၁၂ -၂၀၀၁ |၉ - ၂ - ၂၀၀၆ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း၊ယာယီ သမ္မတ |- |၁၁။ |ကြည်း - ၁၄၇၉၉ |ဗိုလ်ချုပ် |[[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]] (စတသ - ၂၀) |၁၀ - ၂ - ၂၀၀၆ |၂၄ - ၆ - ၂၀၀၈ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိုနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |- |၁၂။ |ကြည်း - ၁၄၈၅၃ |ဗိုလ်ချုပ် |ဝင်းမြင့် (စတသ - ၂၀) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး |- |၁၃။ |{{?}} |ဗိုလ်ချုပ် |ထွန်းသန်း |{{?}} |{{?}} | |- |၁၄။ |ကြည်း - ၁၇၅၀၂ |ဗိုလ်ချုပ် |[[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဆန်းဦး]] (စတသ - ၂၄) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ [[စစ်ရေးချုပ်]] |- |၁၅။ |ကြည်း - ၁၈၁၃၁ |ဗိုလ်ချုပ် |[[ထွန်းထွန်းနောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ထွန်းထွန်းနောင်]] (စတသ - ၂၅) <ref>{{Cite news|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ၆ ဦး တပ်မတော် အရန်အင်အားသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခံရ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/12/20/235197.html}}</ref> |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ကစထ ၁ မှူး၊[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး]]၊[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] |- |၁၆။ |ကြည်း - ၂၀၂၂၀ |ဗိုလ်ချုပ် |မျိုးဇော်သိန်း (စတသ - ၂၈) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ [[စစ်ရေးချုပ်]] |- |၁၇။ |ကြည်း - ၂၀၇၃၅ |ဗိုလ်ချုပ် |[[သက်ပုံ]] () (စတသ - ၂၉) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ကစထ ၅ မှူး |- |၁၈။ |ကြည်း - ၂၅၉၈၂ |ဗိုလ်ချုပ် |[[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] (စတသ - ၃၆) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ကစထ ၄ မှူး |- |၁၉။ |ကြည်း - ၂၈၀၈၉ |ဗိုလ်ချုပ် |ဇော်ဟိန်း (စတသ - ၃၈) |{{?}} |{{?}} |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |- |၂၀။ | |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် |ပြည့်စုံလင်း |{{?}} |မတ် ၂၀၂၆ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၂၁။ | |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် |တင်မင်းလတ် |မတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | |} == ကိုးကား == {{Reflist}} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] c7vwkzvxvhl41m5krqae5mg8fett4lh 1032600 1032599 2026-05-20T10:26:43Z ~2026-30252-73 142929 1032600 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = ရကတ | image = Shoulder sleeve insignia of Yangon Region Command.svg | image_size = 216px | caption = ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း | nickname = ဂျိုကာအနီ | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် | commander1_label = တိုင်းမှူး | identification_symbol = [[Image:Mm-yangon-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် |commander2_label=ဒုတိယတိုင်းမှူး|commander2=ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းထွန်းဝင်း|garrison=ကုန်းမြင့်သာ|garrison_label=တပ်နယ်}} '''ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''ရကတ)''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] (ပြည်လမ်း၊ ရှစ်မိုင်လမ်းဆုံအနီး)တွင် အခြေစိုက်သော တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ''တင်မင်းလတ်'' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ဇွန် ၁ ရက် တွင် [[တပ်မတော်]] သည် [[ရန်ကုန်မြို့]] ၏ လုံခြုံရေးကိစ္စအဝဝအတွက် နေပြည်တော်စစ်ဌာနချုပ် ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့စဉ်၊တပ်နယ်မှူးရုံး (က)တန်း ရန်ကုန်၏ဖွဲ့စည်းပုံဇယားကို အခြေပြု၍ အလယ်ပိုင်းတိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအတွင်းမှ ဒုတိယတိုင်းမှူး နှင့် ရုံးအင်အားကို တပ်နယ်မှူးရုံး(က)တန်း ရန်ကုန်တွင် တွဲဖက်ပြီး၊ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အဖြစ် ယာယီဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယာယီ စစ်ဌာနချုပ် အား ရန်ကုန်မြို့၊ပြည်လမ်း နှင့် အလုံလမ်းထောင့် တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ဇွန် ၁ ရက် အရောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်လုံခြုံရေး၊အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များ၏လုံခြုံရေး နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တော်များ၏ လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို အရာရှိ (၂၄)ဦး၊စစ်သည် (၁၈၅) ဦး ဖြင့် သီးခြားရပ်တည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%a5%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%bd/|title=တပ်မတော်သမိုင်း ပဥ္စမတွဲ (၁၉၆၂-၁၉၇၄)အခန်း(၄)တပ်မတော်အင်အားတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး|access-date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ}}{{Dead link|date=October 2025 }}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}}'''''ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''''' လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။ === အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === ''အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။ # ခလရ / ခမရ - (၄)ရင်း === အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === ''အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။ # ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း === အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === ''အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။ # ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ခြေမြန်တပ်မ၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်နှင့် ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်များ == === [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} === [[အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်}} == ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} ရန်ကုန်တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://thandawsint.wordpress.com/2013/09/13/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%82%8F%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%AC/|title=ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်ယူခဲ့သူများကို ရန်ကုန်မြို့ တပ်မတော် စစ်သမိုင်းပြတိုက်တွင် ပြသထားစဉ်က မြင်တွေ့ရသောပုံ|work=မြန်မာသံတော်ဆင့်|access-date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! rowspan="2" |အဆင့် ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကာလ ! rowspan="2" |(နောင်တွင်) |- !မှ !ထိ |- |၁။ |ကြည်း - ၅၂၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |လှဘုန်း |၁၃ - ၇ - ၁၉၆၅ |၁၅ - ၇ - ၁၉၆၉ | |- |၂။ |ကြည်း - ၅၃၃၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |[[ကျော်ထင် (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] |၂ - ၇ - ၁၉၆၉ |၈-၃-၁၉၇၄ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |- |၃။ |ကြည်း - ၅၆၀၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခင်အုန်း |၈-၃-၁၉၇၄ |၁၈-၃-၁၉၇၅ | |- |၄။ |ကြည်း - ၆၁၃၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |[[အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|အေးကို]] |၁၈-၃-၁၉၇၅ |၂-၄-၁၉၇၆ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ သမ္မတ |- |၅။ |ကြည်း - ၆၁၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |တင်စိန် |၂-၄-၁၉၇၆ |၄-၃-၁၉၇၈ | |- |၆။ |ကြည်း - ၆၈၄၆ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မျိုးအောင် |၄-၃-၁၉၇၈ |၁၅-၃-၁၉၈၃ | |- |၇။ |ကြည်း - ၆၂၃၇ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဖေမြိုင် |၁၅-၃-၁၉၈၃ |၄-၁၁-၁၉၈၅ | |- |၈။ |ကြည်း - ၇၅၅၇ |ဗိုလ်ချုပ် |မျိုးညွန့် (ဗသက - ၁၈) |၅ - ၁၁ - ၁၉၈၅ |၁၆ - ၆ - ၁၉၉၅ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |- |၉။ |ကြည်း - ၁၀၃၂၀ |ဗိုလ်ချုပ် |ခင်မောင်သန်း (ဗသက - ၃၁) |၁၇ - ၆ - ၁၉၉၅ |၁၈ - ၁၂ -၂၀၀၁ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ကစထမှူး |- |၁၀။ |ကြည်း - ၁၂၆၂၉ |ဗိုလ်ချုပ် |[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (စသတ - ၁၅) |၁၉ - ၁၂ -၂၀၀၁ |၉ - ၂ - ၂၀၀၆ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း၊ယာယီ သမ္မတ |- |၁၁။ |ကြည်း - ၁၄၇၉၉ |ဗိုလ်ချုပ် |[[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]] (စတသ - ၂၀) |၁၀ - ၂ - ၂၀၀၆ |၂၄ - ၆ - ၂၀၀၈ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိုနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |- |၁၂။ |ကြည်း - ၁၄၈၅၃ |ဗိုလ်ချုပ် |ဝင်းမြင့် (စတသ - ၂၀) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး |- |၁၃။ |{{?}} |ဗိုလ်ချုပ် |ထွန်းသန်း |{{?}} |{{?}} | |- |၁၄။ |ကြည်း - ၁၇၅၀၂ |ဗိုလ်ချုပ် |[[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဆန်းဦး]] (စတသ - ၂၄) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ [[စစ်ရေးချုပ်]] |- |၁၅။ |ကြည်း - ၁၈၁၃၁ |ဗိုလ်ချုပ် |[[ထွန်းထွန်းနောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ထွန်းထွန်းနောင်]] (စတသ - ၂၅) <ref>{{Cite news|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ၆ ဦး တပ်မတော် အရန်အင်အားသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခံရ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/12/20/235197.html}}</ref> |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ကစထ ၁ မှူး၊[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး]]၊[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] |- |၁၆။ |ကြည်း - ၂၀၂၂၀ |ဗိုလ်ချုပ် |မျိုးဇော်သိန်း (စတသ - ၂၈) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ [[စစ်ရေးချုပ်]] |- |၁၇။ |ကြည်း - ၂၀၇၃၅ |ဗိုလ်ချုပ် |[[သက်ပုံ]] () (စတသ - ၂၉) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ကစထ ၅ မှူး |- |၁၈။ |ကြည်း - ၂၅၉၈၂ |ဗိုလ်ချုပ် |[[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] (စတသ - ၃၆) |{{?}} |{{?}} |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ကစထ ၄ မှူး |- |၁၉။ |ကြည်း - ၂၈၀၈၉ |ဗိုလ်ချုပ် |ဇော်ဟိန်း (စတသ - ၃၈) |{{?}} |{{?}} |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |- |၂၀။ | |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် |ပြည့်စုံလင်း |{{?}} |မတ် ၂၀၂၆ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၂၁။ | |ဗိုလ်မှူးချုပ် |တင်မင်းလတ် |မတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ | |} == ကိုးကား == {{Reflist}} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] 0duuns3avz9z2letz820npw3n9jst39 0 7354 1032496 732098 2026-05-20T04:16:14Z Saonyi33 142908 1032496 wikitext text/x-wiki {{merge|ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း}} [[File:RCSS Flag.svg|thumb|150px|သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ၏အလံတော်]] သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ(RCSS)သည် သျှမ်းပြည်တပ်မတော်(SSA)၏ နိုင်ငံရးဦးဆောင်ကော်မတီဖြစ်သည်။ ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်၁၀ဦးပါဝင်သည်။၄နှစ်တကြိမ် ကော်မတီဝင် အပြောင်းအလဲလုပ်လေ့ရှိသည်။ သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်းတွင် လှုပ်ရှားပြီး အရှေ့ပိုင်းတွင် ပိုမိုအားကောင်းမည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name=":0">{{Cite news |title=}}</ref> စစ်ဒေသများအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများခွဲထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။<ref name=":1">Taifreedomshanversion</ref> ယခင်က တပ်မဟာ၆ခု ရှိသော်လည်း ယခု တွင်အပြောင်းအလဲရှိနိုင်သည်။ စစ်မှုထမ်းဥပဒေထုတ်ပြန်ပြီးနောက် တပ်သားသစ်ပိုမိုများပြားလာသည်။<ref name=":0" /> နိုင်ငံရေးအရ "wait and see approach "ကို ကျင့်သုံးသည်ကိုတွေ့ရသည်။ <ref name=":1" /> သျှမ်းမြောက်မှဆုတ်ခွာခဲ့ ပြီးနောက် မိမိ၏အုပ်ချုပ်ရေး ကိုပိုမိုခိုင်မာအောင်လုပ်လာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ယွက်စစ်နှင့် စိုင်းစိုင်းငင်း(ရာထူးစိစစ်ဆဲ)တို့ မကြာခဏ ကျေးရွာများတို့ ကွင်းဆင်းကာ လူထုနှင့်တွေ့ဆုံမှု ခပ်စိတ်စိတ်ပြုလုပ်လာသည်။ ပညာရေး အား အားကောင်းအောင်ပုံဖော်နေသည်ကိုတွေ့ရပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမှ မဲဆိုင်Universityနှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ထားကာ ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်နယ်မြေရှိ ကျောင်းများတွင် ထူးချွန်ပါက ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဆက်လက်ပညာသင်ခွင့် ရရှိအောင်လုပ်ဆောင်ပေးထားသည်။<ref name=":0" /> အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီနှင့်တိုက်ပွဲ၄ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> သျှမ်းအရှေ့တွင် သုံးကြိမ် သျှမ်းတောင်(ပင်ဖြစ်)တွင် တစ်ကြိမ် တို့ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် သျှမ်းအရှေ့၌ UWSAနှင့်ကော စစ်ကောင်စီနှင့်ပါ စစ်ဆိုင်ထားသည့်အခြေနေတွင်ရှိသည်။သျှမ်းတောင်၌ ပြောက်ကျားလှုပ်ရှားသည်။<ref name=":0" /> RCSSအနေဖြင့် လှိုင်းထန်လေထန်သော မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် မည်သည့်​လမ်းကို ဆက်လျှောက်သွားမည်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ပါသည်။<ref name=":1" /> သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ RCSS/SSA ခေါင်းဆာင်မှာဗိုလ်မှူးကြီးယွက်စစ်ဖြစ်သည်။ နအဖ အစိုးရ နှင့်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးရေး ဖြစ်မြောက်ဖို့ရန် RCSS/SSA ဘက်မှ အစဉ်တံခါးဖွင့် လက်ကမ်းကြိုဆို သော် လည်း တဘက်သတ်ဆန္ဒဖြင့် ဆွေးနွေးရေးကို မူမလိုလားကြောင်း သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကောင်စီ RCSS /သျှမ်းပြည် တပ်မတော် SSA ယနေ့ (၂၅/၃/၀၉) တွင် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်၏။ [[File:Yawd Serk.jpg|thumb|RCSS/SSA ခေါင်းဆာင်ဗိုလ်ချုပ်းကြီးယွက်စစ်]] မတ်ချ် ၂၅ ရက် သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ RCSS /သျှမ်းပြည်တပ်မတော် SSA တောင်ပိုင်းတပ်ဖွဲ့ ကြေညာ ချက်အရ အဓိက အကြောင်းအရာ ၄ ချက် ပါဝင်သည်။ # လက်ရှိနိုင်ငံရေးပြဿနာကို မျှတ မှန်ကန်စွာဖြေရှင်း လိုလျှင် ၁၉၄၇ ပင်လုံ သဘောတူညီချက် ဇစ်မြစ်ကိုပြန်ကောက်ရမည်၊ # ပြည်တွင်း ပြည်ပ နိုင်ငံရေးသမားများအားလုံး လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးပြီး ၂၀၀၈ နားဂစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံမူကို အားလုံးပါဝင် ဝေဖန် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပြီးမှ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းရမည်။ # ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတကယ့် အနိုင်ရပါတီများဖြစ်ကြသည့် NLD နှင့် SNLD တို့အားရွေးကောက်ပွဲ ဆိုင်ရာ ပါဝင် ဆွေးနွေးနိုင်သည့် အခွင့်ထူးများပေးရမည်၊ ၎င်းတို့အား ဘေးဖယ်ထားလျှင် အဓိပ္ပာယ်မရှိ၊။ # နိုင်ငံရေး ပြဿနာ မဖြေရှင်းဘဲ မူးယစ်ပြဿနာ ဖြေရှင်း၍မရ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးများ သျှမ်းပြည်မှ ထွက်ရှိသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် အပြည့်အဝရရှိမှသာ အောင်မြင်အောင် အားလုံး စုပေါင်းပါဝင်ဖြေရှင်းနိုင်မည်။ သျှမ်းပြည်သည် အစိုးရ၏ ကိုလိုနီနယ်မြေမဟုတ်သည့် မျှတ တန်းတူ လွတ်လပ် စစ်မှန်သော ပြည်ထောင်စု အတွင်းမှ ပြည်ထောင်တခုဖြစ်ကြောင်း၊ သျှမ်းပြည်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး ကိစ္စအားလုံး သျှမ်းပြည်သားများ ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းနိုင်သည့်အခွင့်အရေးများ ရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့အပြင်ဗမာစစ်အစိုးရထိန်းချုပ် ခြယ်လှယ်မှုမရှိဘဲ ဘိန်း အစားထိုးသီးနှံများကို သျှမ်းပြည်သားများလွတ်လပ်စွာ စီမံဆောင်ရွက်စိုက်ပျိုးရောင်းဝယ်ခွင့် ရှိမှသာလျှင် မူးယစ်ဆေးဝါး ပြဿနာ ဖြေရှင်းနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးယွက်စစ်|ဗိုလ်ချုပ်ြကီးယွက်စစ်]]က ပြောဆိုသည်။ [[Category:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] 0aa4t95bsf3oww7lilcv3dfmr58wv0b 0 8820 1032477 1030667 2026-05-20T02:26:45Z Chenzeyan29 141880 1032477 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''မြန်မာပြည်ဖွား နေပါလီလူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Gurkhas}}; {{lang-ne|बर्मा गोर्खाली}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရာစုနှစ်တစ်ခုမက အခြေချမှီတင်းနေထိုင်ကြသော နီပေါနွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီးကို ဆိုလိုသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ် ရှေးကာလကပင် သတ္တိပြောင်မြောက်မှုကြောင့် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယစစ်တပ်အတွင်း "ဂေါ်ရခါးရိုင်ဖယ်တပ်ရင်း" များအဖြစ် သီးခြားဖွဲ့စည်းထူထောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုး <br /> (Burmese Gurkha) | image = Burmesegurkha.jpg | image_size = 240px | caption = ကလောမြို့မှ ဂေါ်ရခါးလူမျိုး ကလေးငယ်တစ်ဦး | native_name = {{lang|ne|नेपाली / गोर्खा}} | population = ၁၅၀,၀၀၀ – ၅၀၀,၀၀၀ (ခန့်မှန်းချက်)<ref name="NepalisInBurma">Lal, B. V. (2006). ''The Encyclopedia of the Indian Diaspora''. Archipelago Press. pp. 240–242.</ref> | popplace = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] | languages = [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] (နီပေါလူမျိုးများ) }} ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် ရိုးရာအရ "ခူကူရီး" (Khukuri) ခေါ် လေးလံသော ဓားကောက်ကို အမြတ်တနိုး ဆောင်ထားလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ နွားမွေးမြူရေး၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း (နို့၊ ဒိန်ခဲ၊ ထောပတ်) ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းများဖြင့် အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုကြသည်။<ref>လှသမိန်. ''မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးသမိုင်း''။ </ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးအများစုသည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့]]၊ [[ကလောမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၊ [[မိုးညှင်းမြို့]]၊ [[မိုးကောင်းမြို့]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့]]၊ [[နမ္မတီးမြို့]]၊ [[တမူးမြို့]]၊ [[ကလေးမြို့]] နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]] စသည့် မြို့ကြီးများနှင့် နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် အခြေချ နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး၊ မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းနှင့် လွတ်လပ်ရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု သမိုင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံး သူရဲကောင်းဘွဲ့ဖြစ်သော [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] ကို ပထမဆုံး ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် စစ်သည်တော် [[ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း]] (ကြည်း ၀၁၉၁၄) သည် ထင်ရှားသော ဂေါ်ရခါးစစ်သည်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော နီပေါဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကား (၂) မျိုးစလုံးကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုကြသည်။ ရိုးရာဓလေ့အရ ဒသန်း (Dashain) နှင့် တီဟာ (Tihar/ဒေပါဝလီ) ပွဲတော်များကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအပိုင်းတွင် ဂေါ်ရခါးလူမျိုး အများစု (၈၀% ခန့်) သည် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ကျန်ရှိသော မျိုးနွယ်စုများ (၂၀% ခန့်) သည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ == မျိုးနွယ်စုခွဲများနှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ == မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုး (နီပေါလူမျိုး) ဆိုသည်မှာ သီးခြားလူမျိုးနွယ်စုတစ်ခုတည်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ နီပေါဘာသာစကား သို့မဟုတ် ၎င်းနှင့်နွယ်သော ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည့် မျိုးနွယ်စုနှင့် ဇာတ်နွယ် (Castes and Ethnic Groups) အမြောက်အမြား စုစည်းထားသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="NepalisInBurma">Lal, B. V. (2006). ''The Encyclopedia of the Indian Diaspora''. Archipelago Press. pp. 240–242.</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရာစုနှစ်တစ်ခုမက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများတွင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ ပင်မမျိုးနွယ်စုကြီး (၄) စု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည် - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" ! စဉ် !! မျိုးနွယ်စုအုပ်စု !! ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုနှင့် ဇာတ်နွယ်များ !! ဝိသေသလက္ခဏာများနှင့် ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအမည်များ |- | ၁ || '''ခါးစ် (Khas) အနွယ်''' || ဗာဟွန် (Bahun) နှင့် ဆုသရီ (Chhetri) || အင်ဒို-အာရီယန် (Indo-Aryan) ရုပ်သွင်ရှိပြီး ဟိန္ဒူဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် စစ်တပ်အတွင်း ဂေါ်ရခါးတပ်သားအဖြစ် အများဆုံး ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအမည်များမှာ ''တာပါ (Thapa)၊ ဗုဒ္ဓာသိုကီ (Budhathoki)၊ ဗသ်ညက် (Basnet)'' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ |- | ၂ || '''ကီရတ် (Kirat) အနွယ်''' || ရိုင်း (Rai) နှင့် လင်းဘူး (Limbu) || တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) အနွယ်ဝင် တောင်ပေါ်သား မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ စစ်ရေးစစ်ရာတွင် အလွန်ရဲရင့်ပြတ်သားသူများအဖြစ် ကမ္ဘာကျော်သည်။ ၎င်းတို့သည် မျိုးရိုးအမည်ကို ''ဆူဗာ (Subba)'' ဟုလည်း အသုံးပြုတတ်ကြသည်။ |- | ၃ || '''ဂျန်နဂျာသီ (Janajati) အနွယ်''' || ဂုရုန်း (Gurung)၊ မဂရ် (Magar)၊ တမန်း (Tamang)၊ ရှရ်ပါ (Sherpa) || နီပေါနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသည့် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာကို နှောညှိကိုးကွယ်ကြပြီး မြန်မာပြည်အနှံ့အပြားတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်တပ်အတွင်း ထင်ရှားသည်။ |- | ၄ || '''နေဝါရ် (Newar) အနွယ်''' || ရှရက်စသာ (Shrestha)၊ ပရာဒန်း (Pradhan)၊ မာကျန် (Mahajan) || နီပေါနိုင်ငံ ခတ္တမန္ဒူချိုင့်ဝှမ်းဒေသမှ ဆင်းသက်လာကြပြီး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ရွှေပန်းထိမ်လုပ်ငန်းနှင့် အနုပညာလက်ရာများတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ မြန်မာပြည်တွင် ကုန်သည်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအဖြစ် အခြေချခဲ့ကြသည်။ |} == ပြန့်နှံ့နေထိုင်မှု == မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ မိခင်မျိုးနွယ်စုများ ကွဲပြားခြားနားကြသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌မူ "မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါး" ဟူသောအမည်ဖြင့် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ နေထိုင်ကြသည်။<ref>Subba, T. B. (2009). ''The Gorkhas in Myanmar: A Historical Perspective''. Kirat Prakashan. p. 45.</ref> တောင်ကြီး၊ညောင်ရွှေ၊ပြင်ဦးလွင် အနီတစ်ဝှိက်ဒေသများတွေ ရွာများတည်ထောင်၍နေထိုင်ကြသည်။ == ထင်ရှားသော ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ == * '''[[ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း]]''' - အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ရ ပထမဆုံး စစ်သည်တော်။ * '''ဗိုလ်ကြီး ဘီပီပါရ်ဒန်း''' - လွတ်လပ်ရေးခေတ် စစ်ဗိုလ်မှူး။ * '''ဗိုလ်ကြီး ချာဘီလားသားပါး''' - ထင်ရှားသော တပ်မတော်အရာရှိ။ * '''ဒုဗိုလ်မှူးကြီး သူရလက်ခ်ရှ်မန်ရိုင်း''' - ဇေယျကျော်ထင်နှင့် သူရဘွဲ့ရ တပ်မတော်အရာရှိ။ * '''[[ဆွတ်ဗဟာဒူး|ဗဟာဒူး (ခ) ဆွတ်ဗဟာဒူး]]''' - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဂန္ထဝင်ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး (အာရှရွှေတံဆိပ်ရှင်)။ * '''ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ အတ္တာဆင်း''' - မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဓာတုဗေဒဌာနကို တည်ထောင်သူတစ်ဦး။ * '''ချယ်ရီမြေမောင်တင်ထွန်း''' - ထင်ရှားသော ဂေါ်ရခါးနွယ်ဖွား မြန်မာစာရေးဆရာ။ * '''ငြိမ်းသဇင်''' - မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် ကမ္ဘာ့အဆင့် တိုက်ကွမ်ဒိုကစားသမား။ * '''အီစိုး''' - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး။ * '''သုဓမ္မသိင်္ဂီ ဒေါ်ကာလဝတီ (ခ) ဒေါ်စန်းစန်း''' - လူမှုထူးချွန်ဆုရ အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားမဟုတ်သော လူမျိုးစုများ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များ]] fcgmiedq4wkqoh796aruxpuc42d6488 0 9468 1032508 826055 2026-05-20T05:28:15Z ~2026-30095-90 142916 /* ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှု */ 1032508 wikitext text/x-wiki {{Infobox __လူ | အမည် = နယ်(လ်)ဆင် ရော်လီလှာလှာ မန်ဒဲလား<br /> (Nelson Rolihlahla Mandela) | ပုံ = Nelson Mandela-2008 (edit).jpg | caption = Nelson Mandela | အမည်ရင်း = Rolihlahla Mandela | မွေးရက် = [[၁၈]]၊ [[ဇူလိုင်]]၊ [[၁၉၁၈]] | ဌာနေ = | သေရက် = ၅၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ၂၀၁၃ | နိုင်ငံသား = [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] | လူမျိုး = အာဖရိကန် လူမျိုး | ပညာ = | လုပ်ငန်း =[[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] ၏ ပထမဆုံးသော သမ္မတ | မွေးဖွားရာ = Mvezo [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] | အမည်အရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | မိဘ = |ကွယ်လွန်ရက်= ၅၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ၂၀၁၃ | လက်မှတ် = Nelson Mandela Signature.svg | ဝဘ်ဆိုက် = }} '''နယ်(လ်)ဆင် ရော်လီလှာလှာ မန်ဒဲလား''' (Nelson Rolihlahla Mandela) (Xhosa (ဟိုဆာ) အသံထွက်-''' xoˈliɬaɬa manˈdeːla;''') (၁၉၁၈ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက် - ၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်) သည် [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]]၏ သမ္မတအဖြစ် ၁၉၉၄ မှ ၁၉၉၉ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်သာမက တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]စနစ်ဖြင့် အပြည့်အဝ ရွေးချယ်ခြင်းခံရသော အာဖရိကနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသောသမ္မတလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web| title=Mandela| url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/mandela| publisher=[[:en:Collins English Dictionary]]| access-date=17 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405011219/http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/mandela |archive-date=5 April 2016 |url-status=live}}</ref> သမ္မတမဖြစ်မီက မန်ဒဲလားသည် အသားရောင်ခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေးကို တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး Umkhonto we Sizwe (အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ်)၊ African National Congress (ANC) အာဖရိကန်နေရှင်နယ်ကွန်ဂရက်၏ လက်ရုံးတစ်ဆူလည်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအရ နှောက်ယှက်မှုနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားစဉ်က ကျူးလွန်ခဲ့သော အပြစ်များအတွက် South African courts (တောင်အာဖရိကတရားရုံး) မှအပြစ်အနေဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်ကို Robben Island (ရော့ဘင်ကျွန်း) ၌ကျခံရန် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထောင်မှပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီး တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီအတွက် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref name="TimeGadafiPrize">{{cite news|title=Prizes: And the Winner Is ...|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022074618/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html|url-status=dead|archive-date=22 October 2010|work=[[:en:Time (magazine)|Time]]|date=8 May 1989|access-date=24 October 2012|accessdate=31 October 2021|archivedate=23 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023111812/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html}}</ref> == မန်ဒဲလားနေ့သတ်မှတ်ပုံ == လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ပြီးဆုံးသည်မှစ၍ လူအများက မန်ဒဲလားအား ချီးကျူးမှုပြုလာကြသည်။ အဆိုပါ ချီးကျူးသူ များထဲတွင် ယခင်အတိုက်အခံဖြစ်ခဲ့သူများပါ ပါဝင်လာသည်။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် မန်ဒဲလားဟူသော အမည်အား Madiba (မက်ဒီဘာ) အဖြစ်သိကြသည်။ ထိုအမည်မှာ မန်ဒဲလားတို့ လူမျိုးစုအကြီးအကဲများက ရယူထားသော ဂုဏ်ပုဒ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည့်အပြင် မန်ဒဲလားနှင့်လည်း အလွန်လိုက်ဖက်မှုရှိသော အမည်နာမတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=CT12>{{Cite news |url=https://www.questia.com/read/1G1-296964849 |title=How the awards have just kept flooding in |date=18 July 2012 |work=The Cape Times |via=[[:en:Questia Online Library]] |url-status=dead |access-date=14 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207130510/https://www.questia.com/read/1G1-296964849/how-the-awards-have-just-kept-flooding-in |archive-date=7 February 2019 |accessdate=31 October 2021 |archivedate=7 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190207130510/https://www.questia.com/read/1G1-296964849/how-the-awards-have-just-kept-flooding-in }}</ref><ref>{{cite web|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/07/20020709-8.html |title=President Honors Recipients of the Presidential Medal of Freedom |date=9 July 2002 |publisher=The White House |access-date=26 October 2008 |archive-date=14 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EQa6Gnu1?url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/07/20020709-8.html |url-status=live }}</ref> မန်ဒဲလားသည် ဆယ်စုနှစ်လေးစုကျော်အတွင်း ဆုအရေအတွက်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော်ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းဆုများအနက် ၁၉၉၃ တွင်ရရှိခဲ့သော Nobel Peace Prize ([[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]])မှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှုစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် United Nations General Assembly (ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ) မှမန်ဒဲလား၏မွေးနေ့ဖြစ်သော ဇူလိုင် ၁၈ ရက်နေ့ကို 'Mandela Day' 'မန်ဒဲလားနေ့' ဟုသတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘာကြီးသို့ လွတ်မြောက်မှုအရသာကို မျှဝေပေးနိုင်သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=US government considered Nelson Mandela a terrorist until 2008 |date=7 December 2013 |work=NBC News |last=Windrem |first=Robert |url=https://www.nbcnews.com/news/other/us-government-considered-nelson-mandela-terrorist-until-2008-f2D11708787 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200951/https://www.nbcnews.com/news/other/us-government-considered-nelson-mandela-terrorist-until-2008-f2D11708787 |archive-date=3 March 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/mandela-dictators-freedom-fighter-complicated-past-725667 |title=Mandela and the Dictators: A Freedom Fighter With A Complicated Past |first=Jacey |last=Fortin |website=International Business Times |date=18 July 2012 |access-date=13 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419032439/http://www.ibtimes.com/mandela-dictators-freedom-fighter-complicated-past-725667 |archive-date=19 April 2016 |url-status=live}}</ref> == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု == ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ [[ရွေးကောက်ပွဲ]]အနိုင်ရပြီးနောက် Afrikaner (အာဖရိကနိုင်ငံသားများ) ကြီးစိုးသော National Party (အမျိုးသားပါတီ) ဟုအမည်ရသည့်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုပါတီသည် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေးပေါ်လစီအား ထောက်ခံသောပါတီဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် မန်ဒဲလားသည် နိုင်ငံရေး၌ တက်ကြွစွာ စတင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူသည် ANC၏ ၁၉၅၂ ခုနှစ် Defiance Campaign (အာဏာဖီဆန်သောတိုက်ခိုက်မှု) တွင်ပါဝင်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် Congress of the People (လူထုကွန်ဂရက်)၏ Freedom Charter (လွတ်လပ်မှုစာချုပ်) စာတမ်းတွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဖြစ်ရသည့် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချိန်အတောအတွင်း မန်ဒဲလားနှင့်ရှေ့နေ Oliver Tambo (အိုလီဗာတန်ဘို) တို့ဖွဲ့စည်းသော Mandela and Tambo (မန်ဒဲလားနှင့် တန်ဘို) အဖွဲ့မှ လူမည်းများအတွက် ရှေ့နေငှားရန် ကိစ္စတို့တွင် အခမဲ့ရှေ့နေလိုက်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် သက်သာသောနှုန်းဖြင့် ရှေ့နေလိုက်ပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြပြန်သည်။ Mahatma Gandhi (မဟတ္တမဂန္ဒီ) ၏လမ်းစဉ်ကို အတုယူသော မန်ဒဲလားသည် နောင်လာလတ္တံ့သော အာဖရိကလူငယ်များအတွက် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်သောနည်းစနစ်များ ရေးဆွဲသည်။<ref>{{Cite web|last=Hooper|first=Simon|title=The world's most famous political prisoner|url=https://www.aljazeera.com/features/2013/12/6/the-worlds-most-famous-political-prisoner|access-date=2021-06-29|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=|last2=|last3=|first3=|last4=|last5=|last6=|last7=|last8=|first8=|last9=|date=2018-07-13|title=Nelson Mandela's letters detail his 27 years as the world's most famous political prisoner|url=https://www.latimes.com/books/la-ca-jc-prison-letters-mandela-20180713-story.html|access-date=2021-06-29|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2013-12-07|title=Mandela death: How a prisoner became a legend|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-25256818|access-date=2021-06-29}}</ref> == ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှု == [[File:Young Mandela.jpg|thumb|150px|left|နယ်ဆင် မန်ဒင်လား၏ ငယ်ဘဝ]] ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၉-၃၀ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပသော Gandhi's (မဟတ္တမဂန္ဒီ)၏နှစ် ၁၀၀ ပြည့်နေ့တွင် တောင်အာဖရိကတွင် satyagraha (စက်ယာဂရာဟ) (ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှု) စတင်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှုဖြင့် စတင်ခဲ့သော မန်ဒဲလားနှင့် အခြားသောအပေါင်းပါ ၁၅၀ တို့သည် ၁၉၅၆ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် ပုန်ကန်မှုဖြင့် စွဲချက်တင်ကာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုပုန်ကန်မှုအတွက် စစ်ဆေးခြင်း အချိန်ကာလ ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၁ အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီးနောက် တရားခံများအား တရားသေပြန်လွှတ်ခဲ့သည်။၁၉၅၂ မှ ၁၉၅၉ အထိ လူမည်းလှုပ်ရှားမှု လူတန်းစားအသစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီး Africanists (အာဖရိကန်များ) သည် ANC ၏ မြို့နယ်များအတွင်း လူမည်းလှုပ်ရှားမှုကို နှောက်ယှက်လာကြသည်။ ထို့အတွက် လူမည်းများက ANC အား ယခုထက်ပိုမိုပြင်းထန်သော ခြေလှမ်းများဖြင့်ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုလာကြသည်။<ref>Mandela used the spelling Rolihlahla, see for example [http://www.mandela.gov.za/ official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210519014225/http://www.mandela.gov.za/ |date=19 May 2021 }}. [[:en:Peter Mtuze]] notes that the orthography of [[:en:Xhosa language|Xhosa]] names has changed since the time of Mandela's schooling, and that it would now be written Rholihlahla. (''Mandela's Long Walk to Freedom: the isiXhosa translator's tall order. Southern African Linguistics and Applied Language Studies 2003, 21(3), 141–152.'')</ref> Albert Luthuli (အဲ(လ်)ဘတ် လူသူလီ)၊ Oliver Tambo (အိုလီဗာတန်ဘို) နှင့် Walter Sisulu (ဝေါ်(လ်)တာ စီဆူလု) တို့က အာဖရိကန်တို့သည် လှုပ်ရှားမှုမြန်ဆန်ရုံသာမက ၎င်းတို့၏ဦးဆောင်မှုကို အံတုလာကြသည်ဟု ခံစားမိလာကြသည်။ANC ခေါင်းဆောင်များသည် နောက်ဆုံး၌ ၎င်းတို့၏ အဆင့်အတန်းများ မြင့်တက်စေရန် လူဖြူလူနည်းစုနှင့် လူမည်းများသည် အင်ဒီယန်းနိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် မိတ်ဖွဲ့လာကြသည်။ အာဖရိကန်များက Kliptown (ကလစ်တောင်း) အစည်းအဝေး၌ 1955 Freedom Charter (လွတ်မြောက်မှုစာတမ်း) တွင် တောင့်တင်းသော ANC 100,000 တို့ကို လွှတ်တော်နှင့်ဆိုင်သော ပူးပေါင်းသည့်ဆန္ဒမဲတစ်ခုအားသာ လိုက်လျောခြင်းအတွက် သရော်မှုပြုကြသည်။ ANC တွင်ပါဝင်သော ပါတီငါးခုအနက် လေးပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးများသည် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသော South African Communist Party (SACP) (တောင်အာဖရိကကွန်မြူနစ်ပါတီ) အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်၍ Moscow (မော်စကို) လမ်းစဉ်ကို လိုက်ပါကြသည်။<ref name="genealogy">{{cite web|publisher=Nelson Mandela Foundation|title=The Life and Times of Nelson Mandela: Genealogy |url=http://www.nelsonmandela.org/content/page/genealogy |access-date=13 July 2016 |archive-date=16 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116020637/https://www.nelsonmandela.org/content/page/genealogy }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20839504 |title=Nelson Mandela to spend Christmas in S Africa hospital |date=24 December 2012 |work=BBC News|access-date=13 July 2016 |archive-date= 3 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EAEkVVsN?url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20839504 |url-status=live }}</ref> ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် (SACP) တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Blade Nzimande (ဘလိပ်ဇီမန်ဒီ) မှ Walter Sisulu (ဝေါ်(လ်)တာ စီဆူလု) ANC အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးသည် ၁၉၅၅ တွင် တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် လျှို့ဝှက်စွာဆက်သွယ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၊ ANC အဖွဲ့ဝင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ငါးဦးစလုံးမှာ (SACP) တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို့အတွက် ANC ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို အခြားပါဝင်သူများနှင့် အဆင့်တူသတ်မှတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ တွင် Robert Sobukwe (ရောဘတ် ဆိုဘူကွေ) နှင့် Potlako Leballo(ပေါ့တာကို လစ်ဘာလို) တို့၏ ညွှန်ကြားချက်အရ အာဖရိကန်အများစုသည် ခွဲထွက်၍ Ghana (ဂါနာ) နိုင်ငံမှ ငွေကြေးအထောက်အပံ့နှင့် Transvaal-based Basotho (ထရန်(စ်) ဗေး(လ်) အခြေပြုသော ဘာဆိုသို) မှအရေးပါသော နိုင်ငံရေး အထောက်အပံ့တို့ဖြင့် Pan Africanist Congress (PAC) (ပန်အာဖရိကန်နစ်ကွန်ဂရက်)ကို ထူထောင်လိုက်သဖြင့် ANC သည်၎င်း၏ စစ်ရေးထောက်ပံ့မှုကို ဆုံးရှုံးနစ်နာခဲ့ရသည်။<ref name="Mandela'sCommunism">{{cite web |url=http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |title=SACP statement on the passing away of Madiba |website=South African Communist Party |date=6 December 2013 |access-date=29 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 }}; {{cite news |last=Marrian |first=Natasha |title=SACP confirms Nelson Mandela was a member |url=http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |access-date=7 December 2013 |newspaper=Business Day |location=South Africa |date=6 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306232040/http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |archive-date=6 March 2016 |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=28 December 2013 |archiveurl=https://archive.today/20131228070449/http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member }}</ref> == အသားရောင်ခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ == ၁၉၆၁ တွင် Mandela (မန်ဒဲလား)သည် ANC၏လက်ရုံး Umkhonto we Sizwe (အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ်) (အမျိုးသားရေးလှံ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည့် MK ဟုအတိုကောက် ခေါ်ဝေါ်သောအဖွဲ့) ၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၎င်းကိုသူသည် ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ မန်ဒဲလားသည် စစ်ရေးနှင့် အစိုးရများကို တိုက်ပွဲဝင်ရန် ညှိုနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်သည်။ အကယ်၍ ခွဲခြားမှုဟန့်တားချက်များ မအောင်မြင်ခဲ့လျှင် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး တစ်ရပ်ဆင်နွှဲရန် စီမံချက်များရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့အပြင်သူသည် MK ပါတီအတွက် နိုင်ငံခြားမှငွေများ လက်ခံရယူခြင်းဖြင့် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေပေးခဲ့ပြီး အုပ်စုဝင်များကိုလည်း စစ်ဆင်ရေးအတွက် သင်တန်းများပေးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Ex-CIA spy admits tip led to Nelson Mandela's long imprisonment |date=15 May 2016 |website=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2016/may/15/cia-operative-nelson-mandela-1962-arrest |access-date=20 May 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516104658/http://www.theguardian.com/us-news/2016/may/15/cia-operative-nelson-mandela-1962-arrest |archive-date=16 May 2016 }}</ref> ANC ပါတီ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သော Wolfie Kadesh (ဝုဒ်ဖီကက်ဒတ်ချ်)သည် မန်ဒဲလား၏ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်ခြင်း စစ်ဆင်ရေးကို ဤသို့ရှင်းပြခဲ့သည်- "၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင်စတင်၍ လူတန်းစား အသားရောင်ခွဲခြားမှု ဖြစ်သောနေရာများဖြစ်သည့် တရားရုံးများ၊ စာတိုက်များ၊ အစိုးရရုံးများကို ဗုံးများခွဲ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသည်။ သို့သော်၊ ဒဏ်ရာအနာတရနှင့် သေကြေခြင်းမျိုး တစ်ဦးတလေမျှ မဖြစ်စေရန် ညွှန်ကြားထားကြသည်။ Mandela (မန်ဒဲလား)က Wolfie (ဝုဒ်ဖီ)၏ စစ်ဆင်ရေးအကြံဉာဏ်နှင့် စစ်ရေးအတွေ့အကြုံများသည် မိမိအား များစွာအကူအညီဖြစ်စေကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="BBCD">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25249520 |title=South Africa's Nelson Mandela dies in Johannesburg |date=5 December 2013 |work=BBC News|access-date=5 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415152143/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25249520 |archive-date=15 April 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela dies|url=https://mg.co.za/article/2013-12-05-nelson-mandela-dies|work=Mail & Guardian|date=5 December 2013}}</ref><ref name="BBCD"/><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/12/06/world/africa/nelson-mandela.html|title=Mandela's Death Leaves South Africa Without Its Moral Center |website=The New York Times |last=Polgreen |first=Lydia |date=5 December 2013 |access-date=5 December 2013}}</ref> လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသည် နောက်ဆုံး အားကိုးအားထားပြုရာဖြစ်ကြောင်း Mandela (မန်ဒဲလား) မှ ဖော်ညွှန်းခဲ့သည်- နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တိုး၍တိုး၍ ဖြစ်လာသော ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများနှင့် အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်မှုများသည် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ခြင်းသည် မည်သည့်အောင်မြင်မှုမျိုးကိုမျှ မရခဲ့ခြင်းနှင့် မရနိုင်ခဲ့ကြောင်း သူ့အား အခိုင်အမာ ယုံကြည်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Mandela discharged from South Africa hospital |url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2013/09/20139185614590114.html |access-date=1 September 2013 |publisher=Al Jazeera |date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114444/http://www.aljazeera.com/news/africa/2013/09/20139185614590114.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် MK ပါတီသည် အသားအရောင် ခွဲခြားသောအစိုးရကို ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ် ဖြင့်ဆင်နွှဲ၍ ပုန်ကန်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက် အရပ်သားများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက် လူသားတို့၏ အခွင့်အရေးများကိုပါ ချိုးဖောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ Truth and Reconciliation Commission (အမှန်တရားနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်းကော်မရှင်) အစီရင်ခံစာပါ အချက်များကိုပယ်ဖျက်ရန် ကြိုးစားမှုကို မန်ဒဲလားက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Nelson Mandela condition worsens as Zuma cancels trip |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23076057 |work=BBC News|access-date=27 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126133047/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23076057 |archive-date=26 January 2014 |url-status=live|date=27 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela released from hospital |url=http://edition.cnn.com/2013/09/01/world/africa/nelson-mandela-hospital-release/ |access-date=1 September 2013 |publisher=CNN| date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094240/http://edition.cnn.com/2013/09/01/world/africa/nelson-mandela-hospital-release/ |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}</ref> တောင်အာဖရိက၏ အသားအရောင်ခွဲခြားမှု အစိုးရကြီးစိုးသောခေတ်တွင် မန်ဒဲလားနှင့် ANC ပါတီအဖွဲ့ဝင်များကို အကြမ်းဖက်သမားများဟု သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ၂၀၀၈ ဇူလိုင်လအထိ ၎င်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းအား ကန့်သတ်တားမြစ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး Manhattan (မန်ဟတ်တန်) တွင်ရှိသော [[ကုလသမဂ္ဂ]]ဋ္ဌာနချုပ်များသို့သာ ဝင်ရောက်ခွင့်ရကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ခြွင်းချက်တစ်ခုအနေဖြင့် အမေရိကန်အတွင်းတွင်မူ US Secretary of State (အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး) ၏ထောက်ခံချက်ဖြင့် ဝင်ရောက်ခွင့်ရကြမည် ဖြစ်ပေသည်။<ref>{{cite web |author=Nelson Mandela |title=I am prepared to die |url=http://db.nelsonmandela.org/speeches/pub_view.asp?pg=item&ItemID=NMS010 |work=Nelson Mandela Centre of Memory |publisher=Nelson Mandela Foundation |access-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201092557/http://db.nelsonmandela.org/speeches/pub_view.asp?pg=item&ItemID=NMS010 |archive-date=1 February 2016 |url-status=dead }}</ref> == ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် Rivonia (ရီဗိုးနီးယား) တရားစီရင်စစ်ဆေးခြင်း == U.S. Central Intelligence Agency (CIA) (အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ) မှလုံခြုံရေးရဲများ၏ သတင်းပေးချက်အရ မန်ဒဲလား မည်သည့်နေရာ၌ ရှိနေသည်၊ မည်ကဲ့သို့ ရုပ်ဖျက်ထားသည်ကို သိရှိ သွားသည့်အတွက် တစ်ဆယ့်ခုနှစ်လခန့်ကြာအောင် ရှောင်တိမ်းနေသော မန်ဒဲလားသည် Johannesburg Fort (ဂျိုဟန်(န်)နစ်ဘတ်ခ် ခံတပ်) ၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၅ ရက်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ သုံးရက်ကြာ သောအချိန်တွင် မန်ဒဲလားသည် ၁၉၆၁ အလုပ်သမားများ၏ သပိတ်မှောက်ရန် ခေါင်းဆောင်မှု၊ နိုင်ငံတော်မှ တရားမဝင် ထွက်ခွာမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရပြီး ၁၉၆၂ အောက်တိုဘာ ၂၅ တွင် ထောင်ဒဏ် ငါးနှစ်ကျခံရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ နှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ၁၉၆၄ ဇွန် ၁၁ ရက်တွင် African National Congress (ANC) (အာဖရိ ကန် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်)နှင့် ယခင်က သူဆက်သွယ်ခဲ့မှုများနှင့်ပတ်သက်ပြီး စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/11/newsid_2539000/2539947.stm |title=1990: Freedom for Nelson Mandela |date=11 February 1990 |publisher=BBC |access-date=28 October 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EilzLNPU?url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/11/newsid_2539000/2539947.stm |url-status=live }}</ref> မန်ဒဲလား အကျဉ်းကျခံနေရစဉ် အတွင်းထင်ရှားသော ANC ခေါင်းဆောင်များကို ၁၉၆၃ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် Johannesburg(ဂျိုဟန်(န်)နစ်ဘတ်ခ်) မြို့မြောက်ပိုင်း Rivonia (ရီဗိုးနီးယား) ရပ်ကွက်၊ Liliesleaf Farm (လီလိုင်းလိဖ်ဖန်မ်း) သို့ဖမ်းခေါ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဆိုပါနေရာသို့ မန်ဒဲလားကိုပါ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ သည်။ ၎င်းတို့၏ပုန်ကန်မှုသည် နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုနှင့် ထပ်တူဖြစ်နေ၍ အကြီးတန်းအစိုးရရှေ့နေ Dr. Percy Yutar (ဒေါက်တာ ပါစီယုတာ)က Rivonia (ရီဗိုးနီးယား) တရားစီရင် စစ်ဆေးခြင်းတွင် စွဲချက်တင်၍ တရားစွဲခဲ့သည်။ ဒုတိယ စွဲချက်ဖြစ်သော အခြားသောတိုင်းပြည်များမှ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ရန် တရားခံများက အကွက်ချ စီစဉ်သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ကိုမူ မန်ဒဲလားက ငြင်းဆို ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Nelson Mandela arrives home in ambulance|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/9976102/Nelson-Mandela-arrives-home-in-ambulance.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130408004826/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/9976102/Nelson-Mandela-arrives-home-in-ambulance.html|url-status=dead|archive-date=8 April 2013|work=The Telegraph|access-date=6 April 2013|location=London|date=6 April 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela hospitalized in serious condition|url=http://www.cnn.com/2013/06/08/world/africa/south-africa-mandela-sick/index.html|publisher=CNN|access-date=8 June 2013|date=8 June 2013}}</ref><ref>{{cite news |author=AFP 2|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10142863/Nelson-Mandela-wished-a-peaceful-end.html |title=Mandela wished a 'peaceful end' by Cape Town Archbishop |website=The Telegraph |date=26 June 2013 |access-date=5 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127022518/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10142863/Nelson-Mandela-wished-a-peaceful-end.html |archive-date=27 January 2016 |url-status=dead}}</ref> ၁၉၆၄ ဧပြီလ ၂၀ တွင် Pretoria (ပရီတိုးရီးယား) တရားရုံးချုပ်တွင် တရားစစ်ဆေးရာ၌ မန်ဒဲလားသည် အဘယ့်ကြောင့် ANC မှ အကြမ်းဖက်ခြင်းကို ဗျူဟာတစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းကို သူ၏ခုခံချေပသည့် ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူ၏ကြေညာချက်တွင် ANC သည် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုကို Sharpeville Massacre (ရှပ်ဗီးလီ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခြင်း) အချိန်အထိ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တွန်းလှန်ရန် ငြိမ်းချမ်းသောနည်းလမ်းများကို မည်သို့အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချိန်တွင် Republic of South Africa (တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ) ကိုစတင်တည်ထောင်ရန် ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပခြင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခြင်း၊ ANC ပါတီကို ပိတ်ပင်ခြင်းတို့ တပြိုင်တည်းဖြစ်လာ၍ မန်ဒဲလားနှင့် ၎င်း၏အပေါင်းပါများအဖို့ ထိုလုပ်ကြံပုန်ကန်မှုလမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်ခြင်းမှတပါး အခြားသောရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းမရှိခဲ့ပေ။ ထိုသို့မဆောင်ရွက်ပါကလည်း ခြွင်းချက်မရှိ လက်မြှောက်အရှုံးပေးခြင်းသာ ရှိတော့ကြောင်း သဘောသက်ရောက်သည်။<ref>{{cite news |url=http://century.guardian.co.uk/1990-1999/Story/0,,112389,00.html |title=Mandela free after 27 years |last=Ormond |first=Roger |date=12 February 1990 |work=The Guardian |access-date=28 October 2008 |location=London |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EilzkcH7?url=http://century.guardian.co.uk/1990-1999/Story/0,,112389,00.html |url-status=dead }}</ref> == အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ် ကြေညာစာတမ်း == ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ရေးဆွဲသော Umkhonto we Sizwe (အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ်) ကြေညာစာတမ်းမှာ နိုင်ငံခြားသားများ၏ နိုင်ငံတွင်းသို့ စွန့်စားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအား ဆုံးရှုံးခြင်းများ မဖြစ်ပေါ်စေရန်ဖြစ်သည်ဟု မန်ဒဲလားမှ ပြောကြားခဲ့သည်။ မန်ဒဲလား၏ပြောကြားချက်မှာ “မိမိသည် မိမိဘဝတလျှောက်လုံးတွင် အာဖရိက လူမျိုးများအတွက် မြှုပ်နှံထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ မိမိသည် လူဖြူများ၏ကြီးစိုးမှုနှင့် လူမဲများ၏ကြီးစိုးမှုကိုပါ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း၊ လူသားများအားလုံး ဒီမိုကရေစီနှင့် လွတ်လပ်မှုအောက်တွင် အခွင့်အရေးညီတူညီမျှဖြင့် ညီညီညွတ်ညွတ် နေထိုင်နိုင်ကြရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း၊ ထိုရည်ရွယ်ချက်မှာလည်း ပြီးမြောက်အောင်မြင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားပါကြောင်း၊ လိုအပ်ပါကလည်း မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်အား စွန့်လွှတ်ရန် အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ထားပါကြောင်း” စသည်တို့ဖြစ်သည်။<ref>The text of Mandela's speech can be found at {{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/mandela/1990/release.html|title=Nelson Mandela's address to Rally in Cape Town on his Release from Prison|date=11 February 1990|publisher=ANC|access-date=28 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080728021713/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/mandela/1990/release.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=28 July 2008|accessdate=31 October 2021|archivedate=28 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080728021713/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/mandela/1990/release.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ctvnews.ca/world/nelson-mandela-94-responding-positively-to-treatment-in-hospital-1.1214585 |title=Nelson Mandela, 94, responding positively to treatment in hospital |website=CTV News |date=28 March 2013 |access-date=10 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419135607/http://www.ctvnews.ca/world/nelson-mandela-94-responding-positively-to-treatment-in-hospital-1.1214585 |archive-date=19 April 2016 |url-status=live }}</ref> Bram Fischer (ဘရမ်ဖစ်(စ်)ချာ)Vernon Berrange (ဗာနွမ်ဗယ်ရိန့်ချ်)၊ Harry Schwarz (ဟယ်ရီချူးဝါဒ့် (စ်))၊ Joel Joffe (ဂျိုးဂျော့(ဖ်))၊ Arthur Chaskalson (အာသာချာစ်ကာ(လ်)ဆန်) နှင့်George Bizos (ဂျော့ဘီဇို) တို့သည် တရားခံဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်မည့်သူများဖြစ်ပြီး အမှုပြီးဆုံးခါနီးတွင် Harold Hanson (ဟားရိုးဟန်ဆန်) ကိုပါ ခေါ်ယူထည့်သွင်းခဲ့သည်။ Rusty Bernstein (ရပ်စတီဘန်စတင်း) မှတပါး တရားခံအားလုံးတို့မှာ အပြစ်ထင်ရှားကြောင်း တွေ့ရှိကြရသည်။ သို့သော် သေဒဏ်မှလွတ်ကင်း၍ ၁၉၆၄ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း ကျခံစေရန် စီရင်ချက်ချမှတ်သည်။ စွဲချက်များမှာ လက်နက်ကိုင်ဆောင်ရန် စီမံချက်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှု လေးကြိမ်တို့ပါဝင်ပြီး မန်ဒဲလားမှ ၎င်းတို့ကိုဝန်ခံခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ တောင်အာဖရိကသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုကို ကူညီရန် လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်း ကြံစည်မှုကိုမူ မန်ဒဲလားက ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Sampson|2011|p=460}}; {{harvnb|Meredith|2010|pp=448, 452}}.</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela has lung infection|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-20677168|access-date=16 December 2017|work=BBC News|date=11 December 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Mandela Has Surgery for Gallstones |url=https://www.nytimes.com/2012/12/16/world/africa/mandela-has-surgery-to-remove-gallstones.html?partner=rss&emc=rss&smid=tw-nytimes&_r=0 |website=The New York Times |access-date=15 December 2012 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhSuaglG?url=http://www.nytimes.com/2012/12/16/world/africa/mandela-has-surgery-to-remove-gallstones.html?partner=rss&emc=rss&smid=tw-nytimes&_r=1& |url-status=live |date=15 December 2012 }}</ref> == အကျဉ်းကျခံရခြင်း == [[File:RobbenIslandHof.jpg|thumb|150px|Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း) ထောင်ဝင်း]] [[File:Nelson Mandela's prison cell, Robben Island, South Africa.jpg|thumb|Left|150px|Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)ပေါ်ရှိ Nelson Mandela's (နယ်လဆင် မန်ဒဲလား) ၏ထောင်အခန်း]] Nelson Mandela (နယ်လဆင် မန်ဒဲလား)သည် Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)တွင် အကျဉ်းကျခံရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ထောင်ဒဏ်နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်မှ နောက်ထပ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်ကို အဆိုပါထောင်တွင်ပင် ဆက်လက်၍ ကျခံရသည်။ ထောင်ထဲတွင်နေထိုင်ရစဉ်အတွင်း သူ၏ဂုဏ်သတင်းသည် ကြီးထွားလာပြီး သူ့အားတောင်အာဖရိက၏ အထင်ရှားဆုံး လူမဲခေါင်းဆောင်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အများကသိလာခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် မန်ဒဲလားနှင့် အခြားအကျဉ်းသားတို့သည် ထုံးကျောက်တူးဖော်သော အလုပ်ကြမ်းကို လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ ထောင်အခြေအနေများသည် သာမန်မျှသာဖြစ်သည်။<ref name="FOXNews">{{cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,385561,00.html |title=Nelson Mandela Celebrates 90th Birthday by Urging Rich to Help Poor |date=18 July 2008 |publisher=Fox News Channel |access-date=27 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhSkmQUE?url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,385561,00.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |first=David |last=Smith |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jul/03/south-african-courts-mandela-burial |title=South African courts step in over Mandela family burial row |website=The Guardian |access-date=13 September 2016 |date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709230415/http://www.guardian.co.uk/world/2013/jul/03/south-african-courts-mandela-burial |archive-date=9 July 2013}}; {{cite news |last=Moreton |first=Cole |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10155807/Nelson-Mandelas-grandson-Mandla-accused-of-grave-tampering.html |title=Nelson Mandela's grandson Mandla accused of grave tampering |website=The Telegraph |access-date=13 September 2016 |date=2 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127022518/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10155807/Nelson-Mandelas-grandson-Mandla-accused-of-grave-tampering.html |archive-date=27 January 2016 }}</ref> ထောင်သားများသည် လူမျိုးရေးအရ အသားရောင်ခွဲခြားခံရခြင်း၊ လူမည်းထောင်သားများသည် ရာရှင်အနည်းဆုံးသာ ရရှိခြင်းတို့ ရင်ဆိုင်ကြရသည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို အခြားသော ရာဇဝတ် အကျဉ်းသားများနှင့် ခွဲထားပြီး၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအဖို့ အခွင့်အရေး အနည်းငယ်သာ ပိုမိုရရှိကြသည်။ မန်ဒဲလားသည် D-အုပ်စု အကျဉ်းသား (အနိမ့်ဆုံးအဆင့်) တစ်ယောက်အဖြစ် သူသည် ခြောက်လလျှင် ထောင်ဝင်စာတွေ့သူတစ်ဦးနှင့် စာတစ်စောင်ခွင့်ပြုခြင်း မည်ကဲ့သို့ ခံရသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် စာများကို အချိန်များစွာ ကြာမှရရှိပြီး၊ ထောင်အာဏာပိုင်များက ဖတ်မရအောင် ဖြတ်တောက်ခြင်း ပြုလုပ်ထားကြပြန်သည်။<ref>{{harvnb|Sampson|2011|pp=462–463}}; {{harvnb|Meredith|2010|pp=466–467}}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/hyde-park-concert-to-mark--mandelas-90th-821776.html |title=Hyde Park concert to mark Mandela's 90th |last=Bingham |first=John |date=6 May 2008 |website=The Independent |access-date=27 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhSlCa27?url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/hyde-park-concert-to-mark--mandelas-90th-821776.html |url-status=live }}</ref> == အကျဉ်းထောင်အတွင်းမှမန်ဒဲလား == အကျဉ်းထောင်တွင်း၌ ရှိနေစဉ် မန်ဒဲလားသည် University of London (လန်ဒန်တက္ကသိုလ်)နှင့် ဆက်သွယ်မှုရယူပြီး စာပေးစာယူစနစ်ဖြင့် စာလေ့လာကာ ၎င်းတက္ကသိုလ်၏ ပြင်ပအစီအစဉ်မှတဆင့် Bachelor of Laws (ဥပဒေဘွဲ့) ကိုရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၈၁ ခုနှုစ် University of London (လန်ဒန်တက္ကသိုလ်)၏ ရွေးချယ်ပွဲ၌ အဓိပတိအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း ခံရသော်လည်း Princess Anne (အန်းမင်းသမီး) ကိုရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.derechos.org/nizkor/iraq/doc/mandela1.html |title=Equipo Nizkor – Mandela slams Western action in Kosovo, Iraq |agency=Reuters |last=Weir |first=Keith |date=13 April 2003 |publisher=Derechos.org |access-date=3 October 2010 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhQi33OL?url=http://www.derechos.org/nizkor/iraq/doc/mandela1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2228971.stm |title=Mandela warns Bush over Iraq |date=1 September 2002 |publisher=BBC |access-date=27 October 2008 |first=John |last=Pienaar |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhQjsYTq?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2228971.stm |url-status=live }}; {{cite news |last=Fenton |first=Tom |publisher=CBS |title=Mandela Slams Bush on Iraq |date=30 January 2003 |url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/01/30/iraq/main538607.shtml |access-date=26 May 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhQr4N5U?url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/01/30/iraq/main538607.shtml |url-status=live |accessdate=31 October 2021 |archivedate=25 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhQr4N5U?url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/01/30/iraq/main538607.shtml }}</ref> လျှို့ဝှက်စုံထောက်တစ်ဦးဖြစ်သော Gordon Winter (ဂေါ်ဒန်ဝင်းတား) ၏ [[၁၉၈၁]] memoir Inside BOSS(ဘော့စ်အတွင်းမှ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း) တွင် [[၁၉၆၉]] ခုနှစ်၌မန်ဒဲလားအားထောင်မှ ကယ်ထုတ်ရာတွင် ၎င်းပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် South African intelligence (တောင်အာဖရိက ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့) ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး မန်ဒဲလား ထွက်ပြေးရာ၌ ပြန်ဖမ်းမိစဉ်တွင် ပစ်သတ်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရသည်။ ထိုလုပ်ကြံမှု အစီအစဉ်ကို British Intelligence (ဗြိတိသျှထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့)မှ ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=Mandela becomes SA's first black president |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/10/newsid_2661000/2661503.stm |access-date=26 May 2008 |date=10 May 1994 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhlKsRKm?url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/10/newsid_2661000/2661503.stm |url-status=live }}</ref><ref name=NPR/><ref name=LAT>{{cite news |title=The Obama-Mandela dynamic, reflected in a photo |first=Kathleen |last=Hennessey |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-obama-mandela-20130625,0,6170889,full.story |website=Los Angeles Times |archive-url=https://www.webcitation.org/6HeUdFS94?url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-obama-mandela-20130625,0,6170889,full.story |archive-date=26 June 2013 |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=26 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HeUdFS94?url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-obama-mandela-20130625,0,6170889,full.story }}</ref> [[၁၉၈၂]] မတ်လတွင် မန်ဒဲလားနှင့် အခြားဝါရင့် ANC ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော Walter Sisulu (ဝေါ(လ်)တာစီဆုလု)၊ Andrew Mlangeni (အန်ဒရူးမလန်ဂနီ)၊ Ahmed Kathrada (အာမက်ကာသရာဒါ)နှင့် RaymondMhlaba (ရေးမွန်မလာဘာ)တို့သည် RobbenIsland (ရော်ဘင်ကျွန်း)မှ Pollsmoor Prison (ပို့(စ်)မောအကျဉ်းထောင်)သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းခံရသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ "Mandela University" "မန်ဒဲလား တက္ကသိုလ်" ဟုခေါ်တွင်ကြသော ရော်ဘင်ကျွန်းတွင် လူမည်းလူငယ်များအား ဝါရင့်ခေါင်းဆောင်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ဖယ်ရှားရန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် National Party (အမျိုးသားပါတီ) ၏ဝန်ကြီးဖြစ်သူ Kobie Coetsee (ကိုဘီ ကိုတက်စီ)ကမူ ထိုပြောင်းရွှေ့ခြင်းသည် မန်ဒဲလားတို့နှင့် South African government (တောင်အာဖရိကအစိုးရ) တို့အကြား သိုသိပ်စွာ ဆက်သွယ်စေနိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.thebody.com/content/art16140.html |title=Closing Ceremony |first=Pablo |last=Tebas |date=13 July 2000 |publisher=The Body |access-date=25 February 2013 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhRW0hQl?url=http://www.thebody.com/content/art16140.html |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=25 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhRW0hQl?url=http://www.thebody.com/content/art16140.html }}</ref><ref>{{harvnb|Battersby|2011|p=600}}; {{cite news |url=http://www.nbcnews.com/id/19836050 |title=Mandela joins 'Elders' on turning 89 |work=[[NBC News]] |agency=Associated Press |access-date=26 May 2008 |date=20 July 2007 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhRqC1M4?url=http://www.nbcnews.com/id/19836050 |url-status=live }}; {{cite web |url=http://www.southafrica.info/mandela/theelders.htm |title=Mandela launches The Elders |date=19 July 2007 |publisher=SAinfo |access-date=27 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhRpoERW?url=http://www.southafrica.info/mandela/theelders.htm |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=25 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhRpoERW?url=http://www.southafrica.info/mandela/theelders.htm }}</ref> == လွတ်မြောက်မှုရအောင်ကြိုးစားပုံ == ၁၉၈၅ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သမ္မတ P.W. Botha (ပီဒဗလျူ ဘိုသာ)က 'အကြမ်းဖက်မှုကို နိုင်ငံရေးလက်နက်အဖြစ် အသုံးမပြုပါဟု အကြွင်းမဲ့သဘောတူလျှင်' မန်ဒဲလားအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကမ်းလှမ်းလာသည်။ Coetsee (ကိုတက်စီ)နှင့် အခြားဝန်ကြီးများကမူ မန်ဒဲလားသည် မိမိတစ်ကိုယ်တော် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်း၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးနှင့် လဲလှယ်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု Botha (ဘိုသာ) ကိုပြောဆိုကြသည်။ မန်ဒဲလားကလည်း ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကိုပယ်ဖျက်ပြီး၊ ၎င်း၏သမီးဖြစ်သူ Zindzi (ဇင်ဇီ)မှတဆင့် ကြေညာချက်တစ်စောင်ထုတ်ပြီး "လူအများ၏ အဖွဲ့အစည်းကိုပိတ်ပင်ပြီး မည်ကဲ့သို့သော လွတ်မြောက်မှုကို ငါသည် ရယူရပါမည်နည်း။ လွတ်လပ်သူတစ်ဦးဖြစ်မှသာ ညှိုနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်ပြီး အကျဉ်းသားဘဝဖြင့် မည်ကဲ့သို့ စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ရပါအံ့ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/south_africa/3167692.stm |title=Mandela rallies Springboks |date=6 October 2003 |publisher=BBC Sport |access-date=28 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhlM6rLh?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/south_africa/3167692.stm |url-status=live }}; {{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |date=19 October 2007 |work=The Daily Telegraph |location=London |access-date=28 October 2008 |first=John |last=Carlin |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhlMWoPg?url=http://www.telegraph.co.uk/news/features/3634426/How-Nelson-Mandela-won-the-rugby-World-Cup.html |url-status=dead }}</ref> ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် မန်ဒဲလားနှင့် National Party government (အမျိုးသား ပါတီ အစိုး ရ)တို့ ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ Cape Town (ကိတ်တောင်းမြို့) Volks (ဗို့စ်)ဆေးရုံ၌ Kobie Coetsee (ကိုဘီ ကိုတက်စီ)နှင့် Mandela (မန်ဒဲလား)တို့သည် မန်ဒဲလား ဆီးကျိတ်ခွဲစိတ်မှုမှ ပြန်လည်သက်သာကာစအချိန်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။၎င်းနောက် လေးနှစ်ကျော်အထိ တွေ့ဆုံခြင်းများရှိခဲ့ပြီး နောက်ထပ် အဆက်အသွယ်နှင့် အနာဂတ်တွင် ညှိနှိုင်းမှုများအတွက် အခြေခံအလုပ်များကို ချပြနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အမှန်တကယ်မှာမူ တိုးတက်မှုအနည်းငယ်သာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first=Chris |last=Hogg |title=Mandela urges action to fight TB |work=BBC News|date=15 July 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3895525.stm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040718030822/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3895525.stm |archive-date=18 July 2004 |url-status=live }}</ref> == မန်ဒဲလား သမ္မတမဖြစ်ခင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရပုံများ == [[၁၉၈၈]] တွင် မန်ဒဲလာအား Victor Verster Prison (ဗစ်တာဗာစတာ အကျဉ်းထောင်)သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်ပြီး ထိုနေရာ၌ လွတ်မြောက်သည်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ အသီးသီးသော ချုပ်ချယ်မှုများကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး Harry Schwarz (ဟယ်ရီချဝက်(စ်)) စသောပုဂ္ဂိုလ်များ အား မန်ဒဲလားနှင့် ပေး၍တွေ့ဆုံစေခဲ့သည်။ Schwarz (ချဝက်(စ်))မှာ Mandela (မန်ဒဲလား) ဥပဒေသင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည့်ကာလက စတင်သိကျွမ်းခဲ့သော သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Schwarz (ချဝက်(စ်))သည် Rivonia Trial (ရီဗိုးနီးယား) တရားစီရင်စစ်ဆေးခြင်း၌ တရားခံရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သူဖြစ်ပြီး နောင် မန်ဒဲလား သမ္မတဖြစ်လာစဉ်အချိန်ကာလတွင် Washington (ဝါရှင်တန်)သို့ သံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်စေလွှတ်ခြင်းခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last=Nolen |first=Stephanie |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/nelson-mandela/mandela-arrived-late-to-the-fight-against-hiv-aids/article548193/ |work=The Globe and Mail |location=Toronto |date=5 December 2013 |title=Mandela arrived late to the fight against HIV-AIDS |access-date=11 May 2017 }}</ref> မန်ဒဲလား အကျဉ်းကျခံနေရစဉ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် သူ့အားလွှတ်ပေးရန် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဖိအားသည် တောင်အာဖရိက အစိုးရအပေါ်တွင် Free Nelson Mandela! (နယ်လဆင် မန်ဒဲလားကို လွှတ်ပေး) ဟူသော ကြွေးကြော်သံအောက်တွင် ပို၍တိုးလာသည်။ [[၁၉၈၉]] ခုနှစ်တွင်သမ္မတ Botha(ဘိုသာ) မကျန်းမမာဖြစ်ပြီး သမ္မတသစ်အဖြစ် Frederik Willem de Klerk (ဖရေဒရစ် ဝီလီယံဒီကလက်(ခ်)) အားလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရကာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသည် လမ်းခွဲတစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိလာခဲသည်။ သမ္မတအသစ်က [[၁၉၉၀]] ခုနှစ် [[ဖေဖော်ဝါရီ]]လတွင် မန်ဒဲလားအား လွှတ်ပေးလိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.ci.org.za/depts/ci/pubs/pdf/general/gauge2006/gauge2006_healing.pdf |title=Healing inequalities: The free health care policy |publisher=Children's Institute |access-date=15 May 2011 |author1=Leatt, Annie |author2=Shung-King, Maylene |author3=Monson, Jo |name-list-style=amp |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiCq5xbh?url=http://www.ci.org.za/depts/ci/pubs/pdf/general/gauge2006/gauge2006_healing.pdf |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=24 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724083745/http://www.ci.org.za/depts/ci/pubs/pdf/general/gauge2006/gauge2006_healing.pdf }}</ref><ref name=ataturk>{{cite web |url=http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html |title=Statement on the Ataturk Award given to Nelson Mandela |date=12 April 1992 |publisher=African National Congress |access-date=2 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061001161737/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=1 October 2006 |accessdate=31 October 2021 |archivedate=1 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061001161737/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html }}</ref> <ref name=CT12/> International Committee of the Red Cross (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ)၏ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသောသူများသည် Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)နှင့် Pollsmoor Prison (ပို့ (စ်)မော အကျဉ်းထောင်)တွင် မန်ဒဲလားရှိနေစဉ် လာရောက်တွေ့ဆုံ ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မန်ဒဲလားက ထိုလာရောက်တွေ့ဆုံခြင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားသည်မှာ "မိမိအတွက်နှင့် ထောင်၏အတွေ့အကြုံကို မိမိနှင့်အတူတကွ ကြုံတွေ့ရသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားများအတွက် ကြက်ခြေနီသည် အမှောင်ထု ကြီးစိုးသော လူသားမဆန်သည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းကျမှုအတွင်းမှ လူ့ဘဝ၏ မီးရှူးတန်ဆောင် တစ်ခုပင်ဖြစ်ကြောင်း" ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.nmmu.ac.za/documents/theses/AAFabbriciani.pdf |title=Land Reform Policies in South Africa Compare To Human Rights Internationally |access-date=11 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331101705/http://www.nmmu.ac.za/documents/theses/AAFabbriciani.pdf |archive-date=31 March 2012 |accessdate=31 October 2021 |archivedate=31 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120331101705/http://www.nmmu.ac.za/documents/theses/AAFabbriciani.pdf }}; {{cite web |url=http://www.info.gov.za/gazette/acts/1996/a3-96.htm |title=No. 3 of 1996: Land Reform (Labour Tenants) Act, 1996 |date=22 March 1996 |publisher=South African Government Online |access-date=26 February 2013 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiD8JvCc?url=http://www.info.gov.za/gazette/acts/1996/a3-96.htm |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=26 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EiD8JvCc?url=http://www.info.gov.za/gazette/acts/1996/a3-96.htm }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2003/jul/06/nelsonmandela.southafrica |title=Mandela at 85 |work=The Observer |location=London |first=Anthony |last=Sampson |author-link=Anthony Sampson |date=6 July 2003 |access-date=26 May 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiCWnTJS?url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/jul/06/nelsonmandela.southafrica |url-status=live }}; {{cite web |title=Can Mandela's AIDS Message Pierce the Walls of Shame? |publisher=Peninsula Peace and Justice Center |date=9 January 2005 |url=http://peaceandjustice.org/article.php?story=20050109125126110&mode=print |access-date=26 May 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiCWr1mK?url=http://peaceandjustice.org/article.php?story=20050109125126110&mode=print |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=26 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EiCWr1mK?url=http://peaceandjustice.org/article.php?story=20050109125126110&mode=print }}; {{cite news |title=South Africa: Mandela Deluged With Tributes as He Turns 85 |url=http://allafrica.com/stories/200307190001.html |work=[[:en:AllAfrica]] |first=Ofeibea |last=Quist-Arcton |author-link=Ofeibea Quist-Arcton |date=19 July 2003 |access-date=26 May 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Eile2xQ7?url=http://allafrica.com/stories/200307190001.html |url-status=live }}</ref><ref>{{harvnb|Sampson|2011|pp=560–561}}.</ref><ref>{{Cite news|title=Mandela in Pakistan |newspaper=The Independent |publisher=Independent Print Limited |date=3 October 1992 |url=https://www.independent.co.uk/news/world/mandela-in-pakistan-1555096.html |access-date=7 June 2010 |archive-date=14 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EQa80Py9?url=http://www.independent.co.uk/news/world/mandela-in-pakistan-1555096.html |url-status=live |location=London }}</ref> == ကိုးကား == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/mandela-bio.html Nelson Mandela – Biography at Nobelprize.org] * [http://www.nelsonmandela.org/index.php Nelson Mandela Foundation] {{Commons+cat|Nelson Mandela|Nelson Mandela}} [[Category:အာဖရိကတိုက်]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Lifetime|၁၉၁၈|၂၀၁၃}} 5xq8cl5zhyl7w5lq5p31vapl8pud29m 1032514 1032508 2026-05-20T05:50:40Z ~2026-30095-90 142916 /* ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှု */ 1032514 wikitext text/x-wiki {{Infobox __လူ | အမည် = နယ်(လ်)ဆင် ရော်လီလှာလှာ မန်ဒဲလား<br /> (Nelson Rolihlahla Mandela) | ပုံ = Nelson Mandela-2008 (edit).jpg | caption = Nelson Mandela | အမည်ရင်း = Rolihlahla Mandela | မွေးရက် = [[၁၈]]၊ [[ဇူလိုင်]]၊ [[၁၉၁၈]] | ဌာနေ = | သေရက် = ၅၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ၂၀၁၃ | နိုင်ငံသား = [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] | လူမျိုး = အာဖရိကန် လူမျိုး | ပညာ = | လုပ်ငန်း =[[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] ၏ ပထမဆုံးသော သမ္မတ | မွေးဖွားရာ = Mvezo [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] | အမည်အရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | မိဘ = |ကွယ်လွန်ရက်= ၅၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ၂၀၁၃ | လက်မှတ် = Nelson Mandela Signature.svg | ဝဘ်ဆိုက် = }} '''နယ်(လ်)ဆင် ရော်လီလှာလှာ မန်ဒဲလား''' (Nelson Rolihlahla Mandela) (Xhosa (ဟိုဆာ) အသံထွက်-''' xoˈliɬaɬa manˈdeːla;''') (၁၉၁၈ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက် - ၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်) သည် [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]]၏ သမ္မတအဖြစ် ၁၉၉၄ မှ ၁၉၉၉ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်သာမက တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]စနစ်ဖြင့် အပြည့်အဝ ရွေးချယ်ခြင်းခံရသော အာဖရိကနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသောသမ္မတလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web| title=Mandela| url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/mandela| publisher=[[:en:Collins English Dictionary]]| access-date=17 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405011219/http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/mandela |archive-date=5 April 2016 |url-status=live}}</ref> သမ္မတမဖြစ်မီက မန်ဒဲလားသည် အသားရောင်ခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေးကို တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး Umkhonto we Sizwe (အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ်)၊ African National Congress (ANC) အာဖရိကန်နေရှင်နယ်ကွန်ဂရက်၏ လက်ရုံးတစ်ဆူလည်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအရ နှောက်ယှက်မှုနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားစဉ်က ကျူးလွန်ခဲ့သော အပြစ်များအတွက် South African courts (တောင်အာဖရိကတရားရုံး) မှအပြစ်အနေဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်ကို Robben Island (ရော့ဘင်ကျွန်း) ၌ကျခံရန် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထောင်မှပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီး တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီအတွက် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref name="TimeGadafiPrize">{{cite news|title=Prizes: And the Winner Is ...|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022074618/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html|url-status=dead|archive-date=22 October 2010|work=[[:en:Time (magazine)|Time]]|date=8 May 1989|access-date=24 October 2012|accessdate=31 October 2021|archivedate=23 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023111812/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html}}</ref> == မန်ဒဲလားနေ့သတ်မှတ်ပုံ == လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ပြီးဆုံးသည်မှစ၍ လူအများက မန်ဒဲလားအား ချီးကျူးမှုပြုလာကြသည်။ အဆိုပါ ချီးကျူးသူ များထဲတွင် ယခင်အတိုက်အခံဖြစ်ခဲ့သူများပါ ပါဝင်လာသည်။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် မန်ဒဲလားဟူသော အမည်အား Madiba (မက်ဒီဘာ) အဖြစ်သိကြသည်။ ထိုအမည်မှာ မန်ဒဲလားတို့ လူမျိုးစုအကြီးအကဲများက ရယူထားသော ဂုဏ်ပုဒ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည့်အပြင် မန်ဒဲလားနှင့်လည်း အလွန်လိုက်ဖက်မှုရှိသော အမည်နာမတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=CT12>{{Cite news |url=https://www.questia.com/read/1G1-296964849 |title=How the awards have just kept flooding in |date=18 July 2012 |work=The Cape Times |via=[[:en:Questia Online Library]] |url-status=dead |access-date=14 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207130510/https://www.questia.com/read/1G1-296964849/how-the-awards-have-just-kept-flooding-in |archive-date=7 February 2019 |accessdate=31 October 2021 |archivedate=7 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190207130510/https://www.questia.com/read/1G1-296964849/how-the-awards-have-just-kept-flooding-in }}</ref><ref>{{cite web|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/07/20020709-8.html |title=President Honors Recipients of the Presidential Medal of Freedom |date=9 July 2002 |publisher=The White House |access-date=26 October 2008 |archive-date=14 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EQa6Gnu1?url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/07/20020709-8.html |url-status=live }}</ref> မန်ဒဲလားသည် ဆယ်စုနှစ်လေးစုကျော်အတွင်း ဆုအရေအတွက်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော်ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းဆုများအနက် ၁၉၉၃ တွင်ရရှိခဲ့သော Nobel Peace Prize ([[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]])မှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှုစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် United Nations General Assembly (ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ) မှမန်ဒဲလား၏မွေးနေ့ဖြစ်သော ဇူလိုင် ၁၈ ရက်နေ့ကို 'Mandela Day' 'မန်ဒဲလားနေ့' ဟုသတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘာကြီးသို့ လွတ်မြောက်မှုအရသာကို မျှဝေပေးနိုင်သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=US government considered Nelson Mandela a terrorist until 2008 |date=7 December 2013 |work=NBC News |last=Windrem |first=Robert |url=https://www.nbcnews.com/news/other/us-government-considered-nelson-mandela-terrorist-until-2008-f2D11708787 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200951/https://www.nbcnews.com/news/other/us-government-considered-nelson-mandela-terrorist-until-2008-f2D11708787 |archive-date=3 March 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/mandela-dictators-freedom-fighter-complicated-past-725667 |title=Mandela and the Dictators: A Freedom Fighter With A Complicated Past |first=Jacey |last=Fortin |website=International Business Times |date=18 July 2012 |access-date=13 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419032439/http://www.ibtimes.com/mandela-dictators-freedom-fighter-complicated-past-725667 |archive-date=19 April 2016 |url-status=live}}</ref> == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု == ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ [[ရွေးကောက်ပွဲ]]အနိုင်ရပြီးနောက် Afrikaner (အာဖရိကနိုင်ငံသားများ) ကြီးစိုးသော National Party (အမျိုးသားပါတီ) ဟုအမည်ရသည့်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုပါတီသည် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေးပေါ်လစီအား ထောက်ခံသောပါတီဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် မန်ဒဲလားသည် နိုင်ငံရေး၌ တက်ကြွစွာ စတင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူသည် ANC၏ ၁၉၅၂ ခုနှစ် Defiance Campaign (အာဏာဖီဆန်သောတိုက်ခိုက်မှု) တွင်ပါဝင်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် Congress of the People (လူထုကွန်ဂရက်)၏ Freedom Charter (လွတ်လပ်မှုစာချုပ်) စာတမ်းတွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဖြစ်ရသည့် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချိန်အတောအတွင်း မန်ဒဲလားနှင့်ရှေ့နေ Oliver Tambo (အိုလီဗာတန်ဘို) တို့ဖွဲ့စည်းသော Mandela and Tambo (မန်ဒဲလားနှင့် တန်ဘို) အဖွဲ့မှ လူမည်းများအတွက် ရှေ့နေငှားရန် ကိစ္စတို့တွင် အခမဲ့ရှေ့နေလိုက်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် သက်သာသောနှုန်းဖြင့် ရှေ့နေလိုက်ပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြပြန်သည်။ Mahatma Gandhi (မဟတ္တမဂန္ဒီ) ၏လမ်းစဉ်ကို အတုယူသော မန်ဒဲလားသည် နောင်လာလတ္တံ့သော အာဖရိကလူငယ်များအတွက် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်သောနည်းစနစ်များ ရေးဆွဲသည်။<ref>{{Cite web|last=Hooper|first=Simon|title=The world's most famous political prisoner|url=https://www.aljazeera.com/features/2013/12/6/the-worlds-most-famous-political-prisoner|access-date=2021-06-29|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=|last2=|last3=|first3=|last4=|last5=|last6=|last7=|last8=|first8=|last9=|date=2018-07-13|title=Nelson Mandela's letters detail his 27 years as the world's most famous political prisoner|url=https://www.latimes.com/books/la-ca-jc-prison-letters-mandela-20180713-story.html|access-date=2021-06-29|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2013-12-07|title=Mandela death: How a prisoner became a legend|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-25256818|access-date=2021-06-29}}</ref> == ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှု == [[File:Young Mandela.jpg|thumb|150px|left|နယ်ဆင် မန်ဒင်လား၏ ငယ်ဘဝ]] ၁၉၇၀ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၉-၃၀ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပသော Gandhi's (မဟတ္တမဂန္ဒီ)၏နှစ် ၁၀၀ ပြည့်နေ့တွင် တောင်အာဖရိကတွင် satyagraha (စက်ယာဂရာဟ) (ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှု) စတင်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြမှုဖြင့် စတင်ခဲ့သော မန်ဒဲလားနှင့် အခြားသောအပေါင်းပါ ၁၅၀ တို့သည် ၁၉၅၆ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် ပုန်ကန်မှုဖြင့် စွဲချက်တင်ကာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုပုန်ကန်မှုအတွက် စစ်ဆေးခြင်း အချိန်ကာလ ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၁ အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီးနောက် တရားခံများအား တရားသေပြန်လွှတ်ခဲ့သည်။၁၉၅၂ မှ ၁၉၅၉ အထိ လူမည်းလှုပ်ရှားမှု လူတန်းစားအသစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီး Africanists (အာဖရိကန်များ) သည် ANC ၏ မြို့နယ်များအတွင်း လူမည်းလှုပ်ရှားမှုကို နှောက်ယှက်လာကြသည်။ ထို့အတွက် လူမည်းများက ANC အား ယခုထက်ပိုမိုပြင်းထန်သော ခြေလှမ်းများဖြင့်ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုလာကြသည်။<ref>Mandela used the spelling Rolihlahla, see for example [http://www.mandela.gov.za/ official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210519014225/http://www.mandela.gov.za/ |date=19 May 2021 }}. [[:en:Peter Mtuze]] notes that the orthography of [[:en:Xhosa language|Xhosa]] names has changed since the time of Mandela's schooling, and that it would now be written Rholihlahla. (''Mandela's Long Walk to Freedom: the isiXhosa translator's tall order. Southern African Linguistics and Applied Language Studies 2003, 21(3), 141–152.'')</ref> Albert Luthuli (အဲ(လ်)ဘတ် လူသူလီ)၊ Oliver Tambo (အိုလီဗာတန်ဘို) နှင့် Walter Sisulu (ဝေါ်(လ်)တာ စီဆူလု) တို့က အာဖရိကန်တို့သည် လှုပ်ရှားမှုမြန်ဆန်ရုံသာမက ၎င်းတို့၏ဦးဆောင်မှုကို အံတုလာကြသည်ဟု ခံစားမိလာကြသည်။ANC ခေါင်းဆောင်များသည် နောက်ဆုံး၌ ၎င်းတို့၏ အဆင့်အတန်းများ မြင့်တက်စေရန် လူဖြူလူနည်းစုနှင့် လူမည်းများသည် အင်ဒီယန်းနိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် မိတ်ဖွဲ့လာကြသည်။ အာဖရိကန်များက Kliptown (ကလစ်တောင်း) အစည်းအဝေး၌ 1955 Freedom Charter (လွတ်မြောက်မှုစာတမ်း) တွင် တောင့်တင်းသော ANC 100,000 တို့ကို လွှတ်တော်နှင့်ဆိုင်သော ပူးပေါင်းသည့်ဆန္ဒမဲတစ်ခုအားသာ လိုက်လျောခြင်းအတွက် သရော်မှုပြုကြသည်။ ANC တွင်ပါဝင်သော ပါတီငါးခုအနက် လေးပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးများသည် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသော South African Communist Party (SACP) (တောင်အာဖရိကကွန်မြူနစ်ပါတီ) အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်၍ Moscow (မော်စကို) လမ်းစဉ်ကို လိုက်ပါကြသည်။<ref name="genealogy">{{cite web|publisher=Nelson Mandela Foundation|title=The Life and Times of Nelson Mandela: Genealogy |url=http://www.nelsonmandela.org/content/page/genealogy |access-date=13 July 2016 |archive-date=16 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116020637/https://www.nelsonmandela.org/content/page/genealogy }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20839504 |title=Nelson Mandela to spend Christmas in S Africa hospital |date=24 December 2012 |work=BBC News|access-date=13 July 2016 |archive-date= 3 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EAEkVVsN?url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20839504 |url-status=live }}</ref> ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် (SACP) တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Blade Nzimande (ဘလိပ်ဇီမန်ဒီ) မှ Walter Sisulu (ဝေါ်(လ်)တာ စီဆူလု) ANC အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးသည် ၁၉၅၅ တွင် တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် လျှို့ဝှက်စွာဆက်သွယ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၊ ANC အဖွဲ့ဝင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ငါးဦးစလုံးမှာ (SACP) တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို့အတွက် ANC ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို အခြားပါဝင်သူများနှင့် အဆင့်တူသတ်မှတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ တွင် Robert Sobukwe (ရောဘတ် ဆိုဘူကွေ) နှင့် Potlako Leballo(ပေါ့တာကို လစ်ဘာလို) တို့၏ ညွှန်ကြားချက်အရ အာဖရိကန်အများစုသည် ခွဲထွက်၍ Ghana (ဂါနာ) နိုင်ငံမှ ငွေကြေးအထောက်အပံ့နှင့် Transvaal-based Basotho (ထရန်(စ်) ဗေး(လ်) အခြေပြုသော ဘာဆိုသို) မှအရေးပါသော နိုင်ငံရေး အထောက်အပံ့တို့ဖြင့် Pan Africanist Congress (PAC) (ပန်အာဖရိကန်နစ်ကွန်ဂရက်)ကို ထူထောင်လိုက်သဖြင့် ANC သည်၎င်း၏ စစ်ရေးထောက်ပံ့မှုကို ဆုံးရှုံးနစ်နာခဲ့ရသည်။<ref name="Mandela'sCommunism">{{cite web |url=http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |title=SACP statement on the passing away of Madiba |website=South African Communist Party |date=6 December 2013 |access-date=29 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303223354/http://www.sacp.org.za/main.php?ID=4151%20 }}; {{cite news |last=Marrian |first=Natasha |title=SACP confirms Nelson Mandela was a member |url=http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |access-date=7 December 2013 |newspaper=Business Day |location=South Africa |date=6 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306232040/http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member |archive-date=6 March 2016 |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=28 December 2013 |archiveurl=https://archive.today/20131228070449/http://www.bdlive.co.za/national/politics/2013/12/06/sacp-confirms-nelson-mandela-was-a-member }}</ref> == အသားရောင်ခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ == ၁၉၆၁ တွင် Mandela (မန်ဒဲလား)သည် ANC၏လက်ရုံး Umkhonto we Sizwe (အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ်) (အမျိုးသားရေးလှံ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည့် MK ဟုအတိုကောက် ခေါ်ဝေါ်သောအဖွဲ့) ၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၎င်းကိုသူသည် ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ မန်ဒဲလားသည် စစ်ရေးနှင့် အစိုးရများကို တိုက်ပွဲဝင်ရန် ညှိုနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်သည်။ အကယ်၍ ခွဲခြားမှုဟန့်တားချက်များ မအောင်မြင်ခဲ့လျှင် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး တစ်ရပ်ဆင်နွှဲရန် စီမံချက်များရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့အပြင်သူသည် MK ပါတီအတွက် နိုင်ငံခြားမှငွေများ လက်ခံရယူခြင်းဖြင့် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေပေးခဲ့ပြီး အုပ်စုဝင်များကိုလည်း စစ်ဆင်ရေးအတွက် သင်တန်းများပေးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Ex-CIA spy admits tip led to Nelson Mandela's long imprisonment |date=15 May 2016 |website=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2016/may/15/cia-operative-nelson-mandela-1962-arrest |access-date=20 May 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516104658/http://www.theguardian.com/us-news/2016/may/15/cia-operative-nelson-mandela-1962-arrest |archive-date=16 May 2016 }}</ref> ANC ပါတီ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သော Wolfie Kadesh (ဝုဒ်ဖီကက်ဒတ်ချ်)သည် မန်ဒဲလား၏ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်ခြင်း စစ်ဆင်ရေးကို ဤသို့ရှင်းပြခဲ့သည်- "၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင်စတင်၍ လူတန်းစား အသားရောင်ခွဲခြားမှု ဖြစ်သောနေရာများဖြစ်သည့် တရားရုံးများ၊ စာတိုက်များ၊ အစိုးရရုံးများကို ဗုံးများခွဲ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသည်။ သို့သော်၊ ဒဏ်ရာအနာတရနှင့် သေကြေခြင်းမျိုး တစ်ဦးတလေမျှ မဖြစ်စေရန် ညွှန်ကြားထားကြသည်။ Mandela (မန်ဒဲလား)က Wolfie (ဝုဒ်ဖီ)၏ စစ်ဆင်ရေးအကြံဉာဏ်နှင့် စစ်ရေးအတွေ့အကြုံများသည် မိမိအား များစွာအကူအညီဖြစ်စေကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="BBCD">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25249520 |title=South Africa's Nelson Mandela dies in Johannesburg |date=5 December 2013 |work=BBC News|access-date=5 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415152143/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25249520 |archive-date=15 April 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela dies|url=https://mg.co.za/article/2013-12-05-nelson-mandela-dies|work=Mail & Guardian|date=5 December 2013}}</ref><ref name="BBCD"/><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/12/06/world/africa/nelson-mandela.html|title=Mandela's Death Leaves South Africa Without Its Moral Center |website=The New York Times |last=Polgreen |first=Lydia |date=5 December 2013 |access-date=5 December 2013}}</ref> လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသည် နောက်ဆုံး အားကိုးအားထားပြုရာဖြစ်ကြောင်း Mandela (မန်ဒဲလား) မှ ဖော်ညွှန်းခဲ့သည်- နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တိုး၍တိုး၍ ဖြစ်လာသော ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများနှင့် အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်မှုများသည် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ခြင်းသည် မည်သည့်အောင်မြင်မှုမျိုးကိုမျှ မရခဲ့ခြင်းနှင့် မရနိုင်ခဲ့ကြောင်း သူ့အား အခိုင်အမာ ယုံကြည်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Mandela discharged from South Africa hospital |url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2013/09/20139185614590114.html |access-date=1 September 2013 |publisher=Al Jazeera |date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114444/http://www.aljazeera.com/news/africa/2013/09/20139185614590114.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် MK ပါတီသည် အသားအရောင် ခွဲခြားသောအစိုးရကို ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ် ဖြင့်ဆင်နွှဲ၍ ပုန်ကန်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက် အရပ်သားများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက် လူသားတို့၏ အခွင့်အရေးများကိုပါ ချိုးဖောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ Truth and Reconciliation Commission (အမှန်တရားနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်းကော်မရှင်) အစီရင်ခံစာပါ အချက်များကိုပယ်ဖျက်ရန် ကြိုးစားမှုကို မန်ဒဲလားက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Nelson Mandela condition worsens as Zuma cancels trip |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23076057 |work=BBC News|access-date=27 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126133047/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23076057 |archive-date=26 January 2014 |url-status=live|date=27 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela released from hospital |url=http://edition.cnn.com/2013/09/01/world/africa/nelson-mandela-hospital-release/ |access-date=1 September 2013 |publisher=CNN| date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094240/http://edition.cnn.com/2013/09/01/world/africa/nelson-mandela-hospital-release/ |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}</ref> တောင်အာဖရိက၏ အသားအရောင်ခွဲခြားမှု အစိုးရကြီးစိုးသောခေတ်တွင် မန်ဒဲလားနှင့် ANC ပါတီအဖွဲ့ဝင်များကို အကြမ်းဖက်သမားများဟု သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ၂၀၀၈ ဇူလိုင်လအထိ ၎င်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းအား ကန့်သတ်တားမြစ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး Manhattan (မန်ဟတ်တန်) တွင်ရှိသော [[ကုလသမဂ္ဂ]]ဋ္ဌာနချုပ်များသို့သာ ဝင်ရောက်ခွင့်ရကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ခြွင်းချက်တစ်ခုအနေဖြင့် အမေရိကန်အတွင်းတွင်မူ US Secretary of State (အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး) ၏ထောက်ခံချက်ဖြင့် ဝင်ရောက်ခွင့်ရကြမည် ဖြစ်ပေသည်။<ref>{{cite web |author=Nelson Mandela |title=I am prepared to die |url=http://db.nelsonmandela.org/speeches/pub_view.asp?pg=item&ItemID=NMS010 |work=Nelson Mandela Centre of Memory |publisher=Nelson Mandela Foundation |access-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201092557/http://db.nelsonmandela.org/speeches/pub_view.asp?pg=item&ItemID=NMS010 |archive-date=1 February 2016 |url-status=dead }}</ref> == ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် Rivonia (ရီဗိုးနီးယား) တရားစီရင်စစ်ဆေးခြင်း == U.S. Central Intelligence Agency (CIA) (အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ) မှလုံခြုံရေးရဲများ၏ သတင်းပေးချက်အရ မန်ဒဲလား မည်သည့်နေရာ၌ ရှိနေသည်၊ မည်ကဲ့သို့ ရုပ်ဖျက်ထားသည်ကို သိရှိ သွားသည့်အတွက် တစ်ဆယ့်ခုနှစ်လခန့်ကြာအောင် ရှောင်တိမ်းနေသော မန်ဒဲလားသည် Johannesburg Fort (ဂျိုဟန်(န်)နစ်ဘတ်ခ် ခံတပ်) ၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၅ ရက်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ သုံးရက်ကြာ သောအချိန်တွင် မန်ဒဲလားသည် ၁၉၆၁ အလုပ်သမားများ၏ သပိတ်မှောက်ရန် ခေါင်းဆောင်မှု၊ နိုင်ငံတော်မှ တရားမဝင် ထွက်ခွာမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရပြီး ၁၉၆၂ အောက်တိုဘာ ၂၅ တွင် ထောင်ဒဏ် ငါးနှစ်ကျခံရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ နှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ၁၉၆၄ ဇွန် ၁၁ ရက်တွင် African National Congress (ANC) (အာဖရိ ကန် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်)နှင့် ယခင်က သူဆက်သွယ်ခဲ့မှုများနှင့်ပတ်သက်ပြီး စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/11/newsid_2539000/2539947.stm |title=1990: Freedom for Nelson Mandela |date=11 February 1990 |publisher=BBC |access-date=28 October 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EilzLNPU?url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/11/newsid_2539000/2539947.stm |url-status=live }}</ref> မန်ဒဲလား အကျဉ်းကျခံနေရစဉ် အတွင်းထင်ရှားသော ANC ခေါင်းဆောင်များကို ၁၉၆၃ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် Johannesburg(ဂျိုဟန်(န်)နစ်ဘတ်ခ်) မြို့မြောက်ပိုင်း Rivonia (ရီဗိုးနီးယား) ရပ်ကွက်၊ Liliesleaf Farm (လီလိုင်းလိဖ်ဖန်မ်း) သို့ဖမ်းခေါ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဆိုပါနေရာသို့ မန်ဒဲလားကိုပါ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ သည်။ ၎င်းတို့၏ပုန်ကန်မှုသည် နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုနှင့် ထပ်တူဖြစ်နေ၍ အကြီးတန်းအစိုးရရှေ့နေ Dr. Percy Yutar (ဒေါက်တာ ပါစီယုတာ)က Rivonia (ရီဗိုးနီးယား) တရားစီရင် စစ်ဆေးခြင်းတွင် စွဲချက်တင်၍ တရားစွဲခဲ့သည်။ ဒုတိယ စွဲချက်ဖြစ်သော အခြားသောတိုင်းပြည်များမှ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ရန် တရားခံများက အကွက်ချ စီစဉ်သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ကိုမူ မန်ဒဲလားက ငြင်းဆို ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Nelson Mandela arrives home in ambulance|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/9976102/Nelson-Mandela-arrives-home-in-ambulance.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130408004826/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/9976102/Nelson-Mandela-arrives-home-in-ambulance.html|url-status=dead|archive-date=8 April 2013|work=The Telegraph|access-date=6 April 2013|location=London|date=6 April 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela hospitalized in serious condition|url=http://www.cnn.com/2013/06/08/world/africa/south-africa-mandela-sick/index.html|publisher=CNN|access-date=8 June 2013|date=8 June 2013}}</ref><ref>{{cite news |author=AFP 2|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10142863/Nelson-Mandela-wished-a-peaceful-end.html |title=Mandela wished a 'peaceful end' by Cape Town Archbishop |website=The Telegraph |date=26 June 2013 |access-date=5 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127022518/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10142863/Nelson-Mandela-wished-a-peaceful-end.html |archive-date=27 January 2016 |url-status=dead}}</ref> ၁၉၆၄ ဧပြီလ ၂၀ တွင် Pretoria (ပရီတိုးရီးယား) တရားရုံးချုပ်တွင် တရားစစ်ဆေးရာ၌ မန်ဒဲလားသည် အဘယ့်ကြောင့် ANC မှ အကြမ်းဖက်ခြင်းကို ဗျူဟာတစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းကို သူ၏ခုခံချေပသည့် ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူ၏ကြေညာချက်တွင် ANC သည် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုကို Sharpeville Massacre (ရှပ်ဗီးလီ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခြင်း) အချိန်အထိ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တွန်းလှန်ရန် ငြိမ်းချမ်းသောနည်းလမ်းများကို မည်သို့အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချိန်တွင် Republic of South Africa (တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ) ကိုစတင်တည်ထောင်ရန် ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပခြင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခြင်း၊ ANC ပါတီကို ပိတ်ပင်ခြင်းတို့ တပြိုင်တည်းဖြစ်လာ၍ မန်ဒဲလားနှင့် ၎င်း၏အပေါင်းပါများအဖို့ ထိုလုပ်ကြံပုန်ကန်မှုလမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်ခြင်းမှတပါး အခြားသောရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းမရှိခဲ့ပေ။ ထိုသို့မဆောင်ရွက်ပါကလည်း ခြွင်းချက်မရှိ လက်မြှောက်အရှုံးပေးခြင်းသာ ရှိတော့ကြောင်း သဘောသက်ရောက်သည်။<ref>{{cite news |url=http://century.guardian.co.uk/1990-1999/Story/0,,112389,00.html |title=Mandela free after 27 years |last=Ormond |first=Roger |date=12 February 1990 |work=The Guardian |access-date=28 October 2008 |location=London |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EilzkcH7?url=http://century.guardian.co.uk/1990-1999/Story/0,,112389,00.html |url-status=dead }}</ref> == အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ် ကြေညာစာတမ်း == ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ရေးဆွဲသော Umkhonto we Sizwe (အမ်ကွန်တိုဝီဆွဒ်) ကြေညာစာတမ်းမှာ နိုင်ငံခြားသားများ၏ နိုင်ငံတွင်းသို့ စွန့်စားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအား ဆုံးရှုံးခြင်းများ မဖြစ်ပေါ်စေရန်ဖြစ်သည်ဟု မန်ဒဲလားမှ ပြောကြားခဲ့သည်။ မန်ဒဲလား၏ပြောကြားချက်မှာ “မိမိသည် မိမိဘဝတလျှောက်လုံးတွင် အာဖရိက လူမျိုးများအတွက် မြှုပ်နှံထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ မိမိသည် လူဖြူများ၏ကြီးစိုးမှုနှင့် လူမဲများ၏ကြီးစိုးမှုကိုပါ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း၊ လူသားများအားလုံး ဒီမိုကရေစီနှင့် လွတ်လပ်မှုအောက်တွင် အခွင့်အရေးညီတူညီမျှဖြင့် ညီညီညွတ်ညွတ် နေထိုင်နိုင်ကြရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း၊ ထိုရည်ရွယ်ချက်မှာလည်း ပြီးမြောက်အောင်မြင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားပါကြောင်း၊ လိုအပ်ပါကလည်း မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်အား စွန့်လွှတ်ရန် အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ထားပါကြောင်း” စသည်တို့ဖြစ်သည်။<ref>The text of Mandela's speech can be found at {{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/mandela/1990/release.html|title=Nelson Mandela's address to Rally in Cape Town on his Release from Prison|date=11 February 1990|publisher=ANC|access-date=28 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080728021713/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/mandela/1990/release.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=28 July 2008|accessdate=31 October 2021|archivedate=28 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080728021713/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/mandela/1990/release.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ctvnews.ca/world/nelson-mandela-94-responding-positively-to-treatment-in-hospital-1.1214585 |title=Nelson Mandela, 94, responding positively to treatment in hospital |website=CTV News |date=28 March 2013 |access-date=10 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419135607/http://www.ctvnews.ca/world/nelson-mandela-94-responding-positively-to-treatment-in-hospital-1.1214585 |archive-date=19 April 2016 |url-status=live }}</ref> Bram Fischer (ဘရမ်ဖစ်(စ်)ချာ)Vernon Berrange (ဗာနွမ်ဗယ်ရိန့်ချ်)၊ Harry Schwarz (ဟယ်ရီချူးဝါဒ့် (စ်))၊ Joel Joffe (ဂျိုးဂျော့(ဖ်))၊ Arthur Chaskalson (အာသာချာစ်ကာ(လ်)ဆန်) နှင့်George Bizos (ဂျော့ဘီဇို) တို့သည် တရားခံဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်မည့်သူများဖြစ်ပြီး အမှုပြီးဆုံးခါနီးတွင် Harold Hanson (ဟားရိုးဟန်ဆန်) ကိုပါ ခေါ်ယူထည့်သွင်းခဲ့သည်။ Rusty Bernstein (ရပ်စတီဘန်စတင်း) မှတပါး တရားခံအားလုံးတို့မှာ အပြစ်ထင်ရှားကြောင်း တွေ့ရှိကြရသည်။ သို့သော် သေဒဏ်မှလွတ်ကင်း၍ ၁၉၆၄ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း ကျခံစေရန် စီရင်ချက်ချမှတ်သည်။ စွဲချက်များမှာ လက်နက်ကိုင်ဆောင်ရန် စီမံချက်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှု လေးကြိမ်တို့ပါဝင်ပြီး မန်ဒဲလားမှ ၎င်းတို့ကိုဝန်ခံခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ တောင်အာဖရိကသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုကို ကူညီရန် လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်း ကြံစည်မှုကိုမူ မန်ဒဲလားက ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Sampson|2011|p=460}}; {{harvnb|Meredith|2010|pp=448, 452}}.</ref><ref>{{cite news|title=Nelson Mandela has lung infection|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-20677168|access-date=16 December 2017|work=BBC News|date=11 December 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Mandela Has Surgery for Gallstones |url=https://www.nytimes.com/2012/12/16/world/africa/mandela-has-surgery-to-remove-gallstones.html?partner=rss&emc=rss&smid=tw-nytimes&_r=0 |website=The New York Times |access-date=15 December 2012 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhSuaglG?url=http://www.nytimes.com/2012/12/16/world/africa/mandela-has-surgery-to-remove-gallstones.html?partner=rss&emc=rss&smid=tw-nytimes&_r=1& |url-status=live |date=15 December 2012 }}</ref> == အကျဉ်းကျခံရခြင်း == [[File:RobbenIslandHof.jpg|thumb|150px|Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း) ထောင်ဝင်း]] [[File:Nelson Mandela's prison cell, Robben Island, South Africa.jpg|thumb|Left|150px|Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)ပေါ်ရှိ Nelson Mandela's (နယ်လဆင် မန်ဒဲလား) ၏ထောင်အခန်း]] Nelson Mandela (နယ်လဆင် မန်ဒဲလား)သည် Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)တွင် အကျဉ်းကျခံရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ထောင်ဒဏ်နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်မှ နောက်ထပ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်ကို အဆိုပါထောင်တွင်ပင် ဆက်လက်၍ ကျခံရသည်။ ထောင်ထဲတွင်နေထိုင်ရစဉ်အတွင်း သူ၏ဂုဏ်သတင်းသည် ကြီးထွားလာပြီး သူ့အားတောင်အာဖရိက၏ အထင်ရှားဆုံး လူမဲခေါင်းဆောင်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အများကသိလာခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် မန်ဒဲလားနှင့် အခြားအကျဉ်းသားတို့သည် ထုံးကျောက်တူးဖော်သော အလုပ်ကြမ်းကို လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ ထောင်အခြေအနေများသည် သာမန်မျှသာဖြစ်သည်။<ref name="FOXNews">{{cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,385561,00.html |title=Nelson Mandela Celebrates 90th Birthday by Urging Rich to Help Poor |date=18 July 2008 |publisher=Fox News Channel |access-date=27 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhSkmQUE?url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,385561,00.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |first=David |last=Smith |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jul/03/south-african-courts-mandela-burial |title=South African courts step in over Mandela family burial row |website=The Guardian |access-date=13 September 2016 |date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709230415/http://www.guardian.co.uk/world/2013/jul/03/south-african-courts-mandela-burial |archive-date=9 July 2013}}; {{cite news |last=Moreton |first=Cole |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10155807/Nelson-Mandelas-grandson-Mandla-accused-of-grave-tampering.html |title=Nelson Mandela's grandson Mandla accused of grave tampering |website=The Telegraph |access-date=13 September 2016 |date=2 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127022518/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10155807/Nelson-Mandelas-grandson-Mandla-accused-of-grave-tampering.html |archive-date=27 January 2016 }}</ref> ထောင်သားများသည် လူမျိုးရေးအရ အသားရောင်ခွဲခြားခံရခြင်း၊ လူမည်းထောင်သားများသည် ရာရှင်အနည်းဆုံးသာ ရရှိခြင်းတို့ ရင်ဆိုင်ကြရသည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို အခြားသော ရာဇဝတ် အကျဉ်းသားများနှင့် ခွဲထားပြီး၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအဖို့ အခွင့်အရေး အနည်းငယ်သာ ပိုမိုရရှိကြသည်။ မန်ဒဲလားသည် D-အုပ်စု အကျဉ်းသား (အနိမ့်ဆုံးအဆင့်) တစ်ယောက်အဖြစ် သူသည် ခြောက်လလျှင် ထောင်ဝင်စာတွေ့သူတစ်ဦးနှင့် စာတစ်စောင်ခွင့်ပြုခြင်း မည်ကဲ့သို့ ခံရသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် စာများကို အချိန်များစွာ ကြာမှရရှိပြီး၊ ထောင်အာဏာပိုင်များက ဖတ်မရအောင် ဖြတ်တောက်ခြင်း ပြုလုပ်ထားကြပြန်သည်။<ref>{{harvnb|Sampson|2011|pp=462–463}}; {{harvnb|Meredith|2010|pp=466–467}}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/hyde-park-concert-to-mark--mandelas-90th-821776.html |title=Hyde Park concert to mark Mandela's 90th |last=Bingham |first=John |date=6 May 2008 |website=The Independent |access-date=27 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhSlCa27?url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/hyde-park-concert-to-mark--mandelas-90th-821776.html |url-status=live }}</ref> == အကျဉ်းထောင်အတွင်းမှမန်ဒဲလား == အကျဉ်းထောင်တွင်း၌ ရှိနေစဉ် မန်ဒဲလားသည် University of London (လန်ဒန်တက္ကသိုလ်)နှင့် ဆက်သွယ်မှုရယူပြီး စာပေးစာယူစနစ်ဖြင့် စာလေ့လာကာ ၎င်းတက္ကသိုလ်၏ ပြင်ပအစီအစဉ်မှတဆင့် Bachelor of Laws (ဥပဒေဘွဲ့) ကိုရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၈၁ ခုနှုစ် University of London (လန်ဒန်တက္ကသိုလ်)၏ ရွေးချယ်ပွဲ၌ အဓိပတိအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း ခံရသော်လည်း Princess Anne (အန်းမင်းသမီး) ကိုရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.derechos.org/nizkor/iraq/doc/mandela1.html |title=Equipo Nizkor – Mandela slams Western action in Kosovo, Iraq |agency=Reuters |last=Weir |first=Keith |date=13 April 2003 |publisher=Derechos.org |access-date=3 October 2010 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhQi33OL?url=http://www.derechos.org/nizkor/iraq/doc/mandela1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2228971.stm |title=Mandela warns Bush over Iraq |date=1 September 2002 |publisher=BBC |access-date=27 October 2008 |first=John |last=Pienaar |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhQjsYTq?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2228971.stm |url-status=live }}; {{cite news |last=Fenton |first=Tom |publisher=CBS |title=Mandela Slams Bush on Iraq |date=30 January 2003 |url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/01/30/iraq/main538607.shtml |access-date=26 May 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhQr4N5U?url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/01/30/iraq/main538607.shtml |url-status=live |accessdate=31 October 2021 |archivedate=25 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhQr4N5U?url=http://www.cbsnews.com/stories/2003/01/30/iraq/main538607.shtml }}</ref> လျှို့ဝှက်စုံထောက်တစ်ဦးဖြစ်သော Gordon Winter (ဂေါ်ဒန်ဝင်းတား) ၏ [[၁၉၈၁]] memoir Inside BOSS(ဘော့စ်အတွင်းမှ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း) တွင် [[၁၉၆၉]] ခုနှစ်၌မန်ဒဲလားအားထောင်မှ ကယ်ထုတ်ရာတွင် ၎င်းပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် South African intelligence (တောင်အာဖရိက ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့) ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး မန်ဒဲလား ထွက်ပြေးရာ၌ ပြန်ဖမ်းမိစဉ်တွင် ပစ်သတ်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရသည်။ ထိုလုပ်ကြံမှု အစီအစဉ်ကို British Intelligence (ဗြိတိသျှထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့)မှ ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=Mandela becomes SA's first black president |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/10/newsid_2661000/2661503.stm |access-date=26 May 2008 |date=10 May 1994 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhlKsRKm?url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/10/newsid_2661000/2661503.stm |url-status=live }}</ref><ref name=NPR/><ref name=LAT>{{cite news |title=The Obama-Mandela dynamic, reflected in a photo |first=Kathleen |last=Hennessey |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-obama-mandela-20130625,0,6170889,full.story |website=Los Angeles Times |archive-url=https://www.webcitation.org/6HeUdFS94?url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-obama-mandela-20130625,0,6170889,full.story |archive-date=26 June 2013 |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=26 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HeUdFS94?url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-obama-mandela-20130625,0,6170889,full.story }}</ref> [[၁၉၈၂]] မတ်လတွင် မန်ဒဲလားနှင့် အခြားဝါရင့် ANC ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော Walter Sisulu (ဝေါ(လ်)တာစီဆုလု)၊ Andrew Mlangeni (အန်ဒရူးမလန်ဂနီ)၊ Ahmed Kathrada (အာမက်ကာသရာဒါ)နှင့် RaymondMhlaba (ရေးမွန်မလာဘာ)တို့သည် RobbenIsland (ရော်ဘင်ကျွန်း)မှ Pollsmoor Prison (ပို့(စ်)မောအကျဉ်းထောင်)သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းခံရသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ "Mandela University" "မန်ဒဲလား တက္ကသိုလ်" ဟုခေါ်တွင်ကြသော ရော်ဘင်ကျွန်းတွင် လူမည်းလူငယ်များအား ဝါရင့်ခေါင်းဆောင်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ဖယ်ရှားရန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် National Party (အမျိုးသားပါတီ) ၏ဝန်ကြီးဖြစ်သူ Kobie Coetsee (ကိုဘီ ကိုတက်စီ)ကမူ ထိုပြောင်းရွှေ့ခြင်းသည် မန်ဒဲလားတို့နှင့် South African government (တောင်အာဖရိကအစိုးရ) တို့အကြား သိုသိပ်စွာ ဆက်သွယ်စေနိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.thebody.com/content/art16140.html |title=Closing Ceremony |first=Pablo |last=Tebas |date=13 July 2000 |publisher=The Body |access-date=25 February 2013 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhRW0hQl?url=http://www.thebody.com/content/art16140.html |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=25 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhRW0hQl?url=http://www.thebody.com/content/art16140.html }}</ref><ref>{{harvnb|Battersby|2011|p=600}}; {{cite news |url=http://www.nbcnews.com/id/19836050 |title=Mandela joins 'Elders' on turning 89 |work=[[NBC News]] |agency=Associated Press |access-date=26 May 2008 |date=20 July 2007 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhRqC1M4?url=http://www.nbcnews.com/id/19836050 |url-status=live }}; {{cite web |url=http://www.southafrica.info/mandela/theelders.htm |title=Mandela launches The Elders |date=19 July 2007 |publisher=SAinfo |access-date=27 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhRpoERW?url=http://www.southafrica.info/mandela/theelders.htm |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=25 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhRpoERW?url=http://www.southafrica.info/mandela/theelders.htm }}</ref> == လွတ်မြောက်မှုရအောင်ကြိုးစားပုံ == ၁၉၈၅ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သမ္မတ P.W. Botha (ပီဒဗလျူ ဘိုသာ)က 'အကြမ်းဖက်မှုကို နိုင်ငံရေးလက်နက်အဖြစ် အသုံးမပြုပါဟု အကြွင်းမဲ့သဘောတူလျှင်' မန်ဒဲလားအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကမ်းလှမ်းလာသည်။ Coetsee (ကိုတက်စီ)နှင့် အခြားဝန်ကြီးများကမူ မန်ဒဲလားသည် မိမိတစ်ကိုယ်တော် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်း၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးနှင့် လဲလှယ်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု Botha (ဘိုသာ) ကိုပြောဆိုကြသည်။ မန်ဒဲလားကလည်း ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကိုပယ်ဖျက်ပြီး၊ ၎င်း၏သမီးဖြစ်သူ Zindzi (ဇင်ဇီ)မှတဆင့် ကြေညာချက်တစ်စောင်ထုတ်ပြီး "လူအများ၏ အဖွဲ့အစည်းကိုပိတ်ပင်ပြီး မည်ကဲ့သို့သော လွတ်မြောက်မှုကို ငါသည် ရယူရပါမည်နည်း။ လွတ်လပ်သူတစ်ဦးဖြစ်မှသာ ညှိုနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်ပြီး အကျဉ်းသားဘဝဖြင့် မည်ကဲ့သို့ စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ရပါအံ့ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/south_africa/3167692.stm |title=Mandela rallies Springboks |date=6 October 2003 |publisher=BBC Sport |access-date=28 October 2008 |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhlM6rLh?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/south_africa/3167692.stm |url-status=live }}; {{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |date=19 October 2007 |work=The Daily Telegraph |location=London |access-date=28 October 2008 |first=John |last=Carlin |archive-date=25 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EhlMWoPg?url=http://www.telegraph.co.uk/news/features/3634426/How-Nelson-Mandela-won-the-rugby-World-Cup.html |url-status=dead }}</ref> ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် မန်ဒဲလားနှင့် National Party government (အမျိုးသား ပါတီ အစိုး ရ)တို့ ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ Cape Town (ကိတ်တောင်းမြို့) Volks (ဗို့စ်)ဆေးရုံ၌ Kobie Coetsee (ကိုဘီ ကိုတက်စီ)နှင့် Mandela (မန်ဒဲလား)တို့သည် မန်ဒဲလား ဆီးကျိတ်ခွဲစိတ်မှုမှ ပြန်လည်သက်သာကာစအချိန်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။၎င်းနောက် လေးနှစ်ကျော်အထိ တွေ့ဆုံခြင်းများရှိခဲ့ပြီး နောက်ထပ် အဆက်အသွယ်နှင့် အနာဂတ်တွင် ညှိနှိုင်းမှုများအတွက် အခြေခံအလုပ်များကို ချပြနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အမှန်တကယ်မှာမူ တိုးတက်မှုအနည်းငယ်သာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first=Chris |last=Hogg |title=Mandela urges action to fight TB |work=BBC News|date=15 July 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3895525.stm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040718030822/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3895525.stm |archive-date=18 July 2004 |url-status=live }}</ref> == မန်ဒဲလား သမ္မတမဖြစ်ခင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရပုံများ == [[၁၉၈၈]] တွင် မန်ဒဲလာအား Victor Verster Prison (ဗစ်တာဗာစတာ အကျဉ်းထောင်)သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်ပြီး ထိုနေရာ၌ လွတ်မြောက်သည်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ အသီးသီးသော ချုပ်ချယ်မှုများကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး Harry Schwarz (ဟယ်ရီချဝက်(စ်)) စသောပုဂ္ဂိုလ်များ အား မန်ဒဲလားနှင့် ပေး၍တွေ့ဆုံစေခဲ့သည်။ Schwarz (ချဝက်(စ်))မှာ Mandela (မန်ဒဲလား) ဥပဒေသင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည့်ကာလက စတင်သိကျွမ်းခဲ့သော သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Schwarz (ချဝက်(စ်))သည် Rivonia Trial (ရီဗိုးနီးယား) တရားစီရင်စစ်ဆေးခြင်း၌ တရားခံရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သူဖြစ်ပြီး နောင် မန်ဒဲလား သမ္မတဖြစ်လာစဉ်အချိန်ကာလတွင် Washington (ဝါရှင်တန်)သို့ သံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်စေလွှတ်ခြင်းခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last=Nolen |first=Stephanie |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/nelson-mandela/mandela-arrived-late-to-the-fight-against-hiv-aids/article548193/ |work=The Globe and Mail |location=Toronto |date=5 December 2013 |title=Mandela arrived late to the fight against HIV-AIDS |access-date=11 May 2017 }}</ref> မန်ဒဲလား အကျဉ်းကျခံနေရစဉ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် သူ့အားလွှတ်ပေးရန် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဖိအားသည် တောင်အာဖရိက အစိုးရအပေါ်တွင် Free Nelson Mandela! (နယ်လဆင် မန်ဒဲလားကို လွှတ်ပေး) ဟူသော ကြွေးကြော်သံအောက်တွင် ပို၍တိုးလာသည်။ [[၁၉၈၉]] ခုနှစ်တွင်သမ္မတ Botha(ဘိုသာ) မကျန်းမမာဖြစ်ပြီး သမ္မတသစ်အဖြစ် Frederik Willem de Klerk (ဖရေဒရစ် ဝီလီယံဒီကလက်(ခ်)) အားလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရကာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသည် လမ်းခွဲတစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိလာခဲသည်။ သမ္မတအသစ်က [[၁၉၉၀]] ခုနှစ် [[ဖေဖော်ဝါရီ]]လတွင် မန်ဒဲလားအား လွှတ်ပေးလိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.ci.org.za/depts/ci/pubs/pdf/general/gauge2006/gauge2006_healing.pdf |title=Healing inequalities: The free health care policy |publisher=Children's Institute |access-date=15 May 2011 |author1=Leatt, Annie |author2=Shung-King, Maylene |author3=Monson, Jo |name-list-style=amp |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiCq5xbh?url=http://www.ci.org.za/depts/ci/pubs/pdf/general/gauge2006/gauge2006_healing.pdf |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=24 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724083745/http://www.ci.org.za/depts/ci/pubs/pdf/general/gauge2006/gauge2006_healing.pdf }}</ref><ref name=ataturk>{{cite web |url=http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html |title=Statement on the Ataturk Award given to Nelson Mandela |date=12 April 1992 |publisher=African National Congress |access-date=2 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061001161737/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=1 October 2006 |accessdate=31 October 2021 |archivedate=1 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061001161737/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html }}</ref> <ref name=CT12/> International Committee of the Red Cross (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ)၏ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသောသူများသည် Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)နှင့် Pollsmoor Prison (ပို့ (စ်)မော အကျဉ်းထောင်)တွင် မန်ဒဲလားရှိနေစဉ် လာရောက်တွေ့ဆုံ ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မန်ဒဲလားက ထိုလာရောက်တွေ့ဆုံခြင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားသည်မှာ "မိမိအတွက်နှင့် ထောင်၏အတွေ့အကြုံကို မိမိနှင့်အတူတကွ ကြုံတွေ့ရသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားများအတွက် ကြက်ခြေနီသည် အမှောင်ထု ကြီးစိုးသော လူသားမဆန်သည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းကျမှုအတွင်းမှ လူ့ဘဝ၏ မီးရှူးတန်ဆောင် တစ်ခုပင်ဖြစ်ကြောင်း" ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.nmmu.ac.za/documents/theses/AAFabbriciani.pdf |title=Land Reform Policies in South Africa Compare To Human Rights Internationally |access-date=11 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120331101705/http://www.nmmu.ac.za/documents/theses/AAFabbriciani.pdf |archive-date=31 March 2012 |accessdate=31 October 2021 |archivedate=31 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120331101705/http://www.nmmu.ac.za/documents/theses/AAFabbriciani.pdf }}; {{cite web |url=http://www.info.gov.za/gazette/acts/1996/a3-96.htm |title=No. 3 of 1996: Land Reform (Labour Tenants) Act, 1996 |date=22 March 1996 |publisher=South African Government Online |access-date=26 February 2013 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiD8JvCc?url=http://www.info.gov.za/gazette/acts/1996/a3-96.htm |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=26 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EiD8JvCc?url=http://www.info.gov.za/gazette/acts/1996/a3-96.htm }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2003/jul/06/nelsonmandela.southafrica |title=Mandela at 85 |work=The Observer |location=London |first=Anthony |last=Sampson |author-link=Anthony Sampson |date=6 July 2003 |access-date=26 May 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiCWnTJS?url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/jul/06/nelsonmandela.southafrica |url-status=live }}; {{cite web |title=Can Mandela's AIDS Message Pierce the Walls of Shame? |publisher=Peninsula Peace and Justice Center |date=9 January 2005 |url=http://peaceandjustice.org/article.php?story=20050109125126110&mode=print |access-date=26 May 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EiCWr1mK?url=http://peaceandjustice.org/article.php?story=20050109125126110&mode=print |url-status=dead |accessdate=31 October 2021 |archivedate=26 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EiCWr1mK?url=http://peaceandjustice.org/article.php?story=20050109125126110&mode=print }}; {{cite news |title=South Africa: Mandela Deluged With Tributes as He Turns 85 |url=http://allafrica.com/stories/200307190001.html |work=[[:en:AllAfrica]] |first=Ofeibea |last=Quist-Arcton |author-link=Ofeibea Quist-Arcton |date=19 July 2003 |access-date=26 May 2008 |archive-date=26 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Eile2xQ7?url=http://allafrica.com/stories/200307190001.html |url-status=live }}</ref><ref>{{harvnb|Sampson|2011|pp=560–561}}.</ref><ref>{{Cite news|title=Mandela in Pakistan |newspaper=The Independent |publisher=Independent Print Limited |date=3 October 1992 |url=https://www.independent.co.uk/news/world/mandela-in-pakistan-1555096.html |access-date=7 June 2010 |archive-date=14 February 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EQa80Py9?url=http://www.independent.co.uk/news/world/mandela-in-pakistan-1555096.html |url-status=live |location=London }}</ref> == ကိုးကား == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1993/mandela-bio.html Nelson Mandela – Biography at Nobelprize.org] * [http://www.nelsonmandela.org/index.php Nelson Mandela Foundation] {{Commons+cat|Nelson Mandela|Nelson Mandela}} [[Category:အာဖရိကတိုက်]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Lifetime|၁၉၁၈|၂၀၁၃}} q1ktg5r7vyn42l4asrnc9vdfn0pr14l 0 10352 1032607 1024414 2026-05-20T10:39:44Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032607 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |nativename = |abbreviation = |seal = |formed = {{start date|1947}} |preceding1 = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} မြန်မာနိုင်ငံ |employees = |budget = |motto = ဗုဒ္ဓသာသနံစိရံတိဋ္ဌတု |headquarters = [[နေပြည်တော်]] |minister1_name = |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = [[သာသနာရေးဦးစီးဌာန]] |child2_agency = [[သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန|သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန]] |child3_agency = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]] |child4_agency = [[နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနယကအဖွဲ့]] |child5_agency = |child6_agency = |website = {{url|www.mora.gov.mm}} |footnotes = }} '''သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Religious Affairs) သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။​ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဦးတင်ဦးလွင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးထင်ကျော်]]လက်ထက်တွင် [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရလက်ထက်တွင် သီးခြားဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးရုံး၊ [[သာသနာရေး ဦးစီးဌာန|သာသနာရေးဦးစီးဌာန]]၊ [[သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန|သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန]]နှင့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်]]တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း၍ ဘာသာအသီးသီး၏ သာသနာရေး၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့် စီမံရေးရာဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ "သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး" ကို ယခင်က အရာထမ်း ၁၆ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၉ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၅ ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၄-၂၀၁၅ခု၊ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် အရာထမ်း ၅၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၁၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၆၅ ဦးဖြင့် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အလားတူ "ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး"ကိုလည်း ၂၀၁၄-၂၀၁၅ခု၊ ဘဏ္ဍာရေး နှစ်မှစ၍ အရာထမ်း ၅၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၁၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၆၅ ဦးဖြင့် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁-၄-၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သောကြောင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဌာနတို့ အား "သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန" အဖြစ် တစ်ဌာနတည်း ပေါင်းစပ်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ထိရောက်စွာကြီးကြပ်ဆောင်ရွက် နိုင်ရေးတို့အတွက် သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန "ဝန်ကြီးရုံး"ကို အရာထမ်း ၁၀၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၂၃၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၃၀ ဦးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုစတင်စဉ် သာသာနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို မူလက ဝန်ကြီးဌာနရုံး နှစ်ရုံး အတွင်းဝန်တစ်ယောက်စီဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သောလည်း ယခုအခါဖွဲ့စည်းပုံသစ်အရ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ မူလဖွဲ့စည်းပုံကို ဝန်ကြီးရုံး၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန၊ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တို့တွင် အရာထမ်း ၇၂၀ နေရာ၊ အမှုထမ်း ၂၇၇၆ နေရာ၊ စုစုပေါင်း ၃၄၉၆ နေရာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်သည်။ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး မူလဖွဲ့စည်းပုံကို အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်လူ့အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ဌာနခွဲ၊ မူဝါဒနှင့်ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းစိစစ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ၊ စီမံကိန်းနှင့်စာရင်းအင်း ဌာနခွဲ၊ ဝန်ကြီးဌာနတွင်းစာရင်းစစ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပဆက်ဆံရေးနှင့် သတင်း ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် ဦးစီးရုံးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်သည်။ ယခင်သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ- # သာသနာရေး ဦးစီးဌာန # နိုင်ငံတော်သံဃာ့ မဟာနာယကအဖွဲ့ # သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန # အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် တို့ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပုံ ! !ဝန်ကြီးဌာနအမည် ! |- |၁။ |သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၉၉၂-၂၀၁၆ |- |၂။ |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] |၂၀၁၆-၂၀၂၆ |- |၃။ |သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |၂၀၂၆ - ယနေ့အထိ |} == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list}} {| class="wikitable" ! colspan="10" |'''၂၀၀၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ''' |- !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ !အစိုးရ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''သူရ ဦး[[မြင့်မောင်]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |{{Age in years and days|2011|3|30|2013|1|16}} | | rowspan="3" |[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] | rowspan="3" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦး[[ဆန်းဆင့်၊ ဦး|ဆန်းဆင့်]]''' |၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၉ ဇွန် ၂၀၁၄ |{{Age in years and days|2013|1|31|2014|6|19}} | | |- |၃။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးစိုးဝင်း''' |၂၅ ဇွန် ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ ||{{Age in years and days|2014|6|25|2016|3|30}} | | |- |၄။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးတင်ဦးလွင်''' |ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ | | |[[မင်းအောင်လှိုင်]] |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | |} ==ကိုးကား== {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}{{DEFAULTSORT:သ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] ahp8z564r8sdo6rli390pyjs9o953tv 0 12788 1032560 1026619 2026-05-20T08:23:39Z Chenzeyan29 141880 ကိုးကားချက်ထည့် 1032560 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''တောင်သူလူမျိုး''' ({{Lang-shn|ပဢူဝ်း}});([[ကယန်း]]-ပအူ);(အရှေ့ပိုး- တံင်သူ); ({{lang-ksw|တီသူ}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂,၂၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသောလူမျိုး ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|url=http://www.stimson.org/programs/myanmar-map/#Pa-O|title=Interactive Myanmar map|access-date=22 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708051141/http://www.stimson.org/programs/myanmar-map/#Pa-O|archive-date=8 July 2013|url-status=dead}}</ref>ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} * ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူ မျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ [[ကရင်]] မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကရင်နှင့်ပအိုဝ်းသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ကိုးကွယ်မှုတို့ တူညီမှုများ မရှိပေ။ ပအိုဝ်းလူမျိုး(ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ)တို့သည် ([[တိဗက်]]-[[ဗမာ]])အနွယ်ဖြစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။(တောင်သူနာမည်သည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ရှေးအမည်ဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်[[တရုတ်]]လူမျိုးတို့က(တိစူ၊ တိုင်စူ)ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှစ၍ ယခုထက်ထိ ရှမ်း(တွင်သူ) ကရင်(တီၤသူ၊တံင်သူ) မွန်(တံင်သူ) ဟုဆက်လက်ခေါ်ဆိုနေသည်။ ==ပအိုဝ်းလူမျိုး== ------ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပအိုဝ်း]]လူဦးရေအဆင့်သည် စတုတ္ထအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်မရှိခြင်း။ လူမျိုးကိုလည်း [[ကရင်]]မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် [[ရှမ်း]]မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။ [[ဗမာ]]နှင့်[[ရခိုင်]]သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ [[ကရင်မျိုးနွယ်စု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် [[ပအိုဝ်း]]လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် [[ကရင်]]နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။ *၂၀၁၄ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပအိုဝ်းဒေသနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကယားပြည်နယ်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးအများအပြားနေထိုင်သော်လည်း သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး မပါရှိပါ။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော[[ချင်း]] ၊ [[ကယား]] စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။ ------------ စ(Ja-ကျ)၊ ဆ(Sha-ရှ)၊ သ(Sa-စ)၊ ရ(Ra)၊ ယ(Ya) ပအိုဝ်းစာပေတွင် တက်ကျသံ ၆မျိုးရှိပြီး မည်သည့်အသံမဆို ပအိုဝ်းစာဖြင့် ရေး၍ရနိုင်သည်။ သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။ ==အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း== '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် ကရင်များနှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုအလက္ခဏာများ ရှိသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအတွင်းတွင် ဗြိတိသျှသုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားပုံများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်သည့်အတွက် ကရင်နက် (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃)၊ Gérard Diffloth (၁၉၆၈) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု ၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင်ပါဝင် ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Diffloth1968">Diffloth, Gérard (1968). ''The Mon-Khmer Languages: A Comparative Study''. Cornell University.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဂိုဏ်းနယ်မြေဒေသအခြေခံ၍ စုပေါင်းလေ့လာကြရာတွင် <nowiki>'''</nowiki>ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းပအိုဝ်း<nowiki>'''</nowiki> နှင့် <nowiki>'''</nowiki>မြေပြန့်ပအိုဝ်း<nowiki>'''</nowiki> ဟူ၍ နှစ်ဖွဲ့ခွဲနိုင်သည်။ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် တောင်ကြီး၊ ဟိုပုံး၊ နောင်တရား၊ ပင်လောင်း တို့အနီးရှိ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသများသည် ရှမ်းနယ်များနှင့် နီးကပ်နေခြင်းကြောင့် ရှမ်းမျိုးရိုးဗီဇနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသက်ရောက်မှုရှိပြီး ဒေသတွင်း အင်းသား၊တောင်ရိုး၊ဓနု၊ပလောင် လူမျိုးတို့နှင့် အမျိုးစပ်မှုများရှိသည်။ အသားအရောင်နှင့် မျက်နှာသွင်ပြင်အနေ နှင့်လည်း ထိုတိုင်းရင်းသားများနှင့် နီးကပ်စွာချိတ်စပ်နေသည် <ref>Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref><ref>Benedict, Paul K. (1943). ''Outline of Proto-Karen: A Study in Comparative Linguistics.'' Bulletin of the Harvard-Yenching Institute.</ref>။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများတွင်မူ မူလပအိုဝ်းဗီဇများ ပိုမိုသန့်ရှင်းစွာ ကျန်ရှိနေပြီး မွန်ကဲ့သို့ ဩစထြိုအေးရှားတစ်မျိုးရိုးဗီဇများပိုမိုတွေ့ရသည်။ အသားအရောင်နှင့် မျက်နှာသွင်ပြင်အနေနဲ့ မွန် ပိုနီးကပ်သည်။ဘာသာစကား အနေနှင့်လည်း မွန်ဘာသာနှင့် အသံဖွဲ့တူသော်လည်း စကားလုံးသုံးပုံများကွာခြားသည်။<ref>Diffloth, Gérard (1963). ''The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur.'' Journal of the Siam Society, 51(2): 85–94.</ref> <ref>Benedict, Paul K. (1943). ''Outline of Proto-Karen: A Study in Comparative Linguistics.'' Bulletin of the Harvard-Yenching Institute.</ref> == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုယ်စရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] pg0u310bmqzhv9t1f4mb5resbsbw7w0 1032562 1032560 2026-05-20T08:33:28Z Chenzeyan29 141880 /* အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ */ 1032562 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''တောင်သူလူမျိုး''' ({{Lang-shn|ပဢူဝ်း}});([[ကယန်း]]-ပအူ);(အရှေ့ပိုး- တံင်သူ); ({{lang-ksw|တီသူ}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂,၂၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသောလူမျိုး ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|url=http://www.stimson.org/programs/myanmar-map/#Pa-O|title=Interactive Myanmar map|access-date=22 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708051141/http://www.stimson.org/programs/myanmar-map/#Pa-O|archive-date=8 July 2013|url-status=dead}}</ref>ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} * ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူ မျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ [[ကရင်]] မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကရင်နှင့်ပအိုဝ်းသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ကိုးကွယ်မှုတို့ တူညီမှုများ မရှိပေ။ ပအိုဝ်းလူမျိုး(ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ)တို့သည် ([[တိဗက်]]-[[ဗမာ]])အနွယ်ဖြစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။(တောင်သူနာမည်သည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ရှေးအမည်ဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်[[တရုတ်]]လူမျိုးတို့က(တိစူ၊ တိုင်စူ)ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှစ၍ ယခုထက်ထိ ရှမ်း(တွင်သူ) ကရင်(တီၤသူ၊တံင်သူ) မွန်(တံင်သူ) ဟုဆက်လက်ခေါ်ဆိုနေသည်။ ==ပအိုဝ်းလူမျိုး== ------ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပအိုဝ်း]]လူဦးရေအဆင့်သည် စတုတ္ထအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်မရှိခြင်း။ လူမျိုးကိုလည်း [[ကရင်]]မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် [[ရှမ်း]]မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။ [[ဗမာ]]နှင့်[[ရခိုင်]]သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ [[ကရင်မျိုးနွယ်စု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် [[ပအိုဝ်း]]လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် [[ကရင်]]နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။ *၂၀၁၄ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပအိုဝ်းဒေသနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကယားပြည်နယ်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးအများအပြားနေထိုင်သော်လည်း သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး မပါရှိပါ။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော[[ချင်း]] ၊ [[ကယား]] စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။ ------------ စ(Ja-ကျ)၊ ဆ(Sha-ရှ)၊ သ(Sa-စ)၊ ရ(Ra)၊ ယ(Ya) ပအိုဝ်းစာပေတွင် တက်ကျသံ ၆မျိုးရှိပြီး မည်သည့်အသံမဆို ပအိုဝ်းစာဖြင့် ရေး၍ရနိုင်သည်။ သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။ == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုယ်စရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] kkjz7l1gap9y6bepn6uu7pcl6j3seot 1032563 1032562 2026-05-20T08:34:09Z Chenzeyan29 141880 /* ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) */ 1032563 wikitext text/x-wiki '''ပအိုဝ်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''တောင်သူလူမျိုး''' ({{Lang-shn|ပဢူဝ်း}});([[ကယန်း]]-ပအူ);(အရှေ့ပိုး- တံင်သူ); ({{lang-ksw|တီသူ}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂,၂၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသောလူမျိုး ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|url=http://www.stimson.org/programs/myanmar-map/#Pa-O|title=Interactive Myanmar map|access-date=22 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708051141/http://www.stimson.org/programs/myanmar-map/#Pa-O|archive-date=8 July 2013|url-status=dead}}</ref>ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ <ref>Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics.</ref>{{Infobox ethnic group | group = ပအိုဝ်းလူမျိုး | native_name = ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ | native_name_lang = blk | image = Inle See-In Dein-Pa-O-Frau-12-2006-gje.jpg | caption = ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊အင်းလေးဒေသရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ၂,၂၀၀,၀၀၀ | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]](အဓိက)၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ကရင်လူမျိုး]]၊[[ကယားလူမျိုး]] | langs = [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား]] }} * ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူ မျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ [[ကရင်]] မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကရင်နှင့်ပအိုဝ်းသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ကိုးကွယ်မှုတို့ တူညီမှုများ မရှိပေ။ ပအိုဝ်းလူမျိုး(ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ)တို့သည် ([[တိဗက်]]-[[ဗမာ]])အနွယ်ဖြစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။(တောင်သူနာမည်သည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ရှေးအမည်ဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်[[တရုတ်]]လူမျိုးတို့က(တိစူ၊ တိုင်စူ)ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှစ၍ ယခုထက်ထိ ရှမ်း(တွင်သူ) ကရင်(တီၤသူ၊တံင်သူ) မွန်(တံင်သူ) ဟုဆက်လက်ခေါ်ဆိုနေသည်။ ==ပအိုဝ်းလူမျိုး== ------ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပအိုဝ်း]]လူဦးရေအဆင့်သည် စတုတ္ထအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်မရှိခြင်း။ လူမျိုးကိုလည်း [[ကရင်]]မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် [[ရှမ်း]]မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။ [[ဗမာ]]နှင့်[[ရခိုင်]]သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ [[ကရင်မျိုးနွယ်စု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် [[ပအိုဝ်း]]လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် [[ကရင်]]နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။ *၂၀၁၄ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပအိုဝ်းဒေသနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကယားပြည်နယ်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးအများအပြားနေထိုင်သော်လည်း သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး မပါရှိပါ။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ *မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော[[ချင်း]] ၊ [[ကယား]] စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။ ------------ စ(Ja-ကျ)၊ ဆ(Sha-ရှ)၊ သ(Sa-စ)၊ ရ(Ra)၊ ယ(Ya) ပအိုဝ်းစာပေတွင် တက်ကျသံ ၆မျိုးရှိပြီး မည်သည့်အသံမဆို ပအိုဝ်းစာဖြင့် ရေး၍ရနိုင်သည်။ သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။ == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ == ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်နွယ်ပွားများ]]နှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် သုတေသနပညာရှင်အချို့က ပအိုဝ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည် ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ကရင်နက်" (''Black Karen'') ဟူသောအမည်ဖြင့် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Benedict1943">Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.</ref><ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University.</ref> ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံအရောင်၊ ပြောဆိုသည့် ဝဲသံစနစ် နှင့် ပထဝီဝင် ဒေသအခြေချမှုအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="PaOUnions">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ဗဟို). (၂၀၁၅). ''ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ၏ သမိုင်းနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ သုတေသနစာတမ်း''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၅၄–၆၂။</ref><ref name="BradleyEast">Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.</ref> === ၁။ တောင်ကြီးနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသ ပအိုဝ်း (ကွန်လုံပအိုဝ်း) === ပအိုဝ်းလူမျိုးစုစုပေါင်း၏ အများစုဖြစ်သော (၈၀% ကျော်) သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ဟိုပုံးမြို့]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[နောင်တရားမြို့]] နှင့် [[လွိုင်လင်မြို့]] ဝန်းကျင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ဗဟိုပအိုဝ်း သို့မဟုတ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့ပြောဆိုသော ဝဲသံစနစ်သည် ပအိုဝ်းတစ်မျိုးသားလုံး၏ "ဘုံစကား" (Standard Pa-O) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပထဝီဝင်အရ အိမ်နီးနားချင်းဖြစ်သော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရောယှက်ထိစပ်မှု အများဆုံး ရှိသည်။ === ၂။ ပင်လောင်းဒေသ ပအိုဝ်း (ခြုဲင်း နှင့် တံတောက်အနွယ်) === [[ပင်လောင်းမြို့]] နှင့် ဖယ်ခုံဒေသ ကုန်းမြင့်ပိုင်းများတွင် အခြေချကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် '''"ခြုဲင်း" (Khruing)''' သို့မဟုတ် '''"တံတောက်" (Tadaung)''' အနွယ်ဝင်များဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ဝဲသံအနည်းငယ် ကွဲပြားပြီး စကားပြောရာတွင် လေသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ထင်ရှားသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကယားပြည်နယ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]] တိုင်းရင်းသားများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သွေးနှောမှု အချို့ရှိသည်။ === ၃။ လင်းခေးဒေသ ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းနီ သို့မဟုတ် ဖြားဗျာ) === [[လင်းခေးမြို့]]၊ [[မောက်မယ်မြို့]] နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်းမျိုးနွယ်စုခွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်း၌ '''"ပအိုဝ်းနီ"''' သို့မဟုတ် '''"ဖြားဗျာ" (Phra Bya)''' အနွယ်စုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မူလပအိုဝ်းများကဲ့သို့ အနက်ရောင် ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ အနားသတ်များတွင် အနီရောင်နှင့် အလင်းရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်ကြသဖြင့် ပအိုဝ်းနီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ၄။ အောက်မြန်မာပြည် မြေပြန့်ပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ သို့မဟုတ် သထုံပအိုဝ်း) === [[မွန်ပြည်နယ်]] ([[သထုံမြို့]]၊ [[ဘီလင်းမြို့]])၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ([[ဘားအံမြို့]]) နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ကမ်းနီးမြေပြန့်ဒေသများတွင် ရှေးကတည်းက အခြေချခဲ့ကြသော ပအိုဝ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာသမိုင်းအရ '''"ပအိုဝ်းဖြူ"''' ဟုလည်းကောင်း၊ ဒေသအလိုက် '''"သထုံပအိုဝ်း"''' ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြန့်ပအိုဝ်းများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] နှင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးများနှင့် နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အဝတ်အစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများတွင် မြေပြန့်ဒေသယဉ်ကျေးမှုများ ကူးစက်သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ကွန်လုံဘုံစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေအပိုင်းတွင် သထုံမူ (အလံတရာမူ) ကို သီးခြား အသုံးပြုကြသည်။ === ၅။ အခြားသော ရိုးရာနှင့် ဝဲသံအခြေပြု မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များ === ပအိုဝ်းရိုးရာ သမိုင်းသုတေသန အထောက်အထားများနှင့် ဒေသန္တရ ဓလေ့ထုံးစံများအရ အထက်ပါ ပင်မအုပ်စုကြီးများအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားသော မျိုးနွယ်စုခွဲငယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သေးသည်။<ref name="PaOClans">ခွန်ပညာနန္ဒ (ဟိုပုံး). (၂၀၁၉). ''ပအိုဝ်းနွယ်ဖွားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရစကားစုများ''. ခြူးကလျာစာပေ. စာ-၁၁၂–၁၂၅။</ref> #တရျက် (Taryak) နှင့် တယင် (Tayang) အနွယ်စုများသည် အဓိကအားဖြင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]]စပ်ကြား တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စကားလုံး အဆုံးသတ်သံများကို ခပ်ပြတ်ပြတ် ရွတ်ဆိုတတ်သည့် ဝဲသံထူးခြားချက် ရှိကြသည်။ #ပန်နင် (Panneng) အနွယ်စုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းအချို့နှင့် ကယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခေါင်းပေါင်း (ဖာကန်တော့) ပတ်ပုံပတ်နည်းနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ငွေထည်တန်ဆာပလာ ဆင်ယင်မှု ဒီဇိုင်းအနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ #ပထုံ (Pathong) အနွယ်စုများသည် ပအိုဝ်းရှေးဟောင်း မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဗဟိုကွန်လုံပအိုဝ်းလူမျိုးစုကြီးအတွင်းသို့ အများစု ရောနှောဝင်ရောက်သွားကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော နယ်စပ်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့၏ မူလပထုံဝဲသံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။ #ပအိုဝ်းမည်း (နာမ်ခဲးအနွယ်)သည် အောက်မြန်မာပြည် ကရင်ပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘားအံမြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သထုံပအိုဝ်း (ပအိုဝ်းဖြူ) များနှင့် ဒေသချင်း နီးစပ်သော်လည်း ရိုးရာအရောင်အဖြစ် အနက်ရောင်ဝတ်စုံကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဝတ်ဆင်ကြပြီး မွန်-ကရင် စကားလုံးအချို့ကို ရောနှောအသုံးပြုသည့် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ == ဆင်းသက်လာပုံ == ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် [[ကရင်နီ]]တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို [[ကယား]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းဟူသော အမည်သည်လည်း အမျိုးအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:531492 260407870762135 532453081 n.jpg|thumbnail|တောင်သူအမယ်ကြီး နှစ်ဦး]] ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဒေသ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရှိရသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ [[သံလွင်မြစ်]]အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဘားအံခရိုင်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] လခတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းလူမျိုးများ အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှအပ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]များနှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။ [[ဖိုင်:PaO Grandma.jpg|thumb|ထမ်းဆန်းဂူ စတုဒီသာရှိ လုပ်အားပေး ပအိုဝ်း အဖွားအို၊ ဟိုပုံး၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်]]ပုဂံသို့ မနူဟာမင်း ပါသွားပြီးနောက် နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အချို့ပအိုဝ်းတို့သည် မူလသထုံမှမြေလှည်းကိုးစီး ရေလှည်းကိုးစီးကိုယူဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားပြီးလျှင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် သထုံနယ်သစ် (ယခု ဆီဆိုင်မြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သထုံပြည်မှ ပြေးလာသော ပအိုဝ်းတို့သည် မြေလတ်တွင်လည်း အခြေစိုက်ကြသည်။ [[ပုဂံကျောက်စာ]]တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား [[ပုဂံခေတ်]]ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် သထုံနယ်တွင် ပအိုဝ်းတို့သည် နန်းခေ၊ တတုတ်၊ ကွန်လောင်၊ တန်စန်နှင့် ခိုင်ဟူ၍ လူမျိုးစု ၅ စု ကွဲသည်ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းတို့ကို ရှမ်းတောင်သူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပအိုဝ်းတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သထုံပန်းရင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၊ သထုံနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်သူ မြို့စားသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပေရှိကာ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း ပအိုဝ်းစာပေကို ဖတ်တတ်ကြသည်။ ပအိုဝ်းကလေးများသည် အစိုးရကျောင်းများတွင် ဒုတိယတန်း အောင်မြင်ပြီးပါက ပအိုဝ်းလိတ်မွူးခေါ်(သင်ပုန်းကြီး) ကို စတင် သင်ယူကြသည်။ ယခုအခါ ပအိုဝ်းစာပေပြန့်ပွားရေး ဗဟိုကော်မတီက ဆရာဖြစ် ပအိုဝ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလျက်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကန်ဘုရားများ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွာနတ်၊ အိမ်စောင့်နတ်များကို မပျက်မကွက် ပူဇော်ပသမှုလည်း ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားများကဲ့သို့ ရှမ်းဘောင်းဘီပွ၊ ရှမ်းပေါ်ဖုံးအင်္ကျီတို့ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် ကရင်သင်တိုင်းကဲ့သို့ သင်တိုင်းအမည်းရောင်တွင် အနီရောင် အနားသတ်ထားသည်ကို ဝတ်ဆင်ဖုံးလွှမ်း၍ ထမီတိုတို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းပွားပါသော တံပတ်မည်းကို ပေါင်းကြ၍ တံပတ်မရွေ့လျားရအောင် ငွေဆံညှပ်၊ ငွေကြိုးတို့ဖြင့် ထိန်းတွယ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ဆံပင်နောက်တွဲ ထုံးကြသည်။ ငွေနားသံသီး၊ ငွေလက်ကောက် ခေါင်းပွများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပအိုဝ်းတို့သည် မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပအိုဝ်းတို့၏ သာရေးနာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဆောင်ရွက်မှုတို့သည် မြန်မာထုံးတမ်းစဉ်လာတို့အတိုင်း ပုံစံအားဖြင့် အပျိုအား လူပျိုလှည့်ပုံ၊ လင်မယား ကွာရှင်းပုံ၊ လူသေလျှင် ကူးတို့ခထည့်ပုံ စသည်တို့မှာ ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်ကြလေသည်။ ==နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ== မြန်မာနိုင်ငံ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။ ===လူဦးရေ=== [[မြန်မာနိုင်ငံ]] -၂.၂သန်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] - ၁၀၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀၀ ကြား == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ရိုးရာအရ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင် ဝတ်စုံကို အများဆုံး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည် (မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်) ရှိ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအချို့မှာမူ ဗမာလူမျိုးကဲ့သို့ ဒေသန္တရအဝတ်အစားများကို လိုက်လျောညီထွေ ဝတ်ဆင်ကြသည်က များသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် နက်ပြာရောင်ကို အဓိကရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းအရောင်များသည် အပူကို စုပ်ယူနိုင်ခြင်း၊ တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အေးမြသော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ပေရေစွန်းထင်းမှု သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် အခြေခံအားဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသော ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး အခြေချ နေထိုင်ကြသဖြင့် ရိုးရာအနက်ရောင်ဝတ်စုံသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်ရန် အလွန်ထိရောက်ပြီး ၎င်းသည် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော မူပိုင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်လာသည်။ ဝတ်စုံကို ချုပ်လုပ်ရာတွင် အဖိုးတန်သက္ကလပ်စက္ကူများနှင့် အထည်ကောင်းများကို အလေးပေး အသုံးပြုကြသည်။<ref name="PaOProfile">Pa-O National Organization (PNO). (2020). ''The Traditional Culture and Customs of Pa-O People''. PNO Central Strategic Research Committee. pp. 14–18.</ref> === ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း === ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် မိသားစုတစ်စုကို "တဖူးဝေးတဗူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုး တော်စပ်မှုစနစ်တွင် အဖေကို "ဖာ" (Pha)၊ အမေကို "မွိုး" (Mwe) ဟု လည်းကောင်း၊ အဘိုးကို "ဖာဖြား"၊ အဘွားကို "မွိုးဖြား" ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အစ်ကိုကို "ဝေးခို"၊ အစ်မကို "ဝေးမူႏ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မောင်နှမအငယ်များကိုမူ "ဖူးခို" (ညီ/မောင်) နှင့် "ဖူးမူႏ" (ညီမ/နှမ) ဟု အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်စုလုံးကို "တဖူးဝေး" ဟု ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ဖက် ဇနီးမယားကို "မာ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားမူႏ)၊ ခင်ပွန်းလင်ယောက်ျားကို "ဝါꩻ" (သို့မဟုတ် လမ်းသားခို) ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး သားသမီးကို "ပို" ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဇနီး၏မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "မက်" ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခင်ပွန်း၏ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီကို "ဖာတန်/ဖာနင်" ဟု ခေါ်သည်။ ဇနီး၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆို၍ ခင်ပွန်း၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "တနေင်" ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ ညီကို "ဖာနင်"၊ အဖေ၏ အစ်ကိုကို "ဖာတန်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အမေ၏ မောင် သို့မဟုတ် အစ်ကိုကို "ဖူ" (ဦးလေး) ဟု ခေါ်သည်။ အဖေ၏ အစ်မနှင့် ညီမကိုမူ "မွိုးတန်/မွိုးနင်" ဟု ခေါ်ဆိုကာ အမေ၏ အစ်မ သို့မဟုတ် ညီမကို "ဖီ" (ဒေါ်ဒေါ်) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="PaOLanguageDict">ပအိုဝ်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့. (၂၀၁၈). ''ပအိုဝ်း-မြန်မာ အဘိဓာန် (Pa-O to Burmese Dictionary)''. တောင်ကြီးမြို့. စာ-၄၂–၄၇။</ref> === အမွေဆက်ခံခြင်း ဓလေ့ === မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်သည့်အခါ ကျန်ရစ်သော မိသားစုပိုင်ပစ္စည်းများနှင့် မြေယာများကို သားသမီးများအား ကျား၊ မ ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ကြီးငယ်အလိုက် စနစ်တကျ တန်းတူရည်တူ ခွဲဝေယူကြသည်။ သို့သော် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မိဘများ အသက်ကြီးရင့်ချိန်အထိ နောက်ဆုံးအတူတကွ နေထိုင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သားသမီး (အများအားဖြင့် အငယ်ဆုံးသားသမီး) က မိဘ၏ နေအိမ်နှင့် မြေကွက်ကို အမွေ ပိုမိုရရှိထိုက်သည်ဟု ယူဆကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီး သို့မဟုတ် မြေးမြစ် မရှိသည့် ကိစ္စရပ်များတွင်မှသာ အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးသားချင်းများက အမွေကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ အမွေစားအမွေခံ လုံးဝမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လျှင် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ် ပေးပို့လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။ === လူပျိုအပျိုဘဝနှင့် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲ === ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာလူပျိုလှည့်သည့် ဓလေ့သည် အလွန်စနစ်ကျသော အဆင့်အတန်း ရှိသည်။ ရွာတွင်း၌ လူပျိုလှည့်ရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း မိမိတို့နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပြင်ပရွာများသို့ သွားရောက်အပျိုလှည့်လိုပါက အဆိုပါရွာ၏ ကာလသားခေါင်းဆောင် (ရွာခံလူငယ်ခေါင်းဆောင်) ထံတွင် ဖြစ်စေ၊ ရွာခံကာလသားတစ်ဦးဦးထံတွင်ဖြစ်စေ ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှု ခံယူရသည်။ အိမ်ရှင်အပျိုအမျိုးသမီးသည် မိမိအိမ်သို့ လာရောက်သည့် လူပျိုများကို ရေနွေးကြမ်း၊ ကွမ်း၊ ရိုးရာမုန့်ပဲသရေစာများဖြင့် ပျူငှာစွာ ဧည့်ခံစကားပြောရသည်။ လူပျိုလှည့် စကားပြောခြင်းကို အများအားဖြင့် နေအိမ်အတွင်းရှိ ရိုးရာမီးဖို (ဓနုမီးဖို) နံဘေးတွင် ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်၍ ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများသည် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသမီးများသည် အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်တွင် အပျိုအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသဓလေ့အရ သတ်မှတ်ပြီး ရိုးရာလူမှုရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပါဝင်ခွင့်ရကြသည်။ === စိတ်နေသဘောထားများ === သမိုင်းကြောင်းအရ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် ပဒေသရာဇ် အုပ်စိုးသူ လူတန်းစားတို့၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် မတရားအခွန်အတုတ် ကောက်ခံမှုများကြောင့် ၎င်းတို့နှင့် ကင်းဝေးရာ တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည့် နောက်ခံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်ကိုယ်စရိုက်အနေဖြင့် မိမိ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် အမှီအခိုကင်းစွာ လွတ်လပ်စွာ ရှာဖွေလိုသည့် စိတ်ဓာတ် ပြည့်ဝကြသည်။ ပဒေသရာဇ်စနစ် ပပျောက်သွားပြီးနောက်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေသဘောထားသည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို အခြေခံသည်။ ၎င်းတို့၏ အထင်ကရ ရိုးရာစကားပုံတစ်ခုက '''‘ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်’''' ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ပညာဂုဏ်၊ ဓနဂုဏ် မောက်ခြင်းမရှိဘဲ လူသားအားလုံးကို တစ်ပြေးညီ တန်းတူရည်တူ ဆက်ဆံတတ်သည့် စိတ္တဗေဒ သဘောထားရှိကြသည်။ === ဘာသာစကားနှင့် စာပေ === [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား]]သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ]]တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် မတူဘဲ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ (Word Order) သည် ကရင်နွယ် ဘာသာစကားများကဲ့သို့ SVO (Subject-Verb-Object) ပုံစံမျိုး ရှိသည်။ ဘာသာစကားသည် ဒေသအလိုက် ဝဲသံနှင့် အသုံးအနှုန်း အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိသော်လည်း ဗဟိုဘုံစကားအဖြစ် '''"ကွန်လုံပအိုဝ်း"''' စကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဒေသအလိုက် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည့် အခြားမျိုးနွယ်စုခွဲ စကားများမှာ ခြုဲင်း၊ တတောက်၊ တရျက်၊ ပထုံ၊ တယင် နှင့် ပန်နင် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာပေအနေဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်မဒေသများတွင် '''"ထီသိမ်မူ" (တောင်ကြီးမူ)''' စာပေစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားကြပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဆက်စပ်ဒေသများတွင်မူ '''"သထုံမူ" (အလံတရာမူ)''' စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပအိုဝ်းစာပေသည် ပါဠိအက္ရာကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်မွမ်းမံ တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာပုံစံများသည် မြန်မာစာပေနှင့် တူညီသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရ အသံထွက်စနစ်၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံစနစ်များမှာ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name="PaOLanguageStudy">Bradley, D. (1979). ''Proto-G組織-Karen Phonology and Lexicon''. Australian National University. pp. 88–92.</ref> == ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု == ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိ[[သထုံပြည်]]မှ [[ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်]]သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပအိုဝ်းအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ကျေးရွာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဘုရား၊ ကျောင်းကန်၊ ဇရပ်စသော သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို မိမိချွေးနည်းစာလုပ်အားခမှ စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကြသည်။ ==ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများ== * [[သာမညဆရာတော်]] အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ *[[ရွှေဥဒေါင်းတောင်ဆရာတော်]] ဘဒ္ဒန္တကုမာရ *[[အလံတစ်ရာဆရာတော်]]အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန *ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ *[[နန်းခင်ဇေယျာ]] - [[မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] ၂၀၁၂ *[[တင်အောင်မိုး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား *အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန်[[အောင်ခမ်းထီ]] -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက *[[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး *ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[လှဖေ (ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်)|ဖြားဗွာလှဖေ]] (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) *သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) *ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)<ref>ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး)</ref> *(NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ * ဂီတစာဆို [[ခွန်သာဒွန်း]] * ဂီတစာဆို [[ခွန်ပေါရန်း]] * အဆိုတော် [[ခွန်သန်းထွန်း]] * အဆိုတော် [[ဒိုးလုံး]] * အဆိုတော် [[ခွန်ရိုင်းဟန်]] * အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း * အဆိုတော် [[ဘီလီလမင်းအေး]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) *[[နော်ဖောအယ်ထား]] (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar * [[ထွန်းရင်လော]] * သရုပ်ဆောင် [[နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း]] * သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ ==ဆက်စပ်လေ့လာရန်== *[[ဒုံးလွှတ်ခြင်း]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] co2rz6gsu7pr6x5gjq7aoeoimygdndo 0 12798 1032498 1027191 2026-05-20T04:31:19Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်း */ 1032498 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ethnic group | group = ဂုံရှမ်း | native_name = ᨴᩱ᩠ᨿᨡᩨ᩠ᨶ | image = Tai khun tribe from a Burmese handpainted color manuscript.jpg | image_caption = Tai khun in Burmese tribal records | population = ၁၃၈,၀၀၀<ref name="Joshua">{{cite web |url= http://joshuaproject.net/people_groups/12111 |title= Tai Khun |author= |date= |work= Joshua Project |publisher= |accessdate= ၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၅}}</ref> | region1 = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | pop1 = ၁၃၀,၀၀၀ ခန့် | region2 = {{flagicon|China}} [[တရုတ်နိုင်ငံ]] | pop2 = ၁၀,၀၀၀ ခန့် | region3 = {{flagicon|Thailand}} [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | pop3 = ၆,၈၀၀ ခန့် | region4 = {{flagicon|Laos}} [[လာအိုနိုင်ငံ]] | pop4 = ၈၀၀ ခန့် | languages = [[ဂုံဘာသာစကား|ဂုံရှမ်း]]၊ [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|တိုင်ယွမ်]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | religions = [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ရှမ်းလူမျိုး]]၊ [[လူးရှမ်းလူမျိုး]]၊ [[ယွန်းလူမျိုး]]၊ [[ထိုင်းလူမျိုး]]၊ [[လာအိုလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိုင်လူမျိုး]]များ }} '''ဂုံလူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''ဂုံရှမ်းလူမျိုး''' (ဂုံရှမ်း: '''{{Script|Lana|ᨴᩱ᩠ᨿᨡᩨ᩠ᨶ}}''', {{IPA|lang=kkh|/taj˧˧.kʰɯːn˧˨˥/}}; {{lang-shn|တႆးၶိုၼ်}} {{lang-th|ไทเขิน}}; {{lang-en|Tai khun}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသား ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် အများဆုံးနေထိုင်သည်။ ဂုံလူမျိုးကို ခွန်ဟုလည်း ရေးကြ၏။ ထို့ပြင် တိုင်းခင် လူမျိုးများဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဂုံလူမျိုးတို့သည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် အုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်]]မျိုးနွယ်ဝင်များ ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == [[တိုင်းလူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည် ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ ဘီစီ ၂၁၆ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ|အရှေ့တောင်အာရှဒေသ]] သို့ လမ်းကြောင်း (၃) ကြောင်းခွဲ၍ ဆင်းသက်လာကြရာ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် [[မဲခေါင်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုတိုင်လူမျိုးနွယ်စုများတွင် ထိုင်းနှင့် ရှမ်းဟူ၍ ပင်မလူမျိုးစုကြီး (၂) စု ကွဲထွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒေသအခြေစိုက်ရာကို လိုက်၍ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြောက်ပိုင်းရှမ်း၊ အလယ်ပိုင်းရှမ်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲနိုင်သေးသည်။ ယင်းသည် ရှေးမြန်မာမင်းတို့၏ အခေါ်အဝေါ်အရ အနောက်ရှမ်း၊ မြောက်ရှမ်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုရှမ်းသုံးမျိုးအနက် အလယ်ရှမ်း သို့မဟုတ် အရှေ့ရှမ်းလူမျိုးနွယ်စုတွင် [[ဂုံရှမ်း|ဂုံ (တိုင်းခွန်)]]၊ [[ယွမ်လူမျိုး|ယွန်း]] နှင့် [[လူးလူမျိုး|လူး]] လူမျိုးတို့ ပါဝင်လေသည်။ အရှေ့ပိုင်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) သည် ဘာသာစကားနှင့် စာပေအရ ထိုင်းအုပ်စု (ချင်းမိုင်အနွယ်) တွင် ပါဝင်ပြီး မိုင်းမောလုံ (တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ရှမ်းယဉ်ကျေးမှု) နှင့် ကွဲပြားကာ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာ]] ယဉ်ကျေးမှု ဝန်းအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။<ref name="Inthachak">Inthachak, S. (2014). ''The Tai Khun of Kengtung: History, Culture, and Identity in Contemporary Shan State''. Chiang Mai University Press. pp. 45–48.</ref> မဲခေါင်မြစ်အတိုင်း စုန်ဆင်းလာခဲ့သော ယွန်းရှမ်းများသည် ၁၂ ရာစုအတွင်း ကျိုင်းဆဲင်း၊ ကျိုင်းရိုင်း၊ ကျိုင်းမိုင် တို့ကို ဗဟိုပြုပြီး [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာနိုင်ငံတော်]]ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၁၂၄၃ တွင် ယွန်းရှမ်းတို့သည် ကျိုင်းတုံလွင်ပြင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ခေမာရဋ္ဌခေါ် ကျိုင်းတုံမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ကျိုင်းတုံ]]ဒေသ နမ့်ခင်ချောင်းဘေးတွင် နေထိုင်ကြသော သျှမ်းများဖြစ်သည်နှင့်အညီ နမ့်ခင်ချောင်းကို အစွဲပြု၍ တိုင်းခင် (ခ) ဂုံသျှမ်း ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဂုံသျှမ်းလူမျိုးများသည် ရှမ်းကိုးပြည်ဝင် ကျိုင်းတုံမြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်မူ လူးလူမျိုးတို့ အနေများလေသည်။ ရှေးအခါက ဂုံလူမျိုးတို့နေထိုင်ရာ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ကို စန္ဒာရကွမ်း၊ ခေမာရဋ္ဌ၊ တုံဂပူရိ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ခေမာရဋ္ဌတိုင်း၊ ဂုံပြည်ဟုလည်း ရေးသားကြသည်။ ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းတွင်လည်း ဂုံနှင့် ကျိုင်းတုံကို အောက်ပါအတိုင်း စပ်ဆိုဖော်ပြထားသည် - {{blockquote|ကျိုင်းတောင်းကျိုင်းတုံ၊ မြို့မိုင်းလုံ၊ မော်တုံသျှမ်းတို့ကျေး}} {{blockquote|ကချင်နှင့် ဂုံ၊ ပြူနှင့်မြုံ၊ သထုံသည်ကဝေး}} ဂုံရှမ်း (တိုင်းခွန်) လူမျိုးများ၏ ခေမာရဋ္ဌ ကျိုင်းတုံအာဏာပိုင်နယ်မြေသည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် အနောက်ဘက် ပြည်မမြန်မာနိုင်ငံ (ဗမာမင်းနေပြည်တော်များ) နှင့် အရှေ့ဘက် လန်နာ (ဇင်းမယ်)၊ သျှံ (ယူနန်) တို့ကြား မဟာဗျူဟာမြောက် ကြားခံနယ်မြေအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name="Grabowsky">Grabowsky, V., & Renoo, W. (2003). ''Warfare and Politics in Southmeast Asia: A View from Kengtung''. MUP. pp. 112–115.</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးလက်ထက် (အေဒီ ၁၅၅၆ ဝန်းကျင်) တွင် ကျိုင်းတုံ ဂုံစော်ဘွားများသည် တပ်မတော်ကြီးထံ သစ္စာခံခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ပြည်မမြန်မာနေပြည်တော်နှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ် (အေဒီ ၁၇၆၅) တွင် အင်းဝဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး ထိုးမှတ်တော်မူသော ရွှေဘိုမြို့ "ဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာ" ၌ ကျိုင်းတုံနှင့် ဂုံလူမျိုးတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကမ္ပည်းရေးထိုးခဲ့သည် - {{blockquote|မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာရဠတိုင်း၊}}<ref name="InwaInscription">တင်၊ ဦး (မဟာဇေယျသင်္ကြံ). (၁၉၆၅). ''ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး''. ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန. ဒုတိယတွဲ။</ref> တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ (အေဒီ ၁၇၆၅–၁၇၆၉) များအတွင်း ကျိုင်းတုံသည် အင်းဝနေပြည်တော်အတွက် အဓိက ရှေ့တန်းစစ်စခန်းဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ဂုံစစ်သည်များသည် ပြည်မတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ချင်မင်းဆက် တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ရာတွင် သမိုင်းဝင် အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Saimong">Sao Sāimöng. (1969). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University. pp. 74–77.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် ကျိုင်းတုံ ဂုံစော်ဘွားအဆက်ဆက်သည် အင်းဝနှင့် ရတနာပုံနေပြည်တော်များသို့ သမီးကညာဆက်သခြင်း၊ ရာထူးတံဆိပ်နာမံနှင့် ဘွဲ့အဆောင်အယောင်များ ခံယူခြင်းတို့ဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှုကို အပြန်အလှန် အသိအမှတ်ပြုကာ ရင်းနှီးသော မဟာမိတ်အဖြစ် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကုန်ဆုံးသည်အထိ ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ခေမာရဋ္ဌ ဟူ၍လည်း အမည်ရသော ကျိုင်းတုံမြို့သည် ဂုံရှမ်းစော်ဘွား အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဂုံလူမျိုးများသည် တိုင်လူမျိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇအရ ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုဝင်များနှင့်နီးစပ်သူများဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇအရ ဂုံရှမ်းတို့သည် အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်နွယ်ဖွား မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ မြောက်ပိုင်းထိုင်း (တိုင်ယွန်း၊တိုင်လန်နာ) နှင့် လာအိုလူမျိုးများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်စပ်မှုအလွန်မြင့်မားသည်။သံလွင်မြစ် အနောက်ပိုင်းရှိ အခြားရှမ်း(တိုင်)လူမျိုးများ နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ တိုင်နွယ်ဖွားများ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ ပိုမိုပါရှိသည်။<ref name="genetics">Kutanan et al., "Genetic structure of Tai-speaking peoples in Northern Thailand", 2011.</ref> == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဂုံရှမ်းဘာသာစကားသည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းကြီးဘာသာ စကားနှင့်မူ အသံနေအသံထား ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၀၅ အေဒီ-၁၂၄၃ မှစ၍ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၄ ခုနှစ် အေဒီ-၁၉၆၂ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စော်ဘွားဦးရေမှာ စုစုပေါင်း (၄၉)ပါးရှိသည်။ ဂုံသျှမ်း စာပေ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရှေးယခင်ကပင် ရှိခဲ့သည်။ ဂုံသျှမ်း စာပေများသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယပြည်]]သုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီ]]နှင့် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သင်္သကရိုက်]] အက္ခရာတို့မှ တဆင့် ပလ္လဝအက္ခရာအဖြစ်အသုံးပြုပြီး [[ခမာလူမျိုး]]များမှ တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊လာအိုနိုင်ငံ၊[[ဇင်းမယ်]]([[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]])၊ကျိုင်းတုံနယ် များအထိအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတဆင့် [[စစ်ဆောင်ပန္နား|ဆစ်ဆောင်ပန်နား]] ([[လူးတဆယ့်နှစ်ပန္နား|လူးတစ်ဆယ့်နှစ်ပန္နား]])ဒေသများ အထိ အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားမှာ တောင်ပိုင်း ထိုင်းဘာသာ စကားတွင် ပါဝင်သည်ဟု ဆို၏။ ရှမ်းစာပေအက္ခရာ အရေးအသား ၆ မျိုးရှိ၏။ ယင်းတို့တွင် လူးနှင့်ဂုံ တို့၏ စာပေအရေးအသားကို ခွဲခြား ထားလေသည်။ ထို့ကြောင့် စာပေအရေးအသားတွင် လူးနှင့် ဂုံကို မတူဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း မျိုးရိုးနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများမှာ များစွာခြားနားခြင်း မရှိလှဟု သိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝနယ် [[ဟိုပန်]]၊[[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]]၊[[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] နှင့် [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] တို့တွင် လည်း ထိုစာပေ သုံးစွဲမှုကို တွေ့ရသည်။ == ဂုံယဉ်ကျေးမှု == ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူးနှင့် ဂုံလူမျိုး စုစုပေါင်း ၁၆၂၂၇ ရှိသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း၌မူ ၂၂၅၈၉၄ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြ၏။ ဝတ်စား ပုံမှာရှမ်းလူမျိုးများ၏ အဆင်တန်ဆာများဖြစ်သော ရှမ်းအင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီနှင့် ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ယောက်ျား များက ဝတ်ဆင်ကြ၏။ မိန်းမများကမူ လက်ကောက်ဝတ် ကျပ်သော ရင်သိုင်းအင်္ကျီလက်ရှည်ကိုဝတ်၍ ပိုးစခေါင်းပေါင်းများကို ပေါင်းတတ်သည်။ ဂုံရှမ်းအမျိုးသမီးဆံထုံးများကို အဓိကအနေဖြင့် ဦးထိပ်တွင် ထုံးလေ့ရှိသလို နောက်တွဲလည်းထုံးလေ့ရှိသည်။ ဆံထုံးကို ရွှေငွေဆံထိုးများဖြင့် အလှဆင်ကြသလို မူပိုင်ဟန်နှင့် ကိုယ်တိုင်တီထွင်ကြသော ပန်းကနုတ် ပုံစံဆံထိုးကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ ကျောက်အနေဖြင့် အဖြူ အနီကို အဓိက အသုံးပြုကြပြီး ပုလဲမှာ ဒေသထွက်မဟုတ်သဖြင့် အသုံးပြုမှုနည်းပါးသည်။ ဂုံရှမ်းအမျိုးသမီး ခေါင်းပေါင်းအုပ်ပေါင်းပုံစံနှင့် ပေါင်းကြသည့် ဂုံရှမ်းအမျိုးသမီးခေါင်းပေါင်းမှာ ပိုးစကို အထပ်ထပ်ရစ်ပြီး ခပ်ပြားပြားအလွှာအထပ်ပုံစံဖော်သည်။ ညာဖက်မှ ဘယ်ဖက်သို့ရစ်ပြီးအဆုံးသတ်အနေဖြင့် အရှေ့နဖူးဘက်တွင် ခပ်စောင်းစောင်းပတ်သည်။ ယင်းနောက် ဘယ်ဖက်ထိပ်အပေါ်မှအနားစကို အဆုံးသတ်သည်။ အထည်စနှင့် အရောင်မှာ ရှေးခေတ်က ပိုးစစ်စစ်ကို အသုံးပြုကြသသည်။ ရှေးယခင်က ပိုးအစစ်များသည် အရောင်နုများ ဖြစ်သဖြင့် ပန်းဝါနု လိမ္မော်ရောင်နုများကို သုံးလေ့ရှိသည်။ အရောင်ရင့်ရင့်လုံးဝမသုံးသလို အနီရောင်ကိုလည်း လုံးဝရှောင်သည်။ အနီရောင်မှာ ရှေးယခင်က အာဏာရပါးကွက် သူသတ်များသာ အသုံးပြုခဲ့သည် ။ကျေးလက်နေ အမျိုးသမီးများသည် တိုင်းလုံ (ရှမ်းကြီး)ပုံစံ ပေါင်းလေ့ရှိကြသည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ နေအိမ်မှာ အထူးသဖြင့် အုတ်ကြွပ်မိုးနှင့် အုတ်အင်္ဂတေအကာအရံဖြင့် ဆောက်လုပ် သောအိမ်များ ဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> ==ရိုးရာဓလေ့== သင်္ကြန်အခါကျိုင်းတုံမြို့တွင် နန္ဒဘေရီ မင်္ဂလာစည်တော်ပို့ခြင်းသည်ထင်ရှားသောဂုံယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၄၀၇ မှစတင်ကာ ၃ နှစ်ဆက်တိုက် မိုးခေါင်ရေရှားဖြစ်ပြီး သီးနှံများမဖြစ်ထွန်းသည့် အခက်အခဲကို ကျော်လွှားရန် ပညာရှိမှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်ကာ သိကြားမင်းရုပ်တုထုလုပ်ပူဇော်ခြင်း၊နန္ဒဘေရီစည်တော် တီးခတ်ဆုတောင်းခြင်းနှင့် မိုးခေါ်ဖားရုပ်တုရေချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရာမှ အစဉ်အလာဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[File:Hkun.jpg|thumb|နန္ဒဘေရီမင်္ဂလာစည်တော်ပို့ခြင်း]] နန္ဒဘေရီသည်ပါဠိဘာသာစကားကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပြီး "ကြည်နူးချမ်းမြေ့ခြင်းကို ပေးစွမ်းနိုင်သော စည်တော်" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဤစည်တော်ကြီးဟာ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ လက်ထက်ကတည်းက အလေးအမြတ်ထားရတဲ့ နန်းသုံးစည်တော်ကြီး ဖြစ်ပြီး သင်္ကြန်အတက်နေ့ ရောက်တိုင်း ဒီစည်တော်ကြီးကို ဟော်နန်းထဲမှ ထုတ်၍ နမ့်ခင်ချောင်း ဆီကို စီတန်းလှည့်လည် ပို့ဆောင်လေ့ရှိပါသည်။နမ့်ခင်ချောင်း လောင့်ကုတ်သို့ ရောက်သောအခါ မင်္ဂလာသုတ် ရွတ်ဆိုပြီး ရွံ့ ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဖားရုပ်သင်္ကြန်မင်း ရုပ်တုတို့ကို ချောင်းထဲသို့ မျှောချလိုက်ပါသည်။ မင်္ဂလာစည်တော်တီး အဖွဲ့သည် လာလမ်းအတိုင်း မြို့ထဲသို့ ဝင်ကာ မြို့လယ်ရှိ ဗောဓိပင်ကြီး၌ ခေတ္တ ရပ်နားပါသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆွမ်တောင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ ရဟန်းတော် ၄ ပါး က အသင့်ပြင်ဆင်ထား သောပရိတ်ရေများဖြင့် ပက်ဖျန်းပြီး အခမ်းအနားကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ သို့ဖြင့် ကျိုင်းတုံမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကို ယနေ့အထိကျင်းပဆဲဖြစ်သည်။ ===နှစ်သစ်ကူးပွဲ=== ဂုံရှမ်းတို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ သင်္ကြန်ကာလကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း၊ မူလဂုံ ကိုယ်ပိုင်ပြက္ခဒိန်အရနိုဝင်ဘာလ (တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ ရက်)တွင် ကျရောက်သော "ပီမိုင်" ကိုလည်း အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ နှစ်သစ်ကူးပွဲအဖြစ် ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ကျင်းပကြသည်။နှစ်သစ်ကူးနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် မြို့ပေါ်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်၍ ဆွမ်းဆန်စိမ်း လောင်းလှူခြင်း၊ ငါးပါးသီလ ခံယူခြင်းနှင့် အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တရားတော်များ နာယူခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင် မိမိတို့၏ မိဘဘိုးဘွားများနှင့် ရပ်မိရပ်ဖများကို ကန်တော့ခြင်း၊ လက်ဖွဲ့ချည်ပေးခြင်းနှင့် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သခြင်းတို့ကို ရိုးရာမပျက် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 90mnq35pqx5ghubx5icn7k0is0x3l6n 1032537 1032498 2026-05-20T06:39:26Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032537 wikitext text/x-wiki '''ဂုံရှမ်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''တိုင်းခွန်လူမျိုး''' ({{lang-en|Khün}} သို့မဟုတ် ''Tai Khün''; {{lang|shn|တႆးၶိုၼ်}}; {{lang|khb|ᨴᩱ᩠ᨿᨡᩨ᩠ᨶ}}) သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုးနွယ်စု]]ဝင် တစ်စုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အရှေ့ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့]]နှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်လွင်ပြင်ဒေသများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Inthachak">Inthachak, S. (2014). ''The Tai Khun of Kengtung: History, Culture, and Identity in Contemporary Shan State''. Chiang Mai University Press. pp. 12–15.</ref> ဂုံရှမ်း (တိုင်းခွန်) လူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိ ရှမ်း များနှင့် ကွဲပြားပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာ]] ယဉ်ကျေးမှု၊ [[ယွမ်လူမျိုး|ယွန်းရှမ်း]] နှင့် [[လူးလူမျိုး|လူးရှမ်း]] လူမျိုးနွယ်စုများနှင့် ဘာသာစကား၊ စာပေ နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ ပိုမိုနီးစပ်မှု ရှိကြသည်။<ref name="Saimong">Sao Sāimöng. (1969). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University. p. 42.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဂုံရှမ်းလူမျိုး | image = File:Tai khun tribe from a Burmese handpainted color manuscript.jpg | caption = ၁၉ ရာစု ကုန်းဘောင်ခေတ် သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှခေတ်ဦးကာလ မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ရေးဆေးပန်းချီပုရပိုက်စာမူတွင် ဖော်ပြထားသည့် ခေမာရဋ္ဌ ကျိုင်းတုံဒေသမှ ဂုံရှမ်း (တိုင်းခွန်) လူမျိုး ဇနီးမောင်နှံ၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် တော်ဝင်နန်းတွင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှုပုံစံ။ | native_name = ᨴᩱ᩠ᨿᨡᩨ᩠ᨶ | population = ၁၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် (ခန့်မှန်းချက်)<ref name="Grabowsky">Grabowsky, V. (2003). ''Warfare and Politics in Southeast Asia: A View from Kengtung''. MUP. p. 118.</ref> | popplace = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]အရှေ့ပိုင်း၊ [[ကျိုင်းတုံမြို့]])<br />[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] (ချင်းမိုင်ခရိုင်၊ ချင်းရိုင်ခရိုင်)<br />[[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] စီဆောင်ပန်းနားဒေသ) | languages = [[တိုင်းခွန်ဘာသာစကား|တိုင်းခွန် (ဂုံရှမ်း) ဘာသာစကား]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | religions = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အများစု) | related = [[ယွမ်လူမျိုး|တိုင်းယွန်း (လန်နာ)]]၊ [[လူးလူမျိုး|တိုင်းလူး]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး]]၊ [[ထိုင်းလူမျိုး]]၊ [[လာအိုလူမျိုး]] }} == သမိုင်း == [[တိုင်းလူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည် ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ ဘီစီ ၂၁၆ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ|အရှေ့တောင်အာရှဒေသ]] သို့ လမ်းကြောင်း (၃) ကြောင်းခွဲ၍ ဆင်းသက်လာကြရာ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် [[မဲခေါင်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုတိုင်လူမျိုးနွယ်စုများတွင် ထိုင်းနှင့် ရှမ်းဟူ၍ ပင်မလူမျိုးစုကြီး (၂) စု ကွဲထွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဒေသအခြေစိုက်ရာကို လိုက်၍ ရှမ်းလူမျိုးများကို မြောက်ပိုင်းရှမ်း၊ အလယ်ပိုင်းရှမ်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲနိုင်သေးသည်။ ယင်းသည် ရှေးမြန်မာမင်းတို့၏ အခေါ်အဝေါ်အရ အနောက်ရှမ်း၊ မြောက်ရှမ်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုရှမ်းသုံးမျိုးအနက် အလယ်ရှမ်း သို့မဟုတ် အရှေ့ရှမ်းလူမျိုးနွယ်စုတွင် [[ဂုံရှမ်း|ဂုံ (တိုင်းခွန်)]]၊ [[ယွမ်လူမျိုး|ယွန်း]] နှင့် [[လူးလူမျိုး|လူး]] လူမျိုးတို့ ပါဝင်လေသည်။ အရှေ့ပိုင်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) သည် ဘာသာစကားနှင့် စာပေအရ ထိုင်းအုပ်စု (ချင်းမိုင်အနွယ်) တွင် ပါဝင်ပြီး မိုင်းမောလုံ (တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ရှမ်းယဉ်ကျေးမှု) နှင့် ကွဲပြားကာ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာ]] ယဉ်ကျေးမှု ဝန်းအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။<ref name="Inthachak">Inthachak, S. (2014). ''The Tai Khun of Kengtung: History, Culture, and Identity in Contemporary Shan State''. Chiang Mai University Press. pp. 45–48.</ref> မဲခေါင်မြစ်အတိုင်း စုန်ဆင်းလာခဲ့သော ယွန်းရှမ်းများသည် ၁၂ ရာစုအတွင်း ကျိုင်းဆဲင်း၊ ကျိုင်းရိုင်း၊ ကျိုင်းမိုင် တို့ကို ဗဟိုပြုပြီး [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာနိုင်ငံတော်]]ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၁၂၄၃ တွင် ယွန်းရှမ်းတို့သည် ကျိုင်းတုံလွင်ပြင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ခေမာရဋ္ဌခေါ် ကျိုင်းတုံမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ကျိုင်းတုံ]]ဒေသ နမ့်ခင်ချောင်းဘေးတွင် နေထိုင်ကြသော သျှမ်းများဖြစ်သည်နှင့်အညီ နမ့်ခင်ချောင်းကို အစွဲပြု၍ တိုင်းခင် (ခ) ဂုံသျှမ်း ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဂုံသျှမ်းလူမျိုးများသည် ရှမ်းကိုးပြည်ဝင် ကျိုင်းတုံမြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်မူ လူးလူမျိုးတို့ အနေများလေသည်။ ရှေးအခါက ဂုံလူမျိုးတို့နေထိုင်ရာ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ကို စန္ဒာရကွမ်း၊ ခေမာရဋ္ဌ၊ တုံဂပူရိ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ခေမာရဋ္ဌတိုင်း၊ ဂုံပြည်ဟုလည်း ရေးသားကြသည်။ ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းတွင်လည်း ဂုံနှင့် ကျိုင်းတုံကို အောက်ပါအတိုင်း စပ်ဆိုဖော်ပြထားသည် - {{blockquote|ကျိုင်းတောင်းကျိုင်းတုံ၊ မြို့မိုင်းလုံ၊ မော်တုံသျှမ်းတို့ကျေး}} {{blockquote|ကချင်နှင့် ဂုံ၊ ပြူနှင့်မြုံ၊ သထုံသည်ကဝေး}} ဂုံရှမ်း (တိုင်းခွန်) လူမျိုးများ၏ ခေမာရဋ္ဌ ကျိုင်းတုံအာဏာပိုင်နယ်မြေသည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် အနောက်ဘက် ပြည်မမြန်မာနိုင်ငံ (ဗမာမင်းနေပြည်တော်များ) နှင့် အရှေ့ဘက် လန်နာ (ဇင်းမယ်)၊ သျှံ (ယူနန်) တို့ကြား မဟာဗျူဟာမြောက် ကြားခံနယ်မြေအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name="Grabowsky">Grabowsky, V., & Renoo, W. (2003). ''Warfare and Politics in Southmeast Asia: A View from Kengtung''. MUP. pp. 112–115.</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးလက်ထက် (အေဒီ ၁၅၅၆ ဝန်းကျင်) တွင် ကျိုင်းတုံ ဂုံစော်ဘွားများသည် တပ်မတော်ကြီးထံ သစ္စာခံခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ပြည်မမြန်မာနေပြည်တော်နှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ် (အေဒီ ၁၇၆၅) တွင် အင်းဝဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး ထိုးမှတ်တော်မူသော ရွှေဘိုမြို့ "ဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာ" ၌ ကျိုင်းတုံနှင့် ဂုံလူမျိုးတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကမ္ပည်းရေးထိုးခဲ့သည် - {{blockquote|မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာရဠတိုင်း၊}}<ref name="InwaInscription">တင်၊ ဦး (မဟာဇေယျသင်္ကြံ). (၁၉၆၅). ''ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး''. ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန. ဒုတိယတွဲ။</ref> တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ (အေဒီ ၁၇၆၅–၁၇၆၉) များအတွင်း ကျိုင်းတုံသည် အင်းဝနေပြည်တော်အတွက် အဓိက ရှေ့တန်းစစ်စခန်းဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ဂုံစစ်သည်များသည် ပြည်မတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ချင်မင်းဆက် တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ရာတွင် သမိုင်းဝင် အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Saimong">Sao Sāimöng. (1969). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University. pp. 74–77.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် ကျိုင်းတုံ ဂုံစော်ဘွားအဆက်ဆက်သည် အင်းဝနှင့် ရတနာပုံနေပြည်တော်များသို့ သမီးကညာဆက်သခြင်း၊ ရာထူးတံဆိပ်နာမံနှင့် ဘွဲ့အဆောင်အယောင်များ ခံယူခြင်းတို့ဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှုကို အပြန်အလှန် အသိအမှတ်ပြုကာ ရင်းနှီးသော မဟာမိတ်အဖြစ် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကုန်ဆုံးသည်အထိ ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ခေမာရဋ္ဌ ဟူ၍လည်း အမည်ရသော ကျိုင်းတုံမြို့သည် ဂုံရှမ်းစော်ဘွား အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဂုံလူမျိုးများသည် တိုင်လူမျိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇအရ ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုဝင်များနှင့်နီးစပ်သူများဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇအရ ဂုံရှမ်းတို့သည် အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်နွယ်ဖွား မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ မြောက်ပိုင်းထိုင်း (တိုင်ယွန်း၊တိုင်လန်နာ) နှင့် လာအိုလူမျိုးများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်စပ်မှုအလွန်မြင့်မားသည်။သံလွင်မြစ် အနောက်ပိုင်းရှိ အခြားရှမ်း(တိုင်)လူမျိုးများ နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ တိုင်နွယ်ဖွားများ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ ပိုမိုပါရှိသည်။<ref name="genetics">Kutanan et al., "Genetic structure of Tai-speaking peoples in Northern Thailand", 2011.</ref> == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဂုံရှမ်းဘာသာစကားသည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းကြီးဘာသာ စကားနှင့်မူ အသံနေအသံထား ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၀၅ အေဒီ-၁၂၄၃ မှစ၍ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၄ ခုနှစ် အေဒီ-၁၉၆၂ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စော်ဘွားဦးရေမှာ စုစုပေါင်း (၄၉)ပါးရှိသည်။ ဂုံသျှမ်း စာပေ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရှေးယခင်ကပင် ရှိခဲ့သည်။ ဂုံသျှမ်း စာပေများသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယပြည်]]သုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီ]]နှင့် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သင်္သကရိုက်]] အက္ခရာတို့မှ တဆင့် ပလ္လဝအက္ခရာအဖြစ်အသုံးပြုပြီး [[ခမာလူမျိုး]]များမှ တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊လာအိုနိုင်ငံ၊[[ဇင်းမယ်]]([[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]])၊ကျိုင်းတုံနယ် များအထိအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတဆင့် [[စစ်ဆောင်ပန္နား|ဆစ်ဆောင်ပန်နား]] ([[လူးတဆယ့်နှစ်ပန္နား|လူးတစ်ဆယ့်နှစ်ပန္နား]])ဒေသများ အထိ အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားမှာ တောင်ပိုင်း ထိုင်းဘာသာ စကားတွင် ပါဝင်သည်ဟု ဆို၏။ ရှမ်းစာပေအက္ခရာ အရေးအသား ၆ မျိုးရှိ၏။ ယင်းတို့တွင် လူးနှင့်ဂုံ တို့၏ စာပေအရေးအသားကို ခွဲခြား ထားလေသည်။ ထို့ကြောင့် စာပေအရေးအသားတွင် လူးနှင့် ဂုံကို မတူဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း မျိုးရိုးနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများမှာ များစွာခြားနားခြင်း မရှိလှဟု သိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝနယ် [[ဟိုပန်]]၊[[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]]၊[[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] နှင့် [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] တို့တွင် လည်း ထိုစာပေ သုံးစွဲမှုကို တွေ့ရသည်။ == ဂုံယဉ်ကျေးမှု == ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူးနှင့် ဂုံလူမျိုး စုစုပေါင်း ၁၆၂၂၇ ရှိသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း၌မူ ၂၂၅၈၉၄ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြ၏။ ဝတ်စား ပုံမှာရှမ်းလူမျိုးများ၏ အဆင်တန်ဆာများဖြစ်သော ရှမ်းအင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီနှင့် ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ယောက်ျား များက ဝတ်ဆင်ကြ၏။ မိန်းမများကမူ လက်ကောက်ဝတ် ကျပ်သော ရင်သိုင်းအင်္ကျီလက်ရှည်ကိုဝတ်၍ ပိုးစခေါင်းပေါင်းများကို ပေါင်းတတ်သည်။ ဂုံရှမ်းအမျိုးသမီးဆံထုံးများကို အဓိကအနေဖြင့် ဦးထိပ်တွင် ထုံးလေ့ရှိသလို နောက်တွဲလည်းထုံးလေ့ရှိသည်။ ဆံထုံးကို ရွှေငွေဆံထိုးများဖြင့် အလှဆင်ကြသလို မူပိုင်ဟန်နှင့် ကိုယ်တိုင်တီထွင်ကြသော ပန်းကနုတ် ပုံစံဆံထိုးကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ ကျောက်အနေဖြင့် အဖြူ အနီကို အဓိက အသုံးပြုကြပြီး ပုလဲမှာ ဒေသထွက်မဟုတ်သဖြင့် အသုံးပြုမှုနည်းပါးသည်။ ဂုံရှမ်းအမျိုးသမီး ခေါင်းပေါင်းအုပ်ပေါင်းပုံစံနှင့် ပေါင်းကြသည့် ဂုံရှမ်းအမျိုးသမီးခေါင်းပေါင်းမှာ ပိုးစကို အထပ်ထပ်ရစ်ပြီး ခပ်ပြားပြားအလွှာအထပ်ပုံစံဖော်သည်။ ညာဖက်မှ ဘယ်ဖက်သို့ရစ်ပြီးအဆုံးသတ်အနေဖြင့် အရှေ့နဖူးဘက်တွင် ခပ်စောင်းစောင်းပတ်သည်။ ယင်းနောက် ဘယ်ဖက်ထိပ်အပေါ်မှအနားစကို အဆုံးသတ်သည်။ အထည်စနှင့် အရောင်မှာ ရှေးခေတ်က ပိုးစစ်စစ်ကို အသုံးပြုကြသသည်။ ရှေးယခင်က ပိုးအစစ်များသည် အရောင်နုများ ဖြစ်သဖြင့် ပန်းဝါနု လိမ္မော်ရောင်နုများကို သုံးလေ့ရှိသည်။ အရောင်ရင့်ရင့်လုံးဝမသုံးသလို အနီရောင်ကိုလည်း လုံးဝရှောင်သည်။ အနီရောင်မှာ ရှေးယခင်က အာဏာရပါးကွက် သူသတ်များသာ အသုံးပြုခဲ့သည် ။ကျေးလက်နေ အမျိုးသမီးများသည် တိုင်းလုံ (ရှမ်းကြီး)ပုံစံ ပေါင်းလေ့ရှိကြသည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ နေအိမ်မှာ အထူးသဖြင့် အုတ်ကြွပ်မိုးနှင့် အုတ်အင်္ဂတေအကာအရံဖြင့် ဆောက်လုပ် သောအိမ်များ ဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> ==ရိုးရာဓလေ့== သင်္ကြန်အခါကျိုင်းတုံမြို့တွင် နန္ဒဘေရီ မင်္ဂလာစည်တော်ပို့ခြင်းသည်ထင်ရှားသောဂုံယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၄၀၇ မှစတင်ကာ ၃ နှစ်ဆက်တိုက် မိုးခေါင်ရေရှားဖြစ်ပြီး သီးနှံများမဖြစ်ထွန်းသည့် အခက်အခဲကို ကျော်လွှားရန် ပညာရှိမှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်ကာ သိကြားမင်းရုပ်တုထုလုပ်ပူဇော်ခြင်း၊နန္ဒဘေရီစည်တော် တီးခတ်ဆုတောင်းခြင်းနှင့် မိုးခေါ်ဖားရုပ်တုရေချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရာမှ အစဉ်အလာဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[File:Hkun.jpg|thumb|နန္ဒဘေရီမင်္ဂလာစည်တော်ပို့ခြင်း]] နန္ဒဘေရီသည်ပါဠိဘာသာစကားကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပြီး "ကြည်နူးချမ်းမြေ့ခြင်းကို ပေးစွမ်းနိုင်သော စည်တော်" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဤစည်တော်ကြီးဟာ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ လက်ထက်ကတည်းက အလေးအမြတ်ထားရတဲ့ နန်းသုံးစည်တော်ကြီး ဖြစ်ပြီး သင်္ကြန်အတက်နေ့ ရောက်တိုင်း ဒီစည်တော်ကြီးကို ဟော်နန်းထဲမှ ထုတ်၍ နမ့်ခင်ချောင်း ဆီကို စီတန်းလှည့်လည် ပို့ဆောင်လေ့ရှိပါသည်။နမ့်ခင်ချောင်း လောင့်ကုတ်သို့ ရောက်သောအခါ မင်္ဂလာသုတ် ရွတ်ဆိုပြီး ရွံ့ ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဖားရုပ်သင်္ကြန်မင်း ရုပ်တုတို့ကို ချောင်းထဲသို့ မျှောချလိုက်ပါသည်။ မင်္ဂလာစည်တော်တီး အဖွဲ့သည် လာလမ်းအတိုင်း မြို့ထဲသို့ ဝင်ကာ မြို့လယ်ရှိ ဗောဓိပင်ကြီး၌ ခေတ္တ ရပ်နားပါသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆွမ်တောင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ ရဟန်းတော် ၄ ပါး က အသင့်ပြင်ဆင်ထား သောပရိတ်ရေများဖြင့် ပက်ဖျန်းပြီး အခမ်းအနားကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ သို့ဖြင့် ကျိုင်းတုံမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကို ယနေ့အထိကျင်းပဆဲဖြစ်သည်။ ===နှစ်သစ်ကူးပွဲ=== ဂုံရှမ်းတို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ သင်္ကြန်ကာလကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း၊ မူလဂုံ ကိုယ်ပိုင်ပြက္ခဒိန်အရနိုဝင်ဘာလ (တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ ရက်)တွင် ကျရောက်သော "ပီမိုင်" ကိုလည်း အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ နှစ်သစ်ကူးပွဲအဖြစ် ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ကျင်းပကြသည်။နှစ်သစ်ကူးနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် မြို့ပေါ်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်၍ ဆွမ်းဆန်စိမ်း လောင်းလှူခြင်း၊ ငါးပါးသီလ ခံယူခြင်းနှင့် အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တရားတော်များ နာယူခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင် မိမိတို့၏ မိဘဘိုးဘွားများနှင့် ရပ်မိရပ်ဖများကို ကန်တော့ခြင်း၊ လက်ဖွဲ့ချည်ပေးခြင်းနှင့် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သခြင်းတို့ကို ရိုးရာမပျက် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] g1zxlk5avnjl049tbarshiuy9pgm2b7 0 17194 1032494 1014906 2026-05-20T04:10:05Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032494 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | type = monarch (ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်) | name = ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရား | image = | caption = | reign = ၂၈ နိုဝင်ဘာလ ၁၇၆၃ – ၁၀ ဇွန်လ ၁၇၇၆<ref name=cb-2>Buyers, King Hsinbyushin</ref> | coronation = ၁၆ မေ ၁၇၆၄ | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိဘုရင်များစာရင်း|မြန်မာ့ဘုရင်ဧကရာဇ်မင်း]] <br/>[[မြေဒူးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|မြေဒူး]]မင်းသား | predecessor = [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] | successor = [[စဉ့်ကူးမင်း]] [[ဖောင်းကားစားမောင်မောင်]] | suc-type = Successor | reg-type = | ထင်ရှားခဲ့သော ဘွဲ့တစ်ခု = တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ တွင် စစ်နိုင်သော ဧကရာဇ် | spouse = မယ်လှ<br/> မိဖုရား ၁၅ ဦး | issue = သားတော် ၂၀၊ သမီးတော် ၂၀ | issue-link = | regnal name = သီရိသူရိယဓမ္မ မဟာဓမ္မရာဇာ ရာဇာဓိပတိ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] [[ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]] | father = [[အလောင်းဘုရား]] | mother = [[ခင်ယွန်းစံ]] | birth_name = မောင်ရွ | birth_date = {{Birth date|1736|9|12|df=y}} | birth_place = [[ရွှေဘိုမြို့|မုဆိုးဘို]] | death_date = {{death date and age|1776|6|10|1736|9|12|df=y}} | death_place = [[အင်းဝ]] | date of burial = | place of burial = [[အင်းဝ]] | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရား''' ( မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၉၈-၁၁၃၈) သည် တတိယမြန်မာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]တွင် တတိယမြောက်မင်းဖြစ်၍ [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းမင်းတရားကြီး]] ဦးအောင်ဇေယျ၏ ဒုတိယသားတော်ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၉၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူ၏။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွဖြစ်၍၊ မြေဒူးမင်းဟုလည်းတွင်သည်။ တနင်္ဂနွေမင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ နောင်အခါ [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]မှ [[ဆင်ဖြူတော်]]ရရှိသဖြင့် ဆင်ဖြူရှင်ဘွဲ့ ကိုခံယူသည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းဟူသော ဘွဲ့အမည်ဖြင့်သာ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှား၏။ သို့သော် ဘွဲ့တံဆိပ်နာမံတော်ကား သီရိပဝရသုဓမ္မမဟာရာဇာဇီန္ဒာဓိပတိတည်း။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၅ ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၇၆၃ ခုနှစ်)၌ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ ပထမသားတော် [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]လွန်သဖြင့် ဒုတိယသားတော် မြေဒူးမင်းသား ထီးနန်းဆက်ခံသည်။ ပထမတွင် ရွှေဘို၌ နှစ်နှစ်မျှ စံနေတော်မူပြီးနောက် အင်းဝ၌ မြို့နန်းအသစ်တည်ထောင် ပြောင်းရွေ့စံတော်မူသည်။ အင်းဝမြို့ကို ရွေးချယ်ခြင်းမှာ အောင်မြေအဖြစ် ယုံကြည်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ရွှေဘိုမြို့သည် ကုန်းခေါင်ခေါင်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကူးသန်းသွားလာမှု မလွယ်ကူဘဲ၊ အင်းဝမြို့ကား လယ်တွင်းကိုးခရိုင်ဖြစ်သော ကျောက်ဆည်နယ်နှင့် အဆက်အသွယ်လွယ်ကူနီးစပ်ခြင်း၊ ဧရာဝတီနှင့် မြစ်ငယ်မြစ်ဆုံရာတွင် တည်ရှိသဖြင့် ရေလမ်းခရီးအားဖြင့် အသွားအလာ လွယ်ကူခြင်းတို့ကြောင့်တစ်ကြောင်း ဖြစ်ဟန်တူပေသည်။ ဖခမည်းတော်အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ "ငါ၏သားတော်များသည် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် (အစဉ်အလိုက်) ထီးနန်းသိမ်းပိုက်စိုးစံကြရမည်။" ဟူသော မိန့်မှာချက်ရှိသော်လည်း နောင်တော်ကြီးနတ်ရွာစံပြီးနောက် ဆင်ဖြူရှင်နန်းတက်လာသောအခါ ညီတော်[[အမြင့်မင်းသား]]ကို အိမ်ရှေ့အရာ၌ထားရမည်ဖြစ်သော်လည်း လျစ်လျူရှုကာ သားတော် [[စဉ့်ကူးမင်း]]ကိုသာ အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။ သားတော်ကိုသာ နန်းတက်စေခဲ့သည်။ ယေဘုယျကြည့်လျှင် ဖခင်၏စကားကို ပယ်ရှားခဲ့သည်ဟု နားလည်နိုင်သော်လည်း များစွာသော ရှေးမြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့နတ်ရွာစံလျှင် သားတော်တစ်ဦးဦးကိုသာလျှင် အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထီးနန်းကိုလည်း ဆက်ခံစေခဲ့သော အစဉ်အလာကို နမူနာယူပြီး ဆင်ဖြူရှင်မင်းလည်း ညီတော်အမြင့်မင်းကို ထီးနန်းမလွှဲအပ်ပဲ သားတော်ကိုသာ ထီးနန်းဆက်ခံစေသည်ဟု ပညာရှင်တချို့က သုံးသပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|title=ညိုမြ - ကုန်းဘောင်ရှာပုံတော်|date=မတ် ၁၉၉၇|publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်|location=ရန်ကုန်မြို့|page=စာမျက်နှာ ၉၄|edition=ဒုတိယအကြိမ်}}</ref> ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းတော်လက်ထက် မင်းသားဘဝကပင် စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်လာခဲ့သူ ဖြစ်သည့် အလျောက် စစ်ရေးတွင် စိတ်ဝင်စားဟန်ရှိ၏။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တွင် မြန်မာသမိုင်း၌ ထူးခြားသော စစ်ပွဲများကို တွေ့ရသည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းနန်းတက်၍ မကြာမီပင် ဇင်းမယ်ကို အောင်တော်မူ၏။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ်တွင် မဏိပူရကသည်းပြည်သို့ ကိုယ်တော်တိုင် ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ အောင်မြင်လေသည်။ မဏိပူရကသည်းပြည်မှ သုံ့ပန်းများ သိမ်းရုံးခေါ်ဆောင်ခဲ့၏။ ယင်းသို့ မဏိပူရကသည်းများအား ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ခြင်းမှာ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏ မြို့တော်သစ် အင်းဝမြို့တွင် လူနေအိမ်ခြေ တိုးပွားရန်ဆန္ဒရှိ၍ ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ == ယိုးဒယား-မြန်မာ စစ်ပွဲ == [[File:Royal Palace of Ayutthaya.jpg|left|thumb|237x237px|အယုဓျာမြို့ပျက် (ခရစ်နှစ် ၂၀၁၀)|alt=]] [[File:Burmese-Siamese war (1765-1767) map - EN - 001.jpg|thumb|ယိုးဒယား-မြန်မာစစ် (၁၇၆၅–၁၇၆၇)|239x239px]] ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းတော်လက်ထက်က အောင်တော်မမူသော ယိုးဒယားကို ချီတက် တိုက်ခိုက်စေ၏။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၅ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၇၆၄ ခုနှစ်) တပေါင်းလတွင် တပ်ပေါင်း ၂၈ တပ်ကို [[နေမျိုးသီဟပတေ့]] အုပ်ချုပ်စေလျက် ဇင်းမယ်ကြောင်းချီစေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ် နတ်တော်လတွင် မဟာနော်ရထာကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ တပ်ပေါင်း ၃ဝ ကို ထားဝယ်ကြောင်းချီစေ၏။ ထိုတပ်အသီးသီးသည် ချီတက် တိုက်ခိုက်လာခဲ့ရာ၊ ၄ နှစ်အကြာတွင် အယုဓျာမြို့ ပြင်တွင် တပ်ကြီးနှစ်တပ်ပေါင်းမိကာ အယုဓျာမြို့ကို ၁၄ လ တိုင်တိုင် ဝန်းရံထားခဲ့လေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၁၁ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၇၆၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်) နေ့တွင် အယုဓျာမြို့ကို အောင်မြင်၏။ ယိုးဒယားမင်းလည်း မြို့အပျက်တွင် လက်နက်ထိမှန်၍ ကျဆုံးလေသည်။ ယိုးဒယားကို အလိုပြည့်ပြီးသော်၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရုတ်တပ်များ တိုက်ခိုက်လာသည့်အတွက် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ယိုးဒယားပြည်ရှိ မြန်မာတပ်များကို ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ရ၏။ ယင်းသို့ တရုတ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်လာခြင်းမှာ # နယ်ခြားအရေး ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ # တရုတ်ကုန်သည်တို့နှင့် မြန်မာတို့ ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေခြင်းနှင့် # သိန္နီ၊ ဗန်းမော်စသည့် နယ်စပ်စော်ဘွားတို့က တရုတ်တို့ကို ချီပင့်ခြင်း တည်းဟူသော အကြောင်း ၃ ရပ်ကြောင့်ဟု ဆိုလေသည်။ == တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ == {{main|တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ}} === ပထမ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ === [[File:Flag of the Alaungpaya Dynasty of Myanmar.svg|thumb|[[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်]] အလံ|alt=|left]] [[File:清 郎世宁绘《清高宗乾隆帝朝服像》.jpg|thumb|မန်ချူးဧကရာဇ် ချင်းလုံ (Qianlong Emperor) (ခရစ်နှစ် ၁၇၃၆)|244x244px]] ပထမအကြိမ် တရုတ်စစ်သည်တို့သည် ကောင်းတုံမြို့ကို အထပ်ထပ်ဝန်းရံ လုပ်ကြံလာ၏။ ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် လက်ဝဲဝင်းမှူး နေမျိုးစည်သူကို စစ်သည်သူရဲများနှင့် ချီတက် တိုက်ခိုက်စေသည်။ ကောင်းတုံမြို့တွင်းကလည်း ထွက်တိုက်သည်နှင့် တရုတ်တို့မခံနိုင် ဆုတ်ခွါပြေးရလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့ဖက်မှ စစ်သည်ငါးသောင်း၊ မြင်းတစ်သောင်းဖြင့်ချီတက်လာရာ၊ တရုတ်စစ်သည် တစ်သောင်း ကျဆုံးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းသို့ မရှုမလှ ဆုံးရှုံးခဲ့ရာ တရုတ် ဥတည်ဘွားမင်း (မန်ချူးဧကရာဇ် ချင်းလုံ အေဒီ ၁၇၃၆ - ၁၇၉၆) ညီ စစ်သူကြီး စူတာလောရဲသည် အရှက်ရကာ မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင် သွားရှာလေသည်။ ===ဒုတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ=== ထို့နောက်တွင် နောင်တရုတ်အရေးကို မြော်တင်း၍ ဗလမင်းထင်ကို ကောင်းတုံသို့စေလွှတ်ကာ အခိုင်အလုံနေစေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တရုတ်စစ်သည် နှစ်သိန်းငါးသောင်း၊ မြင်းသည် နှစ်သောင်း ငါးထောင်ဖြင့် ဗန်းမော်ကြောင်း ချီလာပြန်၏။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းကြားလျှင် နေမျိုးစည်သူကို ရေကြောင်းမှ ဗန်းမော်သို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်စေ၍ မဟာစည်သူကို ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်မှ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းကြောင်း ချီစေသည်။ ကောင်းတုံတွင် ရှိနေသော ဗလမင်းထင်၏ တပ်ကိုလည်း အင်အားဖြည့်ပေးလေသည်။ တရုတ်တပ်များသည် ကောင်းတုံမြို့ကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်သော်လည်း ဗလမင်းထင်၏ အစီအမံကောင်းသဖြင့် မြို့ပြခိုင်လုံ သောကြောင့် မအောင်မြင်ချေ။ ထိုအချိန်တွင် နေမျိုးစည်သူ၏ စစ်ကူများရောက်လာ၏။ သို့ဖြစ်၍ ၃ ရက်အတွင်း တရုတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားရလေသည်။ ===တတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ=== [[File:Third Qing Burmese war.PNG|thumb|တတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ|186x186px]] နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တပ်တို့ တတိယအကြိမ် ချီလာပြန်၏။ ထိုအကြိမ်တွင် တရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ သားမက်တော် မြင်းခုံရဲ([[မင်းယွီ]]) ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ်လျက် မြင်းသည် သုံးသောင်း၊ ခြေသည် သုံးသိန်းဖြင့် ချီလာသည်။ တရုတ်တို့သည် သိန္နီမြို့ကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီးလျှင် ရိက္ခာထောက် အဆက်အလက်များနှင့်တကွ အခိုင်အမာပြုကာ သီပေါသို့စစ်တစ်ကြောင်း၊ ဗန်းမော်သို့ စစ်တစ်ကြောင်း ချီတက်တိုက်ခိုက်၏။ ထိုအခါ မဟာစည်သူ၏ တပ်သည် သီပေါကြောင်းချီလာသော တရုတ်တို့ကို ဆီးကြို တိုက်ခိုက်ရသည်။ မဟာသီဟသူရတပ်သည် တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာထောက်တပ်များကို နောက်ကလှည့်တိုက်ရန် ဘော်ကြိုကြောင်းချီရသည်။ ဗန်းမော်ကြောင်း ချီသောတရုတ်တပ်တို့ကို လက်ဝဲဝင်းမှူးတပ်က ဆီးကြို တိုက်ခိုက်ရလေသည်။ မဟာစည်သူ၏ တပ်မှာမခံနိုင်၍ မြန်မာတပ်တော်များမှာ ကတိမ်းကပါး ကစီကရင်ရှိလေသည်။ မဟာစည်သူ၏ တပ်ကို အောင် မြင်လာခဲ့သော မြင်းခုံရဲသည် ဆက်လက်ချီတက်လာခဲ့ရာ၊ မေမြို့ဒေသကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် မေမြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာ အင်းဝမှ မိုင် ၃ဝ ခန့်သာဝေးသော စဉ့်ကူး သို့ တပ်ဦး ရောက်လာခဲ့၏။ မြန်မာတို့ဖက်မှ မဟာသီဟသူရတို့တပ်သည် တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာထောက် နောက်တပ်များကို တိုက်ခိုက် ပြီးနောက် လားရှိုးနှင့် သံလွင်မြစ်ပေါ်ရှိ ကွန်းလုံကူးတို့ဆိပ်ကို ချီတက် သိမ်းယူလိုက်ရာ တရုတ်ပြည်မှ ရိက္ခာထောက်တပ်များ မပေါက်ရောက်နိုင်ရှိလေသည်။ ထို့နောက် လက်ဝဲဝင်းမှူးတို့ တပ်နှင့် ပူးပေါင်းမိ၍ သိန္နီရှိ တရုတ်တပ်မကြီးကို တိုက်ခိုက်ရာ၊ တရုတ်တို့ ငတ်မွတ်လှသည်နှင့် ကောင်းစွာ မခံနိုင်ဘဲ တပ်လုံးပျက်ကာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးလေသည်။ မြစ်ငယ်ကြောင်းချီ၍ စဉ့်ကူး သို့ရောက်နေသော မြင်းခုံရဲ၏ တပ်တို့ကိုလည်း မဟာစည်သူတပ်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ပြန်ရာ၊ တရုတ်တို့ ရိက္ခာပြတ်နေချိန် ဖြစ်သည့်အတွက် တပ်ပျက်ကာ ဆုတ်ခွာရသည်။ စစ်ဝိုင်းခံနေရချိန်၌ မြင်းခုံရဲသည် ကျစ်ဆံမြီးကို တရုတ် ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံသို့ ဖြတ်၍ပို့ရန် မှာကြားလျက် မိမိကိုယ်ကိုမိမိ အဆုံးစီရင်သွားလေသည်။ မဟာစည်သူတပ်နှင့် မဟာသီဟသူတပ်တို့မှာ ပူးပေါင်းမိသွားကာ တရုတ်တို့ကို ထပ်မံ လိုက်တိုက်ပြန်ရာ တရုတ်တို့သည် တရုတ်ပြည် တိုင်အောင် ဆုတ်ခွာကြရလေသည်။ ဗန်းမော်ကြောင်းချီလာ၍ ဗန်းမော်မြို့ကို အထပ်ထပ်ဝန်းရံ လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်း ဗလမင်းထင် အကွပ်အညှပ်နာ၍ မရနိုင်ရှိခဲ့သော တရုတ်တို့တပ်လည်း သီပေါ ကြောင်းချီ တပ်ကြီးပျက်ကြောင်းကြားလျှင် အရံဖြုတ်ကာ ထွက်ပြေးသွားလေသည်။ ===စတုတ္ထ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ=== [[File:Emperor qianlong blue banner.jpg|alt=|thumb|မန်ချူးဧကရာဇ် ချင်းလုံ၏ စစ်သည်များ]] မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်တို့စတုတ္ထအကြိမ် လာပြန်၏။ ထိုအကြိမ်တွင် တရုတ်တို့သည် ခြေသည် ငါးသိန်းငါးသောင်းဖြင့်ချီလာကာ ဗန်းမော်မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် လိုက်လေသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ကောင်းတုံမြို့အရှေ့ ၁၂ မိုင် အကွာ ရွှေညောင်ပင်အရပ်တွင် ခံတပ်အခိုင်အလုံဆောက်၍ ရပ်တည်နေ၏။ ဗန်းမော်ကို ချီခဲ့စဉ်က မြစ်ညာတွင်ထားခဲ့သော တရုတ်တပ်များကလည်း လှေသမ္ဗန်လုပ်ကာ ရေကြောင်းချီလာသည်။ ကောင်းတုံမြို့ကို တရုတ်တို့ ရေကြောင်း ကြည်းကြောင်းဖြင့် အထပ်ထပ်ဝန်းရံ လုပ်ကြံသော်လည်း၊ ဗလမင်းထင် အစီအမံအကွပ်အကဲ ကောင်း၍မရချေ။ အင်းဝမှ နေမျိုးသီဟသူရ၊ မဟာသီဟသူရ၊ လက်ဝဲဝင်းမှူးတို့ ချီတက်စေ၏။ တရုတ်တို့သည် ကောင်းတုံကို မသိမ်းပိုက်နိုင်ဘဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၁ ခုနှစ်လောက်တွင် ရွှေညောင်ပင်ခံတပ်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရလေသည်။ သို့အတွက် စစ်ပြေငြိမ်းရန် တရုတ်တို့ စကားကမ်းလှမ်းလာ၏။ အခြားစစ်ဗိုလ်များက သဘောမတူသော်လည်း၊ [[မဟာသီဟသူရ၊ ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ]]သည် ရှေ့ရေးကို မြှော်တွေးလျက် ဘုရင်အမိန့်ကိုပင် မခံယူတော့ဘဲ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို [[ကောင်းတုံစာချုပ်]]ဖြင့် လက်ခံလိုက်လေသည်။ (ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရနှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်း (မြေဒူးမင်း) သည် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည့်အပြင် မယားညီအစ်ကိုလည်း တော်စပ်သည်။) ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် အမျက်တော်ရှကာ ရရှိခဲ့သော လက်ဆောင်ပဏ္ဏာတို့ကို ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးတို့၏ ဇနီးများအား ရွက်စေလျက် ၃ ရက်တိုင်တိုင် နေလှန်းသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုကြောင့်လည်း မြန်မာစစ်သည်တော်တို့သည် နေပြည်တော်သို့ မပြန်ကြဘဲ၊ မဏိပူရ ကသည်းပြည်တွင် ပုန်ကန်ခြားနားသည်ကို သွားရောက်နိမ်နင်း၍ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများကို ဆောင်ကြဉ်းပြီးမှ ပြန်ခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းသို့ နှစ်စဉ် ဆက်ကာဆက်ကာ တရုတ်တို့ လေးကြိမ်တိုင်တိုင် စစ်သည်အင်အား မြောက်မြားစွာဖြင့် တိုက်ခိုက်လာသည်ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်မှာ ဆင်ဖြူရှင် မင်းလက်ထက် ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် အတွင်းဝန် ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်သည် - # မနုသာရဓမ္မသတ်ကျမ်းသစ်ပါဌ် နိဿယ၊ # မနုဝဏ္ဏနာဓမ္မသတ်ကျမ်းပါဌ်နိဿယ၊ # ဝိနိစ္ဆယ ပကာသ နီကျမ်းပါဌ်နိဿယတို့ကို ပြုစုခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားလျက်ရှိသော မဲဇာတောင်ခြေနှင့် ဝေရွှန်းစန္ဒာရတုများသည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည့် ရတုများ ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းသို့ ထူးခြားသောစာပေများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြင့် ဆင်ဖြူရှင် မင်းလက်ထက်တွင် စာပေရေးရာကိုလည်း အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှား၏။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ယင်းသို့ စစ်ရေး၊ စာပေရေး၌သာ အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့သည်မဟုတ်၊ သာသနာရေး၌လည်း အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့ပေသည်။ ပုဂံရွှေစည်းခုံဘုရားကို ထီးတော်တင်ကာ ရွှေပိန်းချတော်မူသည်။ မွန်တို့ပုန်ကန်သည်ကို နှိမ်နင်းရင်း ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်အား ယနေ့တွေ့မြင်ရသော ဉာဏ်တော် ၃၂၇ ပေအထိ တိုးမြှင့်တည်ထား၍ ကိုယ်အလေးချိန် ၁၂ စတုံ ၃ပေါင်ရှိသော ရွှေများချလျက် ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ အပြန်တွင်လည်း ပြည်ရွှေဆံတော်စေတီကို ဝင်ရောက်ဖူးမြော်လျက် ဖိုးဦး တောင်စေတီကို ထပ်မံ တည်တော်မူသည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ် နယုန်လ ပြည့်ကျော် ၉ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သက်တော် ၃၉ နှစ် ၁ဝ လအရွယ်၌၊ လေနာရောဂါဖြင့် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း ကား ရဲရင့်တည်ကြည်ခြင်း၊ စစ်မက်လိုလားခြင်း၊ ယောက်ျားမြတ်တို့ ရုပ်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့ကြောင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏သား တော်ပီသပေသည်ဟု ပြည်သူတို့ပြောဆိုကြသည်။ ရတနာသုံးပါး၌ယုံကြည်၊ ပညာရှိတို့ကို ချစ်ကြည်၊ ပညာရှိတို့၏ စကားကိုနာယူ၊ မိမိလည်း ပညာရှိတော်မူသည်။ အမှုထမ်းကျွန်တော်မျိုးတို့ကို အထိုက်အလျှောက် ချီးမြှင့်ပြုစုတတ်၊ လူရည်လူသွားကို သိ၍ ရွေးချယ်ခန့်ထားတတ်သောကြောင့် ခန့်ထားခိုင်းစေသမျှ အောင်မြင်သည်များ၏။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> ==ကိုးကား== <references/> 2. ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ ရဲထွဋ်လှ ၊ သမိုင်းနိဒါနအကျဉ်း ၊ စာမျက်နှာ ၁၄၉ {{s-start}} {{s-hou|[[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]|၁၂ စက်တင်ဘာ|၁၇၃၆|၁၀ ဇွန်|၁၇၇၆}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[နောင်တော်ကြီးမင်း]]}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိဘုရင်များစာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]|years=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၇၆၃ – ၁၀ ဇွန် ၁၇၇၆}} {{s-aft|after=[[စဉ့်ကူးမင်း]]}} {{s-roy}} {{s-bef|before=[[နောင်တော်ကြီးမင်း]]}} {{s-ttl|title=အိမ်ရှေ့စံ|years=၁၇၆၀–၁၇၆၃}} {{s-aft|after=[[စဉ့်ကူးမင်း]]}} {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=မြေဒူးမင်းသား|years='''၁၇၅၄–၁၇၆၃'''}} {{s-aft|after=}} {{s-end}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{lifetime|၁၇၃၆|၁၇၇၆}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] b0hzcvf1f80xajai80xj0tnnl32aexq 0 17618 1032495 1017256 2026-05-20T04:10:36Z Chenzeyan29 141880 1032495 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person |name= မဟာသီဟသူရ |birth_date= ၁၇၂၀ |death_date= ၁၇၈၂ |birth_place= [[ရွှေဘိုမြို့]]၊ [[တောင်ငူခေတ်|မြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံတော်]] |death_place= [[အင်းဝမြို့]]၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|မြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံတော်]] |image= |caption= |nickname= |allegiance= [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] |branch= [[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်]] |serviceyears= ၁၇၅၂–၁၇၇၆ |rank= တပ်မှူး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] (၁၇၅၂–၁၇၆၈) <br/> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (၁၇၆၈–၁၇၇၆)<ref name=hb-181>Htin Aung, p. 181</ref> |commands= |unit= |battles= ကုန်းဘောင်-ဟံသာဝတီ စစ်ပွဲ (၁၇၅၂–၁၇၅၇) <br/>ယိုးဒယား-မြန်မာ စစ်ပွဲများ (၁၇၆၅၊ ၁၇၇၅–၁၇၇၆) <br/> [[တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ|တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ]] (၁၇၆၆–၁၇၆၉) <br/>မဏိပူရ ပုန်ကန်မှု (၁၇၇၀) |laterwork= ဝန်ကြီး (၁၇၇၆–၁၇၇၇) <br/> [[ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ်]] (၁၇၈၂) }} '''ဦးသာ''' ခေါ် '''စစ်သူကြီး မဟာသီဟသူရ''' (၁၇၂ဝ–၁၇၈၂) သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] အလောင်းမင်းတရားကြီး [[အလောင်းမင်းတရား|ဦးအောင်ဇေယျ]] နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]လက်ထက်တို့တွင် ဝန်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်၍ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ယိုးဒယား]] စစ်ပွဲများ<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=FGWj3f5SuX0 YouTube<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://kanchanapisek.or.th/kp8/culture/psl/phis132.html |accessdate=17 September 2016 |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305191639/http://kanchanapisek.or.th/kp8/culture/psl/phis132.html }}</ref>အပြင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တော်တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်မှ ၁၁၃ဝ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၇၆၅ ဒီဇင်ဘာ မှ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၉ ဒီဇင်ဘာ၂၂) <ref>{{Cite web |title=Sino-Burmese War<!-- Bot generated title --> |url=https://www.onwar.com/aced/chrono/c1700s/yr60/sinoburmesewar1765.htm |accessdate=13 September 2016 |archivedate=30 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160330002914/https://www.onwar.com/aced/chrono/c1700s/yr60/sinoburmesewar1765.htm }}</ref>အထိဖြစ်ပွားသော [[တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ]]<ref>[http://www.voachinese.com/a/article-2012024-burma-china-factors-ii-140320753/811873.html 说古论今：缅甸的中国冲击波(2)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=清缅战争历史背景、经过以及影响_中国历史网<!-- Bot generated title --> |url=http://lishi.zhuixue.net/qingchao/31609.html |access-date=4 October 2016 |archive-date=28 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180428123708/http://lishi.zhuixue.net/qingchao/31609.html }}</ref>တွင် လုံးဝအောင်မြင်အောင် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း အမှုတော်ထမ်းခဲ့သော သူရဲကောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် မဲဇာသို့အပို့ခံရသော [[လက်ဝဲသုန္ဒရ|လက်ဝဲသုန္ဒရအမတ်ကြီး]]၊ [[လက်ဝဲနော်ရထာ|အမတ်ကြီးလက်ဝဲနော်ရထာ]] တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သည်။ စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျ]] ၏ မြင်းရည်တက်ဘွဲ့ရ လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်နှင့် ပြည့်စုံသော သူရဲကောင်းခြောက်ကျိပ် ရှစ်ယောက်တွင် ပါဝင်သည်။ [[ရွှေဘိုမြို့]] ဇာတိဖြစ်သည်။ မဟာသီဟသူရအား ထိုင်းလူမျိုးများက อะแซหวุ่นกี้ (အသည်ဝန်ကြီး) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးများက 瑪哈·希哈修亞 ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.knews.link/show/156191 |accessdate=25 April 2019 |archivedate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190425015623/http://www.knews.link/show/156191 }}</ref> ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရကို [[ရွှေဘိုမြို့]] တွင်မွေးဖွား၍ [[ရွှေဘိုမြို့]] နှင့် [[အင်းဝမြို့]] တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ငယ်အမည်မှာ မောင်သာ ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား နှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တို့တွင် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း အမှုတော်ထမ်းခဲ့သော မြင်းရည်တက်ဘွဲ့ရှင် သူရဲကောင်းစစ်သူကြီးတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|title=မင်းယောက်ျားတို့၏ စကားရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာမတင်ဝင်း]]}}</ref> အလောင်းမင်းတရားကြီး နန်းတက်စတွင် ဝန်ကြီးနှင့် စစ်သူကြီးရာထူး ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ ဒုတိယသားတော် ဆင်ဖြူရှင်မင်း (မြေဒူးမင်း) လက်ထက်တွင်လည်း ဝန်ကြီး နှင့် [[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုပါ ချီးမြှင့်ခံရသူဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မြန်မာဘုရင်များဖြစ်ကြသော [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျ]]၊ [[နောင်တော်ကြီးမင်း|နောင်တော်ကြီးမင်း၊]] [[မြေဒူးမင်း]]([[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]])[[နောင်တော်ကြီးမင်း|၊]] [[စဉ့်ကူးမင်း|စဉ့်ကူးမင်း၊]] [[ဖောင်းကားစား မောင်မောင်|ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၊]] [[ဘိုးတော်ဘုရား|ဘိုးတော်ဘုရား၊]] ( [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]](၆)ဆက်) တို့နှင့် ၁၇၅၂–၁၇၈၂ နှစ်ပေါင်း(၃ဝ) ယှဉ်တွဲနေရာယူအမှုတော်ထမ်းခဲ့သောတစ်ဦးတည်းသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လည်းဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref><ref name="autogenerated1">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref><ref>{{cite book|author=မောင်သုတ|title=စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ|edition=တတိယအကြိမ်|location=ရန်ကုန်|publisher=ဇွဲပုံနှိပ်တိုက်|date=၁၉၆၈}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် အိမ်ထောင်ရေး == ကုန်းဘောင်ခေတ် [[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ နှင့် မယ်တလိုင်းတို့၏ သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ သည် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၆ တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏သားတော် [[စဉ့်ကူးမင်း]]၏ ပထမ မြောက်နန်းမိဖုရားကြီးဖြစ်သည်။ မယ်တလိုင်းမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ+မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ ခေါ် [[ခင်ယွန်းစံ|စန္ဒာဒေဝီ]] နှင့် တူမ တော်စပ်သည်။ ရတနာသိင်္ဃ (ရွှေဘို)မြို့ဝန် သတိုးမဟာသင်္ခယာ+ရှင်နှိုင်းစံ(မယ်နှိုင်းစံ)၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏မယ်တော်ဖြစ်သူ မယ်ယွန်းစံ (စန္ဒာဒေဝီ) မိဖုရားကြီးနှင့် မယ်တလိုင်း၏မိခင် မယ်နှိုင်းစံတို့သည် ညီအစ်မအရင်းဖြစ်သောကြောင့် မယ်တလိုင်းသည် စန္ဒာဒေဝီမိဖုရားကြီး၏ တူမအရင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်ဖြူရှင်၏သားတော် စဉ့်ကူးမင်းနှင့် မယ်တလိုင်း၏သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့မှာ မောင်နှမနှစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်လေသည်။ (ထို့အပြင် ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ၏ ဇနီး မယ်တလိုင်းနှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏မိဖုရားကြီး မယ်လှတို့သည် ညီအစ်မအရင်းဖြစ်သဖြင့် စဉ့်ကူးမင်းနှင့် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့မှာ မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲလည်း တော်စပ်သည်။) ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရနှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည့်အပြင် မယားညီအစ်ကိုလည်း တော်စပ်သည်။ <ref>{{cite book|title=ညိုမြ - ကုန်းဘောင်ရှာပုံတော်|date=၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ|publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်|location=ရန်ကုန်မြို့|page=စာမျက်နှာ ၆၀|edition=ဒုတိယအကြိမ်}}</ref><ref group="note">စဉ့်ကူးမင်းနှင့် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့မှာ အမေညီအစ်မအရင်းများဖြစ်ကြ၍ မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲလည်း တော်စပ်လေသည်။ ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ နှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည့်အပြင် မယားညီအစ်ကိုလည်းတော်စပ်သည်။ မယ်တလိုင်းမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျနှင့် တူမတော်စပ်သည်။ မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ (စန္ဒာဒေဝီ) ၏ တူမအရင်းဖြစ်သည်။ မယ်တလိုင်းမှာ ရတနာသိင်္ဃ(ရွှေဘို)မြို့ဝန် သတိုးမဟာသခင်္ယာ နှင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ ဦးရီးတော် စည်ပုတ္တရာ ရွှေကာ ၁ဝဝဝ မှူး မင်းသီရိရန္တဇ+မယ်ပလောင် တို့၏ သမီး ရှင်နှိုင်းစံ(မယ်နှိုင်းစံ)တို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။</ref><ref name="ut">{{cite book|author=ပန်းကန်စက်ဦးသော်|title=မြန်မာနိုင်ငံ ကြွေပန်းကန်အစ ဦးသော် က|date=၁၄.၁၀.၁၉၇၄|publisher=နယူးစာပုံနှိပ်တိုက်|location=၁၂၄-ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း၊ ရန်ကုန်မြို့|format=၅၈၃/၇၄}}</ref><ref name="mk">{{cite book|author=မြို့မ-မြင့်ကြွယ်|title=ကျွန်တော်သိသောဖိုးဖိုးသော်|date=၁၉၈၁|publisher=ရတနာမွန်မဂ္ဂဇင်း}}</ref>ရွှေကာတစ်ထောင်မှူး သီရိရန္တဇဘွဲ့ခံ စည်ပုတ္တရာမင်းကြီး ငယ်အမည် ဦးဖြိုး(ဦးဖြိုးမြ)<ref name="sbo">ရွှေဘိုမြို့ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားသမိုင်း</ref> သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ ခေါ် [[ခင်ယွန်းစံ|စန္ဒာဒေဝီ]] ၏ ဖခမည်းတော်ဖြစ်သည်။<ref group="note">အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျနှင့် မယ်ယွန်းစံတို့မှာ မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲလည်း တော်စပ်လေသည်။</ref> စန္ဒာဒေဝီသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်သည်။ စန္ဒာဒေဝီအမည်သည် အလောင်းမင်းတရား နန်းတက်သောအခါမှ မှည့်ခေါ်သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့အမည် အပြည့်အစုံမှာ "မဟာမင်္ဂလာရတနာဓိပတိသီရိရာဇာစန္ဒာဒေဝီ" ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | last=Buyers | first=Christopher | title=The Royal Ark: Burma – Konbaung Dynasty | url=http://www.royalark.net/Burma/konbaun1.htm | accessdate=12 April 2011}}</ref><ref>{{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma0000htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967 }}</ref>အမိမျိုးရိုးမှာ မုဆိုးဖို စမြင်းကြီးသား ဘုမ္မသူရနှင့် မင်းဘိုးခင် နှမ-စောသားထွေး သမီး-စောလှမျိုးတို့ အိမ်ထောင်သင့်ရာတွင် သမီး မယ်ပလောင်(မယ်ညက်) <ref name="sbo" />ကို မွေးဖွားသည်။ စည်ပုတ္တရာ ရွှေကာတစ်ထောင်မှူး သီရိရန္တဇဘွဲ့ခံ ဦးဖြိုးမြ နှင့် ဇနီး မယ်ပလောင်(မယ်ညက်) တို့မှ သမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ မယ်ကောင်းစံ၊ မယ်ယွန်းစံ၊ မယ်နှိုင်းစံတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=စားတော်ကြီး ဦးရာကျော်|title=မြန်မာမဟာမင်္ဂလာမင်းခမ်းတော်|location=ရန်ကုန်|publisher=ပုညစာပေ|edition=ပထမအကြိမ်|date=၁၉၆၈|page=စာ ၂၀၇၊ ၂၁၀}}</ref><ref>{{cite journal|author=ဘုန်းနွယ်|title=စန္ဒာဒေဝီနှင့် သမီးများ|journal=ဓမ္မရတနာ မဂ္ဂဇင်း|volume=အမှတ် ၃၀|date=၁ ဇွန် ၁၉၉၈}}</ref> == အမှုထမ်းခြင်းများ == === တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ=== [[File:Third Qing Burmese war.PNG|thumb|250px|right|မဟာသီဟသူရပါဝင်ရသည့် တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] တို့နှင့် ဖြစ်ပွားသော တရုတ် - မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ (ခရစ်နှစ်၁၇၆၅)အပြီးတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဇင်းမယ်မြို့]] ငါးဆယ့်ခုနှစ် ခရိုင် မငြိမ်မဝပ်ရှိသည်ကို ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ဝန်ကြီးမဟာ သီဟသူရအား ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ စစ်သည်သူရဲ ၂ဝဝဝဝ နှင့် ချီတက်စေသည်။ ရှေးက ဇင်းမယ်မြို့သည် ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းက Chiang Mai [[ချင်းမိုင်မြို့]]ဖြစ်လေသည်။ ရှေးအခါကစ၍ တရုတ်၊ မြန်မာ၊ ယိုးဒယား၊ ရှမ်းကုန်သည်တို့ဆုံရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]][[မဏိပူရပြည်နယ်|Manipur မဏိပူရ]] သို့ စစ်ချီရပြန်၏။ မငြိမ်မသက်ရှိ၍ အကြိမ် ကြိမ်သွားရောက်တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ အောင်မြင်စွာတိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ တရုတ် - မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ (သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈ ခုနှစ်) တွင် မဟာသီဟသူရသည် အောင်ပွဲများရသည်။ တရုတ် - မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ (သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ်) တွင်တရုတ်တို့ဘက်မှ နာမည်ရ ဗိုလ်ချုပ်မင်းယွီ 明瑞 Mingrui (မြင်းခုံရဲ) <ref>[https://books.google.com.mm/books?id=zcEcBQAAQBAJ&pg=PA108&lpg=PA108&dq=Mingrui+burma+war&source=bl&ots=YwEUYSPJfl&sig=vge3dsXGf0YaQ437h232pweq4EQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Mingrui%20burma%20war&f=false War in the Eighteenth-Century World - Jeremy Black - Google Books<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=October 2022 }}</ref>သည် အလုံးအရင်းဖြင့် သိန္နီစစ်ကြောင်းမှ ချီလာသည်မှာ အင်းဝမြို့တော်နှင့် မိုင် ၃ဝ ကွာ ဆင်ဂေါင်းအရပ်သို့ တိုင်၏။ သို့ရာတွင် မြစ်ငယ်ကြောင်းမှ ချီလာသော စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရ၏ စစ်တပ်များက မင်းဂျူး(မင်းယွီ) ၏ စစ်ကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ကာ ရိက္ခာပို့ဆောင်ရေးကို ဟန့်တားလိုက်သောကြောင့် တရုတ်စစ်တပ်သည် [[အင်းဝ]]ဘက်သို့ဆက်လက် မချီတက်နိုင်ဘဲ ဆင်ဂေါင်းမှပင် တပ်ဆုတ်ခဲ့ရ၏။ ဤသို့ဖြင့် မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့လက်တွင်းသို့ မြန်မာတို့၏ မြို့တော် ကျရောက်မည့် ဘေးမှ ကာကွယ်ခဲ့လေသည်။ အောင်ပွဲရ မဟာသီဟသူရ၏ တပ်မကြီးသည် မိုးမိတ် စစ်ကြောင်းချီ လက်ဝဲဝင်းမှူး၏ တပ်နှင့် ပေါင်းမိပြီးလျှင် [[သိန္နီမြို့]]ရှိ တရုတ်တပ်မကြီးကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြန်၏။ ယင်းသို့အားဖြင့် တတိယ တရုတ် မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရမှာ နာမည်ထွက် ခဲ့ပေသည်။ ====တရုတ် - မြန်မာ စတုတ္ထစစ်ပွဲ (၁၇၆၉) ==== တရုတ်- မြန်မာ စတုတ္ထစစ်ပွဲ (ခရစ်နှစ်၁၇၆၉ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ခုနှစ်) ဖြစ်သောအခါ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မဟာသီဟသူရအား ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ ရေကြောင်းဖြင့် [[ဗန်းမော်]]သို့ ချီစေ၏။ ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရ သည် လက်ဝဲဝင်းမှူးအား အချုပ်ခန့်၍ [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက် မိုးမိတ်စစ်ကြောင်း ချီစေ၏။ တစ်ဖန် တိမ်ကြားမင်းခေါင်ကို အချုပ်ခန့်၍ တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာကြောင်းကို ဖျက်ဆီးစေကာ၊ တရုတ်တပ်ကို နောက်မှလှည့်တိုက်ရန် တာဝန်ပေးပြန်သည်။ တတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ၊ စတုတ္ထတရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများတွင် ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့အား ရိက္ခာဖြတ်တောက်ရန် ကြိုးပမ်းပြီးမှ စစ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ တရုတ်တို့ ရိက္ခာမရလေက မြန်မာတို့အဖို့ စစ်ဆင်အောင်မြင်ရန် လွယ်ကူသည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရ နားလည်ဟန်ရှိသည်။ ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏ ယူဆချက်အတိုင်းပင် တရုတ် ရာဇဝင်၌ တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့စစ်ရှုံးနိမ့်ရသည့် အကြောင်းရင်း တစ်ချက်မှာ ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ သာလွန်သည့် ရန်သူ တရုတ်စစ်တပ်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ပြီး အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ သူ၏ နိုင်ငံရေးအမြင်၊ စစ်ရေးအမြင်နှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် စစ်ရေးအမြင် ကျယ်သကဲ့သို့ဝန်ကြီးတစ်ပါး အနေနှင့်လည်း နိုင်ငံရေးအမြင် ကျယ်လေသည်။ တရုတ်တို့ရိက္ခာပြတ်လပ်၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် စေ့စပ်ပြောဆိုသောအခါ မြန်မာ ဗိုလ်မှူးများက လက်မခံလိုကြချေ။ သို့ရာတွင် မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့နှင့် ဆက်လက်၍ အရှည်စစ်ဖြစ်ပွားနေသည်ထက် သင့်မြတ်ချစ်ကြည်စွာ နေထိုင်ပါက အကျိုးရှိဖွယ် ဖြစ်သည်ကို မြော်မြင်မိ၍ တစ်ဦးတည်း တာဝန်ယူကာ ကောင်းတုံစာချုပ် ချုပ်ကာစစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်။<ref>[http://thelastdiadoch.tumblr.com/post/118622829630/the-sino-burmese-war-176569-suggested-by The Last Diadoch<!-- Bot generated title -->]</ref> ဤသို့ စစ်ပြေငြိမ်းမှုကို သဘောတူသောကြောင့် ထိုအချိန်ကစ၍ တရုတ်တို့နှင့် မြန်မာတို့ စစ်မက်ရေးမရှိတော့ဘဲ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် မဟာမိတ်ဖြစ်ကာ သံအတုံ့အပြန် စေလွှတ်၍ အရောင်းအဝယ်လည်း တိုးပွားလာလေသည်။ မြန်မာတို့မှာ ယိုးဒယားစစ်နှင့် တရုတ်စစ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရ၍ ပင်ပန်းနေစဉ်တွင် ဤကဲ့သို့ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ရှိသဖြင့်၊ တတိယမြန်မာနိုင်ငံ တည်မြဲရေးကို ဂုဏ်သရေရှိစွာဖြင့် ဖန်တီးပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သို့သော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းကား စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရ၏ သဘောဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်ကို အမျက်ရှိလေသည်။ မိမိထံ အကြောင်းမကြားဘဲ စစ်ပြေငြိမ်းရမည်လော ဟု ရာဇမာန် ပွားခဲ့သည်။<ref>[https://books.google.com.mm/books?id=zcEcBQAAQBAJ&pg=PA111&lpg=PA111&dq=mahathiha+thura&source=bl&ots=YwDYZ_QFio&sig=GcJjfB8FMC3udnwf3_Dfb2QyA6M&hl=my&sa=X&ved=0ahUKEwj5-4mkx-_NAhUHTI8KHTC1DYkQ6AEIQjAF#v=onepage&q=mahathiha%20thura&f=false War in the Eighteenth-Century World - Jeremy Black - Google Books<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=October 2022 }}</ref>သို့ဖြစ်၍ ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရသည် အရှင်သခင် အမျက်တော် ပြေစေရန် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]] သို့စစ်ကြောင်း လှည့်ကာ တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးမှ နေပြည်တော် အင်းဝသို့ ပြန်လာခဲ့၏။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မဏိပူရကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်တိုင် ကျေနပ်ခြင်း မရှိပေ။ ခရစ်နှစ် ၁၇၇၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ခုနှစ်တွင် မဟာသီဟသူရ (ဗိုလ်မင်းသူ) သည် [[ဘိုးဘိုးအောင်]] ၏အကူအညီဖြင့် [[ပေါင်းတည်မြို့]] ဝက်ပုတ်ရွာသို့ လျှို့ဝှက်တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ <ref group="note">ဗိုလ်မင်းသူ (မဟာသီဟသူရ) သည် ဝက်ပုတ်ရွာကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။</ref> <ref name="ut"/> မဟာသီဟသူရသည် အသက်ချမ်းသာပေးခြင်းခံရသော်လည်း မြစ်ငယ်အရှေ့ဘက် ကြက်ယက်လယ်ပြင်သို့ပို့ထားခြင်းခံရသည်။ အတန်ကြာမှာ ဆင်ဖြူရှင်မင်းအမျက်ပြေကာ နေပြည်တော်သို့ ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့ပေသည်။ === ယိုးဒယား-မြန်မာစစ်ပွဲ === [[File:Maha Thiha Thura meets Chao Phraya Chakri (Thongduang) between the siege of Phitsanulok in 1775.png|thumb|၁၇၇၅ ဒီဇင်ဘာလ၌ စစ်သူကြီး မဟာသီဟသူရ၏ မြန်မာတပ်နှင့် စစ်သူကြီး [[ရာမ ၁|စောဗညားစက္ကိ]] ၏ ယိုးဒယားတပ် ဆုံတွေ့ပုံ]] စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ယိုးဒယားတိုက်ပွဲတွင်လည်း ဦးစီးပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် [[အယုဒ္ဓယ|အယုဒ္ဓယမြို့တော်]]ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်စဉ်က ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သော [[တာကသိန|ဖယားတက်ဆင်]] (တာက်​မြို့စားမင်း) သည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]တွင် မြို့သစ်တည်ကာ မြန်မာတို့၏ ဩဇာကို မခံတော့ကြောင်း သိရသဖြင့် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီပြန်၏။ ထိုအခါ ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရကို ဘုရားသုံးဆူ စစ်ကြောင်းမှ ချီစေသည်။ လက်ထောက် ဗိုလ်အချို့ ဩဇာမခံဘဲ အစီအမံ နှောင့်နှေး၍ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာမှ ပြန်လည်လာသောအခါ အင်းဝနန်းတွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း နတ်ရွာစံပြီး သားတော် [[စဉ့်ကူးမင်း]] ခရစ်နှစ် ၁၇၇၆ သက်တော်(၂၀)နှစ်တွင် နန်းတက်၏။ အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်သော အလေ့အကျင့်ရှိသည်။<ref>[https://books.google.com.mm/books?id=Ml2ABAAAQBAJ&pg=PA152&lpg=PA152&dq=Singu+Min+addicted+to+alcohol&source=bl&ots=DmESGy0zwS&sig=63EYyjnrvuINLiayXLILU-Y0700&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Singu%20Min%20addicted%20to%20alcohol&f=false A History of South East Asia - Arthur Cotterell - Google Books<!-- Bot generated title -->]</ref> စဉ့်ကူးမင်းသည် မင်းဖြစ်လျှင် ယောက္ခမဖြစ်သည့်အပြင် ဘကြီးလည်းတော်စပ်သူ (သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ၏ဖခမည်းတော်) ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ က ၎င်းကို ဝေဖန်ဆွေးနွေးသောကြောင့် မျက်တော်မူ၍ ဝန်ကြီးအရာက နုတ်ပြီးလျှင် စစ်ကိုင်းတွင်ထားသောကြောင့် အငြိမ်းစားနေရသည်။ စဉ့်ကူးမင်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၇ တွင် ၎င်းကို ဝေဖန်သောကြောင့် မိဖုရား သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီအား နန်းကချ၍ မဟာသီဟသူရ စစ်ကိုင်းရှိအိမ်သို့ ပို့ထားသည်။ နောက် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၈ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၉ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် အမျက်တော်ရှိပြန်၍ သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ ရေမှာဖျောက်ခံရသည်။<ref>[http://www.royalark.net/Burma/konbaun3.htm The Konbaung Dynasty - GENEALOGY]</ref> စဉ့်ကူးမင်း၏အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်ခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်း၊ အသိအာရုံ လွဲမှားလာခြင်းအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ က လသားအရွယ် မြေးတော် ဘိုးသစ္စာ ကို [[ပေါင်းတည်မြို့]] ဝက်ပုတ်ရွာသို့ လျှို့ဝှက်ပြောင်းရွေ့ပို့ထားခဲ့သည်။ စဉ့်ကူးမင်း၏ နန်းကို ဖောင်းကားစားမောင်မောင် သိမ်းပိုက်သောအခါ မဟာသီဟသူရသည် အငြိမ်းစား နေရာမှ ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူရ၏။ ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၏ နန်းသက် ခုနစ်ရက်တွင် [[ဘိုးတော်ဘုရား|ဘိုးတော်မင်းတရား]]က အင်းဝနန်းကို လုပ်ကြံ အောင်မြင်ပြန်၏။ ဤသို့ အောင်မြင်ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏ အကူအညီပါသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရကို မရှုတ်မချ ဝန်ကြီးအရာနှင့် သူကောင်းပြုသည်။ သို့ရာတွင် နန်းတက်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရအား ညီတော် စည်သာ မင်းသားနှင့် ပူးပေါင်း၍ လုပ်ကြံရန် ကြံစည်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ သံသယရှိသဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၇၈၂ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။<ref name="autogenerated1" /> <ref group=note>ဘိုးတော်ဘုရား(ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း) လက်ထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရကိုကွပ်မျက်ပြီးနောက်ယိုးဒယားသို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီတက်လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်း အရေးမလှ၍ ဆုတ်ခဲ့ရသည်က များသည်ဟု ဆိုသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီးဘိုးတော်ဦးဝိုင်းကိုယ်တော်တိုင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မင်းကြီး နန္ဒကျော်ထင်ကို အအုပ်အချုပ် ခန့်၍ တစ်ကြိမ်၊ ၁၁၅၃၊ ၁၁၅၄ ခုနှစ်များတွင် သားတော် မဟာဥပရာဇာ အုပ်ချုပ်၍ တစ်ကြိမ် ယိုးဒယားသို့ချီရာ အရေးမလှ၍ ဆုတ်ခဲ့ရသည်က များသည်။</ref> ဘိုးတော်ဘုရားသည် တူတော်များဖြစ်သော စဉ့်ကူးမင်း၊ [[ဖောင်းကားစား မောင်မောင်]]၊ [[စဉ့်ကူးမင်း]] ညီတော် ပင်းတလဲမြို့စားတို့ကိုသာမက ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ၊ [[ဘိုးဘိုးအောင်|ပထမံဘိုးဘိုးအောင်]] နှင့် မင်းဆွေမင်းမျိုး မင်းမှုထမ်းမှူးမတ်ကောင်း သူရဲကောင်းအမြောက်အမြားတို့ကို သံသယရှိသဖြင့် ကွပ်မျက်သုတ်သင်ခဲ့သည်။ == မျိုးဆက်များ == [[ပန်းကန်စက်ဦးသော်]] သည် ဆင်ဖြူရှင်မင်း နှင့် ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ တို့၏(၂) ဆက်မြောက်မြေးအရင်းတော်စပ်သည် ဟု ''မြန်မာနိုင်ငံ ကြွေပန်းကန်အစ ဦးသော် က'' နိဒါန်း၊ စာမျက်နှာ က၊ခ၊ဂ တွင် ပန်းကန်စက်ဦးသော် ကိုယ်တိုင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။<ref>စဉ့်ကူးမင်းနှင့်ပထမ မြောက်နန်းမိဖုရားကြီးသီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့၏ မြေးတော် ဘိုးရွှေကွန် ၏ သားတော် ဦးဘိုးဆင့်(ပန်းကန်စက်ဦးသော်၏ဖခင်) ရေးသားခဲ့သည့်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ဘဝဖြစ်ရပ်မှတ်တမ်း</ref><ref name="ut"/><ref name="mk"/> ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏သမီးတော်မှာ သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်၏သားတော် စဉ့်ကူးမင်း နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့သည်။ စဉ့်ကူးမင်းနှင့် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့၏သားတော်မှာ ဘိုးသစ္စာဖြစ်သည်။ ဘိုးသစ္စာ၏သားမှာ ဘိုးရွှေကွန်၊ ဘိုးရွှေကွန်၏သားမှာ ဦးဘိုးဆင့်၊ ဦးဘိုးဆင့်၏သားသမီး ၃ ဦးမှာ ‌[[ပန်းကန်စက်ဦးသော်]]၊ ‌ဒေါ်တင်လှ၊ ဦးမောင်မောင်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်တင်လှ၏သမီးမှာ [[မြင့်မြင့်ဝင်း၊ ဒေါ်(ဝိပဿနာ ယောဂီ)|ဒေါ်အမာ (ခေါ်) ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်း]] ဖြစ်သည်။ ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းတွင် သားသမီး ၄ ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားမှာ [[မြို့မ-မြင့်ကြွယ်]] ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal | author=မြို့မ-မြင့်ကြွယ် |title=တရုတ်-မြန်မာချစ်ကြည်ရေးအစ စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရက | journal=မြန်မာတိုင်းမ် MYANMAR TIMES DAILY |date=၂၉-၁-၂၀၂၀ |volume=အတွဲ (၄) | page=စာမျက်နှာ ၁၂၊ ၁၃၊ ၂၁ |ref=ဦးဘိုးဆင့်၏ဖခင်မှာ ဘိုးရွှေကွန်၊ ဘိုးရွှေကွန်၏ဖခင်မှာ ဘိုးသစ္စာ၊ ဘိုးသစ္စာ၏ဖခင်မှာ စဉ့်ကူးမင်း၊ စဉ့်ကူးမင်း၏ဖခင်မှာ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၊ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏ဖခင်မှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျဖြစ်သည်။......... ဒေါ်အမာ (ခ) ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းမှာ ဦးဘဦးနှင့် ဒေါ်တင်လှတို့၏သမီးဖြစ်ပြီး ပန်းကန်စက်ဦးသော်၊ ဒေါ်တင်လှ၊ ဦးမောင်မောင် မောင်နှမ ၃ ဦး၏ ဖခင်မှာ ဦးဘိုးဆင့်ဖြစ်သည်။ |series=အမှတ် (၂၉)}}</ref> == မှတ်စုများ == {{reflist|group=note}} == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မင်းခေါင်နော်ရထာ]] * [[မဟာနော်ရထာ]] * [[နေမျိုးသီဟပတေ့]] == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၇၂၀|၁၇၈၂}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] [[Category:စစ်ဗျူဟာမှူးများ]] 23tmvw5eynjzaguzhbjo9h2gdlfglq3 0 17921 1032493 706776 2026-05-20T04:09:19Z Chenzeyan29 141880 1032493 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းဆတ်မြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းသတ်း}}၊ {{langx|en|Mong Hsat}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]]ရှိ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး ပထဝီဝင်အရ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ခြမ်း တောင်ကြားလွင်ပြင် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ကာလတွင် တရုတ်ဖြူ (ကေအမ်တီ) များ ဝင်ရောက်ကျူးကျော် အခြေစိုက်ခဲ့သော ဒေသဖြစ်၍ မြန်မာအစိုးရက ကုလသမဂ္ဂသို့ တင်ပြတိုင်ကြားခဲ့ရသဖြင့် မိုင်းဆတ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးက အာရုံစိုက် သိရှိခဲ့ကြရသည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄ |pages=၂၄-၂၅}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုင်းဆတ်မြို့ | official_name = Mong Hsat | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမိူင်းသတ်း}}<br/>{{lang|khb|ᨾᩮᩨ᩠ᨦᨻᩯ᩠ᨯ}}}} | other_name = {{lang|en|Monghsat}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မိုင်းဆတ်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|31|50|N|99|15|14|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book |title=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ |volume=အတွဲ-၂ |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |location=နေပြည်တော် |date=မေ ၂၀၁၅ |pages=၆၁ |url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_total = ၈,၀၀၄ | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 1950 | elevation_m = 594 | website = | footnotes = }} == ပထဝီဝင်နှင့် လူနေထိုင်မှု == မိုင်းဆတ်မြို့သည် [[ကျိုင်းတုံမြို့]]၏ အနောက်တောင်ဘက် ၆၂ မိုင်မျှအကွာ ပင်လယ်ပြင်ထက် ပေ ၁,၉၅ဝ အမြင့်တွင် တည်ရှိပြီး တောင်ပတ်လည် ဝန်းရံနေသည့် မြေချိုင့်မြေပြန့် ကုန်းမြင့်ဒေသ ဖြစ်သည်။ မိုင်းဆတ်မြို့တွင် ရှေးမြန်မာမင်းများနှင့် စော်ဘွားများ လက်ထက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြို့ရိုးဟောင်းများကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် တောင်ပေါ်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သည့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့အပြင် တောင်ပေါ်သားများဖြစ်ကြသည့် [[အာခါလူမျိုး|အာခါ (အီကော)]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ (လီရှော)]] လူမျိုးစုများလည်း အတူတကွ နေထိုင်ကြသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် အချင်းချင်း ဖလှယ်စားသုံးနိုင်ရုံမျှသာ မိရိုးဖလာ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြေပြန့်ချောင်းဝှမ်းဒေသများတွင် ဆန်စပါး၊ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် ငရုတ်များကို စိုက်ပျိုး၍ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် [[လက်ဖက်]]နှင့် [[အာလူး]]များကို အဓိက စိုက်ပျိုးကြသည်။ ပိုလျှံသော ဆန်၊ လက်ဖက်ခြောက် စသည့် ပစ္စည်းများဖြင့် ဆား၊ ရေနံဆီ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးခြစ် စသည်တို့ကို နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်၍ ထိုင်း (ယိုးဒယား) ဘက်မှ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် လဲလှယ်ကူးသန်းကြသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == မိုင်းဆတ်ဟု တွင်ခဲ့ရခြင်းအကြောင်းမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော်အရ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရာတွင် တောတွင်းတစ်နေရာရှိ ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုပေါ်ဝယ် ရပ်နား၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ မူလက သာမန်ကျောက်တုံးကြီးသာ ဖြစ်သော်လည်း မြတ်စွာဘုရား ထိုင်တော်မူသည်နှင့် ကျောက်တုံးမှာ ဖျာကဲ့သို့ ညီညာသော ကျောက်ဖျာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ဆို၏။ ဤတွင် မြတ်စွာဘုရားက ဤနေရာတွင် နောင်အခါ မြို့ဖြစ်လာမည်ဟု ဗျာဒိတ်ပေးခဲ့သဖြင့် မြို့တည်လာသောအခါ ထိုကျောက်ဖျာကို အစွဲပြု၍ ရှမ်းဘာသာဖြင့် မိုင်းဆတ်ဟု တွင်လာသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် **"မိုင်း"** (မိူင်း) သည် မြို့ သို့မဟုတ် နယ်မြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ **"ဆတ်"** (သတ်း) မှာ ဖျာ သို့မဟုတ် ခင်းနှီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ မိုင်းဆတ်သည် **"ဖျာကဲ့သို့ ညီညာကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိသောမြို့"** ဟု သမိုင်းကြောင်းအရ အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။<ref name="encyclopedia-9"/> == သမိုင်းကြောင်း == မိုင်းဆတ်သည် ရှေးအခါက တစ်သီးတခြား လွတ်လပ်သော နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့၍ သူရိယဆိုသူက စတင်ဖွဲ့စည်းကာ အကြီးအမှူးအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ နောင်တွင် စဝ်ဖခွန်ဆိုသူက စော်ဘွားအနေဖြင့် မိုးနဲနယ်နှင့် မဟာမိတ်ပြုကာ မန္တလေးနေပြည်တော်သို့ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ နောင်သော် မိုင်းဆတ်ပတ်လည် တောင်ပေါ်ရှိ လားဟူလူမျိုးများနှင့် ကျိုင်းတုံနယ်မှ မကြာခဏ လာရောက်နှောင့်ယှက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားထံ အညံ့ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့ ဝင်ရောက်စဉ်က မိုင်းဆတ်သည် ကျိုင်းတုံနယ်အပါအဝင် နယ်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် ဗဟိုပြုကာ ကျိုင်းတုံစော်ဘွား၏ လက်အောက်ခံ မြို့စားအုပ်ချုပ်သော ဒေသဖြစ်ခဲ့လေသည်။ === ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အခြေအနေ === ၁၉၄၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်မျက်နှာဖြူနှစ်ဦး ခေါင်းဆောင်သော ပန်ချာပီတပ်ဖွဲ့တစ်ခု လာရောက်တပ်စွဲခဲ့ပြီး၊ ၁９၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလခန့်တွင် ယင်းတပ်ကို တရုတ်တပ်များနှင့် တာဝန်လွှဲခဲ့သည်။ တရုတ်တပ်များ သုံးလခန့်သာနေ၍ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးနောက် ယိုးဒယား (ထိုင်း) တပ်များ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ဤသို့ ဝင်လာခြင်းမှာ ဂျပန်တို့ ရှမ်းပြည်နယ်အချို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခွဲဝေပေးအပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ သုံးနှစ်မျှ ရောက်ရှိခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ဦးတွင် ဂျပန်တပ်စုတစ်စု ဝင်ရောက်လာသေးသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လေထီးလဲဗီးတပ်များ မိုင်းပူအောင်ဘက်မှ လာရောက်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တာချီလိတ်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြပြီး စစ်ပြီးမှသာ ရှောင်တိမ်းနေရသော မြို့စား ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="encyclopedia-9"/> === တရုတ်ဖြူကျူးကျော်မှုနှင့် နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေး === စစ်ပြီးခေတ်တွင် မိုင်းဆတ်မှာ တရုတ်ဖြူများ တပ်စွဲရာဗဟိုချက်ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာက အာရုံပြုရသည့်နေရာ ဖြစ်လာသည်။ ကေအမ်တီ (KMT) ခေါ် တရုတ်ဖြူတို့သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်တပ်စွဲပြီး တပ်သားများနှင့် အိမ်ထောင်စုများအပါအဝင် အင်အား ၄,ဝဝဝ ကျော်အထိ ရှိလာကာ တရုတ်ဖြူဗိုလ်ချုပ် လီမီ၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ကွင်းကိုပါ ဖောက်လုပ်ကာ ကျူးကျော်စခန်းဖွင့်ခဲ့သဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ကုလသမဂ္ဂသို့ တိုင်ကြားခဲ့သော်လည်း ထိရောက်စွာ အရေးယူခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သို့ဖြစ်၍ ဗမာ့တပ်မတော်သည် **"နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေး"** ဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တိုက်ခိုက်တွန်းလှန်ခဲ့ပြီး သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် **"ဘုရင့်နောင်စစ်ဆင်ရေး"** ဖြင့် ထပ်မံအင်အားဖြည့်တင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ဖြူဗိုလ်ချုပ် လီမီ၏ဌာနချုပ်စိုက်ရာ မိုင်းဆတ်မြို့ကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့လေသည်။<ref name="encyclopedia-9"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] r6s5mi4o71dqaor6k7tztfr87nu89dc 0 19635 1032394 707063 2026-05-19T15:47:33Z ~2026-30093-12 142875 1032394 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Manchester Transport Montage.jpg|thumb|အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ [[မန်ချက်စတာ]] တွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးပုံစံအမျိုးမျိုး]] လူများကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ပို့ဆောင်ခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများကိုတစ် နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းသယ်ယူခြင်း စသည့်ကိစ္စတို့ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဟုခေါ်သည်။ ယင်း သို့သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေးမှာ အလွန်ရှေးကျသော လူရိုင်းများခေတ်ကပင် ရှိခဲ့လေသည်။ လူရိုင်းများသည်တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ခြေကျင်ခရီးဖြင့် မိမိတို့ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို ကျောထက်၌ သယ်ဆောင်ကာရွှေ့ပြောင်းရ၏။ ဤနည်းကား သူတို့ခေတ် ကာလ၏သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ လူရိုင်းများ ၏နည်းမှာ ယခုကာလ သယ်ယူနည်းများနှင့်ယှဉ်သော် အလွန်နုံဖျင်း ရှေးကျသည်ဟုဆိုရပေမည်။ ထိုနောက်မှ ဘီးတပ်ယာဉ်ကြမ်းများပေါ်လာ၍ နွားမြည်းတို့နှင့်ဆွဲ၏။ တစ်ဖန် မြင်း ကုလားအုပ် ဆင် စသည်တို့နှင့် ဆွဲကြရပြန်လေသည်။ နေရာဒေသ ဥတု ရာသီအလျောက် သင့်တော်ရာကိုသုံးကြရ၏။ ရေဘက်တွင်လည်း လှေကြမ်းမှလှေချော၊ ရွက်လှေ၊ စက်လှေ ကြီးများစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်တိုးတက်တီ ထွင်လာကြလေ သည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်တစ်ခေတ်မှ တစ်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းလာတိုင်းလူတို့ ကြံစည်တီထွင်ကြခြင်းဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းမှာ အလွန်တိုးတက် ခေတ်မှီနေသည်ကို တွေ့ရလေ၏။ နောင်အနာဂတ်ခေတ်၌ အဘယ်မျှ တိုးတက်ဦးမည်ကိုကျွန်ုပ်တို့မခန့်မှန်းနိုင်ပေ။ လူတို့မည်သည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်မှတိုးတက်မြဲဖြစ်၏။ မိမိတို့နေရာမှအခြား နေရာသို့ မသွားနိုင်သောလူများသည်ဗဟုသုတမရှိဘဲ အောက်ကျနောက်ကျဖြစ်နေမည်ဖြစ်၏။ ရှေးအခါက အာဖရိက တိုက်ကြီးသည် ကာလကြာမြင့်စွာ အမှောင်ထဲသို့ ရောက်နေခြင်းမှာ အတွင်းပိုင်းသို့ တိုင်းတစ်ပါးမှ လူများ သွားလာရန်အလွန်ခက်ခဲသောကြောင့်ဖြစ်၏။ ဥရောပ တိ်ုက်သားများ ရောက်သွား၍ အရပ်ရပ်တွင် လမ်းဖွင့်ပေးသောအခါမှ အာဖရိ်ကတိုင်းရင်းသားများသည် ကြီးပွားတိုးတက်လာခဲ့၏။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမရှိခဲ့ပါက ကျွန်ုပ်တို့၏ လူမှုဆက်ဆံရေးလမ်းစဉ်ကြီးသည် တည်တံတော့ မည်မဟုတ်ပေ။ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ သွားနိ်ုင်သောလမ်းများ၊ သွားရာ၌ အသုံးပြုရမည့် ယာဉ် ရထားများရှိ ခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ စားရေး၊ ဝတ်ရေး၊ သုံးဆောင်ရေးတို့၌ အခက်အခဲမတွေ့ရချေ။ ထို့ကြောင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် လူတို့အနေအထိုင် တည်တံ့မှု၏အရင်းခံအကြောင်းကြီးဖြစ်ပေသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ အတွင်း၌ သွေးလွှတ်ကြောတို့သည် အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးသို့ သွေးကိုရောက်အောင်ပို့ပေးသကဲ့သို့သယ်ယူပို့ဆောင်မှု ပြုနေသော ယာဉ်ရထားလမ်းကြောင်းများသည်လည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိလူ တို့ထံသို့ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးစုံကို ရောက်အောင်ပို့ပေးနေလေသည်။ ဤသို့သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရှိနေခြင်းကြောင့် လူများသည်အဘက်ဘက်မှ အခက်အခဲ မတွေ့ရဘဲ မြေပြစ်ချောမောစွာလူမှုရေးရာ ဆက်ခံခွင့်ကြီး ကိုရရှိနေသဖြင့် ထိုအရေးသည်လူတို့အတွက် မည်မျှ အဖိုးထိုက်တန်ကြောင်းသိသာလှပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ တိုးတက်လျက်ရှိသော နိုင်ငံတိုင်း မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းနှင့်တူးမြောင်း များကို ဖောက်လုပ်ထားကြရ၏။ အရောင်းအဝယ်နှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ တိုးတက်ရန် ကုန်းလမ်း ရေလမ်းများ ရှိနေရုံနှင့်မပြီးသေးချေ။ ကုန်များကိုသယ်ယူပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးရာ၌ လျင်မြန်စေရန် ရေနွေးငွေ့ဖြင့် မောင်းနှင်ရသော မီးရထားနှင့် မီးသင်္ဘောတို့ကို ကြံစည်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ယခုအခါကမ္ဘာ ပေါ်ရှိနိုင်ငံအသီးသီးတွင် မီးရထားဖြင့်ဝေးလံသော အရပ်များမှ ကုန်ပစ္စည်းများကိုသယ်ယူကြရသည်။ မီးရထားများ ပေါ်လာသဖြင့် တိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုအတွင်း လူများငတ်ပြတ်နေသော နေရာသို့အခြားနေရာများမှ စားနပ်ရိက္ခာများကိုပို့ပေးနိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ ကုန်ပစ္စည်းချင်း ဖလှယ်ရာ၌ကား မီရထားထက် မီးသင်္ဘောကပို၍ ခရီးရောက်လေသည်။ သင်္ဘောသည် ရေကြောကိုရှုံ့နိုင်၍ မီးရထား မော်တော်ကားတို့သည် မြေကြောကိုရှုံ့နိုင်သည်။ ရေကြော မြေကြောနှစ်ခုစလုံးကို ရှုံ့နိုင်သောယာဉ်ကား လေယာဉ်ပျံ ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ပျံမှာရေမြေတော တောင်တို့ကို ကျော်ဖြတ် ပျံသန်းနိုင်သဖြင့် မီးသင်္ဘောမီးရထားတို့ထက် များစွာအဖိုးတန်သည်။ ပို၍လည်း မြန်သည်။ ကုန်လမ်း ရေလမ်း မရှိသေးသောနေရာများ၌လည်းကောင်း၊ ရှိပြီး လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် ပျက်နေသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ပျံသည်အားထားရာရှိသည်။ ယခုခေတ်မှာ အပြိုင်အဆိုင်ခေတ်၊ အမြန်ခေတ်ဖြစ် နေသောကြောင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာမှာ လေယာဉ်ပျံမှာ များစွာအရေးပါ အရာရောက်လာသည်။ မြန်မာနိ်ုင်ငံ၌ပြည်တွင်းလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ အရေးကြီးလာ၍ အစိုးရကိုယ်တိုင်က ချဲ့ထွင်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ ကူးသန်းသွားလာမှု၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တိုးတက်လာသော ယခုခေတ်မျိုး၌ ခရီးတာများပြောင်းလွဲသွား၏။ ရှေးယခင်းက လမ်းရှောက်၍ လည်းကောင်း၊ မြင်းစီး၍လည်းကောင်း၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ သွားရမည့် ခရီးကိုယခုအခါ ယာဉ်ရထားတစ်ခုခုဖြင့် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း သွားရောက်နိုင်လေပြီ။ ထို့နောက် ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမှာလည်း ဘာမျှမဝေးတော့။ နံနက်ပိုင်း ရန်ကုန်၌ရှိလျှင် ညနေပိုင်းတွင် မန္တလေးသို့ရောက်နိုင်၏။ ဤသို့ပြည်တွင်းမြို့များသာမက ပြည်ပမြို့များသို့လည်း အိမ်ဦးနှင့်ကြမ်းပြင် ကဲ့သို့မှုကြာခဏ ခေါက်တုံ့ခေါက်ပြန် ကူးသန်းနိုင်လေသည်။ ကမ္ဘာလှည့်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ယခုကဲ့သို့ ခေတ်မီလျင်မြန်သော ယာဉ်မျိုးကိုအသုံးပြုရသဖြင့် သူတို့အဖို့ များစွာအကျိုးရှိလေသည်။ ဒေသသစ် နယ်သစ်၊ နိုင်ငံသစ်များသို့ သွားရောက်ကာ အသစ်အသစ်သော ပညာရပ်များ၊ လုပ်ငန်းများ၊ နည်းလမ်း ဥပဒေများ စသည့် လူလောကဆိုင်ရာပြဿနာ အမျိုးမျိုးကို ပြေလည်စေနိ်ုင်သော အဖြေကောင်းများကို သယ်ပိုးလာကြသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် ကျယ်စေရန် တီထွင်ရသော အမျိုးမျိုးသောယာဉ်ရထားများမှာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကတည်းက စုံလင်နေပေပြီ။ ယခုခေတ်၌ အသုံးပြုနေကြသော မီးရထား၊ မီးသင်္ဘော၊ မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံ စသောယာဉ်များအားလုံးသည် ထိုနှစ်လောက်တွင်ပင် အစုံအလင်ရှိနေပေသည်။ ထိုခုနှစ်မတိုင်မီက ပင်လယ်ခြားနေသော ဒေသများသို့ ပိုးထည်များ၊ လက် ဖက်ခြောက်များနှင့်အမွှေးအကြိုင်များစသော ကုန်ခြောက်တို့ကို သာတင်ပို့လေသည်။ သို့သော်ယခု အခါ၌ လူတို့လိုအပ်သည့် အသုံးအဆောင် အစားအသောက်ပစ္စည်း အမျိုးမျိုးကို တင်ပို့နိုင်ပြီဖြစ်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]] 7jpnqnenx84qfde4x4yhf8ae24ztlq6 0 20013 1032386 770376 2026-05-19T15:35:19Z ~2026-30078-24 142872 1032386 wikitext text/x-wiki {{Infobox book| | name = ခန်းဆောင်နီအိပ်မက် <br>{{Noitalic|紅樓夢}} | title_orig = | translator = | image = Hongloumeng2.jpg | image_size = 180px | caption = ရှူပေါင်းကျွမ်း ရေးဆွဲသော ဝတ္ထုမှအခန်းတစ်ခန်း၊ (1810–1873) | author = ချောင်းရွှယ်ချင် | illustrator = | cover_artist = | country = တရုတ် | language = ဒေသန္တရတိုင်းရင်း တရုတ်ဘာသာစကား (Vernacular Chinese) | series = | genre = ဝတ္ထုရှည်၊ မိသားစုဝတ္ထုရှည် | publisher = | release_date = (၁၈)ရာစုအလယ် (လက်ရေးမူများ)<br>၁၇၉၁ (ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း) | english_release_date = ၁၈၆၈, ၁၈၉၂; ၁၉၇၃–၁၉၈၀ (ပထမအကြိမ် အပြီးသတ်အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုခြင်း) | media_type = လက်ရေးမူများ/ပုံနှိပ် | pages = | preceded_by = | followed_by = }} '''ခန်းဆောင်နီအိပ်မက် ({{lang-en|Dream of the Red Chamber}}, {{zh|s=红楼梦|p=Hónglóumèng|c=|t=紅樓夢}})''' သို့မဟုတ် မူလအခေါ် '''ကျောက်ခဲတစ်လုံး၏ ရာဇဝင်''' သည် [[တရုတ်]]စာပေ၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားလှသော [[ဂန္ထဝင်]] စာပေ ၄ အုပ်အနက် တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ၁၈ရာစုအလယ်ပိုင်း [[ချင်းမင်းဆက်]] ခေတ်ကရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေးသားသူမှာ ''ချောင်းရွှယ်ချင်'' (Cao Xueqin - 曹雪芹) ဟု ထင်ရသည်။ အပြီးသတ် မရေးခဲ့သဖြင့် ကောင်းအဲ့ (Gao E - 高鹗) က ပြီးဆုံးအောင် ဆက်ရေးသည်။ ဝတ္ထုသွားမှာ ဆောင် မိသားစုကို အခြေခံသည်။ အဓိကဇာတ်ဆောင်၏ ငယ်စဉ်မှစ၍ ကြုံတွေ့ရသော သူငယ်ချင်း၊ ဆွေမျိုး၊ အခိုင်းအစေ စသည့် မြောက်မြားစွာသော[[မိန်းမ]]တို့အကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမဆုံးသော မိန်းမဦးစားပေးစာအုပ်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုခေတ်က နေ့စဉ်သုံး [[အရပ်စကား]]ဖြင့် ရေးသော ပထမဆုံး[[စာအုပ်]]ဟုလည်း ယူဆနိုင်သည်။ == ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း == ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ အထက်တန်းစား မိသားစု တစ်စုကို နောက်ခံပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမိသားစုမှ ပေါက်ယု အမည်ရှိ လူငယ်မှာ ထိုဇာတ်လမ်း၏ အဓိက ဇာတ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ ပေါက်ယု၏ အစ်မကြီး ဖြစ်သူမှာ ဘုရင့်မိဖုရား အဖြစ် တော်ကောက်ခြင်း ခံရသည်။ ဘုရင့်မိဖုရား အိမ်သို့ ပြန်လည် လည်ပတ်ချိန်တွင် အပန်းဖြေ အနားယူနိုင်ရန် အတွက် သူမ၏ မိသားစုမှ ပန်းခြံကြီး တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးကြသည်။ မိဖုရား နန်းတော်သို့ ပြန်ကြွသွားချိန်တွင် ထိုပန်းခြံမှာ ပေါက်ယုနှင့် သူ၏ မောင်နှမဝမ်းကွဲများ အသုံးပြုရာ ဖြစ်လာသည်။ ပေါက်ယုတွင် သူ၏ မိဘများက သဘောတူထားသော ပေါက်ကြည်ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦး ရှိပြီး ပေါက်ယု နှင့် ဖွင့်မပြောဘဲ ချစ်ကြိုက်နေသော ထိုက်ယု ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦးလည်း ရှိသည်။ သူတို့ ၃ ဦးကြားမှ ၃ ပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းကို ထိုခေတ်ထိုအခါက ယဉ်ကျေးမှု များကို နောက်ခံပြုပြီး ချယ်မှုန်းပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကဗျာလင်္ကာများ အများအပြားပါဝင်ပြီး ဇာတ်လမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ ထိုမိသားစု၏ နိစ္စဓူဝ ကိစ္စများသာလျှင် ဖြစ်သည်။ == မြန်မာဘာသာပြန် == မြန်မာစာရေးဆရာ [[မြသန်းတင့်]]က ''ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက်'' ဟူသော အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့ပြီး အားမာန်သစ် စာပေမှ ၉ အုပ်ခွဲ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ [https://saroatsin.com/book/697 ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက် အစဆုံး] [[Category:နိုင်ငံတကာ စာအုပ်များ]] 24avl3pt54ou4e8zviblnbbo8w4foid 0 20906 1032538 914417 2026-05-20T06:52:42Z Chenzeyan29 141880 1032538 wikitext text/x-wiki '''သိန္နီမြို့''' ({{langx|shn|သႅၼ်ဝီ}}၊ {{langx|en|Hsenwi}} သို့မဟုတ် ''Theinni'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း၊ [[သိန္နီခရိုင်]]ရှိ [[သိန္နီမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။<ref>http://www.themimu.info/docs/MIMU154v01_100823_Hseni%20Ts-%20Shan%20State_A1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329153354/http://www.themimu.info/docs/MIMU154v01_100823_Hseni%20Ts-%20Shan%20State_A1.pdf |date=29 March 2012 }} Map of Hseni Township</ref> လားရှိုးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mrtv3.net.mm/open6/200609for1.html |accessdate=29 January 2017 |archivedate=29 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929042529/http://www.mrtv3.net.mm/open6/200609for1.html }}</ref> ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂,၁၀၀ ​ပေ မြင့်သည်။<ref>http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/12Dec/n091201.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002130347/http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/12Dec/n091201.pdf |date=2 October 2011 }} Page 8</ref> {{redirect|သိန္နီ|လက်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ|သိန္နီမြို့နယ်|ယခင် ရှမ်းနယ်|သိန္နီနယ်}} {{Infobox settlement | name = သိန္နီမြို့ | official_name = Hsenwi | native_name = {{nobold|{{shn|သႅၼ်ဝီ}}<br/>{{lang|khb|ᨴᩯ᩠ᨶᩅᩦ}}}} | other_name = {{lang|en|Theinni}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သိန္နီမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = Hsenwi.jpg | imagesize = 270px | image_caption = သိန္နီမြို့မြင်ကွင်း | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[သိန္နီခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[သိန္နီမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_blank1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု | population_density_km2 = auto | coordinates = {{coord|23|18|N|97|58|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | leader_title = | leader_name = | elevation_ft = 2100 | elevation_m = 640 | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | website = }} == သမိုင်းကြောင်း == == သမိုင်းကြောင်း == ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် "သႅၼ်ဝီ"*ရ (သႅၼ် = တစ်သိန်း၊ ဝီ = ယပ်တောင်) ဟု ခေါ်တွင်ပြီး "ယပ်တောင်အစီးပေါင်းတစ်သိန်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်က သိန္နီနယ်သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး၊ အကျယ်ပြန့်ဆုံးနှင့် တန်ခိုးအာဏာ အကြီးဆုံးသော စော်ဘွားနယ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ခွန်တိုင်းနွယ်စော်ဘွားများခေတ် === ရှေးယခင်က သိန္နီကို "ကောသမ္ပီပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ "မိန်းစဲ" (မိူင်းၸႄႈ) ဟုလည်းကောင်း ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၁၃ ရာစုခန့်တွင် နာမည်ကျော် ရှမ်းစော်ဘွားကြီး စဝ်ဟုံဖာ (သိန္နီစော်ဘွားကြီး) လက်ထက်တွင် အာဏာစက် အလွန်ပြန့်ပြောခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်နယ်စပ်အထိ နယ်မြေကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အလောင်းဘုရား ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရ အရေးပါသော နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ကွဲအက်ခြင်း === ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် သိန္နီနယ်ကြီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ပိုမိုလွယ်ကူစေရန်နှင့် အချင်းချင်း အင်အားမကြီးထွားစေရန်အတွက် သိန္နီမြောက်ပိုင်းနယ်(North Hsenwi) နှင့်သိန္နီတောင်ပိုင်းနယ်(South Hsenwi) ဟု နယ်ကြီးနှစ်ခု ခွဲခြားပစ်ခဲ့သည်။သိန္နီမြောက်ပိုင်းနယ်သည် လက်ရှိ သိန္နီမြို့ကို ဗဟိုပြုပြီး စဝ်ခွန်ဆန်တုန်ဟုန်းက စော်ဘွားအဖြစ် ဆက်လက်အုပ်ချုပ်သည်။သိန္နီတောင်ပိုင်းနယ် မိုင်းရယ်မြို့ကို ဗဟိုပြုပြီး စဝ်နော်မိန်းက စော်ဘွားအဖြစ် သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အခြားရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ သိန္နီစော်ဘွားကြီး စဝ်ဟုံဖာ (ဗြိတိသျှခေတ် စော်ဘွားကြီး စဝ်သော်ဟုန်း၏ သားတော်) သည်လည်း မိမိ၏ ပဒေသရာဇ် အာဏာများကို စွန့်လွှတ်ကာ ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ == နေထိုင်သည့် လူမျိုးများနှင့် ကိုးကွယ်မှု == သိန္နီမြို့နယ်အတွင်း ပထဝီဝင်အနေအထားအရ တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကွဲပြားသကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ ပေါင်းစည်းနေထိုင်ကြသည်။ * **ရှမ်းလူမျိုး (တိုင်လုံ):** မြေပြန့်ချိုင့်ဝှမ်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များတွင် အဓိက အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် မြို့၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * **ကချင်လူမျိုး:** မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ * **ပလောင်လူမျိုး (တအာင်း):** တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းဖြင့် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ * **ဗမာ၊ ကိုးကန့်နှင့် လီဆူလူမျိုးများ:** မြို့ပေါ်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော နေရာများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ === ကိုးကွယ်မှု === ဒေသခံများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ မြို့တွင်းရှိ ရိုးရာရှမ်းဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် သမိုင်းဝင် စေတီပုထိုးများသည် ထင်ရှားသည်။ ကချင်လူမျိုးများနှင့် ပလောင်လူမျိုးအချို့သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ ကျန်တောင်ပေါ် တိုင်းရင်းသားအချို့တွင် နတ်ကိုးကွယ်မှု ဓလေ့များလည်း ယနေ့တိုင် ရှိနေပါသေးသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:သိန္နီခရိုင်]] {{Shan-geo-stub}} qwugp2e40h87vth4xguk5f8x890e67i 1032539 1032538 2026-05-20T06:53:07Z Chenzeyan29 141880 1032539 wikitext text/x-wiki '''သိန္နီမြို့''' ({{langx|shn|သႅၼ်ဝီ}}၊ {{langx|en|Hsenwi}} သို့မဟုတ် ''Theinni'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း၊ [[သိန္နီခရိုင်]]ရှိ [[သိန္နီမြို့နယ်]]၏ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။<ref>http://www.themimu.info/docs/MIMU154v01_100823_Hseni%20Ts-%20Shan%20State_A1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329153354/http://www.themimu.info/docs/MIMU154v01_100823_Hseni%20Ts-%20Shan%20State_A1.pdf |date=29 March 2012 }} Map of Hseni Township</ref> လားရှိုးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mrtv3.net.mm/open6/200609for1.html |accessdate=29 January 2017 |archivedate=29 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929042529/http://www.mrtv3.net.mm/open6/200609for1.html }}</ref> ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂,၁၀၀ ​ပေ မြင့်သည်။<ref>http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/12Dec/n091201.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002130347/http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/12Dec/n091201.pdf |date=2 October 2011 }} Page 8</ref> {{redirect|သိန္နီ|လက်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ|သိန္နီမြို့နယ်|ယခင် ရှမ်းနယ်|သိန္နီနယ်}} {{Infobox settlement | name = သိန္နီမြို့ | official_name = Hsenwi | native_name = {{nobold|{{shn|သႅၼ်ဝီ}}<br/>{{lang|khb|ᨴᩯ᩠ᨶᩅᩦ}}}} | other_name = {{lang|en|Theinni}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သိန္နီမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = Hsenwi.jpg | imagesize = 270px | image_caption = သိန္နီမြို့မြင်ကွင်း | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[သိန္နီခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[သိန္နီမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_blank1 = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု | population_density_km2 = auto | coordinates = {{coord|23|18|N|97|58|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | leader_title = | leader_name = | elevation_ft = 2100 | elevation_m = 640 | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | website = }} == သမိုင်းကြောင်း == ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် "သႅၼ်ဝီ"*ရ (သႅၼ် = တစ်သိန်း၊ ဝီ = ယပ်တောင်) ဟု ခေါ်တွင်ပြီး "ယပ်တောင်အစီးပေါင်းတစ်သိန်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်က သိန္နီနယ်သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး၊ အကျယ်ပြန့်ဆုံးနှင့် တန်ခိုးအာဏာ အကြီးဆုံးသော စော်ဘွားနယ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ခွန်တိုင်းနွယ်စော်ဘွားများခေတ် === ရှေးယခင်က သိန္နီကို "ကောသမ္ပီပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ "မိန်းစဲ" (မိူင်းၸႄႈ) ဟုလည်းကောင်း ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၁၃ ရာစုခန့်တွင် နာမည်ကျော် ရှမ်းစော်ဘွားကြီး စဝ်ဟုံဖာ (သိန္နီစော်ဘွားကြီး) လက်ထက်တွင် အာဏာစက် အလွန်ပြန့်ပြောခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်နယ်စပ်အထိ နယ်မြေကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အလောင်းဘုရား ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရ အရေးပါသော နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ကွဲအက်ခြင်း === ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် သိန္နီနယ်ကြီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ပိုမိုလွယ်ကူစေရန်နှင့် အချင်းချင်း အင်အားမကြီးထွားစေရန်အတွက် သိန္နီမြောက်ပိုင်းနယ်(North Hsenwi) နှင့်သိန္နီတောင်ပိုင်းနယ်(South Hsenwi) ဟု နယ်ကြီးနှစ်ခု ခွဲခြားပစ်ခဲ့သည်။သိန္နီမြောက်ပိုင်းနယ်သည် လက်ရှိ သိန္နီမြို့ကို ဗဟိုပြုပြီး စဝ်ခွန်ဆန်တုန်ဟုန်းက စော်ဘွားအဖြစ် ဆက်လက်အုပ်ချုပ်သည်။သိန္နီတောင်ပိုင်းနယ် မိုင်းရယ်မြို့ကို ဗဟိုပြုပြီး စဝ်နော်မိန်းက စော်ဘွားအဖြစ် သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အခြားရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ သိန္နီစော်ဘွားကြီး စဝ်ဟုံဖာ (ဗြိတိသျှခေတ် စော်ဘွားကြီး စဝ်သော်ဟုန်း၏ သားတော်) သည်လည်း မိမိ၏ ပဒေသရာဇ် အာဏာများကို စွန့်လွှတ်ကာ ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ == နေထိုင်သည့် လူမျိုးများနှင့် ကိုးကွယ်မှု == သိန္နီမြို့နယ်အတွင်း ပထဝီဝင်အနေအထားအရ တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကွဲပြားသကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ ပေါင်းစည်းနေထိုင်ကြသည်။ * **ရှမ်းလူမျိုး (တိုင်လုံ):** မြေပြန့်ချိုင့်ဝှမ်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များတွင် အဓိက အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် မြို့၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * **ကချင်လူမျိုး:** မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ * **ပလောင်လူမျိုး (တအာင်း):** တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းဖြင့် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ * **ဗမာ၊ ကိုးကန့်နှင့် လီဆူလူမျိုးများ:** မြို့ပေါ်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော နေရာများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ === ကိုးကွယ်မှု === ဒေသခံများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ မြို့တွင်းရှိ ရိုးရာရှမ်းဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် သမိုင်းဝင် စေတီပုထိုးများသည် ထင်ရှားသည်။ ကချင်လူမျိုးများနှင့် ပလောင်လူမျိုးအချို့သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ ကျန်တောင်ပေါ် တိုင်းရင်းသားအချို့တွင် နတ်ကိုးကွယ်မှု ဓလေ့များလည်း ယနေ့တိုင် ရှိနေပါသေးသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:သိန္နီခရိုင်]] {{Shan-geo-stub}} icral1hcuafm39jc3987pww0o4f9gla 0 50637 1032540 784507 2026-05-20T06:58:28Z Khant Htal Wah Tun (TSO) 142920 1032540 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) =သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ် (သန်လျင်) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Co-operative and Management,Thanlyin |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = Yangon Co-operative University |တံဆိပ် = |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = A University for the Community: Together we learn, Together we lead |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၄ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာရီရီဝင်း |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်(စီမံ)= ဦးဦးတင်သိန်း |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ = [[သန်လျင်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်]] |အကျယ်အဝန်း = ၂၀၈.၂၀၉ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် =http://www.ucmt.edu.mm }} '''သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ် (သန်လျင်)'''သည် [[ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်]]၊ ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက် (၈)မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး၊ [[သန်လျင်မြို့]][[ကျိုက်ခေါက်ဘုရား]] လမ်းမကြီး၏ အရှေ့ဘက်၊ ရန်ကုန်သီလဝါမီးရထားလမ်း အရှေ့ဘက်နှင့် [[ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ်]]၏ အနောက်ဘက် ညောင်သုံးပင်ရွာတွင်တည်ရှိပြီး၊ သမဝါယမ တက္ကသိုလ်ပိုင် မြေဧရိယာ စုစုပေါင်းမှာ (၂၀၈.၂၀၉)ဧက ရှိသည်။ [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သမဝါယမ ဦးစီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)တွင် နှစ်စဉ်ပထမနှစ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၄၀၀)ဦး လက်ခံသင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ == ထူးခြားချက် == သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)မှ သင်ကြားပေးလျက်ရှိသော အထူးပြုမေဂျာဘာသာရပ်ငါးခု ထဲမှ တက္ကသိုလ်၏ အမြင့်ဆုံးဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဌာနမှ သင်ကြားပေးလျက်ရှိသော Accounting&Financeမေဂျာမှ ဘွဲ့ရရှိသောသူများအားလုံးကို [[မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းကောင်စီ]] မှ ဖွင့်လျက်ရှိသော လက်မှတ်ရပြည်သူ့စာရင်းကိုင်(CPA)သင်တန်းကို ဝင်ခွင့်ဖြေစရာမလိုပဲ တိုက်ရိုက်တက်ရောက်သင်ကြားနိုင်ပေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းကို [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]၊ ချော်တွင်းကုန်း တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက်၊ သန်လျင်မြို့ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားလမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[လှည်းကူးမြို့|လှည်းကူးမြို့နယ်]]၊ ဖောင်ကြီးဗဟိုသမဝါယမသင်တန်းကျောင်း တည်နေရာတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်း (၂)ကျောင်းအား စုပေါင်းဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းကို ရန်ကုန်သမဝါယမဒေသကောလိပ်အဆင့်သို့ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အဖွဲ့၏ ၁၉၉၄ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၁၀/၉၄)အရ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် တိုးမြှင့်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အဖွဲ့၏ ၁၉၉၆ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၁) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၇/၉၆)ဖြင့် ရန်ကုန်သမဝါယမဒေသကောလိပ် အား ရန်ကုန်သမဝါယမဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]နှင့် ပေါင်းစည်းပြီး (၃)နှစ်သင်တန်း ဖွင့်လှစ်၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ စီးပွားရေးသိပ္ပံ B.A(Business Science) ဘွဲ့ဒီဂရီကို ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ပညာသင်နှစ်အထိ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ပညာသင်နှစ်မှစ၍ စီးပွားရေးသိပ္ပံဘွဲ့ (B.BSc)ဘွဲ့ ဒီဂရီကို ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ် မေလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂၀/၂၀၁၂) သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၁-၆-၂၀၁၂)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၉/၂၀၁၂)ဖြင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန၊ သမဝါယမဦးစီးဌာနအောက်ရှိ သမဝါယမဒီဂရီကောလိပ်(သန်လျင်) အား သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်) အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.myancoop.gov.mm/?q=ThanlyinUniversity/%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%81%8F%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8|title=တက္ကသိုလ်၏သမိုင်းကြောင်း|accessdate=15 January 2021|archivedate=2 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702071936/http://www.myancoop.gov.mm/?q=ThanlyinUniversity%2F%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%81%8F%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8}}</ref> ==သင်ကြားရေးဌာနများ== ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းအတွက်အထူးပြုဌာနများ(၅)ခု *ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဌာန *စီမံခန့်ခွဲမှုပညာဌာန *စာရင်းအင်းပညာဌာန *ဘောဂဗေဒဌာန *သမဝါယမပညာဌာန ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းအတွက်အထောက်အကူပြုဌာနများ(၆)ခု *မြန်မာစာဌာန *အင်္ဂလိပ်စာဌာန *သင်္ချာဌာန *စီးပွားရေးပထဝီဝင်ဌာန *ဥပဒေပညာဌာန *သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဌာန == သင်ကြားရသည့်ဘာသာရပ်များ == {{columns-list| ===First Year=== *Myanmar *Aspects of Myanmar *Business English *Fundamentals of Social Enterprises *Principles of Business Studies *Mathematics *Basic Statistics *Introduction to Geography *Basic Accounting *Principles of Economics *Fundamental of ICT(Computer) ===Second Year (Accounting&Finance Major)=== *Business English *Financial Accounting(1&2) *Cost Accounting *Business Statistics *General Management *Small&Medium Enterprises *Principles of Finance *Business Mathematics *Computerized Accounting ===Second Year(Marketing Management Major)=== *Business English *SMEs&Microfinance *Computerized Managerial Decision Modeling *Money,Banking&Finance *Principle of Management *Principle of Marketing *Business Statistics *Marketing Management *Business Mathematics *Innovation and New Product Development *Entrepreneurship and Small Business Management ===Second Year(Applied Statistics Major)=== *ICT Business *Business English *SMEs&Microfinance *Statistical Theory *Social Statistics *Applied Statistics *Business Mathematics *Sample Survey Methodology *Vital Statistics/Business Ethics *Financial Accounting ===Second Year(Regional Development Major)=== *Business English *SMEs&Microfinance *ICT Business *Money,Banking&Finance *Economic and Social Statistics *Microeconomic Analysis *Business Statistics *Mathematics for Economists *Introduction to Regional Development *Macroeconomic Analysis *Financial Accounting ===Second Year(Social Enterprise Management Major)=== *Business English *ICT Business *SMEs&Microfinance *Social Enterprise Creation *Principles of Management *Business Statistics *Entrepreneurship/Business Ethics and performance *Business Mathematics *Social Business Model in Developing Countries *Microeconomic Analysis *Financial Accounting ===Third Year(Accounting&Finance Major)=== *Business English *IT for Accounting & Finance *Managerial Accounting *Performance Management *Principles of Marketing *Management Science *Statistical Package and Data Analysis *Financial Institutions&Financial Market1 *Internal Control& Risk Management *Financial Management *Business Law ===Third Year(Marketing Management Major)=== *Computerized Data Analysis *Business English *Retail Management *Organizational Behavior *Operations Management *Pricing Strategy *Statistical Package and Data Analysis *Brand Management *Management Information Systems *Financial Management *Business Law 1 ===Third Year(Applied Statistics Major)=== *Computerized Data Analysis *Business English *Mathematics *Analysis of Qualitative Data *Regression Analysis *Agricultural Analysis *Statistical Package and Data Analysis *Social Entrepreneurship *Design and Analysis of Experiments *Statistical Demography 1 *Biostatistics ===Third Year(Regional Development Major)=== *Business English *Modeling and Decision Analysis *Economic Development *Regional Development Economics *Geopolitics and Geoeconomics *Principles of Econometrics *Sample Survey Methodology/Development Economics *International Trade/Social Entrepreneurship *Urbanization and Development *Public Finance *Business Law ===Third Year(Social Enterprise Management Major)=== *Business English *Computerized Data Analysis *Humanity and Social Science *Social Innovation/Corporate Social Innovation *Operations Management/Geopolitics and Geoeconomics *Marketing for Co-operatives and Enterprises/Financing of Social Enterprises *Statistical Research Methodology *Internationals Economics and Regional Economic Integration *Management Information Systems *Functional Management in Co-operatives *Management Accounting ===Final Year (Accounting&Finance Major)=== *Auditing 1 *Advanced Financial Accounting 1 *Corporate Finance 1 *Capital Market 1 *Research Methodology *Accounting Information System *Computerized Managerial Decision Modeling *International Finance 1 *International Accounting 1 *Public Sector Accounting *Financial Reporting 1 *Auditing 2 ===Final Year(Marketing Management Major)=== *Strategic Management *Service Marketing *Human Resource Management *Customer Relationship Management *Research Methodology *eMarketing *e-Commerce:A Managerial Perspective *Marketing Planning *Marketing Research *Marketing Communications *Leadership in Organizations *Business Law2 ===Final Year (Applied Statistics Major)=== *Intermediate Financial Accounting *Statistical Inference *Economic Statistics *Time Series Analysis *Research Methodology *Agricultural Economics *Mathematics *Natural Resource Economics and Environmental Management *Applied Econometrics *Statistical Demography 2 *Financial and Insurance Statistics *Trade Statistics ===Final Year(Regional Development Major)=== *Regional Economics Integration/ASEAN Economics *Human Resource Development 1/Strategic Management in Public Organizations *International Economics/Public Finance *Research Methodology *Agricultural Economics and Development *Capital Market *Rural Development and Poverty Alleviation *Natural Resources Economics&Environmental Management *Development Policy and Planning *Projects Analysis/Globalization and Development *Leadership in/for Organizations *Development Experiences of Myanmar ===Final Year(Social Enterprise Management)=== *Intermediate Financial Accounting *Human Resources Management for Public and Nonprofit Organizations *Total Quality Management of Social Enterprise *Co-operation,Ethics and Development *Research Methodology *Social Entrepreneurship in the Developing World *Computerized Managerial Decision Modeling *Social Enterprise Management 1 *Social Responsibility in Social Enterprises *Environmental Science and Co-operation *Leadership in Organizations *Political Economy ===PGD(ဘွဲ့လွန်၁နှစ်သင်တန်း)(Accounting&Finance Major)=== *Economics *English for Business Communication *Strategic Performance Management *Corporate Finance *Marketing Management *Advance IT for Accounting&Finance *Project Management *Corporate Information Management *Financial Institution and Bank Management *International Financial Reporting Standards }} == ပေးအပ်သည့်ဘွဲ့များ == ===ဘွဲ့=== ပထမနှစ်မှစ၍စတုတ္ထနှစ်(နောက်ဆုံးနှစ်အထိ)အောင်မြင်သူများကို အောက်ပါဘွဲ့လက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ပေမည်။ #B.B.Sc (Business Science) #B.B.Sc (Regional Development) #B.B.Sc (Accounting and Finance) #B.B.Sc (Marketing Management) #B.B.Sc (Applied Statistics) #B.B.Sc (Social Enterprise Management) Final yearအောင်စာရင်းထွက်ရှိချိန်တွင် အောင်စာရင်းတွင် star တစ်လုံး ပါခဲ့လျှင် အောက်ဖော်ပြပါဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ(၁)နှစ်သင်တန်းတက်ရောက်နိုင်သည်။ ===ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ=== #PGDSEM (Postgraduate Diploma in Social Enterprise Management) #PGDRD(Regional Development) #PGDAF (Accounting and Finance) #PGDMM(Marketing Management) #PGDAS (Applied Statistics) ​Final Year အောင်စာရင်းထွက်ရှိချိန်တွင် အောင်စာရင်းတွင် star နှစ်လုံးပါခဲ့လျှင် အောက်ဖော်ပြပါ မဟာဘွဲ့(၂)နှစ်သင်တန်းကို ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ(PGD)တန်းတက်စရာမလိုပဲတိုက်ရိုက်တက်ရောက်နိုင်သည်။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ၁နှစ်သင်တန်းတက်ရောက်ရသောသူများသည် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာအောင်စာရင်းထွက်ရှိချိန်တွင် star တစ်လုံး ပါမှ မဟာဘွဲ့(၂)နှစ်သင်တန်းကို တက်ရောက်နိုင်ပေသည်။ ===မဟာဘွဲ့=== #Master of Regional Development(MRD) #Master of Accounting and Finance(MAF) #Master of Marketing Management(MMM) #Master of Applied Statistics(MAS) #Master of Social Enterprise Management(MSEM) == ဖွဲ့စည်းပုံ == သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)၏ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ *စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန **စီမံရေးရာဌာန ***ဝန်ထမ်းရေးရာဌာနခွဲ ***နယ်မြေဌာနခွဲ **ဘဏ္ဍာရေးရာဌာန ***ငွေစာရင်းဌာနခွဲ ***ငွေကိုင်ဌာနခွဲ ***ပစ္စည်းဌာနခွဲ ** နယ်မြေအင်ဂျင်နီယာဌာန ***မြို့ပြအင်/ယာဌာနခွဲ ***စတိုအင်/ယာဌာနခွဲ ***ရေသန့်အင်/ယာဌာနခွဲ ***လျှပ်စစ်အင်/ယာဌာနခွဲ *သင်တန်းရေးရာဌာန **ကျောင်းသားရေးရာဌာနခွဲ **အားကစားဌာနခွဲ **စာမေးပွဲဘွဲ့နှင့်ဌာနခွဲ **နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ **စာကြည့်တိုက်ဌာနခွဲ *သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုဌာန **သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာဌာနခွဲ *သင်ကြားရေးဌာန ==အထူးပြုမေဂျာဘာသာရပ်များ== သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်) တွင် အောက်ပါ အထူးပြုမေဂျာဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး သင်တန်းကာလမှာ (၄)နှစ် ဖြစ်သည်။ *စာရင်းကိုင်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးပညာ(Accounting&Finance Major) *ဈေးကွက်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ(Marketing Management Major) *စာရင်းအင်းပညာ(Applied Statistics Major) *ဒေသဆိုင်ရာဖွဲ့ဖြိုးမှုပညာ(Regional Development Major) *လူမှုစီးပွားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာ(Social Enterprise Management Major) လူမှုစီးပွားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ် များအားလုံးထဲတွင် သမဝါယမတက္ကသိုလ်/ကောလိပ် တစ်ခုတည်းသာ သင်ကြားပေးသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] mvpnfk2ctkma111cssk1mur9opqq6p4 1032558 1032540 2026-05-20T08:17:30Z Khant Htal Wah Tun (TSO) 142920 1032558 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) =သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ် (သန်လျင်) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Co-operative and Management,Thanlyin [[File:University of Co-operative and Management, Thanlyin.png|thumb|University of Co-operative and Management, Thanlyin]] |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = Yangon Co-operative University |တံဆိပ် = |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = A University for the Community: Together we learn, Together we lead |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၄ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာရီရီဝင်း |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်(စီမံ)= ဦးဦးတင်သိန်း |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ = [[သန်လျင်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်]] |အကျယ်အဝန်း = ၂၀၈.၂၀၉ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် =http://www.ucmt.edu.mm }} '''သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ် (သန်လျင်)'''သည် [[ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်]]၊ ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက် (၈)မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး၊ [[သန်လျင်မြို့]][[ကျိုက်ခေါက်ဘုရား]] လမ်းမကြီး၏ အရှေ့ဘက်၊ ရန်ကုန်သီလဝါမီးရထားလမ်း အရှေ့ဘက်နှင့် [[ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ်]]၏ အနောက်ဘက် ညောင်သုံးပင်ရွာတွင်တည်ရှိပြီး၊ သမဝါယမ တက္ကသိုလ်ပိုင် မြေဧရိယာ စုစုပေါင်းမှာ (၂၀၈.၂၀၉)ဧက ရှိသည်။ [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သမဝါယမ ဦးစီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)တွင် နှစ်စဉ်ပထမနှစ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၄၀၀)ဦး လက်ခံသင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ == ထူးခြားချက် == သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)မှ သင်ကြားပေးလျက်ရှိသော အထူးပြုမေဂျာဘာသာရပ်ငါးခု ထဲမှ တက္ကသိုလ်၏ အမြင့်ဆုံးဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဌာနမှ သင်ကြားပေးလျက်ရှိသော Accounting&Financeမေဂျာမှ ဘွဲ့ရရှိသောသူများအားလုံးကို [[မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းကောင်စီ]] မှ ဖွင့်လျက်ရှိသော လက်မှတ်ရပြည်သူ့စာရင်းကိုင်(CPA)သင်တန်းကို ဝင်ခွင့်ဖြေစရာမလိုပဲ တိုက်ရိုက်တက်ရောက်သင်ကြားနိုင်ပေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းကို [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]၊ ချော်တွင်းကုန်း တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက်၊ သန်လျင်မြို့ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားလမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[လှည်းကူးမြို့|လှည်းကူးမြို့နယ်]]၊ ဖောင်ကြီးဗဟိုသမဝါယမသင်တန်းကျောင်း တည်နေရာတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်း (၂)ကျောင်းအား စုပေါင်းဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းကို ရန်ကုန်သမဝါယမဒေသကောလိပ်အဆင့်သို့ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အဖွဲ့၏ ၁၉၉၄ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၁၀/၉၄)အရ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် တိုးမြှင့်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အဖွဲ့၏ ၁၉၉၆ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၁) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၇/၉၆)ဖြင့် ရန်ကုန်သမဝါယမဒေသကောလိပ် အား ရန်ကုန်သမဝါယမဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]နှင့် ပေါင်းစည်းပြီး (၃)နှစ်သင်တန်း ဖွင့်လှစ်၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ စီးပွားရေးသိပ္ပံ B.A(Business Science) ဘွဲ့ဒီဂရီကို ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ပညာသင်နှစ်အထိ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ပညာသင်နှစ်မှစ၍ စီးပွားရေးသိပ္ပံဘွဲ့ (B.BSc)ဘွဲ့ ဒီဂရီကို ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ် မေလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂၀/၂၀၁၂) သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၁-၆-၂၀၁၂)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၉/၂၀၁၂)ဖြင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန၊ သမဝါယမဦးစီးဌာနအောက်ရှိ သမဝါယမဒီဂရီကောလိပ်(သန်လျင်) အား သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်) အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.myancoop.gov.mm/?q=ThanlyinUniversity/%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%81%8F%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8|title=တက္ကသိုလ်၏သမိုင်းကြောင်း|accessdate=15 January 2021|archivedate=2 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702071936/http://www.myancoop.gov.mm/?q=ThanlyinUniversity%2F%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%81%8F%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8}}</ref> ==သင်ကြားရေးဌာနများ== ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းအတွက်အထူးပြုဌာနများ(၅)ခု *ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဌာန *စီမံခန့်ခွဲမှုပညာဌာန *စာရင်းအင်းပညာဌာန *ဘောဂဗေဒဌာန *သမဝါယမပညာဌာန ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းအတွက်အထောက်အကူပြုဌာနများ(၆)ခု *မြန်မာစာဌာန *အင်္ဂလိပ်စာဌာန *သင်္ချာဌာန *စီးပွားရေးပထဝီဝင်ဌာန *ဥပဒေပညာဌာန *သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဌာန == သင်ကြားရသည့်ဘာသာရပ်များ == {{columns-list| ===First Year=== *Myanmar *Aspects of Myanmar *Business English *Fundamentals of Social Enterprises *Principles of Business Studies *Mathematics *Basic Statistics *Introduction to Geography *Basic Accounting *Principles of Economics *Fundamental of ICT(Computer) ===Second Year (Accounting&Finance Major)=== *Business English *Financial Accounting(1&2) *Cost Accounting *Business Statistics *General Management *Small&Medium Enterprises *Principles of Finance *Business Mathematics *Computerized Accounting ===Second Year(Marketing Management Major)=== *Business English *SMEs&Microfinance *Computerized Managerial Decision Modeling *Money,Banking&Finance *Principle of Management *Principle of Marketing *Business Statistics *Marketing Management *Business Mathematics *Innovation and New Product Development *Entrepreneurship and Small Business Management ===Second Year(Applied Statistics Major)=== *ICT Business *Business English *SMEs&Microfinance *Statistical Theory *Social Statistics *Applied Statistics *Business Mathematics *Sample Survey Methodology *Vital Statistics/Business Ethics *Financial Accounting ===Second Year(Regional Development Major)=== *Business English *SMEs&Microfinance *ICT Business *Money,Banking&Finance *Economic and Social Statistics *Microeconomic Analysis *Business Statistics *Mathematics for Economists *Introduction to Regional Development *Macroeconomic Analysis *Financial Accounting ===Second Year(Social Enterprise Management Major)=== *Business English *ICT Business *SMEs&Microfinance *Social Enterprise Creation *Principles of Management *Business Statistics *Entrepreneurship/Business Ethics and performance *Business Mathematics *Social Business Model in Developing Countries *Microeconomic Analysis *Financial Accounting ===Third Year(Accounting&Finance Major)=== *Business English *IT for Accounting & Finance *Managerial Accounting *Performance Management *Principles of Marketing *Management Science *Statistical Package and Data Analysis *Financial Institutions&Financial Market1 *Internal Control& Risk Management *Financial Management *Business Law ===Third Year(Marketing Management Major)=== *Computerized Data Analysis *Business English *Retail Management *Organizational Behavior *Operations Management *Pricing Strategy *Statistical Package and Data Analysis *Brand Management *Management Information Systems *Financial Management *Business Law 1 ===Third Year(Applied Statistics Major)=== *Computerized Data Analysis *Business English *Mathematics *Analysis of Qualitative Data *Regression Analysis *Agricultural Analysis *Statistical Package and Data Analysis *Social Entrepreneurship *Design and Analysis of Experiments *Statistical Demography 1 *Biostatistics ===Third Year(Regional Development Major)=== *Business English *Modeling and Decision Analysis *Economic Development *Regional Development Economics *Geopolitics and Geoeconomics *Principles of Econometrics *Sample Survey Methodology/Development Economics *International Trade/Social Entrepreneurship *Urbanization and Development *Public Finance *Business Law ===Third Year(Social Enterprise Management Major)=== *Business English *Computerized Data Analysis *Humanity and Social Science *Social Innovation/Corporate Social Innovation *Operations Management/Geopolitics and Geoeconomics *Marketing for Co-operatives and Enterprises/Financing of Social Enterprises *Statistical Research Methodology *Internationals Economics and Regional Economic Integration *Management Information Systems *Functional Management in Co-operatives *Management Accounting ===Final Year (Accounting&Finance Major)=== *Auditing 1 *Advanced Financial Accounting 1 *Corporate Finance 1 *Capital Market 1 *Research Methodology *Accounting Information System *Computerized Managerial Decision Modeling *International Finance 1 *International Accounting 1 *Public Sector Accounting *Financial Reporting 1 *Auditing 2 ===Final Year(Marketing Management Major)=== *Strategic Management *Service Marketing *Human Resource Management *Customer Relationship Management *Research Methodology *eMarketing *e-Commerce:A Managerial Perspective *Marketing Planning *Marketing Research *Marketing Communications *Leadership in Organizations *Business Law2 ===Final Year (Applied Statistics Major)=== *Intermediate Financial Accounting *Statistical Inference *Economic Statistics *Time Series Analysis *Research Methodology *Agricultural Economics *Mathematics *Natural Resource Economics and Environmental Management *Applied Econometrics *Statistical Demography 2 *Financial and Insurance Statistics *Trade Statistics ===Final Year(Regional Development Major)=== *Regional Economics Integration/ASEAN Economics *Human Resource Development 1/Strategic Management in Public Organizations *International Economics/Public Finance *Research Methodology *Agricultural Economics and Development *Capital Market *Rural Development and Poverty Alleviation *Natural Resources Economics&Environmental Management *Development Policy and Planning *Projects Analysis/Globalization and Development *Leadership in/for Organizations *Development Experiences of Myanmar ===Final Year(Social Enterprise Management)=== *Intermediate Financial Accounting *Human Resources Management for Public and Nonprofit Organizations *Total Quality Management of Social Enterprise *Co-operation,Ethics and Development *Research Methodology *Social Entrepreneurship in the Developing World *Computerized Managerial Decision Modeling *Social Enterprise Management 1 *Social Responsibility in Social Enterprises *Environmental Science and Co-operation *Leadership in Organizations *Political Economy ===PGD(ဘွဲ့လွန်၁နှစ်သင်တန်း)(Accounting&Finance Major)=== *Economics *English for Business Communication *Strategic Performance Management *Corporate Finance *Marketing Management *Advance IT for Accounting&Finance *Project Management *Corporate Information Management *Financial Institution and Bank Management *International Financial Reporting Standards }} == ပေးအပ်သည့်ဘွဲ့များ == ===ဘွဲ့=== ပထမနှစ်မှစ၍စတုတ္ထနှစ်(နောက်ဆုံးနှစ်အထိ)အောင်မြင်သူများကို အောက်ပါဘွဲ့လက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ပေမည်။ #B.B.Sc (Business Science) #B.B.Sc (Regional Development) #B.B.Sc (Accounting and Finance) #B.B.Sc (Marketing Management) #B.B.Sc (Applied Statistics) #B.B.Sc (Social Enterprise Management) Final yearအောင်စာရင်းထွက်ရှိချိန်တွင် အောင်စာရင်းတွင် star တစ်လုံး ပါခဲ့လျှင် အောက်ဖော်ပြပါဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ(၁)နှစ်သင်တန်းတက်ရောက်နိုင်သည်။ ===ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ=== #PGDSEM (Postgraduate Diploma in Social Enterprise Management) #PGDRD(Regional Development) #PGDAF (Accounting and Finance) #PGDMM(Marketing Management) #PGDAS (Applied Statistics) ​Final Year အောင်စာရင်းထွက်ရှိချိန်တွင် အောင်စာရင်းတွင် star နှစ်လုံးပါခဲ့လျှင် အောက်ဖော်ပြပါ မဟာဘွဲ့(၂)နှစ်သင်တန်းကို ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ(PGD)တန်းတက်စရာမလိုပဲတိုက်ရိုက်တက်ရောက်နိုင်သည်။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ၁နှစ်သင်တန်းတက်ရောက်ရသောသူများသည် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာအောင်စာရင်းထွက်ရှိချိန်တွင် star တစ်လုံး ပါမှ မဟာဘွဲ့(၂)နှစ်သင်တန်းကို တက်ရောက်နိုင်ပေသည်။ ===မဟာဘွဲ့=== #Master of Regional Development(MRD) #Master of Accounting and Finance(MAF) #Master of Marketing Management(MMM) #Master of Applied Statistics(MAS) #Master of Social Enterprise Management(MSEM) == ဖွဲ့စည်းပုံ == သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)၏ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ *စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန **စီမံရေးရာဌာန ***ဝန်ထမ်းရေးရာဌာနခွဲ ***နယ်မြေဌာနခွဲ **ဘဏ္ဍာရေးရာဌာန ***ငွေစာရင်းဌာနခွဲ ***ငွေကိုင်ဌာနခွဲ ***ပစ္စည်းဌာနခွဲ ** နယ်မြေအင်ဂျင်နီယာဌာန ***မြို့ပြအင်/ယာဌာနခွဲ ***စတိုအင်/ယာဌာနခွဲ ***ရေသန့်အင်/ယာဌာနခွဲ ***လျှပ်စစ်အင်/ယာဌာနခွဲ *သင်တန်းရေးရာဌာန **ကျောင်းသားရေးရာဌာနခွဲ **အားကစားဌာနခွဲ **စာမေးပွဲဘွဲ့နှင့်ဌာနခွဲ **နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ **စာကြည့်တိုက်ဌာနခွဲ *သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုဌာန **သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာဌာနခွဲ *သင်ကြားရေးဌာန ==အထူးပြုမေဂျာဘာသာရပ်များ== သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်) တွင် အောက်ပါ အထူးပြုမေဂျာဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး သင်တန်းကာလမှာ (၄)နှစ် ဖြစ်သည်။ *စာရင်းကိုင်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးပညာ(Accounting&Finance Major) *ဈေးကွက်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ(Marketing Management Major) *စာရင်းအင်းပညာ(Applied Statistics Major) *ဒေသဆိုင်ရာဖွဲ့ဖြိုးမှုပညာ(Regional Development Major) *လူမှုစီးပွားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာ(Social Enterprise Management Major) လူမှုစီးပွားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ် များအားလုံးထဲတွင် သမဝါယမတက္ကသိုလ်/ကောလိပ် တစ်ခုတည်းသာ သင်ကြားပေးသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] hmqmia4azbmxytawl64gzih51i7gtt8 0 52480 1032449 1031183 2026-05-20T00:06:09Z Mkant00 135890 1032449 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) === ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ကိုစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} lpwuzluchuw9hoq2jspunzhrjwruyra 1032453 1032449 2026-05-20T00:10:55Z Mkant00 135890 1032453 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) === ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ကိုစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများတွင် အဓိကကျသော အမျိုးအစားတစ်ခုမှာ "မေ့လျော့" ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U</math> သည် ညာတွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး "လွတ်လပ်သော" တည်ဆောက်ပုံ ဖန်တာ (free functor) <math>F</math> သည် ဘယ်တွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ '''အစုများ (Sets):''' အခြေခံအမှတ်ပါသော အစုများ ကတ်တဂိုရီမှ ရိုးရိုးအစုများ ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\text{Set}_* \to \text{Set}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ <math>X_+ := X \sqcup \{*\}</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံအမှတ်ပါသောအစု (pointed set) ဖြစ်သည်။ '''မိုနွိုက်များ (Monoids):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် မိုနွိုက် (free monoid) ဆိုသည်မှာ <math>X</math> မှ အစုဝင်များကို အသုံးပြု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဆုံးရှိ စာရင်းများ သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ '''ကွင်းများ (Rings):''' အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) <math>A</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ဆိုသည်မှာ တန်ဆာ အက္ခရာသင်္ချာ (tensor algebra) <math>\oplus_{n>0}A^{\otimes n}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အုပ်စု <math>G</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်းဆိုသည်မှာ အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>\mathbb{Z}[G]</math> ဖြစ်သည်။ '''မော်ဂျူးများနှင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Modules/Abelian Groups):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) ဆိုသည်မှာ အဆုံးရှိ ပုံစံတကျပေါင်းလဒ်များ (finite formal sums) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Z}[X]</math> ဖြစ်သည်။ အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူး (free <math>R</math>-module) ဆိုသည်မှာ <math>R[X]</math> ဖြစ်သည်။ '''အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (Group completion):''' ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) များ ကတ်တဂိုရီသို့ အဘီလီယန်အုပ်စုများ ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း <math>\text{Ab} \hookrightarrow \text{CMonoid}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) သို့မဟုတ် အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (group completion) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခုမှနေ၍ အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ '''စကေလာများ (Scalars):''' ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: R \to S</math> တစ်ခုသည် စကေလာများ ကန့်သတ်ခြင်း ဖန်တာ (restriction of scalars functor) <math>\phi^*: \text{Mod}_S \to \text{Mod}_R</math> ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ စကေလာများ တိုးချဲ့ခြင်း (extension of scalars) <math>(\otimes_R -)</math> ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 73cjzztrvkdbk4mshelb2bnl3lpbuan 1032462 1032453 2026-05-20T00:26:33Z Mkant00 135890 1032462 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) === ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ကိုစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများတွင် အဓိကကျသော အမျိုးအစားတစ်ခုမှာ "မေ့လျော့" ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U</math> သည် ညာတွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး "လွတ်လပ်သော" တည်ဆောက်ပုံ ဖန်တာ (free functor) <math>F</math> သည် ဘယ်တွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ '''အစုများ (Sets):''' အခြေခံအမှတ်ပါသော အစုများ ကတ်တဂိုရီမှ ရိုးရိုးအစုများ ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\text{Set}_* \to \text{Set}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ <math>X_+ := X \sqcup \{*\}</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံအမှတ်ပါသောအစု (pointed set) ဖြစ်သည်။ '''မိုနွိုက်များ (Monoids):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် မိုနွိုက် (free monoid) ဆိုသည်မှာ <math>X</math> မှ အစုဝင်များကို အသုံးပြု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဆုံးရှိ စာရင်းများ သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ '''ကွင်းများ (Rings):''' အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) <math>A</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ဆိုသည်မှာ တန်ဆာ အက္ခရာသင်္ချာ (tensor algebra) <math>\oplus_{n>0}A^{\otimes n}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အုပ်စု <math>G</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်းဆိုသည်မှာ အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>\mathbb{Z}[G]</math> ဖြစ်သည်။ '''မော်ဂျူးများနှင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Modules/Abelian Groups):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) ဆိုသည်မှာ အဆုံးရှိ ပုံစံတကျပေါင်းလဒ်များ (finite formal sums) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Z}[X]</math> ဖြစ်သည်။ အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူး (free <math>R</math>-module) ဆိုသည်မှာ <math>R[X]</math> ဖြစ်သည်။ '''အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (Group completion):''' ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) များ ကတ်တဂိုရီသို့ အဘီလီယန်အုပ်စုများ ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း <math>\text{Ab} \hookrightarrow \text{CMonoid}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) သို့မဟုတ် အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (group completion) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခုမှနေ၍ အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ '''စကေလာများ (Scalars):''' ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: R \to S</math> တစ်ခုသည် စကေလာများ ကန့်သတ်ခြင်း ဖန်တာ (restriction of scalars functor) <math>\phi^*: \text{Mod}_S \to \text{Mod}_R</math> ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ စကေလာများ တိုးချဲ့ခြင်း (extension of scalars) <math>(\otimes_R -)</math> ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 80ndhaxcicge46t2bnbmpae8mn57c6l 0 54823 1032497 849872 2026-05-20T04:20:11Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:CB_Bank_building_Yangon.png|CB_Bank_building_Yangon.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/File:CB Bank building Yangon.png|]]. 1032497 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = CB BANK<br /><small>CB BANK PCL</small> |company_logo = CB Logo .png | logo_size = |company_type = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော | slogan = Let's Win-Win Together! |image = |image_caption = ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘဏ်ရုံးချုပ် အဆောက်အအုံ |foundation = ၂၁ ဩဂုတ် ၁၉၉၂ |location = [[ရန်ကုန်]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |key_people = ဦးခင်မောင်အေး (ဥက္ကဋ္ဌ) |num_employees = ၉၀၀၀ (2019) <ref>{{cite news|url=https://www.cbbank.com.mm/mm/about-cb-bank/careers/our-people?start=1|title=CB Bank Our People|date=15 September 2019|work=CB Bank|accessdate=15 September 2019}}</ref> (2019) |industry = [[ဘဏ်]] |products = [[ငွေကြေးဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ]] |operating_income = |homepage = {{url|http://www.cbbank.com.mm/}} }} '''စီဘီဘဏ်''' ({{lang-en|CB Bank PCL}}; ယခင်အမည် သမဝါယမဘဏ်လီမိတက်) သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၁) ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်သည် အမှတ် (၄၆)၊ Union Financial Center Tower (UFC)၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် သိမ်ဖြူ လမ်းထောင့်၊ [[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ CB Bank ကို ဦးခင်မောင်အေး (Chairman) နှင့် ဦးကျော်သူကို <ref>https://www.linkedin.com/in/kyaw-thu-ko-kelvin-64b77a305/</ref> (CEO) တို့က ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး ယခုအခါတွင် ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၂၅၀ ကျော်ကို<ref>{{cite web|url=https://www.cbbank.com.mm/mm/about-cb-bank/find-us/locations|title=Branches Location|accessdate=၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ATM, [[:en:CRM (Cash Recycler Machine)|CRM]] <ref>{{cite web|url=https://www.cbbank.com.mm/mm/self-service-banking|title=CRM|date= ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> နှင့် [[ခရက်ဒစ် ကဒ်]] များကို စတင် အသုံးပြုသည့်ဘဏ်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/money/2013/05/29/186948398/In-Myanmar-Reforms-Come-With-Long-Awaited-ATMS|title=In A Single ATM, The Story Of A Nation's Economy|author=Robert Smith|date=၂၈ မေ ၂၀၁၃|accessdate=၂၄ ဇွန် ၂၀၁၉}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ငွေရေးကြေးရေး ဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ Co-operative Bank PCL ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၁)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စတင်တည်တောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနမှ (၁၀-၅-၂၀၀၄) ရက်နေ့တွင် လုပ်ငန်း စတင် ဆောင်ရွက်ခွင့်လက်မှတ် ( Certificate of Commerce of Business )ကိုလည်းကောင်း၊ [[ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်မှ(၂၅-၅-၂၀၀၄)ရက်နေ့တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခွင့် လိုင်စင်ကိုလည်းကောင်း ထုတ်ပေးခဲ့ရာ ဘဏ်သုံးဘဏ် ပေါင်းစည်း၍ သမဝါယမဘဏ် လီမိတက်အဖြစ် (၁၅-၆-၂၀၀၄)နေ့မှ စတင်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အရောင်အသွေး မခွဲခြားဘဲ ပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်းနှင့် အရောင်အသွေး မတူသူများကို တသားတည်းဖြစ်အောင် စည်းလုံးခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သက်တန့်ရောင် (၇)ရောင်မှ ထင်ရှားသည့် အရောင်(၄)မျိုးဖြစ်သော ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ ပြာ ပါရှိသည့် သက်တံပုံကို ရယူထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cbbank.com.mm/aboutus_mm/aboutus_index.aspx |title=C B Bank - About Us |publisher=Cbbankmm.com |date= |accessdate=2015-04-04 |archivedate=6 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306022508/http://www.cbbank.com.mm/aboutus_mm/aboutus_index.aspx }}</ref> == ဝန်ဆောင်မှုများ == * စာရင်းရှင် အပ်ငွေ – CURRENT ACCOUNT * ငွေစုဘဏ် အပ်ငွေ – SAVINGS DEPOSIT ACCOUNT * စာရင်းသေ အပ်ငွေ – FIXED DEPOSIT ACCOUNT * ပြည်တွင်း ငွေလွှဲလုပ်ငန်း * အရစ်ကျ အငှားဝယ် စနစ် * ချေးငွေ * အင်တာနက်မှ အခွန်အခများ ပေးဆောင်ခြင်း * Online တွင် အရောင်းအဝယ်လုပ်ကြခြင်း * Tele-Banking ဝန်ဆောင်မှု * e-Banking System (Mobile Banking & Internet Banking) * SME banking * Credit Card/Debit Card ဝန်ဆောင်မှု * မိုဘိုင်းဘဏ်စနစ် * မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုစနစ် (CB Pay) * == နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုဆုတံဆိပ်များ == ၂၀၁၃ ခုနှစ် *First Travel Prepaid Card in Myanmar : The Industry Leadership Award 2013 *The industry Leadership Award for First Travel Prepaid Card in Myanmar October- 2013 ၂၀၁၄ ခုနှစ် *BEST CORPORATE BANK IN MYANMAR 2014 *Global Banking & Finance Review : Best Corporate Banking Services Myanmar Award 2014 *Global Banking & Finance Review : Best Customer Service Bank Myanmar Award 2014 *Retail Banker : Product Excellence in Debit Cards Highly Commended ,Asia Trailblazer Award 2014 *Award in Recognition of the Transformational Use of Information Technology *First Bank in Myanmar : to be issued a licence by MASTERCARD WORLDWIDE *BEST MERCHANT ACQUIRING : CARDS & ELECTRONIC PAYMENTS INTERNATIONAL ASIA TRAILBLAZER AWARDS 2014 *BEST INITIATIVE IN MOBILE PAYMENTS : CARDS & ELECTRONIC PAYMENTS INTERNATIONAL ASIA TRAILBLAZER AWARDS 2014 == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] tri9c80c77ogm5ycwiirgdnn7p68u0k 14 55812 1032577 237833 2026-05-20T09:02:45Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1032577 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{commonscat|Disasters by country}} [[Category:ဘေးအန္တရာယ်များ]] 840lm4ne1qu0gfyttct1cvilirpl2kf 1032578 1032577 2026-05-20T09:02:52Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032578 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{commonscat|Disasters by country}} [[Category:ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] mmaylpih3hq70ksu10cd9tt9scaw90h 1032581 1032578 2026-05-20T09:08:08Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1032581 wikitext text/x-wiki {{container category}} {{commonscat|Disasters by country}} [[Category:ဘေးအန္တရာယ်များ]] 840lm4ne1qu0gfyttct1cvilirpl2kf 14 58638 1032551 278978 2026-05-20T08:07:03Z Salai Rungtoi 22844 1032551 wikitext text/x-wiki {{Container category}} {{Category explanation|မွေးဖွားသည့် ခုနှစ်အလိုက် လူပုဂ္ဂိုလ်များစာရင်း}} {{Category see also|နှစ်အလိုက်ကွယ်လွန်သူများ}} {{Commonscat|Births by year}} {| id="toc" class="toccolours plainlinks" summary="Contents" align= center | |- ! {{MediaWiki:Toc}}: |align=center| [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}}} ထိပ်] |align=center| [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၀၀၁}} ၁] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၁၀၀}} ၁၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၂၀၀}} ၂၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၃၀၀}} ၃၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၄၀၀}} ၄၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၅၀၀}} ၅၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၆၀၀}} ၆၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၇၀၀}} ၇၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၈၀၀}} ၈၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၉၀၀}} ၉၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၀၀၀}} ၁၀၀၀]<br/> [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၁၀၀}} ၁၁၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၂၀၀}} ၁၂၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၃၀၀}} ၁၃၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၄၀၀}} ၁၄၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၅၀၀}} ၁၅၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၆၀၀}} ၁၆၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၇၀၀}} ၁၇၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၈၀၀}} ၁၈၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၉၀၀}} ၁၉၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၂၀၀၀}} ၂၀၀၀] |} [[Category:နှစ်အလိုက် ဖြစ်ရပ်များ|မွေးဖွားသူများ]] [[Category:အချိန်အလိုက် လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ|မွေးဖွားသူများ]] 8lazwm1kzg7kswpkjvaqj3nvxabvf82 14 58639 1032552 278981 2026-05-20T08:08:35Z Salai Rungtoi 22844 1032552 wikitext text/x-wiki {{Container category}} {{Commons category|Deaths by year}} {{Category explanation|နှစ်အလိုက် ကွယ်လွန်သူများစာရင်း}} {{Category see also|နှစ်အလိုက်မွေးဖွားသူများ}} {| id="toc" class="toccolours plainlinks" summary="Contents" align= center | |- ! {{MediaWiki:Toc}}: |align=center| [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}}} ထိပ်] |align=center| [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၀၀၁}} ၁] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၁၀၀}} ၁၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၂၀၀}} ၂၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၃၀၀}} ၃၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၄၀၀}} ၄၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၅၀၀}} ၅၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၆၀၀}} ၆၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၇၀၀}} ၇၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၈၀၀}} ၈၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၀၉၀၀}} ၉၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၀၀၀}} ၁၀၀၀]<br/> [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၁၀၀}} ၁၁၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၂၀၀}} ၁၂၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၃၀၀}} ၁၃၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၄၀၀}} ၁၄၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၅၀၀}} ၁၅၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၆၀၀}} ၁၆၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၇၀၀}} ၁၇၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၈၀၀}} ၁၈၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၁၉၀၀}} ၁၉၀၀] • [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=၂၀၀၀}} ၂၀၀၀] |} [[Category:နှစ်အလိုက် ဖြစ်ရပ်များ|ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:အချိန်အလိုက် လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ|ကွယ်လွန်သူများ]] jr9mx7faw352ashklxtql1qaszsnuad 10 64273 1032447 735090 2026-05-20T00:01:01Z KKGyie 142895 မန္တလေးတိုင်းတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ အရွက်နုကို မုန့်နှစ်ဖြင့် အကြော်ကြော်စား၍ရသည်။ အရသာရှိသည်။ အသီးကိုဓါးဖြင့်ခွဲ၍ ထွက်လာသော အစေးကို ရေယုန်၊ ကြွက်နို့ စသည့်အရေပြားအနာများတွင် သုတ်လိမ်းပေးပါက သက်သာစေသည်။ 1032447 wikitext text/x-wiki {{asbox | image = Treestub.jpg | pix = 40 | subject = [[သစ်ပင်]]နှင့် ပတ်သက်သော | qualifier = | category = သစ်ပင် ဆောင်းပါးတိုများ | tempsort = | name = Template:Tree-stub }} <noinclude> </noinclude> မန္တလေးတိုင်းတွင်များပြားစွာစိုက်ပျိုးထား၊ အရွက်နုများကို အကြော်ကြော်စား၍ရသည်။ 0sqfrwvteku36139leh8t1h5mzhn1u6 1032461 1032447 2026-05-20T00:18:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/KKGyie|KKGyie]] ([[User talk:KKGyie|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1032447|1032447]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1032461 wikitext text/x-wiki {{asbox | image = Treestub.jpg | pix = 40 | subject = [[သစ်ပင်]]နှင့် ပတ်သက်သော | qualifier = | category = သစ်ပင် ဆောင်းပါးတိုများ | tempsort = | name = Template:Tree-stub }} <noinclude> </noinclude> fzaodv14ud2dg04643qfwigm9oioysh 1032482 1032461 2026-05-20T03:32:35Z Ninjastrikers 22896 "[[တမ်းပလိတ်:Tree-stub]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည် ([ပြင်ဆင်ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ) [ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ)) 1032461 wikitext text/x-wiki {{asbox | image = Treestub.jpg | pix = 40 | subject = [[သစ်ပင်]]နှင့် ပတ်သက်သော | qualifier = | category = သစ်ပင် ဆောင်းပါးတိုများ | tempsort = | name = Template:Tree-stub }} <noinclude> </noinclude> fzaodv14ud2dg04643qfwigm9oioysh 0 66077 1032409 1032251 2026-05-19T16:02:16Z Khun Zay Ya 133599 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032409 wikitext text/x-wiki '''ဆီဆိုင်မြို့''' ({{lang-blk|ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ}}၊{{lang-shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}}၊ {{lang-en|Hsi Hseng}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]ရှိ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၅၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကယားပြည်နယ် သို့မဟုတ် ကရင်နီဒေသနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သထုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ဆီဆိုင်စော်ဘွားနယ် ၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> {{Infobox settlement | name = ဆီဆိုင်မြို့ | official_name = Hsi Hseng | native_name = ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ | native_name_lang = blk | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Hsi Hseng1.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|07|01|N|97|13|18|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 3369 | website = | footnotes = }} == အမည်ရင်းမြစ် == "ဆီဆိုင်" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းစကားလုံး "သီႇ" (လေး) နှင့် "သႅင်ႇ" (ဆိုင် သို့မဟုတ် ဈေးတန်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ရှေးယခင်က လမ်းဆုံလမ်းခွ၌ စည်ကားခဲ့သော '''ဆိုင်လေးဆိုင်မြို့ (သို့မဟုတ်) ဈေးလေးဆိုင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့်မူ "ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ညီညာသော မြေပြန့်လွင်ပြင် အနေအထားရှိသည်။ မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် တောတောင်တန်းများရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရေမြေပတ်ဝန်းကျင် ရှိသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]]နှင့် အခြားသော မျိုးနွယ်စုများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် "မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး" နှင့် ထင်ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများစွာ တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ဆီဆိုင်မြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ စိုက်ပျိုးရေးအချက်အချာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသခံအများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြင့်လယ်ယာစနစ်ဖြင့် ပြောင်းဖူး (CP ပြောင်း)၊ စပါး၊ နှမ်း၊ မြေပဲနှင့် တောင်ယာစပါးများကို အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပြောင်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် မြို့၏အဓိက စီးပွားရေးမောင်းနှင်အား ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို တောင်ကြီးမြို့နှင့် ကုန်စည်ဒိုင်ကြီးများသို့ အဓိက တင်ပို့ရောင်းချသည်။<ref>{{cite report |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဆီဆိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အောက်ပါအဓိကလမ်းမကြီးများ ဖြတ်သန်းသွားသည် - * တောင်ကြီး - ဟိုပုံး - ဆီဆိုင်လမ်း (တောင်ကြီးမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း ဆင်းလာနိုင်သည်) * ဆီဆိုင် - လွိုင်ကော်လမ်း (ကယားပြည်နယ်/ကရင်နီဒေသသို့ ဆက်သွယ်ထားသော အဓိက လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်) * ဆီဆိုင် - ဘန်းယဉ် - နမ့်စန်လမ်း (ရှမ်းအရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်) == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} klned2nmg5rmadpmfihwryt8szauplq 1032427 1032409 2026-05-19T17:21:01Z Ninjastrikers 22896 1032427 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဆီဆိုင်မြို့ | official_name = Hsi Hseng | native_name = ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ | native_name_lang = blk | other_name = {{lang|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}} | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Hsi Hseng1.jpg | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | coordinates = {{coord|20|07|01|N|97|13|18|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ဒေသ | subdivision_name2 = [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type4 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name4 = [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | population_total = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | elevation_ft = 3369 | website = | footnotes = }} '''ဆီဆိုင်မြို့''' ({{langx|blk|ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ}}၊{{langx|shn|ဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ}}၊ {{langx|en|Hsi Hseng}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]ရှိ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၅၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကယားပြည်နယ် သို့မဟုတ် ကရင်နီဒေသနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က သထုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ဆီဆိုင်စော်ဘွားနယ် ၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |date=1901 |publisher=Government Printing |volume=II}}</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == "ဆီဆိုင်" ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းစကားလုံး "သီႇ" (လေး) နှင့် "သႅင်ႇ" (ဆိုင် သို့မဟုတ် ဈေးတန်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ရှေးယခင်က လမ်းဆုံလမ်းခွ၌ စည်ကားခဲ့သော '''ဆိုင်လေးဆိုင်မြို့ (သို့မဟုတ်) ဈေးလေးဆိုင်''' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့်မူ "ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး ညီညာသော မြေပြန့်လွင်ပြင် အနေအထားရှိသည်။ မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် တောတောင်တန်းများရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရေမြေပတ်ဝန်းကျင် ရှိသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]များ အများစု နေထိုင်ကြပြီး၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား (ကရင်နီ)]]နှင့် အခြားသော မျိုးနွယ်စုများလည်း ရောနှောမှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ပေါ်တွင် သမိုင်းဝင် "မွေတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး" နှင့် ထင်ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများစွာ တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == ဆီဆိုင်မြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ စိုက်ပျိုးရေးအချက်အချာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသခံအများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်းမြင့်လယ်ယာစနစ်ဖြင့် ပြောင်းဖူး (CP ပြောင်း)၊ စပါး၊ နှမ်း၊ မြေပဲနှင့် တောင်ယာစပါးများကို အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပြောင်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် မြို့၏အဓိက စီးပွားရေးမောင်းနှင်အား ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို တောင်ကြီးမြို့နှင့် ကုန်စည်ဒိုင်ကြီးများသို့ အဓိက တင်ပို့ရောင်းချသည်။<ref>{{cite report |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=၂၀၁၉}}</ref> == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ဆီဆိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အောက်ပါအဓိကလမ်းမကြီးများ ဖြတ်သန်းသွားသည် - * တောင်ကြီး - ဟိုပုံး - ဆီဆိုင်လမ်း (တောင်ကြီးမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအတိုင်း ဆင်းလာနိုင်သည်) * ဆီဆိုင် - လွိုင်ကော်လမ်း (ကယားပြည်နယ်/ကရင်နီဒေသသို့ ဆက်သွယ်ထားသော အဓိက လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်) * ဆီဆိုင် - ဘန်းယဉ် - နမ့်စန်လမ်း (ရှမ်းအရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်) == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:တောင်ကြီးခရိုင်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] {{Shan-geo-stub}} q2obqzl4yiqskufzc6hbzsohgqsbq3c 0 72138 1032487 909587 2026-05-20T03:47:13Z Chenzeyan29 141880 1032487 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းပြင်းမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းပိင်း}}၊ {{langx|en|Mong Ping}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]၊ [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း တောင်ကြီး-လွိုင်လင် ဘက်မှ လာသော မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံမြို့သို့ သွားသော လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော ကြားစခန်း မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာစကားအရ "မိူင်းပိင်း" (မိုင်း - မြို့/ပြည်နယ်၊ ပိင်း - ပြားသော/ညီညာသော) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး လွင်ပြင်ကျယ်ရှိသော မြို့ဟု ဆိုနိုင်သည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုင်းပြင်းမြို့ | official_name = Mong Ping | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမိူင်းပိင်း}}<br/> ᨾᩮᩨ᩠ᨦᨻ᩠ᨿᩦᨦ}} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မိုင်းပြင်းမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = | image_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | coordinates = {{coord|21|23|N|99|02|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = }} == ပထဝီဝင်နှင့် တည်နေရာ == မိုင်းပြင်းမြို့သည် သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ဝန်းရံလျက်ရှိသော ကုန်းမြင့်လွင်ပြင် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့တို့အကြား ဗဟိုချက်မတွင် တည်ရှိပြီး ထင်ရှားသော [[တုန်တာမြို့]]သည်လည်း မိုင်းပြင်းမြို့နယ်အတွင်း၌ ပါဝင်သည်။ == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသားများ == မိုင်းပြင်းမြို့နှင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်ကြသော [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့အပြင် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် မိရိုးဖလာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကိုးကွယ်ကြသော [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]] နှင့် [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] လူမျိုးစုများ ကွဲပြားစွာ နေထိုင်ကြသည်။ ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများကို အစဉ်အလာမပျက် ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိကြသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး == မိုင်းပြင်းမြို့နယ်၏ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ မြေနိမ့်ကုန်းတွင်းလွင်ပြင်များနှင့် ချောင်းဝှမ်းဒေသများတွင် ကန်သင်းဖို့၍ ဆန်စပါးကို အဓိက စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်ယာစနစ်ဖြင့် ဆီထွက်သီးနှံများ၊ အခွံမာသီးနှံများနှင့် ဒေသထွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် ပြည်မဘက်နှင့် ကျိုင်းတုံဘက်သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ထို့အပြင် ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း မိုင်းပြင်းမြို့တွင် အလွန်စည်ကားလှပေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == မိုင်းပြင်းမြို့သည် မိတ္ထီလာ-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိပ် [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ|ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး (အမျိုးသားလမ်းမကြီးအမှတ် ၄)]] ပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အလွန်ကောင်းမွန်သည်။ ကုန်တင်မော်တော်ကားကြီးများနှင့် ခရီးသည်တင် အဝေးပြေးဘတ်စကားများ နေ့စဉ် ဖြတ်သန်းသွားလာရာ ဂိတ်စခန်းမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:ကျိုင်းတုံခရိုင်]] 4f9k2g3c2xvqbyz0wpq04077zobwm8b 0 72161 1032490 757535 2026-05-20T04:01:04Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032490 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းတုံ}}၊ {{langx|en|Mong Ton}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[မိုင်းတုံခရိုင်]]၊ [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်ခရိုင် နယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၏ အနောက်တောင်ဘက် အစွန်းဆုံး နယ်စပ်မြို့ပြတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် "မိူင်းတုံ" (မိုင်း - မြို့/ပြည်နယ်၊ တုံ - ဝိုင်းဝန်းသော သို့မဟုတ် တုံ့ဆိုင်းသော) ဟု ခေါ်တွင်သည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုင်းတုံမြို့ | official_name = Mong Ton | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမိူင်းတုံ}}<br/>ᨾᩮᩨ᩠ᨦᨲ᩠ᨯᩫ᩠ᨶ }} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = | image_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | coordinates = {{coord|20|18|11|N|98|53|49|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_ft = 1290 | elevation_m = 393 | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = }} == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က မိုင်းတုံသည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပါဝင်သော နယ်မြေခွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ [[အင်းဝမင်းဆက်|တောင်ငူ-အင်းဝခေတ်]] အယုဒ္ဓယဘုရင် [[နရဲစွမ်]] (King Naresuan) သည် မြန်မာပြည်ဘက်သို့ စစ်ချီလာစဉ် အဖျားရောဂါဖြင့် မိုင်းတုံဒေသအတွင်း နတ်ရွာစံ (ကွယ်လွန်) ခဲ့သည်ဟု ထိုင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြကြသဖြင့် သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ နောင်တွင် ၎င်းအား ရည်စူး၍ တည်ဆောက်ထားသော အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်နှင့် စေတီတော်များကို မိုင်းတုံမြို့အနီးတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == မိုင်းတုံမြို့သည် မြင့်မားသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းကြီးများအကြားရှိ တောင်ကြားလွင်ပြင်ငယ်တစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ [[မဲကုန်းမြစ်]]နှင့် သံလွင်မြစ်တို့၏ ရေဝေရေလဲ နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ မှီတင်းနေထိုင်ကြရာ - * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] (အများစု နေထိုင်ကြသည်) * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] * [[ဝလူမျိုး|ဝ]] * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့ စုံလင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့မှာ ဒေသတွင်း အဓိက သက်ဝင်ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး == ဒေသခံများ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် တောင်ယာလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရိုးရာဥယျာဉ်ခြံမြေသီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထို့ပြင် မိုင်းတုံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ပုံပါကျင်ဒေသ (BP-1 နယ်စပ်ဂိတ်) မှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံဘက်သို့ တရားဝင်နှင့် အကန့်အသတ်ရှိသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှုရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == * '''မိုင်းဆတ် - မိုင်းတုံ လမ်းမကြီး:''' မိုင်းဆတ်မြို့မှတစ်ဆင့် ကျိုင်းတုံမြို့သို့ ချိတ်ဆက်ထားသော ကားလမ်းမကြီး ရှိသည်။ * '''တောင်ကြီး - လွိုင်လင် - တာကော် - မိုင်းတုံ လမ်း:''' ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကြီးဘက်မှ သံလွင်မြစ် (တာကော်တံတား) ကို ဖြတ်၍ မိုင်းတုံမြို့အထိ ကုန်းလမ်းဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပြားသဖြင့် လမ်းခရီး ကြမ်းတမ်းမှုရှိသော်လည်း ယခုအခါ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုအဆင်ပြေလာပြီ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းတုံခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} 4w12jy5qvusm1oig9uujzcvn7xil8gm 1032491 1032490 2026-05-20T04:02:46Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1032491 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းတုံ}}၊ {{langx|en|Mong Tong}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[မိုင်းတုံခရိုင်]]၊ [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်ခရိုင် နယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၏ အနောက်တောင်ဘက် အစွန်းဆုံး နယ်စပ်မြို့ပြတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် "မိူင်းတုံ" (မိုင်း - မြို့/ပြည်နယ်၊ တုံ - ဝိုင်းဝန်းသော သို့မဟုတ် တုံ့ဆိုင်းသော) ဟု ခေါ်တွင်သည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုင်းတုံမြို့ | official_name = Mong Tong | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမိူင်းတုံ}}<br/>ᨾᩮᩨ᩠ᨦᨲ᩠ᨯᩫ᩠ᨶ }} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = | image_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | coordinates = {{coord|20|18|11|N|98|53|49|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_ft = 1290 | elevation_m = 393 | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = }} == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က မိုင်းတုံသည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပါဝင်သော နယ်မြေခွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ [[အင်းဝမင်းဆက်|တောင်ငူ-အင်းဝခေတ်]] အယုဒ္ဓယဘုရင် [[နရဲစွမ်]] (King Naresuan) သည် မြန်မာပြည်ဘက်သို့ စစ်ချီလာစဉ် အဖျားရောဂါဖြင့် မိုင်းတုံဒေသအတွင်း နတ်ရွာစံ (ကွယ်လွန်) ခဲ့သည်ဟု ထိုင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြကြသဖြင့် သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ နောင်တွင် ၎င်းအား ရည်စူး၍ တည်ဆောက်ထားသော အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်နှင့် စေတီတော်များကို မိုင်းတုံမြို့အနီးတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == မိုင်းတုံမြို့သည် မြင့်မားသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းကြီးများအကြားရှိ တောင်ကြားလွင်ပြင်ငယ်တစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ [[မဲကုန်းမြစ်]]နှင့် သံလွင်မြစ်တို့၏ ရေဝေရေလဲ နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ မှီတင်းနေထိုင်ကြရာ - * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] (အများစု နေထိုင်ကြသည်) * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] * [[ဝလူမျိုး|ဝ]] * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့ စုံလင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့မှာ ဒေသတွင်း အဓိက သက်ဝင်ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး == ဒေသခံများ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် တောင်ယာလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရိုးရာဥယျာဉ်ခြံမြေသီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထို့ပြင် မိုင်းတုံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ပုံပါကျင်ဒေသ (BP-1 နယ်စပ်ဂိတ်) မှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံဘက်သို့ တရားဝင်နှင့် အကန့်အသတ်ရှိသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှုရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == * '''မိုင်းဆတ် - မိုင်းတုံ လမ်းမကြီး:''' မိုင်းဆတ်မြို့မှတစ်ဆင့် ကျိုင်းတုံမြို့သို့ ချိတ်ဆက်ထားသော ကားလမ်းမကြီး ရှိသည်။ * '''တောင်ကြီး - လွိုင်လင် - တာကော် - မိုင်းတုံ လမ်း:''' ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကြီးဘက်မှ သံလွင်မြစ် (တာကော်တံတား) ကို ဖြတ်၍ မိုင်းတုံမြို့အထိ ကုန်းလမ်းဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပြားသဖြင့် လမ်းခရီး ကြမ်းတမ်းမှုရှိသော်လည်း ယခုအခါ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုအဆင်ပြေလာပြီ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းတုံခရိုင်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} qiaorppqy798jsla5mtnra71xnycih1 1032492 1032491 2026-05-20T04:03:56Z Chenzeyan29 141880 1032492 wikitext text/x-wiki '''မိုင်းတုံမြို့''' ({{langx|shn|ဝဵင်းမိူင်းတုံ}}၊ {{langx|en|Mong Tong}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[မိုင်းတုံခရိုင်]]၊ [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်ခရိုင် နယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၏ အနောက်တောင်ဘက် အစွန်းဆုံး နယ်စပ်မြို့ပြတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် "မိူင်းတုံ" (မိုင်း - မြို့/ပြည်နယ်၊ တုံ - ဝိုင်းဝန်းသော သို့မဟုတ် တုံ့ဆိုင်းသော) ဟု ခေါ်တွင်သည်။<ref name="encyclopedia-9">{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၉ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန် |date=၁၉၆၄}}</ref> {{Infobox settlement | name = မိုင်းတုံမြို့ | official_name = Mong Tong | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းမိူင်းတုံ}}<br/>ᨾᩮᩨ᩠ᨦᨲ᩠ᨯᩫ᩠ᨶ }} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း မိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | image_skyline = | image_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မိုင်းတုံခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | coordinates = {{coord|20|18|11|N|98|53|49|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_ft = 1290 | elevation_m = 393 | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = }} == သမိုင်းကြောင်း == ပဒေသရာဇ်ခေတ်က မိုင်းတုံသည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပါဝင်သော နယ်မြေခွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ [[အင်းဝမင်းဆက်|တောင်ငူ-အင်းဝခေတ်]] အယုဒ္ဓယဘုရင် [[နရဲစွမ်]] (King Naresuan) သည် မြန်မာပြည်ဘက်သို့ စစ်ချီလာစဉ် အဖျားရောဂါဖြင့် မိုင်းတုံဒေသအတွင်း နတ်ရွာစံ (ကွယ်လွန်) ခဲ့သည်ဟု ထိုင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြကြသဖြင့် သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ နောင်တွင် ၎င်းအား ရည်စူး၍ တည်ဆောက်ထားသော အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်နှင့် စေတီတော်များကို မိုင်းတုံမြို့အနီးတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် လူဦးရေ == မိုင်းတုံမြို့သည် မြင့်မားသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းကြီးများအကြားရှိ တောင်ကြားလွင်ပြင်ငယ်တစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ [[မဲကုန်းမြစ်]]နှင့် သံလွင်မြစ်တို့၏ ရေဝေရေလဲ နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံ မှီတင်းနေထိုင်ကြရာ - * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] (အများစု နေထိုင်ကြသည်) * [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] * [[ဝလူမျိုး|ဝ]] * [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] တို့ စုံလင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့မှာ ဒေသတွင်း အဓိက သက်ဝင်ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး == ဒေသခံများ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် တောင်ယာလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် ရိုးရာဥယျာဉ်ခြံမြေသီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထို့ပြင် မိုင်းတုံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ပုံပါကျင်ဒေသ (BP-1 နယ်စပ်ဂိတ်) မှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံဘက်သို့ တရားဝင်နှင့် အကန့်အသတ်ရှိသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှုရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == * '''မိုင်းဆတ် - မိုင်းတုံ လမ်းမကြီး:''' မိုင်းဆတ်မြို့မှတစ်ဆင့် ကျိုင်းတုံမြို့သို့ ချိတ်ဆက်ထားသော ကားလမ်းမကြီး ရှိသည်။ * '''တောင်ကြီး - လွိုင်လင် - တာကော် - မိုင်းတုံ လမ်း:''' ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကြီးဘက်မှ သံလွင်မြစ် (တာကော်တံတား) ကို ဖြတ်၍ မိုင်းတုံမြို့အထိ ကုန်းလမ်းဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပြားသဖြင့် လမ်းခရီး ကြမ်းတမ်းမှုရှိသော်လည်း ယခုအခါ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုအဆင်ပြေလာပြီ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[Category:မိုင်းတုံခရိုင်]] o1rkyn4zfcoku72nzovc2rbyz1yrfqq 10 78282 1032483 373149 2026-05-20T03:33:56Z Ninjastrikers 22896 1032483 wikitext text/x-wiki {{ #if:{{NAMESPACE}}|| {{ #if:{{{1|}}} | | {{ #if:{{{2|}}} | | {{ #if:{{#property:P18}} | [[ကဏ္ဍ:No local image but image on Wikidata]] | }} }} }} }}<noinclude> {{doc}} </noinclude> str58fbb2f7fhuebd2u4clrkqqpzn6w 14 78372 1032588 373463 2026-05-20T09:19:50Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032588 wikitext text/x-wiki [[Category:၂၀၁၇ ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] r0yv8nv1ywvizpx6aq0lxmvuiu1yk70 0 82259 1032421 962395 2026-05-19T16:38:07Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032421 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း | agency_name =သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန | type = | nativename =Ministry of Religious Affairs and Culture | nativename_a = | nativename_r = | seal =File:Seal of MORC.jpeg| seal_width = | seal_caption = | logo = | logo_width = | logo_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{Start date and age|2016|03|30}} | preceding1 =[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding2 = [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] | dissolved = | superseding = | agency_type =ဝန်ကြီးဌာန | jurisdiction = | headquarters =ရုံးအမှတ် (၃၅)၊ နေပြည်တော် | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = | coordinates = <!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} --> | motto = *ဗုဒ္ဓသာသနံစိရံတိဋ္ဌတု *နိုင်ငံ့ဂုဏ်ပြု ယဉ်ကျေးမှု | employees = | budget = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- up to |minister7_name= --> | deputyminister1_name = ဦးအေးထွန်း (သာသနာရေး)| deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = ဒေါ်နုမြဇံ (ယဉ်ကျေးမှု) | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> | chief1_name =ဦး[[တင်ဦးလွင်]]| chief1_position =ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | chief2_name =| chief2_position =| parent_department = | parent_agency = | child1_agency = | child2_agency = <!-- up to |child25_agency= --> | keydocument1 = <!-- up to |keydocument6= --> | website = {{url|www.mora.gov.mm}} {{url|www.culture.gov.mm}} | map = | map_width = | map_caption = | footnotes = | embed = }} '''သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန''' သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]တို့ကို ပေါင်း၍ဖွဲ့ စည်းခဲ့သော [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း|ဝန်ကြီးဌာန]]ဖြစ်သည်။ <ref>http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/union-government {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210603041038/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Funion-government|date=3 June 2021}}</ref>သမ္မတအသစ်ဖြစ်သူ [[ဦးထင်ကျော်]]က လွှတ်တော်သို့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ အမည်စာရင်းတင်သွင်းရာ "ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန" အဖြစ် တင်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအမည်ကို ဝေဖန်မှုများ ရှိသဖြင့် "သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန" ဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-president-hluttaw-/3247086.html|title=ဝန်ကြီးဌာနလျှော့ချရေး လွှတ်တော်အတည်ပြု}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== *[[သာသနာရေး ဦးစီးဌာန]] *[[သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန]] *[[အနုပညာ ဦးစီးဌာန]] *[[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]] *[[သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန]] *[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်]] == ဝန်ကြီးများ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" |+ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ (၂၀၁၆ - ယနေ့အထိ) !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ !ဝန်ကြီးချုပ် !အစိုးရ !ရင်းမြစ် |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Aung Ko (cropped).jpg|100x100px]] | rowspan="2" |'''[[အောင်ကို (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးအောင်ကို]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{Age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} | |ထင်ကျော် | rowspan="2" |ရာထူးမရှိ။ |[[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] | |- |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2018|3|30|2021|2|1}} | |ဝင်းမြင့် |[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်မြင့်အစိုးရ]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|'''ဦးကိုကို''']] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/aminamtt-59-2023-ttaawnmanaayuukhngpukhng|title=အမိန့်အမှတ်၊ ၅၉ / ၂၀၂၃ တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=12 August 2025|publisher=Myanmar Digital News}}</ref> |{{Age in years and days|2021|2|1|2023|8|2}} |ဦးအေးထွန်း [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |မြင့်ဆွေ <small>(ယာယီ)</small> | rowspan="2" |မင်းအောင်လှိုင် | rowspan="2" |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |<ref name=":0" /> |- | rowspan="2" |၃။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |'''ဦး[[တင်ဦးလွင်]]''' |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃<ref name=":1" /> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | |ဦးအေးထွန်း ဒေါ်နုမြဇံ | * မြင့်ဆွေ <small>(ယာယီ)</small> * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ)</small> |<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42345|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၆၁ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃|date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃}}</ref> |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2025|7|31}} |ဦးအေးထွန်း ဒေါ်နုမြဇံ |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ)</small> |[[ညိုစော]] |ဦးညိုစောအစိုးရ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် !တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးအေးထွန်း''' |၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၁<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/content/%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ် တာဝန်ပေး|publisher=Myawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]] |ဦး[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |[[ထွန်းအုံ|'''ဦးထွန်းအုံ''']] |၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၁<ref name=":2" /> - ၂ မေ ၂၀၂၂<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/saasnaarenng-ynykemuwnkiitthaan-duttiywnkii-uuthnaun-aaa-synjaattnng-sbhaawpttwnkng|title=သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးထွန်းအုံ အား သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၃ မေ ၂၀၂၂|archive-date=27 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927135359/https://www.mdn.gov.mm/my/saasnaarenng-ynykemuwnkiitthaan-duttiywnkii-uuthnaun-aaa-synjaattnng-sbhaawpttwnkng}}</ref> |ဦးကိုကို |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အ]]စိုးရ | |- | | colspan="5" | | |- |၃။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးအေးထွန်း''' |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့အထိ | rowspan="2" |'''ဦး[[တင်ဦးလွင်]]''' |ဦးညိုစောအစိုးရ | rowspan="2" | |- |၄။ |[[ဖိုင်:Gray - replace this image female.svg|100x100px]] |'''ဒေါ်နုမြဇံ''' |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့အထိ |ဦးညိုစောအစိုးရ |} == ကိုးကားချက် == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ]] <references />{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} je72hw6g0z0qe6sp0rtllklrddvvjg0 2 85332 1032593 394469 2026-05-20T09:59:43Z ~2026-30248-83 142926 /* Patrol */ ႏိူင္ငံတစ္ကာသမဓကုမဏီပိွင္ရွင္စိုလင္းရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးကဆန/ႏိူင္/191284-1353-လဆန္အဂါသာအိုေြေး/1991 1032593 wikitext text/x-wiki {{babel |ace-0 |bcl-1 |bew |bjn-1 |bug-0 |ceb-1 |cbk-1 |din-0 |en-4 |es-1 |fil-3 |id |it-1 |jv-3 |ilo-1 |kbp-2 |map-bms |min-1 |my-0 |ms-2 |nl-1 |pag-1 |pam-1 |pl-5 |simple |su |sv-1 |th-1 |tl-3 |vi-1 |war-1 }} ==Patrolျမန္မာႏိူင္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရူးႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳဟ္တုကုမဏီပိွင္ရွင္စုလင္းကဆန-/ႏိူင္/191284-လဆန္အဂါသာ/5-9-1353/အိုေသြး/1991/256လာရီူးမနအိုင55ကျာအိမ္အမွတ္50== {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:none; border: 1px solid #1188AA;" ! style="background:#E0E8FF" |Recent history by anonymous |- |<div style="height:200px; overflow:auto; background:white;"> {{Special:Recentchanges/1000,hideliu,hidepatrolled}} </div> |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:none; border: 1px solid #1188AA;" ! style="background:#E0E8FF" |New pages |- |<div style="height:200px; overflow:auto; background:white;"> {{Special:Newpages/1000}} </div> |} j7bevmlcmh6bq8xlsasrcw8qr93k88m 0 118478 1032589 1022894 2026-05-20T09:27:10Z ~2026-30279-26 142925 1032589 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|seal=Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|seal_caption=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင် အလံ|native_name={{abbr|ကကဦး|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}|chief1_name=[[ရဲဝင်းဦး]]|chief1_position=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}'''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Office of the Commander-in-Chief of Defence Services) သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]ကို တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://cincds.gov.mm/|accessdate=17 September 2020|archivedate=22 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922134112/https://cincds.gov.mm/}}</ref><ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://www.mod.gov.mm/activities|accessdate=3 October 2019|archivedate=22 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190922004050/http://www.mod.gov.mm/activities}}</ref> [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တပ်မတော်သည် ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဆောင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူရသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများကိုသာ လုပ်ဆောင်သည်။<ref>http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf</ref> လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် တပ်မတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ == တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ == {{main|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}} {| class="wikitable" ! !ကိုယ်ပိုင်အမှတ် !ရာထူး !အမည် |- |၁။ | - |ဗိုလ်ချုပ် |[[အောင်ဆန်း]] |- |၂။ |ကြည်း ၅၁၀၆ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] |- |၃။ |ကြည်း ၃၅၀၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] |- |၄။ |ကြည်း ၃၅၆၉ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] |- |၅။ |ကြည်း ၃၅၆၁ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |သူရ [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|တင်းဦ]] |- |၆။ |ကြည်း ၅၃၂၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |သူရ [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|ကျော်ထင်]] |- |၇။ |ကြည်း ၆၁၈၇ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] |- |၈။ |ကြည်း ၆၇၁၀ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] |- |၉။ |ကြည်း ၁၄၂၃၂ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[မင်းအောင်လှိုင်]] |- |၁၀။ |ကြည်း ၂၁၄၄၀ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[ရဲဝင်းဦး]] |} == တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရှိ အကြီးအကဲများ == {{Outdated}}{{Main|တပ်မတော် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ}} တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရှိ အကြီးအကဲများသည် မြန်မာ့တပ်မတော်ကို ဦးဆောင်ကွပ်ကဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး- [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း - [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]/[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] # [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] - [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] - [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] # [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းအောင်]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[ရာပြည့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိုးမြင့်ထွန်း]] - [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အောင်ကျော်ဇော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ကျော်ဇော]] - [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[မင်းနောင်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်စိုး]] - [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အောင်ကျော်ဇော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ကျော်ဇော]] - [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]၊ [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)]] # [[မြထွန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] - [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] # [[ဆန်းဦး၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဆန်းဦး]] - [[စစ်ရေးချုပ်]] # [[ညိုစော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော]] - [[စစ်ထောက်ချုပ်]] # [[သန်းထွန်းဦး၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းထွန်းဦး]] - [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] # [[လူအေး(ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝင်းမြင့်]] - [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] # [[အောင်လင်းဒွေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်လင်းဒွေး]] - [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်]] # [[အေးဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအေးဝင်း]] - [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]] # [[တင်မောင်ဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်မောင်ဝင်း]] - [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး]]အရာရှိချုပ် # [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းဌေး]] - [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ – # [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး]] - ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] # [[စိုးထွဋ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်]] - ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် - ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] - ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] === အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ === # [[သန်းစိုး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်သန်းစိုး]] - တွဲဘက်စစ်ရေးချုပ် # [[တင်ထွန်းအေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်ထွန်းအေး]] - တွဲဘက်စစ်ထောက်ချုပ် # [[မင်းနိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မင်းနိုင်]] - တွဲဘက်စစ်ထောက်ချုပ် # [[စန်းမြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်စန်းမြင့်]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် # [[တင်မောင်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်မောင်ဝင်း]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် # [[စိုးနိုင်ဦး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးနိုင်ဦး]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် == လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့အကြီးအကဲများ == #[[ဝင်းလွင်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းလွင်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[မျိုးသန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မျိုးသန့်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[မျိုးမြင့်သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ကိုကိုလွင်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး #[[ထွန်းထွန်းဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းထွန်းဦး ]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[ဇာနည်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဇာနည်ဝင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[ထင်မော်ထွန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ထင်မော်ထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[နေလင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်နေလင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[ဘလှအေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဘလှအေး]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သံချပ်ကာ ယန္တရားတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး # [[တင်အေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်အေး]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး #ဗိုလ်ချုပ် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[မင်းဇော်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မင်းဇော်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[တောက်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်တောက်ထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[တပ်မတော် အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] # [[တင်ဆွေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်ဆွေဝင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] # [[လှိုင်မြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်လှိုင်မြင့်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ငွေစာရင်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်တင့် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #ဗိုလ်ချုပ် အေးမြင့် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] (ကကလျှပ်) #ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး – တပ်ထိန်းချုပ်၊ [[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး]] (ကကထိန်း) === အခြားရာထူးများ === # ဗိုလ်ချုပ် လှိုင်မြင့် - [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ငွေစာရင်းရုံး]] # ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ဦး - စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲရေးဌာနမှူး၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲရေးဌာန # [[စခန်းမှူးရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] # [[ဗဟို မှတ်ပုံတင်ရုံး]] # [[တပ်မတော် (ကြည်း/ရေ/လေ) ကွန်ပြူတာဌာနမှူး]] # [[စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့် တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူး]] == စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့များ == # [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ၏ ရာထူးအလိုက် အပွင့်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ရုံး| ]] df5j2yq4mieebww83j1zebdeofh7fr8 1032590 1032589 2026-05-20T09:29:35Z ~2026-30279-26 142925 1032590 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|seal=Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|seal_caption=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင် အလံ|native_name={{abbr|ကကဦး|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}|chief1_name=[[ရဲဝင်းဦး]]|chief1_position=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}'''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Office of the Commander-in-Chief of Defence Services) သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]ကို တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://cincds.gov.mm/|accessdate=17 September 2020|archivedate=22 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922134112/https://cincds.gov.mm/}}</ref><ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://www.mod.gov.mm/activities|accessdate=3 October 2019|archivedate=22 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190922004050/http://www.mod.gov.mm/activities}}</ref> [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တပ်မတော်သည် ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဆောင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူရသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများကိုသာ လုပ်ဆောင်သည်။<ref>http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf</ref> လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် တပ်မတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ == တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ == {{main|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}} {| class="wikitable" ! !ကိုယ်ပိုင်အမှတ် !ရာထူး !အမည် |- |၁။ | - |ဗိုလ်ချုပ် |[[အောင်ဆန်း]] |- |၂။ |ကြည်း ၅၁၀၆ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] |- |၃။ |ကြည်း ၃၅၀၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] |- |၄။ |ကြည်း ၃၅၆၉ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] |- |၅။ |ကြည်း ၃၅၆၁ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |သူရ [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|တင်းဦ]] |- |၆။ |ကြည်း ၅၃၂၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |သူရ [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|ကျော်ထင်]] |- |၇။ |ကြည်း ၆၁၈၇ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] |- |၈။ |ကြည်း ၆၇၁၀ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] |- |၉။ |ကြည်း ၁၄၂၃၂ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[မင်းအောင်လှိုင်]] |- |၁၀။ |ကြည်း ၂၁၄၄၀ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[ရဲဝင်းဦး]] |} == တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရှိ အကြီးအကဲများ == {{Outdated}}{{Main|တပ်မတော် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ}} တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရှိ အကြီးအကဲများသည် မြန်မာ့တပ်မတော်ကို ဦးဆောင်ကွပ်ကဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး- [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း - [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]/[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] # [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] - [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] - [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] # [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[ရာပြည့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိုးမြင့်ထွန်း]] - [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အောင်ကျော်ဇော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ကျော်ဇော]] - [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[မင်းနောင်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်စိုး]] - [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အောင်ကျော်ဇော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ကျော်ဇော]] - [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]၊ [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)]] # [[မြထွန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] - [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] # [[ဆန်းဦး၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဆန်းဦး]] - [[စစ်ရေးချုပ်]] # [[ညိုစော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော]] - [[စစ်ထောက်ချုပ်]] # [[သန်းထွန်းဦး၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းထွန်းဦး]] - [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] # [[လူအေး(ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝင်းမြင့်]] - [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] # [[အောင်လင်းဒွေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်လင်းဒွေး]] - [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်]] # [[အေးဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအေးဝင်း]] - [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]] # [[တင်မောင်ဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်မောင်ဝင်း]] - [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး]]အရာရှိချုပ် # [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းဌေး]] - [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ – # [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး]] - ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] # [[စိုးထွဋ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်]] - ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် - ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] - ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] === အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ === # [[သန်းစိုး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်သန်းစိုး]] - တွဲဘက်စစ်ရေးချုပ် # [[တင်ထွန်းအေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်ထွန်းအေး]] - တွဲဘက်စစ်ထောက်ချုပ် # [[မင်းနိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မင်းနိုင်]] - တွဲဘက်စစ်ထောက်ချုပ် # [[စန်းမြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်စန်းမြင့်]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် # [[တင်မောင်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်မောင်ဝင်း]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် # [[စိုးနိုင်ဦး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးနိုင်ဦး]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် == လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့အကြီးအကဲများ == #[[ဝင်းလွင်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းလွင်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[မျိုးသန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မျိုးသန့်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[မျိုးမြင့်သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ကိုကိုလွင်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး #[[ထွန်းထွန်းဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းထွန်းဦး ]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[ဇာနည်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဇာနည်ဝင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[ထင်မော်ထွန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ထင်မော်ထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[နေလင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်နေလင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[ဘလှအေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဘလှအေး]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သံချပ်ကာ ယန္တရားတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး # [[တင်အေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်အေး]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး #ဗိုလ်ချုပ် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[မင်းဇော်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မင်းဇော်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[တောက်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်တောက်ထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[တပ်မတော် အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] # [[တင်ဆွေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်ဆွေဝင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] # [[လှိုင်မြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်လှိုင်မြင့်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ငွေစာရင်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်တင့် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #ဗိုလ်ချုပ် အေးမြင့် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] (ကကလျှပ်) #ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး – တပ်ထိန်းချုပ်၊ [[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး]] (ကကထိန်း) === အခြားရာထူးများ === # ဗိုလ်ချုပ် လှိုင်မြင့် - [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ငွေစာရင်းရုံး]] # ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ဦး - စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲရေးဌာနမှူး၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲရေးဌာန # [[စခန်းမှူးရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] # [[ဗဟို မှတ်ပုံတင်ရုံး]] # [[တပ်မတော် (ကြည်း/ရေ/လေ) ကွန်ပြူတာဌာနမှူး]] # [[စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့် တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူး]] == စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့များ == # [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ၏ ရာထူးအလိုက် အပွင့်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ရုံး| ]] lura8cpw4gtnjjspwogotkuwi9ohzcv 1032592 1032590 2026-05-20T09:31:02Z ~2026-30279-26 142925 1032592 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|seal=Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|seal_caption=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင် အလံ|native_name={{abbr|ကကဦး|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}|chief1_name=[[ရဲဝင်းဦး]]|chief1_position=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}'''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Office of the Commander-in-Chief of Defence Services) သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]ကို တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://cincds.gov.mm/|accessdate=17 September 2020|archivedate=22 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922134112/https://cincds.gov.mm/}}</ref><ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://www.mod.gov.mm/activities|accessdate=3 October 2019|archivedate=22 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190922004050/http://www.mod.gov.mm/activities}}</ref> [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တပ်မတော်သည် ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဆောင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူရသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများကိုသာ လုပ်ဆောင်သည်။<ref>http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf</ref> လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် တပ်မတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ == တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ == {{main|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}} {| class="wikitable" ! !ကိုယ်ပိုင်အမှတ် !ရာထူး !အမည် |- |၁။ | - |ဗိုလ်ချုပ် |[[အောင်ဆန်း]] |- |၂။ |ကြည်း ၅၁၀၆ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] |- |၃။ |ကြည်း ၃၅၀၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] |- |၄။ |ကြည်း ၃၅၆၉ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] |- |၅။ |ကြည်း ၃၅၆၁ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |သူရ [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|တင်းဦ]] |- |၆။ |ကြည်း ၅၃၂၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |သူရ [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|ကျော်ထင်]] |- |၇။ |ကြည်း ၆၁၈၇ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] |- |၈။ |ကြည်း ၆၇၁၀ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] |- |၉။ |ကြည်း ၁၄၂၃၂ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |[[မင်းအောင်လှိုင်]] |- |၁၀။ |ကြည်း ၂၁၄၄၀ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး |[[ရဲဝင်းဦး]] |} == တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရှိ အကြီးအကဲများ == {{Outdated}}{{Main|တပ်မတော် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ}} တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရှိ အကြီးအကဲများသည် မြန်မာ့တပ်မတော်ကို ဦးဆောင်ကွပ်ကဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး- [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း - [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]/[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] # [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] - [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] - [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] # [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[ရာပြည့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိုးမြင့်ထွန်း]] - [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အောင်ကျော်ဇော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ကျော်ဇော]] - [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[မင်းနောင်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်စိုး]] - [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အောင်ကျော်ဇော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်ကျော်ဇော]] - [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]၊ [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)]] # [[မြထွန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] - [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] # [[ဆန်းဦး၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဆန်းဦး]] - [[စစ်ရေးချုပ်]] # [[ညိုစော၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော]] - [[စစ်ထောက်ချုပ်]] # [[သန်းထွန်းဦး၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းထွန်းဦး]] - [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] # [[လူအေး(ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝင်းမြင့်]] - [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] # [[အောင်လင်းဒွေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်လင်းဒွေး]] - [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး {{?}} - [[တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်]] # [[အေးဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအေးဝင်း]] - [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]] # [[တင်မောင်ဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်မောင်ဝင်း]] - [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး]]အရာရှိချုပ် # [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းဌေး]] - [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ – # [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး]] - ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] # [[စိုးထွဋ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်]] - ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]] # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် - ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] - ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး၊ [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] === အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ === # [[သန်းစိုး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်သန်းစိုး]] - တွဲဘက်စစ်ရေးချုပ် # [[တင်ထွန်းအေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်ထွန်းအေး]] - တွဲဘက်စစ်ထောက်ချုပ် # [[မင်းနိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မင်းနိုင်]] - တွဲဘက်စစ်ထောက်ချုပ် # [[စန်းမြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်စန်းမြင့်]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် # [[တင်မောင်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်မောင်ဝင်း]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် # [[စိုးနိုင်ဦး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးနိုင်ဦး]] - ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် == လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့အကြီးအကဲများ == #[[ဝင်းလွင်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းလွင်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[မျိုးသန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မျိုးသန့်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[မျိုးမြင့်သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ကိုကိုလွင်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး #[[ထွန်းထွန်းဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းထွန်းဦး ]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[ဇာနည်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဇာနည်ဝင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[ထင်မော်ထွန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ထင်မော်ထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[နေလင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်နေလင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #[[ဘလှအေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်ဘလှအေး]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ သံချပ်ကာ ယန္တရားတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး # [[တင်အေး၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်အေး]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး #ဗိုလ်ချုပ် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[မင်းဇော်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်မင်းဇော်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #[[တောက်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်တောက်ထွန်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[တပ်မတော် အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] # [[တင်ဆွေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်တင်ဆွေဝင်း]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] # [[လှိုင်မြင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်လှိုင်မြင့်]] - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ငွေစာရင်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး #ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်တင့် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] #ဗိုလ်ချုပ် အေးမြင့် - ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ [[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] (ကကလျှပ်) #ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး – တပ်ထိန်းချုပ်၊ [[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး]] (ကကထိန်း) === အခြားရာထူးများ === # ဗိုလ်ချုပ် လှိုင်မြင့် - [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ငွေစာရင်းရုံး]] # ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ဦး - စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲရေးဌာနမှူး၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေ ရေးဆွဲရေးဌာန # [[စခန်းမှူးရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] # [[ဗဟို မှတ်ပုံတင်ရုံး]] # [[တပ်မတော် (ကြည်း/ရေ/လေ) ကွန်ပြူတာဌာနမှူး]] # [[စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့် တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူး]] == စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့များ == # [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] # [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ၏ ရာထူးအလိုက် အပွင့်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ရုံး| ]] 6gz787mweq58thxcra31dnp7r4mqu1o 0 129701 1032481 504237 2026-05-20T03:07:11Z EmausBot 5629 [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1032481 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] 1b4h2qxe39mnvboyajr78xtf663luie 0 129702 1032480 504238 2026-05-20T03:07:01Z EmausBot 5629 [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1032480 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်မြို့]] 1b4h2qxe39mnvboyajr78xtf663luie 0 180433 1032428 969596 2026-05-19T17:51:17Z ~2026-30153-71 142885 /* */ 1032428 wikitext text/x-wiki == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကြံခင်း |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{နောင်ချိုမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Shan-geo-stub}} 4mre266s1q973xt0sk0nhpepmuzz3p4 1032460 1032428 2026-05-20T00:16:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-30153-71|~2026-30153-71]] ([[User talk:~2026-30153-71|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1032428|1032428]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1032460 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကြံခင်း |official_name = ကြံခင်းရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ဒိုးပင် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.5300407409668|96.4848937988281|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ကြံခင်းရွာ''' ({{Lang-en|Kyanhkin}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၇၆၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဒိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၂၁ ဦး၊ မ ၂၁၁၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကြံခင်း |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{နောင်ချိုမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Shan-geo-stub}} pmlme2d5olgkpwarz2rjf97kv0e22za 0 182861 1032572 1015895 2026-05-20T08:53:20Z ~2026-30255-12 142924 Kabe 1032572 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကဘဲ့ |official_name = ကဘဲ့ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မုံရွာခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဘုတလင်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ချင်းတွင်း |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.5655307769775|95.079719543457|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ကဘဲ့ရွာ''' ({{Lang-en|Kabe}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မုံရွာခရိုင်]]၊ [[ဘုတလင်မြို့နယ်]]၊ [[ချင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၂၂ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကဘဲ့ |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ဘုတလင်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} lvfgrqit3rxzum58pajzp2889o2dfoo 0 208300 1032366 771233 2026-05-19T13:33:18Z Chenzeyan29 141880 1032366 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' (သို့မဟုတ်) '''နန်ကျင်း မုဒိမ်းမှု''' (အင်္ဂလိပ်: Nanjing Massacre သို့မဟုတ် Rape of Nanjing) သည် ဒုတိယတရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲ (၁၉၃၇–၁၉၄၅) အတွင်း တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် နန်ကျင်းမြို့ကို ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၊ ထိုမြို့ရှိ အရပ်သားများနှင့် စစ်သုံ့ပန်းများအပေါ် ဂျပန်ဧကရာဇ်စစ်တပ်က ရက်စက်စွာ ကျူးလွန်ခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုနှင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် အဓမ္မပြုကျင့်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Britannica_Nanjing">{{cite web |title=Nanjing Massacre |url=https://www.britannica.com/event/Nanjing-Massacre |website=Encyclopedia Britannica |access-date=2026-05-19}}</ref> အဆိုပါ ရာဇဝတ်မှုများသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့ နန်ကျင်းမြို့ထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာချိန်မှစ၍ ၆ ပတ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name="Bates on six weeks"/> ဤကာလအတွင်း ဂျပန်စစ်သားများသည် လက်နက်မဲ့ တရုတ်အရပ်သားများနှင့် စစ်သုံ့ပန်း သောင်းနှင့်ချီ (သိန်းနှင့်ချီ) ကို စနစ်တကျ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြပြီး၊ အကြီးအကျယ် မုဒိန်းကျင့်ခြင်း၊ လုယက်ခြင်းနှင့် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းများကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Chang_Rape">{{cite book |last=Chang |first=Iris |title=The Rape of Nanking: The Forgotten Holocaust of World War II |publisher=Basic Books |year=1997 |isbn=978-0-465-06835-7}}</ref> ဤဖြစ်ရပ်သည် ယနေ့ထက်တိုင် တရုတ်-ဂျပန် ဆက်ဆံရေးတွင် အလွန်အကဲဆတ်သော နိုင်ငံရေးပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး တောင်ကိုရီးယား အပါအဝင် အခြားအရှေ့အာရှ နိုင်ငံများနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့အကြား သမိုင်းဆိုင်ရာ သံတမန်ရေးရာ တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အဓိကအချက်လည်း ဖြစ်သည်။<ref name="Fogel_Politics">{{cite book |editor=Fogel, Joshua A. |title=The Nanjing Massacre in History and Historiography |publisher=University of California Press |year=2000 |isbn=978-0-520-22007-2}}</ref> {{Infobox civilian attack | title = နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု (Nanjing Massacre) | partof = [[ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲ]] | image = [[File:Nanking bodies 1937.jpg|border|300px]] | caption = [[ချင်ဟွိုင်မြစ်]]အနီးရှိ တရုတ်အရပ်သားများ၏ အလောင်းများနှင့် ဂျပန်စစ်သားတစ်ဦး (၁၉၃၇) | location = [[နန်ကျင်းမြို့]]၊ [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၁၂–၁၉၄၉)|တရုတ်နိုင်ငံ]] | date = ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၇ မှ ခြောက်ပတ်ကြာ <ref name="Bates on six weeks">{{cite book|chapter=29 July 1946. Prosecution's Witnesses. Bates, Miner Searle|title=Record of proceedings of the International Military Tribunal for the Far East|date= 1964–1974|editor=Library of Congress|chapter-url=https://www.legal-tools.org/doc/a5a0b0/pdf|pages=2631, 2635, 2636, 2642–2645}}</ref> | type = [[အစုလိုက်အပြုံလိုက် လူသတ်မှု]]၊ [[စစ်အတွင်း မုဒိမ်းမှု]]၊ [[လုယက်မှု]] နှင့် [[မီးရှို့မှု]] | fatalities = ၂၀၀,၀၀၀ ကျော် (IMTFE အတည်ပြုချက်) <ref name="IMTFE_Judgment">[[International Military Tribunal for the Far East]] (November 1948), [https://www.legal-tools.org/doc/842fe4/ "Judgment: Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities)"], pp. 1012–1015.</ref>၊ ၄၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော် (သမိုင်းပညာရှင်များ၏ ခန့်မှန်းချက်) | victims = တရုတ်အရပ်သားများနှင့် စစ်သုံ့ပန်းများ | perps = [[ဂျပန်ဧကရာဇ်စစ်တပ်]] *[[မင်းသား ယာဆူဟီကို အာဆာကာ]] (Prince Yasuhiko Asaka) *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အီဝါနီ မတ်ဆူအီ]] (Iwane Matsui) *ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး [[အီဆာမူ ချို]] (Isamu Chō) }} ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ စစ်ရှုံး၍ လက်နက်မချမီ မကြာမီအချိန်၌ ဂျပန်စစ်တပ်သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရာဇဝတ်မှု မှတ်တမ်းအများစုကို လျှို့ဝှက်ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သောကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက်အတိအကျကို သိရှိရန် ခက်ခဲခဲ့သည်။<ref name="Dower_War">{{cite book |last=Dower |first=John W. |title=War Without Mercy: Race and Power in the Pacific War |publisher=Pantheon Books |year=1986 |isbn=978-0-394-50030-0}}</ref> သို့သော်လည်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အရှေ့ဖျားဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဘက်ခုံရုံး (တိုကျိုစစ်ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး) ၏ စစ်ဆေးချက်အရ သေဆုံးသူ တရုတ်လူမျိုး အရေအတွက်မှာ ၂၀၀,၀၀၀ ကျော် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name="IMTFE_Judgment"/> အခြားတစ်ဖက်တွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သော နန်ကျင်းစစ်ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး (Nanjing War Crimes Tribunal) ၏ တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးချက်များအရ သေဆုံးသူ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကိန်းဂဏန်းသည် ယနေ့တိုင် တရုတ်အစိုးရ၏ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Kasahara_Nanjing">{{cite book |last=Kasahara |first=Tokushi |title=Nanjing Jiken (The Nanjing Incident) |publisher=Iwanami Shinsho |location=Tokyo |year=1997 |isbn=4-00-430530-6}}</ref> သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် ပညာရှင်များအကြားတွင်မူ သေဆုံးသူအရေအတွက်ကို ၄၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ အထိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားစွာ ခန့်မှန်းတွက်ချက်လျက် ရှိကြသည်။<ref name="Askew_Numbers">{{cite journal |last=Askew |first=David |title=The Nanjing Massacre: Exposing the International Militia |journal=The Journal of Japanese Studies |volume=28 |issue=1 |pages=23-45 |year=2002}}</ref> == သမိုင်းဆိုင်ရာ ငြင်းခုံမှုများနှင့် သဘောထားများ == ဂျပန်အစိုးရသည် နန်ကျင်းမြို့ ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် ဂျပန်ဧကရာဇ်စစ်တပ်က အရပ်သားအမြောက်အမြားကို သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ လုယက်ခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်းကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု ဝန်ခံထားပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="MOFA_Japan">{{cite web |title=The Nanjing Massacre |url=https://www.mofa.go.jp/policy/q_a/faq16.html |website=Ministry of Foreign Affairs of Japan |access-date=2026-05-19}}</ref> ထို့အပြင် စစ်ပွဲတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့သည့် ဂျပန်စစ်မှုထမ်းဟောင်း အချို့ကလည်း အရပ်သားများအား သတ်ဖြတ်ခဲ့မှုကို ဝန်ခံထွက်ဆိုထားကြသည်။<ref name="Honda_Nanking">{{cite book |last=Honda |first=Katsuichi |title=The Nanjing Massacre: A Japanese Journalist Confronts Japan's National Shame |publisher=M.E. Sharpe |year=1999 |isbn=978-0-7656-0335-7}}</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်အစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံရေး ဝါဒဖြန့်ရန်အတွက် သေဆုံးသူ အရေအတွက်ကို ချဲ့ကားပြောဆိုနေသည်ဟု စွပ်စွဲမှုများလည်း ရှိသည်။<ref name="Tanaka_Myth">{{cite book |last=Tanaka |first=Masaaki |title=What Really Happened in Nanking: The Refutation of a Common Myth |publisher=Sekai Shuppan |year=2000 |isbn=978-4-916079-07-7}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ထိုဖြစ်ရပ်အပေါ် အများပြည်သူ၏ အမြင်မှာ ကွဲပြားခြားနားလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်အမျိုးသားရေးဝါဒီများနှင့် အစွန်းရောက် လူနည်းစု အချို့ကမူ နန်ကျင်းတွင် ထိုကဲ့သို့သော စစ်ရာဇဝတ်မှုကြီးမျိုး လုံးဝမဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သမိုင်းကို ပြန်လည်ဆန်းစစ် ငြင်းဆိုရန် ကြိုးပမ်းကြပြီး၊ ယင်းသတ်ဖြတ်မှုများကို ဝါဒဖြန့်ရန် လုပ်ကြံဖန်တီးထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု တရားသေ ဆုပ်ကိုင်ထားကြသည်။<ref name="Fogel_Politics"/> သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ နန်ကျင်းစစ်ပွဲအတွင်း ဂျပန်ဗဟိုဒေသတပ်မတော်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အီဝါနီ မတ်ဆူအီ (Iwane Matsui) က ကွပ်ကဲခဲ့ပြီး၊ နန်ကျင်းမြို့တွင်းသို့ ဆက်လက်ချီတက် တိုက်ခိုက်သည့် အင်ပါယာစစ်တပ်များကိုမူ ဂျပန်တော်ဝင်မင်းသား ယာဆူဟီကို အာဆာကာ (Yasuhiko Asaka) က အုပ်ချုပ်ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Chang_Rape"/> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ]] ### ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ပေးခဲ့သည့် အချက်များ- 1. **သတ်ပုံသတ်ညွှန်း ပြင်ဆင်ခြင်း:** "သိမ်းုက်ခြင်း" ကို "သိမ်းပိုက်ခြင်း"၊ "ပြဿာ" ကို "ပြဿနာ"၊ "ဗိုလ်ချုပ်မှာ( Iwane Matsui )ဖြစ်ပြီး" ကို စာသားစီးဆင်းမှု ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြင်ဆင်ပေးထားပါသည်။ 2. **ကိုးကား (References) အသစ်များ ထည့်သွင်းခြင်း:** စာမျက်နှာကို ဝီကီပီးဒီးယား စံနှုန်းနှင့်အညီ ခိုင်မာမှုရှိစေရန် Britannica စွယ်စုံကျမ်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန (MOFA) ရဲ့ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် နာမည်ကြီး သမိုင်းပညာရှင် Iris Chang ၏ စာအုပ်များအပါအဝင် ရည်ညွှန်းကိုးကားချက် ၉ ခုကို စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးထားပါသည်။ 3. **ကဏ္ဍ (Categories) တိုးချဲ့ခြင်း:** စာမျက်နှာကို ဝီကီအတွင်း ရှာဖွေရလွယ်ကူစေရန် "ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုများ" နှင့် "၁၉၃၇ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ" ကဏ္ဍများကို ဖြည့်စွက်ပေးထားပါသည်။ cdpfltstlic65kd1yxhtsacv6y0m1fn 0 209621 1032402 1032324 2026-05-19T15:55:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟော့ကိုင်းဒိုး */ 1032402 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== ===ရှိခိုခု=== ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] h5yv80jjqeroep5v0pnzbi7cs0alneq 1032403 1032402 2026-05-19T15:57:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟွန်းရှူး */ 1032403 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! River name ! Length ! [[Classification of rivers in Japan|Class]] ! Tributary of ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Shinano River|Shinano]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[Tone River|Tone]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kitakami River|Kitakami]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiso River|Kiso]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mogami River|Mogami]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenryū River|Tenryū]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Agano River|Agano]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Gōnokawa River|Gōnokawa]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumano River|Kumano]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōi River|Ōi]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Nagara River|Nagara]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hii River|Hii]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ===ရှိခိုခု=== ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] oqgklyhvwr3fxztwjkzgc289uihg94e 1032404 1032403 2026-05-19T15:59:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရှိခိုခု */ 1032404 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! River name ! Length ! [[Classification of rivers in Japan|Class]] ! Tributary of ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Shinano River|Shinano]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[Tone River|Tone]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kitakami River|Kitakami]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiso River|Kiso]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mogami River|Mogami]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenryū River|Tenryū]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Agano River|Agano]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Gōnokawa River|Gōnokawa]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumano River|Kumano]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōi River|Ōi]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Nagara River|Nagara]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hii River|Hii]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ==ရှိခိုခု== ရှိခိုခုဒေသပြုပြင်ရေးဌာန (四国地方整備局) ၏ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa * [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima * [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa * [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime * [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime * [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi * [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi * [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 1u33jgu6m7jj3yeegp4crrc7z0soi3l 1032405 1032404 2026-05-19T15:59:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရှိခိုခု */ 1032405 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! River name ! Length ! [[Classification of rivers in Japan|Class]] ! Tributary of ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Shinano River|Shinano]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[Tone River|Tone]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kitakami River|Kitakami]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiso River|Kiso]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mogami River|Mogami]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenryū River|Tenryū]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Agano River|Agano]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Gōnokawa River|Gōnokawa]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumano River|Kumano]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōi River|Ōi]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Nagara River|Nagara]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hii River|Hii]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ==ရှိခိုခု== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa * [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima * [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa * [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime * [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime * [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi * [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi * [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi ==ခယူးရှူး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] ks33b91f6ybkuzipgwipm7mq8nki3d2 1032406 1032405 2026-05-19T15:59:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခယူးရှူး */ 1032406 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! River name ! Length ! [[Classification of rivers in Japan|Class]] ! Tributary of ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Shinano River|Shinano]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[Tone River|Tone]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kitakami River|Kitakami]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiso River|Kiso]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mogami River|Mogami]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenryū River|Tenryū]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Agano River|Agano]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Gōnokawa River|Gōnokawa]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumano River|Kumano]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōi River|Ōi]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Nagara River|Nagara]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hii River|Hii]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ==ရှိခိုခု== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa * [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima * [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa * [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime * [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime * [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi * [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi * [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi ==ခယူးရှူး== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 3nsntqa2sntilw7iaxplzhjvs7mv4ed 1032407 1032406 2026-05-19T16:00:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခယူးရှူး */ 1032407 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! River name ! Length ! [[Classification of rivers in Japan|Class]] ! Tributary of ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Shinano River|Shinano]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[Tone River|Tone]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kitakami River|Kitakami]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiso River|Kiso]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mogami River|Mogami]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenryū River|Tenryū]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Agano River|Agano]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Gōnokawa River|Gōnokawa]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumano River|Kumano]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōi River|Ōi]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Nagara River|Nagara]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hii River|Hii]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ==ရှိခိုခု== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa * [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima * [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa * [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime * [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime * [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi * [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi * [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi ==ခယူးရှူး== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Onga River|Onga-gawa]] ([[:ja:遠賀川|遠賀川]]) - Fukuoka * [[Yamakuni River|Yamakuni-gawa]] ([[:ja:山国川|山国川]]) - Oita, Fukuoka * [[Chikugo River|Chikugo-gawa]] (筑後川) - Kumamoto, Oita, Fukuoka, Saga * [[Yabe River|Yabe-gawa]] ([[:ja:矢部川|矢部川]]) - Fukuoka * [[Matsuura River|Matsuura-gawa]] ([[:ja:松浦川|松浦川]]) - Saga * [[Rokkaku River|Rokkaku-gawa]] ([[:ja:六角川|六角川]]) - Saga * [[Kase-gawa]] ([[:ja:嘉瀬川|嘉瀬川]]) - Saga * [[Honmyo-gawa]] ([[:ja:本明川|本明川]]) - Nagasaki * [[Kikuchi River|Kikuchi-gawa]] (菊池川) - Kumamoto * [[Shirakawa River (Kumamoto)|Shira-kawa]] ([[:ja:白川 (熊本県)|白川]]) - Kumamoto * [[Midori River|Midori-gawa]] ([[:ja:緑川|緑川]]) - Kumamoto * [[Kuma River, Japan|Kuma-gawa]] (球磨川) - Kumamoto * [[Ōita River|Ōita-gawa]] ([[:ja:大分川|大分川]]) - Ōita * [[Ōno River|Ōno-gawa]] (大野川) - Kumamoto, Miyazaki, Ōita * [[Banjo River|Banjo-gawa]] ([[:ja:番匠川|番匠川]]) - Ōita * [[Gokase River|Gokase-gawa]] ([[:ja:五ヶ瀬川|五ヶ瀬川]]) - Kumamoto, Ōita, Miyazaki * [[Omaru River (Japan)|Omaru-gawa]] ([[:ja:小丸川|小丸川]]) - Miyazaki * [[Ōyodo River|Ōyodo-gawa]] (大淀川) - Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki * [[Sendai River (Kyushu)|Sendai-gawa]] ([[:ja:川内川|川内川]]) - Miyazaki, Kagoshima * [[Kimotsuki River|Kimotsuki-gawa]] ([[:ja:肝属川|肝属川, 肝付川]]) - Kagoshima ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] kq6a019b0uqvsjbckqn92nx74zkgws2 1032408 1032407 2026-05-19T16:00:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1032408 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! River name ! Length ! [[Classification of rivers in Japan|Class]] ! Tributary of ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[Shinano River|Shinano]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[Tone River|Tone]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kitakami River|Kitakami]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiso River|Kiso]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mogami River|Mogami]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenryū River|Tenryū]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Agano River|Agano]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Gōnokawa River|Gōnokawa]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumano River|Kumano]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōi River|Ōi]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Nagara River|Nagara]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hii River|Hii]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ==ရှိခိုခု== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa * [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima * [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa * [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime * [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime * [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi * [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi * [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi ==ခယူးရှူး== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Onga River|Onga-gawa]] ([[:ja:遠賀川|遠賀川]]) - Fukuoka * [[Yamakuni River|Yamakuni-gawa]] ([[:ja:山国川|山国川]]) - Oita, Fukuoka * [[Chikugo River|Chikugo-gawa]] (筑後川) - Kumamoto, Oita, Fukuoka, Saga * [[Yabe River|Yabe-gawa]] ([[:ja:矢部川|矢部川]]) - Fukuoka * [[Matsuura River|Matsuura-gawa]] ([[:ja:松浦川|松浦川]]) - Saga * [[Rokkaku River|Rokkaku-gawa]] ([[:ja:六角川|六角川]]) - Saga * [[Kase-gawa]] ([[:ja:嘉瀬川|嘉瀬川]]) - Saga * [[Honmyo-gawa]] ([[:ja:本明川|本明川]]) - Nagasaki * [[Kikuchi River|Kikuchi-gawa]] (菊池川) - Kumamoto * [[Shirakawa River (Kumamoto)|Shira-kawa]] ([[:ja:白川 (熊本県)|白川]]) - Kumamoto * [[Midori River|Midori-gawa]] ([[:ja:緑川|緑川]]) - Kumamoto * [[Kuma River, Japan|Kuma-gawa]] (球磨川) - Kumamoto * [[Ōita River|Ōita-gawa]] ([[:ja:大分川|大分川]]) - Ōita * [[Ōno River|Ōno-gawa]] (大野川) - Kumamoto, Miyazaki, Ōita * [[Banjo River|Banjo-gawa]] ([[:ja:番匠川|番匠川]]) - Ōita * [[Gokase River|Gokase-gawa]] ([[:ja:五ヶ瀬川|五ヶ瀬川]]) - Kumamoto, Ōita, Miyazaki * [[Omaru River (Japan)|Omaru-gawa]] ([[:ja:小丸川|小丸川]]) - Miyazaki * [[Ōyodo River|Ōyodo-gawa]] (大淀川) - Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki * [[Sendai River (Kyushu)|Sendai-gawa]] ([[:ja:川内川|川内川]]) - Miyazaki, Kagoshima * [[Kimotsuki River|Kimotsuki-gawa]] ([[:ja:肝属川|肝属川, 肝付川]]) - Kagoshima ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Rivers of Japan}} * [http://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/index.html Rivers of Japan] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (MLIT) * [https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-W05.html Digital data]- by MLIT ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] qeb0kxebfo4269qodxa4eztmxa99b2l 1032420 1032408 2026-05-19T16:24:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဟွန်းရှူး */ 1032420 wikitext text/x-wiki [[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင် "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဟော့ကိုင်းဒိုး== ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}} | {{convert|268|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref> |- | {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}} | {{convert|256|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}} | {{convert|156|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}} | {{convert|154|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | [[Ishikari River|Ishikari]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}} | {{convert|135|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}} | {{convert|126|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}} | {{convert|108|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}} | {{convert|104|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}} | {{convert|98|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}} | {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}} | {{convert|84|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}} | {{convert|80|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}} | {{convert|78|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}} | {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[အိရှိခရိမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}} | {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}} | {{convert|44|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}} | {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}} | {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}} | B | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}} | {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}} | {{convert|21|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |- | {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}} | {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}} | A | [[တိုယောဟိရမြစ်]] | <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/> |} ===ဟွန်းရှူး=== {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |- ! မြစ်အမည် ! အရှည် ! [[အဆင့်]] ! မြစ်လက်တက် ! class="unsortable" | Refs |- | {{nihongo|[[ရှိနနိုမြစ်]]|信濃川|Shinano-gawa}} | {{convert|367|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref> |- | {{nihongo|[[တိုနဲမြစ်]]|利根川|Tone-gawa}} | {{convert|322|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[ခိတခမိမြစ်]]|北上川|Kitakami-gawa}} | {{convert|249|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abukuma River|Abukuma]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}} | {{convert|239|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[ခိဆိုမြစ်]]|木曽川|Kiso-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[မိုဂမိမြစ်]]|最上川|Mogami-gawa}} | {{convert|229|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[တန်းရူးမြစ်]]|天竜川|Tenryū-gawa}} | {{convert|213|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[အဂနိုမြစ်]]|阿賀野川|Agano-gawa}} | {{convert|210|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[ဂိုးနိုခဝမြစ်]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}} | {{convert|194|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[ခုမနိုမြစ်]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}} | {{convert|183|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[အရခဝမြစ် (ခန်းတိုး)|အရခဝမြစ်]]|荒川|Arakawa}} | {{convert|173|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[အိုးအိမြစ်]]|大井川|Ōi-gawa}} | {{convert|168|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[နဂရမြစ်]]|長良川|Nagara-gawa}} | {{convert|166|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[ဟိအိမြစ်]]|斐伊川|Hii-gawa}} | {{convert|153|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naka River (Tochigi Ibaraki)|Naka]]|那珂川|Naka-gawa}} | {{convert|150|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yura River (Japan)|Yura]]|由良川|-gawa}} | {{convert|146|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Asahi River|Asahi]]|旭川|Asahi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Mabechi River|Mabechi]]|馬淵川|Mabechi-gawa}} | {{convert|142|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tama River|Tama]]|多摩川|Tama-gawa}} | {{convert|138|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kinokawa River|Kinokawa]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoneshiro River|Yoneshiro]]|米代川|Yoneshiro-gawa}} | {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Omono River|Omono]]|雄物川|Omono-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yoshii River|Yoshii]]|吉井川|Yoshii-gawa}} | {{convert|133|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Fuji River|Fuji]]|富士川|Fuji-kawa}} | {{convert|128|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji]]|久慈川|Kuji-gawa}} | {{convert|124|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibi River|Ibi]]|揖斐川|Ibi-gawa}} | {{convert|121|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jinzū River|Jinzū]]|神通川|Jinzū-gawa}} | {{convert|120|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yahagi River|Yahagi]]|矢作川|Yahagi-gawa}} | {{convert|117|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kuzuryū River|Kuzuryū]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}} | {{convert|116|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shō River|Shō]]|庄川|Shō-gawa}} | {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takahashi River|Takahashi]]|高梁川|Takahashi-gawa}} | {{convert|111|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sagami River|Sagami]]|相模川|Sagami-gawa}} | {{convert|109|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Katsura River|Katsura]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|Ōi River|大堰川|Ōi-gawa}} | {{convert|107|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ōta River|Ōta]]|太田川|Ōta-gawa}} | {{convert|103|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Iwaki River|Iwaki]]|岩木川|Iwaki-gawa}} | {{convert|102|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kizu River|Kizu]]|木津川|Kizu-gawa}} | {{convert|99|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kako River (Japan)|Kako]]|加古川|Kako-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Shōnai]]|庄内川|Shōnai-gawa}} | {{convert|96|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Miya River (Mie)|Miya]]|宮川|Miya-gawa}} | {{convert|91|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Naruse River|Naruse]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}} | {{convert|89|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ashida River|Ashida]]|芦田川|Ashida-gawa}} | {{convert|86|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kurobe River|Kurobe]]|黒部川|Kurobe-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kushida River|Kushida]]|櫛田川|Kushida-gawa}} | {{convert|85|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takatsu River|Takatsu]]|高津川|Takatsu-gawa}} | {{convert|81|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hino River|Hino]]|日野川|Hino-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Toyo River|Toyo]]|豊川|Toyo-gawa}} | {{convert|77|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yodo River|Yodo]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|Seta River|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|Uji River|宇治川|Uji-gawa}} | {{convert|75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Arakawa River (Uetsu)|Ara]]|荒川|Ara-kawa}} | {{convert|73|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tedori River|Tedori]]|手取川|Tedori-gawa}} | {{convert|72|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aka River|Aka]]|赤川|Aka-gawa}} | {{convert|70|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Ibo River|Ibo]]|揖保川|Ibo-gawa}} | {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Maruyama River|Maruyama]]|円山川|Maruyama-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oyabe River|Oyabe]]|小矢部川|Oyabe-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yamato River|Yamato]]|大和川|Yamato-gawa}} | {{convert|68|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oirase River|Oirase]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}} | {{convert|67|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Muko River|Muko]]|武庫川|Muko-gawa}} | {{convert|66|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Yasu River|Yasu]]|野洲川|Yasu-gawa}} | {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}} | {{convert|64|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Takase River (Aomori)|Takase]]|高瀬川|Takase-gawa}} | {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Koyoshi River|Koyoshi]]|子吉川|Koyoshi-gawa}} | {{convert|61|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Hime River|Hime]]|姫川|Hime-gawa}} | {{convert|60|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Edo River|Edo]]|江戸川|Edo-gawa}} | {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Tone River|Tone]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Oze River|Oze]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|Kono River|木野川|Kono-gawa}} | {{convert|59|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Saba River (Japan)|Saba]]|佐波川|Saba-gawa}} | {{convert|57|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Jōganji River|Jōganji]]|常願寺川|Jōganji-gawa}} | {{convert|56|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kumozu River|Kumozu]]|雲出川|Kumozu-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Natori River|Natori]]|名取川|Natori-gawa}} | {{convert|55|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Abe River|Abe]]|安倍川|Abe-kawa}} | {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sendai River|Sendai]]|千代川|Sendai-gawa}} | {{convert|52|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kano River|Kano]]|狩野川|Kano-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sakawa River|Sakawa]]|酒匂川|Sakawa-gawa}} | {{convert|46|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kakehashi River|Kakehashi]]|梯川|Kakehashi-gawa}} | {{convert|42|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Suzuka River|Suzuka]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}} | {{convert|40|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tenjin River|Tenjin]]|天神川|Tenjin-gawa}} | {{convert|32|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kamo River|Kamo]]|鴨川|Kamo-gawa}} | {{convert|31|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kita River|Kita]]|北川|Kita-gawa}} | {{convert|30|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kiku River|Kiku]]|菊川|Kiku-gawa}} | {{convert|28|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kanda River|Kanda]]|神田川|Kanda-gawa}} | {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Kibishima River|Kibishima]]||Kibishima-gawa}} | {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Sumida River|Sumida]]|隅田川|Sumida-gawa}} | {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}} | A | [[Arakawa River (Kanto)|Arakawa]] | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Tsurumi River|Tsurumi]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}} | {{convert|22|km|mi|abbr=on}} | A | | <ref name="mlitikkyu"/> |- | {{nihongo|[[Aikawa River (Miyagi, Japan)|Aikawa]]|相川|Aikawa -gawa}} | {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}} | B | | |- | {{nihongo|[[Dōtonbori]]|道頓堀|}} | {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}} | A | [[Yodo River|Yodo]] | <ref name="mlitikkyu"/> |} ==ရှိခိုခု== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa * [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima * [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa * [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime * [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime * [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi * [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi * [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi ==ခယူးရှူး== အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ * [[Onga River|Onga-gawa]] ([[:ja:遠賀川|遠賀川]]) - Fukuoka * [[Yamakuni River|Yamakuni-gawa]] ([[:ja:山国川|山国川]]) - Oita, Fukuoka * [[Chikugo River|Chikugo-gawa]] (筑後川) - Kumamoto, Oita, Fukuoka, Saga * [[Yabe River|Yabe-gawa]] ([[:ja:矢部川|矢部川]]) - Fukuoka * [[Matsuura River|Matsuura-gawa]] ([[:ja:松浦川|松浦川]]) - Saga * [[Rokkaku River|Rokkaku-gawa]] ([[:ja:六角川|六角川]]) - Saga * [[Kase-gawa]] ([[:ja:嘉瀬川|嘉瀬川]]) - Saga * [[Honmyo-gawa]] ([[:ja:本明川|本明川]]) - Nagasaki * [[Kikuchi River|Kikuchi-gawa]] (菊池川) - Kumamoto * [[Shirakawa River (Kumamoto)|Shira-kawa]] ([[:ja:白川 (熊本県)|白川]]) - Kumamoto * [[Midori River|Midori-gawa]] ([[:ja:緑川|緑川]]) - Kumamoto * [[Kuma River, Japan|Kuma-gawa]] (球磨川) - Kumamoto * [[Ōita River|Ōita-gawa]] ([[:ja:大分川|大分川]]) - Ōita * [[Ōno River|Ōno-gawa]] (大野川) - Kumamoto, Miyazaki, Ōita * [[Banjo River|Banjo-gawa]] ([[:ja:番匠川|番匠川]]) - Ōita * [[Gokase River|Gokase-gawa]] ([[:ja:五ヶ瀬川|五ヶ瀬川]]) - Kumamoto, Ōita, Miyazaki * [[Omaru River (Japan)|Omaru-gawa]] ([[:ja:小丸川|小丸川]]) - Miyazaki * [[Ōyodo River|Ōyodo-gawa]] (大淀川) - Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki * [[Sendai River (Kyushu)|Sendai-gawa]] ([[:ja:川内川|川内川]]) - Miyazaki, Kagoshima * [[Kimotsuki River|Kimotsuki-gawa]] ([[:ja:肝属川|肝属川, 肝付川]]) - Kagoshima ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Rivers of Japan}} * [http://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/index.html Rivers of Japan] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (MLIT) * [https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-W05.html Digital data]- by MLIT ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] rhepx31efe25n007ve2e7s5j9tsvg1p 0 244414 1032478 794027 2026-05-20T02:47:02Z ~2026-30249-32 142905 1032478 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{တိုင်းအမှတ် ၁ မြစ်ကြီးနား}} '''နန်းမားဘူတာ''' သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ့မီးရထား]] တိုင်းအမှတ်(၁)တွင် ပါဝင်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]၊ နန်းမားမြို့၊ မြို့မရန်အောင်ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} enod32iyhjafxid0ucrkt8fgbolc9uv 0 258213 1032463 833690 2026-05-20T00:39:46Z Mkant00 135890 စာမျက်နှာကို [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1032463 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)]] 7wk0i02ty0jg5b0xr0nq6pnuaq7p4wl 0 270160 1032544 958408 2026-05-20T07:55:35Z Salai Rungtoi 22844 /* လက်ရှိ ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ */ updated ot current administration 1032544 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |name=ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့ |seal=File:Seal of the Cabinet of Thailand.svg |seal_width=140px |seal_caption=အစိုးရအဖွဲ့၏ အမှတ်တံဆိပ် |logo= |image= |image_caption= |native_name=คณะรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรไทย |type=[[အစိုးရ]] |formed={{Start date and age|1932|06|28|df=y|p=y|br=y}} |agency_type=အများဆန္ဒဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်သည့် ကောင်စီ |jurisdiction=[[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရ| ထိုင်းနိုင်ငံ၏]] |motto=สุจริต เสียสละ สามัคคี<br>(သုစရိတ၊ ပေးဆပ်ခြင်း၊ သာမဂ္ဂီ) |chief1_position=[[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်| ဝန်ကြီးချုပ်]] |chief1_name=[[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း]]}}{{About|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဗဟိုအစိုးရအဖွဲ့|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အစိုးရ|ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ}}{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|Thai Garuda emblem.png}} '''ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့''' (คณะรัฐมนตรี, ပါဠိမူရင်း - ဂဏ.ရဋ္ဌ.မန္တီ, Khana Rattha Montri) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော်]]တွင် နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍကို ဆောင်ရွက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရ|ထိုင်းအစိုးရ]]၏ ဌာနဆိုင်ရာများကို ဦးဆောင်မောင်းနှင်သည့် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်အုပ်စုဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး [[စကြီမင်းဆက်|ထိုင်းဘုရင်မင်းမြတ်]] က တရားဝင် ခန့်အပ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ဝန်ကြီးများ ပါဝင်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဒီမိုကရေစီသို့ ပြောင်းလဲပြီးနောက်၊ ၁၉၃၂ ခုနှစ် စယာမ်နိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေး ယာယီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမဆုံးအကြိမ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ၎င်းကို ပြည်သူ့ကော်မတီ (คณะกรรมการราษฎร) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်မှသာ အစိုးရအဖွဲ့ (คณะรัฐมนตรี) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ထိုအမည်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဝန်ကြီးအရေအတွက်သည် ထိုစဉ်က ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အရ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီး (၃၅) ဦးထက် မပိုစေရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် (၁) ဦးပါ ထည့်တွက်လျှင် စုစုပေါင်း (၃၆) ဦး ရှိသည်။ == လက်ရှိ ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ == ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် ပြန်လည်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရပြီးနောက် [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင် ချာန်ဗီရာကူးလ်]] (Anutin Charnvirakul) က ရွေးချယ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ၇ ဦး အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၃၅ ဦးပါ အစိုးရအဖွဲ့ (ကက်ဘိနက်) ကို ထိုင်းဘုရင်မင်းမြတ် [[မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ|မဟာဝိဇာရာလင်္ကရဏ]]က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last= |first= |title=Thai Royal Gazette confirms new cabinet under PM Anutin ahead of swearing-in |url=https://www.pattayamail.com/news/thai-royal-gazette-confirms-new-cabinet-under-pm-anutin-ahead-of-swearing-in-541507 |access-date=2026-03-01 |work=Pattaya Mail |date= 1 April 2026|language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | colspan="6" | [[File:Seal of the Cabinet of Thailand.svg|50px]] |- ! colspan="2" scope="col" | ဝန်ကြီးများ ! ဝန်ကြီးဌာနများ !တာဝန်စတင်ခြင်း ! colspan="2" | နိုင်ငံရေးပါတီ |- | [[File:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg|alt=|150x150px]] | scope="row" | '''[[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုထင် ချန်ဝီရာကွန်]]''' | [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]<br>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး | {{Start date and age|2025|09|07|df=yes|p=yes|br=yes}} | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Phiphat Ratchakitprakarn 피팟 라차킷프라칸 20230707.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Phipat Ratchakitprakarn''' | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်<br>ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး | rowspan="34" |{{Start date and age|2026|3|30|df=yes|p=yes|br=yes}} | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Songsak Thongsri.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Songsak Thongsri''' | rowspan="1" | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Ekniti Nitithanprapas 2026.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Ekniti Nitithanprapas''' | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်<br>ဘဏ္ဏာရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Sihasak Phuangketkeow 2025.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Sihasak Phuangketkeow''' | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Suphajee 2026 cropped.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Suphajee Suthumpun''' | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် စီးပွားကူးသန်ဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:ปกรณ์ นิลประพันธ์.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Pakorn Nilprapunt''' | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် | style="background:{{party color|Independent}};" | || တစ်သီးပုဂ္ဂလ |- | [[File:Yodchanan Wongsawat at Thammasat Tha Prachan in 2026 (cropped).jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Yodchanan Wongsawat''' | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် အဆင့်မြင့်ပညာရေး၊ သိပ္ပံ၊ သုသေတနနှင့် တီထွင်မှုဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Suphamas 2024 cropped.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Supamas Isarabhakdi''' | rowspan="4" | ဝန်ကြီးရုံး၏ ဝန်ကြီးများ | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Napintorn Srisunpang 2024.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Napinthorn Srisanpang''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Paradorn Prissananantakul.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Paradorn Prissananantakul''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (female).svg|150x150px]] | scope="row" |'''Suksomruay Wantaneeakul''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Adul Boonthamcharoen 17-04-2026.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Lieutenant General Adul Boonthumjaroen''' | ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Independent}};" | || တစ်သီးပုဂ္ဂလ |- | [[File:สุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Surasak Phancharoenworakul''' | ခရီးသွားလာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Nikorn Soemklang''' | လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူမှုဖှုလုံရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Suriya 2025 cropped.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Suriya Jungrungreangkit''' | |စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Watcharaphol Khawkhum''' | rowspan="2" | စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သမဝါယမ ဒုဝန်ကြီးများ | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (female).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Piyarat Tiyapairat''' | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Siripong Angkasakulkiat.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Siripong Angkasakulkiat''' | rowspan="3" | ပို့ဆောင်ရေးဒုဝန်ကြီးများ | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Phattharaphong Phattharaprasit''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:สรรเพชญ บุญญามณี.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Sanphet Boonyamanee''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Chaichanok Chidchob, International Conference on Global Partnership Against Online Scams, Bangkok.jpg|150x150px]] | '''Chaichanok Chidchob''' | ဒီဂျီတယ်စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:แนน บุณย์ธิดา สมชัย.jpg|150x150px]] | '''Boonthida Somchai''' | ဒီဂျီတယ်စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဒုဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Suchart Chomklin.jpg|150x150px]] | '''Suchart Chomklin''' | သယံဇာတနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Akanat Promphan November 22, 2024.jpg|150x150px]] | '''Akanat Promphan''' | စွမ်းအင်ဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Polpheer Suwannachee''' | rowspan="3" | ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးများ | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:เจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Jeseth Thaiseth''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Vorasit Liangprasitl''' | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:รุทธพล เนาวรัตน์.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Pol. Lt. Gen. Rutthaphon Naowarat''' | တရားရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- |[[File:Julapun Amornvivat.jpg|150x150px]] |'''Julapun Amornvivat''' | အလုပ်သမားဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Sabida Thaised at Thammasat Tha Phrachan.jpg|150x150px]] | scope="row" | '''Sabida Thaiseth''' | ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:Prasert Chantara-ruangthong, March 14, 2024 (cropped).jpg|150x150px]] | '''Prasert Jantararuangtong''' | ပညာရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | '''Akkharanan Kannakittinan''' | ပညာရေးဒုဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Pheu Thai Party}};" | || [[ဖွေထိုင်းပါတီ]] |- | [[File:No image (male).svg|150x150px]] | scope="row" | '''Pattana Promphat''' | ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |- |[[File:Varawut Silpa-archa in 2023.png|150x150px]] | '''Varawut Silpa-archa''' | စက်မှုဝန်ကြီး | style="background:{{party color|Bhumjaithai Party}};" | || [[ဘူမ်ကျိုင်းထိုင်းပါတီ]] |} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 9plckp7al8kgukfc90y0wxreoanveel 3 275238 1032612 948056 2026-05-20T10:42:41Z Neriah 91445 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Peterxy12]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Peterxy]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Peterxy12|Peterxy12]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Peterxy|Peterxy]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 948056 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Peterxy12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၁၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) 79a64k4b88amy0ni3i2ntqkuvvq7wt5 0 280044 1032501 1032310 2026-05-20T04:52:27Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1032501 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] tkuuvr0li0omv2nsdhnem5kfhyf4q8m 2 281454 1032486 1018571 2026-05-20T03:40:16Z AumnYuju 139523 /* */ 1032486 wikitext text/x-wiki ကဆုန်လပြည်နေ့ဖြစ်ပါစေ။ {{Infobox user | name = Yujuiatiaa (former as AumnYuju) | birthdate = {{birth date and age|2009|10|19|}} }} lk6si55cg6w6akazldrb83id665ehd0 0 281925 1032553 1025105 2026-05-20T08:09:13Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032553 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း | name = ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ | seal = State seal of Myanmar.svg | seal_width = 120px | seal_caption = မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမှတ်တံဆိပ် | established = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | jurisdiction = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | headquarters = [[နေပြည်တော်]] | external_governing_body = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | keydocument1 = ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥပဒေ | chief1_name = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | chief1_position = ဥက္ကဋ္ဌ | chief2_name = [[မောင်မောင်အေး]] | chief2_position = အတွင်းရေးမှူး | website = }} '''ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့၌ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥပဒေအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် စတင် ပေါ်ပေါက်လာသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး(ငြိမ်း) ဦးစိုးဝင်း ဥက္ကဌအဖြစ်တာဝန်ယူမည့် ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဖွဲ့စည်း |url=https://news-eleven.com/article/311190 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> [[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]အား အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် အကြံပေးရန်နှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန် ဤကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ - သမ္မတလုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကြိုတင်ပြဋ္ဌာန်းခြင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cp80g6l92kwo |url-status=live |access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |website=ဘီဘီစီမြန်မာ}}</ref> == လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ == {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse: collapse; text-align:center;" |+ [[File:State seal of Myanmar.svg|50px|link=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမှတ်တံဆိပ်]] <br /> '''ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များစာရင်း''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:20%" | ကောင်စီတာဝန် !! style="width:30%" | တာဝန်သက်တမ်း !! style="width:25%" | မှတ်ချက် |- style="background:#E8F0FF;" | ၁ || [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] || '''ဥက္ကဋ္ဌ''' || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- style="background:#E8F0FF;" | ၂ || [[မောင်မောင်အေး]] || '''အတွင်းရေးမှူး''' || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) |- | ၃ || [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (ငြိမ်း) |- style="background:#F9F9F9;" | ၄ || [[ကိုကိုလှိုင်]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅ || [[မိုးအောင်]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || ရင်ရင်နွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ဒေါက်တာ (ပညာရှင်) |- | ၇ || ချိုချိုကျော်ငြိမ်း || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || နိုင်ငံရေးလေ့လာသူ |- style="background:#F9F9F9;" | ၈ || [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ |- | ၉ || [[မန်းငြိမ်းမောင်]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || နစက အဖွဲ့ဝင် (ဟောင်း) |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၀ || [[ဒွဲဘူ]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || နစက အဖွဲ့ဝင် (ဟောင်း) |- | ၁၁ || [[ဇော်အေးမောင်]] || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ<br /><small>({{Age in years and days|2026|4|10}})</small> || ဒုဝန်ကြီး (ဟောင်း) |} == ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း == ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီကို နိုင်ငံတော်သမ္မတက သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- * ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူး အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ငါးဦး ပါဝင်ရမည်။ * နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးကို အမည်စာရင်း သတ်မှတ်ပေးရသည့်အပြင်၊ ကောင်စီ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ပေးရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥပဒေပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuattiungpngkhnkeaangciiupdeptttthaan |url-status=live |website=Myanmar Digital News}}</ref> == လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် ကန့်သတ်ချက်များ == ကောင်စီသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက အပ်နှင်းထားသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့ကို ထိပါးခြင်းမရှိစေဘဲ လုံခြုံရေး၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် အကြံပေးခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ |url=https://myanmar-now.org/mm/topics/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B6/ |website=Myanmar Now}}</ref> ကောင်စီ၏ သက်တမ်းသည် ခန့်အပ်သည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ သက်တမ်းနှင့်အညီ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81567 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Wikisource-inline|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] khbt3q7sd6lwhj988950u9ost33qk8e 0 283990 1032554 1025444 2026-05-20T08:09:41Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032554 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]|native_name=Ministry of Women's Affairs|minister1_name=ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်|minister1_pfo=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး|minister2_name=ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်|minister2_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|formed={{start date|df=yes|2026|4|10}}}} '''အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Women's Affairs) သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ [[သက်သက်ဇင်]] ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {| class="wikitable" style="border:0;" !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !သမ္မတ |- |၁။ |ဒေါက်တာ [[သက်သက်ဇင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81583 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="border:0;" !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !ဝန်ကြီး |- |၁။ |ဒေါ်[[စန်းစန်းနွယ်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင် |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] axd3snlag79qja9qitaztu9ni64ogxg 0 283992 1032608 1025331 2026-05-20T10:39:57Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032608 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | nativename = Ministry of National Planning, Investment and Foreign Economic Relations | acronym = MNPIFER | logo = | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_width = 100px | seal_caption = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အမှတ်တံဆိပ် | formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | preceding1 = [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] <br> [[ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] | jurisdiction = {{flagicon|မြန်မာနိုင်ငံ}} ပြည်ထောင်စု | headquarters = နေပြည်တော် | employees = | budget = | website = | footnotes = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်အဖြစ် စတင်အဆိုပြုခဲ့သည်။ |minister1_pfo=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး|deputyminister1_name=ကျော်ထင်|deputyminister1_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|deputyminister2_name=သန့်စင်လွင်|deputyminister2_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|minister1_name=အောင်ကျော်ဟိုး}} '''အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားစီမံကိန်းများအပါအဝင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့်ပတ်သတ်ပြီး မူဝါဒများ ချမှတ်ခြင်း၊ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများအပြင် ပြည်တွင်းပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူရသော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ဤဝန်ကြီးဌာနသည် ယခင် [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် ယခင် [[ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ပေါင်းစပ်ပြီး '''အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311161|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {| class="wikitable" ! colspan="8" |၂၀၂၆ - လက်ရှိ |- !စဉ် !အမည် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ !အစိုးရ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] | rowspan="2" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81583 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | rowspan="2" |''ယနေ့အထိ'' | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]] | rowspan="2" |ဦးမင်းအောင်လှိုင် | rowspan="2" |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |ဦးသန့်စင်လွင် |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="border:0;" ! colspan="6" |၂၀၂၆ - လက်ရှိ |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !ဝန်ကြီး |- |၁။ |ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0">{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] |- |၂။ |ဦးသန့်စင်လွင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0" /> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 3re95h0rc7fbvh5bwh58ari647e6pzh 0 283993 1032609 1025990 2026-05-20T10:40:12Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032609 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | nativename = Ministry of Digital Development and Communications | acronym = MDDC | seal = | seal_width = 100px | seal_caption = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အမှတ်တံဆိပ် | formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | jurisdiction = {{flagicon|မြန်မာနိုင်ငံ}} ပြည်ထောင်စု | headquarters = နေပြည်တော် | minister1_name = [[မြထွန်းဦး]] | minister1_role = ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | deputy1_name = (အမည်ဖြည့်ရန်) | deputy1_role = ဒုတိယဝန်ကြီး | footnotes = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်အဖြစ် စတင်အဆိုပြုခဲ့သည်။ |preceding1=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]}} '''ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် အဆိုပြုစတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ နည်းပညာနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == အကြီးအမှူးများ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" ! colspan="7" |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |ဦး[[မြထွန်းဦး]] | rowspan="2" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81583 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | rowspan="2" |''ယနေ့အထိ'' | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |မင်းဇေယျာလှိုင် | rowspan="2" |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |- |သက်ဝင်းအောင် |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="border:0;" ! colspan="6" |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !ဝန်ကြီး |- |၁။ |မင်းဇေယျာလှိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0">{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦး[[မြထွန်းဦး]] |- |၂။ |သက်ဝင်းအောင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0" /> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦး[[မြထွန်းဦး]] |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] krkfytusm7ym2sao51m6jdytardfyz5 0 284013 1032610 1026373 2026-05-20T10:40:37Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032610 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန|native_name=Ministry of Sports|formed=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၆ (ပထမအကြိမ်) |parent_agency = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] |child1_agency=[[အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန]]}} '''အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Sports) သည် ယခင် [[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]မှ ခွဲထုတ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဦးရဲမြင့်ထွန်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း​ကြောင်း == ၂၀ ရာစုအဝင်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ အားကစားအတွက် [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် ဗမာအားကစားသမားများအသင်းနှင့် မန္တ​လေးတွင် အထက်ဗမာပြည်အားကစားသမားများအသင်းဟူ၍ထားရှိသည်။ ၁၉၃၆ ဘာလင်အိုလံပစ်တွင် အ​လေးမအားကစားသမား ဦး​[[ဇော်ဝိတ်]]နှင့် နည်းပြဦးရှိန်းတို့ ဗြိတိသျှဘားမား အ​နေဖြင့်ပထမဆုံး ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၆.၁၁.၁၉၄၆တွင် ဗိုလ်ချုပ်​[[အောင်ဆန်း]]နှင့် ဘုရင်ခံဆာ[[ဟူးဘတ် ရန့်စ်|ဟူးဘတ်ရန့်]]က နာယက၊ ဆာ​ဂျေ​အေ​[[ဂျေအေ မောင်ကြီး|မောင်ကြီး]]နှင့် ဦး[[ရာဇတ်|ရာဇာတ်]]မှ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်​ဆောင်ရွက်​သော ဗမာပြည်အိုလံပစ်​အသင်းပေါ်​ပေါက်လာသည်။ ၉.၇.၁၉၄၇တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်​ကော်မတီ]]နှင့် ဆက်သွယ်မိကာ ၁၉၄၈ လန်ဒန်အိုလံပစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအမည်ဖြင့်ပထမဆုံး တရားဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၉.၁၀.၁၉၅၀တွင် ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူကာ အဖွဲ့ဝင်၁၅ဦးပါ​သော အမျိုးသားကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်​ရေး​ကောင်စီ​ပေါ်လာသည်။ ၁၉၅၂မှစ၍ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​ဘောလုံးပွဲများ၊ ၁၉၅၇ အ​ရှေ့တောင်အာရှလက်​ဝှေ့ပွဲများ၊ ကျွန်းဆွယ်အားကစားပွဲများကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၇.၅.၁၉၆၄ တွင် အားကစားနှင့်ကာယပညာ​ကော်မတီ​ပေါ်​ပေါက်လာသည်။ ၁၉၇၂တွင် အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာနကို [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန]]လက်​အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ၁.၇.၁၉၉၃တွင် နိုင်ငံ​တော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီးဌာန လက်​အောက်သို့​​ ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၈.၁၂.၁၉၉၆ တွင် အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းကာ [[အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန]]ကို ၎င်းတို့​အောက်သို့​ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=မြန်မာ့အားကစားသမိုင်း |url=http://www.spedmyanmar.com/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512112754/http://www.spedmyanmar.com/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |archive-date=12 May 2018 |access-date= |website= |dead-url=}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|အစိုးရအသစ်]] တက်လာခဲ့ပြီးနောက် အားကစားဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းကာ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ဝေဖန်မှုများကြောင့် ​မေလတွင် ဝန်ကြီးဌာနအမည်အား [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဝန်ကြီးဌာန ၂၁ နဲ့ အစိုးရသစ်ဖွဲ့မယ် |url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2016/03/160317_new_gov_administration_list.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16432575167712&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2016%2F03%2F160317_new_gov_administration_list |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127043739/https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2016/03/160317_new_gov_administration_list.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16432575167712&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2016%2F03%2F160317_new_gov_administration_list |archive-date=27 January 2022 |access-date=27 January 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Two ministries renamed |url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/news/2016/05/26/id-6347 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161129021129/http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Fnews%2F2016%2F05%2F26%2Fid-6347 |archivedate=29 November 2016 |accessdate= |publisher=နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး}}</ref> အားကစားနှင့်ပက်သက်၍ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကသာ ဦးဆောင်ခဲ့ရာမှ<ref>{{cite web |title=ဝေသူဝေ ကြွေသူကြွေခဲ့သည့် ၂၀၁၇ မြန်မာ့အားကစား |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/105406.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828125755/https://myanmar.mmtimes.com/news/105406.html |archive-date=28 August 2021 |access-date=27 January 2022}}</ref> ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ကြက်တောင်အားကစားသမားဟောင်း ဒေါက်တာ[[မြလေးစိန်]]အား ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးကိုယ်စား ပိုမိုထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့်အတူ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အားကစားအပိုင်းသာမက လူငယ်ရေးရာများကိုပါ ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်း၊ တနင်္သာရီနှင့် ဧရာဝတီ တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးဌာနအချို့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း |url=https://news-eleven.com/article/212807}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာ့အားကစားသမိုင်းနှင့် ဝန်ကြီးဌာန သမိုင်းအကျဉ်း |url=https://mosya.gov.mm/%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94/}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ (၇) ရက်နေ့တွင် လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ လူမှုဝန်ထမ်း ဦးစီးဌာနမှ အရာထမ်း/အမှုထမ်းများကို လွှဲပြောင်းလက်ခံပြီး လူငယ်ရေးရာဦးစီးဌာနကို အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဦးစီးဌာန (၂) ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ {| class="wikitable" ! !ဝန်ကြီးဌာန !အစိုးရသက်တမ်း |- |၁။ |အားကစား ဝန်ကြီးဌာန |၁၉၉၆ -၂၀၁၆ |- |၂။ |[[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] |၂၀၁၆ -၂၀၂၁ |- |၃။ |[[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] |၂၀၂၁-၂၀၂၁ |- |၄။ |အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၂၀၂၁-၂၀၂၆ |- |၅။ |အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၂၀၂၆ - ယနေ့အထိ |} == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {| class="wikitable" ! colspan="8" |'''၂၀၀၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ''' ! ! |- !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ !အစိုးရ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦး[[တင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|တင့်ဆန်း]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{Age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} | |ဦးသိန်းစိန် |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်စိန်အစိုးရ]] | |- ! colspan="10" |''ဝန်ကြီးဌာနဖျက်သိမ်း။'' |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးရဲမြင့်ထွန်း''' |ဧပြီ ၂၀၂၆ | | | | |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း === {| class="wikitable" style="border:0;" !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း !ဝန်ကြီး ! |- |၁ |ဦး[[အေးမြင့်ကြူ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|6}} | rowspan="3" |ဦး[[တင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|တင့်ဆန်း]] | |- |၂ |ဦးသောင်းထိုက် |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|9|7|2016|3|30}} | |- |၃ |ဦး​ဇော်ဝင်း |၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|7|29|2016|3|30}} | |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] aiiqceh0jb13xrzo0mbvddrdrsqpd7b 0 284036 1032611 1030577 2026-05-20T10:40:54Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032611 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန | nativename = Ministry of Hotels, Tourism and Culture | logo = | logo_caption = ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန အမှတ်တံဆိပ် | seal = | seal_caption = | formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | preceding1 = [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding2 = [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] (ယဉ်ကျေးမှုအပိုင်း) | jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု | headquarters = [[နေပြည်တော်]] | minister1_name = [[မောင်မြင့်|မောင်မြင့်]] | minister1_pfo = ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | website = }} '''ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန''' သည် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ]]၏ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၆ရက်တွင် ယခင် [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] (ယဉ်ကျေးမှုအပိုင်း) တို့ကို ပူးပေါင်းကာ ဝန်ကြီးဌာနအသစ်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရန် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] သို့ တင်ပြပြီး စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311086 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဤဝန်ကြီးဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး တာဝန်များကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်မည့် ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံးဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူမှာ [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရသစ်၌ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ခု ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အတည်ပြု |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-264720/ |access-date=2026-04-08 |language=en-US}}</ref> == အကြီးအမှူးများ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" ! colspan="7" |ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ! |- !စဉ် !ပုံ !အမည် !စတင်ရက် !ကုန်ဆုံးရက် ! !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Maung Myint (Minkin MP).jpg|100px]] | rowspan="2" |[[မောင်မြင့်|'''ဦးမောင်မြင့်''']] | rowspan="2" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81583 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | rowspan="2" |''ယနေ့အထိ'' | rowspan="2" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦးအေးထွန်း | rowspan="2" |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |- |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="border:0;" ! colspan="6" |ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်​ပေါင်း !ဝန်ကြီး |- |၁။ |ဦးအေးထွန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0">{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} | rowspan="2" |[[မောင်မြင့်|'''ဦးမောင်မြင့်''']] |- |၂။ |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0" /> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 45msi7vz3c8r7pqlsyzvj341o6xt3bc 100 286035 1032500 1032255 2026-05-20T04:44:52Z Salai Rungtoi 22844 1032500 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=19|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} slumrhtiefyn91ta3o4cpf7pkcff5zk 1032506 1032500 2026-05-20T05:13:57Z Salai Rungtoi 22844 1032506 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=19|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 (MOI)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *နိုင်ငံခြားသားများ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ပစ်မှတ်ထား နှိမ်နင်းမည့် အစီအမံများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် နိုင်ငံပေါင်း ၉၀ ကျော်မှ ခရီးသွားများအတွက် ဗီဇာမလိုဘဲ နေထိုင်ခွင့်ပြုသည့် သက်တမ်းကာလကို လျှော့ချရန် [[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့|ထိုင်းနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့]]က အတည်ပြုလိုက်သည်။ [https://www.abs-cbn.com/news/world/2026/5/19/thailand-cuts-visa-free-stays-citing-crime-by-foreigners-1816 (AFP via ABS-CBN News)] <!-- All news items above this line -->}} 9e39vzzwdcqjcmm3vmb9lk6uim7tj58 1032543 1032506 2026-05-20T07:46:14Z Salai Rungtoi 22844 1032543 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=19|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 (MOI)] '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။[https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent (BBC Burmese)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *နိုင်ငံခြားသားများ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ပစ်မှတ်ထား နှိမ်နင်းမည့် အစီအမံများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် နိုင်ငံပေါင်း ၉၀ ကျော်မှ ခရီးသွားများအတွက် ဗီဇာမလိုဘဲ နေထိုင်ခွင့်ပြုသည့် သက်တမ်းကာလကို လျှော့ချရန် [[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့|ထိုင်းနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့]]က အတည်ပြုလိုက်သည်။ [https://www.abs-cbn.com/news/world/2026/5/19/thailand-cuts-visa-free-stays-citing-crime-by-foreigners-1816 (AFP via ABS-CBN News)] <!-- All news items above this line -->}} tfmhp6snukrnjzqj5ws9pvwa8t496ij 1032591 1032543 2026-05-20T09:29:48Z Salai Rungtoi 22844 1032591 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=19|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 (MOI)] '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။[https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent (BBC Burmese)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *နိုင်ငံခြားသားများ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ပစ်မှတ်ထား နှိမ်နင်းမည့် အစီအမံများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် နိုင်ငံပေါင်း ၉၀ ကျော်မှ ခရီးသွားများအတွက် ဗီဇာမလိုဘဲ နေထိုင်ခွင့်ပြုသည့် သက်တမ်းကာလကို လျှော့ချရန် [[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့|ထိုင်းနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့]]က အတည်ပြုလိုက်သည်။ [https://www.abs-cbn.com/news/world/2026/5/19/thailand-cuts-visa-free-stays-citing-crime-by-foreigners-1816 (AFP via ABS-CBN News)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *၂၀၂၆- ၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ်အတွက် [[အခြေခံပညာဦးစီးဌာန|အခြေခံပညာ]]ကျောင်းများ ကျောင်းအပ်နှံရေး ရက်သတ္တပတ်လှုပ်ရှားမှုကို မေလ ၂၅ ရက်မှ ၃၁ ရက်အထိ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82906 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} a163oqw9x2ge6p6zu02f0wq609l0tdg 0 286053 1032375 1032318 2026-05-19T15:23:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1032375 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = ရှိဘဲဆွတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် တဲရှိအိုမြစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/toukei/birn88p.html |script-title=ja:一級河川水系別延長等 |trans-title=First Class River System |language=ja |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date=30 April 1998 |access-date=23 July 2020}}</ref> အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="stats"/><ref name="mlit"/><ref>{{cite web |url=http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/ckk/isanbunpu.htm |script-title=ja:北海道遺産・分布図 |trans-title=Hokkaido Heritage: Distribution Map |language=ja |publisher=[[Hokkaido|Hokkaido Government]] |date=1 July 2019 |access-date=23 July 2020}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဤမြစ်သည် ခိတမိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တဲရှိအိုတောင် (၁၅၅၈ မီတာ/၅၁၁၂ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် တောင်၏လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည့် ရှိဘဲဆွတ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၅၅၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြို့ပေါင်း ၁၂ ခု ပါဝင်နေသည်။ * [[Kamikawa Subprefecture]]: [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]] * [[Rumoi Subprefecture]]: [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] * [[Sōya Subprefecture]]: [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]] ၂၀၁၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူ ၁၂၂,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} noe31qru2m2pqbrhc9u3o2woobrrvn6 1032376 1032375 2026-05-19T15:24:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1032376 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = ရှိဘဲဆွတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် တဲရှိအိုမြစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/toukei/birn88p.html |script-title=ja:一級河川水系別延長等 |trans-title=First Class River System |language=ja |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date=30 April 1998 |access-date=23 July 2020}}</ref> အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="stats"/><ref name="mlit"/><ref>{{cite web |url=http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/ckk/isanbunpu.htm |script-title=ja:北海道遺産・分布図 |trans-title=Hokkaido Heritage: Distribution Map |language=ja |publisher=[[Hokkaido|Hokkaido Government]] |date=1 July 2019 |access-date=23 July 2020}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဤမြစ်သည် ခိတမိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တဲရှိအိုတောင် (၁၅၅၈ မီတာ/၅၁၁၂ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် တောင်၏လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည့် ရှိဘဲဆွတ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၅၅၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြို့ပေါင်း ၁၂ ခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းမြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * [[Kamikawa Subprefecture]]: [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]] * [[Rumoi Subprefecture]]: [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] * [[Sōya Subprefecture]]: [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]] ၂၀၁၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူ ၁၂၂,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} b575hcmsqhtz5069840m3tk56tk726b 1032377 1032376 2026-05-19T15:24:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032377 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = ရှိဘဲဆွတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် တဲရှိအိုမြစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/toukei/birn88p.html |script-title=ja:一級河川水系別延長等 |trans-title=First Class River System |language=ja |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date=30 April 1998 |access-date=23 July 2020}}</ref> အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="stats"/><ref name="mlit"/><ref>{{cite web |url=http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/ckk/isanbunpu.htm |script-title=ja:北海道遺産・分布図 |trans-title=Hokkaido Heritage: Distribution Map |language=ja |publisher=[[Hokkaido|Hokkaido Government]] |date=1 July 2019 |access-date=23 July 2020}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဤမြစ်သည် ခိတမိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တဲရှိအိုတောင် (၁၅၅၈ မီတာ/၅၁၁၂ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် တောင်၏လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည့် ရှိဘဲဆွတ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၅၅၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြို့ပေါင်း ၁၂ ခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းမြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * [[Kamikawa Subprefecture]]: [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]] * [[Rumoi Subprefecture]]: [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] * [[Sōya Subprefecture]]: [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]] ၂၀၁၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူ ၁၂၂,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] sl4zhiulmi3ee2mz2rg917i6hn3c2y5 1032378 1032377 2026-05-19T15:24:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032378 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = ရှိဘဲဆွတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် တဲရှိအိုမြစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/toukei/birn88p.html |script-title=ja:一級河川水系別延長等 |trans-title=First Class River System |language=ja |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date=30 April 1998 |access-date=23 July 2020}}</ref> အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="stats"/><ref name="mlit"/><ref>{{cite web |url=http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/ckk/isanbunpu.htm |script-title=ja:北海道遺産・分布図 |trans-title=Hokkaido Heritage: Distribution Map |language=ja |publisher=[[Hokkaido|Hokkaido Government]] |date=1 July 2019 |access-date=23 July 2020}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဤမြစ်သည် ခိတမိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တဲရှိအိုတောင် (၁၅၅၈ မီတာ/၅၁၁၂ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် တောင်၏လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည့် ရှိဘဲဆွတ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၅၅၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြို့ပေါင်း ၁၂ ခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းမြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * [[Kamikawa Subprefecture]]: [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]] * [[Rumoi Subprefecture]]: [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] * [[Sōya Subprefecture]]: [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]] ၂၀၁၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူ ၁၂၂,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] dlievyuuen48mrokn23mgk8t18cdnyk 1032379 1032378 2026-05-19T15:25:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တဲရှိအိုမြစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032379 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တဲရှိအိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Teshio-gawa}} | name_other = 天塩川 | name_etymology = | image = Teshio River2.jpg | image_size = | image_caption = ရှိဘဲဆွတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် တဲရှိအိုမြစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Rumoi Subprefecture|Rumoi]], [[Kamikawa Subprefecture|Kamikawa]], [[Sōya Subprefecture|Sōya]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Teshio, Hokkaido|Teshio]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]]<ref name="hmlit"/> | length_km = 256 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|110|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|52|51|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1558|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] and [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|52|44|N|141|44|18|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 5590 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တဲရှိအိုမြစ်''' (天塩川, Teshio-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ရှိသည်။ အရှည် ၂၅၆ ကီလိုမီတာ (၁၅၉ မိုင်) ရှိသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းတွင် ([[အိရှိခရိမြစ်]] ပြီးလျှင်) ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် စတုတ္ထမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/toukei/birn88p.html |script-title=ja:一級河川水系別延長等 |trans-title=First Class River System |language=ja |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date=30 April 1998 |access-date=23 July 2020}}</ref> အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုး၏ အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="stats"/><ref name="mlit"/><ref>{{cite web |url=http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/ckk/isanbunpu.htm |script-title=ja:北海道遺産・分布図 |trans-title=Hokkaido Heritage: Distribution Map |language=ja |publisher=[[Hokkaido|Hokkaido Government]] |date=1 July 2019 |access-date=23 July 2020}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဤမြစ်သည် ခိတမိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တဲရှိအိုတောင် (၁၅၅၈ မီတာ/၅၁၁၂ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် တောင်၏လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည့် ရှိဘဲဆွတ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၅၅၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြို့ပေါင်း ၁၂ ခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းမြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * [[Kamikawa Subprefecture]]: [[Bifuka, Hokkaido|Bifuka]], [[Kenbuchi, Hokkaido|Kenbuchi]], [[Nakagawa, Hokkaido|Nakagawa]], [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]], [[Otoineppu, Hokkaido|Otoineppu]], [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]], [[Shimokawa, Hokkaido|Shimokawa]], [[Wassamu, Hokkaido|Wassamu]] * [[Rumoi Subprefecture]]: [[Teshio, Hokkaido|Teshio]] * [[Sōya Subprefecture]]: [[Horonobe, Hokkaido|Horonobe]], [[Toyotomi, Hokkaido|Toyotomi]], [[Wakkanai, Hokkaido|Wakkanai]] ၂၀၁၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူ ၁၂၂,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တဲရှိအိုမြစ်]] nkm5bpd232ly7zoffkq3acu05vd21av 3 286067 1032360 2026-05-19T12:52:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032360 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ImpureBuyout1092 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၂၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) bji1f2lx56w4wdke3vnay5q3t7uoar4 3 286068 1032361 2026-05-19T12:53:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032361 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Evelyneain ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) p9xj5v8u3557m50e6x2jgchx7fr36r7 3 286069 1032362 2026-05-19T12:53:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032362 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MY318422 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) r5up47y1x7hdjcikk731qm8qzg46jg2 3 286070 1032363 2026-05-19T12:53:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032363 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thembkom ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2bpz0akccnf8oimhd66ayrmkl6oeo8k 3 286071 1032364 2026-05-19T12:53:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032364 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် STeven56456 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 30gyuxzuhqqajejek7pqyu1qyhcp351 2 286072 1032365 2026-05-19T13:21:28Z ChanMyaeKo2110 142867 "ချမ်းမြေ့ကို (Chan Myae Ko) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ လူငယ်တေးရေးဆရာ၊ တေးဆိုနှင့် ထူးချွန်ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032365 wikitext text/x-wiki ချမ်းမြေ့ကို (Chan Myae Ko) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ လူငယ်တေးရေးဆရာ၊ တေးဆိုနှင့် ထူးချွန်ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးအထက်တန်းကျောင်း (ရွှေမင်းဝံ) တွင် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။ 1vngcy6epgv7g56md2vuknbqivdesvl 3 286073 1032368 2026-05-19T13:53:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032368 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဘိုနေတိုး ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) n1cd832u00mxgo3zd77qwsy4pk8fu66 3 286074 1032369 2026-05-19T13:53:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032369 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Randomgencode437 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) et42c50ghvw3q3ij0jy0988wsusdagv 3 286075 1032370 2026-05-19T13:54:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032370 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hoanggggg ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 13se8pv0bhtn6bb2iplrttgyfgr0x7w 3 286076 1032371 2026-05-19T13:54:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032371 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ChanMyaeKo2110 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) i01loiig3v891bcqa0clwm8p9pxqzqe 3 286077 1032372 2026-05-19T13:54:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032372 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ChanMyaeKo1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rz0p2mzqdxwoekubm1v0lcnq4tzj7qt 11 286078 1032373 2026-05-19T13:59:03Z MediaWiki message delivery 21591 /* Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop */ အပိုင်းသစ် 1032373 wikitext text/x-wiki == Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, This is a notice regarding the Template:Wikidata_image that is used in many pages. The template contains many operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed. As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this. '''// The change //''' Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality. '''// What you need to do //''' Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for your convenience: <syntaxhighlight lang=lua> {{ #if:{{NAMESPACE}}|| {{ #if:{{{1|}}} | | {{ #if:{{{2|}}} | | {{ #if:{{#property:P18}} | [[Category:No local image but image on Wikidata]] | }} }} }} }}<noinclude> {{doc}} </noinclude> </syntaxhighlight> '''Note:''' The '''<nowiki>[[Category:No local image but image on Wikidata]]</nowiki>''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed. Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! Sent by [[m:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] using the [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၉၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30565170 --> t9ukazpwttf14b3b0szk5s8yjtb9cxh 1032484 1032373 2026-05-20T03:34:28Z Ninjastrikers 22896 /* Edit request: Update Template:Wikidata image to close null operation loop */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1032484 wikitext text/x-wiki == Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, This is a notice regarding the Template:Wikidata_image that is used in many pages. The template contains many operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed. As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this. '''// The change //''' Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality. '''// What you need to do //''' Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for your convenience: <syntaxhighlight lang=lua> {{ #if:{{NAMESPACE}}|| {{ #if:{{{1|}}} | | {{ #if:{{{2|}}} | | {{ #if:{{#property:P18}} | [[Category:No local image but image on Wikidata]] | }} }} }} }}<noinclude> {{doc}} </noinclude> </syntaxhighlight> '''Note:''' The '''<nowiki>[[Category:No local image but image on Wikidata]]</nowiki>''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed. Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! Sent by [[m:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] using the [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၉၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30565170 --> :Thanks for the suggestion. The template has been updated. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၃၄၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) t0kbpftemj17iju67j4yozpsrm5ylf0 3 286079 1032374 2026-05-19T14:54:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032374 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Wailintun2005 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၄၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) pbfz5o2yrt5mkuiaup60efs8jtgiqjs 14 286080 1032380 2026-05-19T15:26:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:တဲရှိအိုမြစ်]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032380 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:တဲရှိအိုမြစ်]] 8mw99qaqky0asz47x9cih7mhwvy9pci 0 286081 1032381 2026-05-19T15:29:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032381 wikitext text/x-wiki '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} kcriqwms25b2tqa9jtfvthftjuvlkk6 1032382 1032381 2026-05-19T15:30:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032382 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုခချိမြစ် | native_name = {{native name list |tag1=ja |name1=十勝川 |tag2=ain |name2=トカㇷ゚チ }} | name_other = Tokachi-gawa, Tokapci | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Iwamatsu-51-r1.JPG | image_size = | image_caption = [[Iwamatsu Dam]] in [[Shimizu, Hokkaidō|Shimizu]] (September 2007) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=330 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Tokachi Subprefecture|Tokachi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kamikawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Nakagawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Nakagawa]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|156|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|71|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42.6950|N|143.6661|E|source:wikidata|display=title,inline}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|9010|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 340,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ==ကိုးကား== {{reflist}} oe088l2anhq8k0ytrezv2meyl29wa0p 1032383 1032382 2026-05-19T15:34:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အကြောင်းအရာ */ 1032383 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုခချိမြစ် | native_name = {{native name list |tag1=ja |name1=十勝川 |tag2=ain |name2=トカㇷ゚チ }} | name_other = Tokachi-gawa, Tokapci | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Iwamatsu-51-r1.JPG | image_size = | image_caption = [[Iwamatsu Dam]] in [[Shimizu, Hokkaidō|Shimizu]] (September 2007) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=330 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Tokachi Subprefecture|Tokachi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kamikawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Nakagawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Nakagawa]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|156|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|71|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42.6950|N|143.6661|E|source:wikidata|display=title,inline}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|9010|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 340,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ၁၈၂၀ ခုနှစ်တွင် စူးစမ်းရှာဖွေသူ တခဲရှိရိုမဆွတ်အုရ (松浦 武四郎) သည် မြစ်၏ အနီးဝန်းကျင်တွင်ရှိသည့် ဒေသကို "တိုခချိ" ဟုခေါ်တွင်စေရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစီရင်စု၏ အမည်သည် ဤမြစ်၏ အမည်မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} noygv77vq1u3swh3hhm95vi1lfbc4y0 1032384 1032383 2026-05-19T15:35:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1032384 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုခချိမြစ် | native_name = {{native name list |tag1=ja |name1=十勝川 |tag2=ain |name2=トカㇷ゚チ }} | name_other = Tokachi-gawa, Tokapci | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Iwamatsu-51-r1.JPG | image_size = | image_caption = [[Iwamatsu Dam]] in [[Shimizu, Hokkaidō|Shimizu]] (September 2007) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=330 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Tokachi Subprefecture|Tokachi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kamikawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Nakagawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Nakagawa]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|156|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|71|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42.6950|N|143.6661|E|source:wikidata|display=title,inline}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|9010|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 340,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ၁၈၂၀ ခုနှစ်တွင် စူးစမ်းရှာဖွေသူ တခဲရှိရိုမဆွတ်အုရ (松浦 武四郎) သည် မြစ်၏ အနီးဝန်းကျင်တွင်ရှိသည့် ဒေသကို "တိုခချိ" ဟုခေါ်တွင်စေရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစီရင်စု၏ အမည်သည် ဤမြစ်၏ အမည်မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |script-title=ja:日本の川 - 北海道 - 十勝川 |trans-title=Rivers of Japan - Hokkaidō - Tokachi River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210002907/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0106_tokachi/0106_tokachi_00.html |url-status=live }}</ref> </references> 85gvduosbc26rf49bf3tpb3aqj09opf 1032387 1032384 2026-05-19T15:36:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032387 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုခချိမြစ် | native_name = {{native name list |tag1=ja |name1=十勝川 |tag2=ain |name2=トカㇷ゚チ }} | name_other = Tokachi-gawa, Tokapci | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Iwamatsu-51-r1.JPG | image_size = | image_caption = [[Iwamatsu Dam]] in [[Shimizu, Hokkaidō|Shimizu]] (September 2007) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=330 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Tokachi Subprefecture|Tokachi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kamikawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Nakagawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Nakagawa]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|156|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|71|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42.6950|N|143.6661|E|source:wikidata|display=title,inline}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|9010|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 340,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ၁၈၂၀ ခုနှစ်တွင် စူးစမ်းရှာဖွေသူ တခဲရှိရိုမဆွတ်အုရ (松浦 武四郎) သည် မြစ်၏ အနီးဝန်းကျင်တွင်ရှိသည့် ဒေသကို "တိုခချိ" ဟုခေါ်တွင်စေရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစီရင်စု၏ အမည်သည် ဤမြစ်၏ အမည်မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |script-title=ja:日本の川 - 北海道 - 十勝川 |trans-title=Rivers of Japan - Hokkaidō - Tokachi River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210002907/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0106_tokachi/0106_tokachi_00.html |url-status=live }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] fh28mxefv80f7t7zrmnlvkhy6hgiql1 1032388 1032387 2026-05-19T15:37:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032388 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုခချိမြစ် | native_name = {{native name list |tag1=ja |name1=十勝川 |tag2=ain |name2=トカㇷ゚チ }} | name_other = Tokachi-gawa, Tokapci | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Iwamatsu-51-r1.JPG | image_size = | image_caption = [[Iwamatsu Dam]] in [[Shimizu, Hokkaidō|Shimizu]] (September 2007) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=330 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Tokachi Subprefecture|Tokachi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kamikawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Nakagawa (Tokachi) District, Hokkaidō|Nakagawa]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|156|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|71|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Shintoku, Hokkaidō|Shintoku]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Toyokoro, Hokkaidō|Toyokoro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42.6950|N|143.6661|E|source:wikidata|display=title,inline}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|9010|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 340,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တိုခချိမြစ်''' (十勝川, Tokachi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ၁၈၂၀ ခုနှစ်တွင် စူးစမ်းရှာဖွေသူ တခဲရှိရိုမဆွတ်အုရ (松浦 武四郎) သည် မြစ်၏ အနီးဝန်းကျင်တွင်ရှိသည့် ဒေသကို "တိုခချိ" ဟုခေါ်တွင်စေရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစီရင်စု၏ အမည်သည် ဤမြစ်၏ အမည်မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0510_suzuka/0510_suzuka_00.html |script-title=ja:日本の川 - 北海道 - 十勝川 |trans-title=Rivers of Japan - Hokkaidō - Tokachi River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210002907/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0106_tokachi/0106_tokachi_00.html |url-status=live }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] g7w4pjfpedvn21l9r0kyesstqgt9h5f 0 286082 1032389 2026-05-19T15:42:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ခုရှိရိုမြစ်''' (釧路川, Kushiro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၄ ကီလိုမီတာ (၉၆ မိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032389 wikitext text/x-wiki '''ခုရှိရိုမြစ်''' (釧路川, Kushiro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၄ ကီလိုမီတာ (၉၆ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ခက်ရှရိုကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ ခုရှိရိုလွင်ပြင် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်တွင် မြစ်လက်တက်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ခုချိုရိုမြစ် (၆၀.၂ ကီလိုမီတာ (၃၇.၄မိုင်)) နှင့် ဆွတ်ဆွတ်ရိမြစ် (၅၉.၈ ကီလိုမီတာ (၃၇.၂ မိုင်)) တို့ ဖြစ်သည်။ ခုရှိရိုမြစ်နှင့်အပြိုင် ရှင်းခုရှိရိုမြစ် (၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁မိုင်)) ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းရှင်းခုရှိရိုမြစ်သည် တောင်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 2chzo4czznsb655y76sm0nfyaunl9eh 1032390 1032389 2026-05-19T15:43:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032390 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခုရှိရိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Kushiro-gawa}} | name_other = 釧路川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kushiro river01.jpg | image_size = | image_caption = Kushiro River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = 6 <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kawakami District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]], [[Teshikaga, Hokkaidō|Teshikaga]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 154 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|29.28|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Kussharo]] | source1_location = [[Teshikaga, Hokkaidō|Teshikaga]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|33|35|N|144|20|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|121|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|58|46|N|144|22|19|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 2510 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခုရှိရိုမြစ်''' (釧路川, Kushiro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၄ ကီလိုမီတာ (၉၆ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ခက်ရှရိုကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ ခုရှိရိုလွင်ပြင် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်တွင် မြစ်လက်တက်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ခုချိုရိုမြစ် (၆၀.၂ ကီလိုမီတာ (၃၇.၄မိုင်)) နှင့် ဆွတ်ဆွတ်ရိမြစ် (၅၉.၈ ကီလိုမီတာ (၃၇.၂ မိုင်)) တို့ ဖြစ်သည်။ ခုရှိရိုမြစ်နှင့်အပြိုင် ရှင်းခုရှိရိုမြစ် (၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁မိုင်)) ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းရှင်းခုရှိရိုမြစ်သည် တောင်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Encyclopedia of Japan |title=Kushirogawa |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref name="d">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Kushiro River |title=釧路川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref name="k">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Kokugo Daijiten |title=釧路川 |trans-title=Kurhiro River |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei |title=久著呂川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=Kuchoro River |id=dlc 2009238904 |oclc=173191044 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei |title=雪裡川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=Setsuri River |id=dlc 2009238904 |oclc=173191044 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} qzku4g3ufer2r73e8svw6g01r0lzohk 1032391 1032390 2026-05-19T15:44:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032391 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခုရှိရိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Kushiro-gawa}} | name_other = 釧路川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kushiro river01.jpg | image_size = | image_caption = Kushiro River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = 6 <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kawakami District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]], [[Teshikaga, Hokkaidō|Teshikaga]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 154 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|29.28|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Kussharo]] | source1_location = [[Teshikaga, Hokkaidō|Teshikaga]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|33|35|N|144|20|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|121|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|58|46|N|144|22|19|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 2510 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခုရှိရိုမြစ်''' (釧路川, Kushiro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၄ ကီလိုမီတာ (၉၆ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ခက်ရှရိုကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ ခုရှိရိုလွင်ပြင် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်တွင် မြစ်လက်တက်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ခုချိုရိုမြစ် (၆၀.၂ ကီလိုမီတာ (၃၇.၄မိုင်)) နှင့် ဆွတ်ဆွတ်ရိမြစ် (၅၉.၈ ကီလိုမီတာ (၃၇.၂ မိုင်)) တို့ ဖြစ်သည်။ ခုရှိရိုမြစ်နှင့်အပြိုင် ရှင်းခုရှိရိုမြစ် (၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁မိုင်)) ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းရှင်းခုရှိရိုမြစ်သည် တောင်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Encyclopedia of Japan |title=Kushirogawa |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref name="d">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Kushiro River |title=釧路川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref name="k">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Kokugo Daijiten |title=釧路川 |trans-title=Kurhiro River |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei |title=久著呂川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=Kuchoro River |id=dlc 2009238904 |oclc=173191044 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei |title=雪裡川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=Setsuri River |id=dlc 2009238904 |oclc=173191044 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] pzqr5yoscfvepr4npdawdqngo72mzyb 1032392 1032391 2026-05-19T15:45:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032392 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ခုရှိရိုမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Kushiro-gawa}} | name_other = 釧路川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kushiro river01.jpg | image_size = | image_caption = Kushiro River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = 6 <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kawakami District, Hokkaidō|Kamikawa]], [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]], [[Teshikaga, Hokkaidō|Teshikaga]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 154 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|29.28|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Kussharo]] | source1_location = [[Teshikaga, Hokkaidō|Teshikaga]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|33|35|N|144|20|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|121|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|58|46|N|144|22|19|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 2510 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ခုရှိရိုမြစ်''' (釧路川, Kushiro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၄ ကီလိုမီတာ (၉၆ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ခက်ရှရိုကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ ခုရှိရိုလွင်ပြင် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်တွင် မြစ်လက်တက်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ခုချိုရိုမြစ် (၆၀.၂ ကီလိုမီတာ (၃၇.၄မိုင်)) နှင့် ဆွတ်ဆွတ်ရိမြစ် (၅၉.၈ ကီလိုမီတာ (၃၇.၂ မိုင်)) တို့ ဖြစ်သည်။ ခုရှိရိုမြစ်နှင့်အပြိုင် ရှင်းခုရှိရိုမြစ် (၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁မိုင်)) ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းရှင်းခုရှိရိုမြစ်သည် တောင်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Encyclopedia of Japan |title=Kushirogawa |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref name="d">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Kushiro River |title=釧路川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref name="k">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Kokugo Daijiten |title=釧路川 |trans-title=Kurhiro River |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |oclc=56431036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei |title=久著呂川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=Kuchoro River |id=dlc 2009238904 |oclc=173191044 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei |title=雪裡川 |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-06-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=Setsuri River |id=dlc 2009238904 |oclc=173191044 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=2007-08-25 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] e5987elm5jjkynh2tv8b6jk24zawbsf 0 286083 1032395 2026-05-19T15:48:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox river | name = ယူးဘရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Yūbari-gawa}} | name_other = 夕張川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = 滝の上公園 20120907.jpg | image_size = | image_caption = Chidoriga Falls..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032395 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Yūbari-gawa}} | name_other = 夕張川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = 滝の上公園 20120907.jpg | image_size = | image_caption = Chidoriga Falls on the Yūbari River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Hachimori (Yūbari)|Mount Hachimori]] | source1_location = [[Yūbari District, Hokkaido|Yūbari]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|11|32|N|142|15|26|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|850|m|abbr=on}} | mouth = [[Ishikari River]] | mouth_location = [[Ebetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|43|7|17|N|141|35|11|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1417|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘရိမြစ်''' (夕張川, Yūbari-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၃၆ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၁၄၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="britannica">{{cite web |author = |url = https://www.britannica.com/place/Yubari |title = Yubari |lang = en |website = www.britannica.com |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162003/https://www.britannica.com/place/Yubari |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref><ref name="kotobank">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%A4%95%E5%BC%B5%E5%B7%9D-144863 |title = 夕張川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162002/https://kotobank.jp/word/%E5%A4%95%E5%BC%B5%E5%B7%9D-144863 |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref><ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.hkd.mlit.go.jp/sp/kasen_keikaku/e9fjd60000000utq.html |title = 夕張川の河川概要 |lang = ja |website = www.hkd.mlit.go.jp |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162013/https://www.hkd.mlit.go.jp/sp/kasen_keikaku/e9fjd60000000utq.html |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} 63x3m4tgvbtuuf66z2fzdbiopaknjsu 1032396 1032395 2026-05-19T15:49:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032396 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Yūbari-gawa}} | name_other = 夕張川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = 滝の上公園 20120907.jpg | image_size = | image_caption = Chidoriga Falls on the Yūbari River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Hachimori (Yūbari)|Mount Hachimori]] | source1_location = [[Yūbari District, Hokkaido|Yūbari]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|11|32|N|142|15|26|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|850|m|abbr=on}} | mouth = [[Ishikari River]] | mouth_location = [[Ebetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|43|7|17|N|141|35|11|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1417|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘရိမြစ်''' (夕張川, Yūbari-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၃၆ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၁၄၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="britannica">{{cite web |author = |url = https://www.britannica.com/place/Yubari |title = Yubari |lang = en |website = www.britannica.com |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162003/https://www.britannica.com/place/Yubari |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref><ref name="kotobank">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%A4%95%E5%BC%B5%E5%B7%9D-144863 |title = 夕張川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162002/https://kotobank.jp/word/%E5%A4%95%E5%BC%B5%E5%B7%9D-144863 |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref><ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.hkd.mlit.go.jp/sp/kasen_keikaku/e9fjd60000000utq.html |title = 夕張川の河川概要 |lang = ja |website = www.hkd.mlit.go.jp |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162013/https://www.hkd.mlit.go.jp/sp/kasen_keikaku/e9fjd60000000utq.html |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] gvyggudrb1mu8xjpcuz1qbobaolf7j5 1032397 1032396 2026-05-19T15:50:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032397 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Yūbari-gawa}} | name_other = 夕張川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = 滝の上公園 20120907.jpg | image_size = | image_caption = Chidoriga Falls on the Yūbari River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|136|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Hachimori (Yūbari)|Mount Hachimori]] | source1_location = [[Yūbari District, Hokkaido|Yūbari]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|11|32|N|142|15|26|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|850|m|abbr=on}} | mouth = [[Ishikari River]] | mouth_location = [[Ebetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|43|7|17|N|141|35|11|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1417|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘရိမြစ်''' (夕張川, Yūbari-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၃၆ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၁၄၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="britannica">{{cite web |author = |url = https://www.britannica.com/place/Yubari |title = Yubari |lang = en |website = www.britannica.com |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162003/https://www.britannica.com/place/Yubari |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref><ref name="kotobank">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%A4%95%E5%BC%B5%E5%B7%9D-144863 |title = 夕張川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162002/https://kotobank.jp/word/%E5%A4%95%E5%BC%B5%E5%B7%9D-144863 |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref><ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.hkd.mlit.go.jp/sp/kasen_keikaku/e9fjd60000000utq.html |title = 夕張川の河川概要 |lang = ja |website = www.hkd.mlit.go.jp |date = |access-date = 2023-01-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230127162013/https://www.hkd.mlit.go.jp/sp/kasen_keikaku/e9fjd60000000utq.html |archive-date = 2023-01-27 |url-status = live }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] lnrox6jtutzex6qrm19mmvphwbgns5q 3 286084 1032398 2026-05-19T15:54:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032398 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30093-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၄၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) oddn5m2bygrc3sh51doyj86a4rptp5q 3 286085 1032399 2026-05-19T15:54:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032399 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Whisperofwords1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၄၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2b6mxtbptmbq9w5344ys732m0gucu4v 3 286086 1032400 2026-05-19T15:55:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032400 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29924-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၅၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) p154a5baruwz7wo9lklk2hpnxztq2ml 3 286087 1032401 2026-05-19T15:55:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032401 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30078-24 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၅၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5ijpx685m6861wv5n28yfhr2tzx9tdt 0 286088 1032410 2026-05-19T16:02:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "''' ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်''' (尻別川, Shiribetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032410 wikitext text/x-wiki ''' ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်''' (尻別川, Shiribetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 2uypp9vfa2r1ogru385wfeyztknj1gc 1032411 1032410 2026-05-19T16:03:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032411 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ် | native_name = {{native name|ja|尻別川}} | name_other = Shiribetsu-gawa | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shiribeshi Subprefecture|Shiribeshi]], [[Ishikari Subprefecture|Ishikari]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Isoya District, Hokkaidō|Isoya]], [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]] | subdivision_type5 = Municipality | subdivision_name5 = [[Rankoshi, Hokkaidō|Rankoshi]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|126|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|72.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Fure]] | source1_location = [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|46|59|N|141|13|15|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1046|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Rankoshi, Hokkaidō|Rankoshi]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|52|44|N|140|21|44|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1640|km2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 34,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်''' (尻別川, Shiribetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0111_shiribetsu/0111_shiribetsu_00.html |script-title=ja:日本の川 - 北海道 - 尻別川 |trans-title=Rivers of Japan - Hokkaidō - Shiribetsu River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=9 February 2024 |archive-date=9 February 2024 |archive-url=https://archive.today/20240209235503/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0111_shiribetsu/0111_shiribetsu_00.html |url-status=live }}</ref> </references> smfech9zh07ajzpft6880oy7cuii01s 1032412 1032411 2026-05-19T16:04:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032412 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ် | native_name = {{native name|ja|尻別川}} | name_other = Shiribetsu-gawa | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shiribeshi Subprefecture|Shiribeshi]], [[Ishikari Subprefecture|Ishikari]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Isoya District, Hokkaidō|Isoya]], [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]] | subdivision_type5 = Municipality | subdivision_name5 = [[Rankoshi, Hokkaidō|Rankoshi]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|126|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|72.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Fure]] | source1_location = [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|46|59|N|141|13|15|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1046|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Rankoshi, Hokkaidō|Rankoshi]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|52|44|N|140|21|44|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1640|km2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 34,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်''' (尻別川, Shiribetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0111_shiribetsu/0111_shiribetsu_00.html |script-title=ja:日本の川 - 北海道 - 尻別川 |trans-title=Rivers of Japan - Hokkaidō - Shiribetsu River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=9 February 2024 |archive-date=9 February 2024 |archive-url=https://archive.today/20240209235503/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0111_shiribetsu/0111_shiribetsu_00.html |url-status=live }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] hlb4vsml7nstya6yxh16oyon6kcxxgr 1032413 1032412 2026-05-19T16:04:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032413 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ် | native_name = {{native name|ja|尻別川}} | name_other = Shiribetsu-gawa | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shiribeshi Subprefecture|Shiribeshi]], [[Ishikari Subprefecture|Ishikari]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Isoya District, Hokkaidō|Isoya]], [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]] | subdivision_type5 = Municipality | subdivision_name5 = [[Rankoshi, Hokkaidō|Rankoshi]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|126|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|72.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Fure]] | source1_location = [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|46|59|N|141|13|15|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1046|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Rankoshi, Hokkaidō|Rankoshi]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|52|44|N|140|21|44|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1640|km2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/> | basin_population = 34,000<ref name="mlit river"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်''' (尻別川, Shiribetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== <references> <ref name="mlit river">{{cite web |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0111_shiribetsu/0111_shiribetsu_00.html |script-title=ja:日本の川 - 北海道 - 尻別川 |trans-title=Rivers of Japan - Hokkaidō - Shiribetsu River |language=ja |publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |access-date=9 February 2024 |archive-date=9 February 2024 |archive-url=https://archive.today/20240209235503/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0111_shiribetsu/0111_shiribetsu_00.html |url-status=live }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 919jbnamo87nh6s8w7bucyfzu0zgxxu 0 286089 1032414 2026-05-19T16:06:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တိုခိုရိုမြစ်''' (常呂川, Tokoro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) အဆင့် သတ်မှတ်ထားခံရသည် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032414 wikitext text/x-wiki '''တိုခိုရိုမြစ်''' (常呂川, Tokoro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) အဆင့် သတ်မှတ်ထားခံရသည် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} fwy61bf469etghkqgjrozamaklrfuer 1032415 1032414 2026-05-19T16:06:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032415 wikitext text/x-wiki '''တိုခိုရိုမြစ်''' (常呂川, Tokoro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) အဆင့် သတ်မှတ်ထားခံရသည် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 6nktx0smbp1j37hwfeb6etccp2tdnlz 1032416 1032415 2026-05-19T16:07:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032416 wikitext text/x-wiki '''တိုခိုရိုမြစ်''' (常呂川, Tokoro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) အဆင့် သတ်မှတ်ထားခံရသည် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] hsnvxc88536mk4by3d4mfj7gz3li2yt 1032417 1032416 2026-05-19T16:12:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032417 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုခိုရိုမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Tokoro-gawa}} | name_other = 常呂川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kitami]], [[Tokoro District, Hokkaido|Tokoro]] | subdivision_type5 = Municipality | subdivision_name5 = [[Oketo, Hokkaido|Oketo]] | length_km = 120 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|26.41|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Mikuni (Hokkaido)|Mount Mikuni]] | source1_location = [[Oketo, Hokkaido|Oketo]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|940|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Kitami]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1930 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တိုခိုရိုမြစ်''' (常呂川, Tokoro-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) အဆင့် သတ်မှတ်ထားခံရသည် မြစ်ဖြစ်သည်။ တိုခိုရိုမြစ်သည် [[မိခုနိ (အိရှိခရိ)|မိခုနိတောင်]] (၁၅၄၁ မီတာ) မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အိုခဲတိုမြိ့နှင့် ခွန်းနပ်ပုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ခိတမိမြို့မှတဆင့် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုဟိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref>{{Cite book |last=Masahiko |first=Oya |title=Applied Geomorphology for Mitigation of Natural Hazards |date=10 February 2024 |publisher=Springer-Science+Business Media B. V. |isbn=978-94-010-3804-1 |language=English |orig-date=2001}}</ref><ref>{{Cite web |last=kasen0209 |date=2019-09-27 |title=[Rivers and dams in Hokkaido]Tokoro River |url=https://kawatabi-hokkaido.com/2019/09/27/7245/ |access-date=2024-02-10 |website=かわたびほっかいどう |language=ja}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.city.kitami.lg.jp/e10/e10-5.htm Tokoro River Floods] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 7os05nlowss71w0u6dalgj5ki7h0stt 0 286090 1032418 2026-05-19T16:15:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " အဘရှိရိမြစ် (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== ==သမိုင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032418 wikitext text/x-wiki အဘရှိရိမြစ် (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== ==သမိုင်းကြောင်း== ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 6z58zr7xvea1l5u4yq1d3h4325h7kbp 1032419 1032418 2026-05-19T16:16:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032419 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== ==သမိုင်းကြောင်း== ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} f90egjvslpolcdgcmrvur28yex5nzox 1032442 1032419 2026-05-19T23:56:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အမည် */ 1032442 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} j4d99h6jwsh3cdgio1wuh4vf73vnsux 1032443 1032442 2026-05-19T23:58:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြစ်ဝှမ်းဒေသ */ 1032443 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 61kqznzqotf0jrij9vvn1j074lbbx98 1032448 1032443 2026-05-20T00:04:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရေလမ်းကြောင်းများ */ 1032448 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 6a9e0sak7wwgovdp2h40tcqw06p3e1z 1032450 1032448 2026-05-20T00:08:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1032450 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်မတိုင်မီက [[:en:Okhotsk culture|အိုဟိုဆွတ်ယဉ်ကျေးမှု]] သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရွေ့လျားရောက်ရှိသွားသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်ကာလ အပျက်အစီးများကို အဘရှိရိကန်၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဂျောမွန်းခေတ် မြေအိုးအပျက်အစီးများကိုလည်း ထိုဧရိယာရှိ ဂူများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်ကတည်းက မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရေကြီးမှုကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 6ixi9427z1ofcxu0vs0fjv3l97pb33m 1032451 1032450 2026-05-20T00:09:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အမည် */ 1032451 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_01.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်မတိုင်မီက [[:en:Okhotsk culture|အိုဟိုဆွတ်ယဉ်ကျေးမှု]] သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရွေ့လျားရောက်ရှိသွားသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်ကာလ အပျက်အစီးများကို အဘရှိရိကန်၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဂျောမွန်းခေတ် မြေအိုးအပျက်အစီးများကိုလည်း ထိုဧရိယာရှိ ဂူများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်ကတည်းက မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရေကြီးမှုကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ce4pbdnjbq2im9817lcf58a48hmzric 1032452 1032451 2026-05-20T00:10:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032452 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။<ref name=":1"/> ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_01.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်မတိုင်မီက [[:en:Okhotsk culture|အိုဟိုဆွတ်ယဉ်ကျေးမှု]] သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရွေ့လျားရောက်ရှိသွားသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်ကာလ အပျက်အစီးများကို အဘရှိရိကန်၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="MLITT"/> ဂျောမွန်းခေတ် မြေအိုးအပျက်အစီးများကိုလည်း ထိုဧရိယာရှိ ဂူများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name=":1"/> ၁၉၃၃ ခုနှစ်ကတည်းက မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရေကြီးမှုကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_02.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name=":0"/> ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|title=Abashiri River|script-title=ja:網走川|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230110330/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|archive-date=2007-12-30|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} p4cc9z0bf9pg28yspd4mnkcq4q3gnlw 1032454 1032452 2026-05-20T00:11:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032454 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref><ref name=":1"/> ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_01.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်မတိုင်မီက [[:en:Okhotsk culture|အိုဟိုဆွတ်ယဉ်ကျေးမှု]] သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရွေ့လျားရောက်ရှိသွားသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်ကာလ အပျက်အစီးများကို အဘရှိရိကန်၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="MLITT"/> ဂျောမွန်းခေတ် မြေအိုးအပျက်အစီးများကိုလည်း ထိုဧရိယာရှိ ဂူများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name=":1"/> ၁၉၃၃ ခုနှစ်ကတည်းက မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရေကြီးမှုကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_02.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name=":0"/> ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|title=Abashiri River|script-title=ja:網走川|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230110330/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|archive-date=2007-12-30|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} bwj5ydl0gqjrsp0wapqsttrsorwyofq 1032455 1032454 2026-05-20T00:11:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032455 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref><ref name=":1"/> ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_01.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်မတိုင်မီက [[:en:Okhotsk culture|အိုဟိုဆွတ်ယဉ်ကျေးမှု]] သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရွေ့လျားရောက်ရှိသွားသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်ကာလ အပျက်အစီးများကို အဘရှိရိကန်၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="MLITT"/> ဂျောမွန်းခေတ် မြေအိုးအပျက်အစီးများကိုလည်း ထိုဧရိယာရှိ ဂူများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name=":1"/> ၁၉၃၃ ခုနှစ်ကတည်းက မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရေကြီးမှုကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_02.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name=":0"/> ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|title=Abashiri River|script-title=ja:網走川|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230110330/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|archive-date=2007-12-30|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 20n7a3r7gk5lgrt8idybqk6cd2g7u7h 1032456 1032455 2026-05-20T00:11:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032456 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =အဘရှိရိမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Abashiri-gawa}} | name_other = {{lang|ja|網走川}} | name_etymology = | image = Abashiri River 02.jpg | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture/Region | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Subprefecture | subdivision_name3 = [[Iburi Subprefecture|Iburi]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Abashiri District, Hokkaido|Abashiri]], [[Abashiri]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Bihoro, Hokkaido|Bihoro]], [[Ōzora, Hokkaido|Ōzora]], [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]] | length = {{cvt|115|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|13.96|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Ahoro]] | source1_location = [[Tsubetsu, Hokkaido|Tsubetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{cvt|978|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Abashiri]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|1|30|N|144|16|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{cvt|1380|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = | basin_population = 49,000 }} '''အဘရှိရိမြစ်''' (網走川, Abashiri-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref><ref name=":1"/> ==အမည်== "အဘရှိရိ" ဟူသည့် အမည်သည် အအိနုဘာသာစကား "အပစိရိ" မှ ဆင်းသက်လာကာ ငါတို့တွေ့သည့်မြေ သို့မဟုတ် နယ်မြေသို့အဝင်နေရာ ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_01.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်မတိုင်မီက [[:en:Okhotsk culture|အိုဟိုဆွတ်ယဉ်ကျေးမှု]] သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရွေ့လျားရောက်ရှိသွားသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်ကာလ အပျက်အစီးများကို အဘရှိရိကန်၏ အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="MLITT"/> ဂျောမွန်းခေတ် မြေအိုးအပျက်အစီးများကိုလည်း ထိုဧရိယာရှိ ဂူများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name=":1"/> ၁၉၃၃ ခုနှစ်ကတည်းက မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရေကြီးမှုကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 北海道 - 網走川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0107_abashiri/0107_abashiri_02.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> ==မြစ်ဝှမ်းဒေသ== အဘရှိရိမြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသဧရိယာသည် ၁၃၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူပေါင်း ၄၉,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name=":0"/> ==ရေလမ်းကြောင်းများ== ဤမြစ်သည် [[အခန်မီးတောင်များ|အခန်မီးတောင်အုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[အဟိုရိုတောင်]]စောင်းများရှိရာ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် တောင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီးနောက် [[အဘရှိရိကန်]]အတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ဆွတ်ဘဲဆွတ်မြစ်နှင့် ဘိဟိုရိုမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းဆုံသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် အဘရှိရိကန်မှ ထွက်ခွာစီးဆင်းလာကာ အဘရှိရိတွင် [[:en:Sea of Okhotsk|အိုခိုဆွတ်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|title=Abashiri River|script-title=ja:網走川|publisher=Ministry of Land, Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230110330/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_abasiri.html|archive-date=2007-12-30|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 8m8bct9iaer025qawgqnuxt4jedkjei 3 286092 1032423 2026-05-19T16:55:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032423 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30203-13 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၅၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ban629oeelqjjsqvw2uaoo3wlz37ag7 3 286093 1032424 2026-05-19T16:55:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032424 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Groupsixty ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၅၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) g4i6o3s4ui6vnoy5xeh2zzyuchofdg0 3 286094 1032425 2026-05-19T16:55:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032425 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hsarmmao ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၅၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ltst4vr0s9pl4e1idvjx2twfr4ddieu 3 286095 1032429 2026-05-19T17:56:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032429 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30153-71 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5mdhtdwnqct4180xfaezz27l1t71j2n 3 286096 1032430 2026-05-19T17:56:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032430 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mundane Crossroads2277 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) maovl043ipccm29qeau5vgv9thm5h93 3 286097 1032431 2026-05-19T17:56:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032431 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30240-95 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2rfvooqjnyj9qs0rp7o3pq7xxxrlehz 3 286098 1032432 2026-05-19T17:56:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032432 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Masca 31 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ct72gacw0w503x9vvinbpenojzs6xui 3 286099 1032433 2026-05-19T17:56:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032433 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် WarpBox ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) e23052uppjw8n14k86hb0qepkgcwzzt 3 286100 1032434 2026-05-19T17:56:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032434 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28042-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 03bh6jjrtzgljs5zzro4nixsv4nx5gc 3 286101 1032435 2026-05-19T18:57:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032435 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mute Google 9958 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၇၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mjotcxefqd4mvco5oneabs3rho2hmk6 3 286102 1032436 2026-05-19T18:57:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032436 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30288-85 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၇၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ehwm9kkn18wi5boz6ru6031ydbb0ibo 3 286103 1032437 2026-05-19T18:57:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032437 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Abundant Bases 9209 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၇၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) no0y2cwymx3fne5qzxnrc9m4nwbx244 3 286104 1032438 2026-05-19T19:57:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032438 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Frilly-Shaving-2242 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၇၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qbru9yn0nw7uf59ummq8aijoea6w5w2 3 286105 1032439 2026-05-19T19:57:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032439 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nebulous-Offense-6561 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၇၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) oorkyuv5yg069sxmrzaup3299rh6tje 3 286106 1032440 2026-05-19T19:57:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032440 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HangingBonding8060 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၇၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) f4bss28uxb547et4biqla0xy3jqcuqu 3 286107 1032441 2026-05-19T20:58:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032441 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် UninterestedConsul4530 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၅၈၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ak20vpo5ihvjo2giw45l0ru8q5ybnow 3 286108 1032444 2026-05-19T23:58:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032444 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dublu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၅၈၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0br9upljzdffh99bbjiy7rx1x5g09v3 3 286109 1032445 2026-05-19T23:58:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032445 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KKGyie ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၅၈၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) fccsazc29ri68bo8sawazh0re80xrh0 3 286110 1032446 2026-05-19T23:58:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032446 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Peterlamno ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၅၈၊ ၁၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 1sk59dnvi3slqtj9wvlwvlddzk2ldjs 0 286111 1032457 2026-05-20T00:14:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032457 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} p8d6d3lon3k9zqkmwex4fr6w1orw100 1032458 1032457 2026-05-20T00:14:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032458 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 7epcuce1imamyub5j1nmxewujvae2wl 1032459 1032458 2026-05-20T00:14:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032459 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] jpspglkqlga3qed564t9d03krepna5p 1032507 1032459 2026-05-20T05:26:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1032507 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== ==ရေလွှမ်းခြင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] ptsu7903j41bw73g9ljel7cm6cw6osq 1032509 1032507 2026-05-20T05:35:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032509 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်၏ အမည်သည် အအိနုဘာသာစကားမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အအိနုဘာသာစကားဖြင့် ရှိခေါ့ (shikot) ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ "ကြီးမားသည့် အခေါင်းပေါက်" ဖြစ်သည်။ မြစ်တွင် [[ရှိခိုဆွတ်ကန်]] ကဲ့သို့သော ကန်များရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အမည်ကို ဂျပန်ဘာသာစကားအသံထွက်ဖြင့် ပြောင်းလဲယူပါက "ရှိခိုဆွတ်" (死骨, shikotsu) ဟူ၍ ရလာမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာလည်း "သေဆုံးသွားသောအရိုးများ" ဟု ဖြစ်သည့်အတွက် အမည်ကို "ချိတိုဆဲ" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြစ်၏ အမည်သည် ၁၈၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== ==ရေလွှမ်းခြင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 96dnuokam1f0b0z7qd9ajj1i86658dg 1032510 1032509 2026-05-20T05:40:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း */ 1032510 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်၏ အမည်သည် အအိနုဘာသာစကားမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အအိနုဘာသာစကားဖြင့် ရှိခေါ့ (shikot) ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ "ကြီးမားသည့် အခေါင်းပေါက်" ဖြစ်သည်။ မြစ်တွင် [[ရှိခိုဆွတ်ကန်]] ကဲ့သို့သော ကန်များရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အမည်ကို ဂျပန်ဘာသာစကားအသံထွက်ဖြင့် ပြောင်းလဲယူပါက "ရှိခိုဆွတ်" (死骨, shikotsu) ဟူ၍ ရလာမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာလည်း "သေဆုံးသွားသောအရိုးများ" ဟု ဖြစ်သည့်အတွက် အမည်ကို "ချိတိုဆဲ" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြစ်၏ အမည်သည် ၁၈၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== ချိတိုဆဲမြစ်သည် ရှိခိုဆွတ်ကန်၏ ရေထွက်ပေါက်နေရာဖြစ်သည်။ ကန်မှစတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်သည် အိုဂျိစက္ကူကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်သည့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိရှိခရိုလွင်ပြင်ကို မရောက်မီ ချိတိုဆဲမြို့၏ အလယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ လွင်ပြင်သို့ရောက်ရှိသည့်အခါ မြစ်သည် များစွာသော ရေပေးဝေရေးတူးမြောင်းများသို့ ရေများစီးဆင်းပေးဝေလျက်ရှိသည်။ ချိတိုဆဲမြစ်သည် ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့်လည်း အိရှိခရိစီရင်စုခွဲနှင့် ဆိုရချိစီရင်စုခွဲတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ အဆုံးတွင် မြစ်သည် အဲဘဲဆွတ်မြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက် အိရှိခရိမြစ်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ရေလွှမ်းခြင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] ovizvbe0ifzqiaqmbtfhztvh4rtc1y0 1032511 1032510 2026-05-20T05:43:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရေလွှမ်းခြင်း */ 1032511 wikitext text/x-wiki '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်၏ အမည်သည် အအိနုဘာသာစကားမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အအိနုဘာသာစကားဖြင့် ရှိခေါ့ (shikot) ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ "ကြီးမားသည့် အခေါင်းပေါက်" ဖြစ်သည်။ မြစ်တွင် [[ရှိခိုဆွတ်ကန်]] ကဲ့သို့သော ကန်များရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အမည်ကို ဂျပန်ဘာသာစကားအသံထွက်ဖြင့် ပြောင်းလဲယူပါက "ရှိခိုဆွတ်" (死骨, shikotsu) ဟူ၍ ရလာမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာလည်း "သေဆုံးသွားသောအရိုးများ" ဟု ဖြစ်သည့်အတွက် အမည်ကို "ချိတိုဆဲ" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြစ်၏ အမည်သည် ၁၈၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== ချိတိုဆဲမြစ်သည် ရှိခိုဆွတ်ကန်၏ ရေထွက်ပေါက်နေရာဖြစ်သည်။ ကန်မှစတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်သည် အိုဂျိစက္ကူကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်သည့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိရှိခရိုလွင်ပြင်ကို မရောက်မီ ချိတိုဆဲမြို့၏ အလယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ လွင်ပြင်သို့ရောက်ရှိသည့်အခါ မြစ်သည် များစွာသော ရေပေးဝေရေးတူးမြောင်းများသို့ ရေများစီးဆင်းပေးဝေလျက်ရှိသည်။ ချိတိုဆဲမြစ်သည် ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့်လည်း အိရှိခရိစီရင်စုခွဲနှင့် ဆိုရချိစီရင်စုခွဲတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ အဆုံးတွင် မြစ်သည် အဲဘဲဆွတ်မြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက် အိရှိခရိမြစ်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ရေလွှမ်းခြင်း== ချိတိုဆဲမြစ်သည် ၂ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ရေကြီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ထိုရေကြီးမှုသည် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) အထိ ကျယ်ပြန့်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် အဓိကရေကြီးမှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြိး အိမ် ၂၇၀၀ ခုနှင့် မြေနေရာ ၂၀,၀၀၀ ဟက်တာ (၇၇ စတုရန်းမိုင်) အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၊ စီရင်စုနှင့် ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရတို့သည် ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်လျှော့ချနိုင်မည့် တိုင်းတာလေ့လာမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category}} * [http://www.gsi.go.jp/ENGLISH/index.html Geographical Survey Institute] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] aumo9mzcnjcy73b4n3gplggc579g7jt 1032512 1032511 2026-05-20T05:44:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032512 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ချိတိုဆဲမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Chitose-gawa}} | name_other = 千歳川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = ChitoseGawa2004-5-18.jpg | image_size = | image_caption = View from the southern bank on Chūō Grand Avenue in Chitose, Japan (May 2004) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}<br /> {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Ishikari Subprefecture]], [[Sorachi Subprefecture]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Sorachi District]], [[Kabato District, Hokkaidō|Kabato District]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Nanporo, Hokkaidō|Nanporo]], [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]], [[Kitahiroshima, Hokkaidō|Kitahiroshima]], [[Eniwa, Hokkaidō|Eniwa]], [[Naganuma, Hokkaidō|Naganuma]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 108 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Shikotsu]] | source1_location = [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|46|16|N|141|24|11|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|248|m|abbr=on}} | mouth = [[Ishikari River]] | mouth_location = [[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|43|07|05|N|141|33|24|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|3|m|abbr=on}} | progression = | waterfalls = | river_system = | basin_size_km2 = 1244 | tributaries_left = {{nihongo|Horomuiunga|幌向運河|Horomuiunga}}, {{nihongo|Kyūyūbari River|旧夕張川|Kyūyūbari-gawa}}, {{nihongo|South Number 6 River|南六号川|Minami-Roku-Gou-gawa}}, {{nihongo|Kenefuchi River|嶮淵川|Kenefuchi-gawa}}, {{nihongo|University Drainage|大学排水|Daigaku Haisu}}, {{nihongo|Shukubai River|祝梅川|Shukubai-gawa}}, Mamachi River | tributaries_right = {{nihongo|Sanaebetsu River|早苗別川|Sanaebetsu-gawa}}, Sanaebetsu River Canal, {{nihongo|Tomasubetsu River|登満別川|Tomasubetsu-gawa}}, {{nihongo|Shimonbetsu River|志文別川|Shimonbetsu-gawa}}, {{nihongo|Ura No Sawa River|裏no沢川|Ura no Sawa-gawa}}, {{nihongo|Wattsu River|輪厚川|Wattsu-gawa}}, {{nihongo|Shimamatsu River|島松川|Shimamatsu-gawa}}, {{nihongo|Izari River|漁川|Izari-gawa}}, {{nihongo|Osatsu River|長都川|Osatsu-gawa}}, {{nihongo|Naibetsu River|内別川|Naibetsu-gawa}}, Yuunai River, {{nihongo|Monbetsu River|紋別川|Mombetsu-gawa}} | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်၏ အမည်သည် အအိနုဘာသာစကားမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အအိနုဘာသာစကားဖြင့် ရှိခေါ့ (shikot) ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ "ကြီးမားသည့် အခေါင်းပေါက်" ဖြစ်သည်။ မြစ်တွင် [[ရှိခိုဆွတ်ကန်]] ကဲ့သို့သော ကန်များရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အမည်ကို ဂျပန်ဘာသာစကားအသံထွက်ဖြင့် ပြောင်းလဲယူပါက "ရှိခိုဆွတ်" (死骨, shikotsu) ဟူ၍ ရလာမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာလည်း "သေဆုံးသွားသောအရိုးများ" ဟု ဖြစ်သည့်အတွက် အမည်ကို "ချိတိုဆဲ" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{nihongo|Akagi Sanpei|赤木 三兵}}, {{nihongo|Journey of Hokkaidō Place Names—Notes on Ainu Language Place Names|北海道 地名の旅—アイヌ語地名解 |Hokkaidō Chimei no Tabi — Ainugo Chimei Kai}}, pp 60 and 79</ref> မြစ်၏ အမည်သည် ၁၈၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.is.hkd.mlit.go.jp/08isiken/02genba/24chitose/habahiro/index.html|title=幅広水路|publisher=Ishikarigawa Development and Construction Department|access-date=2009-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731132832/http://www.is.hkd.mlit.go.jp/08isiken/02genba/24chitose/habahiro/index.html|archive-date=2009-07-31|url-status=dead}}</ref> ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== [[File:Chitose River Lake Shikotsu01n4272.jpg|thumb|right|300px|ရှိခိုဆွတ်ရေကန်]] ချိတိုဆဲမြစ်သည် ရှိခိုဆွတ်ကန်၏ ရေထွက်ပေါက်နေရာဖြစ်သည်။ ကန်မှစတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်သည် အိုဂျိစက္ကူကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်သည့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိရှိခရိုလွင်ပြင်ကို မရောက်မီ ချိတိုဆဲမြို့၏ အလယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ လွင်ပြင်သို့ရောက်ရှိသည့်အခါ မြစ်သည် များစွာသော ရေပေးဝေရေးတူးမြောင်းများသို့ ရေများစီးဆင်းပေးဝေလျက်ရှိသည်။ ချိတိုဆဲမြစ်သည် ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့်လည်း အိရှိခရိစီရင်စုခွဲနှင့် ဆိုရချိစီရင်စုခွဲတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ အဆုံးတွင် မြစ်သည် အဲဘဲဆွတ်မြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက် အိရှိခရိမြစ်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ရေလွှမ်းခြင်း== ချိတိုဆဲမြစ်သည် ၂ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ရေကြီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ထိုရေကြီးမှုသည် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) အထိ ကျယ်ပြန့်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် အဓိကရေကြီးမှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြိး အိမ် ၂၇၀၀ ခုနှင့် မြေနေရာ ၂၀,၀၀၀ ဟက်တာ (၇၇ စတုရန်းမိုင်) အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၊ စီရင်စုနှင့် ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရတို့သည် ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်လျှော့ချနိုင်မည့် တိုင်းတာလေ့လာမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category}} * [http://www.gsi.go.jp/ENGLISH/index.html Geographical Survey Institute] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] rajbjde9wfjjvfagcqcv3yj7r419z04 1032513 1032512 2026-05-20T05:45:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရေလွှမ်းခြင်း */ 1032513 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ချိတိုဆဲမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Chitose-gawa}} | name_other = 千歳川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = ChitoseGawa2004-5-18.jpg | image_size = | image_caption = View from the southern bank on Chūō Grand Avenue in Chitose, Japan (May 2004) | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}<br /> {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaidō]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Ishikari Subprefecture]], [[Sorachi Subprefecture]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Sorachi District]], [[Kabato District, Hokkaidō|Kabato District]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Nanporo, Hokkaidō|Nanporo]], [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]], [[Kitahiroshima, Hokkaidō|Kitahiroshima]], [[Eniwa, Hokkaidō|Eniwa]], [[Naganuma, Hokkaidō|Naganuma]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 108 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Shikotsu]] | source1_location = [[Chitose, Hokkaidō|Chitose]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|46|16|N|141|24|11|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|248|m|abbr=on}} | mouth = [[Ishikari River]] | mouth_location = [[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]], [[Hokkaidō]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|43|07|05|N|141|33|24|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|3|m|abbr=on}} | progression = | waterfalls = | river_system = | basin_size_km2 = 1244 | tributaries_left = {{nihongo|Horomuiunga|幌向運河|Horomuiunga}}, {{nihongo|Kyūyūbari River|旧夕張川|Kyūyūbari-gawa}}, {{nihongo|South Number 6 River|南六号川|Minami-Roku-Gou-gawa}}, {{nihongo|Kenefuchi River|嶮淵川|Kenefuchi-gawa}}, {{nihongo|University Drainage|大学排水|Daigaku Haisu}}, {{nihongo|Shukubai River|祝梅川|Shukubai-gawa}}, Mamachi River | tributaries_right = {{nihongo|Sanaebetsu River|早苗別川|Sanaebetsu-gawa}}, Sanaebetsu River Canal, {{nihongo|Tomasubetsu River|登満別川|Tomasubetsu-gawa}}, {{nihongo|Shimonbetsu River|志文別川|Shimonbetsu-gawa}}, {{nihongo|Ura No Sawa River|裏no沢川|Ura no Sawa-gawa}}, {{nihongo|Wattsu River|輪厚川|Wattsu-gawa}}, {{nihongo|Shimamatsu River|島松川|Shimamatsu-gawa}}, {{nihongo|Izari River|漁川|Izari-gawa}}, {{nihongo|Osatsu River|長都川|Osatsu-gawa}}, {{nihongo|Naibetsu River|内別川|Naibetsu-gawa}}, Yuunai River, {{nihongo|Monbetsu River|紋別川|Mombetsu-gawa}} | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ချိတိုဆဲမြစ်''' (千歳川, Chitose-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘဲဆွတ်မြို့တွင် မြစ်ကို တစ်ခါတရံ "အဲဘဲဆွတ်မြစ်" (江別川, Ebetsu-gawa) ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြစ်၏ အမည်သည် အအိနုဘာသာစကားမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အအိနုဘာသာစကားဖြင့် ရှိခေါ့ (shikot) ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ "ကြီးမားသည့် အခေါင်းပေါက်" ဖြစ်သည်။ မြစ်တွင် [[ရှိခိုဆွတ်ကန်]] ကဲ့သို့သော ကန်များရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အမည်ကို ဂျပန်ဘာသာစကားအသံထွက်ဖြင့် ပြောင်းလဲယူပါက "ရှိခိုဆွတ်" (死骨, shikotsu) ဟူ၍ ရလာမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာလည်း "သေဆုံးသွားသောအရိုးများ" ဟု ဖြစ်သည့်အတွက် အမည်ကို "ချိတိုဆဲ" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{nihongo|Akagi Sanpei|赤木 三兵}}, {{nihongo|Journey of Hokkaidō Place Names—Notes on Ainu Language Place Names|北海道 地名の旅—アイヌ語地名解 |Hokkaidō Chimei no Tabi — Ainugo Chimei Kai}}, pp 60 and 79</ref> မြစ်၏ အမည်သည် ၁၈၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.is.hkd.mlit.go.jp/08isiken/02genba/24chitose/habahiro/index.html|title=幅広水路|publisher=Ishikarigawa Development and Construction Department|access-date=2009-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731132832/http://www.is.hkd.mlit.go.jp/08isiken/02genba/24chitose/habahiro/index.html|archive-date=2009-07-31|url-status=dead}}</ref> ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== [[File:Chitose River Lake Shikotsu01n4272.jpg|thumb|right|300px|ရှိခိုဆွတ်ရေကန်]] ချိတိုဆဲမြစ်သည် ရှိခိုဆွတ်ကန်၏ ရေထွက်ပေါက်နေရာဖြစ်သည်။ ကန်မှစတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်သည် အိုဂျိစက္ကူကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်သည့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိရှိခရိုလွင်ပြင်ကို မရောက်မီ ချိတိုဆဲမြို့၏ အလယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ လွင်ပြင်သို့ရောက်ရှိသည့်အခါ မြစ်သည် များစွာသော ရေပေးဝေရေးတူးမြောင်းများသို့ ရေများစီးဆင်းပေးဝေလျက်ရှိသည်။ ချိတိုဆဲမြစ်သည် ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့်လည်း အိရှိခရိစီရင်စုခွဲနှင့် ဆိုရချိစီရင်စုခွဲတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ အဆုံးတွင် မြစ်သည် အဲဘဲဆွတ်မြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက် အိရှိခရိမြစ်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ==ရေလွှမ်းခြင်း== ချိတိုဆဲမြစ်သည် ၂ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ရေကြီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ထိုရေကြီးမှုသည် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) အထိ ကျယ်ပြန့်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် အဓိကရေကြီးမှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြိး အိမ် ၂၇၀၀ ခုနှင့် မြေနေရာ ၂၀,၀၀၀ ဟက်တာ (၇၇ စတုရန်းမိုင်) အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၊ စီရင်စုနှင့် ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရတို့သည် ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်လျှော့ချနိုင်မည့် တိုင်းတာလေ့လာမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.mlit.go.jp/hkb/river_e.html|title=Anti-flood Control and River Improvement|date=2008–2009 |work=Hokkaido Bureau|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism|access-date=2009-05-03}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category}} * [http://www.gsi.go.jp/ENGLISH/index.html Geographical Survey Institute] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] tbed0hgqztvbmczum88o2ejbokktfti 3 286112 1032464 2026-05-20T00:58:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032464 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MGSOEWINTHEIN ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၈၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jepyb4wva1w823y7xblrwmgro51mwnc 0 286113 1032465 2026-05-20T01:40:20Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1345059764|Group (mathematics)]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1032465 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] [[ကဏ္ဍ:CS1: long volume value]] [[ကဏ္ဍ:ဂျာမန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 7ivi983ip3iq9cwr002fnycb32843h0 1032466 1032465 2026-05-20T01:41:07Z Mkant00 135890 1032466 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ 8dij9dsrwvcpztn07kl2lq2wg38ult7 1032467 1032466 2026-05-20T01:47:30Z Mkant00 135890 1032467 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းများ၊ ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ (geometric shapes) နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းအဖြေများ (polynomial roots) ကဲ့သို့သော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ကို တစ်ပြေးညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အုပ်စုဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်တွင် အချိုးညီမှုများ (symmetries) နှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (geometric transformations) ကို လေ့လာရာ၌ အုပ်စုများသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အချိုးညီမှုများသည် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ထိုအရာဝတ္ထု၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetry group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော အမျိုးအစားတစ်ခု၏ အသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ယေဘုယျ အုပ်စု (general group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဂျီဩမေတြီရှိ အချိုးညီအုပ်စုများတွင် လီအုပ်စုများ (Lie groups) ပါဝင်လာတတ်သည်။ လီအုပ်စုများကို အမှုန်ရူပဗေဒ (particle physics) ၏ စံမော်ဒယ် (Standard Model) တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပွန်ကာရေး အုပ်စု (Poincaré group) ဆိုသည်မှာ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (special relativity) ရှိ အာကာသအချိန် (spacetime) ၏ အချိုးညီမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မော်လီကျူး ဓာတုဗေဒ (molecular chemistry) တွင် အချိုးညီမှုကို ဖော်ပြရာ၌ အမှတ်အုပ်စုများ (point groups) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ကို လေ့လာရာမှ အုပ်စုဟူသော သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီဗာရစ်စ်တီ ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေများ (roots) မှဖြစ်ပေါ်လာသော အချိုးညီအုပ်စုအတွက် အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ ကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများ ရရှိပြီးနောက် အုပ်စုသဘောတရားကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အုပ်စုသီအိုရီ (modern group theory) သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများကို သီးခြားလေ့လာသည်။ အုပ်စုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ရန် အယူအဆအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုပိုင်းများ (subgroups)၊ စားလဒ်အုပ်စုများ (quotient groups) နှင့် ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) တို့ဖြစ်သည်။ အုပ်စုသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် အုပ်စုများ၏ သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိများ (abstract properties) အပြင် ၎င်းတို့ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း လေ့လာကြသည်။ အုပ်စု၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations of the group) မှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (computational group theory) ရှုထောင့်မှလည်း လေ့လာကြသည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) အတွက် သီအိုရီတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှစ၍ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုများ (finitely generated groups) ကို ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များအဖြစ် လေ့လာသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (geometric group theory) သည် အုပ်စုသီအိုရီတွင် တက်ကြွသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 6htwh0e9oh6pl07wt9fmbrjrc3mbfpo 1032473 1032467 2026-05-20T02:01:56Z Mkant00 135890 1032473 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းများ၊ ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ (geometric shapes) နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းအဖြေများ (polynomial roots) ကဲ့သို့သော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ကို တစ်ပြေးညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အုပ်စုဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်တွင် အချိုးညီမှုများ (symmetries) နှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (geometric transformations) ကို လေ့လာရာ၌ အုပ်စုများသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အချိုးညီမှုများသည် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ထိုအရာဝတ္ထု၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetry group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော အမျိုးအစားတစ်ခု၏ အသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ယေဘုယျ အုပ်စု (general group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဂျီဩမေတြီရှိ အချိုးညီအုပ်စုများတွင် လီအုပ်စုများ (Lie groups) ပါဝင်လာတတ်သည်။ လီအုပ်စုများကို အမှုန်ရူပဗေဒ (particle physics) ၏ စံမော်ဒယ် (Standard Model) တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပွန်ကာရေး အုပ်စု (Poincaré group) ဆိုသည်မှာ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (special relativity) ရှိ အာကာသအချိန် (spacetime) ၏ အချိုးညီမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မော်လီကျူး ဓာတုဗေဒ (molecular chemistry) တွင် အချိုးညီမှုကို ဖော်ပြရာ၌ အမှတ်အုပ်စုများ (point groups) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ကို လေ့လာရာမှ အုပ်စုဟူသော သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီဗာရစ်စ်တီ ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေများ (roots) မှဖြစ်ပေါ်လာသော အချိုးညီအုပ်စုအတွက် အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ ကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများ ရရှိပြီးနောက် အုပ်စုသဘောတရားကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အုပ်စုသီအိုရီ (modern group theory) သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများကို သီးခြားလေ့လာသည်။ အုပ်စုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ရန် အယူအဆအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုပိုင်းများ (subgroups)၊ စားလဒ်အုပ်စုများ (quotient groups) နှင့် ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) တို့ဖြစ်သည်။ အုပ်စုသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် အုပ်စုများ၏ သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိများ (abstract properties) အပြင် ၎င်းတို့ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း လေ့လာကြသည်။ အုပ်စု၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations of the group) မှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (computational group theory) ရှုထောင့်မှလည်း လေ့လာကြသည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) အတွက် သီအိုရီတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှစ၍ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုများ (finitely generated groups) ကို ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များအဖြစ် လေ့လာသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (geometric group theory) သည် အုပ်စုသီအိုရီတွင် တက်ကြွသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အုပ်စုများ နှင့် BG ကတ်တဂိုရီ (Groups and the BG Category) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစု (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါ '''အုပ်စု နဂိုမှန်အဆိုများ (group axioms)''' ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' <math>\forall a,b,c \in G: (a \star b) \star c = a \star (b \star c)</math> *'''ထပ်တူရအစုဝင် (identity element)''' <math>\exists e \in G, \forall a \in G: e \star a = a \star e = a</math> *'''ပြောင်းပြန် (inverse)''' <math>\forall a \in G, \exists a^{-1} \in G: a \star a^{-1} = a^{-1} \star a = e</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>a</math> အတွက်မဆို ပြောင်းပြန် <math>a^{-1}</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>G</math> သည် ဗလာမဟုတ်သောအစု (non-empty set) ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်အရ အုပ်စုတစ်ခု ဆိုသည်မှာ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိနေသော '''မိုနွိုက် (monoid)''' တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် မဖြစ်မနေ ဖြစ်ရမည်။ '''အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခု မြှောက်သည့် အစီအစဉ်သည် အရေးမကြီးသော အုပ်စုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutativity) ဖြစ်သော <math>\forall a,b \in G : a \star b = b \star a</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> တည်ဆောက်ပုံ === <math>G</math> သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> တို့ ပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> ကို <math>G</math> မှတစ်ဆင့် အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects)''' အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို ဤနေရာတွင် <math>*</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms)''' <math>*</math> မှ <math>*</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>\text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းတို့ကို အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism)''' များသာ ဖြစ်ကြသည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)''' ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း (categorical composition) <math>g \circ h</math> ကို အုပ်စုမြှောက်ခြင်း <math>gh</math> ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ *'''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity Morphism)''' တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု အတွက် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်ကို <math>1_{*}</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e \in G</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီ နဂိုမှန်အဆိုများကို အတည်ပြုခြင်း === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ပြည့်စုံရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားသော အချက်အလက်များသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unitality)''' တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခုတွဲ <math>f, g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် <math>(f \circ g) \circ h = f \circ (g \circ h)</math> ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>\mathbf{B}G</math> ရှိ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းကို အောက်ပါ အုပ်စုမြှောက်ခြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ <math>(fg)h = f(gh)</math> <math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုသည် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့် ဤနဂိုမှန်အဆိုကို ပြည့်စုံစေသည်။ '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ''' မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g \in \text{Hom}{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းများသည် <math>1_{*} \circ g = g</math> နှင့် <math>g \circ 1_{*} = g</math> တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>1_{*}</math> အစား အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>eg = g \quad \text{and} \quad ge = g</math> အုပ်စုတစ်ခုရှိ ထပ်တူရအစုဝင်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤအချက်သည် မူလကတည်းက ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbf{B}G</math> သည် မှန်ကန်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဂရုပွိုက် ဂုဏ်သတ္တိကို အတည်ပြုခြင်း === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism)''' ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ရန် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အတွက် <math>f \circ f^{-1} = 1</math> နှင့် <math>f^{-1} \circ f = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{-1}</math> တစ်ခု တည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> အတွက် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းဖြစ်သော <math>g \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> သည် အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းတွင် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေမည့် ပြောင်းပြန် <math>g^{-1} \in G</math> တစ်ခုစီ ပိုင်ဆိုင်သည်။ <math>gg^{-1} = e \quad \text{and} \quad g^{-1}g = e</math> ယင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>g \circ g^{-1} = 1_{*} \quad \text{and} \quad g^{-1} \circ g = 1_{*}</math> ဤအချက်က <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <math>\mathbf{B}G</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာရှိသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် အုပ်စုတစ်ခုသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်း တိကျစွာပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီကြောင်း (equivalent) အတည်ပြုနိုင်သည်။ [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} abtbyhd08a10u72u6an0jsocfv41t55 1032474 1032473 2026-05-20T02:15:14Z Mkant00 135890 1032474 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းများ၊ ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ (geometric shapes) နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းအဖြေများ (polynomial roots) ကဲ့သို့သော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ကို တစ်ပြေးညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အုပ်စုဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်တွင် အချိုးညီမှုများ (symmetries) နှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (geometric transformations) ကို လေ့လာရာ၌ အုပ်စုများသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အချိုးညီမှုများသည် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ထိုအရာဝတ္ထု၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetry group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော အမျိုးအစားတစ်ခု၏ အသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ယေဘုယျ အုပ်စု (general group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဂျီဩမေတြီရှိ အချိုးညီအုပ်စုများတွင် လီအုပ်စုများ (Lie groups) ပါဝင်လာတတ်သည်။ လီအုပ်စုများကို အမှုန်ရူပဗေဒ (particle physics) ၏ စံမော်ဒယ် (Standard Model) တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပွန်ကာရေး အုပ်စု (Poincaré group) ဆိုသည်မှာ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (special relativity) ရှိ အာကာသအချိန် (spacetime) ၏ အချိုးညီမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မော်လီကျူး ဓာတုဗေဒ (molecular chemistry) တွင် အချိုးညီမှုကို ဖော်ပြရာ၌ အမှတ်အုပ်စုများ (point groups) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ကို လေ့လာရာမှ အုပ်စုဟူသော သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီဗာရစ်စ်တီ ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေများ (roots) မှဖြစ်ပေါ်လာသော အချိုးညီအုပ်စုအတွက် အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ ကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများ ရရှိပြီးနောက် အုပ်စုသဘောတရားကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အုပ်စုသီအိုရီ (modern group theory) သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများကို သီးခြားလေ့လာသည်။ အုပ်စုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ရန် အယူအဆအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုပိုင်းများ (subgroups)၊ စားလဒ်အုပ်စုများ (quotient groups) နှင့် ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) တို့ဖြစ်သည်။ အုပ်စုသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် အုပ်စုများ၏ သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိများ (abstract properties) အပြင် ၎င်းတို့ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း လေ့လာကြသည်။ အုပ်စု၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations of the group) မှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (computational group theory) ရှုထောင့်မှလည်း လေ့လာကြသည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) အတွက် သီအိုရီတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှစ၍ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုများ (finitely generated groups) ကို ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များအဖြစ် လေ့လာသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (geometric group theory) သည် အုပ်စုသီအိုရီတွင် တက်ကြွသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အုပ်စုများ နှင့် BG ကတ်တဂိုရီ (Groups and the BG Category) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစု (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါ '''အုပ်စု နဂိုမှန်အဆိုများ (group axioms)''' ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' <math>\forall a,b,c \in G: (a \star b) \star c = a \star (b \star c)</math> *'''ထပ်တူရအစုဝင် (identity element)''' <math>\exists e \in G, \forall a \in G: e \star a = a \star e = a</math> *'''ပြောင်းပြန် (inverse)''' <math>\forall a \in G, \exists a^{-1} \in G: a \star a^{-1} = a^{-1} \star a = e</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>a</math> အတွက်မဆို ပြောင်းပြန် <math>a^{-1}</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>G</math> သည် ဗလာမဟုတ်သောအစု (non-empty set) ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်အရ အုပ်စုတစ်ခု ဆိုသည်မှာ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိနေသော '''မိုနွိုက် (monoid)''' တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် မဖြစ်မနေ ဖြစ်ရမည်။ '''အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခု မြှောက်သည့် အစီအစဉ်သည် အရေးမကြီးသော အုပ်စုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutativity) ဖြစ်သော <math>\forall a,b \in G : a \star b = b \star a</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> တည်ဆောက်ပုံ === <math>G</math> သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> တို့ ပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> ကို <math>G</math> မှတစ်ဆင့် အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects)''' အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို ဤနေရာတွင် <math>*</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms)''' <math>*</math> မှ <math>*</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>\text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းတို့ကို အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism)''' များသာ ဖြစ်ကြသည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)''' ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း (categorical composition) <math>g \circ h</math> ကို အုပ်စုမြှောက်ခြင်း <math>gh</math> ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ *'''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity Morphism)''' တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု အတွက် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်ကို <math>1_{*}</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e \in G</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီ နဂိုမှန်အဆိုများကို အတည်ပြုခြင်း === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ပြည့်စုံရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားသော အချက်အလက်များသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unitality)''' တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခုတွဲ <math>f, g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် <math>(f \circ g) \circ h = f \circ (g \circ h)</math> ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>\mathbf{B}G</math> ရှိ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းကို အောက်ပါ အုပ်စုမြှောက်ခြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ <math>(fg)h = f(gh)</math> <math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုသည် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့် ဤနဂိုမှန်အဆိုကို ပြည့်စုံစေသည်။ '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ''' မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g \in \text{Hom}{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းများသည် <math>1_{*} \circ g = g</math> နှင့် <math>g \circ 1_{*} = g</math> တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>1_{*}</math> အစား အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>eg = g \quad \text{and} \quad ge = g</math> အုပ်စုတစ်ခုရှိ ထပ်တူရအစုဝင်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤအချက်သည် မူလကတည်းက ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbf{B}G</math> သည် မှန်ကန်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဂရုပွိုက် ဂုဏ်သတ္တိကို အတည်ပြုခြင်း === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism)''' ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ရန် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အတွက် <math>f \circ f^{-1} = 1</math> နှင့် <math>f^{-1} \circ f = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{-1}</math> တစ်ခု တည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> အတွက် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းဖြစ်သော <math>g \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> သည် အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းတွင် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေမည့် ပြောင်းပြန် <math>g^{-1} \in G</math> တစ်ခုစီ ပိုင်ဆိုင်သည်။ <math>gg^{-1} = e \quad \text{and} \quad g^{-1}g = e</math> ယင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>g \circ g^{-1} = 1_{*} \quad \text{and} \quad g^{-1} \circ g = 1_{*}</math> ဤအချက်က <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <math>\mathbf{B}G</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာရှိသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် အုပ်စုတစ်ခုသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်း တိကျစွာပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီကြောင်း (equivalent) အတည်ပြုနိုင်သည်။ == အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များအား ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Group Homomorphisms as Functors) == <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် အုပ်စုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများကို <math>\mathbf{B}G</math> နှင့် <math>\mathbf{B}H</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ ဖန်တာ (functor) <math>F: \mathbf{B}G \to \mathbf{B}H</math> တစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပုံဖော်မှုများ ပါဝင်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Objects)''' <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုကို <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ <math>\mathbf{B}H</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အသေးအဖွဲဖြစ်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique) ဖြစ်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Morphisms)''' <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင် <math>F: G \to H</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖန်တာ <math>F</math> သည် အောက်ပါ နဂိုမှန်အဆို (axioms) နှစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Identity)''' <math>F(1_{*}) = 1_{F(*)}</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု သီအိုရီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရအားဖြင့် ဤအချက်သည် <math>F</math> က <math>G</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို <math>H</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>F(e_G) = e_H</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Composition)''' <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g_1, g_2</math> အတွက်မဆို <math>F(g_2 \cdot g_1) = F(g_2) \cdot F(g_1)</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အုပ်စုမြှောက်ခြင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသောကြောင့် ဤအချက်သည် <math>F(g_2 g_1) = F(g_2) F(g_1)</math> သို့ တိုက်ရိုက် ကူးပြောင်းသွားသည်။ ဤဖန်တာဖြစ်တည်မှု အခြေအနေ (functoriality conditions) နှစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများ အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုများကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) တစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသော အုပ်စုများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အတိအကျ ထပ်တူညီသည်။ == ကွန်ဂျူဂိတ်အား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Conjugation as a Natural Transformation) == အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုနှစ်ခု <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာအတွဲ (parallel pair of functors) <math>F, K: \mathbf{B}G \rightrightarrows \mathbf{B}H</math> ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့်အတိုင်း <math>F</math> နှင့် <math>K</math> တို့သည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအချက်များ လိုအပ်သည်။ *'''အစိတ်အပိုင်းများ (Components)''' <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းစွာပင် <math>H</math> ၏ အစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအစိတ်အပိုင်းကို အုပ်စုဝင် <math>h \in H</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *'''သဘာဝကျမှု အခြေအနေ (Naturality Condition)''' <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> အတွက်မဆို သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ စတုရန်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည် (commute)။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် စည်းမျဉ်းအရ <math>K(g) \cdot \alpha_{*} = \alpha_{*} \cdot F(g)</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များနေရာတွင် အုပ်စုဝင်များကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှုသည် <math>H</math> အတွင်းရှိ အုပ်စုမြှောက်ခြင်း ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝကျမှု အခြေအနေသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ <math>K(g) h = h F(g)</math> <math>H</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ပြောင်းပြန် <math>h^{-1}</math> မဖြစ်မနေ ရှိနေမည်ကို အာမခံနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုညီမျှခြင်း၏ ညာဘက်မှ <math>h^{-1}</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>K(g) = h F(g) h^{-1}</math> ဤညီမျှခြင်းက ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>K</math> သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>F</math> အား အစုဝင် <math>h \in H</math> ဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ် (conjugate) ပြုလုပ်ထားခြင်း အတိအကျဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်စု ကတ်တဂိုရီများကြားရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် ပစ်မှတ်အုပ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 8wy8az7uqnsgu5xejkjzhh2zjnjcl27 1032475 1032474 2026-05-20T02:20:21Z Mkant00 135890 1032475 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းများ၊ ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ (geometric shapes) နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းအဖြေများ (polynomial roots) ကဲ့သို့သော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ကို တစ်ပြေးညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အုပ်စုဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်တွင် အချိုးညီမှုများ (symmetries) နှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (geometric transformations) ကို လေ့လာရာ၌ အုပ်စုများသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အချိုးညီမှုများသည် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ထိုအရာဝတ္ထု၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetry group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော အမျိုးအစားတစ်ခု၏ အသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ယေဘုယျ အုပ်စု (general group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဂျီဩမေတြီရှိ အချိုးညီအုပ်စုများတွင် လီအုပ်စုများ (Lie groups) ပါဝင်လာတတ်သည်။ လီအုပ်စုများကို အမှုန်ရူပဗေဒ (particle physics) ၏ စံမော်ဒယ် (Standard Model) တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပွန်ကာရေး အုပ်စု (Poincaré group) ဆိုသည်မှာ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (special relativity) ရှိ အာကာသအချိန် (spacetime) ၏ အချိုးညီမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မော်လီကျူး ဓာတုဗေဒ (molecular chemistry) တွင် အချိုးညီမှုကို ဖော်ပြရာ၌ အမှတ်အုပ်စုများ (point groups) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ကို လေ့လာရာမှ အုပ်စုဟူသော သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီဗာရစ်စ်တီ ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေများ (roots) မှဖြစ်ပေါ်လာသော အချိုးညီအုပ်စုအတွက် အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ ကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများ ရရှိပြီးနောက် အုပ်စုသဘောတရားကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အုပ်စုသီအိုရီ (modern group theory) သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများကို သီးခြားလေ့လာသည်။ အုပ်စုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ရန် အယူအဆအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုပိုင်းများ (subgroups)၊ စားလဒ်အုပ်စုများ (quotient groups) နှင့် ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) တို့ဖြစ်သည်။ အုပ်စုသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် အုပ်စုများ၏ သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိများ (abstract properties) အပြင် ၎င်းတို့ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း လေ့လာကြသည်။ အုပ်စု၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations of the group) မှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (computational group theory) ရှုထောင့်မှလည်း လေ့လာကြသည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) အတွက် သီအိုရီတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှစ၍ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုများ (finitely generated groups) ကို ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များအဖြစ် လေ့လာသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (geometric group theory) သည် အုပ်စုသီအိုရီတွင် တက်ကြွသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အုပ်စုများ နှင့် BG ကတ်တဂိုရီ (Groups and the BG Category) == === အုပ်စု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစု (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါ '''အုပ်စု နဂိုမှန်အဆိုများ (group axioms)''' ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' <math>\forall a,b,c \in G: (a \star b) \star c = a \star (b \star c)</math> *'''ထပ်တူရအစုဝင် (identity element)''' <math>\exists e \in G, \forall a \in G: e \star a = a \star e = a</math> *'''ပြောင်းပြန် (inverse)''' <math>\forall a \in G, \exists a^{-1} \in G: a \star a^{-1} = a^{-1} \star a = e</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>a</math> အတွက်မဆို ပြောင်းပြန် <math>a^{-1}</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>G</math> သည် ဗလာမဟုတ်သောအစု (non-empty set) ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်အရ အုပ်စုတစ်ခု ဆိုသည်မှာ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိနေသော '''မိုနွိုက် (monoid)''' တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် မဖြစ်မနေ ဖြစ်ရမည်။ '''အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခု မြှောက်သည့် အစီအစဉ်သည် အရေးမကြီးသော အုပ်စုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutativity) ဖြစ်သော <math>\forall a,b \in G : a \star b = b \star a</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> တည်ဆောက်ပုံ === <math>G</math> သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> တို့ ပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> ကို <math>G</math> မှတစ်ဆင့် အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects)''' အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို ဤနေရာတွင် <math>*</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms)''' <math>*</math> မှ <math>*</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>\text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းတို့ကို အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism)''' များသာ ဖြစ်ကြသည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)''' ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း (categorical composition) <math>g \circ h</math> ကို အုပ်စုမြှောက်ခြင်း <math>gh</math> ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ *'''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity Morphism)''' တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု အတွက် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်ကို <math>1_{*}</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e \in G</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==== ကတ်တဂိုရီ နဂိုမှန်အဆိုများကို အတည်ပြုခြင်း ==== *ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ပြည့်စုံရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားသော အချက်အလက်များသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unitality)''' တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခုတွဲ <math>f, g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် <math>(f \circ g) \circ h = f \circ (g \circ h)</math> ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>\mathbf{B}G</math> ရှိ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းကို အောက်ပါ အုပ်စုမြှောက်ခြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ *<math>(fg)h = f(gh)</math> *<math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုသည် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့် ဤနဂိုမှန်အဆိုကို ပြည့်စုံစေသည်။ *'''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ''' မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g \in \text{Hom}{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းများသည် <math>1_{*} \circ g = g</math> နှင့် <math>g \circ 1_{*} = g</math> တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>1_{*}</math> အစား အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>eg = g \quad \text{and} \quad ge = g</math> *အုပ်စုတစ်ခုရှိ ထပ်တူရအစုဝင်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤအချက်သည် မူလကတည်းက ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbf{B}G</math> သည် မှန်ကန်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ==== ဂရုပွိုက် ဂုဏ်သတ္တိကို အတည်ပြုခြင်း ==== *'''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism)''' ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ရန် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အတွက် <math>f \circ f^{-1} = 1</math> နှင့် <math>f^{-1} \circ f = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{-1}</math> တစ်ခု တည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> အတွက် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းဖြစ်သော <math>g \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> သည် အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းတွင် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေမည့် ပြောင်းပြန် <math>g^{-1} \in G</math> တစ်ခုစီ ပိုင်ဆိုင်သည်။ *<math>gg^{-1} = e \quad \text{and} \quad g^{-1}g = e</math> *ယင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>g \circ g^{-1} = 1_{*} \quad \text{and} \quad g^{-1} \circ g = 1_{*}</math> *ဤအချက်က <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <math>\mathbf{B}G</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာရှိသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် အုပ်စုတစ်ခုသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်း တိကျစွာပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီကြောင်း (equivalent) အတည်ပြုနိုင်သည်။ == အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များအား ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Group Homomorphisms as Functors) == <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် အုပ်စုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများကို <math>\mathbf{B}G</math> နှင့် <math>\mathbf{B}H</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ ဖန်တာ (functor) <math>F: \mathbf{B}G \to \mathbf{B}H</math> တစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပုံဖော်မှုများ ပါဝင်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Objects)''' <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုကို <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ <math>\mathbf{B}H</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အသေးအဖွဲဖြစ်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique) ဖြစ်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Morphisms)''' <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင် <math>F: G \to H</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ *ဖန်တာ <math>F</math> သည် အောက်ပါ နဂိုမှန်အဆို (axioms) နှစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Identity)''' <math>F(1_{*}) = 1_{F(*)}</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု သီအိုရီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရအားဖြင့် ဤအချက်သည် <math>F</math> က <math>G</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို <math>H</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>F(e_G) = e_H</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Composition)''' <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g_1, g_2</math> အတွက်မဆို <math>F(g_2 \cdot g_1) = F(g_2) \cdot F(g_1)</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အုပ်စုမြှောက်ခြင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသောကြောင့် ဤအချက်သည် <math>F(g_2 g_1) = F(g_2) F(g_1)</math> သို့ တိုက်ရိုက် ကူးပြောင်းသွားသည်။ *ဤဖန်တာဖြစ်တည်မှု အခြေအနေ (functoriality conditions) နှစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများ အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုများကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) တစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသော အုပ်စုများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အတိအကျ ထပ်တူညီသည်။ == ကွန်ဂျူဂိတ်အား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Conjugation as a Natural Transformation) == အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုနှစ်ခု <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာအတွဲ (parallel pair of functors) <math>F, K: \mathbf{B}G \rightrightarrows \mathbf{B}H</math> ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့်အတိုင်း <math>F</math> နှင့် <math>K</math> တို့သည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအချက်များ လိုအပ်သည်။ *'''အစိတ်အပိုင်းများ (Components)''' <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းစွာပင် <math>H</math> ၏ အစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအစိတ်အပိုင်းကို အုပ်စုဝင် <math>h \in H</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *'''သဘာဝကျမှု အခြေအနေ (Naturality Condition)''' <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> အတွက်မဆို သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ စတုရန်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည် (commute)။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် စည်းမျဉ်းအရ <math>K(g) \cdot \alpha_{*} = \alpha_{*} \cdot F(g)</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များနေရာတွင် အုပ်စုဝင်များကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှုသည် <math>H</math> အတွင်းရှိ အုပ်စုမြှောက်ခြင်း ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝကျမှု အခြေအနေသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ *<math>K(g) h = h F(g)</math> *<math>H</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ပြောင်းပြန် <math>h^{-1}</math> မဖြစ်မနေ ရှိနေမည်ကို အာမခံနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုညီမျှခြင်း၏ ညာဘက်မှ <math>h^{-1}</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>K(g) = h F(g) h^{-1}</math> *ဤညီမျှခြင်းက ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>K</math> သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>F</math> အား အစုဝင် <math>h \in H</math> ဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ် (conjugate) ပြုလုပ်ထားခြင်း အတိအကျဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်စု ကတ်တဂိုရီများကြားရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် ပစ်မှတ်အုပ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 2mw6a348g043i33ybljgqitlf8stuqv 1032476 1032475 2026-05-20T02:21:52Z Mkant00 135890 1032476 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Rubik's_cube.svg|alt=A Rubik's cube with one side rotated|right|thumb|ရူဘစ်ကုဗတုံး (Rubik's Cube) ၏ လှည့်ကစားမှုများသည် ရူဘစ်ကုဗတုံး အုပ်စု (Rubik's Cube group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။]] သင်္ချာပညာတွင် '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်းအစုအတွင်းရှိ တတိယအစုဝင်တစ်ခုကို ထုတ်ပေးနိုင်သော တွက်ချက်မှု (operation) တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု (set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ပြင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု ပါရှိရမည်။ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန်အစုဝင် (inverse element) တစ်ခုစီ မဖြစ်မနေ ပါရှိရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များ (integers) သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှု (addition operation) ဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းများ၊ ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ (geometric shapes) နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းအဖြေများ (polynomial roots) ကဲ့သို့သော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ကို တစ်ပြေးညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အုပ်စုဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်တွင် အချိုးညီမှုများ (symmetries) နှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (geometric transformations) ကို လေ့လာရာ၌ အုပ်စုများသည် သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အချိုးညီမှုများသည် အုပ်စုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ထိုအရာဝတ္ထု၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetry group) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော အမျိုးအစားတစ်ခု၏ အသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ယေဘုယျ အုပ်စု (general group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဂျီဩမေတြီရှိ အချိုးညီအုပ်စုများတွင် လီအုပ်စုများ (Lie groups) ပါဝင်လာတတ်သည်။ လီအုပ်စုများကို အမှုန်ရူပဗေဒ (particle physics) ၏ စံမော်ဒယ် (Standard Model) တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ပွန်ကာရေး အုပ်စု (Poincaré group) ဆိုသည်မှာ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (special relativity) ရှိ အာကာသအချိန် (spacetime) ၏ အချိုးညီမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ မော်လီကျူး ဓာတုဗေဒ (molecular chemistry) တွင် အချိုးညီမှုကို ဖော်ပြရာ၌ အမှတ်အုပ်စုများ (point groups) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ကို လေ့လာရာမှ အုပ်စုဟူသော သဘောတရား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီဗာရစ်စ်တီ ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေများ (roots) မှဖြစ်ပေါ်လာသော အချိုးညီအုပ်စုအတွက် အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ ကဲ့သို့သော အခြားနယ်ပယ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများ ရရှိပြီးနောက် အုပ်စုသဘောတရားကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အုပ်စုသီအိုရီ (modern group theory) သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများကို သီးခြားလေ့လာသည်။ အုပ်စုများကို စူးစမ်းလေ့လာရန်အတွက် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲထုတ်ရန် အယူအဆအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုပိုင်းများ (subgroups)၊ စားလဒ်အုပ်စုများ (quotient groups) နှင့် ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) တို့ဖြစ်သည်။ အုပ်စုသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် အုပ်စုများ၏ သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိများ (abstract properties) အပြင် ၎င်းတို့ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း လေ့လာကြသည်။ အုပ်စု၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations of the group) မှတစ်ဆင့် လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (computational group theory) ရှုထောင့်မှလည်း လေ့လာကြသည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) အတွက် သီအိုရီတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) ဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှစ၍ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ပေးသော အုပ်စုများ (finitely generated groups) ကို ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များအဖြစ် လေ့လာသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုသီအိုရီ (geometric group theory) သည် အုပ်စုသီအိုရီတွင် တက်ကြွသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အုပ်စုများ နှင့် BG ကတ်တဂိုရီ (Groups and the BG Category) == === အုပ်စု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === '''အုပ်စု (group)''' ဆိုသည်မှာ အစု (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါ '''အုပ်စု နဂိုမှန်အဆိုများ (group axioms)''' ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' <math>\forall a,b,c \in G: (a \star b) \star c = a \star (b \star c)</math> *'''ထပ်တူရအစုဝင် (identity element)''' <math>\exists e \in G, \forall a \in G: e \star a = a \star e = a</math> *'''ပြောင်းပြန် (inverse)''' <math>\forall a \in G, \exists a^{-1} \in G: a \star a^{-1} = a^{-1} \star a = e</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>a</math> အတွက်မဆို ပြောင်းပြန် <math>a^{-1}</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>G</math> သည် ဗလာမဟုတ်သောအစု (non-empty set) ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်အရ အုပ်စုတစ်ခု ဆိုသည်မှာ အစုဝင်တိုင်းတွင် ပြောင်းပြန် တစ်ခုစီရှိနေသော '''မိုနွိုက် (monoid)''' တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် မဖြစ်မနေ ဖြစ်ရမည်။ '''အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)''' ဆိုသည်မှာ အစုဝင်နှစ်ခု မြှောက်သည့် အစီအစဉ်သည် အရေးမကြီးသော အုပ်စုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutativity) ဖြစ်သော <math>\forall a,b \in G : a \star b = b \star a</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> တည်ဆောက်ပုံ === <math>G</math> သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသော နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> တို့ ပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> ကို <math>G</math> မှတစ်ဆင့် အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects)''': အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို ဤနေရာတွင် <math>*</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms)''': <math>*</math> မှ <math>*</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>\text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းတို့ကို အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism)''' များသာ ဖြစ်ကြသည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)''': ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း (categorical composition) <math>g \circ h</math> ကို အုပ်စုမြှောက်ခြင်း <math>gh</math> ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ *'''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity Morphism)''': တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထု အတွက် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်ကို <math>1_{*}</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e \in G</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==== ကတ်တဂိုရီ နဂိုမှန်အဆိုများကို အတည်ပြုခြင်း ==== *ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ပြည့်စုံရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားသော အချက်အလက်များသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unitality)''' တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ''': ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခုတွဲ <math>f, g, h \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် <math>(f \circ g) \circ h = f \circ (g \circ h)</math> ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>\mathbf{B}G</math> ရှိ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းကို အောက်ပါ အုပ်စုမြှောက်ခြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ *<math>(fg)h = f(gh)</math> *<math>G</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုသည် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီးသားဖြစ်သဖြင့် ဤနဂိုမှန်အဆိုကို ပြည့်စုံစေသည်။ *'''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ''': မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g \in \text{Hom}{\mathbf{B}G}(*, *)</math> အတွက်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းများသည် <math>1_{*} \circ g = g</math> နှင့် <math>g \circ 1_{*} = g</math> တို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ <math>1_{*}</math> အစား အုပ်စု ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>eg = g \quad \text{and} \quad ge = g</math> *အုပ်စုတစ်ခုရှိ ထပ်တူရအစုဝင်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤအချက်သည် မူလကတည်းက ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbf{B}G</math> သည် မှန်ကန်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ==== ဂရုပွိုက် ဂုဏ်သတ္တိကို အတည်ပြုခြင်း ==== *'''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် '''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism)''' ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ရန် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အတွက် <math>f \circ f^{-1} = 1</math> နှင့် <math>f^{-1} \circ f = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{-1}</math> တစ်ခု တည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}G</math> အတွက် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းဖြစ်သော <math>g \in \text{Hom}_{\mathbf{B}G}(*, *)</math> သည် အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းတွင် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေမည့် ပြောင်းပြန် <math>g^{-1} \in G</math> တစ်ခုစီ ပိုင်ဆိုင်သည်။ *<math>gg^{-1} = e \quad \text{and} \quad g^{-1}g = e</math> *ယင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>g \circ g^{-1} = 1_{*} \quad \text{and} \quad g^{-1} \circ g = 1_{*}</math> *ဤအချက်က <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <math>\mathbf{B}G</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တိုင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာရှိသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် အုပ်စုတစ်ခုသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်း တိကျစွာပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီကြောင်း (equivalent) အတည်ပြုနိုင်သည်။ == အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များအား ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Group Homomorphisms as Functors) == <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် အုပ်စုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများကို <math>\mathbf{B}G</math> နှင့် <math>\mathbf{B}H</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ ဖန်တာ (functor) <math>F: \mathbf{B}G \to \mathbf{B}H</math> တစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပုံဖော်မှုများ ပါဝင်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Objects)''': <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုကို <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ <math>\mathbf{B}H</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ရှိသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အသေးအဖွဲဖြစ်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique) ဖြစ်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှု (On Morphisms)''': <math>F</math> သည် <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းသည် အုပ်စုများ၏ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင် <math>F: G \to H</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ *ဖန်တာ <math>F</math> သည် အောက်ပါ နဂိုမှန်အဆို (axioms) နှစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။ *'''ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Identity)''': <math>F(1_{*}) = 1_{F(*)}</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု သီအိုရီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရအားဖြင့် ဤအချက်သည် <math>F</math> က <math>G</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို <math>H</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>F(e_G) = e_H</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းခြင်း (Preservation of Composition)''': <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>g_1, g_2</math> အတွက်မဆို <math>F(g_2 \cdot g_1) = F(g_2) \cdot F(g_1)</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အုပ်စုမြှောက်ခြင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသောကြောင့် ဤအချက်သည် <math>F(g_2 g_1) = F(g_2) F(g_1)</math> သို့ တိုက်ရိုက် ကူးပြောင်းသွားသည်။ *ဤဖန်တာဖြစ်တည်မှု အခြေအနေ (functoriality conditions) နှစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများ အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုများကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) တစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသော အုပ်စုများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အတိအကျ ထပ်တူညီသည်။ == ကွန်ဂျူဂိတ်အား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း (Conjugation as a Natural Transformation) == အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီများအဖြစ် မှတ်ယူထားသည့် အုပ်စုနှစ်ခု <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာအတွဲ (parallel pair of functors) <math>F, K: \mathbf{B}G \rightrightarrows \mathbf{B}H</math> ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့်အတိုင်း <math>F</math> နှင့် <math>K</math> တို့သည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအချက်များ လိုအပ်သည်။ *'''အစိတ်အပိုင်းများ (Components)''' <math>\mathbf{B}G</math> ၏ တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ <math>\mathbf{B}H</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းစွာပင် <math>H</math> ၏ အစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအစိတ်အပိုင်းကို အုပ်စုဝင် <math>h \in H</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *'''သဘာဝကျမှု အခြေအနေ (Naturality Condition)''': <math>\mathbf{B}G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> အတွက်မဆို သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ စတုရန်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည် (commute)။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow K</math> တစ်ခုအတွက် စည်းမျဉ်းအရ <math>K(g) \cdot \alpha_{*} = \alpha_{*} \cdot F(g)</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များနေရာတွင် အုပ်စုဝင်များကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှုသည် <math>H</math> အတွင်းရှိ အုပ်စုမြှောက်ခြင်း ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝကျမှု အခြေအနေသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ *<math>K(g) h = h F(g)</math> *<math>H</math> သည် အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ပြောင်းပြန် <math>h^{-1}</math> မဖြစ်မနေ ရှိနေမည်ကို အာမခံနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုညီမျှခြင်း၏ ညာဘက်မှ <math>h^{-1}</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>K(g) = h F(g) h^{-1}</math> *ဤညီမျှခြင်းက ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>K</math> သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>F</math> အား အစုဝင် <math>h \in H</math> ဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ် (conjugate) ပြုလုပ်ထားခြင်း အတိအကျဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်စု ကတ်တဂိုရီများကြားရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် ပစ်မှတ်အုပ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} g5zefgcn3p7j75ew1gk9b9u16ekm83z 3 286114 1032468 2026-05-20T01:59:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032468 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mryellowhere ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) g8f8wzt90dkyitw883a1kd7t8qb9qmy 3 286115 1032469 2026-05-20T01:59:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032469 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ROBLOXGamingDavid ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) oekry8ay3siwyq9ksizybf3x1cfvckp 3 286116 1032470 2026-05-20T01:59:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032470 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Say Nging ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 4ebgrybl42vp98cknsdy6c6t7nzssxt 3 286117 1032471 2026-05-20T01:59:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032471 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Reylin124 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) srzkm6qcbwxuyjxk56nbp545nauf7oe 3 286118 1032472 2026-05-20T01:59:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032472 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nceladean ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0zkuhq3zc6xbrwaxr6oiwzo7f18hs0p 3 286119 1032479 2026-05-20T02:59:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032479 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30249-32 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) a5rndvl8jhy13z5l46s70i8lw07brgw 3 286120 1032488 2026-05-20T04:00:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032488 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saonyi33 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၀၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 65a4i64sqyvauyg4mgux3ai95hd7612 3 286121 1032489 2026-05-20T04:00:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032489 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Googolflexian ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၀၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lk6633atllzvboddhyknnysa7tosx1y 100 286122 1032499 2026-05-20T04:33:55Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=05|day=20|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032499 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=20|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 8vdccu3uh3fejre7zeitjizfnr0wwk2 3 286123 1032502 2026-05-20T05:00:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032502 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AADVIKwiki ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) p727pyw4y0v3d0y6ji6xnhcnhlgu7gg 3 286124 1032503 2026-05-20T05:00:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032503 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zwe arkar ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hrbz17lnyi9adirz159jomd0cy0g791 3 286125 1032504 2026-05-20T05:00:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032504 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lwinoo29 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0ekvz12jfr1e1pxx3gnv40zvfxi9s0i 3 286126 1032505 2026-05-20T05:00:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032505 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Min Aye Phyo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lncmxgsaqdholy4l5t1x8eekwxh0o5k 0 286127 1032515 2026-05-20T05:51:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " ဆရုမြစ် (沙流川, Saru-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဆရုမြစ်သည် [[ဟိဒခတောင်တန်း]]တွင် စတင်ဖ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032515 wikitext text/x-wiki ဆရုမြစ် (沙流川, Saru-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဆရုမြစ်သည် [[ဟိဒခတောင်တန်း]]တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်သည် အအိနုလူမျိုးတို့၏ မြင့်မြတ်သည့် ယုံကြည်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ နိဘုတနိဆည်သည် ဆရုမြစ်ပေါ် နိဘတနိရွာတွင် ရှိသည်။ ဒုတိယမြောက်ဆည်ဖြစ်သည့် ဘိရတိုရိဆည်ကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 2mbmw6mlgdgsjbg4md1e47i9w7xy066 1032516 1032515 2026-05-20T05:52:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032516 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဆရုမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Saru-gawa}} | name_other = 沙流川 | name_etymology = | image = Saru River 1.JPG | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Hidaka Subprefecture]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Saru District, Hokkaido|Saru District]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Biratori, Hokkaido|Biratori]], [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]] | length_km = 104 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = | source1 = [[Mount Kumami]] | source1_location = [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]], [[Hidaka Subprefecture]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|58|59|N|142|45|8|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|930|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]], [[Hidaka Subprefecture]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|30|5|N|142|0|31|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1350 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = <ref name="HDB_MLIT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_saru.html|script-title=ja:沙流川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2008-09-29|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827031621/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_saru.html|url-status=dead}}</ref><ref name="鵡川">{{cite web|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=423005&l=1420031|script-title=ja:鵡川 25000:1|publisher=Geographical Survey Institute|language=ja|access-date=2008-09-29}}</ref><ref name="沙流岳">{{cite web|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=425859&l=1424508|script-title=ja:沙流岳 25000:1|publisher=Geographical Survey Institute|language=ja|access-date=2008-09-29}}</ref> }} '''ဆရုမြစ်''' (沙流川, Saru-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref name="WapoSaru">{{cite news |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728141239/https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2017/07/28/land-of-the-human-beings-the-world-of-the-ainu-little-known-indigenous-people-of-japan/?tid=ss_tw-bottom&utm_term=.103b880883e4 |archive-date=July 28, 2017 |url=https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2017/07/28/land-of-the-human-beings-the-world-of-the-ainu-little-known-indigenous-people-of-japan/?tid=ss_tw-bottom |title=‘Land of the Human Beings’: The world of the Ainu, little-known indigenous people of Japan |first=May-Ying |last=Lam |date=July 27, 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |quote=Some recounted stories of modern-day discrimination. Others spoke of the lost beauty of the Saru River, a sacred site for the Ainu, on which the government constructed a dam in the 1990s.}}</ref> ဆရုမြစ်သည် [[ဟိဒခတောင်တန်း]]တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်သည် အအိနုလူမျိုးတို့၏ မြင့်မြတ်သည့် ယုံကြည်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ နိဘုတနိဆည်သည် ဆရုမြစ်ပေါ် နိဘတနိရွာတွင် ရှိသည်။ ဒုတိယမြောက်ဆည်ဖြစ်သည့် ဘိရတိုရိဆည်ကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/412/00003550 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |access-date=29 April 2011}}</ref><ref name="TimLarge">{{cite news|url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm?newsid=9410|title=FEATURE - Sacred river doubly dammed by pork-barrel Japan|last=Large|first=Tim|date=2001-01-01|work=Planet ARK|publisher=Reuters|access-date=2009-05-19|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716234002/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm?newsid=9410|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} metiee4lz40syycioakbtoyvr296oqw 1032517 1032516 2026-05-20T05:53:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032517 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဆရုမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Saru-gawa}} | name_other = 沙流川 | name_etymology = | image = Saru River 1.JPG | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Hidaka Subprefecture]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Saru District, Hokkaido|Saru District]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Biratori, Hokkaido|Biratori]], [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]] | length_km = 104 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = | source1 = [[Mount Kumami]] | source1_location = [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]], [[Hidaka Subprefecture]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|58|59|N|142|45|8|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|930|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]], [[Hidaka Subprefecture]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|30|5|N|142|0|31|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1350 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = <ref name="HDB_MLIT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_saru.html|script-title=ja:沙流川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2008-09-29|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827031621/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_saru.html|url-status=dead}}</ref><ref name="鵡川">{{cite web|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=423005&l=1420031|script-title=ja:鵡川 25000:1|publisher=Geographical Survey Institute|language=ja|access-date=2008-09-29}}</ref><ref name="沙流岳">{{cite web|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=425859&l=1424508|script-title=ja:沙流岳 25000:1|publisher=Geographical Survey Institute|language=ja|access-date=2008-09-29}}</ref> }} '''ဆရုမြစ်''' (沙流川, Saru-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref name="WapoSaru">{{cite news |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728141239/https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2017/07/28/land-of-the-human-beings-the-world-of-the-ainu-little-known-indigenous-people-of-japan/?tid=ss_tw-bottom&utm_term=.103b880883e4 |archive-date=July 28, 2017 |url=https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2017/07/28/land-of-the-human-beings-the-world-of-the-ainu-little-known-indigenous-people-of-japan/?tid=ss_tw-bottom |title=‘Land of the Human Beings’: The world of the Ainu, little-known indigenous people of Japan |first=May-Ying |last=Lam |date=July 27, 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |quote=Some recounted stories of modern-day discrimination. Others spoke of the lost beauty of the Saru River, a sacred site for the Ainu, on which the government constructed a dam in the 1990s.}}</ref> ဆရုမြစ်သည် [[ဟိဒခတောင်တန်း]]တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်သည် အအိနုလူမျိုးတို့၏ မြင့်မြတ်သည့် ယုံကြည်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ နိဘုတနိဆည်သည် ဆရုမြစ်ပေါ် နိဘတနိရွာတွင် ရှိသည်။ ဒုတိယမြောက်ဆည်ဖြစ်သည့် ဘိရတိုရိဆည်ကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/412/00003550 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |access-date=29 April 2011}}</ref><ref name="TimLarge">{{cite news|url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm?newsid=9410|title=FEATURE - Sacred river doubly dammed by pork-barrel Japan|last=Large|first=Tim|date=2001-01-01|work=Planet ARK|publisher=Reuters|access-date=2009-05-19|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716234002/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm?newsid=9410|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 2rlbhp9z7n09gw6qui4tstevcgus43w 1032518 1032517 2026-05-20T05:53:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032518 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဆရုမြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Saru-gawa}} | name_other = 沙流川 | name_etymology = | image = Saru River 1.JPG | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Hidaka Subprefecture]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Saru District, Hokkaido|Saru District]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Biratori, Hokkaido|Biratori]], [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]] | length_km = 104 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = | source1 = [[Mount Kumami]] | source1_location = [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]], [[Hidaka Subprefecture]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|42|58|59|N|142|45|8|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|930|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Hidaka, Hokkaido|Hidaka]], [[Hidaka Subprefecture]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|42|30|5|N|142|0|31|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1350 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = <ref name="HDB_MLIT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_saru.html|script-title=ja:沙流川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2008-09-29|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827031621/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_saru.html|url-status=dead}}</ref><ref name="鵡川">{{cite web|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=423005&l=1420031|script-title=ja:鵡川 25000:1|publisher=Geographical Survey Institute|language=ja|access-date=2008-09-29}}</ref><ref name="沙流岳">{{cite web|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=425859&l=1424508|script-title=ja:沙流岳 25000:1|publisher=Geographical Survey Institute|language=ja|access-date=2008-09-29}}</ref> }} '''ဆရုမြစ်''' (沙流川, Saru-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref name="WapoSaru">{{cite news |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728141239/https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2017/07/28/land-of-the-human-beings-the-world-of-the-ainu-little-known-indigenous-people-of-japan/?tid=ss_tw-bottom&utm_term=.103b880883e4 |archive-date=July 28, 2017 |url=https://www.washingtonpost.com/news/in-sight/wp/2017/07/28/land-of-the-human-beings-the-world-of-the-ainu-little-known-indigenous-people-of-japan/?tid=ss_tw-bottom |title=‘Land of the Human Beings’: The world of the Ainu, little-known indigenous people of Japan |first=May-Ying |last=Lam |date=July 27, 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |quote=Some recounted stories of modern-day discrimination. Others spoke of the lost beauty of the Saru River, a sacred site for the Ainu, on which the government constructed a dam in the 1990s.}}</ref> ဆရုမြစ်သည် [[ဟိဒခတောင်တန်း]]တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်သည် အအိနုလူမျိုးတို့၏ မြင့်မြတ်သည့် ယုံကြည်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ နိဘုတနိဆည်သည် ဆရုမြစ်ပေါ် နိဘတနိရွာတွင် ရှိသည်။ ဒုတိယမြောက်ဆည်ဖြစ်သည့် ဘိရတိုရိဆည်ကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/412/00003550 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |access-date=29 April 2011}}</ref><ref name="TimLarge">{{cite news|url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm?newsid=9410|title=FEATURE - Sacred river doubly dammed by pork-barrel Japan|last=Large|first=Tim|date=2001-01-01|work=Planet ARK|publisher=Reuters|access-date=2009-05-19|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716234002/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm?newsid=9410|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] c784qu3fhcpp3dqgw8bh9a64jce3akp 0 286128 1032519 2026-05-20T06:00:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032519 wikitext text/x-wiki '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် အခန်ကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က အအခန်တောင်၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။ မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} 2t43syely2fc4pyvmj0uxocvfoqoxn4 1032521 1032519 2026-05-20T06:01:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032521 wikitext text/x-wiki '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် အခန်ကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က အအခန်တောင်၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။ မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] spcepay7vz28iccgqfx0iazgsg28icx 1032523 1032521 2026-05-20T06:01:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032523 wikitext text/x-wiki '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် အခန်ကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က အအခန်တောင်၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။ မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] jvh7wt5biqxblles941aihr90t1nuz6 1032526 1032523 2026-05-20T06:03:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032526 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အခန်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Akan-gawa}} | name_other = 阿寒川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=350 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = Japan | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Hokkaidō | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> |length_km=98 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Akan]] | source1_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | source1_coordinates= {{coord|43|25|55|N|144|8|12|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|420|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | mouth_coordinates = {{coord|43|0|12|N|144|16|20|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = |basin_size_km2=718 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် အခန်ကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref name="WLD-Akan-summary">{{Cite web|title=Data Summary: Akan-ko (Lake Akan) |work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120420191210/http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archivedate=20 April 2012 |url-status=dead}}</ref> လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က အအခန်တောင်၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="WLD-Akan-Details">{{Cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html|title=Akan-Ko (Lake Akan)|work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305044513/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html |archivedate=5 March 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name="MoE-NPJ">{{cite web|url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |title=Introducing places of interest: Akan National Park (Akan Area) |work=National Parks of Japan |publisher=Japanese Ministry of the Environment |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303215811/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |archivedate=3 March 2016 |url-status=dead }}</ref> ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="MoE-NPJ" /> မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] ph9kdqb9ti63ar0va7repapdf2jxzke 1032527 1032526 2026-05-20T06:03:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း */ 1032527 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အခန်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Akan-gawa}} | name_other = 阿寒川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=350 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = Japan | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Hokkaidō | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> |length_km=98 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Akan]] | source1_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | source1_coordinates= {{coord|43|25|55|N|144|8|12|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|420|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | mouth_coordinates = {{coord|43|0|12|N|144|16|20|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = |basin_size_km2=718 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် [[အခန်ကန်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref name="WLD-Akan-summary">{{Cite web|title=Data Summary: Akan-ko (Lake Akan) |work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120420191210/http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archivedate=20 April 2012 |url-status=dead}}</ref> လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က အအခန်တောင်၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="WLD-Akan-Details">{{Cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html|title=Akan-Ko (Lake Akan)|work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305044513/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html |archivedate=5 March 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name="MoE-NPJ">{{cite web|url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |title=Introducing places of interest: Akan National Park (Akan Area) |work=National Parks of Japan |publisher=Japanese Ministry of the Environment |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303215811/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |archivedate=3 March 2016 |url-status=dead }}</ref> ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="MoE-NPJ" /> မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] n9kcrttz7fh9erm2jjd6wgg4t3v05ze 1032528 1032527 2026-05-20T06:04:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း */ 1032528 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အခန်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Akan-gawa}} | name_other = 阿寒川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=350 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = Japan | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Hokkaidō | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> |length_km=98 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Akan]] | source1_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | source1_coordinates= {{coord|43|25|55|N|144|8|12|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|420|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | mouth_coordinates = {{coord|43|0|12|N|144|16|20|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = |basin_size_km2=718 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် [[အခန်ကန်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref name="WLD-Akan-summary">{{Cite web|title=Data Summary: Akan-ko (Lake Akan) |work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120420191210/http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archivedate=20 April 2012 |url-status=dead}}</ref> လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က [[အိုအခန်တောင်]]၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="WLD-Akan-Details">{{Cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html|title=Akan-Ko (Lake Akan)|work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305044513/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html |archivedate=5 March 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name="MoE-NPJ">{{cite web|url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |title=Introducing places of interest: Akan National Park (Akan Area) |work=National Parks of Japan |publisher=Japanese Ministry of the Environment |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303215811/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |archivedate=3 March 2016 |url-status=dead }}</ref> ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="MoE-NPJ" /> မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 5ouo5m6xynim6ewb8qm29gumovnx14o 1032529 1032528 2026-05-20T06:07:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း */ 1032529 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အခန်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Akan-gawa}} | name_other = 阿寒川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=350 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = Japan | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Hokkaidō | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Kushiro Subprefecture|Kushiro]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> |length_km=98 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Lake Akan]] | source1_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | source1_coordinates= {{coord|43|25|55|N|144|8|12|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|420|m|abbr=on}} | mouth = [[Pacific Ocean]] | mouth_location = [[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]] | mouth_coordinates = {{coord|43|0|12|N|144|16|20|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = |basin_size_km2=718 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အခန်မြစ်''' (阿寒川, Akan-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း== မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၂၀ မီတာ (၁၃၈၀ ပေ) တွင် ရှိသည့် [[အခန်ကန်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref name="WLD-Akan-summary">{{Cite web|title=Data Summary: Akan-ko (Lake Akan) |work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120420191210/http://www.ilec.or.jp/database/asi/dasi21.html |archivedate=20 April 2012 |url-status=dead}}</ref> လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့်က [[အိုအခန်းတောင်|အိုအခန်တောင်]]၏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အခန်မြစ်သည် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ကာ အခန်ကန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="WLD-Akan-Details">{{Cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html|title=Akan-Ko (Lake Akan)|work=World Lakes Database|publisher=International Lakes Environment Committee |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305044513/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-21.html |archivedate=5 March 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name="MoE-NPJ">{{cite web|url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |title=Introducing places of interest: Akan National Park (Akan Area) |work=National Parks of Japan |publisher=Japanese Ministry of the Environment |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303215811/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/akan_2.html |archivedate=3 March 2016 |url-status=dead }}</ref> ကန်မှကျဆင်းလာသည့် ရေများသည် တခိဂုချိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ မြစ်အတွင်း စီးဆင်းသည်။ ရေတံခွန်ရှိရာနေရာနှင့် တခိမိတံတားတို့သည် အခန်အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည့်နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="MoE-NPJ" /> မြစ်သည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ ခုရှိရိုမြို့အတွင်းတွင်း တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ပတ်စီးဆင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် မြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ . ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 5anruq8f3vr8i5mewt6varetzehv5jf 3 286129 1032520 2026-05-20T06:01:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032520 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Carking01 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7366lawttvhdiy3zuybw1snz3o2drml 3 286130 1032522 2026-05-20T06:01:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032522 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-23048-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 268q2vg5pobyuz58dxt19qojprkgm89 3 286131 1032524 2026-05-20T06:01:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032524 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30095-90 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) g3bxs96ya006nmu1kppkoekepbv89rw 3 286132 1032525 2026-05-20T06:01:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032525 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Double Rate ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2n70xyegrou9gm471jw92expa2fmnvz 0 286133 1032530 2026-05-20T06:12:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox river | name = ယူးဘဲဆွတ်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Yūbetsu-gawa}} | name_other = 湧別川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=cen..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032530 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘဲဆွတ်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Yūbetsu-gawa}} | name_other = 湧別川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Monbetsu District, Hokkaido|Monbetsu]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Kamiyūbetsu, Hokkaido|Kamiyūbetsu]], [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]] | length = {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|33.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Tengu (Ishikari)]] | source1_location = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|49|2|N|143|3|38|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1553|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|13|56|N|143|37|16|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1480|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘဲဆွတ်မြစ်''' (湧別川, Yūbetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ မြစ်ဝှမ်းဒေသည် ၁၄၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး လူဦးရေ ၃၄,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|script-title=ja:湧別川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-06-17|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723082714/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|url-status=dead}}</ref> ==စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း== ခိတမိတောင်တန်းများတွင် ပါဝင်သည့် တန်းဂုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် အရှည် ၈၇ ကီလိုမီတာ (၅၄ မိုင်) ခရီးကို စီးဆင်းပြီးနောက် အိုခိုဆွတ်ပင်လယ် (Okhotsk) အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} 1vo3pnbiaqq1o154807eitdhn1n2bdu 1032531 1032530 2026-05-20T06:13:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း */ 1032531 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘဲဆွတ်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Yūbetsu-gawa}} | name_other = 湧別川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Monbetsu District, Hokkaido|Monbetsu]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Kamiyūbetsu, Hokkaido|Kamiyūbetsu]], [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]] | length = {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|33.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Tengu (Ishikari)]] | source1_location = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|49|2|N|143|3|38|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1553|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|13|56|N|143|37|16|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1480|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘဲဆွတ်မြစ်''' (湧別川, Yūbetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ မြစ်ဝှမ်းဒေသည် ၁၄၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး လူဦးရေ ၃၄,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|script-title=ja:湧別川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-06-17|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723082714/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|url-status=dead}}</ref> ==စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း== [[ခိတမိတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တန်းဂုတောင်]]၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် အရှည် ၈၇ ကီလိုမီတာ (၅၄ မိုင်) ခရီးကို စီးဆင်းပြီးနောက် အိုခိုဆွတ်ပင်လယ် (Okhotsk) အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} 75tnmurf4aa28hx2zsqsmscfrb31n5j 1032532 1032531 2026-05-20T06:13:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032532 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘဲဆွတ်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Yūbetsu-gawa}} | name_other = 湧別川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Monbetsu District, Hokkaido|Monbetsu]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Kamiyūbetsu, Hokkaido|Kamiyūbetsu]], [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]] | length = {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|33.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Tengu (Ishikari)]] | source1_location = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|49|2|N|143|3|38|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1553|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|13|56|N|143|37|16|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1480|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘဲဆွတ်မြစ်''' (湧別川, Yūbetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ မြစ်ဝှမ်းဒေသည် ၁၄၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး လူဦးရေ ၃၄,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|script-title=ja:湧別川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-06-17|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723082714/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|url-status=dead}}</ref> ==စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း== [[ခိတမိတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တန်းဂုတောင်]]၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် အရှည် ၈၇ ကီလိုမီတာ (၅၄ မိုင်) ခရီးကို စီးဆင်းပြီးနောက် အိုခိုဆွတ်ပင်လယ် (Okhotsk) အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] rbg31y8toztp15ckloxnprfupt58dlg 1032533 1032532 2026-05-20T06:14:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032533 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယူးဘဲဆွတ်မြစ် | native_name ={{native name|ja-Latn|Yūbetsu-gawa}} | name_other = 湧別川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Monbetsu District, Hokkaido|Monbetsu]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Kamiyūbetsu, Hokkaido|Kamiyūbetsu]], [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]] | length = {{convert|87|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|33.56|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Tengu (Ishikari)]] | source1_location = [[Engaru, Hokkaido|Engaru]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|49|2|N|143|3|38|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1553|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Yūbetsu, Hokkaido|Yūbetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|13|56|N|143|37|16|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1480|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယူးဘဲဆွတ်မြစ်''' (湧別川, Yūbetsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ မြစ်ဝှမ်းဒေသည် ၁၄၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး လူဦးရေ ၃၄,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="MLITT">{{cite web|url=http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|script-title=ja:湧別川|publisher=Ministry of Land,Infrastructure and Transport and Tourism Hokkaido Regional Development Bureau|language=ja|access-date=2009-06-17|archive-date=2011-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723082714/http://www.hkd.mlit.go.jp/zigyoka/z_kasen/kawa/pro_yubetu.html|url-status=dead}}</ref> ==စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း== [[ခိတမိတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တန်းဂုတောင်]]၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် အရှည် ၈၇ ကီလိုမီတာ (၅၄ မိုင်) ခရီးကို စီးဆင်းပြီးနောက် အိုခိုဆွတ်ပင်လယ် (Okhotsk) အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="MLITT"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များ]] 0yodcmnp2s7tv5gj042igguzwceha8u 0 286134 1032534 2026-05-20T06:16:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ရှောခိုဆွတ်မြစ်''' (渚滑川, Shokotsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် မြစ်လည်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032534 wikitext text/x-wiki '''ရှောခိုဆွတ်မြစ်''' (渚滑川, Shokotsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} fjipbdptclc85ssq5n18sthryxdmk2y 1032535 1032534 2026-05-20T06:17:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1032535 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ရှောခိုဆွတ်မြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Shokotsu-gawa}} | name_other = 渚滑川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Monbetsu District, Hokkaido|Monbetsu]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Monbetsu, Hokkaido|Monbetsu]], [[Takinoue, Hokkaido|Takinoue]] | length_km = 84 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|33.22|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Takinoue, Hokkaido|Takinoue]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|53|17|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1557.6|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Monbetsu, Hokkaido|Monbetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|22|48|N|143|19|22|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1240 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ရှောခိုဆွတ်မြစ်''' (渚滑川, Shokotsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ohhzn2eca2hlemzwhyqkxgs26sib0n5 1032536 1032535 2026-05-20T06:18:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1032536 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ရှောခိုဆွတ်မြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Shokotsu-gawa}} | name_other = 渚滑川 | name_etymology = | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Hokkaido]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Okhotsk Subprefecture|Okhotsk]] | subdivision_type4 = District | subdivision_name4 = [[Monbetsu District, Hokkaido|Monbetsu]] | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Monbetsu, Hokkaido|Monbetsu]], [[Takinoue, Hokkaido|Takinoue]] | length_km = 84 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|33.22|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | source1 = [[Mount Teshio]] | source1_location = [[Takinoue, Hokkaido|Takinoue]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | source1_coordinates= {{coord|43|57|52|N|142|53|17|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1557.6|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Okhotsk]] | mouth_location = [[Monbetsu, Hokkaido|Monbetsu]], [[Hokkaido]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|44|22|48|N|143|19|22|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1240 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ရှောခိုဆွတ်မြစ်''' (渚滑川, Shokotsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်ကြောင်း== ==စာရင်းများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 02b4h9lb0xwckotp4jnhjg05xrpewmv 1032596 1032536 2026-05-20T10:03:00Z ~2026-30248-83 142926 ႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳဟ္တုကုမဏီပိွင္ရွင္စိုလင္းရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးမန္အိုင္55ၾကာအိမ္အမွတ္50/တပ္ေဘ507/ 1032596 wikitext text/x-wiki '''soeLinဂျိုဟ္တုလိူင္လာရူီးမွာရှောခိုဆွတ်မြစ်''' (渚滑川, Shokotsu-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ချက်ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ==စီးဆင်းရာလမ်ေကြာင်းႏိူင္ငံတစ္ကာကုမဏီပိွင္ရွင္== ==စာရင်းျမားႏိူင္ငံတစ္ကာသမဒ== ==ကိုးကားႏိူင္ငံတစ္ကာကုမဏီပိွင္ရွင္စိုလင္း== {{reflist}} n4bxnn3ux95ct61e2wrou8btdi2x2r8 3 286135 1032541 2026-05-20T07:01:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032541 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Khant Htal Wah Tun (TSO) ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) h6mrunlwmlj2q2wwo0bwa4xa03bqxhy 3 286136 1032542 2026-05-20T07:01:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032542 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thura Zaww ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 56v10vvj47x45926ajim5n5gp7z4iso 15 286137 1032545 2026-05-20T08:01:37Z Salai Rungtoi 22844 /* Help with year category nav */ အပိုင်းသစ် 1032545 wikitext text/x-wiki == Help with year category nav == ako @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] အကူအညီတစ်ခုလောက် တောင်းချင်လို့။ နှစ်တွေကို ဆယ်စုနှစ် သို့ ရာစုနှစ်လိုက် nav လုပ်လို့ ရအောင် တမ်းပလိတ် ကူပေးလို့ရမလား။ when u can. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) nnsb1199o0s9gwuzlotmozev1udmmtx 1032550 1032545 2026-05-20T08:06:24Z Salai Rungtoi 22844 စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည် 1032550 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 286138 1032546 2026-05-20T08:02:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032546 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 1geel0ng1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0ufenlopgzn95bojcacq6u12seofl34 3 286139 1032547 2026-05-20T08:02:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032547 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30347-75 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) px5vxlrd0mar25fhoz1fcv8rsq07sxt 14 286140 1032548 2026-05-20T08:02:39Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032548 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ aed9jrns6f1igkmopv573lytjdbt2un 1032549 1032548 2026-05-20T08:04:07Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032549 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] 3kbob2z8osc87ir4h557cy04w58kwiz 1032573 1032549 2026-05-20T08:53:31Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032573 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 7dt4gi4qk1pk7gmj1hy36wyf90tmqqx 1032574 1032573 2026-05-20T08:57:57Z Salai Rungtoi 22844 1032574 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ|မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 20ifp9g401je94unay8spv7luq4krue 14 286141 1032555 2026-05-20T08:15:01Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ခုနှစ်များ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032555 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ခုနှစ်များ fx2vojcqhyz4botj0b4dq8yjgt7yg4q 1032556 1032555 2026-05-20T08:15:12Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခုနှစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032556 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ခုနှစ်များ [[ကဏ္ဍ:ခုနှစ်များ]] s72m8i1mezb8hvdpb2zsahi928mwvg1 1032557 1032556 2026-05-20T08:15:39Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032557 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ခုနှစ်များ [[ကဏ္ဍ:ခုနှစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] c1cvjqaa6eycqv05775rtg3pts7rh82 1032559 1032557 2026-05-20T08:18:27Z Salai Rungtoi 22844 1032559 wikitext text/x-wiki {{Category diffuse}} {{container category}} {{commonscat|Years by country}} [[Category:အကြောင်းအရာအလိုက် ကဏ္ဍများ]] [[ကဏ္ဍ:ခုနှစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] nx3gg6eax5fcfehry837i8f9f89zp70 14 286142 1032564 2026-05-20T08:45:52Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032564 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ gkzuodnyak8waykxjuz2asnof79zla2 1032565 1032564 2026-05-20T08:46:46Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032565 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] 024ct5ea1sskcv6wg47c1q5mihie0dv 1032566 1032565 2026-05-20T08:47:04Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032566 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ]] eafwnshd62ooj3cxtq5b8qyj7d0793f 1032579 1032566 2026-05-20T09:04:13Z Salai Rungtoi 22844 1032579 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ (Categories by year and country) [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ]] ew3ec93qgaa9h804o3kww2tzg5xi8ge 14 286143 1032567 2026-05-20T08:49:16Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032567 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ 3btygvh70u65q7lrut2hnffk6h7dqbq 1032568 1032567 2026-05-20T08:50:03Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032568 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]] db06zsruy4mx4qc1npwpwmle076jidz 1032569 1032568 2026-05-20T08:50:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032569 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] 4ec7m90t7lufe6yc7nm1slpjc4kek3t 1032580 1032569 2026-05-20T09:05:28Z Salai Rungtoi 22844 1032580 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ|တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] pbx5zhjh9qa15g8muorkdzyihjqa6bh 14 286144 1032570 2026-05-20T08:52:55Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032570 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ 23m8wwsahz6am2ukgc4329wh0d35ra3 1032571 1032570 2026-05-20T08:53:11Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032571 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] ips3765wbj2509vaugisiu13migfyax 3 286145 1032575 2026-05-20T09:02:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032575 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30255-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lamoh4etmepe6oqadgx7cwyshx2gizk 3 286146 1032576 2026-05-20T09:02:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032576 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sithu90 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) k1nhxovwsgri8pv0ad55kcdcgxojebq 14 286147 1032582 2026-05-20T09:12:54Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032582 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ ai2znsgzzgde4iilo4x9fzdp5tvk4o5 1032583 1032582 2026-05-20T09:13:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032583 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] lejghxifwhmtltaucfynd2xjqzqx57o 1032584 1032583 2026-05-20T09:14:27Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032584 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] pe66fsbkm1g8gocsazhm0njlfw2yg1s 1032585 1032584 2026-05-20T09:14:45Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032585 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] oy2q18phru7qprdtt4esnyg4yygm961 1032586 1032585 2026-05-20T09:15:26Z Salai Rungtoi 22844 1032586 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ|ဘေးအန္တရာယ်များ]] mxknl3valwykmszuili6pc41j492twe 1032587 1032586 2026-05-20T09:17:32Z Salai Rungtoi 22844 1032587 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ {{container category}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ|ဘေးအန္တရာယ်များ]] 6ivkythoe9dd5pyx3fbm377tp97t9vf 3 286148 1032594 2026-05-20T10:02:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032594 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30244-78 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၂၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rysp1c6cvi89rpa60w8vtxed8bppcyo 3 286149 1032595 2026-05-20T10:02:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032595 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ZawMike14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၂၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3qlil522rhn6naz3rc0rzdsvly2kbf3 3 286150 1032597 2026-05-20T10:03:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032597 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30248-83 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၃၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) gtg1hrmful34sqcn2e9t09tlt6r3zav 3 286151 1032598 2026-05-20T10:03:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032598 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30279-26 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၃၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hh7n8iu0mm8k4bchtmqc17j0rbeajol 14 286152 1032601 2026-05-20T10:28:25Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032601 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ 3hg52467lmsqaomz5yem2hehlhdfwag 1032602 1032601 2026-05-20T10:28:57Z Salai Rungtoi 22844 1032602 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ {{container category}} npb9pyy015xex14ux4sc9hbxi3dmdln 1032603 1032602 2026-05-20T10:29:46Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032603 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ {{container category}} [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] 5eh0rma1tdm0rze1lclb8co31cve0zg 1032604 1032603 2026-05-20T10:30:05Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032604 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ {{container category}} [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]] flfxt4mt170otlvat9jc2pw3jaq8xx8 1032605 1032604 2026-05-20T10:30:44Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032605 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ {{container category}} [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]] 90peuwxdg8tyi49tyrgvbhqg5jpm8z7 1032606 1032605 2026-05-20T10:31:59Z Salai Rungtoi 22844 1032606 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ {{container category}} [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့် နိုင်ငံအလိုက် ကဏ္ဍများ|ရွေးကောက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]] 7oj76p91hzo1x64nskj5ges8aq1ig7y 3 286153 1032613 2026-05-20T10:42:41Z Neriah 91445 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Peterxy12]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Peterxy]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Peterxy12|Peterxy12]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Peterxy|Peterxy]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1032613 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Peterxy]] slexrqj4m6f3plh34oen5vgafqocz4b 0 286154 1032614 2026-05-20T10:49:17Z Salai Rungtoi 22844 "[[:en:Special:Redirect/revision/1354942000|2026 Bangkok train collision]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1032614 wikitext text/x-wiki   ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အာဆတ်-ဒင်ဒန်းလမ်း (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ဘန်ကောက် အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]]</ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} 1g51a9x2fecxx1tv0onc5vqw0czcs5c 1032615 1032614 2026-05-20T10:49:31Z Salai Rungtoi 22844 1032615 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အာဆတ်-ဒင်ဒန်းလမ်း (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ဘန်ကောက် အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]]</ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} qrndoagtt6atr5d3l7h1eb3qebur73p 1032626 1032615 2026-05-20T11:10:00Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032626 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အာဆတ်-ဒင်ဒန်းလမ်း (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ဘန်ကောက် အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} 8bxcq8kbwmhl8t4brfuzrbm9w3hvpvc 1032628 1032626 2026-05-20T11:14:58Z Salai Rungtoi 22844 /* ထိခိုက်နစ်နာသူများ */ 1032628 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အာဆတ်-ဒင်ဒန်းလမ်း (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ဘန်ကောက် အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} 9pazrwj1s8hzwi573nxqve33bivuobp 1032629 1032628 2026-05-20T11:15:14Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1032629 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အာဆတ်-ဒင်ဒန်းလမ်း (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ဘန်ကောက် အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} jpzanzdeu6w4k8uyv0k6sb0cml07bva 1032630 1032629 2026-05-20T11:15:23Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032630 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အာဆတ်-ဒင်ဒန်းလမ်း (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ ဘန်ကောက် အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} 9pazrwj1s8hzwi573nxqve33bivuobp 1032631 1032630 2026-05-20T11:18:10Z Salai Rungtoi 22844 1032631 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ [[မီးရထား]]သံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ == အခင်းဖြစ်စဉ် == ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အဆောက်-ဒင်ဒန်းလမ်းမကြီး (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ လေဆိပ်ရောက် ဘန်ကောက်အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} 5vyvehuvcx2llc24urvbo5c9sd4wm8c 1032632 1032631 2026-05-20T11:19:36Z Salai Rungtoi 22844 /* အခင်းဖြစ်စဉ် */ 1032632 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ [[မီးရထား]]သံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:2026 Bangkok Train Incident - Image 8.jpg|thumb|ရထားတိုက်ခိုက်မှု အခင်းဖြစ်ပွားနေရာ]] == အခင်းဖြစ်စဉ် == ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အဆောက်-ဒင်ဒန်းလမ်းမကြီး (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ လေဆိပ်ရောက် ဘန်ကောက်အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref><ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} chg8z5twcxmmjdeffq2av62san9xfk3 1032633 1032632 2026-05-20T11:20:38Z Salai Rungtoi 22844 1032633 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ [[မီးရထား]]သံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:2026 Bangkok Train Incident - Image 8.jpg|thumb|ရထားတိုက်ခိုက်မှု အခင်းဖြစ်ပွားနေရာ]] == အခင်းဖြစ်စဉ် == ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အဆောက်-ဒင်ဒန်းလမ်းမကြီး (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ လေဆိပ်ရောက် ဘန်ကောက်အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} rxjsh6407itbmuwh6xsg3w6dq44fzvw 1032634 1032633 2026-05-20T11:21:16Z Salai Rungtoi 22844 1032634 wikitext text/x-wiki  ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] မက္ကဆန် (Makkasan) ဘူတာအနီးရှိ [[မီးရထား]]သံလမ်းကူးနေရာ၌ ကုန်တင်ရထားအပြင်းစားတစ်စင်းသည် ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီး အပါအဝင် အခြားသော မော်တော်ယာဉ်အချို့နှင့် ဆင့်ကဲတိုက်မိမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲမှုအများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူ ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားလူ ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:2026 Bangkok Train Incident - Image 8.jpg|thumb|ရထားတိုက်ခိုက်မှု အခင်းဖြစ်ပွားနေရာ]] == အခင်းဖြစ်စဉ် == ကုန်သေတ္တာနှင့် ကုန်စည်များ တင်ဆောင်လာသည့် အမှတ် (၂၁၂၆) ကုန်တင်ရထားသည် လာင်ချာဘန် (Laem Chabang) မှ ဘန်ဆူးလမ်းဆုံ ဘူတာကြီး (Bang Sue Junction) သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် အဆောက်-ဒင်ဒန်းလမ်းမကြီး (Asok-Din Daeng Road) ပေါ်ရှိ မီးရထားသံလမ်းကူးနေရာ၌ လေဆိပ်ရောက် ဘန်ကောက်အမြန်ရထားလမ်း (Airport Rail Link) ၏ မက္ကဆန်ဘူတာအနီးတွင် ဘန်ကောက် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (BMTA) ပိုင် လိုင်းနံပါတ် (၂၀၆) ခရီးသည်တင်ဘတ်စ်ကားတစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးတို့ကို ဝင်တိုက်မိခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်သော မီးလောင်မှု ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုင်ကယ်အချို့နှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူအချို့ လမ်းပေါ်သို့ လွင့်စင်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Train-bus collision kills at least 8 in Bangkok |url=https://gulfnews.com/world/asia/train-bus-collision-kills-at-least-8-in-bangkok-1.500542800 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Gulf News]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight found dead after freight train hits Bangkok bus near Makkasan |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066302 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}</ref>အဆိုပါ ဘတ်စ်ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်နေခြင်းကြောင့် မီးနီမိကာ မီးရထားသံလမ်းပေါ်တွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သဖြင့် မီးရထားလမ်းကူး ဂိတ်တံခါးများ ပိတ်၍မရအောင် ဖြစ်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Eight killed and dozens injured after freight train hits bus in Thailand |url=https://anewz.tv/world/world-news/20148/eight-killed-after-freight-train-crashes-into-bus-in-bangkok/news |access-date=16 May 2026 |publisher=AnewZ}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train and bus crash kills at least eight in Bangkok |url=https://www.bbc.com/news/articles/c98rez3x0nwo |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> တိုက်မိပြီးနောက်ပိုင်း မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဘတ်စ်ကားတစ်စီးလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက် လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့ပြီး မီးသည် ဆီတိုင်ကီသို့ ကူးစက်သွားချိန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရထားသည် ပျက်စီးသွားသော ယာဉ်အကြွင်းအကျန်များကို သံလမ်းအတိုင်း မီတာ ၅၀ ခန့် (ပေ ၁၆၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ တွန်းတိုက်သွားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် အနီးနားရှိ အခြားသော မော်တော်ယာဉ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်များကိုပါ ထပ်မံတိုက်မိခဲ့သဖြင့် မီးသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယာဉ်များဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least 8 dead in Bangkok bus-train collision |url=https://www.bangkokpost.com/learning/easy/3256125/at-least-8-dead-in-bangkok-bustrain-collision |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Bangkok Post]]}}</ref>အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းအရ မီးရထားသည်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် တစ်စင်းလုံး မည်းတူးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ မီးလောင်မှုကို တစ်နာရီမပြည့်မီအချိန်အတွင်း ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ရထားတိုက်မှုအတွင်း မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆ စီး၊ ကိုယ်ပိုင်ကား ၁ စီး၊ ပစ်ကပ်ဗင်ကား ၁ စီးနှင့် ဘတ်စ်ကား ၁ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=เปิดลิสต์ความเสียหายวิบัติกลางกรุง รถไฟสินค้าชนวินาศกวาดเรียบรถ 10 คัน |trans-title=A list of devastating damages in the heart of Bangkok has been released: a freight train collision wiped out 10 cars. |url=https://www.amarintv.com/news/crime/546124 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Amarin TV]] |language=Thai}}</ref>ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည်ဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးသော်လည်း လိုက်ပါလာသူအားလုံးကို ပြန်လည်ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At Least 8 Dead, 35 Injured After Freight Train Smashes into Bus, Causing It to Burst into Flames Near Busy Airport |url=https://people.com/8-killed-35-injured-after-freight-train-smashes-into-bus-11976915 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=A cargo train hits a public bus at a Bangkok rail crossing, killing at least 8 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/a-cargo-train-hits-a-public-bus-at-a-bangkok-rail-crossing-killing-at-least-8/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[CTV News]]}}</ref> == ထိခိုက်နစ်နာသူများ == လူရှစ်ဦးသေဆုံးပြီး ၃၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် နှစ်ဦးမှာ စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ <ref name="Khaosod">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=AUTHORITIES IDENTIFY TWO VICTIMS IN DEADLY BANGKOK TRAIN-BUS CRASH |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2026/05/17/authorities-identify-two-victims-in-deadly-bangkok-train-bus-crash/ |access-date=17 May 2026 |publisher=[[Khaosod#Khaosod English|Khaosod English]]}}</ref> အချို့သောရင်းမြစ်များက လူ ၃၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Freight train crashes into bus killing 8 in Bangkok, Thailand |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/05/16/thailand-freight-train-bus-crash-bangkok/6561778958953/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[United Press International]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ကာမီလီယန်ဆေးရုံတွင် ခြောက်ဦးအပါအဝင် ဆေးရုံအမျိုးမျိုးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 May 2026 |title=PM Anutin orders relief and inquiry after Bangkok train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066333 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၅ ဦးကို ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဆေးရုံမှဆင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]] [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုတင်ချန်ဗီရာကူးလ်]] က သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများအား ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Anutin orders full care for victims of Makkasan train-bus crash |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066307 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးစလုံးသည် ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။ <ref name="Thai PBS">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=8 dead, 32 injured as train-bus collision sparks inferno at Makkasan crossing |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/61363 |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Thai Public Broadcasting Service]]}}</ref> <ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=At least eight dead, 32 injured in Thailand after freight train hits bus |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/least-eight-dead-32-injured-thailand-after-freight-train-hits-bus-2026-05-16/ |access-date=16 May 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများသည် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် မီးလောင်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ရထားကုန်တင်ကွန်တိန်နာ၏ ရှေ့ဘက်အနီးတွင် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ရှိ တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ လာခြင်းဟုတ်မဟုတ် မသေချာပါ။ <ref name="BBC Thai">{{Cite news |date=16 May 2026 |title=รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32 |trans-title=A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32. |url=https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno |access-date=16 May 2026 |publisher=[[BBC News]] |language=Thai}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/thai/articles/c0j2q3wvedno "รถไฟชนรถเมล์จุดตัดทางรถไฟอโศก เกิดไฟลุกท่วม เสียชีวิต 8 ราย บาดเจ็บ 32"] &#x5B;A train collided with a bus at the Asoke railway crossing, resulting in a fire that killed 8 people and injured 32.&#x5D; (in Thai). [[ဘီဘီစီသတင်း|BBC News]]. 16 May 2026<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 May</span> 2026</span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ]] </ref> မှုခင်းဆိုင်ရာအရာရှိများသည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူအားလုံး၏ အထောက်အထားများကို အတည်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဏာပိုင်များက သားကောင်နှစ်ဦးမှာ Sisaket ပြည်နယ် ၊ Ban Kratai Don မှ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် Teekha Teekha-Utmakorn နှင့် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် Tiam Phuangyod တို့ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="Khaosod" /> အလောင်း ရှစ်လောင်းနှင့် နောက်ထပ် အကြွင်းအကျန် သုံးလောင်းကို Institute of Forensic Medicine သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name="NT2">{{Cite news |date=17 May 2026 |title=DNA confirmation of Makkasan crash victims expected by Tuesday- |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40066331 |access-date=17 May 2026 |publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဝင်မှု === ရထားတိုက်မှုတွင် သေဆုံးသူ ၈ ဦးအနက် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်ကြောင်း ထိုင်းမှုခင်းဆေးပညာဌာန အတည်ပြုသည်။ ရထားတိုက်မှုကြောင့် အနီးနားရှိ ယာဉ်မောင်းနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရကာ မြန်မာ ၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဘန်ကောက်ရထားတိုက်မှုက သေဆုံးသူ ၈ ဦးထဲ မြန်မာ ၁ ဦးပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံဖဲကျေးရွာဇာတိ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မအေးအေးမြင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ‘‘သူတို့(နေပြည်တော်)က အတိုက်အခံအင်အားစုတွေနဲ့ဆွေးနွေးလိုပုံပြလာတယ်’’ - မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3628nxlj03t |access-date=2026-05-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} p6xaxasa3hf7akyaodp5z329f45ao5k 14 286155 1032616 2026-05-20T10:52:50Z Salai Rungtoi 22844 "[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032616 wikitext text/x-wiki [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ dt2yiooxwa7lmn3ymoyyy0cqqkmndab 1032617 1032616 2026-05-20T10:52:58Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032617 wikitext text/x-wiki [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] loilwvan5j8g2pmc3in2s0vf920t6je 1032618 1032617 2026-05-20T11:02:09Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032618 wikitext text/x-wiki [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ]] cujhp7xjhi4a1tx3vn7mbpn4z3v8abr 1032619 1032618 2026-05-20T11:02:20Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032619 wikitext text/x-wiki [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] mocvg9jja6f43s7vem7977ewtvebw3o 3 286156 1032620 2026-05-20T11:03:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1032620 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30252-73 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hnuaqtsczn5x5zby93zjlnnzblr8vh9 14 286157 1032621 2026-05-20T11:06:19Z Salai Rungtoi 22844 "နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032621 wikitext text/x-wiki နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ oj53s0qlpahhgfu6vd8fm2bco10zrg1 1032622 1032621 2026-05-20T11:06:59Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032622 wikitext text/x-wiki နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] nwhnilh1scberl74n89k8go4s0zuoby 1032623 1032622 2026-05-20T11:07:33Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032623 wikitext text/x-wiki နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နှစ်နှင့်နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ]] 5ln8ddnnedrnevruapexausksci5hf0 14 286158 1032624 2026-05-20T11:09:13Z Salai Rungtoi 22844 "ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1032624 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ ewapyhk7qxi8scxyq2kvwp1ko59j4ax 1032625 1032624 2026-05-20T11:09:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032625 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ]] j5oybmcc8nofnr3trrklmk2kqhygih5 1032627 1032625 2026-05-20T11:11:02Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1032627 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်များ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] 94gpcj0sabyn6teegk5299y6w3hncax