ဝီကီပီးဒီးယား
mywiki
https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
မီဒီယာ
အထူး
ဆွေးနွေးချက်
အသုံးပြုသူ
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်
ဝီကီပီးဒီးယား
ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်
ဖိုင်
ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်
မီဒီယာဝီကီ
မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်
တမ်းပလိတ်
တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်
အကူအညီ
အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်
ကဏ္ဍ
ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်
မုခ်ဝ
မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်
စာမူကြမ်း
စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်
TimedText
TimedText talk
မော်ဂျူး
မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်
Event
Event talk
ကယားလူမျိုး
0
2638
1033796
1030424
2026-05-25T09:32:37Z
Double Zip Zap
135083
/* ကယားလူမျိုးစု */
1033796
wikitext
text/x-wiki
'''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊
{{Infobox ethnic group
| group = ကယားလူမျိုး
| native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|Kayan-ne}} ꤊꤢ꤬ꤛꤢ꤭ꤜꤟꤤ꤬-ꤖꤢꤨ
| image = Kayar.jpg
| caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ
| population = ၂၅၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း)
| regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]
| languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး)
| related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]]
}}
== သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် ==
ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊
== ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု ==
ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊
==ကယားလူမျိုးစု ==
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref>
# [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]
# [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ)
# [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့)
# [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထာ)
# [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်)
# [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော)
# [[မနူမနောလူမျိုး]] (ကော်ယော်မနုမနော)
# [[ယင်းတလဲလူမျိုး]]
# [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။
[[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]]
== ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် ==
ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။
[[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
[[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]]
== ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ ==
<ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref>
ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။
== ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ ==
ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။
<ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref>
== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
<references />
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
ov7dxvhmx9bgnmst730mjm6olpfbghs
စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန
0
5317
1033655
1025786
2026-05-24T15:15:40Z
Kantabon
45503
/* */
1033655
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Government agency
|agency_name =စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|nativename =
|abbreviation = MOC
|seal = Ministry of Commerce (Myanmar) seal.PNG
|seal_width =
|picture= Ministry of Commerce Myanmar.jpg
|picture_caption=ရုံးအမှတ်(၃)
|formed =
*၂၆မတ်၁၉၃၇ {{small|(ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန)}}
*၄ဇန်နဝါရီ၁၉၄၈{{small|(ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန)}}
|preceding1 =
|motto =''စီးပွားကူးသန်း ရှေ့သို့လှမ်း''
|jurisdiction = {{MYA}}
|employees = ၅၅၁၂
|budget =
|headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၊ ၅၂ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
|minister1_name = [[ထွန်းအုံ]] (ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး)
|minister1_pfo =
|deputyminister1_name = [[မင်းမင်း]] <br/> ဝင်းမြင့်ခိုင်
|chief1_name =
|chief1_position = အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်
|chief2_name =
|chief2_position =
|parent_agency =
|child1_agency = ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန
|child2_agency = စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန
|child3_agency = မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့
|child4_agency = မူပိုင်ခွင့်ဦးစီးဌာန
|website = [http://www.commerce.gov.mm www.commerce.gov.mm]
|footnotes =
}}
မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝန်ကြီးဌာန တစ်ရပ်ကို ထားရှိသည်။ လက်ရှိပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] ဖြစ်ပြီး <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/235965|title=ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးအချို့အား ဌာနပြောင်းရွှေ့မှုများပြုလုပ်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အား ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း |work=Eleven Media Group|access-date=၂၇မတ်၂၀၂၃ |date= ၁၉ ဩဂုတ်၂၀၂၂ }}</ref> ဒုတိယဝန်ကြီးများမှာ [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]] နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် တို့ ဖြစ်သည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
မြန်မာနိုင်ငံစီရင်အုပ်ချုပ်မှုဥပဒေ(၁၉၃၅) အရ ၁၉၃၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ယခင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ယခု စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စတင်ဖွဲ့စည်းသည်။<ref>{{citeweb|url=https://www.commerce.gov.mm/sites/default/files/documents/2023/03/Commerce's%20History.pdf|title=စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏(၈၆)နှစ်တာခရီး |work=Ministry of Commerce(Myanmar)|access-date=၂၇မတ်၂၀၂၃ |date=၂၄မတ်၂၀၂၃ }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အခါ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ကုန်သွယ်ရေးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်း၍ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်၌ အခြားဝန်ကြီးဌာနများဖြစ်သော သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အား ပူးပေါင်း၍ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာနမှ ထောက်ပံ့ရေးအပိုင်းကို ခွဲထုတ်၍ ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ထည့်သွင်းပြီး ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင်လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီ မှအပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်အရအောက်ဖော်ပြပါ ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ကိုဖွဲ့စည်း၍ ပြည်တွင်းပြည်ပကုန်သွယ်ရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်-
*(က)ဗဟိုကုန်သွယ်ရေး
*(ခ)ကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း ၂၂ခု
*(ဂ)ပြည်နယ်/တိုင်း ကုန်သွယ်ရေး ၁၄ခု
*(ဃ)မြို့နယ်/မြို့မ/ဒေသစိတ်ကုန်သွယ်ရေး ၂၈၃ခု
*(င)ပြည်သူပိုင်ဆိုင် ၉၈၂ ဆိုင်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ စီးပွားရေးမူဝါဒများအရ ကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းများကို ပြန်ကျုံ့ကာ အောက်ပါအတိုင်း စီးပွားရေးဆန်ဆန် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းဆောင် ရွက်ခဲ့သည် -
*(က)ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန
*(ခ)ကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း ၁၁ ခုနှင့် ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်းစု၊ လုပ်ငန်းခွဲများ၊ ဆိုင်များနှင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများ။
*(ဂ)ပြည်နယ်/တိုင်း ကုန်သွယ်ရေး ၁၄ ခု။
ယခင်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း ၁၁ ခုအား ဝန်ကြီးရုံး၊ကုန်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ရောင်းဝယ်ရေး ၆ ခုနှင့် လုပ်ငန်း ၄ ခုတို့ဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တဖန် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့မှစ၍ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်မှ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ယနေ့အထိ အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကုန်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန ၊နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာ့လယ်ယာ ထွက်ကုန် ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကုန်ရောင်းဝယ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်း ၈ ခုအား ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဆန်စပါး မူဝါဒအသစ်အရမြန်မာ့လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို နိုင်ငံတော် လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင်ချမှတ်ပေးထားသည့် မူဝါဒများနှင့်အညီ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် ရေးအတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုလုပ်ငန်းစဉ် ၄ ရပ်ကို ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိရာတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု များနှင့်အညီပြုပြင်ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည့် ဝန်ကြီးဌာန၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမိုအောင်မြင်အောင် စီမံဆောင်ရွက် လျက်ရှိရာ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနရှိ လုပ်ငန်းဌာနကြီးများကို ၁-၁-၂၀၁၃ မှ စတင်၍လုပ်ငန်းစွမ်း ဆောင်ရည် ပိုမိုမြင့်မားစေရန်အတွက် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၅-၃-၂၀၁၃ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၁၃) အရ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာနကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့်စားသူရေးရာဦးစီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာန အဖြစ်လည်း ကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခု စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
*(က)ဝန်ကြီးရုံး
*(ခ)ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန
*(ဂ)စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန
*(ဃ)မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့
*(င)မူပိုင်ခွင့်ဦးစီးဌာန
==ဖွဲ့စည်းပုံ==
*ဝန်ကြီးရုံး
*[[ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာန]]
*[[စားသုံးသူရေးရာ ဦးစီးဌာန]]
*[[မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့]]
*[[မူပိုင်ခွင့်ဦးစီးဌာန]]
<br />'''ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ဆက်စပ်သော အဖွဲ့အစည်းများ'''
(၁) [[မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုကော်မရှင်]]<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.commerce.gov.mm/my/article/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%82%8F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9A%E1%80%BD%E1%80%A5%E1%80%B9%E1%81%BF%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%82%88%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%82%94%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8 |accessdate=26 April 2020 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085344/https://www.commerce.gov.mm/my/article/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%82%8F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9A%E1%80%BD%E1%80%A5%E1%80%B9%E1%81%BF%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%82%88%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%82%94%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8 }}</ref>(၂) မြန်မာနိုင်ငံစားသုံးသူကာကွယ်ရေးကော်မရှင်(၃) မူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာဗဟိုကော်မတီ
==စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှ ယနေ့အထိ ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့မှုများ==
{| class="wikitable"
! rowspan="2" |စဉ်
! rowspan="2" |အမည်
|
|-
!စတင်
!ပြီးဆုံး
|-
|၁
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၂၆ မတ် ၁၉၃၇
|၁၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၂
|-
|၂
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန
|၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၂
|၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၃
|-
|၃
|ဗမာပြည်ပြည်သူ့ဝမ်းစာဖူလုံရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၂ ဩဂုတ် ၁၉၄၃
|၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၃
|-
|၄
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန
|၁၉၄၃
|၁၉၄၅
|-
|၅
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ရိက္ခာဝန်ကြီးဌာန
|၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၅
|၂၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆
|-
|၆
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဌာန
|၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆
|၁၀ မေ ၁၉၄၇
|-
|၇
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာန
|၁၉၄၇
|၁၉၄၇
|-
|၈
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၁၉၄၇
|၁၉၄၇
|-
|၉
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာန
|၁၉၄၇
|၁၉၄၇
|-
|၁၀
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
|၁ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
|-
|၁၁
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့်ထောက်ပံ့ရေးဌာန
|၁၉၄၈
|၁၉၅၁
|-
|၁၂
|ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန
|၁၉၅၂
|၁၉၅၄
|-
|၁၃
|ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဌာနနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
|၁၉၅၄
|၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၆
|-
|၁၄
|ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဌာနနှင့်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဌာန
|၁၉၅၆
|၁၉၅၈
|-
|၁၅
|ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဌာန၊ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဌာန
|၁၉၅၈
|၁၉၅၈
|-
|၁၆
|ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဌာန၊သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဌာန၊ ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဌာန၊စက်မှုလက်မှုဌာန
|၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉
|၄ ဧပြီ ၁၉၆၀
|-
|၁၇
|ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဌာနနှင့်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဌာန
|၁၉၆၀
|၁၉၆၂
|-
|၁၈
|ကုန်သွယ်မှုနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန၊ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၂ မတ် ၁၉၆၂
|၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
|-
|၁၉
|ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးနှင့်စက်မှုလက်မှုဌာန
|၁၉၆၃
|၁၉၆၃
|-
|၂၀
|ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန၊ ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဌာန
|၁၉၆၄
|၁၉၆၅
|-
|၂၁
|ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၁၉၆၅
|၁၉၉၆
|-
|၂၂
|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|၇ ဩဂုတ် ၁၉၉၆
|လက်ရှိ
|}
== အကြီးအမှူးများ ==
=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးစာရင်း ===
{| class="wikitable"
|+ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ (၂၀၁၁ - ယနေ့အထိ)
!စဉ်
!ပုံ
!အမည်
! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း
!ဒုတိယဝန်ကြီး
!သမ္မတ
!အစိုးရ
|-
|၁။
|
|'''[[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]]'''
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆
|{{Age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}}
|
|[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]
|[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|သိန်းစိန်အစိုးရ]]
|-
| rowspan="2" |၂။
| rowspan="2" |[[ဖိုင်:Than Myint - 2020 (cropped).jpg|110x110px]]
| rowspan="2" |'''ဒေါက်တာ [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)|သန်းမြင့်]]'''
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆
|၃၀ မတ် ၂၀၁၈
|{{Age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}}
|
|[[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ထင်ကျော်]]
|[[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|ထင်ကျော်အစိုးရ]]
|-
|၃၀ မတ် ၂၀၁၈
|၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|{{Age in years and days|2018|3|30|2021|2|1}}
|
|[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]
|[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]]
|-
|၃။
|
|'''ဒေါက်တာ [[ပွင့်ဆန်း]]'''
|၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂
|{{Age in years and days|2021|2|1|2022|8|19}}
|
* [[ညွန့်အောင်]]
| rowspan="4" |
* [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] <small>(ယာယီ)</small>
* [[မင်းအောင်လှိုင်]] <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small>
| rowspan="3" |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]](ပ)
|-
|၄။
|
|'''[[အောင်နိုင်ဦး]]'''
|၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂
|၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃
|{{Age in years and days|2022|8|19|2023|9|25}}
|
* [[ညွန့်အောင်]]
|-
|၅။
|
|'''[[ထွန်းအုံ]]'''
|၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2023|9|25|2025|7|31}}
|
* [[မင်းမင်း]]
* [[ကျော်ရွှေထွန်း]]
|-
|၆။
|
|[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|'''ချစ်ဆွေ''']]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|
* [[မင်းမင်း]]
* [[ကျော်ရွှေထွန်း]]
|[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]]
|-
|၇။
|
|'''[[ထွန်းအုံ]]'''
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|''လက်ရှိ''
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
* [[မင်းမင်း]]
* ဝင်းမြင့်ခိုင်
|[[မင်းအောင်လှိုင်]]
|[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]](ဒု)
|}
=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
{| class="wikitable" style="border:0;"
! colspan="6" |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
|-
!စဉ်
!အမည်
!တာဝန်စတင်
!တာဝန်ပြီးဆုံး
!ရက်ပေါင်း
!ဝန်ကြီး
|-
|
|ဦးမင်းမင်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0">{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>
|''ယနေ့အထိ''
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|'''[[ထွန်းအုံ]]'''
|-
|
|ဦးဝင်းမြင့်ခိုင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref name=":0" />
|''ယနေ့အထိ''
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|'''[[ထွန်းအုံ]]'''
|}
==ကိုးကား==
{{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}{{DEFAULTSORT:စ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]]
7n98o9v6h74vcq0kcefc0yuwelwz2so
ဗန်းမော်မြို့
0
7152
1033736
950120
2026-05-25T04:19:51Z
Salai Rungtoi
22844
1033736
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = ဗန်းမော်မြို့
|native_name =
|other_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
|image_skyline =
|image_map =
|map_caption = ဗန်းမော်မြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Kachin_State.svg| 23px]] [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ဗန်းမော်ခရိုင်|ဗန်းမော်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ဗန်းမော်မြို့နယ်|ဗန်းမော်]]
|subdivision_type4 = [[လတ္တီကျူ]]
|subdivision_name4 = (၂၄)ဒီဂရီ၊ (၁၅)မိနစ်
|subdivision_type5 = [[လောင်ဂျီကျူ]]
|subdivision_name5 = (၉၇)ဒီဂရီ၊ (၁၄)မိနစ်
|area_total_km2 =
|population_total= ၁၃၆,၂၂၉<ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= January 21, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref>
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 24
|latm = 15
|lats =
|longEW = E
|longd = 97
|longm = 14
|longs = |timezone = [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[ကချင်ပြည်နယ်]]၏ ဒုတိယမြို့တော်ဖြစ်ပြီး ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည့် '''ဗန်းမော်မြို့'''သည် မြို့တော်[[မြစ်ကြီးနားမြို့|မြစ်ကြီးနား]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိကာ၊ တရုတ်နယ်စပ်နှင့် မိုင် ၄၀ ခန့် ကွာဝေးသည်။ [[တာပိန်မြစ်]]နှင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]တို့ဆုံရာမှ ၅၃ မိုင် ကွာဝေးပါသည်။ KIO အခြေစိုက်ရာ [[လိုင်ဇာမြို့]]သည် ဗန်းမော်နှင့် မြစ်ကြီးနားအကြား တည်ရှိကာ ဗန်းမော်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင် ၄၀ ခန့်တွင် တည်ရှိသည်။
== နာမည် ==
ဗန်းမော်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရှမ်းဘာသာစကား “မန့်မော်” (မၢၼ်ႈမေႃႇ) မှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်။ မန့်(Man)= ရွာ၊ မော်(Maw)=အိုး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် “အိုးလုပ်သောရွာ” ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ စမ္ပာနဂိုလ် မင်းဆက်ပျက်ပြီး သက္ကရာဇ် ၄၀၀ ကျော်တွင် စော်ဘွား [[သိုဟန်ဘွား]]သည် ရှေးမင်းမြတ်တို့၏ မြို့နေရာတွင် မနေဝံ့၍ မြို့ဆင်ခြေဖုံးဖြစ်သော ဗန်းမော်သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ပြီး မြို့ပြ တည်ထောင်၍ အုပ်စိုးသည်။ မိုးမိတ်သမိုင်းအရ ခရစ်နှစ် ၆၈၉ တွင် စော်ဘွား စဝ်ပုတ်ဖထံ လာရောက်ပြီး စော်ဘွားဆက် တောင်းခံသည်။ မိုးမိတ်စော်ဘွားက တူတော်ကြီး ခမ်းရွက်ဖ အား ဗန်းမော်စော်ဘွား အဖြစ် အုပ်ချုပ်ရန် စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဗန်းမော်မြို့တွင် စော်ဘွား၂၃ ဆက် နှစ်ပေါင်း ၃၅၀ အုပ်စိုးခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် စော်ဘွားနယ်အဖြစ်မှ ဝန်အုပ်ချုပ်သောမြို့အဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref>ဒေါ်ခင်သိန်း (မြန်မာစာပါမောက္ခ မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်) ၏ “ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အမည်များ လေ့လာချက်” </ref>
ကုန်းဘောင်ခေတ် ဗန်းမော်မြို့ဝန်များထဲမှ ထင်ရှားသူအချို့မှာ ဦးရွှေရည်၊ စောမြတ်အောင်၊ ဦးကံ၊ ဦးစံတည်၊ ဦးရွှေအိုး၊ ဦးရွှန်း၊ ဦးသူ၊ ဦးဘိုး၊ ဦးအောင်မြတ်သူ၊ ဦးနက်ပြာ၊ ဦးတုတ်၊ ဦးပုံ၊ ဦးဖိုးအို၊ ဦးဘိုးလှ၊ ဦးမှန်း၊ ဦးလူကြီး၊ ဦးထောင်ဗိုလ် စသူတို့ဖြစ်ကြသည်။ <ref>မြန်မာမြို့အဘိဓာန်။ တင်နိုင်တိုး။ ဇေတဝန်စာအုပ်တိုက်။ ရန်ကုန်။ ပကြိမ်။ ၂၀၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ။</ref>
== ပညာရေး ==
ဗန်းမော်မြို့တွင် တက္ကသိုလ် (၃) ခုရှိသည်။
* ၁။[[ဗန်းမော်တက္ကသိုလ်]]
* ၂။[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)]]
* ၃။[[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)]] တို့ဖြစ်သည်။
== သမိုင်း ==
{{Main|ဗန်းမော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင် တပ်မတော်အား KIA/AA/ABSDF/ဂေါ်ရခါးတပ်/KNA(B) /PDFနှင့် KPDF တို့မှ ၂၀၂၄ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့ကစလို့ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဗန်းမော်မြို့ခံများသည် နီးစပ်ရာမြို့နယ်များ၊ မန္တလေး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ ရန်ကုန် နှင့် နေပြည်တော်စသည့်မြို့များသို့ စစ်ဘေးရှောင်လျက်ရှိသည်။<ref>https://www.bbc.com/burmese/articles/cy09y192r7ro</ref>
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
|+ဗန်းမော်မြို့၏ရာသီဥတု
!လ
!ဇန်နဝါရီ
!ဖေဖာဝါရီ
!မတ်
!ဧပရယ်
!မေ
!ဇွန်
!ဂျူလိုင်
!ဩဂုတ်
!စက်တင်ဘာ
!အောက်တိုဘာ
!နိုဝင်ဘာ
!ဒီဇင်ဘာ
!နှစ်အလိုက်
|-
!Record high °C (°F)
|30.6
(87.1)
|35.8
(96.4)
|39.0
(102.2)
|39.5
(103.1)
|41.3
(106.3)
|41.5
(106.7)
|36.5
(97.7)
|37.0
(98.6)
|38.5
(101.3)
|36.9
(98.4)
|33.6
(92.5)
|31.5
(88.7)
|41.5
(106.7)
|-
!Average high °C (°F)
|25.6
(78.1)
|28.1
(82.6)
|31.7
(89.1)
|34.0
(93.2)
|33.9
(93.0)
|32.3
(90.1)
|31.4
(88.5)
|31.7
(89.1)
|31.9
(89.4)
|30.9
(87.6)
|28.1
(82.6)
|25.5
(77.9)
|30.4
(86.7)
|-
!Average low °C (°F)
|10.1
(50.2)
|12.5
(54.5)
|16.0
(60.8)
|20.2
(68.4)
|23.1
(73.6)
|24.7
(76.5)
|24.8
(76.6)
|24.5
(76.1)
|23.8
(74.8)
|21.7
(71.1)
|16.5
(61.7)
|11.9
(53.4)
|19.2
(66.6)
|-
!Record low °C (°F)
|7.0
(44.6)
|7.7
(45.9)
|9.5
(49.1)
|16.5
(61.7)
|19.0
(66.2)
|21.5
(70.7)
|22.0
(71.6)
|21.0
(69.8)
|21.2
(70.2)
|16.2
(61.2)
|10.0
(50.0)
|6.8
(44.2)
|6.8
(44.2)
|-
!Average rainfall mm (inches)
|5.4
(0.21)
|14.6
(0.57)
|15.0
(0.59)
|52.6
(2.07)
|177.1
(6.97)
|344.6
(13.57)
|406.0
(15.98)
|411.8
(16.21)
|217.1
(8.55)
|129.0
(5.08)
|38.7
(1.52)
|7.3
(0.29)
|1,819.2
(71.62)
|}
== ကိုးကား ==
<references />{{ကချင်ပြည်နယ်}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]]
1kqapbppww5fehh6efalfv4sdfs1puc
ပြည်လှဖေ
0
7272
1033546
1033545
2026-05-24T12:06:45Z
~2026-31129-83
143167
1033546
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}{{Infobox person|name=<!-- defaults to article title when left blank -->|image=<!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] -->|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- use only if different from name -->|birth_date=<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|other_names=|occupation=|years_active=|known_for=|notable_works=}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref>ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=1912|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=1937-1947|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊}}
ပြည်လှဖေသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
[[မြကလောင်]]ရေးသည့် ဇွဲ သီချင်း၊
[[မြို့မငြိမ်း]]ရေးသည့် နတ်သျှင်နောင် သီချင်းနှင့် မေ့ပါနိုင် သီချင်း၊
[[ဂျူဗလီစိန်]]ရေးသည့် နဂါးနိုင်မင်း သီချင်းနှင့် မင်းမဟာဂီရိ သီချင်း၊
[[ရွှေပြည်အေး]] ရေးသည့် ချစ်မိုးစွေ သီချင်းနှင့် ကဉ္စနသီချင်း၊
စိန်ဝေလျှံရေးသည့် ပပဝင်းဝင်း သီချင်း၊
[[အေဝမ်းဆရာညှာ]]ရေးသည့် မေတ္တာဂုဏ် သီချင်း၊
ဂုဏ်တော်ဖွင့် သီချင်းနှင့် သုဝဏ္ဏသျှံ သီချင်း၊
[[သဟာယ ဆရာတင်]]ရေးသည့် ဂုဏ်မြင့်သူ သီချင်းနှင့် မာနရှင် သီချင်း၊
[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]ရေးသည့် ရှင်သီဝလိ သီချင်း၊
[[စန်းသော်တာ]] ရေးသည့် ရွှေတံငါ သီချင်း၊
[[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
6h5666bzt3sdxa80e0pad5vvzdxrw2l
1033558
1033546
2026-05-24T12:24:22Z
~2026-31129-83
143167
/* ထင်ရှားသောသီချင်းများ */
1033558
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}{{Infobox person|name=<!-- defaults to article title when left blank -->|image=<!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] -->|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- use only if different from name -->|birth_date=<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|other_names=|occupation=|years_active=|known_for=|notable_works=}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=1912|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=1937-1947|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊}}
ပြည်လှဖေသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ
# မာနရှင် သီချင်း၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
0od3o711g447n9mkgocqcrxs1jyvw8m
1033559
1033558
2026-05-24T12:29:30Z
~2026-31129-83
143167
/* ထင်ရှားသောသီချင်းများ */
1033559
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}{{Infobox person|name=<!-- defaults to article title when left blank -->|image=<!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] -->|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- use only if different from name -->|birth_date=<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|other_names=|occupation=|years_active=|known_for=|notable_works=}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=1912|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=1937-1947|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊}}
ပြည်လှဖေသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ
# မာနရှင် သီချင်း၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# သက်ဝေ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
37va4o2dgrykqnz0d385t4whgtl0r3u
1033561
1033559
2026-05-24T12:34:17Z
~2026-31129-83
143167
/* ထင်ရှားသောသီချင်းများ */
1033561
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}{{Infobox person|name=<!-- defaults to article title when left blank -->|image=<!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] -->|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- use only if different from name -->|birth_date=<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|other_names=|occupation=|years_active=|known_for=|notable_works=}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=1912|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=1937-1947|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊}}
ပြည်လှဖေသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် သီချင်း၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# သက်ဝေ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
h4oawf22yxzzjcurb2fpsdk4y1w45eo
1033574
1033561
2026-05-24T12:40:42Z
~2026-31129-83
143167
1033574
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ရန်ကုန်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် သီချင်း၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# သက်ဝေ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
q9gjdzjdtisswpx9k6qbd6euxgo5uai
1033578
1033574
2026-05-24T12:43:03Z
~2026-31129-83
143167
/* ထင်ရှားသောသီချင်းများ */
1033578
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ရန်ကုန်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် သီချင်း၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
kjhb80yzlub5f5il32gntx9ixfcw8c8
1033582
1033578
2026-05-24T12:47:22Z
~2026-31129-83
143167
/* ထင်ရှားသောသီချင်းများ */
1033582
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ရန်ကုန်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
o1osaf1j70l72dqct7tvj9e0psn5ucn
1033584
1033582
2026-05-24T12:51:37Z
~2026-31129-83
143167
/* ထင်ရှားသောသီချင်းများ */
1033584
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ရန်ကုန်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ အောက်တိုဘာလ
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ောက်တိုဘာလ
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
orrn1l9qn1l1idip3w722mkv7y04rjr
1033587
1033584
2026-05-24T12:53:07Z
~2026-31129-83
143167
1033587
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ရန်ကုန်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ အောက်တိုဘာလ
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ောက်တိုဘာလ
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
s1a7tb36raovlc6o5bi79cpn2n9bwox
1033598
1033587
2026-05-24T12:57:44Z
~2026-31129-83
143167
1033598
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}[[File:P HlaBay.jpg|thumb| ပြည်လှဖေ]]<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ အောက်တိုဘာလ
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ောက်တိုဘာလ
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
g12flx6vn8stuzpv0nuqm4zpjxomr3m
1033599
1033598
2026-05-24T12:59:12Z
~2026-31129-83
143167
1033599
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ အောက်တိုဘာလ
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ောက်တိုဘာလ
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
3r5m0grtvjkey6kkn6nmlajyk94159n
1033605
1033599
2026-05-24T13:01:11Z
~2026-31129-83
143167
1033605
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ အောက်တိုဘာလ
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ောက်တိုဘာလ
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
63132ar427p88ijyegfc7mz9kny6o25
1033607
1033605
2026-05-24T13:01:53Z
~2026-31129-83
143167
1033607
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်းောင်းပါး၊ ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}}
ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
==ငယ်ဘဝ==
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
==အဆိုတော်ဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" />
==ထင်ရှားသောသီချင်းများ==
# ကဉ္စနသီချင်း၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ
# ခေတ်ပြောင်းချိန်၊
# ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်ဗျူဟာ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ
# ချစ်မှာလား၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ
# ချစ်သဲစွဲ၊ (မေရှင် နှင့်)
# ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ
# ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ
# ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ
# နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ အောက်တိုဘာလ
# နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ
# နန်းကေသီ၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ
# နွဲ့မျိုးစုံ၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ောက်တိုဘာလ
# ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ
# ဖုတ်သွင်းရထား၊
# မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ဖေ ဖော်ဝါရီလ
# မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ
# မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]
# မောင့်အချစ်တော်၊
# မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ
# [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊
# ရှေးကုသိုလ်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ
# ရှေးရေစက်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ
# ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ
# ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ
# သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ
# သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ မေလ
# ဣန္ဒာနွယ်၊
==မင်းသားဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်==
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ==
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
==ဘဝနိဂုံး==
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
* ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊
* စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊
* သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်
{{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]]
ec89sm1jix9w7bke2d31ln8cxyoys01
ကယန်းလူမျိုး
0
7289
1033794
952115
2026-05-25T09:30:46Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033794
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = ကယန်း
| native_name = ပဒေါင်
| native_name_lang = my
| flag = [[File:Flag of the Kayan people.svg|100px]]
| flag_caption = ကယန်းအမျိုးသားအလံ
| image = Kayan woman with neck rings.jpg
| image_caption = ကယန်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ၁၈၀,၀၀၀
| genealogy =
| regions = မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
| region1 = {{flagcountry|Myanmar}}: [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| pop1 = ၉၀,၀၀၀
| ref1 =
| region2 = {{flagcountry|Myanmar}}: [[ကယားပြည်နယ်]]
| pop2 = ၇၀,၀၀၀
| ref2 =
| region3 = {{flagcountry|Myanmar}}: [[ကရင်ပြည်နယ်]]
| pop3 = ၁၅,၀၀၀
| ref3 =
| region4 = {{flagcountry|Thailand}}
| pop4 = ၆၀၀
| ref4 =
| region5 = {{flagcountry|Vietnam}}
| pop5 = ၆၀၀ {{Citation needed|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၇}}
| ref5 =
| region6 = {{flagcountry|USA}}
| pop6 = ၆၀၀
| ref6 =
| region7 = {{flagcountry|Minnesota}}
| pop7 = ၆၀၀
| ref7 =
| languages = [[ပဒေါင်ဘာသာစကား]]
| religions = [[ရိုမန်ကတ်သလစ်]] ၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related_groups =
| footnotes =
}}
[[File:Karen Padaung Girl Portrait.jpg|thumb|200px|ကယန်းကလေးငယ်တစ်ဦး]]
* ပဒေါင် ( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူ[[မျိုးနွယ်စု]] ဆင်းသက်ပုံ အရ [[ကရင်နီ]]မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
'''ကယန်း'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ တောင်ပေါ်ဒေသ တွင် နေထိုင်သော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် လူမျိုး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကရင်နီ မျိုးနွယ်စုဝင် လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်ပြီး ကယန်းလထာ(ဇယိမ်း)၊ ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)၊ ကယန်းကဒေါ့(ဂေခို) အပြင် ကယန်းကခေါင်း (ဝါ) ကယန်းလဟွီ([[ပဒေါင်]]) ဟူ၍ ကယန်း မျိုးနွယ်စု
လေးစုရှိသည်။
အများက [[ပဒေါင်]]ဟု သိထားသောလူမျိုးများသည် [[ကယန်း]]ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ သူတို့သည်လည်း “ပဒေါင်”ဟု ခေါ်သည်ကို မကြိုက်ချေ။ “ပဒေါင်”ဆိုသည်မှာ [[ရှမ်း]]တို့က ပေးသော အမည်ဖြစ်သည်။ သူတို့ဘာသာ မှည့်ခေါ်သော အမည် မဟုတ်။ သူတို့က ကယန်းဟု ခေါ်သည်ကိုနှစ်သက်သည်။ တစ်ခါတရံ အခြားကယန်းလူမျိုးများနှင့် ကွဲပြားစေရန် သူတို့ကိုယ်သူတို့ “လည်ပင်းရှည်”၊ “ကြေးကွင်းပတ်”ဟုလည်း ညွှန်းပြီး ပြောတတ်သေးသည်။ [http://mmthinker.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120113040041/http://mmthinker.net/ |date=13 January 2012 }}
== သမိုင်းကြောင်း ==
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့ လူမျိုး၏ မူလအမည်မှာ "ကန်ယန်" ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ "ကန်"မှာ "ပိုင်နက်၊ နယ်မြေ" ဖြစ်ပြီး၊ "ယန်"မှာ "စွဲစွဲမြဲမြဲ ရှိခြင်း၊ အတည်တကျ ရှိခြင်း"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် "ကန်ယန်"ဆိုသည်မှာ "''နယ်မြေဒေသတစ်ခုအတွင်း အတည်တကျ စွဲစွဲမြဲမြဲနေတတ်သည့် လူမျိုး''"ဟု ဆိုလိုသည်။ ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ "ကန်ယန်"မှ "ကယန်း" ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကယန်းမျိုးနွယ်၌ မျိုးနွယ်ခွဲပေါင်း (၄)မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတို့မှာ-
# မိမိကိုယ်ကို တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အရှင်သခင်ဟု ယူဆထားပြီး အမျိုးသမီးများ၏ လည်ပင်းနှင့် ခြေထောက်တို့တွင် ကြေးခွေများ ရစ်ပတ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည့် "ကယန်း" (ပဒေါင်)
# မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် အနေများပြီး လည်ပင်းတွင် ငွေပြားများ ချိတ်ဆွဲဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည့် ယင်းဘော် ခေါ် "ကယန်း" (ကငန်)
# တောင်ပေါ်ဒေသတွင် အနေများပြီး ကယန်း(ပဒေါင်)ဘာသာစကားနှင့် အလွန်နီးစပ်သည့် စကားကို ပြောဆိုကြသော ဂေခို ခေါ် "ကယန်း" (ကဒေါ့)
# တောင်ပေါ်ဒေသ ကျောက်တုံး၊ ကျောက်စိုင်များကြားတွင် အိမ်ကလေးများဆောက်ကာ အမျိုးသားများ ကတုံးတုံးလေ့ရှိသော ဇယိမ်း ခေါ် "ကယန်း" (လထ) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ကယန်း (ပဒေါင်)တိုင်းရင်းသားများကို [[ရှမ်း]]တို့က ပဒေါင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကြေးပတ်သောသူ - "ပတ်တောင်း" ဟူသော [[ရှမ်းစကား]]မှ "ပဒေါင်"ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ "ကယန်း" (ပဒေါင်) တိုင်းရင်းသားများ ကိုယ်တိုင်ကမူ ကောင်း-ခေါင်း-ဒိုးဟု ခေါ်ကြသည်။ "တောင်များ၏ အရှင်သခင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
[[File:Pan Pat Village, Loikaw, Kayar.jpg|thumb|ကယန်းလူမျိုးများနေထိုင်သည့် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ပန်ပက်ကျေးရွာ]]
== ပေါ်ပေါက်လာပုံ ==
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ''ကာကောင်း'' ဟုခေါ်သော လင်္ကာရှည်ကြီးဖြင့် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် နှုတ်တိုက်ရွတ်ဖတ်မှတ်သားလာခဲ့ကြသည်။ ထိုလင်္ကာရှည်ကြီး၏ မြန်မာပြန် အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများသည် မူလက မောအိုက်ရှခေါ် အာရှမိုင်းနားအရပ်ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့သည် ဆို၏။ မောအိုက်ရှ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အကြီးဆုံးနှင့် ပထမဆုံးဖြစ်ပေါ်လာသော နယ်မြေ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အာရှမိုင်းနားတွင် ရှိစဉ် မျှော်စင်နီကြီးကို မိုးထိအောင်တည်ဆောက်ကြရာ အလွန်မြင့်သည့်အတွက် ပြိုကျသွားသဖြင့် လူ၊ သတ္တဝါအားလုံးတို့ ပိတ်ဆို့ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုနေရာကို ကယန်းတို့က ဘီလူးခေါ် ဘေဘီလုန်ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ အကုန်ပိတ်အရပ်ဖြစ်သည်။ လူ၊ သတ္တဝါတို့ပိတ်ဆို့ခြင်းခံရသည့်အတွက် အကြီးအမှူးဖြစ်သူ ဖူးကလိပ်ဆိုသူက မြေကြီးကို ရေဖြင့် သုံးပိုင်းပိုင်းရာ၌ ကယန်းတို့သည် နေထွက်ရာ အရှေ့ဘက်အခြမ်းတွင် ပါဝင်ကြကုန်သည်ဟု ဆိုသည်။
တဖန် အိုင်ရာဟုခေါ်သော အရပ်သို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြသောအခါ လူအများသည် ဆိုး၊ မိုက်ကြသည့်အတွက် မိုးကောင်းကင်မှ မီးကျလာပြီး ကမ္ဘာမြေပြင်မှ မြေပြိုကျသွားသည့် အတွက် ကြောက်မတ်ဖွယ်ရာ မြို့(၇)မြို့၊ ရွာ(၇)ရွာ သေကြေပျက်စီးသွားပြီး ယနေ့တိုင် '''အိုင်ရာအိုင်''' ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။
နောက်တဖန် အတ်ရတ်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြစဉ် (၇)နှစ်၊ (၇)မိုး မိုးခေါင်ရေရှား ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးကြသဖြင့် ထိုဒေသဆီမှ မိုသာခေါ် သားသဲကန္တာရအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းမှ တစ်ဖန် နှစ်ပေါင်းလေးရာကျော် ခရီးသွားလာပြီး တောတောင်ထူထပ်သော မောဂွေခေါ် [[မွန်ဂိုလီးယား]] ဒေသသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ မောဂွေ၏ အနက်မှာ ''မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
[[မွန်ဂိုလီးယား]]ဒေသ၌ နေထိုင်ကြစဉ် ကယန်းလူမျိုးသည် လင်းယန်းနှင့် လင်းချူးဟူ၍ နှစ်ခုခွဲလာရာ နယ်မြေနေရာ အမွေခွဲရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏမသင့်တင့်ကြဘဲ စစ်တိုက်ကြသည့်အတွက် လင်းယန်းလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်အရပ်သို့ထွက်ခွာလာသည် ဟူ၏။ တစ်ဖန် ထိုလူမျိုးစုအထဲမှ 'ခေ' ခေါ် '[[တရုတ်]]' နှင့် 'ခဲယန်း' ခေါ် 'ကယန်း'လူမျိုးစုနှစ်စု ထပ်မံကွဲထွက်လာပြန်ပြီး နယ်မြေစားကျက်နှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားကြရာမှ ရှုံးနှိမ့်သော ကယန်းလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့လာသည့် အခါ စော်ဘွားခေါ် စော်ဘွားလင်ခရန်းဆိုသူက ဦးဆောင်၍ အုပ်ချုပ်သွားသည်ဟူ၏။
မွန်ဂိုလီးယာမှ တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ "တောင်ဖာတောင်မက်ခေါ် တိဘက်" သို့ရောက်လာ၍ "ကွီလုံ၊ ကွီလန် "တောင်တန်း၌ တောင်ယာများကို စိုက်ပျိုးကြ၍ တောင်ကမ်းပါးပြိုကျလာသောကြောင့် အိုင်ကြီး(၃)ခု၊ မြစ်ကြီး(၃)သွယ် မြစ်ဖျားခံရာဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး နေထိုင်ကြသည်ဟု စော်ဘွားထောဖားအမျိုးက အုပ်ချုပ်ကြီးကြပ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
== ကယန်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး ==
ကယန်းလူမျိုးတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယခုဥက္ကဋ္ဌ ငိန်းကယန်းထန်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၇ ရက်နေ့ အရေးအခင်း ဖြစ်ပွားစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မောင်ရွှေအေး အမည်ဖြင့် ကျောင်းတက်နေသော ကျောင်းသား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ နေဝင်းအစိုးရ၏ အရက်စက်ဆုံးသော ကျောင်းသားအရေးအခင်း ဖြိုခွင်းမှုကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသော တိုင်းရင်းသား ကျောင်းသားငယ်သည် တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် နေဝင်းစစ်ကောင်စီလက်ထက် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက် ခြောက်ခရိုင် လူထုဆန္ဒဖော်ထုတ်ပွဲများတွင် ကျောင်းသားတယောက်အနေဖြင့် ရှေ့တန်းမှ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ နေဝင်းစစ်ကောင်စီသည် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ တဖက်သက် ဖျက်သိမ်းပြီး တောတွင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ပြန်လည်မောင်းထုတ်သည့် ဖြစ်ရပ်ကို တွေ့ကြုံခဲ့ရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် လက်နက် အားကိုးပြီး ဖိနှိပ်ဖြိုခွင်းသော အစိုးရကို လက်နက်နှင့်သာ သူတိုက်ကိုယ်တိုက် တိုက်ရမည်ဟု စဉ်းစား ယုံကြည်မိတော့သည်။
တောခိုမည့် ကျောင်းသားတယောက်အနေဖြင့် ကရင်တော်လှန်ရေးနယ်မြေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကရင်တပ်မှူးများနှင့် အတူနေထိုင်စဉ် ကယန်းလူမျိုးတယောက်အနေနှင့် မိမိဒေသတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း ရှိသလား၊ မရှိသေးလျှင် မိမိဒေသအတွင်း ပြန်လည်စည်းရုံး သင့်ကြောင်း အကြံပြုကြသည်။ ဒီလိုနှင့် မိမိဒေသတွင်းသို့ စည်းရုံးရေးဆင်းရန် ပြန်လာခဲ့တော့သည်။
လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို စတင်ရန် လူစုနေစဉ် နေဝင်းအစိုးရ မှ [[ငွေစက္ကူ]] ၁၀ဝ တန်များကို တရားမဝင်အဖြစ် ကြေညာသည်။ လကုန်ရက်တွင် ၁၀ဝ တန်တွေ ရထားသော ကယန်းဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လစာလေးတွေ၊ တောထဲမှာ ဒေသထွက်ကုန်လေးတွေ ရောင်းပြီး စုထားတဲ့ ချွေးနည်းစာ ရာတန်လေးတွေ တန်ဖိုးမဲ့ကုန်ပြီ။ လူထုရဲ့ဒေါသက လူစုနေသော တော်လှန်ရေးကို အရှိန်မြင့်စေခဲ့ပြီ။ ကယန်းလူမျိုး တော်တော်များများမှာ ဂျပန်ခေတ်၊ အင်္ဂလိပ်ခေတ် က ရယူထားသော လက်နက်ကောင်းတွေ ၂၀ဝ လောက် ရှိပြီးသားမို့ လက်နက်အတွက် အခက်အခဲမရှိတော့။ ပထမဦးဆုံးတိုက်ပွဲက ဖယ်ခုံမြို့နယ် ပီကင်းကျေးရွာ ရဲစခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ နေဝင်းအစိုးရကို စတင်တော်လှန်သော ထိုနေ့သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့၊ ကယန်းလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးနေ့ အဖြစ် ကယန်းလူမျိုးများ၏ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ <ref>သျှင်ထွေးယဉ်(မနုဿ) ယကန်း(ပဒေါင်)-ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ စာပေဆုရ</ref>
အမျိုးသမီးတို့သည် လည်တိုင်ရှည်မှ လှပသည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် လည်တိုင်ရှည်အောင် လည်ပင်းတွင် ကြေးခွေများကို တစ်ခွေပြီးတစ်ခွေဆင့်၍ ရစ်ပတ်ဝတ်ဆင်သည့် အလေ့အထရှိသော ပဒေါင်လူမျိုးတို့သည် ကရင်လူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ပဒေါင်အမျိုးသမီးများ လည်ပင်းတွင် ကြေးခွေစွပ်သော အလေ့အထမှာ ပျောက်ကွယ်စပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။ ပဒေါင်တို့သည် ၁၉၃၁-ခုနှစ် သန်ခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၆,၅ဝဝ ကျော်မျှ ရှိ၍၊ တောင်ငူအရှေ့ဘက် ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းဒေသတို့အကြားတွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် ပဒေါင် ၁၄,ဝဝဝ ခန့်ရှိ၍ ကယားပြည်နယ်တွင် ၂,၅၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ပျဉ်းမနား အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသော ကယားပြည်နယ်ထဲ အပါအဝင် ပေါင်းလောင်းငယ် မြစ်ဝှမ်းရှိ စတုရန်းမိုင် ၁၅၀ မျှ ကျယ်သော မြေပြန့်၌လည်း နေထိုင်ကြသည်။
ပဒေါင်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို '''ကေကောင်းဒု''' ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ပဒေါင် အမျိုးသားတို့သည် တောင်သူလူမျိုးတို့ကဲ့သို့ပင် ဖော်ရွေသူများ ဖြစ်သည်။ ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းသည်။ အလုပ်ကို အပင်ပန်းခံ၍ လုပ်နိုင်ကြသည်။ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် နေတတ်ကြသည်။ ပဒေါင်တို့သည် တောင်ယာကို [[လှေခါးထစ်စိုက်ပျိုးနည်း]]ဖြင့် စိုက်ပျိုးရာ၌ တောင်စောင်းတွင် တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် ကန်သင်းခတ်၍ ရေသွင်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုအလုပ်မှာ များစွာခက်ခဲ ပင်ပန်းသည်။ သို့သော် မညည်းမညူ လုပ်ကြသည်။ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ် အလုပ်၌လည်း ကောင်းစွာလုပ်တတ်ကြသည်။ အမဲလိုက်လည်း ဝါသနာထုံသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်ပေါ်သားတို့တွင် ပဒေါင်တို့သည် အလုပ်အကိုင်၌ အတော်ဆုံး အကောင်းဆုံး လူတမျိုးဖြစ်သည်ဟု ချီးကျူးခံရသည်။
<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၆)</ref>
== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
<references/>
* ခင်မင်းဇော် ဘလော့ဂ် [http://khinminzaw.blogspot.com/2008/07/blog-post.html]
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
b4da7z4byj1tt9hex1oqukkcpxfgrd6
1033795
1033794
2026-05-25T09:31:21Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033795
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = ကယန်း
| native_name = ပဒေါင်
| native_name_lang = my
| flag = [[File:Flag of the Kayan people.svg|100px]]
| flag_caption = ကယန်းအမျိုးသားအလံ
| image = Kayan woman with neck rings.jpg
| image_caption = ကယန်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ၁၈၀,၀၀၀
| genealogy =
| regions = မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
| region1 = {{flagcountry|Myanmar}}: [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| pop1 = ၉၀,၀၀၀
| ref1 =
| region2 = {{flagcountry|Myanmar}}: [[ကယားပြည်နယ်]]
| pop2 = ၇၀,၀၀၀
| ref2 =
| region3 = {{flagcountry|Myanmar}}: [[ကရင်ပြည်နယ်]]
| pop3 = ၁၅,၀၀၀
| ref3 =
| region4 = {{flagcountry|Thailand}}
| pop4 = ၆၀၀
| ref4 =
| region5 = {{flagcountry|Vietnam}}
| pop5 = ၆၀၀ {{Citation needed|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၇}}
| ref5 =
| region6 = {{flagcountry|USA}}
| pop6 = ၆၀၀
| ref6 =
| region7 = {{flagcountry|Minnesota}}
| pop7 = ၆၀၀
| ref7 =
| languages = [[ပဒေါင်ဘာသာစကား]]
| religions = [[ရိုမန်ကတ်သလစ်]] ၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related_groups =
| footnotes =
}}
[[File:Karen Padaung Girl Portrait.jpg|thumb|200px|ကယန်းကလေးငယ်တစ်ဦး]]
* ပဒေါင် ( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူ[[မျိုးနွယ်စု]] ဆင်းသက်ပုံ အရ [[ကရင်နီ]]မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
'''ကယန်း'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ တောင်ပေါ်ဒေသ တွင် နေထိုင်သော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် လူမျိုး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကရင်နီ မျိုးနွယ်စုဝင် လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်ပြီး ကယန်းလထာ(ဇယိမ်း)၊ ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)၊ ကယန်းကဒေါ့(ဂေခို) နှင့် ကယန်းကခေါင်း (ဝါ) ကယန်းလဟွီ([[ပဒေါင်]]) ဟူ၍ ကယန်း မျိုးနွယ်စု
လေးစုရှိသည်။
အများက [[ပဒေါင်]]ဟု သိထားသောလူမျိုးများသည် [[ကယန်း]]ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ သူတို့သည်လည်း “ပဒေါင်”ဟု ခေါ်သည်ကို မကြိုက်ချေ။ “ပဒေါင်”ဆိုသည်မှာ [[ရှမ်း]]တို့က ပေးသော အမည်ဖြစ်သည်။ သူတို့ဘာသာ မှည့်ခေါ်သော အမည် မဟုတ်။ သူတို့က ကယန်းဟု ခေါ်သည်ကိုနှစ်သက်သည်။ တစ်ခါတရံ အခြားကယန်းလူမျိုးများနှင့် ကွဲပြားစေရန် သူတို့ကိုယ်သူတို့ “လည်ပင်းရှည်”၊ “ကြေးကွင်းပတ်”ဟုလည်း ညွှန်းပြီး ပြောတတ်သေးသည်။ [http://mmthinker.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120113040041/http://mmthinker.net/ |date=13 January 2012 }}
== သမိုင်းကြောင်း ==
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့ လူမျိုး၏ မူလအမည်မှာ "ကန်ယန်" ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ "ကန်"မှာ "ပိုင်နက်၊ နယ်မြေ" ဖြစ်ပြီး၊ "ယန်"မှာ "စွဲစွဲမြဲမြဲ ရှိခြင်း၊ အတည်တကျ ရှိခြင်း"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် "ကန်ယန်"ဆိုသည်မှာ "''နယ်မြေဒေသတစ်ခုအတွင်း အတည်တကျ စွဲစွဲမြဲမြဲနေတတ်သည့် လူမျိုး''"ဟု ဆိုလိုသည်။ ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ "ကန်ယန်"မှ "ကယန်း" ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကယန်းမျိုးနွယ်၌ မျိုးနွယ်ခွဲပေါင်း (၄)မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတို့မှာ-
# မိမိကိုယ်ကို တောင်ပေါ်ဒေသ၏ အရှင်သခင်ဟု ယူဆထားပြီး အမျိုးသမီးများ၏ လည်ပင်းနှင့် ခြေထောက်တို့တွင် ကြေးခွေများ ရစ်ပတ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည့် "ကယန်း" (ပဒေါင်)
# မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် အနေများပြီး လည်ပင်းတွင် ငွေပြားများ ချိတ်ဆွဲဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည့် ယင်းဘော် ခေါ် "ကယန်း" (ကငန်)
# တောင်ပေါ်ဒေသတွင် အနေများပြီး ကယန်း(ပဒေါင်)ဘာသာစကားနှင့် အလွန်နီးစပ်သည့် စကားကို ပြောဆိုကြသော ဂေခို ခေါ် "ကယန်း" (ကဒေါ့)
# တောင်ပေါ်ဒေသ ကျောက်တုံး၊ ကျောက်စိုင်များကြားတွင် အိမ်ကလေးများဆောက်ကာ အမျိုးသားများ ကတုံးတုံးလေ့ရှိသော ဇယိမ်း ခေါ် "ကယန်း" (လထ) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ကယန်း (ပဒေါင်)တိုင်းရင်းသားများကို [[ရှမ်း]]တို့က ပဒေါင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကြေးပတ်သောသူ - "ပတ်တောင်း" ဟူသော [[ရှမ်းစကား]]မှ "ပဒေါင်"ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ "ကယန်း" (ပဒေါင်) တိုင်းရင်းသားများ ကိုယ်တိုင်ကမူ ကောင်း-ခေါင်း-ဒိုးဟု ခေါ်ကြသည်။ "တောင်များ၏ အရှင်သခင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
[[File:Pan Pat Village, Loikaw, Kayar.jpg|thumb|ကယန်းလူမျိုးများနေထိုင်သည့် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ပန်ပက်ကျေးရွာ]]
== ပေါ်ပေါက်လာပုံ ==
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ''ကာကောင်း'' ဟုခေါ်သော လင်္ကာရှည်ကြီးဖြင့် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် နှုတ်တိုက်ရွတ်ဖတ်မှတ်သားလာခဲ့ကြသည်။ ထိုလင်္ကာရှည်ကြီး၏ မြန်မာပြန် အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများသည် မူလက မောအိုက်ရှခေါ် အာရှမိုင်းနားအရပ်ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့သည် ဆို၏။ မောအိုက်ရှ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အကြီးဆုံးနှင့် ပထမဆုံးဖြစ်ပေါ်လာသော နယ်မြေ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အာရှမိုင်းနားတွင် ရှိစဉ် မျှော်စင်နီကြီးကို မိုးထိအောင်တည်ဆောက်ကြရာ အလွန်မြင့်သည့်အတွက် ပြိုကျသွားသဖြင့် လူ၊ သတ္တဝါအားလုံးတို့ ပိတ်ဆို့ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုနေရာကို ကယန်းတို့က ဘီလူးခေါ် ဘေဘီလုန်ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ အကုန်ပိတ်အရပ်ဖြစ်သည်။ လူ၊ သတ္တဝါတို့ပိတ်ဆို့ခြင်းခံရသည့်အတွက် အကြီးအမှူးဖြစ်သူ ဖူးကလိပ်ဆိုသူက မြေကြီးကို ရေဖြင့် သုံးပိုင်းပိုင်းရာ၌ ကယန်းတို့သည် နေထွက်ရာ အရှေ့ဘက်အခြမ်းတွင် ပါဝင်ကြကုန်သည်ဟု ဆိုသည်။
တဖန် အိုင်ရာဟုခေါ်သော အရပ်သို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြသောအခါ လူအများသည် ဆိုး၊ မိုက်ကြသည့်အတွက် မိုးကောင်းကင်မှ မီးကျလာပြီး ကမ္ဘာမြေပြင်မှ မြေပြိုကျသွားသည့် အတွက် ကြောက်မတ်ဖွယ်ရာ မြို့(၇)မြို့၊ ရွာ(၇)ရွာ သေကြေပျက်စီးသွားပြီး ယနေ့တိုင် '''အိုင်ရာအိုင်''' ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။
နောက်တဖန် အတ်ရတ်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြစဉ် (၇)နှစ်၊ (၇)မိုး မိုးခေါင်ရေရှား ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးကြသဖြင့် ထိုဒေသဆီမှ မိုသာခေါ် သားသဲကန္တာရအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းမှ တစ်ဖန် နှစ်ပေါင်းလေးရာကျော် ခရီးသွားလာပြီး တောတောင်ထူထပ်သော မောဂွေခေါ် [[မွန်ဂိုလီးယား]] ဒေသသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ မောဂွေ၏ အနက်မှာ ''မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
[[မွန်ဂိုလီးယား]]ဒေသ၌ နေထိုင်ကြစဉ် ကယန်းလူမျိုးသည် လင်းယန်းနှင့် လင်းချူးဟူ၍ နှစ်ခုခွဲလာရာ နယ်မြေနေရာ အမွေခွဲရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏမသင့်တင့်ကြဘဲ စစ်တိုက်ကြသည့်အတွက် လင်းယန်းလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်အရပ်သို့ထွက်ခွာလာသည် ဟူ၏။ တစ်ဖန် ထိုလူမျိုးစုအထဲမှ 'ခေ' ခေါ် '[[တရုတ်]]' နှင့် 'ခဲယန်း' ခေါ် 'ကယန်း'လူမျိုးစုနှစ်စု ထပ်မံကွဲထွက်လာပြန်ပြီး နယ်မြေစားကျက်နှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားကြရာမှ ရှုံးနှိမ့်သော ကယန်းလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့လာသည့် အခါ စော်ဘွားခေါ် စော်ဘွားလင်ခရန်းဆိုသူက ဦးဆောင်၍ အုပ်ချုပ်သွားသည်ဟူ၏။
မွန်ဂိုလီးယာမှ တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ "တောင်ဖာတောင်မက်ခေါ် တိဘက်" သို့ရောက်လာ၍ "ကွီလုံ၊ ကွီလန် "တောင်တန်း၌ တောင်ယာများကို စိုက်ပျိုးကြ၍ တောင်ကမ်းပါးပြိုကျလာသောကြောင့် အိုင်ကြီး(၃)ခု၊ မြစ်ကြီး(၃)သွယ် မြစ်ဖျားခံရာဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး နေထိုင်ကြသည်ဟု စော်ဘွားထောဖားအမျိုးက အုပ်ချုပ်ကြီးကြပ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
== ကယန်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး ==
ကယန်းလူမျိုးတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယခုဥက္ကဋ္ဌ ငိန်းကယန်းထန်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၇ ရက်နေ့ အရေးအခင်း ဖြစ်ပွားစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မောင်ရွှေအေး အမည်ဖြင့် ကျောင်းတက်နေသော ကျောင်းသား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ နေဝင်းအစိုးရ၏ အရက်စက်ဆုံးသော ကျောင်းသားအရေးအခင်း ဖြိုခွင်းမှုကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသော တိုင်းရင်းသား ကျောင်းသားငယ်သည် တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် နေဝင်းစစ်ကောင်စီလက်ထက် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက် ခြောက်ခရိုင် လူထုဆန္ဒဖော်ထုတ်ပွဲများတွင် ကျောင်းသားတယောက်အနေဖြင့် ရှေ့တန်းမှ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ နေဝင်းစစ်ကောင်စီသည် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ တဖက်သက် ဖျက်သိမ်းပြီး တောတွင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ပြန်လည်မောင်းထုတ်သည့် ဖြစ်ရပ်ကို တွေ့ကြုံခဲ့ရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် လက်နက် အားကိုးပြီး ဖိနှိပ်ဖြိုခွင်းသော အစိုးရကို လက်နက်နှင့်သာ သူတိုက်ကိုယ်တိုက် တိုက်ရမည်ဟု စဉ်းစား ယုံကြည်မိတော့သည်။
တောခိုမည့် ကျောင်းသားတယောက်အနေဖြင့် ကရင်တော်လှန်ရေးနယ်မြေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကရင်တပ်မှူးများနှင့် အတူနေထိုင်စဉ် ကယန်းလူမျိုးတယောက်အနေနှင့် မိမိဒေသတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း ရှိသလား၊ မရှိသေးလျှင် မိမိဒေသအတွင်း ပြန်လည်စည်းရုံး သင့်ကြောင်း အကြံပြုကြသည်။ ဒီလိုနှင့် မိမိဒေသတွင်းသို့ စည်းရုံးရေးဆင်းရန် ပြန်လာခဲ့တော့သည်။
လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို စတင်ရန် လူစုနေစဉ် နေဝင်းအစိုးရ မှ [[ငွေစက္ကူ]] ၁၀ဝ တန်များကို တရားမဝင်အဖြစ် ကြေညာသည်။ လကုန်ရက်တွင် ၁၀ဝ တန်တွေ ရထားသော ကယန်းဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လစာလေးတွေ၊ တောထဲမှာ ဒေသထွက်ကုန်လေးတွေ ရောင်းပြီး စုထားတဲ့ ချွေးနည်းစာ ရာတန်လေးတွေ တန်ဖိုးမဲ့ကုန်ပြီ။ လူထုရဲ့ဒေါသက လူစုနေသော တော်လှန်ရေးကို အရှိန်မြင့်စေခဲ့ပြီ။ ကယန်းလူမျိုး တော်တော်များများမှာ ဂျပန်ခေတ်၊ အင်္ဂလိပ်ခေတ် က ရယူထားသော လက်နက်ကောင်းတွေ ၂၀ဝ လောက် ရှိပြီးသားမို့ လက်နက်အတွက် အခက်အခဲမရှိတော့။ ပထမဦးဆုံးတိုက်ပွဲက ဖယ်ခုံမြို့နယ် ပီကင်းကျေးရွာ ရဲစခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ နေဝင်းအစိုးရကို စတင်တော်လှန်သော ထိုနေ့သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့၊ ကယန်းလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးနေ့ အဖြစ် ကယန်းလူမျိုးများ၏ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ <ref>သျှင်ထွေးယဉ်(မနုဿ) ယကန်း(ပဒေါင်)-ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ စာပေဆုရ</ref>
အမျိုးသမီးတို့သည် လည်တိုင်ရှည်မှ လှပသည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် လည်တိုင်ရှည်အောင် လည်ပင်းတွင် ကြေးခွေများကို တစ်ခွေပြီးတစ်ခွေဆင့်၍ ရစ်ပတ်ဝတ်ဆင်သည့် အလေ့အထရှိသော ပဒေါင်လူမျိုးတို့သည် ကရင်လူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ပဒေါင်အမျိုးသမီးများ လည်ပင်းတွင် ကြေးခွေစွပ်သော အလေ့အထမှာ ပျောက်ကွယ်စပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။ ပဒေါင်တို့သည် ၁၉၃၁-ခုနှစ် သန်ခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၆,၅ဝဝ ကျော်မျှ ရှိ၍၊ တောင်ငူအရှေ့ဘက် ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းဒေသတို့အကြားတွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် ပဒေါင် ၁၄,ဝဝဝ ခန့်ရှိ၍ ကယားပြည်နယ်တွင် ၂,၅၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ပျဉ်းမနား အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသော ကယားပြည်နယ်ထဲ အပါအဝင် ပေါင်းလောင်းငယ် မြစ်ဝှမ်းရှိ စတုရန်းမိုင် ၁၅၀ မျှ ကျယ်သော မြေပြန့်၌လည်း နေထိုင်ကြသည်။
ပဒေါင်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို '''ကေကောင်းဒု''' ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ပဒေါင် အမျိုးသားတို့သည် တောင်သူလူမျိုးတို့ကဲ့သို့ပင် ဖော်ရွေသူများ ဖြစ်သည်။ ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းသည်။ အလုပ်ကို အပင်ပန်းခံ၍ လုပ်နိုင်ကြသည်။ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် နေတတ်ကြသည်။ ပဒေါင်တို့သည် တောင်ယာကို [[လှေခါးထစ်စိုက်ပျိုးနည်း]]ဖြင့် စိုက်ပျိုးရာ၌ တောင်စောင်းတွင် တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် ကန်သင်းခတ်၍ ရေသွင်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုအလုပ်မှာ များစွာခက်ခဲ ပင်ပန်းသည်။ သို့သော် မညည်းမညူ လုပ်ကြသည်။ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ် အလုပ်၌လည်း ကောင်းစွာလုပ်တတ်ကြသည်။ အမဲလိုက်လည်း ဝါသနာထုံသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်ပေါ်သားတို့တွင် ပဒေါင်တို့သည် အလုပ်အကိုင်၌ အတော်ဆုံး အကောင်းဆုံး လူတမျိုးဖြစ်သည်ဟု ချီးကျူးခံရသည်။
<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၆)</ref>
== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
<references/>
* ခင်မင်းဇော် ဘလော့ဂ် [http://khinminzaw.blogspot.com/2008/07/blog-post.html]
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
eg1q5mlvxpxhmmfiqowa70kdnii4cj3
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား
0
9217
1033633
1032667
2026-05-24T13:59:39Z
~2026-30952-37
143151
/* အင်္ဂလိပ် အက္ခရာစဉ်(အက္ခရာကြီး) */ soeLinနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးစိုလင်း
1033633
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|အင်္ဂလိပ်|အင်္ဂလိပ်စာ}}[[File:Anglospeak (subnational version).svg|thumb|300px|<small>ကမ္ဘာ'''[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]''' ပြောမှု များသောနိုင်ငံများသည် အပြာရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီး၊ အပြာဖျော့ရောင်သည် အင်္ဂလိပ်စာအရေးပါမှု ကြီးမားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည်။</small>|alt=အင်္ဂလိပ်]]
[[File:EN English Language Symbol ISO 639-1 IETF Language Tag Icon.svg|thumb|[[:en:ISO_639-1|EN (ISO 639-1)]]]]
'''[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]'''([[:en:English|English Language]]) သည် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူပြောအများဆုံးဘာသာစကားppဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့သည် အများအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြောဆို ဆက်ဆံ နေကြရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အနောက်ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကား(West Germanic Language) ဖြစ်သည်။ အနောက်ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကားသည် [[ဒတ်ချ်ဘာသာစကား|ဒတ်ချ်]]ဘာသာစကား(Dutch Language)၊ ဂျာမန်ဘာသာစကား(German Language) များကဲ့သို့ အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကား(Indo - European Language) မျိုးနွယ်များဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်စာ အရေးအသားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအသုံးပြုရသော ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ စာအရေးအသားစနစ်မှာ [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင်]](Latin) (ရောမစာအရေးအသား) စာအရေးအသားစနစ် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အေဒီ ၄၅၀ ခန့်က အနောက်ဂျာမနီလူမျိုးစုများမှတဆင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသော ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂျာမနစ်ဘာသာသည် အန်ဂလို-ဆက်ဆိုဟုခေါ်သော ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနောက် ဂျာမနီ လူမျိုးစု များပြောသော ဘာသာစကား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်စကားကိုမူ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း မြောက်မြားစွာက ပြောဆိုအသုံးပြုနေကြသည်။ လူပေါင်း ၃၇၅ သန်းခန့်ပြောဆိုကြပြီး တစ်သန်းခန့်သော လူတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို လေ့လာနေကြသည့် အပြင် အခြားဘာသာစကားများကိုပင် လွှမ်းမိုးထားသည်။
== သမိုင်း ==
ဥရောပတိုက်၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်းပေါ်ရှိ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]ပေါ်မှစ၍ အင်္ဂလိပ်စကားကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ဂျာမနစ် လူမျိုးစုများ(ဆက်ဇွန်၊ အန်ဂယ်စ် နှင့် ဂျူး) သည် ဗြိတိန်သို့ လာရောက်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းလူမျိုးတို့သည် ကျွန်း၏ အရှေ့ပိုင်း အနောက်ပိုင်းတွင် အိမ်များကို ဆောက်လုပ်ပြီး ၎င်းတို့အရင်ရှိနှင့်နေသော ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများကို မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အခြားဒေသိယ ဂျာမနစ်ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြစ်လာခဲ့သည်။ " English " ဟူသောစကားလုံးသည် Angles-Englas မှ ဖြစ်လာသည်။ ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်စကားတွင်မူ အသံထွက်များမှာ ကွာခြားမှုရှိပြီး ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်အသံထွက်များနှင့် အတော်ကွာခြားမှုရှိသောကြောင့် ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသော သူများသည်ပင် နားလည်ရန်ခက်ခဲသည်။ အချို့စကားလုံးများသည်
ဆင်တူအသံထွက်ရှိပြီး အချို့မှာမူကွဲပြားခြားနားကြသည်။
အင်္ဂလိပ်စကားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆင်တူသည့် ဖရီရှန်ဘာသာစကားသည် ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်နှင့် ဒိန်းမတ်တို့ရှိ ၅သိန်းခန့်သော လူမျိုးများပြောဆိုအသုံးပြုနေကြသေးသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားနှင့် ဖရီရှန်ဘာသာစကားသည် ဆင်တူသော်လည်း ဘာသာစကား နှစ်ခုမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုနားလည်ရန် ခက်ခဲသည်။
နောက်ပိုင်း၌ အခြားလူမျိုးအများအပြားသည် အင်္ဂလန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြ၍ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘာသာစကားများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ပေါင်းထည့်ထားပြီး ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
ဥပမာအနေဖြင့် အေဒီ ၈၀၀ခန့်က ဒတ်ချ်နှင့် နောရီစ် [[ပင်လယ်ဓားပြ]]များကို [[ဗိုက်ကင်း]] (Vikings) ဟုခေါ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ၎င်းတို့ဘာသာစကားများစွာကို ရရှိထားကြသည်။ သူတို့၏ စကားမှာ ဂျာမနစ်ဘာသာဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်စကားနှင့်တူသည်။
အောင်နိုင်သူ ဝီလီယံသည် အင်္ဂလန်ကို ၁၀၆၆အေဒီတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဝီလီယံသည် နော်မန်ဘာသာစကားပြောဆိုသူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏နော်မန်ဘာသာဖြင့် ရေသားထားသော စာအုပ်များကို အင်္ဂလန်သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ နော်မန်လူမျိုးများ၏ စကားသည် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့၏ စကားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆက်နွယ်လေသည်။ ဝီလီယံ၏ နော်မန်ကျူးကျော်မှုကြောင့် အင်္ဂလန်တွင် ပြင်သစ်-အင်္ဂလိုဆက်ဇွန် ရောနှောဓလေ့ပေါ်ထွန်းလာရပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဟူ၍ ဘာသာစကားအသစ်ပေါ်ထွန်းလာပြီး ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ နောက်ရာစုနှစ် ၃ခုကျော်၊ ၄ခုအတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ သဒ္ဒါသုံးစွဲပုံမှာလည်း ပြောင်းလဲလာသည်။
အင်္ဂလိပ်စာသည် နော်မန်ဘာသာမှ စကားလုံးပေါင်းမြောက်မြားစွာကို ငှားယူအသုံးပြုထားပြီး ထိုဘာသာစကားကို မစ်ဒယ်အင်္ဂလိပ်ဘာသာဟုခေါ်ကြသည်။ ဂျော့ဖာရီ ကာ့ဆာသည် လူသိများသည့် မစ်ဒယ်အင်္ဂလိပ်အရေးအသားအသုံးပြုသော စာရေးဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ အသံထွက်များ ပြောင်းလဲလာပြီးနောက်ပိုင်း၌ မစ်ဒယ်အင်္ဂလိပ်သည် ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်စာသို့ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ [[ရှိတ်စပီးယား]]၏ စာပေများတွင် အလွန်ဟောင်းနွမ်းနေသည့် အရေးအသားကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်း၏ စာပေအရေးအသားသည် ခေတ်သစ်စာပေအရေးအသား ၏ ရှေ့ပြေးဟူ၍ ဂုဏ်ပြု သမုတ် ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်စာသည် အခြားဘာသာစကားများကို ဆက်လက်ရယူပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ဘာသာမှ ၃၀%၊ ၄၀% ခန့်သော စာလုံးပေါင်းများ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ စသောဘာသာစကားများကိုလည်း တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ လေ့လာရေးပြုလုပ်သူများသည် အကြောင်းအရာတစ်ခုအား လေ့လာရာတွင် အခြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်လိုအပ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုပြီး သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုများပြုလုပ်ရန်အတွက် အခေါ်အဝေါ်များကို ရွေးချယ်အသုံးပြု ခေါ်ဝေါ်ကြရန်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ ကိုလိုနီချဲ့ထွင်မှုသည်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာအနှံ့သို့ ပျံ့နှံ့သွားစေသော အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်သည်။ ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် အရေးပါသော ဘာသာစကားတစ်ခု အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩစတေးလီးယနိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဟောင်ကောင်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တောင်အာဖရိကတိုက်တို့တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အခြားဘာသာများထက် ပိုမို အသုံးပြုခြင်းခံရသည်။ ၎င်းနိုင်ငံများသည် တချိန်က ဗြိတိသျှတို့၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုပေါ်ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့သည် ယခင်ကပင် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့တွင် အရှိန်အဝါရှိကြသည့်အလျောက် ထိုသူများနှင့်ဆက်ဆံရန်အတွက် အခြားလူမျိုးတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို သင်ယူပြောဆိုဆက်ဆံ၍ နည်းပညာ အကူအညီများ၊ စီးပွားရေး အကူအညီများ၊ စိုက်ပျိုးရေး အကူအညီများ စသည့်တို့ကို ရယူရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံတိုင်း အားလုံး လိုလို၌ပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာအား မိခင် ဘာသာ ပြီးလျှင် အခြား လေ့လာအပ်သော ဒုတိယဘာသာ အဖြစ် ပေါင်းထည့်သင်ကြားစေသည်။
အကျော်ကြားဆုံးသော ပုံပြင်၊ ပြဇာတ်၊ သမိုင်းအကြောင်းအရာများသည် အင်္ဂလိပ်စာတွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။ ရှိတ်စပီးယား၏ ကမ္ဘာကျော် ကဗျာများနှင့် ပြဇာတ်များသည် လူကြိုက်များသော စာပေဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် ရေသားထားသည်။ ထို့အပြင် ရုပ်ရှင်၊ သီချင်းများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် အသုံးပြုသေးသည်။
== စာလုံးပေါင်း ကွာခြားပုံများ ==
[[File:English dialects1997.png|thumb|250px|အင်္ဂလိပ်စကားအား ဒေသိယစကားအဖြစ် ပြောဆိုသော လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်းပြပုံ]]
အင်္ဂလိပ်စာကို ရေးသားရာတွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အစိတ်အပိုင်းပေါင်းများစွာပါဝင်သည်။ စာစောင်များအတွက် အသံများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုများသည် တူသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အလွန့်လွန် ခြားနားမှုများရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် "ough" ကို အခြားစာလုံးများပေါင်းထည့်ကြည့်ခြင်း through (threw), rough (ruff), dough (doe) သို့မဟုတ် cough (coff) စသည်ဖြင့် ထိုသို့သော စာလုံးပေါင်းခြင်းများသည် လေ့လာမှုကို ခက်ခဲစေရန်အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ အခြားအင်္ဂလိပ်စကားပြောသောနိုင်ငံများသည် မတူညီသော စာလုံးပေါင်းများလည်းရှိသည်။ UK နှင့် အမေရိကတို့တွင် အချို့စကားလုံးများသည် စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံခြင်းမတူညီချေ။ (အခြားနိုင်ငံများလည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ ) ဥပမာအနေဖြင့် အင်္ဂလန်က "Colour"ကို အမေရိက က "Color" ဟူပေါင်းကြသည်။ ထိုနည်းတူ အင်္ဂလန်က "programme" ကို အမေရိကန်က "program" ဟု ပေါင်းကြသည်။ ထိုသို့ခြားနားသော စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနည်းလမ်းများအချို့ကို အမေရိကန်စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် ဗြိသိသျှစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံဟူ၍ ခေါ်ကြပြန်သေးသည်။ ယခုအခါ အချို့သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့သည် အမေရိကန် စကားလုံးအချို့အား သုံးစွဲမှုရှိကြသည်။
{| class="wikitable"
|+စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ ကွာခြားမှုအချို့
!BRITISH
!AMERICAN
|-
|flavour
|flavor
|-
|labour
|labor
|-
|honour
|honor
|-
|favourite
|favorite
|-
|centre
|center
|-
|theatre
|theater
|-
|recognise
|recognize
|}
အောက်ပါဇယားမှာ ယနေ့ခေတ် ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေကြသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၏ အက္ခရာသင်္ကေတများဖြစ်သည်။
===== အင်္ဂလိပ် [[အက္ခရာ]]စဉ်(အက္ခရာကြီး) =====နိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းဂြိုဟ်တုရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးshwehmonea
{| class="wikitable"
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[A]]<!---space----> || [[B]]<!---space----> || [[C]]<!---space----> || [[D]]<!---space----> || [[E]] || [[F]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[G]]<!---space----> || [[H]]<!---space----> || [[I]]<!---space----> || [[J]]<!---space----> || [[K]]<!---space----> || [[L]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[M]]<!---space----> || [[N]]<!---space----> || [[O]]<!---space----> || [[P]]<!---space----> || [[Q]]<!---space----> || [[R]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[S]]<!---space----> || [[T]]<!---space----> || [[U]]<!---space----> || [[V]]<!---space----> || [[W]] ||[[X]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
|<!---space----> || <!---space----> || [[Y]]<!---space----> || [[Z]]<!---space----> || <!---space----> ||<!---space---->
|}
===== အင်္ဂလိပ် အက္ခရာစဉ်(အက္ခရာငယ်) =====
{| class="wikitable"
|- style="background-color:orange; text-align:center;size=50px"
| [[a]]<!---space----> || [[b]]<!---space----> || [[c]]<!---space----> || [[d]]<!---space----> || [[e]]<!---space----> || [[f]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[g]]<!---space----> || [[h]]<!---space----> || [[i]]<!---space----> || [[j]]<!---space----> || [[k]]<!---space----> || [[l]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[m]]<!---space----> || [[n]]<!---space----> || [[o]]<!---space----> || [[p]]<!---space----> || [[q]]<!---space----> || [[r]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[s]]<!---space----> || [[t]]<!---space----> || [[u]]<!---space----> || [[v]]<!---space----> || [[w]] ||[[x]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
|<!---space----> || <!---space----> || [[y]]<!---space----> || [[z]]<!---space----> || <!---space----> ||<!---space---->
|}
== <span lang="auto" dir="ltr">စာရေးသားခြင်းစနစ်</span> ==
ကိုးရာစုကတည်းက [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်ကို]] [[လက်တင်ဘာသာအရေးအသား|လက်တင်အက္ခရာ]] (ရောမအက္ခရာဟုလည်းခေါ်သည်) ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။အစောပိုင်း အင်္ဂလိပ်ရှေးဟောင်းစာများသည် တိုတောင်းသော [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Anglo-Saxon_runes ရှေးဟောင်း-အင်္ဂလိပ် ကမ္ပည်းစာ]မျိုးဖြစ်သည်။
== သဒ္ဒါ ==
ဘာသာစကားတိုင်းတွင် သဒ္ဒါရှိသကဲ့သို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင်လည်း သဒ္ဒါ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားတွင် ဝါစင်္ဂ (၉) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ noun ([[နာမ် (သဒ္ဒါ)|နာမ်]]) pronoun ([[နာမ်စား]]) verb ([[ကြိယာ|ကြိယာ)]] adjective ([[နာမဝိသေသန]]) adverb ([[ကြိယာဝိသေသန]]) preposition [[ဝိဘတ်|(ဝိဘတ်]]) conjunction ([[သမ္ဗန္ဓ|သမ္ဗန္ဓ)]] interjection ([[အာမေဋိတ်]]) determinants [(articles များအပါအဝင်) a,an,the] တို့ဖြစ်ကြ၏။
အသုံးများသော ဝါစင်္ဂများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဝါကျမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်၏။
The chairman of the committee and the loquacious politician clashed violently when the meeting started.
Det. Noun Prep. Det. Noun Conj. Det. Adj. Noun Verb Adv. Conj. Det. Noun Verb
ဘာသာပြန်ဆိုချက် - အစည်းအဝေးစ(ခဲ့)သည်နှင့် ကော်မတီဉက္ကဋ္ဌနှင့် စကားများလှသော နိုင်ငံရေးသမားတို့ အပြင်းအထန် အချင်းများကြ(ခဲ့)၏။
== နမူနာစာသား ==
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း]] မှ ကောက်နုတ်ချက်:<ref>[https://my.m.wikipedia.org/wiki/]</ref>{{Quote|text=လူသားတိုင်းသည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အရေးများဖြင့် လွတ်လပ်စွာ မွေးဖွားလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် အသိတရားနှင့် ပြည့်စုံပြီး ညီအစ်ကိုအသင်းအပင်းစိတ်ဓာတ်ဖြင့် အချင်းချင်းအပေါ် ပြုမူသင့်သည်။|title=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း|source=အပိုဒ် ၁}}
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]
[[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများ]]
5hlbm3i4370h77bvl91y63pjgq2viry
1033634
1033633
2026-05-24T14:20:50Z
Zawzawaungthwin
100038
[[Special:Contributions/~2026-30952-37|~2026-30952-37]] ([[User talk:~2026-30952-37|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1033633|1033633]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည်
1033634
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|အင်္ဂလိပ်|အင်္ဂလိပ်စာ}}[[File:Anglospeak (subnational version).svg|thumb|300px|<small>ကမ္ဘာ'''[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]''' ပြောမှု များသောနိုင်ငံများသည် အပြာရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီး၊ အပြာဖျော့ရောင်သည် အင်္ဂလိပ်စာအရေးပါမှု ကြီးမားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည်။</small>|alt=အင်္ဂလိပ်]]
[[File:EN English Language Symbol ISO 639-1 IETF Language Tag Icon.svg|thumb|[[:en:ISO_639-1|EN (ISO 639-1)]]]]
'''[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]'''([[:en:English|English Language]]) သည် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူပြောအများဆုံးဘာသာစကားppဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့သည် အများအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြောဆို ဆက်ဆံ နေကြရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အနောက်ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကား(West Germanic Language) ဖြစ်သည်။ အနောက်ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကားသည် [[ဒတ်ချ်ဘာသာစကား|ဒတ်ချ်]]ဘာသာစကား(Dutch Language)၊ ဂျာမန်ဘာသာစကား(German Language) များကဲ့သို့ အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကား(Indo - European Language) မျိုးနွယ်များဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်စာ အရေးအသားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအသုံးပြုရသော ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ စာအရေးအသားစနစ်မှာ [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင်]](Latin) (ရောမစာအရေးအသား) စာအရေးအသားစနစ် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အေဒီ ၄၅၀ ခန့်က အနောက်ဂျာမနီလူမျိုးစုများမှတဆင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသော ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂျာမနစ်ဘာသာသည် အန်ဂလို-ဆက်ဆိုဟုခေါ်သော ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနောက် ဂျာမနီ လူမျိုးစု များပြောသော ဘာသာစကား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်စကားကိုမူ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း မြောက်မြားစွာက ပြောဆိုအသုံးပြုနေကြသည်။ လူပေါင်း ၃၇၅ သန်းခန့်ပြောဆိုကြပြီး တစ်သန်းခန့်သော လူတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို လေ့လာနေကြသည့် အပြင် အခြားဘာသာစကားများကိုပင် လွှမ်းမိုးထားသည်။
== သမိုင်း ==
ဥရောပတိုက်၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်းပေါ်ရှိ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]ပေါ်မှစ၍ အင်္ဂလိပ်စကားကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ဂျာမနစ် လူမျိုးစုများ(ဆက်ဇွန်၊ အန်ဂယ်စ် နှင့် ဂျူး) သည် ဗြိတိန်သို့ လာရောက်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းလူမျိုးတို့သည် ကျွန်း၏ အရှေ့ပိုင်း အနောက်ပိုင်းတွင် အိမ်များကို ဆောက်လုပ်ပြီး ၎င်းတို့အရင်ရှိနှင့်နေသော ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများကို မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အခြားဒေသိယ ဂျာမနစ်ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြစ်လာခဲ့သည်။ " English " ဟူသောစကားလုံးသည် Angles-Englas မှ ဖြစ်လာသည်။ ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်စကားတွင်မူ အသံထွက်များမှာ ကွာခြားမှုရှိပြီး ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်အသံထွက်များနှင့် အတော်ကွာခြားမှုရှိသောကြောင့် ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသော သူများသည်ပင် နားလည်ရန်ခက်ခဲသည်။ အချို့စကားလုံးများသည်
ဆင်တူအသံထွက်ရှိပြီး အချို့မှာမူကွဲပြားခြားနားကြသည်။
အင်္ဂလိပ်စကားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆင်တူသည့် ဖရီရှန်ဘာသာစကားသည် ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်နှင့် ဒိန်းမတ်တို့ရှိ ၅သိန်းခန့်သော လူမျိုးများပြောဆိုအသုံးပြုနေကြသေးသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားနှင့် ဖရီရှန်ဘာသာစကားသည် ဆင်တူသော်လည်း ဘာသာစကား နှစ်ခုမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုနားလည်ရန် ခက်ခဲသည်။
နောက်ပိုင်း၌ အခြားလူမျိုးအများအပြားသည် အင်္ဂလန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြ၍ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘာသာစကားများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ပေါင်းထည့်ထားပြီး ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
ဥပမာအနေဖြင့် အေဒီ ၈၀၀ခန့်က ဒတ်ချ်နှင့် နောရီစ် [[ပင်လယ်ဓားပြ]]များကို [[ဗိုက်ကင်း]] (Vikings) ဟုခေါ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ၎င်းတို့ဘာသာစကားများစွာကို ရရှိထားကြသည်။ သူတို့၏ စကားမှာ ဂျာမနစ်ဘာသာဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်စကားနှင့်တူသည်။
အောင်နိုင်သူ ဝီလီယံသည် အင်္ဂလန်ကို ၁၀၆၆အေဒီတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဝီလီယံသည် နော်မန်ဘာသာစကားပြောဆိုသူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏နော်မန်ဘာသာဖြင့် ရေသားထားသော စာအုပ်များကို အင်္ဂလန်သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ နော်မန်လူမျိုးများ၏ စကားသည် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့၏ စကားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆက်နွယ်လေသည်။ ဝီလီယံ၏ နော်မန်ကျူးကျော်မှုကြောင့် အင်္ဂလန်တွင် ပြင်သစ်-အင်္ဂလိုဆက်ဇွန် ရောနှောဓလေ့ပေါ်ထွန်းလာရပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဟူ၍ ဘာသာစကားအသစ်ပေါ်ထွန်းလာပြီး ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ နောက်ရာစုနှစ် ၃ခုကျော်၊ ၄ခုအတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ သဒ္ဒါသုံးစွဲပုံမှာလည်း ပြောင်းလဲလာသည်။
အင်္ဂလိပ်စာသည် နော်မန်ဘာသာမှ စကားလုံးပေါင်းမြောက်မြားစွာကို ငှားယူအသုံးပြုထားပြီး ထိုဘာသာစကားကို မစ်ဒယ်အင်္ဂလိပ်ဘာသာဟုခေါ်ကြသည်။ ဂျော့ဖာရီ ကာ့ဆာသည် လူသိများသည့် မစ်ဒယ်အင်္ဂလိပ်အရေးအသားအသုံးပြုသော စာရေးဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ အသံထွက်များ ပြောင်းလဲလာပြီးနောက်ပိုင်း၌ မစ်ဒယ်အင်္ဂလိပ်သည် ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်စာသို့ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ [[ရှိတ်စပီးယား]]၏ စာပေများတွင် အလွန်ဟောင်းနွမ်းနေသည့် အရေးအသားကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်း၏ စာပေအရေးအသားသည် ခေတ်သစ်စာပေအရေးအသား ၏ ရှေ့ပြေးဟူ၍ ဂုဏ်ပြု သမုတ် ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်စာသည် အခြားဘာသာစကားများကို ဆက်လက်ရယူပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ဘာသာမှ ၃၀%၊ ၄၀% ခန့်သော စာလုံးပေါင်းများ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ စသောဘာသာစကားများကိုလည်း တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ လေ့လာရေးပြုလုပ်သူများသည် အကြောင်းအရာတစ်ခုအား လေ့လာရာတွင် အခြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်လိုအပ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုပြီး သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုများပြုလုပ်ရန်အတွက် အခေါ်အဝေါ်များကို ရွေးချယ်အသုံးပြု ခေါ်ဝေါ်ကြရန်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ ကိုလိုနီချဲ့ထွင်မှုသည်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာအနှံ့သို့ ပျံ့နှံ့သွားစေသော အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်သည်။ ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် အရေးပါသော ဘာသာစကားတစ်ခု အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩစတေးလီးယနိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဟောင်ကောင်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တောင်အာဖရိကတိုက်တို့တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အခြားဘာသာများထက် ပိုမို အသုံးပြုခြင်းခံရသည်။ ၎င်းနိုင်ငံများသည် တချိန်က ဗြိတိသျှတို့၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုပေါ်ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့သည် ယခင်ကပင် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့တွင် အရှိန်အဝါရှိကြသည့်အလျောက် ထိုသူများနှင့်ဆက်ဆံရန်အတွက် အခြားလူမျိုးတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို သင်ယူပြောဆိုဆက်ဆံ၍ နည်းပညာ အကူအညီများ၊ စီးပွားရေး အကူအညီများ၊ စိုက်ပျိုးရေး အကူအညီများ စသည့်တို့ကို ရယူရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံတိုင်း အားလုံး လိုလို၌ပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာအား မိခင် ဘာသာ ပြီးလျှင် အခြား လေ့လာအပ်သော ဒုတိယဘာသာ အဖြစ် ပေါင်းထည့်သင်ကြားစေသည်။
အကျော်ကြားဆုံးသော ပုံပြင်၊ ပြဇာတ်၊ သမိုင်းအကြောင်းအရာများသည် အင်္ဂလိပ်စာတွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။ ရှိတ်စပီးယား၏ ကမ္ဘာကျော် ကဗျာများနှင့် ပြဇာတ်များသည် လူကြိုက်များသော စာပေဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် ရေသားထားသည်။ ထို့အပြင် ရုပ်ရှင်၊ သီချင်းများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် အသုံးပြုသေးသည်။
== စာလုံးပေါင်း ကွာခြားပုံများ ==
[[File:English dialects1997.png|thumb|250px|အင်္ဂလိပ်စကားအား ဒေသိယစကားအဖြစ် ပြောဆိုသော လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်းပြပုံ]]
အင်္ဂလိပ်စာကို ရေးသားရာတွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အစိတ်အပိုင်းပေါင်းများစွာပါဝင်သည်။ စာစောင်များအတွက် အသံများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုများသည် တူသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အလွန့်လွန် ခြားနားမှုများရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် "ough" ကို အခြားစာလုံးများပေါင်းထည့်ကြည့်ခြင်း through (threw), rough (ruff), dough (doe) သို့မဟုတ် cough (coff) စသည်ဖြင့် ထိုသို့သော စာလုံးပေါင်းခြင်းများသည် လေ့လာမှုကို ခက်ခဲစေရန်အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ အခြားအင်္ဂလိပ်စကားပြောသောနိုင်ငံများသည် မတူညီသော စာလုံးပေါင်းများလည်းရှိသည်။ UK နှင့် အမေရိကတို့တွင် အချို့စကားလုံးများသည် စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံခြင်းမတူညီချေ။ (အခြားနိုင်ငံများလည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။ ) ဥပမာအနေဖြင့် အင်္ဂလန်က "Colour"ကို အမေရိက က "Color" ဟူပေါင်းကြသည်။ ထိုနည်းတူ အင်္ဂလန်က "programme" ကို အမေရိကန်က "program" ဟု ပေါင်းကြသည်။ ထိုသို့ခြားနားသော စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနည်းလမ်းများအချို့ကို အမေရိကန်စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် ဗြိသိသျှစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံဟူ၍ ခေါ်ကြပြန်သေးသည်။ ယခုအခါ အချို့သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့သည် အမေရိကန် စကားလုံးအချို့အား သုံးစွဲမှုရှိကြသည်။
{| class="wikitable"
|+စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ ကွာခြားမှုအချို့
!BRITISH
!AMERICAN
|-
|flavour
|flavor
|-
|labour
|labor
|-
|honour
|honor
|-
|favourite
|favorite
|-
|centre
|center
|-
|theatre
|theater
|-
|recognise
|recognize
|}
အောက်ပါဇယားမှာ ယနေ့ခေတ် ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေကြသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၏ အက္ခရာသင်္ကေတများဖြစ်သည်။
===== အင်္ဂလိပ် [[အက္ခရာ]]စဉ်(အက္ခရာကြီး) =====
{| class="wikitable"
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[A]]<!---space----> || [[B]]<!---space----> || [[C]]<!---space----> || [[D]]<!---space----> || [[E]] || [[F]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[G]]<!---space----> || [[H]]<!---space----> || [[I]]<!---space----> || [[J]]<!---space----> || [[K]]<!---space----> || [[L]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[M]]<!---space----> || [[N]]<!---space----> || [[O]]<!---space----> || [[P]]<!---space----> || [[Q]]<!---space----> || [[R]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[S]]<!---space----> || [[T]]<!---space----> || [[U]]<!---space----> || [[V]]<!---space----> || [[W]] ||[[X]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
|<!---space----> || <!---space----> || [[Y]]<!---space----> || [[Z]]<!---space----> || <!---space----> ||<!---space---->
|}
===== အင်္ဂလိပ် အက္ခရာစဉ်(အက္ခရာငယ်) =====
{| class="wikitable"
|- style="background-color:orange; text-align:center;size=50px"
| [[a]]<!---space----> || [[b]]<!---space----> || [[c]]<!---space----> || [[d]]<!---space----> || [[e]]<!---space----> || [[f]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[g]]<!---space----> || [[h]]<!---space----> || [[i]]<!---space----> || [[j]]<!---space----> || [[k]]<!---space----> || [[l]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[m]]<!---space----> || [[n]]<!---space----> || [[o]]<!---space----> || [[p]]<!---space----> || [[q]]<!---space----> || [[r]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
| [[s]]<!---space----> || [[t]]<!---space----> || [[u]]<!---space----> || [[v]]<!---space----> || [[w]] ||[[x]]<!---space---->
|- style="background-color:orange; text-align:center;"
|<!---space----> || <!---space----> || [[y]]<!---space----> || [[z]]<!---space----> || <!---space----> ||<!---space---->
|}
== <span lang="auto" dir="ltr">စာရေးသားခြင်းစနစ်</span> ==
ကိုးရာစုကတည်းက [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်ကို]] [[လက်တင်ဘာသာအရေးအသား|လက်တင်အက္ခရာ]] (ရောမအက္ခရာဟုလည်းခေါ်သည်) ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။အစောပိုင်း အင်္ဂလိပ်ရှေးဟောင်းစာများသည် တိုတောင်းသော [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Anglo-Saxon_runes ရှေးဟောင်း-အင်္ဂလိပ် ကမ္ပည်းစာ]မျိုးဖြစ်သည်။
== သဒ္ဒါ ==
ဘာသာစကားတိုင်းတွင် သဒ္ဒါရှိသကဲ့သို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင်လည်း သဒ္ဒါ ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားတွင် ဝါစင်္ဂ (၉) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ noun ([[နာမ် (သဒ္ဒါ)|နာမ်]]) pronoun ([[နာမ်စား]]) verb ([[ကြိယာ|ကြိယာ)]] adjective ([[နာမဝိသေသန]]) adverb ([[ကြိယာဝိသေသန]]) preposition [[ဝိဘတ်|(ဝိဘတ်]]) conjunction ([[သမ္ဗန္ဓ|သမ္ဗန္ဓ)]] interjection ([[အာမေဋိတ်]]) determinants [(articles များအပါအဝင်) a,an,the] တို့ဖြစ်ကြ၏။
အသုံးများသော ဝါစင်္ဂများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဝါကျမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်၏။
The chairman of the committee and the loquacious politician clashed violently when the meeting started.
Det. Noun Prep. Det. Noun Conj. Det. Adj. Noun Verb Adv. Conj. Det. Noun Verb
ဘာသာပြန်ဆိုချက် - အစည်းအဝေးစ(ခဲ့)သည်နှင့် ကော်မတီဉက္ကဋ္ဌနှင့် စကားများလှသော နိုင်ငံရေးသမားတို့ အပြင်းအထန် အချင်းများကြ(ခဲ့)၏။
== နမူနာစာသား ==
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း]] မှ ကောက်နုတ်ချက်:<ref>[https://my.m.wikipedia.org/wiki/]</ref>{{Quote|text=လူသားတိုင်းသည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အရေးများဖြင့် လွတ်လပ်စွာ မွေးဖွားလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် အသိတရားနှင့် ပြည့်စုံပြီး ညီအစ်ကိုအသင်းအပင်းစိတ်ဓာတ်ဖြင့် အချင်းချင်းအပေါ် ပြုမူသင့်သည်။|title=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း|source=အပိုဒ် ၁}}
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]]
[[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများ]]
r4u6hrb9hipm1vozbji0ldoj56fiko7
လေယာဉ်ကွင်း
0
10403
1033846
959008
2026-05-25T11:07:31Z
~2026-30952-37
143151
/* လေယာဉ်ကွင်းအမျိုးအစားများ */ ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးစိုလင်းကုမဏီပှိင်ရှင်
1033846
wikitext
text/x-wiki
[[File:Airport infrastructure.png|thumb|400px|လေဆိပ်တစ်ခု၏ နမူနာပုံစံ]]
'''Shwehmonea ေလဘဝဟာဝည မြန်မာနိူင်ငံရှမ်ပြည်နယ်လားရိူး SoeLin လေယာဉ်ကွင်း''' ဆိုသည်မှာ မြေပြင်မှ စွန့်ခွာရန် အသုံးပြုရသော ကွင်းပြင်ဖြစ်သည်။<ref>Wragg, D.; ''Historical dictionary of aviation'', History Press 2008.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/airport|title=Airport - Definition of airport by Merriam-Webster|publisher=|accessdate=1 September 2015}}</ref> ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ညီနောင်မှ [[လေယာဉ်ပျံ]]ကို တီထွင်ပြီးနောက် လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ တိုးတက် ထွန်းကား လာခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပျံများအား ၁၉၃ဝ တိုင်အောင် ခရီးသည်များအား သယ်ယူခွင့်မပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မှ ခရီးသည်များအား သယ်ဆောင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ မြို့ပြလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ထွန်းကားလာသောကြောင့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြလေကြောင်းဖွံ့ဖြိုးရေး အဖွဲ့]] (I.C.A.O) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့များပေါ်ပေါက်လာပြီး လေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လေယာဉ်ကွင်းများအတွက် စံချိန်စံညွှန်းများ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ရှိသော လေယာဉ်ကွင်းများအား မြို့ပြသုံး နှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သုံးဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သော်လည်း အချို့ လေယာဉ်ကွင်းများအား စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက်မှ အတူတကွ သုံးဆွဲကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လေယာဉ်ကွင်းအချို့မှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်ကွင်းများဖြစ်ပြီး (I.C.A.O) မှချမှတ်ထားသော စည်းများများဖြင့် တည်ဆောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ကွင်းများ၏ အကျယ်အဝန်း နှင့် ၎င်းတို့ပေးနိုင်သော လေကြောင်းဝန်ဆောင်မှုများကိုခွဲ၍ လေယာဉ်ကွင်းများအား အမျိုးအစားများခွဲခြားထားသည်။
လေယာဉ်ကွင်းများအား အဓိကတည်ဆောက်သူများမှာ [[မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ]]များဖြစ်ကြသည်။ မီးပေးရေး နှင့် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုအတွက် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ များနှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာများလည်း သက်ဆိုင်ရာကဏ္ဍအလိုက်ပါဝင်ကြလေသည်။
== လေယာဉ်ကွင်းအမျိုးအစားများ ==soeLinနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကြမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး256
[[File:Airport overhead.jpg|thumb|right| [[Paraparaumu Airport|ပရပရမူ လေယာဉ်ကွင်း]] သို့မဟုတ် အသေးစား လေဆိပ်]]
မြို့ပြလေကြောင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ သတ်မှတ်ချက်အရ လေယာဉ်ကွင်းများအား အောက်ပါအတိုင်းခွဲခြားထားနိုင်သည်။
* ပုဂ္ဂလိက(personal)- ပေါ့ပါးသည့် ပေါင်၃၀၀ဝ မျှသော လေယာဉ်ပျံများဆင်းသက်နိုင်ပြီး သေးငယ်သော လူနေဧရိယာများသို့သာ ဆက်သွယ်ထားသည့် လေယာဉ်ကွင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
* ဒုတိယအမျိုးအစား(secondary) - ပေါင် ၂၀၀ဝမှ ၁၅၀၀ဝ ကြားရှိလေယာဉ်ပျံများ အသုံးပြုနိုင်ပြီး ပျံသန်းမူ့အစီအစဉ် အတိအကျမရှိသော လေယာဉ်ကွင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
* သီးသန့်လေယာဉ်ကွင်း(feeder) - လေကြောင်းလိုင်းများမှ ပိုင်ဆိုင်သော သီးသန့်လေယာဉ်ကွင်းများကို ခေါ်သည်။
* ပင်မလေကြောင်းလိုင်း(Trunk Lines) - ပင်မလေကြောင်းလိုင်းအတွင်းတွင် ရှိသော မြို့ငယ်လေးများသို့ သွားလာ နိုင်သည့် လေယာဉ်ကွင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
* အမြန်လေကြောင်းလိုင်း(Express) - အရေးကြီးသည့် အဓိကမြို့ကြီးများ သို့မဟုတ် ပင်မလေကြောင်းလိုင်းများဆုံရာ အရပ်များသို့ ဆက်သွယ်သွားလာ နိုင်သည့်လေယာဉ်ကွင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
* ဒေသတွင်းလေယာဉ်ကွင်း(Continental) - နိုင်ငံအတွင်းတွင် တောက်လျှောက်ပျံသန်းနိုင်သော လေယာဉ်များဆင်းသက် နိုင်သည့် လေယာဉ်ကွင်း ကိုခေါ်သည်။
* တိုက်ကြီးများ ဆက်သွယ်လေယာဉ်ကွင်း(Intercontinental) - အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်များ ဆင်းသက်နိုင်သည့် လေယာဉ်ကွင်း အမျိုးအစားကို ခေါ်သည်။
* တိုက်ကြီးများဆက်သွယ်သည့် အမြန်လေကြောင်း(Intercontinental Express) - သမုဒ္ဒရာကြီးများကို ဖြတ်ကျော်ပျံသန်း နိုင်သော လေယာဉ်ကြီးများ ဆင်းသက်ရာ လေယာဉ်ကွင်းဖြစ်သည်။
== လေယာဉ်ကွင်းမှ ဝေါဟာရ အခေါ်အဝေါ်များ ==
Shwehmonea ေလဘဝဟာဝည soeLin လေယာဉ်ကွင်းမှ ဝေါဟာရ အခေါ်အဝေါ်များသည် လေယာဉ်ကွင်း တည်ဆောက်မည့်သူများ မဖြစ်မနေသိထားရမည့် အချက်များဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ထိုဝေါဟာရ သတ်မှတ်ထားသော အရာများသည် စံချိန်မှီလေယာဉ်ကွင်းများတွင် မရှိမဖြစ်ပါဝင်ရမည့် အချက်များလည်း ဖြစ်သည်။
=== လေယာဉ်ကွင်း ပမာဏ (Airport Capacity) ===
လေယာဉ်ကွင်း ပမာဏ (Airport Capacity) ဆိုသည်မှာ လေယာဉ်ကွင်း တစ်ခုတွင် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်အတွင်း(အများအားဖြင့် တစ်နာရီဟု သတ်မှတ်ထားသည်) အန္တရာယ် ကင်းစွာ အဆင်း၊ အတက်ပြုနိုင်သည့် လေယာဉ်အရေအတွက် ကိုခေါ်သည်။
=== လေယာဉ်ကွင်း၏ အမြင့်ပေ(Airport Elevation) ===
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ လေယာဉ်ဆင်းသက်မည့် အမြင့်ဆုံးအမှတ်ရှိ အကွာအဝေးကို လေယာဉ်ကွင်း၏ အမြင့်ပေ (Airport Elevation) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
=== လေယာဉ် ဆိုက်နားရာနေရာ (Apron) ===
{{main|လေယာဉ် ဆိုက်နားရာနေရာ}}
လေယာဉ်ရပ်နားရန်နှင့် ကုန်တင်၊ကုန်ချ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် လေယာဉ်ကွင်းအတွင်းရှိ သတ်မှတ်ထားသောနေရာအား Apron ဟုခေါ်သည်။ ထိုနေရာသည် အများအားဖြင့် ပင်မအဆောက်အဦးရှေ့တွင်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် ဂိုဒေါင်ကြီး များ၏ အနီးအနားတွင်လည်းကောင်း တည်ရှိသည်။
=== အပိုပြေးလမ်းကြောင်း(Clearway) ===
လေယာဉ် စတင်ထွက်ခွာသော လမ်းကြောင်း အဆုံးတွင် ရှိသည့် စတုဂံပုံ နေရာအကွက်ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်အင်ဂျင်
များ မတော်တဆဖြစ်၍ ပြေးလမ်းဆုံးသည်အထိ လေထဲသို့မတက်ရောက်နိုင်သေးလျင် ထိုနေရာအား အသုံးပြုနိုင်ရန်
တည်ဆောက်ထားခြင်း လည်းဖြစ်သည်။
=== လေယာဉ်ပြေးလမ်း(Runway) ===
{{main|လေယာဉ်ပြေးလမ်း}}
လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ ထွက်ခွာရန်သော်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ထားသည့် ဧရိယာဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများသည် အများအားဖြင့် နှစ်ဖက်လုံး အသုံးပြုနိုင်ကြသည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများကို နံပါတ်များဖြင့် ခေါ်ကြ၍ ၎င်းနံပါတ်များသည် ပြေးလမ်း၏ ရပ်ညွှန်း Direction ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဥပမာ . . 31R ဆိုပါက ပြေးလမ်း၏ ရပ်ညွှန်းသည် 310 ဖြစ်၍ R သည် လေယာဉ် လေထဲရောက်ပြီးနောက် ညာဘက်သို့ ကွေ့ရမည်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ L ဆိုပါက လက်ဝဲဘက်သို့ ကွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။
=== Taxiway ===
{{main|လေယာဉ်ချဉ်းကပ်ပြေးလမ်း}}
လေယာဉ်ပျံများ လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ်သို့ သွားလာရန် သတ်မှတ်ထားသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
=== မြေပြင်ဧရိယာ(Landing area) ===
လေယာဉ်ပျံများ ထွက်ခွာရန်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိုက်ကပ်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ ပြုပြင် ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊
ကုန်တင်၊ကုန်ချနှင့် ခရီးသည်များသယ်ဆောင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ထားသည့် မည်သည့်နေရာကိုမဆို
မြေပြင်ဧရိယာဟုခေါ်သည်။
=== ပင်မလေဆိပ်အဆောက်အဦး(Terminal Building) ===
{{main|လေဆိပ်အဆောက်အဦ}}
ဆိုက်ရောက်သော ခရီးသည်များနှင့် ထွက်ခွာမည့်ခရီးသည်များအတွက် ပြည့်စုံလုံလောက်သော ဝန်ဆောင်မူ့မျိုး
ပေးနိုင်သည့် အဆောက်အဦးမျိုးဖြစ်ရမည်။ ထိုအဆောက်အဦးတွင် လေယာဉ်ကွင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ ရုံးခန်းများ၊
လေကြောင်းလိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဆိုင်သောရုံးခန်းများ အများအားဖြင့်ပါဝင်ပေသည်။ ခရီးသည်များအတွက်လည်း
လိုအပ်သည့် စားသောက်ဆိုင်များ၊ စာအုပ်အရောင်းဆိုင်များ၊ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ရုံးများ၊ ရေချိုးသန့်စင်ခန်း
များပါဝင်သည့် နားနေခန်းများ၊ လက်ဆောင်ပစ္စည်းဆိုင်များ စသည်ဖြင့်ပါဝင်သင့်ပေသည်။ အဆောက်အဦး ၏အပြင်
ဘက်ထွက်ပေါက်တွင်လည်း ကုန်လမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် တက္ကစီများနှင့် ဘတ်စ် ကားများ တတ်နိုင်သလောက်
စီစဉ်ပေးနိုင်ရမည်။
လေကြောင်းထိန်းချုပ်ရေးမျှော်စင်အား ထိုအဆောက်အဦးရှိ အုပ်ချုပ်ရေးရုံး အပေါ်ထပ်တွင် အများအားဖြင့်ထားလေ့
ရှိကြသည်။
== မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ကဏ္ဍ ==
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများသည် လေယာဉ်တည်ဆောက်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ထုတ်လုပ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း
ပါဝင်ပတ်သတ်ခြင်းလုံးဝ မရှိသော်လည်း လေယာဉ်ကွင်းတည်ဆောက်ရန်အတွက် လေယာဉ်များ၏ သဘောသဘာဝ
နှင့် အလေးချိန်အစရှိသည်တို့ကို အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်သိရှိရန်လိုအပ်ပေသည်။
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများ၏ အဓိကအခန်းကဏ္ဍများမှာ လေယာဉ်အတက်အဆင်းပြုလုပ်ရန် လမ်းကြောင်းများဖေါက်လုပ်ပေးခြင်း၊
လိုအပ်သော အဆောက်အဦးများ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်းတို့ပါဝင်လေသည်။ လေယာဉ်ပေါ်စ အချိန်ကာလများက
လေယာဉ်များ၏ အလေးချိန်၊ အရွယ်ပမာဏ နှင့် ပြေးနှုန်းတို့မှာ အနည်းငယ်သော ပမာဏသာရှိသော်လည်း ယခုအခါ
ထိုသတ်မှတ်ချက်များမှာ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသဖြင့် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများသည် ထိုပြောင်းလဲချက်များအရ
လေယာဉ်ကွင်း ဒီဇိုင်းများအား ထုတ်ပေးနိုင်ရန်လိုအပ်ပေသည်။ လေယာဉ်ကွင်း တစ်ခုတည်ဆောက်ရန်အတွက်
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများသည် လေယာဉ်ကွင်းတည်ဆောက်မည့်နေရာ၏ အခြေအနေများကိုလည်းကောင်း၊ တည်ဆောက်
မည့်နေရာ ရွေးချယ်ပြီးလျင် လေယာဉ်ကွင်းပုံစံအားနေရာချထားခြင်းများကိုလည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ကွင်း အရွယ်ပမာဏ
နှင့် တည်ဆောက်မည့်နေရာ ရွေးချယ်ခြင်းများကိုလည်းကောင်း ပါဝင်လုပ်ဆောင်ရလေသည်။
=== လေယာဉ်ကွင်း အကျယ်အဝန်းနှင့် တည်နေရာရွေးချယ်ခြင်း ===
ယေဘူယျအားဖြင့် လေယာဉ်ကွင်းတည်နေရာ နှင့် အကျယ်အဝန်းအားရွေးချယ်ရာတွင် အောက်ပါအချက်အလက်များအား
ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်လိုအပ်ပေသည်။
# တည်ဆောက်မည့် ဧရိယာ
# ဝန်ဆောင်မူ့ပေးနိုင်မည့် အမျိုးအစား
# ပတ်ဝန်းကျင်လူဦးရေပမာဏ
# ခန့်မှန်းခြေ အသုံးပြုနိုင်သည့် လေယာဉ်ပမာဏ
# လေယာဉ်ကွင်းမှ လက်ခံနိုင်သည့် လေယာဉ်ပမာဏ
# လေယာဉ်ကွင်း၏ အမျိုးအစား၊အကျယ်အဝန်းနှင့် ပုံသဏ္ဍန်
# တစ်ခြားလေယာဉ်ကွင်းများနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်မူ့
# လူထုအမြင်နှင့် လေယာဉ်ကွင်းတည်ရှိမည့်နေရာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်စီးပွားရေးအခြေအနေ
# လေယာဉ်အဆင်း၊အတက်ကြောင့် ဆူညံမူ့
# လေယာဉ်ကွင်းတည်ဆောက်မည့်နေရာ၏ မြေတန်ဖိုးနှင့် ပိုင်ရှင်များအား လျော်ပေးခြင်း
# တည်ဆဲ ဥပဒေများ
# အလည်အပတ်ခရီးသွား လုပ်ငန်းစီးဆင်းမူ့
# private assistance
# Planning for integrated development
=== လေယာဉ်ကွင်း ပုံစံချခြင်း ===
စီမံကိန်းတစ်ခုလုံးအတွက် လိုအပ်သော ပုံစံနေရာများ ချထားရာတွင် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများသည် အသေးစိတ်လိုအပ်
ချက်များအား ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ပထမဦးစွာ လေယာဉ်ကွင်းတည်ရှိမည့်နေရာ နှင့်အတူ ဆက်စပ်နေသော
ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာအား မြေပုံကားချပ်ဖြင့် နေရာပြရသည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်း၊ တက္ကစီလမ်းရှိမည့်နေရာများ၊ လေယာဉ်
ရပ်ဆိုက်နားရာနေရာများ၊ အဆောက်အဦများတည်ရှိမည့်နေရာများအား မြေပုံတခုဖြင့် ပြင်ဆင်ထားရသည်။ လေယာဉ်ကွင်း
ဧရိယာတစ်ခုလုံး၏ အနိမ့်အမြင့်ပမာဏအားလည်း grading plan ဟုနာမည်ပေးကာ မြေပုံတစ်ခု သီးသန့်လုပ်ရသည်။
ပြေးလမ်းတစ်ခုချင်းစီရှိ မြေနေရာအနိမ့်အမြင့်အသေးစိတ်အားလည်း ပြည့်စုံသောမှတ်တမ်းတစ်ခုပြုလုပ်ရသည်။ လေယာဉ်
ကွင်းတစ်ခုလုံးရှိ ပြေးလမ်း၊တက္ကစီလမ်းများ၊ ရပ်ဆိုက်နားရာနေရာများ၊ မြေဖို့ကာ ခင်းထားသောနေရာများအတွက်
ဖြတ်ပိုင်းပုံ(cross section plan) များပြုလုပ်ရသည်။ လမ်းပိုင်းများ ဆက်သွယ်သည့်နေရာများ(pavement joints)၊
သံကူကွန်ကရစ်နေရာများ၊အတွက်လည်း အသေးစိတ်ပြုလုပ်ထားသော plan များရှိရသည်။ ရေစီး၊ရေလာ အခြေအနေ
များအတွက် မြေပုံဇယားများအားလည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ကွင်းတစ်ခုလုံးအား မီးထွန်းလင်းစေရန်အတွက် အလင်းပေး
စနစ်ပြမြေပုံဇယားများအားလည်းကောင်း၊ အဆောက်အဦးများ၏ တည်ဆောက်ပုံ(structure) ပြ ပုံကားချပ်များကို
လည်းကောင်း အသီးသီးပြင်ဆင် ဆွဲသားထားရသည်။
==ဆက်စပ်ကြည့်ရန်==
*[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]
*[[ပြည်တွင်းခရီးစဉ် လေယာဉ်ကွင်း]]
== အကိုးအကား ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:လ|လေယာဉ်ကွင်း}}
[[Category:လေဆိပ်များ]]
9fdt002sf8hifsr08ot1gfjjye6gi8u
ပရဲလူမျိုး
0
12806
1033799
232519
2026-05-25T09:36:10Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033799
wikitext
text/x-wiki
[[File:ဗရက်.jpg|right]]
* ပရဲ ( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင် မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။ ပရဲလူမျိုးတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''ကယော''' ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
5imvung7l06qh2noh4eck7ua9yvze21
1033800
1033799
2026-05-25T09:37:44Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033800
wikitext
text/x-wiki
[[File:ဗရက်.jpg|right]]
* ပရဲ ( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင် မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။ ပရဲလူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့ကို၎င်းတို့ '''ကယော''' ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
0wfs5jcuhx6znjnn1t65cy6nl10k59o
ကွတ်ခိုင်မြို့
0
13324
1033790
1020227
2026-05-25T09:14:16Z
Salai Rungtoi
22844
/* မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလ */
1033790
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = ကွတ်ခိုင်မြို့
|official_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Kutkai 6.jpg
|image_map =
|map_caption =
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကွတ်ခိုင်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 23
|latm = 27
|lats =
|longEW = E
|longd = 97
|longm = 56
|longs =
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''ကွတ်ခိုင်မြို့'''သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ သီပေါစော်ဘွားပိုင် နယ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်နှင့် နယ်ခြားဝန်ထောက်ရုံးများ တည်ရှိရာမြို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ-တရုတ် လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး သီပေါမြို့မှ ၁၆ မိုင်၊ [[လားရှိုးမြို့]]မှ ၄၈ မိုင် ကွာဝေးသည်။ [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]မှ ကွတ်ခိုင်အထိ လမ်းတစ်လျှောက်သည် တောင်တက်ခရီးချည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူနေအိမ်ခြေ ၆၀၀ မျှရှိပြီး လူဦးရေ ၆၀၀၀ ခန့် နေထိုင်သည်။
== လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး ==
မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများအနက် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်ဖော]] (ကချင်) နှင့် ရှမ်းလူမျိုးစုများမှာ အများဆုံးဖြစ်သည်။ [[လာချိဒ်လူမျိုး|လရှီ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ တရုတ်နှင့် [[ဂေါ်ရခါး|ဂေါ်ရခါးလူမျိုး]]များလည်း အနည်းငယ်စီ ရှိကြသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရ၏ အစီအစဉ်အရ ကွတ်ခိုင်နယ်မှ ကချင်အိမ်ထောင်စုအများအပြားသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဟူးကောင်းမြေပြန့်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ကြသည်။
မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် အာလူးများ စိုက်ပျိုးကြသည့်အပြင် ဂေါ်ဘီ၊ မုန်လာစသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များလည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။ မြို့နှင့် ခပ်လှမ်းလှမ်းဒေသများတွင် ဘိန်းပင်များ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြင်းများကို မွေးမြူ၍ မန္တလေးစသော မြန်မာပြည်မရှိ မြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။
== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ==
ကွတ်ခိုင်မြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ [[တာမိုးညဲမြို့|တာမိုးညဲ]]မြို့သို့ လမ်းဆက်သွယ်ထားပြီး ထိုလမ်းကို နွေရာသီ၌သာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ တာမိုးညဲမှတစ်ဆင့် [[သီပေါမြို့|သီပေါ]]-[[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]]လမ်းပေါ်ရှိ [[နမ့်စလပ်ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်|နမ့်စလပ်]]သို့လည်း ကားလမ်း ဆက်သွယ်ထားသည်။ အဆိုပါ ကားလမ်းသည် ၆၅ မိုင်ရှည်လျားပြီး ပြည်သူလူထု၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
== အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခမ်းအနားများ ==
မြို့ပေါ်တွင် အထက်တန်းကျောင်း၊ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုအဖွဲ့မှ ဖွင့်လှစ်ထားသော စာသင်ကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ ငွေတိုက်နှင့် လမ်းဝန်ထောက်ရုံးများရှိသည့်အပြင် နယ်ခွဲကချင်ကောင်စီရုံးလည်း ရှိသည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်တွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မနောပွဲကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုမနောပွဲအတွင်း မြို့နယ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဒူးဝါးကြီးများသည် ရင်းနှီးချစ်ခင်စွာ တွေ့ဆုံခွင့်ရကြပြီး မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေး၊ တိုးတက်ကြီးပွားရေးများကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြသည်။
== မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလ ==
{{Main|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ]] ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-17|access-date=2026-03-17|language=my}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ရှမ်းပြည်နယ်}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]]
pve2c0zu77n7cluptk9h075qttqf07j
သရဲ
0
15755
1033735
948766
2026-05-25T04:05:52Z
~2026-31162-19
143198
1033735
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
[[File:Image_of_a_ghost,_produced_by_double_exposure_in_1899.jpg|220x124px|thumb|right|alt=.|ပုံကြမ်း]]အများက ယုံကြည်လက်ခံထားမှု အရ သရဲ ဆိုသည်မှာ သေဆုံးသွားသော လူတစ်ယောက် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်၏ ဝိညာဉ်ဖြစ်ပြီး သက်ရှိတို့အား ရုပ်အားဖြင့် သို့မဟုတ် အခြားသော ပုံသဏ္ဌန် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ရှိနေကြောင်း ပြတတ်သော အရာပင်ဖြစ်သည်။ သရဲ၏ ပုံသဏ္ဌန် အနေအထားမှာ အမျိုးမျိုး အစားစားကွဲပြားသည်။ သူတို့ရှိနေကြောင်း ပြတတ်သော ပုံသဏ္ဌန်မှာလည်း မမြင်ရပဲ ရှိနေကြောင်း ပြတတ်သည်မှ စ၍ အရိပ်သဏ္ဌန် အလယ် သက်ရှိတို့နှင့် ပုံစံတူ အဆုံး အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ သေဆုံးသွားသော လူတို့၏ ဝိညာဉ်နှင့် ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားသည်ကို နီခရိုမန်စီ (necromancy) ဟု ခေါ်သည်။
သေဆုံးသွားသောသူတို့ ပုံသဏ္ဌန် တစ်မျိုးဖြင့် ရှိနေသည်ကို ယုံကြည်ကြသည်မှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားပေသည်။ စာပေ မပေါ်ပေါက်မီ ယဉ်ကျေးမှု ကာလများကပင် လူမဟုတ်သော အရာတို့၏ ဝိညာဉ်ကို ယုံကြည့်ကြသည့် အန်နီမစ်ဇင် (animism ) နှင့် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် ကွယ်လွန်ပြီးသူတို့ကို ကိုးကွယ်ခြင်းတို့မှ စ၍ တွေ့နိုင်သည်။
သရဲများအားလုံး အစွမ်းရှိကြသည်မဟုတ်ပေ။ အချို့မှာ သက်ရှိများကဲ့သို့ပင် နေထိုင်၊ သွားလာကြသည်လည်း ရှိ၏။ ပြုမိသော အကုသိုလ်ကံအပေါ်လိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ သေခါနီး၌ စွဲလမ်းမိသော စိတ်အစွဲကြောင့်သော်လည်းကောင်း ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ရှိကြပေသည်။ သုဿာန်များတွင်သာ ရှိကြသည်မဟုတ်ပေ၊ လမ်းမများပေါ်နှင့် စိတ်စွဲလမ်းရာ နေရာများ၌နေကြသည်လည်းရှိ၏။
မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ သရဲ၏ ဖြစ်သည်မှုကို အတည်ပြုသက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ ဒါေမယ့်သရဲကတကယ်ရှိပါတယ်။လိ့မယုံလို့မရဘူးငါောင်ခြောက်တာခံဖူးတယ်
[[Category:သရဲ]]
{{Stub}}သရဲကိုကိုယ်တိုင်မြင်ဖူးပါသည်။ကျွန်မမြင်ဖူးသည်ကမီးခိုးငွေ့များကဲ့သို့မှုန်ဝါးဝါးရှိပြီးလူခန္ကာကိုယ်ကဲ့သို့ရုပ်ကြမ်းမဟုတ်ပါ မျက်လုံးများမှာဝိုင်းစက်နေပြီးမျက်တောင်မခါတ်ပါ။မျက်လုံးသည်သာမန်လူမျက်လုံးများထက်အနည်းငယ်မျှပို၍ပြူးကျယ်နေပါသည်။လူတစ်ဦးကဲ့သို့လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်သည်။ပစ္စည်းများကိုင်တွယ်နိုင်သည်။သူ၏အစွဲအလန်းများကြောင့်မကျွတ်မလွတ်ဖြစ်နေဟန်ရှိသည်။အမျှဝေသော်လည်းသာဓုမခေါ်ပဲသူ၏ပိုင်ဆိုင်သည့်အရာများကိုမစွန့်လွှတ်သမျှကာလပတ်လုံးသူလည်းကျွတ်မည်မထင်ပါ။အသံများပေးခြင်းပစ္စည်းများဖျက်ဆီးခြင်းတို့ကိုပြုသော်လည်းလူကိုတော့ဒုက္ခမပေးပါ။သူရှိနေကြောင်းသိစေရန်နှင့်သူ့ပိုင်ဆိုင်မှုကိုကာကွယ်ရန်သာဖြစ်ပုံရသည်။
ngapl5dx8k4458myga2bwek0ensqbbd
စေတုတ္တရာမြို့
0
16379
1033661
774250
2026-05-24T16:31:09Z
~2026-31091-72
143187
/* ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ */ I fixed the typo
1033661
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = စေတုတ္တရာမြို့
|native_name =
|other_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = Burma
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|seat = [[စေတုတ္တရာမြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
|image_skyline = Sidoktaya town,Magway Division.jpg
|image_map =
|map_caption = စေတုတ္တရာမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]]
|subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၆)မိနစ်
|subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]]
|subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၁၄)မိနစ်
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|20|27|N|94|15|E|region:MM|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[Image:Ancient Pagoda in Sidoktaya.JPG|300px| thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ ပုဂံခေတ်မှ ရှေးဟောင်းစေတီတစ်ဆူ]]
[[Image:Basic Education High School Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ တစ်ခုတည်းသော အခြေခံပညာအတက်တန်းကျောင်း]]
[[Image:Mountains and Forest in Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ အနီးဝန်းကျင်ရှိ တောင်တန်းများအလှကို မြို့၏ကျောင်းကုန်းပေါ်မှ မြင်တွေ့ရပုံ]]
'''စေတုတ္တရာမြို့''' သည် [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
စလင်းနယ်တွင် ပါဝင်၍ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းမှ ဝေးကွာသည့် အတွင်းဘက်ကျသော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[စလင်းမြို့]]မှ ၃၆
မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ စေတုတ္တရာမြို့သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်၏ အရှေ့ဘက် ဆင်ခြေလျှောတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့မှာ ရှည်လျားသည်။
ရဲဌာနသည် မြို့အဝင်ဝတွင် ရှိသည်။ မုန်းမြစ်သည် မြို့နယ်အလယ်ကို တည့်တည့်ဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်း၏။
ထိုဒေသကို မုန်းချောင်းနယ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၂၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ရွာပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။ မုန်းမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် ညီညာ
ပျံ့ပျူးသော မြေပြင်များရှိသည်။ မြို့နယ်၏ ကျန်အပိုင်းမှာ တောင်ကုန်းဒေသများသာဖြစ်၍ ငှက်ဖျားထူသည်။
မြို့နယ်၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ ၃ဝ၇၄၈ ယောက်ခန့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး၏ လူဦးရေများပြားသော်လည်း ချင်းလူမျိုးတို့လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဒေသရှိ ချင်းများသည် မြန်မာများနှင့် နီးစပ်ရောနှော ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သဖြင့် အမူအရာ ဓလေ့ထုံးစံ
အားဖြင့် မြန်မာများနှင့် များစွာကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိပေ။
စေတုတ္တရာနယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာ ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ၊ ဝါ၊ လူး၊ ဆပ် ပြောင်းများဖြစ်၍ အဓိက အလုပ်အကိုင်များမှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်ဝါးခုတ်
ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
စေတုတ္တရာမြို့နယ်၌ ယနေ့တိုင် ရှေးရိုးဆန်သော ဝတ်စား ဆင်ယင်ပုံကို တွေ့နိုင်သည်။ အသုံးအဆောင်များတွင်လည်း ဒေါင်းလန်း၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ယွန်းထည် စသည်တို့ကို ယခု
တိုင် သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။ အလှူအတန်း ပွဲလမ်းသဘင် စသည်တို့တွင် မြန်မာရှေးဟောင်း တူရိယာများကို တီးမှုတ်ကြလျက် အရာရာတွင် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော အလေ့အထ
ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၇ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ရေကန်ရှိသော ကန်တောင်ကြီး ရှိသည်။
မြို့နှင့် သုံးမိုင်ကွာ ဆင်မြီးချောင်းကမ်းပါး၌ ကျောက်ခဲပေါ်တွင် စေတီသဖွယ် ကျောက်အဆင့်ဆင့် တင်လျက်ရှိသော ခမောက်ပုံ
နှင့်တူသည့် ကျောက်ခမောက်ဆိုသည့် နေရာလည်း ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)</ref>
==အမည်တွင်လာပုံ==
စေတုတ္တရာမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ချိန် ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်းစော၏ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်မြတ် ထွန်းကားလာပြီဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများ ကြီးစိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ စေတုတ္တရာဟု တည်ထောင်မည့် အရပ်ဒေသတွင် ဒေသခံများ ကိုးကွယ်ကြသော နတ်မင်း၏ အမည်မှာ ဇေတနတ်မင်းဖြစ်သည်။ မြို့တည်ထောင်သောအခါ ဇေတနတ်မင်းကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သောအားဖြင့် မြို့အမည်ကို ဇေတဥတ္တရာ (ဇေတ= ဇေတနတ်မင်း+ ဥတ္တရာ=မြင့်မြတ်သောနေရာဌာန) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပါဠိဘာသာစကားတွင် ရှေ့ဗျည်းသံနှင့် နောက်သရသံတို့ကို တစ်ဆက်တည်းရွတ်ဆိုသောအခါ ဇေတုတ္တရာဟု အမည်တွင်လာရသည်။ ထိုမှတဆင့် ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ စေတုတ္တရာဟု ဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့က စေတုတ္တရာမြို့ကို sidoktaya ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် sitoktaya ဟုလည်းကောင်း အမည်ပေးခဲ့ရာ မူလအမည်ဖြစ်သော စေတုတ္တရာ အစား စည်တုတ္တရာ ဟူသောအသံထွက်မျိုး ဖြစ်သွားစေသည်။ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နံပါတ်တွင် အသုံးပြုသော အတိုကောက်စာလုံးမှာလည်း SDA ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတဆင့် STA ဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပြီး ယနေ့အချိန်တွင်မူ ၈/စတရ(နိုင်) ဟူသော မြို့နယ် သင်္ကေတကို သတ်မှတ်ထားသည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
စေတုတ္တရာမြို့ကို [[ပုဂံ]]ပြည့်ရှင် [[ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်မင်း]]ကြီး၏ သားတော် မင်းဇေယျခေတ္တရာဘွဲ့ခံ [[ရာဇကုမာရ်]]မင်းသားမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၆၀)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ မြို့ကို စတင်တည်စဉ်က မြို့အင်္ဂါ (၅)ရပ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
# မြို့ရိုး
# ဇေတနတ်မင်းကြီးနတ်ကွန်း
# စည်ကျစ်တောင်စေတီတော်
# အောင်ချာသီရိစေတီတော်
# ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်
တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြို့ကို တည်ထောင်သည်မှာ သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း (၉၀၀)ကျော်ပြီဖြစ်သော်လည်း မြို့သည် များစွာဖွံ့ဖြိုးကျယ်ပြန့်လာခြင်း မရှိပဲ ယခုတိုင်အောင် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်သာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
===တည်နေရာအကျယ်အဝန်း===
စေတုတ္တရာမြို့သည် စေတုတ္တရာမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး [[မုန်းချောင်း]]နှင့် [[ဆီမီးချောင်း]] ပေါင်းဆုံရာ၏ အထက်နားတွင် တည်ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ တည်နေရာသည် မြောက်[[လတ္တီကျု]] ၂၀°၂၅'၂၉" အရှေ့[[လောင်ဂျီကျု]] ၉၄°၁၅'၃၆" တွင် တည်ရှိသည်။
==မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ==
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ငယ် (၁၁)ခုရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီး(၂)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။
'''အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်'''
* စံပြရပ်ကွက်
* ဗန္ဓရရပ်ကွက်
* သီဟရပ်ကွက်
* ဇေယျရပ်ကွက်
* ဝဏ္ဏရပ်ကွက်
'''အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်'''
* မြောက်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* တောင်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* ရွာသစ်ရပ်ကွက်
* ပိတောက်မြိုင်ရပ်ကွက်
* လယ်ပြင်စုရပ်ကွက်
* အင်ကြင်းမြိုင်ရပ်ကွက်
စေတုတ္တရာမြို့တွင် စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ (၈၀၀)ကျော်၊ လူဦးရေ (၄၃၀၀)ကျော်မျှသာရှိသဖြင့် လူနေနည်းပါးသည်။ သို့ရာတွင် အနီးအနားဝန်းကျင်တွင် နီးကပ်စွာတည်ရှိနေသော ခိုဝင်၊ မထိမ်း၊ မြေနီကုန်း၊ တောင်မြေနီ၊ အောက်ပုံ၊ မကြီးစု၊ ညောင်အိုင်၊ ခြင်ပြစ်ကိုင်း၊ သရန်ကိုင်း၊ လုံးပေါ စသောကျေးရွာများတွင်လည်း လူဦးရေအတော်အသင့်ရှိသဖြင့် စေတုတ္တရာမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် မြို့နယ်အတွင်းတွင် လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
==ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ==
မြို့ပေါ်တွင် -
* စေတော်ဝင်တောရကျောင်းတိုက်
* မြောင်းခွတောင်ကျောင်း
* မြောင်းခွမြောက်ကျောင်း
* ရန်အောင်ဘုံသာကျောင်း
* လေးထပ်တောင်ကျောင်း
* စည်ကျစ်တောင်ကျောင်း
* လယ်ပြင်စုကျောင်း
* မြကန်သာကျောင်း
* အင်ကြင်းမြိုင်အောင်သုခကျောင်းတိုက်
* ပိတောက်မြိုင်ကျောင်း
* အောင်မင်္ဂလာကျောင်း
ဟူ၍ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။ အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အခမ်းအနား ကျင်းပရန်အတွက် မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကြီးတစ်ခုရှိသည်။ မိုးကုတ်ဝိပဿနာအဖွဲခွဲအမှတ် (၁၅၁)၊ တရားရိပ်သာကြီး တစ်ခုရှိသည်။
==လူမှုရေး==
နံနက်ခင်းဈေး (မြို့နယ်စည်ပင်သာယာဈေး) တစ်ခု၊ မြို့မအားကစားကွင်းတစ်ခု၊ ပန်းခြံတစ်ခု တို့လည်း ရှိသည်။
ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ အထက(၁)ကျောင်း၊ အမက(၂)ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်း(၁)ကျောင်းလည်း ရှိသည်။
==ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ==
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ဗိုလ်ဥတ္တမ၏ တပည့်လက်ရုံးများဖြစ်သော ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး ဗိုလ်ဗျိုင်းကလေး တို့သည် စေတုတ္တရာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် စစ်သားများ၏ အုတ်ဂူများကို ယနေ့တိုင် စေတုတ္တရာမြို့နှင့် ဖအိုင်းရွာတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဦးလှမောင်းသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း စေတုတ္တရာမြို့ပိုင်အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးစသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ပြီးနောက်တွင် မြို့နယ်ရဲမှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် အလံနီကွန်မြူနစ်သူပုန် တိုက်တိုင်းအောင်ကျော်ကြီးအဖွဲ့က စလင်း-စေတုတ္တရာကြား ပေါင်းမကြီးချောက်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရကာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[သူရ]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးလှအောင်သည် [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်]]တွင် နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အငြိမ်းစား ဖြစ်သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{မကွေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
[[Category:မင်းဘူးခရိုင်]]
5zrwlay3cpk4d7gobpwdpaoneco581i
1033662
1033661
2026-05-24T16:36:15Z
~2026-31091-72
143187
/* */ I removed a thing that geographicly and culturally incorrect.
1033662
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = စေတုတ္တရာမြို့
|native_name =
|other_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = Burma
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|seat = [[စေတုတ္တရာမြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
|image_skyline = Sidoktaya town,Magway Division.jpg
|image_map =
|map_caption = စေတုတ္တရာမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]]
|subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၆)မိနစ်
|subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]]
|subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၁၄)မိနစ်
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|20|27|N|94|15|E|region:MM|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[Image:Ancient Pagoda in Sidoktaya.JPG|300px| thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ ပုဂံခေတ်မှ ရှေးဟောင်းစေတီတစ်ဆူ]]
[[Image:Basic Education High School Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ တစ်ခုတည်းသော အခြေခံပညာအတက်တန်းကျောင်း]]
[[Image:Mountains and Forest in Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ အနီးဝန်းကျင်ရှိ တောင်တန်းများအလှကို မြို့၏ကျောင်းကုန်းပေါ်မှ မြင်တွေ့ရပုံ]]
'''စေတုတ္တရာမြို့''' သည် [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းမှ ဝေးကွာသည့် အတွင်းဘက်ကျသော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[စလင်းမြို့]]မှ ၃၆
မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ စေတုတ္တရာမြို့သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်၏ အရှေ့ဘက် ဆင်ခြေလျှောတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့မှာ ရှည်လျားသည်။
ရဲဌာနသည် မြို့အဝင်ဝတွင် ရှိသည်။ မုန်းမြစ်သည် မြို့နယ်အလယ်ကို တည့်တည့်ဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်း၏။
ထိုဒေသကို မုန်းချောင်းနယ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၂၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ရွာပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။ မုန်းမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် ညီညာ
ပျံ့ပျူးသော မြေပြင်များရှိသည်။ မြို့နယ်၏ ကျန်အပိုင်းမှာ တောင်ကုန်းဒေသများသာဖြစ်၍ ငှက်ဖျားထူသည်။
မြို့နယ်၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ ၃ဝ၇၄၈ ယောက်ခန့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး၏ လူဦးရေများပြားသော်လည်း ချင်းလူမျိုးတို့လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဒေသရှိ ချင်းများသည် မြန်မာများနှင့် နီးစပ်ရောနှော ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သဖြင့် အမူအရာ ဓလေ့ထုံးစံ
အားဖြင့် မြန်မာများနှင့် များစွာကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိပေ။
စေတုတ္တရာနယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာ ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ၊ ဝါ၊ လူး၊ ဆပ် ပြောင်းများဖြစ်၍ အဓိက အလုပ်အကိုင်များမှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်ဝါးခုတ်
ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
စေတုတ္တရာမြို့နယ်၌ ယနေ့တိုင် ရှေးရိုးဆန်သော ဝတ်စား ဆင်ယင်ပုံကို တွေ့နိုင်သည်။ အသုံးအဆောင်များတွင်လည်း ဒေါင်းလန်း၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ယွန်းထည် စသည်တို့ကို ယခု
တိုင် သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။ အလှူအတန်း ပွဲလမ်းသဘင် စသည်တို့တွင် မြန်မာရှေးဟောင်း တူရိယာများကို တီးမှုတ်ကြလျက် အရာရာတွင် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော အလေ့အထ
ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၇ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ရေကန်ရှိသော ကန်တောင်ကြီး ရှိသည်။
မြို့နှင့် သုံးမိုင်ကွာ ဆင်မြီးချောင်းကမ်းပါး၌ ကျောက်ခဲပေါ်တွင် စေတီသဖွယ် ကျောက်အဆင့်ဆင့် တင်လျက်ရှိသော ခမောက်ပုံ
နှင့်တူသည့် ကျောက်ခမောက်ဆိုသည့် နေရာလည်း ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)</ref>
==အမည်တွင်လာပုံ==
စေတုတ္တရာမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ချိန် ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်းစော၏ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်မြတ် ထွန်းကားလာပြီဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများ ကြီးစိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ စေတုတ္တရာဟု တည်ထောင်မည့် အရပ်ဒေသတွင် ဒေသခံများ ကိုးကွယ်ကြသော နတ်မင်း၏ အမည်မှာ ဇေတနတ်မင်းဖြစ်သည်။ မြို့တည်ထောင်သောအခါ ဇေတနတ်မင်းကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သောအားဖြင့် မြို့အမည်ကို ဇေတဥတ္တရာ (ဇေတ= ဇေတနတ်မင်း+ ဥတ္တရာ=မြင့်မြတ်သောနေရာဌာန) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပါဠိဘာသာစကားတွင် ရှေ့ဗျည်းသံနှင့် နောက်သရသံတို့ကို တစ်ဆက်တည်းရွတ်ဆိုသောအခါ ဇေတုတ္တရာဟု အမည်တွင်လာရသည်။ ထိုမှတဆင့် ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ စေတုတ္တရာဟု ဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့က စေတုတ္တရာမြို့ကို sidoktaya ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် sitoktaya ဟုလည်းကောင်း အမည်ပေးခဲ့ရာ မူလအမည်ဖြစ်သော စေတုတ္တရာ အစား စည်တုတ္တရာ ဟူသောအသံထွက်မျိုး ဖြစ်သွားစေသည်။ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နံပါတ်တွင် အသုံးပြုသော အတိုကောက်စာလုံးမှာလည်း SDA ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတဆင့် STA ဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပြီး ယနေ့အချိန်တွင်မူ ၈/စတရ(နိုင်) ဟူသော မြို့နယ် သင်္ကေတကို သတ်မှတ်ထားသည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
စေတုတ္တရာမြို့ကို [[ပုဂံ]]ပြည့်ရှင် [[ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်မင်း]]ကြီး၏ သားတော် မင်းဇေယျခေတ္တရာဘွဲ့ခံ [[ရာဇကုမာရ်]]မင်းသားမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၆၀)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ မြို့ကို စတင်တည်စဉ်က မြို့အင်္ဂါ (၅)ရပ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
# မြို့ရိုး
# ဇေတနတ်မင်းကြီးနတ်ကွန်း
# စည်ကျစ်တောင်စေတီတော်
# အောင်ချာသီရိစေတီတော်
# ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်
တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြို့ကို တည်ထောင်သည်မှာ သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း (၉၀၀)ကျော်ပြီဖြစ်သော်လည်း မြို့သည် များစွာဖွံ့ဖြိုးကျယ်ပြန့်လာခြင်း မရှိပဲ ယခုတိုင်အောင် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်သာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
===တည်နေရာအကျယ်အဝန်း===
စေတုတ္တရာမြို့သည် စေတုတ္တရာမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး [[မုန်းချောင်း]]နှင့် [[ဆီမီးချောင်း]] ပေါင်းဆုံရာ၏ အထက်နားတွင် တည်ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ တည်နေရာသည် မြောက်[[လတ္တီကျု]] ၂၀°၂၅'၂၉" အရှေ့[[လောင်ဂျီကျု]] ၉၄°၁၅'၃၆" တွင် တည်ရှိသည်။
==မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ==
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ငယ် (၁၁)ခုရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီး(၂)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။
'''အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်'''
* စံပြရပ်ကွက်
* ဗန္ဓရရပ်ကွက်
* သီဟရပ်ကွက်
* ဇေယျရပ်ကွက်
* ဝဏ္ဏရပ်ကွက်
'''အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်'''
* မြောက်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* တောင်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* ရွာသစ်ရပ်ကွက်
* ပိတောက်မြိုင်ရပ်ကွက်
* လယ်ပြင်စုရပ်ကွက်
* အင်ကြင်းမြိုင်ရပ်ကွက်
စေတုတ္တရာမြို့တွင် စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ (၈၀၀)ကျော်၊ လူဦးရေ (၄၃၀၀)ကျော်မျှသာရှိသဖြင့် လူနေနည်းပါးသည်။ သို့ရာတွင် အနီးအနားဝန်းကျင်တွင် နီးကပ်စွာတည်ရှိနေသော ခိုဝင်၊ မထိမ်း၊ မြေနီကုန်း၊ တောင်မြေနီ၊ အောက်ပုံ၊ မကြီးစု၊ ညောင်အိုင်၊ ခြင်ပြစ်ကိုင်း၊ သရန်ကိုင်း၊ လုံးပေါ စသောကျေးရွာများတွင်လည်း လူဦးရေအတော်အသင့်ရှိသဖြင့် စေတုတ္တရာမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် မြို့နယ်အတွင်းတွင် လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
==ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ==
မြို့ပေါ်တွင် -
* စေတော်ဝင်တောရကျောင်းတိုက်
* မြောင်းခွတောင်ကျောင်း
* မြောင်းခွမြောက်ကျောင်း
* ရန်အောင်ဘုံသာကျောင်း
* လေးထပ်တောင်ကျောင်း
* စည်ကျစ်တောင်ကျောင်း
* လယ်ပြင်စုကျောင်း
* မြကန်သာကျောင်း
* အင်ကြင်းမြိုင်အောင်သုခကျောင်းတိုက်
* ပိတောက်မြိုင်ကျောင်း
* အောင်မင်္ဂလာကျောင်း
ဟူ၍ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။ အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အခမ်းအနား ကျင်းပရန်အတွက် မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကြီးတစ်ခုရှိသည်။ မိုးကုတ်ဝိပဿနာအဖွဲခွဲအမှတ် (၁၅၁)၊ တရားရိပ်သာကြီး တစ်ခုရှိသည်။
==လူမှုရေး==
နံနက်ခင်းဈေး (မြို့နယ်စည်ပင်သာယာဈေး) တစ်ခု၊ မြို့မအားကစားကွင်းတစ်ခု၊ ပန်းခြံတစ်ခု တို့လည်း ရှိသည်။
ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ အထက(၁)ကျောင်း၊ အမက(၂)ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်း(၁)ကျောင်းလည်း ရှိသည်။
==ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ==
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ဗိုလ်ဥတ္တမ၏ တပည့်လက်ရုံးများဖြစ်သော ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး ဗိုလ်ဗျိုင်းကလေး တို့သည် စေတုတ္တရာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် စစ်သားများ၏ အုတ်ဂူများကို ယနေ့တိုင် စေတုတ္တရာမြို့နှင့် ဖအိုင်းရွာတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဦးလှမောင်းသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း စေတုတ္တရာမြို့ပိုင်အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးစသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ပြီးနောက်တွင် မြို့နယ်ရဲမှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် အလံနီကွန်မြူနစ်သူပုန် တိုက်တိုင်းအောင်ကျော်ကြီးအဖွဲ့က စလင်း-စေတုတ္တရာကြား ပေါင်းမကြီးချောက်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရကာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[သူရ]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးလှအောင်သည် [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်]]တွင် နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အငြိမ်းစား ဖြစ်သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{မကွေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
[[Category:မင်းဘူးခရိုင်]]
aiwbmus8kakrtse77tu3nhwkcvizbks
1033663
1033662
2026-05-24T16:38:37Z
~2026-31091-72
143187
/* */ I recorrected a wrong location
1033663
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = စေတုတ္တရာမြို့
|native_name =
|other_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = Burma
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|seat = [[စေတုတ္တရာမြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
|image_skyline = Sidoktaya town,Magway Division.jpg
|image_map =
|map_caption = စေတုတ္တရာမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]]
|subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၆)မိနစ်
|subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]]
|subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၁၄)မိနစ်
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|20|27|N|94|15|E|region:MM|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[Image:Ancient Pagoda in Sidoktaya.JPG|300px| thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ ပုဂံခေတ်မှ ရှေးဟောင်းစေတီတစ်ဆူ]]
[[Image:Basic Education High School Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ တစ်ခုတည်းသော အခြေခံပညာအတက်တန်းကျောင်း]]
[[Image:Mountains and Forest in Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ အနီးဝန်းကျင်ရှိ တောင်တန်းများအလှကို မြို့၏ကျောင်းကုန်းပေါ်မှ မြင်တွေ့ရပုံ]]
'''စေတုတ္တရာမြို့''' သည် [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းမှ ဝေးကွာသည့် အတွင်းဘက်ကျသော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[စလင်းမြို့]]မှ ၃၆
မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ စေတုတ္တရာမြို့သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်၏ အရှေ့ဘက် ဆင်ခြေလျှောတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့မှာ ရှည်လျားသည်။
ရဲဌာနသည်ရွှေပဒေသာလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မုန်းမြစ်သည် မြို့နယ်အလယ်ကို တည့်တည့်ဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်း၏။
ထိုဒေသကို မုန်းချောင်းနယ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၂၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ရွာပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။ မုန်းမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် ညီညာ
ပျံ့ပျူးသော မြေပြင်များရှိသည်။ မြို့နယ်၏ ကျန်အပိုင်းမှာ တောင်ကုန်းဒေသများသာဖြစ်၍ ငှက်ဖျားထူသည်။
မြို့နယ်၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ ၃ဝ၇၄၈ ယောက်ခန့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး၏ လူဦးရေများပြားသော်လည်း ချင်းလူမျိုးတို့လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဒေသရှိ ချင်းများသည် မြန်မာများနှင့် နီးစပ်ရောနှော ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သဖြင့် အမူအရာ ဓလေ့ထုံးစံ
အားဖြင့် မြန်မာများနှင့် များစွာကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိပေ။
စေတုတ္တရာနယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာ ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ၊ ဝါ၊ လူး၊ ဆပ် ပြောင်းများဖြစ်၍ အဓိက အလုပ်အကိုင်များမှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်ဝါးခုတ်
ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
စေတုတ္တရာမြို့နယ်၌ ယနေ့တိုင် ရှေးရိုးဆန်သော ဝတ်စား ဆင်ယင်ပုံကို တွေ့နိုင်သည်။ အသုံးအဆောင်များတွင်လည်း ဒေါင်းလန်း၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ယွန်းထည် စသည်တို့ကို ယခု
တိုင် သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။ အလှူအတန်း ပွဲလမ်းသဘင် စသည်တို့တွင် မြန်မာရှေးဟောင်း တူရိယာများကို တီးမှုတ်ကြလျက် အရာရာတွင် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော အလေ့အထ
ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၇ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ရေကန်ရှိသော ကန်တောင်ကြီး ရှိသည်။
မြို့နှင့် သုံးမိုင်ကွာ ဆင်မြီးချောင်းကမ်းပါး၌ ကျောက်ခဲပေါ်တွင် စေတီသဖွယ် ကျောက်အဆင့်ဆင့် တင်လျက်ရှိသော ခမောက်ပုံ
နှင့်တူသည့် ကျောက်ခမောက်ဆိုသည့် နေရာလည်း ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)</ref>
==အမည်တွင်လာပုံ==
စေတုတ္တရာမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ချိန် ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်းစော၏ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်မြတ် ထွန်းကားလာပြီဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများ ကြီးစိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ စေတုတ္တရာဟု တည်ထောင်မည့် အရပ်ဒေသတွင် ဒေသခံများ ကိုးကွယ်ကြသော နတ်မင်း၏ အမည်မှာ ဇေတနတ်မင်းဖြစ်သည်။ မြို့တည်ထောင်သောအခါ ဇေတနတ်မင်းကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သောအားဖြင့် မြို့အမည်ကို ဇေတဥတ္တရာ (ဇေတ= ဇေတနတ်မင်း+ ဥတ္တရာ=မြင့်မြတ်သောနေရာဌာန) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပါဠိဘာသာစကားတွင် ရှေ့ဗျည်းသံနှင့် နောက်သရသံတို့ကို တစ်ဆက်တည်းရွတ်ဆိုသောအခါ ဇေတုတ္တရာဟု အမည်တွင်လာရသည်။ ထိုမှတဆင့် ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ စေတုတ္တရာဟု ဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့က စေတုတ္တရာမြို့ကို sidoktaya ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် sitoktaya ဟုလည်းကောင်း အမည်ပေးခဲ့ရာ မူလအမည်ဖြစ်သော စေတုတ္တရာ အစား စည်တုတ္တရာ ဟူသောအသံထွက်မျိုး ဖြစ်သွားစေသည်။ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နံပါတ်တွင် အသုံးပြုသော အတိုကောက်စာလုံးမှာလည်း SDA ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတဆင့် STA ဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပြီး ယနေ့အချိန်တွင်မူ ၈/စတရ(နိုင်) ဟူသော မြို့နယ် သင်္ကေတကို သတ်မှတ်ထားသည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
စေတုတ္တရာမြို့ကို [[ပုဂံ]]ပြည့်ရှင် [[ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်မင်း]]ကြီး၏ သားတော် မင်းဇေယျခေတ္တရာဘွဲ့ခံ [[ရာဇကုမာရ်]]မင်းသားမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၆၀)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ မြို့ကို စတင်တည်စဉ်က မြို့အင်္ဂါ (၅)ရပ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
# မြို့ရိုး
# ဇေတနတ်မင်းကြီးနတ်ကွန်း
# စည်ကျစ်တောင်စေတီတော်
# အောင်ချာသီရိစေတီတော်
# ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်
တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြို့ကို တည်ထောင်သည်မှာ သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း (၉၀၀)ကျော်ပြီဖြစ်သော်လည်း မြို့သည် များစွာဖွံ့ဖြိုးကျယ်ပြန့်လာခြင်း မရှိပဲ ယခုတိုင်အောင် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်သာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
===တည်နေရာအကျယ်အဝန်း===
စေတုတ္တရာမြို့သည် စေတုတ္တရာမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး [[မုန်းချောင်း]]နှင့် [[ဆီမီးချောင်း]] ပေါင်းဆုံရာ၏ အထက်နားတွင် တည်ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ တည်နေရာသည် မြောက်[[လတ္တီကျု]] ၂၀°၂၅'၂၉" အရှေ့[[လောင်ဂျီကျု]] ၉၄°၁၅'၃၆" တွင် တည်ရှိသည်။
==မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ==
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ငယ် (၁၁)ခုရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီး(၂)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။
'''အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်'''
* စံပြရပ်ကွက်
* ဗန္ဓရရပ်ကွက်
* သီဟရပ်ကွက်
* ဇေယျရပ်ကွက်
* ဝဏ္ဏရပ်ကွက်
'''အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်'''
* မြောက်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* တောင်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* ရွာသစ်ရပ်ကွက်
* ပိတောက်မြိုင်ရပ်ကွက်
* လယ်ပြင်စုရပ်ကွက်
* အင်ကြင်းမြိုင်ရပ်ကွက်
စေတုတ္တရာမြို့တွင် စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ (၈၀၀)ကျော်၊ လူဦးရေ (၄၃၀၀)ကျော်မျှသာရှိသဖြင့် လူနေနည်းပါးသည်။ သို့ရာတွင် အနီးအနားဝန်းကျင်တွင် နီးကပ်စွာတည်ရှိနေသော ခိုဝင်၊ မထိမ်း၊ မြေနီကုန်း၊ တောင်မြေနီ၊ အောက်ပုံ၊ မကြီးစု၊ ညောင်အိုင်၊ ခြင်ပြစ်ကိုင်း၊ သရန်ကိုင်း၊ လုံးပေါ စသောကျေးရွာများတွင်လည်း လူဦးရေအတော်အသင့်ရှိသဖြင့် စေတုတ္တရာမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် မြို့နယ်အတွင်းတွင် လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
==ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ==
မြို့ပေါ်တွင် -
* စေတော်ဝင်တောရကျောင်းတိုက်
* မြောင်းခွတောင်ကျောင်း
* မြောင်းခွမြောက်ကျောင်း
* ရန်အောင်ဘုံသာကျောင်း
* လေးထပ်တောင်ကျောင်း
* စည်ကျစ်တောင်ကျောင်း
* လယ်ပြင်စုကျောင်း
* မြကန်သာကျောင်း
* အင်ကြင်းမြိုင်အောင်သုခကျောင်းတိုက်
* ပိတောက်မြိုင်ကျောင်း
* အောင်မင်္ဂလာကျောင်း
ဟူ၍ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။ အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အခမ်းအနား ကျင်းပရန်အတွက် မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကြီးတစ်ခုရှိသည်။ မိုးကုတ်ဝိပဿနာအဖွဲခွဲအမှတ် (၁၅၁)၊ တရားရိပ်သာကြီး တစ်ခုရှိသည်။
==လူမှုရေး==
နံနက်ခင်းဈေး (မြို့နယ်စည်ပင်သာယာဈေး) တစ်ခု၊ မြို့မအားကစားကွင်းတစ်ခု၊ ပန်းခြံတစ်ခု တို့လည်း ရှိသည်။
ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ အထက(၁)ကျောင်း၊ အမက(၂)ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်း(၁)ကျောင်းလည်း ရှိသည်။
==ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ==
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ဗိုလ်ဥတ္တမ၏ တပည့်လက်ရုံးများဖြစ်သော ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး ဗိုလ်ဗျိုင်းကလေး တို့သည် စေတုတ္တရာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် စစ်သားများ၏ အုတ်ဂူများကို ယနေ့တိုင် စေတုတ္တရာမြို့နှင့် ဖအိုင်းရွာတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဦးလှမောင်းသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း စေတုတ္တရာမြို့ပိုင်အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးစသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ပြီးနောက်တွင် မြို့နယ်ရဲမှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် အလံနီကွန်မြူနစ်သူပုန် တိုက်တိုင်းအောင်ကျော်ကြီးအဖွဲ့က စလင်း-စေတုတ္တရာကြား ပေါင်းမကြီးချောက်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရကာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[သူရ]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးလှအောင်သည် [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်]]တွင် နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အငြိမ်းစား ဖြစ်သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{မကွေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
[[Category:မင်းဘူးခရိုင်]]
c9ogz2t6qk1jxrhsu464gvtnn35yzsg
1033666
1033663
2026-05-24T16:39:49Z
~2026-31091-72
143187
/* */ I rewrote a thing to be still in form of others.
1033666
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = စေတုတ္တရာမြို့
|native_name =
|other_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = Burma
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|seat = [[စေတုတ္တရာမြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
|image_skyline = Sidoktaya town,Magway Division.jpg
|image_map =
|map_caption = စေတုတ္တရာမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]]
|subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၆)မိနစ်
|subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]]
|subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၁၄)မိနစ်
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|20|27|N|94|15|E|region:MM|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[Image:Ancient Pagoda in Sidoktaya.JPG|300px| thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ ပုဂံခေတ်မှ ရှေးဟောင်းစေတီတစ်ဆူ]]
[[Image:Basic Education High School Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ တစ်ခုတည်းသော အခြေခံပညာအတက်တန်းကျောင်း]]
[[Image:Mountains and Forest in Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ အနီးဝန်းကျင်ရှိ တောင်တန်းများအလှကို မြို့၏ကျောင်းကုန်းပေါ်မှ မြင်တွေ့ရပုံ]]
'''စေတုတ္တရာမြို့''' သည် [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းမှ ဝေးကွာသည့် အတွင်းဘက်ကျသော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[စလင်းမြို့]]မှ ၃၆
မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ စေတုတ္တရာမြို့သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်၏ အရှေ့ဘက် ဆင်ခြေလျှောတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့မှာ ရှည်လျားသည်။
ရဲဌာနသည်ရွှေပဒေသာလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မုန်းမြစ်သည် မြို့နယ်အလယ်ကို တည့်တည့်ဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်း၏။
ထိုဒေသကို မုန်းမြစ်နယ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၂၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ရွာပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။ မုန်းမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် ညီညာ
ပျံ့ပျူးသော မြေပြင်များရှိသည်။ မြို့နယ်၏ ကျန်အပိုင်းမှာ တောင်ကုန်းဒေသများသာဖြစ်၍ ငှက်ဖျားထူသည်။
မြို့နယ်၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ ၃ဝ၇၄၈ ယောက်ခန့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး၏ လူဦးရေများပြားသော်လည်း ချင်းလူမျိုးတို့လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဒေသရှိ ချင်းများသည် မြန်မာများနှင့် နီးစပ်ရောနှော ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သဖြင့် အမူအရာ ဓလေ့ထုံးစံ
အားဖြင့် မြန်မာများနှင့် များစွာကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိပေ။
စေတုတ္တရာနယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာ ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ၊ ဝါ၊ လူး၊ ဆပ် ပြောင်းများဖြစ်၍ အဓိက အလုပ်အကိုင်များမှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်ဝါးခုတ်
ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
စေတုတ္တရာမြို့နယ်၌ ယနေ့တိုင် ရှေးရိုးဆန်သော ဝတ်စား ဆင်ယင်ပုံကို တွေ့နိုင်သည်။ အသုံးအဆောင်များတွင်လည်း ဒေါင်းလန်း၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ယွန်းထည် စသည်တို့ကို ယခု
တိုင် သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။ အလှူအတန်း ပွဲလမ်းသဘင် စသည်တို့တွင် မြန်မာရှေးဟောင်း တူရိယာများကို တီးမှုတ်ကြလျက် အရာရာတွင် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော အလေ့အထ
ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၇ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ရေကန်ရှိသော ကန်တောင်ကြီး ရှိသည်။
မြို့နှင့် သုံးမိုင်ကွာ ဆင်မြီးချောင်းကမ်းပါး၌ ကျောက်ခဲပေါ်တွင် စေတီသဖွယ် ကျောက်အဆင့်ဆင့် တင်လျက်ရှိသော ခမောက်ပုံ
နှင့်တူသည့် ကျောက်ခမောက်ဆိုသည့် နေရာလည်း ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)</ref>
==အမည်တွင်လာပုံ==
စေတုတ္တရာမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ချိန် ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်းစော၏ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်မြတ် ထွန်းကားလာပြီဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများ ကြီးစိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ စေတုတ္တရာဟု တည်ထောင်မည့် အရပ်ဒေသတွင် ဒေသခံများ ကိုးကွယ်ကြသော နတ်မင်း၏ အမည်မှာ ဇေတနတ်မင်းဖြစ်သည်။ မြို့တည်ထောင်သောအခါ ဇေတနတ်မင်းကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သောအားဖြင့် မြို့အမည်ကို ဇေတဥတ္တရာ (ဇေတ= ဇေတနတ်မင်း+ ဥတ္တရာ=မြင့်မြတ်သောနေရာဌာန) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပါဠိဘာသာစကားတွင် ရှေ့ဗျည်းသံနှင့် နောက်သရသံတို့ကို တစ်ဆက်တည်းရွတ်ဆိုသောအခါ ဇေတုတ္တရာဟု အမည်တွင်လာရသည်။ ထိုမှတဆင့် ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ စေတုတ္တရာဟု ဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့က စေတုတ္တရာမြို့ကို sidoktaya ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် sitoktaya ဟုလည်းကောင်း အမည်ပေးခဲ့ရာ မူလအမည်ဖြစ်သော စေတုတ္တရာ အစား စည်တုတ္တရာ ဟူသောအသံထွက်မျိုး ဖြစ်သွားစေသည်။ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နံပါတ်တွင် အသုံးပြုသော အတိုကောက်စာလုံးမှာလည်း SDA ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတဆင့် STA ဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပြီး ယနေ့အချိန်တွင်မူ ၈/စတရ(နိုင်) ဟူသော မြို့နယ် သင်္ကေတကို သတ်မှတ်ထားသည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
စေတုတ္တရာမြို့ကို [[ပုဂံ]]ပြည့်ရှင် [[ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်မင်း]]ကြီး၏ သားတော် မင်းဇေယျခေတ္တရာဘွဲ့ခံ [[ရာဇကုမာရ်]]မင်းသားမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၆၀)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ မြို့ကို စတင်တည်စဉ်က မြို့အင်္ဂါ (၅)ရပ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
# မြို့ရိုး
# ဇေတနတ်မင်းကြီးနတ်ကွန်း
# စည်ကျစ်တောင်စေတီတော်
# အောင်ချာသီရိစေတီတော်
# ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်
တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြို့ကို တည်ထောင်သည်မှာ သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း (၉၀၀)ကျော်ပြီဖြစ်သော်လည်း မြို့သည် များစွာဖွံ့ဖြိုးကျယ်ပြန့်လာခြင်း မရှိပဲ ယခုတိုင်အောင် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်သာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
===တည်နေရာအကျယ်အဝန်း===
စေတုတ္တရာမြို့သည် စေတုတ္တရာမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး [[မုန်းချောင်း]]နှင့် [[ဆီမီးချောင်း]] ပေါင်းဆုံရာ၏ အထက်နားတွင် တည်ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ တည်နေရာသည် မြောက်[[လတ္တီကျု]] ၂၀°၂၅'၂၉" အရှေ့[[လောင်ဂျီကျု]] ၉၄°၁၅'၃၆" တွင် တည်ရှိသည်။
==မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ==
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ငယ် (၁၁)ခုရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီး(၂)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။
'''အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်'''
* စံပြရပ်ကွက်
* ဗန္ဓရရပ်ကွက်
* သီဟရပ်ကွက်
* ဇေယျရပ်ကွက်
* ဝဏ္ဏရပ်ကွက်
'''အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်'''
* မြောက်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* တောင်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* ရွာသစ်ရပ်ကွက်
* ပိတောက်မြိုင်ရပ်ကွက်
* လယ်ပြင်စုရပ်ကွက်
* အင်ကြင်းမြိုင်ရပ်ကွက်
စေတုတ္တရာမြို့တွင် စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ (၈၀၀)ကျော်၊ လူဦးရေ (၄၃၀၀)ကျော်မျှသာရှိသဖြင့် လူနေနည်းပါးသည်။ သို့ရာတွင် အနီးအနားဝန်းကျင်တွင် နီးကပ်စွာတည်ရှိနေသော ခိုဝင်၊ မထိမ်း၊ မြေနီကုန်း၊ တောင်မြေနီ၊ အောက်ပုံ၊ မကြီးစု၊ ညောင်အိုင်၊ ခြင်ပြစ်ကိုင်း၊ သရန်ကိုင်း၊ လုံးပေါ စသောကျေးရွာများတွင်လည်း လူဦးရေအတော်အသင့်ရှိသဖြင့် စေတုတ္တရာမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် မြို့နယ်အတွင်းတွင် လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
==ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ==
မြို့ပေါ်တွင် -
* စေတော်ဝင်တောရကျောင်းတိုက်
* မြောင်းခွတောင်ကျောင်း
* မြောင်းခွမြောက်ကျောင်း
* ရန်အောင်ဘုံသာကျောင်း
* လေးထပ်တောင်ကျောင်း
* စည်ကျစ်တောင်ကျောင်း
* လယ်ပြင်စုကျောင်း
* မြကန်သာကျောင်း
* အင်ကြင်းမြိုင်အောင်သုခကျောင်းတိုက်
* ပိတောက်မြိုင်ကျောင်း
* အောင်မင်္ဂလာကျောင်း
ဟူ၍ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။ အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အခမ်းအနား ကျင်းပရန်အတွက် မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကြီးတစ်ခုရှိသည်။ မိုးကုတ်ဝိပဿနာအဖွဲခွဲအမှတ် (၁၅၁)၊ တရားရိပ်သာကြီး တစ်ခုရှိသည်။
==လူမှုရေး==
နံနက်ခင်းဈေး (မြို့နယ်စည်ပင်သာယာဈေး) တစ်ခု၊ မြို့မအားကစားကွင်းတစ်ခု၊ ပန်းခြံတစ်ခု တို့လည်း ရှိသည်။
ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ အထက(၁)ကျောင်း၊ အမက(၂)ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်း(၁)ကျောင်းလည်း ရှိသည်။
==ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ==
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ဗိုလ်ဥတ္တမ၏ တပည့်လက်ရုံးများဖြစ်သော ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး ဗိုလ်ဗျိုင်းကလေး တို့သည် စေတုတ္တရာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် စစ်သားများ၏ အုတ်ဂူများကို ယနေ့တိုင် စေတုတ္တရာမြို့နှင့် ဖအိုင်းရွာတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဦးလှမောင်းသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း စေတုတ္တရာမြို့ပိုင်အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးစသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ပြီးနောက်တွင် မြို့နယ်ရဲမှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် အလံနီကွန်မြူနစ်သူပုန် တိုက်တိုင်းအောင်ကျော်ကြီးအဖွဲ့က စလင်း-စေတုတ္တရာကြား ပေါင်းမကြီးချောက်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရကာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[သူရ]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးလှအောင်သည် [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်]]တွင် နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အငြိမ်းစား ဖြစ်သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{မကွေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
[[Category:မင်းဘူးခရိုင်]]
msz8x5zl0undvpz8obigrg20v1kudrw
1033668
1033666
2026-05-24T16:49:50Z
~2026-31091-72
143187
/* */ I recorrected a wrong location
1033668
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = စေတုတ္တရာမြို့
|native_name =
|other_name =
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = Burma
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|seat = [[စေတုတ္တရာမြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
|image_skyline = Sidoktaya town,Magway Division.jpg
|image_map =
|map_caption = စေတုတ္တရာမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]]
|subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]]
|subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၆)မိနစ်
|subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]]
|subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၁၄)မိနစ်
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|20|27|N|94|15|E|region:MM|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
[[Image:Ancient Pagoda in Sidoktaya.JPG|300px| thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ ပုဂံခေတ်မှ ရှေးဟောင်းစေတီတစ်ဆူ]]
[[Image:Basic Education High School Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ ရှိ တစ်ခုတည်းသော အခြေခံပညာအတက်တန်းကျောင်း]]
[[Image:Mountains and Forest in Sidoktaya.JPG|300px|thumb| မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့ အနီးဝန်းကျင်ရှိ တောင်တန်းများအလှကို မြို့၏ကျောင်းကုန်းပေါ်မှ မြင်တွေ့ရပုံ]]
'''စေတုတ္တရာမြို့''' သည် [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းမှ ဝေးကွာသည့် အတွင်းဘက်ကျသော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[စလင်းမြို့]]မှ ၃၆
မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ စေတုတ္တရာမြို့သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်၏ အရှေ့ဘက် ဆင်ခြေလျှောတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့မှာ ရှည်လျားသည်။
ရဲဌာနသည်ရွှေပဒေသာလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မုန်းမြစ်သည် မြို့နယ်အလယ်ကို တည့်တည့်ဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်း၏။
ထိုဒေသကို မုန်းမြစ်နယ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၂၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ရွာပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။ မုန်းမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် ညီညာ
ပျံ့ပျူးသော မြေပြင်များရှိသည်။ မြို့နယ်၏ ကျန်အပိုင်းမှာ တောင်ကုန်းဒေသများသာဖြစ်၍ ငှက်ဖျားထူသည်။
မြို့နယ်၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ ၃ဝ၇၄၈ ယောက်ခန့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး၏ လူဦးရေများပြားသော်လည်း ချင်းလူမျိုးတို့လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဒေသရှိ ချင်းများသည် မြန်မာများနှင့် နီးစပ်ရောနှော ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သဖြင့် အမူအရာ ဓလေ့ထုံးစံ
အားဖြင့် မြန်မာများနှင့် များစွာကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိပေ။
စေတုတ္တရာနယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာ ကျွန်းသစ်၊ အင်ကြင်း၊ ရှားစေး၊ ချိပ်၊ အင်တွဲ၊ ဝါ၊ လူး၊ ဆပ် ပြောင်းများဖြစ်၍ အဓိက အလုပ်အကိုင်များမှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သစ်ဝါးခုတ်
ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
စေတုတ္တရာမြို့နယ်၌ ယနေ့တိုင် ရှေးရိုးဆန်သော ဝတ်စား ဆင်ယင်ပုံကို တွေ့နိုင်သည်။ အသုံးအဆောင်များတွင်လည်း ဒေါင်းလန်း၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ယွန်းထည် စသည်တို့ကို ယခု
တိုင် သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။ အလှူအတန်း ပွဲလမ်းသဘင် စသည်တို့တွင် မြန်မာရှေးဟောင်း တူရိယာများကို တီးမှုတ်ကြလျက် အရာရာတွင် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော အလေ့အထ
ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၇ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ရေကန်ရှိသော ကန်တောင်ကြီး ရှိသည်။
မြို့နှင့် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ဆင်မြီးချောင်းကမ်းပါး၌ ကျောက်ခဲပေါ်တွင် စေတီသဖွယ် ကျောက်အဆင့်ဆင့် တင်လျက်ရှိသော ခမောက်ပုံ
နှင့်တူသည့် ကျောက်ခမောက်ဆိုသည့် နေရာလည်း ရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃)</ref>
==အမည်တွင်လာပုံ==
စေတုတ္တရာမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ချိန် ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်းစော၏ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်မြတ် ထွန်းကားလာပြီဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများ ကြီးစိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ စေတုတ္တရာဟု တည်ထောင်မည့် အရပ်ဒေသတွင် ဒေသခံများ ကိုးကွယ်ကြသော နတ်မင်း၏ အမည်မှာ ဇေတနတ်မင်းဖြစ်သည်။ မြို့တည်ထောင်သောအခါ ဇေတနတ်မင်းကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သောအားဖြင့် မြို့အမည်ကို ဇေတဥတ္တရာ (ဇေတ= ဇေတနတ်မင်း+ ဥတ္တရာ=မြင့်မြတ်သောနေရာဌာန) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပါဠိဘာသာစကားတွင် ရှေ့ဗျည်းသံနှင့် နောက်သရသံတို့ကို တစ်ဆက်တည်းရွတ်ဆိုသောအခါ ဇေတုတ္တရာဟု အမည်တွင်လာရသည်။ ထိုမှတဆင့် ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ စေတုတ္တရာဟု ဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့က စေတုတ္တရာမြို့ကို sidoktaya ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် sitoktaya ဟုလည်းကောင်း အမည်ပေးခဲ့ရာ မူလအမည်ဖြစ်သော စေတုတ္တရာ အစား စည်တုတ္တရာ ဟူသောအသံထွက်မျိုး ဖြစ်သွားစေသည်။ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နံပါတ်တွင် အသုံးပြုသော အတိုကောက်စာလုံးမှာလည်း SDA ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတဆင့် STA ဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပြီး ယနေ့အချိန်တွင်မူ ၈/စတရ(နိုင်) ဟူသော မြို့နယ် သင်္ကေတကို သတ်မှတ်ထားသည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
စေတုတ္တရာမြို့ကို [[ပုဂံ]]ပြည့်ရှင် [[ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်မင်း]]ကြီး၏ သားတော် မင်းဇေယျခေတ္တရာဘွဲ့ခံ [[ရာဇကုမာရ်]]မင်းသားမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၆၀)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ မြို့ကို စတင်တည်စဉ်က မြို့အင်္ဂါ (၅)ရပ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
# မြို့ရိုး
# ဇေတနတ်မင်းကြီးနတ်ကွန်း
# စည်ကျစ်တောင်စေတီတော်
# အောင်ချာသီရိစေတီတော်
# ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်
တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြို့ကို တည်ထောင်သည်မှာ သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း (၉၀၀)ကျော်ပြီဖြစ်သော်လည်း မြို့သည် များစွာဖွံ့ဖြိုးကျယ်ပြန့်လာခြင်း မရှိပဲ ယခုတိုင်အောင် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်သာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
===တည်နေရာအကျယ်အဝန်း===
စေတုတ္တရာမြို့သည် စေတုတ္တရာမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး [[မုန်းချောင်း]]နှင့် [[ဆီမီးချောင်း]] ပေါင်းဆုံရာ၏ အထက်နားတွင် တည်ရှိသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ တည်နေရာသည် မြောက်[[လတ္တီကျု]] ၂၀°၂၅'၂၉" အရှေ့[[လောင်ဂျီကျု]] ၉၄°၁၅'၃၆" တွင် တည်ရှိသည်။
==မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ==
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ငယ် (၁၁)ခုရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီး(၂)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။
'''အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်'''
* စံပြရပ်ကွက်
* ဗန္ဓရရပ်ကွက်
* သီဟရပ်ကွက်
* ဇေယျရပ်ကွက်
* ဝဏ္ဏရပ်ကွက်
'''အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်'''
* မြောက်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* တောင်ခေတ္တရာရပ်ကွက်
* ရွာသစ်ရပ်ကွက်
* ပိတောက်မြိုင်ရပ်ကွက်
* လယ်ပြင်စုရပ်ကွက်
* အင်ကြင်းမြိုင်ရပ်ကွက်
စေတုတ္တရာမြို့တွင် စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ (၈၀၀)ကျော်၊ လူဦးရေ (၄၃၀၀)ကျော်မျှသာရှိသဖြင့် လူနေနည်းပါးသည်။ သို့ရာတွင် အနီးအနားဝန်းကျင်တွင် နီးကပ်စွာတည်ရှိနေသော ခိုဝင်၊ မထိမ်း၊ မြေနီကုန်း၊ တောင်မြေနီ၊ အောက်ပုံ၊ မကြီးစု၊ ညောင်အိုင်၊ ခြင်ပြစ်ကိုင်း၊ သရန်ကိုင်း၊ လုံးပေါ စသောကျေးရွာများတွင်လည်း လူဦးရေအတော်အသင့်ရှိသဖြင့် စေတုတ္တရာမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် မြို့နယ်အတွင်းတွင် လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
==ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ==
မြို့ပေါ်တွင် -
* စေတော်ဝင်တောရကျောင်းတိုက်
* မြောင်းခွတောင်ကျောင်း
* မြောင်းခွမြောက်ကျောင်း
* ရန်အောင်ဘုံသာကျောင်း
* လေးထပ်တောင်ကျောင်း
* စည်ကျစ်တောင်ကျောင်း
* လယ်ပြင်စုကျောင်း
* မြကန်သာကျောင်း
* အင်ကြင်းမြိုင်အောင်သုခကျောင်းတိုက်
* ပိတောက်မြိုင်ကျောင်း
* အောင်မင်္ဂလာကျောင်း
ဟူ၍ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။ အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အခမ်းအနား ကျင်းပရန်အတွက် မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကြီးတစ်ခုရှိသည်။ မိုးကုတ်ဝိပဿနာအဖွဲခွဲအမှတ် (၁၅၁)၊ တရားရိပ်သာကြီး တစ်ခုရှိသည်။
==လူမှုရေး==
နံနက်ခင်းဈေး (မြို့နယ်စည်ပင်သာယာဈေး) တစ်ခု၊ မြို့မအားကစားကွင်းတစ်ခု၊ ပန်းခြံတစ်ခု တို့လည်း ရှိသည်။
ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ အထက(၁)ကျောင်း၊ အမက(၂)ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်း(၁)ကျောင်းလည်း ရှိသည်။
==ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ==
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ဗိုလ်ဥတ္တမ၏ တပည့်လက်ရုံးများဖြစ်သော ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး ဗိုလ်ဗျိုင်းကလေး တို့သည် စေတုတ္တရာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် စစ်သားများ၏ အုတ်ဂူများကို ယနေ့တိုင် စေတုတ္တရာမြို့နှင့် ဖအိုင်းရွာတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဦးလှမောင်းသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း စေတုတ္တရာမြို့ပိုင်အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးစသည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ပြီးနောက်တွင် မြို့နယ်ရဲမှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် အလံနီကွန်မြူနစ်သူပုန် တိုက်တိုင်းအောင်ကျော်ကြီးအဖွဲ့က စလင်း-စေတုတ္တရာကြား ပေါင်းမကြီးချောက်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရကာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ [[သူရ]]ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးလှအောင်သည် [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်]]တွင် နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အငြိမ်းစား ဖြစ်သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{မကွေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
[[Category:မင်းဘူးခရိုင်]]
rjct4hiwmrdm5nrxcnoeun95ec7pbih
ယင်းဘော်လူမျိုး
0
18323
1033797
951927
2026-05-25T09:33:13Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033797
wikitext
text/x-wiki
[[File:Yinbaw.jpg|right]]
* ယင်းဘော်( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင်နီမျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
==ယင်းဘော်(ကယန်းကငန်)မျိုးနွယ်==
ယင်းဘော်လူမျိုးတို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစုတွင် ပါဝင်၍ ကယားပြည်နယ်၌ တောခေါင်ခေါင် အတွင်းပိုင်းကျကျ အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)လူမျိုးတို့သည်(ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏
ယူဆချက်အရ [[ကယားလူမျိုး]] အုပ်စုတွင် ယင်းဘော်၊ ယင်းတလဲ၊ ပဒေါင်၊ ပရဲ၊ မနုမနော၊ ဂေခို၊ ဂေဘား စသည့် လူမျိုးစုတို့ ပါဝင်သည်။) လူဦးရေ ၂၉ဝဝ ယောက်ခန့် ရှိ၍ [[ဘောလခဲနယ်]]နှင့် [[တောင်ငူခရိုင်]]အရှေ့ဘက်ရှိ လိပ်သိုတောင်ပေါ်တို့၌ တွေ့ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref>
== ကိုးကား ==
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
0m07swai24ft3ml4wo7b3jt6wyzjvu8
1033798
1033797
2026-05-25T09:34:08Z
Double Zip Zap
135083
/* ယင်းဘော်(ကယန်းကငန်)မျိုးနွယ် */
1033798
wikitext
text/x-wiki
[[File:Yinbaw.jpg|right]]
* ယင်းဘော်( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင်နီမျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
==ယင်းဘော်(ကယန်းကငန်)မျိုးနွယ်==
ယင်းဘော်လူမျိုးတို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစုတွင် ပါဝင်၍ ကယားပြည်နယ်၌ တောခေါင်ခေါင် အတွင်းပိုင်းကျကျ အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)လူမျိုးတို့သည်(ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏
ယူဆချက်အရ [[ကယားလူမျိုး]] အုပ်စုတွင် ယင်းဘော်၊ ယင်းတလဲ၊ ပဒေါင်၊ ကယော၊ ကော်ယော်မနုမနော၊ ဂေခို၊ ဂေဘား စသည့် လူမျိုးစုတို့ ပါဝင်သည်။) လူဦးရေ ၂၉ဝဝ ယောက်ခန့် ရှိ၍ [[ဘောလခဲနယ်]]နှင့် [[တောင်ငူခရိုင်]]အရှေ့ဘက်ရှိ လိပ်သိုတောင်ပေါ်တို့၌ တွေ့ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref>
== ကိုးကား ==
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
4uik4yahie858chiv0naosbqajl42fp
ပျူမင်းထီး
0
21170
1033861
794181
2026-05-25T11:32:16Z
~2026-31081-05
143213
/* */
1033861
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| type = ဘုရင်
| name = ပျူစောထီး
| image = File:Pyusawhti.jpg
| caption =
| reign = သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀
| coronation =
| succession = ပထမ ပုဂံမင်းဆက်
| predecessor = [[ရသေ့ကြောင်]]
| successor = [[ထီးမင်းယဉ်]]
| suc-type = ဆက်ခံသူ
| reg-type =
| regent =
| spouse = သီရိစန္ဒာဒေဝီ
| issue =
| issue-link =
| full name =
| house =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place = [[ပထမပုဂံခေတ်]]
| date of burial =
| place of burial =
| religion =
| signature =
}}
'''ပျူစောထီး (သို့) ပျူမင်းထီး''' သည် မြန်မာပြည်၏ ရှေးဦးပထမပုဂံခေတ်မှဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်များအရ ထိုသူသည် သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀ အထိစိုးစံခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြကြသည်။ (၁၈)ရာစု နန်းစဉ်မှတ်တမ်းများက ပျူစောထီးသည် နေနတ်သားနှင့် နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ကာ ပုဂံကိုတည်ထောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြကြသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ခေတ် တော်ဝင်မှတ်တမ်းဖြစ်သော (၁၈၃၂)က မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ၎င်းသည် တကောင်းပြည်၏ မျိုးဆက်ဖြစ်၍ မျိုးရိုးနောက်ပြန်လိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဒဏ္ဍာရီလာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်းမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။<ref>{{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}}</ref> <ref>{{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>
ပျူစောထီးမင်းသည်တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကိုတွန်လှန်အောင်နိုင်ခြင်းဖြင့်ရှေးတရုတ်မှတ်တမ်းများအရယူနယ်ဒေသကိုအုပ်ချုပ်သူအဖြစ်မှတ်တမ်းရှိသည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (တအကြိမ်)၊ p.132</ref>
==ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း==
[[File:Pyusaw htee.PNG|thumb|250px|ပျူစောထီးက ရှူးပျံငှက်ကြီးအား ပစ်ခတ်နေပုံကို ပန်းချီဆရာတစ်ဦးက စိတ်မှန်းရေးဆွဲထားပုံ]]
ရှေးအခါက ပုဂံပြည်တွင် စိုးစံနေသော [[သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း]]လက်ထက်၌ ငှက်ကြီး-ဝက်ကြီး-ကျားကြီးနှင့် ရှုးပျံကြီး ([[သတ္တဝါကြီးလေးကောင်]])တို့သည် တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်အောင် နှောင့်ယှက် မင်းမူနေကြသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို ဖြိုခွင်းရန်အတွက် ပျူစောထီးမင်းသား ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို စွမ်းအားသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော ပျူစောထီးက ဖြိုဖျက်လိုက်လေသည်။
===လေးအတတ်ပညာ===
ပျူစောထီးသည် တကောင်းမင်းမျိုး အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သတိုးအာဒိစ္စရာဇာမင်း၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သူသည် တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်ဖြစ်စဉ်အခါ ဤ ပုဂံပြည်အနီးသို့ ခိုအောင်းဝင်ရောက်လာ၍ လူအိုလင်မယားထံတွင် ခေတ္တမှီခိုနေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ပျူအိုလင်မယား ကလည်း သားသမီး မရှိသည်နှင့် သားအရင်းကဲ့သို့ မွေးကျွေးထား၏။ ပျူစောထီးသည် လေးအတတ်ကို ခုနစ်နှစ်သားလောက်ကပင် တတ်မြောက်ခဲ့၏။ ယခု ၁၆ နှစ်သား အရွယ်၌ကား အလွန်အကြူး အထူးတတ်မြောက်လေသည်။ တစ်ခါသော် ပျူစောထီးသည် မိမိ၏ လေးမြားကို စမ်းလို၍ တောသို့လှည့်ပတ်အံ့ဟု ပျူအို လင်မယားထံ၌ ခွင့်တောင်းလေရာ ၎င်းတို့ကလည်း ချစ်ခင်စိုးရိမ်စွာဖြင့် ဤသို့ ဆိုကြ၏။
" ချစ်သား ပုဂံပြည်တွင် အရှေ့မျက်နှာအရပ်၌ အလွန် အားအင်ကြီးသော ဝက်ကြီး တစ်ကောင်သည် အရံဝက်များနှင့် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသော အသီးအနှံ စပါးဆန်တို့ကို တူးဆွဖျက်ဆီး စားသောက် နှောက်ယှက်၏။ လူတို့ကိုလည်း ရန်မူ၏။ မင်းကြီး မနိုင်နိုင်၍ ထမင်း၊ ဖရုံသီး၊ ဖွဲနုတို့ကို ထိုဝက်ကြီးတို့အား နေ့တိုင်း ပေးရ ကျွေးရ၏။ "
" အနောက်မျက်နှာ၌ အလွန်ကြီးမားသော ငှက်ကြီးတစ်ကောင်သည် အရံငှက်များနှင့် အလွန် သောင်းကျန်းနေ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ လူများကိုပင် ထိုးသုတ်ပေါက်သတ် စားလေသည်။ ဤငှက်ကြီးကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်၍ အစားအစာ ပေး၍ ကျွေးနေရ၏။ "
" တောင်မျက်နှာ၌ ကျားကြီးတစ်ကောင်သည် အရံကျားများနှင့် အစဉ်မပြတ်လိုပင် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်၍ လူသူ ကျွဲနွားတို့ကို ကိုက်ယူ စားသောက်လေသည်။ ဤရန်သူကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်လေ။ "
" မြောက်မျက်နှာ၌ ရှူးပျံတို့သည် လူတို့၏ အဝတ်အစား၊ အသုံးအဆောင်၊ အိမ်မိုးသက်ငယ်မှ မကျန် တွေ့သမျှကို ကိုက်ဖဲ့ ဖျက်ဆီးတတ်၏။ " " ဤရန်သူကြီး လေးဦးအပြင် အနှောင့်အယှက် တစ်ခုရှိသေး၏။ ငါတို့ပုဂံပြည် တစ်ဝန်း၌ ဘူးခါးပင်တို့သည် ဖျက်ဆီး၍ မနိုင်အောင် ပေါက်၏။ အနွယ်အတက်တို့မှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပွား၏။ တစ်ပင်တစ်နွယ်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ပင်နှစ်နွယ် ဖြစ်လာ၍ တစ်ညွန့်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ညွန့်ဖြစ်လာ၏။ လူသူ မနေနိုင်လောက်အောင်၊ အသီးအနှံ မစိုက်ပျိုးနိုင်လောက်အောင် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နေ၏။ "
" ဤသို့လျှင် ဝက်၊ ငှက်၊ ကျား၊ ရှူးပျံ၊ ဘူး တည်းဟူသော ရန်သူအနှောင့်အယှက်တို ငါတို့ ပုဂံပြည်ကို နှိပ်စက်နေသည်မှာ ယခု ၁၂ နှစ်တိုင်တိုင် ရှိလေပြီ။ ချစ်သား သတိနှင့်သွားပါ၊ ငါတို့စိုးရိမ်၏ " ဟု ဆိုကြ၏။
တစ်နေ့သော် လေးအတတ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်အံ့ဟု စိတ်ကူးကြံစည်မိသော ပျူစောထီးသည် မိမိ၏လေးမြားကို ယူ၍ တောထဲသို့ ထွက်လာလေ၏။ ပျူစောထီးကား မိမိ၏အစွမ်း လေးမြားကို အားကိုး၍ ထိုရန်သူများ ရှိရာသို့ပင် သွားရောက်လေ၏။ ရှေးဦးစွာ ဝက်ကြီးကို တွေ့လေလျှင် ဝက်ကြီးသည် မာန်ဖီ၍ အမွေးအမှင် ထောင်လျက် ပုတ်လောက်ကြီးသော ကျောက်တုံး မြေတုံးတို့ကို တူးဖော်ကာ သစ်ပင်ကြီးငယ်တို့ကို ထိုးကြိတ် ဖြိုလှဲပြီးလျှင် မင်းသားကို ထိုးပက် ရန် ပြေးလာလေ၏။ မင်းသားက လေးဖြင့် ပစ်လိုက်ရာ မြားထိ၍ ဝက်ကြီးမှာ လေးမြား၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် သေဆုံးသွားတော့သည်။
===ငှက်ကြီးကို ပစ်ခွင်းခြင်း===
ဝက်ကြီးသေပြီးနောက် ၃ ရက်ကြာသောအခါ ငှက်ကြီး ရှိရာသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနေ့တွင်မင်းကြီးထံမှ ငှက်စာပို့ရသော ငှက်စာဆော် ငကော် သည် မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်နှင့် ငှက်စာပို့ရန် လာသည်ကို ပျူစောထီးနှင့် တွေ့ကြသောအခါ ပျူစောထီးက မိန်းမပျို ခုနှစ်ယောက်၏ အသက်ကို ကယ်ဆယ်ပြီးလျှင်" ငှက်စာမပို့နှင့်၊ ငှက်ကြီးကို ငါ သတ်မည် " ဟုပြောကာ ထိုမိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်ကိုလည်း သိမ်းယူလိုက်လေ၏။
ငှက်ကြီးသည်လည်း လက်ပံပင်ကြီး သုံးပင်တွင် အလယ်ပင်၌ နား၍ ဘေးနှစ်ပင်တွင် အတောင် တင်ထား၏။ မင်းသားကို မြင်သော် အစာလည်း မစားရသည်နှင့် ပြင်းစွာအမျက်ထွက်၍ အစွမ်းသတ္တိ အမျိုးမျိုး ပြပြီးသော် မင်းသားကို ပေါက်လိုက်၏။ မင်းသားလည်း လေးကို ထောက်၍ နောက်သို့ ခုန်လိုက်သည်မှာ အတောင် ၇၀ မျှ ရောက်လေ၏။ထိုနေရာကို ရေတွင်း တည်ထားပါသည်။ လူကိုမထိဘဲ မြေကို ပေါက်မိ၍ နှုတ်သီးတွင် ပါလာသော မြေကြီးကို ထွေးအန်ပစ်ရာ တောင်ငယ်မျှ ရှိနေသည်ကို ယခုတိုင် ' ငှက်အန်တောင် ' ဟုခေါ်ကြသည်။ မင်းသားကား ကြောက်လန့်ခြင်း မရှိဘဲ ကြုံးဝါးပြီးလျှင် လေးနှင့်ပစ်လိုက်ရာ ငှက်ကြီးကို ထိမှန်၍ ငှက်ကြီးစင်းစင်း သေလေ၏။
ငှက်တောင်တချောင်းကို နုတ်၍ မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်အား ရွက်စေရာ အနိုင်နိုင်ပင် ရွက်ရလေသည်။ ပြီးမှ " သင်တို့ မင်းကြီးအား သွား၍ ဆက်ချေ " ဟု စေလိုက်၏။
မိန်းမပျိုတို့လည်း လမ်းတွင် ငှက်တောင်လေး၍ မရွက်နိုင်သဖြင့် ပစ်ခဲ့လေ၏။ ထိုအရပ်ကို ' ငှက်တောင်ပစ် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သောနေရာကို ' ငှက်ပစ်တောင် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း ယခုတိုင် ခေါ်ကြလေသည်။
===မင်းအဖြစ်ကို ရရှိခြင်း===
၁၃ နှစ်တိုင်တိုင် နှောင့်ယှက် နှိပ်စက်နေကြသော ရန်သူတို့ သေလေပြီ ဖြစ်ကြောင်း မိန်းမပျိုတို့ လျှောက်၍ မင်းကြီး ကြားရသော် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်၍ စစ်သည် ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ပျူစောထီးရှိရာသို့ လာရောက်လေ၏။ တွေ့ရမှ " အဘယ် အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သနည်း၊ အဘယ်လက်နက်ဖြင့် သတ်သနည်း " ဟု မေးတော်မူသော် ဟုတ်တိုင်းကို လျှောက်ပေ၏။
ထိုအကြောင်းကို ပုဂံပြည့်ရှင်မင်းကြီး ကြားသိရသော် အလွန်နှစ်သက် အားရတော် မူသဖြင့် အမျိုးအရိုး ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်ပေသည်ဟု သမီးတော် စန္ဒာဒေဝီနှင့် ပျူစောထီးကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေး၍ အိမ်ရှေ့မင်းရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ နောက်သော် ပျူစောထီး မင်း ဖြစ်၏။ သို့သော် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း လွန်သောအခါတွင် ပျူစောထီးက ကျေးဇူးရှင် ဆရာရသေ့[[ရသေ့ကြောင်|ရသေ့ကြောင်မင်း]] ကို ပင့်ဖိတ်၍ ပုဂံတွင် မင်းပြုစေသည်။ ရသေ့ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် ၁၅-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၈၉-ခုနှစ်တွင် ပျူစောထီး နန်းတက်၏။ ရွာ(၁၉)ရွာကိုပေါင်း၍ '''အရိမဒ္ဒနာ'''သမုတ်၍ မြို့တည်လေသည်။
ပျူစောထီးသည် ဥမှပေါက်သည့်အတွက် ဥခွန်ပေါက်ရာ အရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရား တည်တော်မူသည်။ ငှက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရားတစ်ဆူ၊ လေးရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ မြှားရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ငှက်တောင်ပစ်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ သမီးငှက်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ကျားကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဝက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ရှူးပျံခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဗျိုင်းဂူ၊ ဖွတ်ဂူ၊ ဘားဂူ၊ ပေါက်ပင်ဂူ၊ ဗူးဘုရားတစ်ဆူ၊ စသည့်ကောင်းမှုများကိုလည်း ပြုတော်မူသည်။
တရုတ်မြို့ကို တည်တော်မူသည်။ တရုတ်မြို့၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောစေတီကိုလည်း ထပ်မံ၍ ပြုပြင်တော်မူသည်။ ရွာသစ်ကြီးအရပ်၌ ဆံတော်ရှင်ဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ ၎င်းဆံတော်ရှင်ဘုရားကို ငတပါးမင်း စ၍ တည်သည်ဟူ၍ သူကောင်းတို့ ပြောကြသည်။ မုံရွေးအရှေ့၊ ဆင်ဖြူရတောင်ထိပ် သီရိဓမ္မာအသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ နောင် မိုးညှင်းမင်းတို့ ထပ်မံ၍ တည်တော်မူလေပြီး မုဋ္ဌော မတွင်၊ ရွှေမြင်တင်ဟု တွင်သည်။ မင်းစည်းစိမ် (၇၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ <ref> အရိယဝံသ၊ အာဒိစ္စရံသီ မုံရွေးဇေတဝန် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူအပ်သော စေတိယကထာ မည်သော ရာဇဝင်ချုပ် (၂၀၀၃) သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသက္ကသိုလ် သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနက စီစဉ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။</ref>
ပျူစောထီးသည် အလွန်ပင် ခွန်အားဗလ ကောင်းသဖြင့် အသက် ၁၁၀ တိုင်အောင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ရသည်။ ဤပျူစောထီးမင်းသည် အရပ် ငါးတောင်၊ လုံးပတ် သုံးတောင်မျှ ရှိ၍ အားအင်ကြီးမား သန်စွမ်းလေသည်။ ထိုသို့ ကျန်းမာလေ သဖြင့်လည်း အသက် ၁၁၀ ရှည်လေသည် အလွန်ထူးမြတ်သော ပုဂံမင်းတစ်ပါး ဖြစ်လေသတည်း။ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သော နေရာအား ယခုထက်တိုင် "ငှက်ပစ်တောင်" ဟု ခေါ်နေကြသည်။ <ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ စာမျက်နှာ-၁၈</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{ပုဂံခေတ်}}
[[Category:ပုဂံခေတ်]]
[[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]]
[[Category:ပုဂံမင်းဆက်]]
712vfmew65lo7qk0gnoa5dq0zcxjv9h
1033862
1033861
2026-05-25T11:33:44Z
~2026-31081-05
143213
/* */
1033862
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| type = ဘုရင်
| name = ပျူစောထီး
| image = File:Pyusawhti.jpg
| caption =
| reign = သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀
| coronation =
| succession = ပထမ ပုဂံမင်းဆက်
| predecessor = [[ရသေ့ကြောင်]]
| successor = [[ထီးမင်းယဉ်]]
| suc-type = ဆက်ခံသူ
| reg-type =
| regent =
| spouse = သီရိစန္ဒာဒေဝီ
| issue =
| issue-link =
| full name =
| house =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place = [[ပထမပုဂံခေတ်]]
| date of burial =
| place of burial =
| religion =
| signature =
}}
'''ပျူစောထီး (သို့) ပျူမင်းထီး''' သည် မြန်မာပြည်၏ ရှေးဦးပထမပုဂံခေတ်မှဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်များအရ ထိုသူသည် သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀ အထိစိုးစံခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြကြသည်။ (၁၈)ရာစု နန်းစဉ်မှတ်တမ်းများက ပျူစောထီးသည် နေနတ်သားနှင့် နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ကာ ပုဂံကိုတည်ထောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြကြသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ခေတ် တော်ဝင်မှတ်တမ်းဖြစ်သော (၁၈၃၂)က မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ၎င်းသည် တကောင်းပြည်၏ မျိုးဆက်ဖြစ်၍ မျိုးရိုးနောက်ပြန်လိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဒဏ္ဍာရီလာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်းမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။<ref>{{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}}</ref> <ref>{{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>
ပျူစောထီးမင်းသည်တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကိုတွန်းလှန်အောင်နိုင်ခြင်းဖြင့်ရှေးတရုတ်မှတ်တမ်းများအရယူနယ်ဒေသကိုပါအုပ်ချုပ်ရသူအဖြစ်မှတ်တမ်းရှိသည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (တအကြိမ်)၊ p.132</ref>
==ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း==
[[File:Pyusaw htee.PNG|thumb|250px|ပျူစောထီးက ရှူးပျံငှက်ကြီးအား ပစ်ခတ်နေပုံကို ပန်းချီဆရာတစ်ဦးက စိတ်မှန်းရေးဆွဲထားပုံ]]
ရှေးအခါက ပုဂံပြည်တွင် စိုးစံနေသော [[သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း]]လက်ထက်၌ ငှက်ကြီး-ဝက်ကြီး-ကျားကြီးနှင့် ရှုးပျံကြီး ([[သတ္တဝါကြီးလေးကောင်]])တို့သည် တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်အောင် နှောင့်ယှက် မင်းမူနေကြသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို ဖြိုခွင်းရန်အတွက် ပျူစောထီးမင်းသား ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို စွမ်းအားသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော ပျူစောထီးက ဖြိုဖျက်လိုက်လေသည်။
===လေးအတတ်ပညာ===
ပျူစောထီးသည် တကောင်းမင်းမျိုး အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သတိုးအာဒိစ္စရာဇာမင်း၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သူသည် တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်ဖြစ်စဉ်အခါ ဤ ပုဂံပြည်အနီးသို့ ခိုအောင်းဝင်ရောက်လာ၍ လူအိုလင်မယားထံတွင် ခေတ္တမှီခိုနေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ပျူအိုလင်မယား ကလည်း သားသမီး မရှိသည်နှင့် သားအရင်းကဲ့သို့ မွေးကျွေးထား၏။ ပျူစောထီးသည် လေးအတတ်ကို ခုနစ်နှစ်သားလောက်ကပင် တတ်မြောက်ခဲ့၏။ ယခု ၁၆ နှစ်သား အရွယ်၌ကား အလွန်အကြူး အထူးတတ်မြောက်လေသည်။ တစ်ခါသော် ပျူစောထီးသည် မိမိ၏ လေးမြားကို စမ်းလို၍ တောသို့လှည့်ပတ်အံ့ဟု ပျူအို လင်မယားထံ၌ ခွင့်တောင်းလေရာ ၎င်းတို့ကလည်း ချစ်ခင်စိုးရိမ်စွာဖြင့် ဤသို့ ဆိုကြ၏။
" ချစ်သား ပုဂံပြည်တွင် အရှေ့မျက်နှာအရပ်၌ အလွန် အားအင်ကြီးသော ဝက်ကြီး တစ်ကောင်သည် အရံဝက်များနှင့် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသော အသီးအနှံ စပါးဆန်တို့ကို တူးဆွဖျက်ဆီး စားသောက် နှောက်ယှက်၏။ လူတို့ကိုလည်း ရန်မူ၏။ မင်းကြီး မနိုင်နိုင်၍ ထမင်း၊ ဖရုံသီး၊ ဖွဲနုတို့ကို ထိုဝက်ကြီးတို့အား နေ့တိုင်း ပေးရ ကျွေးရ၏။ "
" အနောက်မျက်နှာ၌ အလွန်ကြီးမားသော ငှက်ကြီးတစ်ကောင်သည် အရံငှက်များနှင့် အလွန် သောင်းကျန်းနေ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ လူများကိုပင် ထိုးသုတ်ပေါက်သတ် စားလေသည်။ ဤငှက်ကြီးကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်၍ အစားအစာ ပေး၍ ကျွေးနေရ၏။ "
" တောင်မျက်နှာ၌ ကျားကြီးတစ်ကောင်သည် အရံကျားများနှင့် အစဉ်မပြတ်လိုပင် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်၍ လူသူ ကျွဲနွားတို့ကို ကိုက်ယူ စားသောက်လေသည်။ ဤရန်သူကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်လေ။ "
" မြောက်မျက်နှာ၌ ရှူးပျံတို့သည် လူတို့၏ အဝတ်အစား၊ အသုံးအဆောင်၊ အိမ်မိုးသက်ငယ်မှ မကျန် တွေ့သမျှကို ကိုက်ဖဲ့ ဖျက်ဆီးတတ်၏။ " " ဤရန်သူကြီး လေးဦးအပြင် အနှောင့်အယှက် တစ်ခုရှိသေး၏။ ငါတို့ပုဂံပြည် တစ်ဝန်း၌ ဘူးခါးပင်တို့သည် ဖျက်ဆီး၍ မနိုင်အောင် ပေါက်၏။ အနွယ်အတက်တို့မှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပွား၏။ တစ်ပင်တစ်နွယ်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ပင်နှစ်နွယ် ဖြစ်လာ၍ တစ်ညွန့်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ညွန့်ဖြစ်လာ၏။ လူသူ မနေနိုင်လောက်အောင်၊ အသီးအနှံ မစိုက်ပျိုးနိုင်လောက်အောင် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နေ၏။ "
" ဤသို့လျှင် ဝက်၊ ငှက်၊ ကျား၊ ရှူးပျံ၊ ဘူး တည်းဟူသော ရန်သူအနှောင့်အယှက်တို ငါတို့ ပုဂံပြည်ကို နှိပ်စက်နေသည်မှာ ယခု ၁၂ နှစ်တိုင်တိုင် ရှိလေပြီ။ ချစ်သား သတိနှင့်သွားပါ၊ ငါတို့စိုးရိမ်၏ " ဟု ဆိုကြ၏။
တစ်နေ့သော် လေးအတတ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်အံ့ဟု စိတ်ကူးကြံစည်မိသော ပျူစောထီးသည် မိမိ၏လေးမြားကို ယူ၍ တောထဲသို့ ထွက်လာလေ၏။ ပျူစောထီးကား မိမိ၏အစွမ်း လေးမြားကို အားကိုး၍ ထိုရန်သူများ ရှိရာသို့ပင် သွားရောက်လေ၏။ ရှေးဦးစွာ ဝက်ကြီးကို တွေ့လေလျှင် ဝက်ကြီးသည် မာန်ဖီ၍ အမွေးအမှင် ထောင်လျက် ပုတ်လောက်ကြီးသော ကျောက်တုံး မြေတုံးတို့ကို တူးဖော်ကာ သစ်ပင်ကြီးငယ်တို့ကို ထိုးကြိတ် ဖြိုလှဲပြီးလျှင် မင်းသားကို ထိုးပက် ရန် ပြေးလာလေ၏။ မင်းသားက လေးဖြင့် ပစ်လိုက်ရာ မြားထိ၍ ဝက်ကြီးမှာ လေးမြား၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် သေဆုံးသွားတော့သည်။
===ငှက်ကြီးကို ပစ်ခွင်းခြင်း===
ဝက်ကြီးသေပြီးနောက် ၃ ရက်ကြာသောအခါ ငှက်ကြီး ရှိရာသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနေ့တွင်မင်းကြီးထံမှ ငှက်စာပို့ရသော ငှက်စာဆော် ငကော် သည် မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်နှင့် ငှက်စာပို့ရန် လာသည်ကို ပျူစောထီးနှင့် တွေ့ကြသောအခါ ပျူစောထီးက မိန်းမပျို ခုနှစ်ယောက်၏ အသက်ကို ကယ်ဆယ်ပြီးလျှင်" ငှက်စာမပို့နှင့်၊ ငှက်ကြီးကို ငါ သတ်မည် " ဟုပြောကာ ထိုမိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်ကိုလည်း သိမ်းယူလိုက်လေ၏။
ငှက်ကြီးသည်လည်း လက်ပံပင်ကြီး သုံးပင်တွင် အလယ်ပင်၌ နား၍ ဘေးနှစ်ပင်တွင် အတောင် တင်ထား၏။ မင်းသားကို မြင်သော် အစာလည်း မစားရသည်နှင့် ပြင်းစွာအမျက်ထွက်၍ အစွမ်းသတ္တိ အမျိုးမျိုး ပြပြီးသော် မင်းသားကို ပေါက်လိုက်၏။ မင်းသားလည်း လေးကို ထောက်၍ နောက်သို့ ခုန်လိုက်သည်မှာ အတောင် ၇၀ မျှ ရောက်လေ၏။ထိုနေရာကို ရေတွင်း တည်ထားပါသည်။ လူကိုမထိဘဲ မြေကို ပေါက်မိ၍ နှုတ်သီးတွင် ပါလာသော မြေကြီးကို ထွေးအန်ပစ်ရာ တောင်ငယ်မျှ ရှိနေသည်ကို ယခုတိုင် ' ငှက်အန်တောင် ' ဟုခေါ်ကြသည်။ မင်းသားကား ကြောက်လန့်ခြင်း မရှိဘဲ ကြုံးဝါးပြီးလျှင် လေးနှင့်ပစ်လိုက်ရာ ငှက်ကြီးကို ထိမှန်၍ ငှက်ကြီးစင်းစင်း သေလေ၏။
ငှက်တောင်တချောင်းကို နုတ်၍ မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်အား ရွက်စေရာ အနိုင်နိုင်ပင် ရွက်ရလေသည်။ ပြီးမှ " သင်တို့ မင်းကြီးအား သွား၍ ဆက်ချေ " ဟု စေလိုက်၏။
မိန်းမပျိုတို့လည်း လမ်းတွင် ငှက်တောင်လေး၍ မရွက်နိုင်သဖြင့် ပစ်ခဲ့လေ၏။ ထိုအရပ်ကို ' ငှက်တောင်ပစ် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သောနေရာကို ' ငှက်ပစ်တောင် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း ယခုတိုင် ခေါ်ကြလေသည်။
===မင်းအဖြစ်ကို ရရှိခြင်း===
၁၃ နှစ်တိုင်တိုင် နှောင့်ယှက် နှိပ်စက်နေကြသော ရန်သူတို့ သေလေပြီ ဖြစ်ကြောင်း မိန်းမပျိုတို့ လျှောက်၍ မင်းကြီး ကြားရသော် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်၍ စစ်သည် ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ပျူစောထီးရှိရာသို့ လာရောက်လေ၏။ တွေ့ရမှ " အဘယ် အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သနည်း၊ အဘယ်လက်နက်ဖြင့် သတ်သနည်း " ဟု မေးတော်မူသော် ဟုတ်တိုင်းကို လျှောက်ပေ၏။
ထိုအကြောင်းကို ပုဂံပြည့်ရှင်မင်းကြီး ကြားသိရသော် အလွန်နှစ်သက် အားရတော် မူသဖြင့် အမျိုးအရိုး ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်ပေသည်ဟု သမီးတော် စန္ဒာဒေဝီနှင့် ပျူစောထီးကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေး၍ အိမ်ရှေ့မင်းရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ နောက်သော် ပျူစောထီး မင်း ဖြစ်၏။ သို့သော် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း လွန်သောအခါတွင် ပျူစောထီးက ကျေးဇူးရှင် ဆရာရသေ့[[ရသေ့ကြောင်|ရသေ့ကြောင်မင်း]] ကို ပင့်ဖိတ်၍ ပုဂံတွင် မင်းပြုစေသည်။ ရသေ့ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် ၁၅-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၈၉-ခုနှစ်တွင် ပျူစောထီး နန်းတက်၏။ ရွာ(၁၉)ရွာကိုပေါင်း၍ '''အရိမဒ္ဒနာ'''သမုတ်၍ မြို့တည်လေသည်။
ပျူစောထီးသည် ဥမှပေါက်သည့်အတွက် ဥခွန်ပေါက်ရာ အရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရား တည်တော်မူသည်။ ငှက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရားတစ်ဆူ၊ လေးရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ မြှားရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ငှက်တောင်ပစ်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ သမီးငှက်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ကျားကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဝက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ရှူးပျံခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဗျိုင်းဂူ၊ ဖွတ်ဂူ၊ ဘားဂူ၊ ပေါက်ပင်ဂူ၊ ဗူးဘုရားတစ်ဆူ၊ စသည့်ကောင်းမှုများကိုလည်း ပြုတော်မူသည်။
တရုတ်မြို့ကို တည်တော်မူသည်။ တရုတ်မြို့၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောစေတီကိုလည်း ထပ်မံ၍ ပြုပြင်တော်မူသည်။ ရွာသစ်ကြီးအရပ်၌ ဆံတော်ရှင်ဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ ၎င်းဆံတော်ရှင်ဘုရားကို ငတပါးမင်း စ၍ တည်သည်ဟူ၍ သူကောင်းတို့ ပြောကြသည်။ မုံရွေးအရှေ့၊ ဆင်ဖြူရတောင်ထိပ် သီရိဓမ္မာအသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ နောင် မိုးညှင်းမင်းတို့ ထပ်မံ၍ တည်တော်မူလေပြီး မုဋ္ဌော မတွင်၊ ရွှေမြင်တင်ဟု တွင်သည်။ မင်းစည်းစိမ် (၇၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ <ref> အရိယဝံသ၊ အာဒိစ္စရံသီ မုံရွေးဇေတဝန် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူအပ်သော စေတိယကထာ မည်သော ရာဇဝင်ချုပ် (၂၀၀၃) သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသက္ကသိုလ် သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနက စီစဉ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။</ref>
ပျူစောထီးသည် အလွန်ပင် ခွန်အားဗလ ကောင်းသဖြင့် အသက် ၁၁၀ တိုင်အောင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ရသည်။ ဤပျူစောထီးမင်းသည် အရပ် ငါးတောင်၊ လုံးပတ် သုံးတောင်မျှ ရှိ၍ အားအင်ကြီးမား သန်စွမ်းလေသည်။ ထိုသို့ ကျန်းမာလေ သဖြင့်လည်း အသက် ၁၁၀ ရှည်လေသည် အလွန်ထူးမြတ်သော ပုဂံမင်းတစ်ပါး ဖြစ်လေသတည်း။ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သော နေရာအား ယခုထက်တိုင် "ငှက်ပစ်တောင်" ဟု ခေါ်နေကြသည်။ <ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ စာမျက်နှာ-၁၈</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{ပုဂံခေတ်}}
[[Category:ပုဂံခေတ်]]
[[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]]
[[Category:ပုဂံမင်းဆက်]]
iclikmkfxc3vam1nur8zny74b24nr7g
1033863
1033862
2026-05-25T11:39:46Z
~2026-31081-05
143213
/* */
1033863
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| type = ဘုရင်
| name = ပျူစောထီး
| image = File:Pyusawhti.jpg
| caption =
| reign = သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀
| coronation =
| succession = ပထမ ပုဂံမင်းဆက်
| predecessor = [[ရသေ့ကြောင်]]
| successor = [[ထီးမင်းယဉ်]]
| suc-type = ဆက်ခံသူ
| reg-type =
| regent =
| spouse = သီရိစန္ဒာဒေဝီ
| issue =
| issue-link =
| full name =
| house =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place = [[ပထမပုဂံခေတ်]]
| date of burial =
| place of burial =
| religion =
| signature =
}}
'''ပျူစောထီး (သို့) ပျူမင်းထီး''' သည် မြန်မာပြည်၏ ရှေးဦးပထမပုဂံခေတ်မှဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်များအရ ထိုသူသည် သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀ အထိစိုးစံခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြကြသည်။ (၁၈)ရာစု နန်းစဉ်မှတ်တမ်းများက ပျူစောထီးသည် နေနတ်သားနှင့် နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ကာ ပုဂံကိုတည်ထောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြကြသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ခေတ် တော်ဝင်မှတ်တမ်းဖြစ်သော (၁၈၃၂)က မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ၎င်းသည် တကောင်းပြည်၏ မျိုးဆက်ဖြစ်၍ မျိုးရိုးနောက်ပြန်လိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဒဏ္ဍာရီလာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်းမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။<ref>{{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}}</ref> <ref>{{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>
ပျူစောထီးမင်းသည်ပြည်တွင်း သောင်းကျန်မှုများအပြင်တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကိုပါတွန်းလှန်ကာယူနမ်ဒေသထိကိုပါသိမ်းပိုင်းအောင်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ရှေးတရုတ်မှတ်တမ်းများအရ ယူနမ်ဒေသကိုပါအုပ်ချုပ်သူအဖြစ်မှတ်တမ်းရှိသည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (တအကြိမ်)၊ p.132</ref>
==ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း==
[[File:Pyusaw htee.PNG|thumb|250px|ပျူစောထီးက ရှူးပျံငှက်ကြီးအား ပစ်ခတ်နေပုံကို ပန်းချီဆရာတစ်ဦးက စိတ်မှန်းရေးဆွဲထားပုံ]]
ရှေးအခါက ပုဂံပြည်တွင် စိုးစံနေသော [[သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း]]လက်ထက်၌ ငှက်ကြီး-ဝက်ကြီး-ကျားကြီးနှင့် ရှုးပျံကြီး ([[သတ္တဝါကြီးလေးကောင်]])တို့သည် တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်အောင် နှောင့်ယှက် မင်းမူနေကြသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို ဖြိုခွင်းရန်အတွက် ပျူစောထီးမင်းသား ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို စွမ်းအားသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော ပျူစောထီးက ဖြိုဖျက်လိုက်လေသည်။
===လေးအတတ်ပညာ===
ပျူစောထီးသည် တကောင်းမင်းမျိုး အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သတိုးအာဒိစ္စရာဇာမင်း၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သူသည် တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်ဖြစ်စဉ်အခါ ဤ ပုဂံပြည်အနီးသို့ ခိုအောင်းဝင်ရောက်လာ၍ လူအိုလင်မယားထံတွင် ခေတ္တမှီခိုနေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ပျူအိုလင်မယား ကလည်း သားသမီး မရှိသည်နှင့် သားအရင်းကဲ့သို့ မွေးကျွေးထား၏။ ပျူစောထီးသည် လေးအတတ်ကို ခုနစ်နှစ်သားလောက်ကပင် တတ်မြောက်ခဲ့၏။ ယခု ၁၆ နှစ်သား အရွယ်၌ကား အလွန်အကြူး အထူးတတ်မြောက်လေသည်။ တစ်ခါသော် ပျူစောထီးသည် မိမိ၏ လေးမြားကို စမ်းလို၍ တောသို့လှည့်ပတ်အံ့ဟု ပျူအို လင်မယားထံ၌ ခွင့်တောင်းလေရာ ၎င်းတို့ကလည်း ချစ်ခင်စိုးရိမ်စွာဖြင့် ဤသို့ ဆိုကြ၏။
" ချစ်သား ပုဂံပြည်တွင် အရှေ့မျက်နှာအရပ်၌ အလွန် အားအင်ကြီးသော ဝက်ကြီး တစ်ကောင်သည် အရံဝက်များနှင့် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသော အသီးအနှံ စပါးဆန်တို့ကို တူးဆွဖျက်ဆီး စားသောက် နှောက်ယှက်၏။ လူတို့ကိုလည်း ရန်မူ၏။ မင်းကြီး မနိုင်နိုင်၍ ထမင်း၊ ဖရုံသီး၊ ဖွဲနုတို့ကို ထိုဝက်ကြီးတို့အား နေ့တိုင်း ပေးရ ကျွေးရ၏။ "
" အနောက်မျက်နှာ၌ အလွန်ကြီးမားသော ငှက်ကြီးတစ်ကောင်သည် အရံငှက်များနှင့် အလွန် သောင်းကျန်းနေ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ လူများကိုပင် ထိုးသုတ်ပေါက်သတ် စားလေသည်။ ဤငှက်ကြီးကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်၍ အစားအစာ ပေး၍ ကျွေးနေရ၏။ "
" တောင်မျက်နှာ၌ ကျားကြီးတစ်ကောင်သည် အရံကျားများနှင့် အစဉ်မပြတ်လိုပင် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်၍ လူသူ ကျွဲနွားတို့ကို ကိုက်ယူ စားသောက်လေသည်။ ဤရန်သူကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်လေ။ "
" မြောက်မျက်နှာ၌ ရှူးပျံတို့သည် လူတို့၏ အဝတ်အစား၊ အသုံးအဆောင်၊ အိမ်မိုးသက်ငယ်မှ မကျန် တွေ့သမျှကို ကိုက်ဖဲ့ ဖျက်ဆီးတတ်၏။ " " ဤရန်သူကြီး လေးဦးအပြင် အနှောင့်အယှက် တစ်ခုရှိသေး၏။ ငါတို့ပုဂံပြည် တစ်ဝန်း၌ ဘူးခါးပင်တို့သည် ဖျက်ဆီး၍ မနိုင်အောင် ပေါက်၏။ အနွယ်အတက်တို့မှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပွား၏။ တစ်ပင်တစ်နွယ်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ပင်နှစ်နွယ် ဖြစ်လာ၍ တစ်ညွန့်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ညွန့်ဖြစ်လာ၏။ လူသူ မနေနိုင်လောက်အောင်၊ အသီးအနှံ မစိုက်ပျိုးနိုင်လောက်အောင် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နေ၏။ "
" ဤသို့လျှင် ဝက်၊ ငှက်၊ ကျား၊ ရှူးပျံ၊ ဘူး တည်းဟူသော ရန်သူအနှောင့်အယှက်တို ငါတို့ ပုဂံပြည်ကို နှိပ်စက်နေသည်မှာ ယခု ၁၂ နှစ်တိုင်တိုင် ရှိလေပြီ။ ချစ်သား သတိနှင့်သွားပါ၊ ငါတို့စိုးရိမ်၏ " ဟု ဆိုကြ၏။
တစ်နေ့သော် လေးအတတ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်အံ့ဟု စိတ်ကူးကြံစည်မိသော ပျူစောထီးသည် မိမိ၏လေးမြားကို ယူ၍ တောထဲသို့ ထွက်လာလေ၏။ ပျူစောထီးကား မိမိ၏အစွမ်း လေးမြားကို အားကိုး၍ ထိုရန်သူများ ရှိရာသို့ပင် သွားရောက်လေ၏။ ရှေးဦးစွာ ဝက်ကြီးကို တွေ့လေလျှင် ဝက်ကြီးသည် မာန်ဖီ၍ အမွေးအမှင် ထောင်လျက် ပုတ်လောက်ကြီးသော ကျောက်တုံး မြေတုံးတို့ကို တူးဖော်ကာ သစ်ပင်ကြီးငယ်တို့ကို ထိုးကြိတ် ဖြိုလှဲပြီးလျှင် မင်းသားကို ထိုးပက် ရန် ပြေးလာလေ၏။ မင်းသားက လေးဖြင့် ပစ်လိုက်ရာ မြားထိ၍ ဝက်ကြီးမှာ လေးမြား၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် သေဆုံးသွားတော့သည်။
===ငှက်ကြီးကို ပစ်ခွင်းခြင်း===
ဝက်ကြီးသေပြီးနောက် ၃ ရက်ကြာသောအခါ ငှက်ကြီး ရှိရာသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနေ့တွင်မင်းကြီးထံမှ ငှက်စာပို့ရသော ငှက်စာဆော် ငကော် သည် မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်နှင့် ငှက်စာပို့ရန် လာသည်ကို ပျူစောထီးနှင့် တွေ့ကြသောအခါ ပျူစောထီးက မိန်းမပျို ခုနှစ်ယောက်၏ အသက်ကို ကယ်ဆယ်ပြီးလျှင်" ငှက်စာမပို့နှင့်၊ ငှက်ကြီးကို ငါ သတ်မည် " ဟုပြောကာ ထိုမိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်ကိုလည်း သိမ်းယူလိုက်လေ၏။
ငှက်ကြီးသည်လည်း လက်ပံပင်ကြီး သုံးပင်တွင် အလယ်ပင်၌ နား၍ ဘေးနှစ်ပင်တွင် အတောင် တင်ထား၏။ မင်းသားကို မြင်သော် အစာလည်း မစားရသည်နှင့် ပြင်းစွာအမျက်ထွက်၍ အစွမ်းသတ္တိ အမျိုးမျိုး ပြပြီးသော် မင်းသားကို ပေါက်လိုက်၏။ မင်းသားလည်း လေးကို ထောက်၍ နောက်သို့ ခုန်လိုက်သည်မှာ အတောင် ၇၀ မျှ ရောက်လေ၏။ထိုနေရာကို ရေတွင်း တည်ထားပါသည်။ လူကိုမထိဘဲ မြေကို ပေါက်မိ၍ နှုတ်သီးတွင် ပါလာသော မြေကြီးကို ထွေးအန်ပစ်ရာ တောင်ငယ်မျှ ရှိနေသည်ကို ယခုတိုင် ' ငှက်အန်တောင် ' ဟုခေါ်ကြသည်။ မင်းသားကား ကြောက်လန့်ခြင်း မရှိဘဲ ကြုံးဝါးပြီးလျှင် လေးနှင့်ပစ်လိုက်ရာ ငှက်ကြီးကို ထိမှန်၍ ငှက်ကြီးစင်းစင်း သေလေ၏။
ငှက်တောင်တချောင်းကို နုတ်၍ မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်အား ရွက်စေရာ အနိုင်နိုင်ပင် ရွက်ရလေသည်။ ပြီးမှ " သင်တို့ မင်းကြီးအား သွား၍ ဆက်ချေ " ဟု စေလိုက်၏။
မိန်းမပျိုတို့လည်း လမ်းတွင် ငှက်တောင်လေး၍ မရွက်နိုင်သဖြင့် ပစ်ခဲ့လေ၏။ ထိုအရပ်ကို ' ငှက်တောင်ပစ် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သောနေရာကို ' ငှက်ပစ်တောင် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း ယခုတိုင် ခေါ်ကြလေသည်။
===မင်းအဖြစ်ကို ရရှိခြင်း===
၁၃ နှစ်တိုင်တိုင် နှောင့်ယှက် နှိပ်စက်နေကြသော ရန်သူတို့ သေလေပြီ ဖြစ်ကြောင်း မိန်းမပျိုတို့ လျှောက်၍ မင်းကြီး ကြားရသော် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်၍ စစ်သည် ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ပျူစောထီးရှိရာသို့ လာရောက်လေ၏။ တွေ့ရမှ " အဘယ် အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သနည်း၊ အဘယ်လက်နက်ဖြင့် သတ်သနည်း " ဟု မေးတော်မူသော် ဟုတ်တိုင်းကို လျှောက်ပေ၏။
ထိုအကြောင်းကို ပုဂံပြည့်ရှင်မင်းကြီး ကြားသိရသော် အလွန်နှစ်သက် အားရတော် မူသဖြင့် အမျိုးအရိုး ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်ပေသည်ဟု သမီးတော် စန္ဒာဒေဝီနှင့် ပျူစောထီးကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေး၍ အိမ်ရှေ့မင်းရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ နောက်သော် ပျူစောထီး မင်း ဖြစ်၏။ သို့သော် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း လွန်သောအခါတွင် ပျူစောထီးက ကျေးဇူးရှင် ဆရာရသေ့[[ရသေ့ကြောင်|ရသေ့ကြောင်မင်း]] ကို ပင့်ဖိတ်၍ ပုဂံတွင် မင်းပြုစေသည်။ ရသေ့ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် ၁၅-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၈၉-ခုနှစ်တွင် ပျူစောထီး နန်းတက်၏။ ရွာ(၁၉)ရွာကိုပေါင်း၍ '''အရိမဒ္ဒနာ'''သမုတ်၍ မြို့တည်လေသည်။
ပျူစောထီးသည် ဥမှပေါက်သည့်အတွက် ဥခွန်ပေါက်ရာ အရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရား တည်တော်မူသည်။ ငှက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရားတစ်ဆူ၊ လေးရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ မြှားရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ငှက်တောင်ပစ်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ သမီးငှက်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ကျားကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဝက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ရှူးပျံခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဗျိုင်းဂူ၊ ဖွတ်ဂူ၊ ဘားဂူ၊ ပေါက်ပင်ဂူ၊ ဗူးဘုရားတစ်ဆူ၊ စသည့်ကောင်းမှုများကိုလည်း ပြုတော်မူသည်။
တရုတ်မြို့ကို တည်တော်မူသည်။ တရုတ်မြို့၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောစေတီကိုလည်း ထပ်မံ၍ ပြုပြင်တော်မူသည်။ ရွာသစ်ကြီးအရပ်၌ ဆံတော်ရှင်ဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ ၎င်းဆံတော်ရှင်ဘုရားကို ငတပါးမင်း စ၍ တည်သည်ဟူ၍ သူကောင်းတို့ ပြောကြသည်။ မုံရွေးအရှေ့၊ ဆင်ဖြူရတောင်ထိပ် သီရိဓမ္မာအသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ နောင် မိုးညှင်းမင်းတို့ ထပ်မံ၍ တည်တော်မူလေပြီး မုဋ္ဌော မတွင်၊ ရွှေမြင်တင်ဟု တွင်သည်။ မင်းစည်းစိမ် (၇၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ <ref> အရိယဝံသ၊ အာဒိစ္စရံသီ မုံရွေးဇေတဝန် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူအပ်သော စေတိယကထာ မည်သော ရာဇဝင်ချုပ် (၂၀၀၃) သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသက္ကသိုလ် သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနက စီစဉ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။</ref>
ပျူစောထီးသည် အလွန်ပင် ခွန်အားဗလ ကောင်းသဖြင့် အသက် ၁၁၀ တိုင်အောင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ရသည်။ ဤပျူစောထီးမင်းသည် အရပ် ငါးတောင်၊ လုံးပတ် သုံးတောင်မျှ ရှိ၍ အားအင်ကြီးမား သန်စွမ်းလေသည်။ ထိုသို့ ကျန်းမာလေ သဖြင့်လည်း အသက် ၁၁၀ ရှည်လေသည် အလွန်ထူးမြတ်သော ပုဂံမင်းတစ်ပါး ဖြစ်လေသတည်း။ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သော နေရာအား ယခုထက်တိုင် "ငှက်ပစ်တောင်" ဟု ခေါ်နေကြသည်။ <ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ စာမျက်နှာ-၁၈</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{ပုဂံခေတ်}}
[[Category:ပုဂံခေတ်]]
[[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]]
[[Category:ပုဂံမင်းဆက်]]
4ku1rjjhxz8h68mpaldy3ir4kuzzr5g
1033864
1033863
2026-05-25T11:41:35Z
~2026-31081-05
143213
/* */
1033864
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| type = ဘုရင်
| name = ပျူစောထီး
| image = File:Pyusawhti.jpg
| caption =
| reign = သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀
| coronation =
| succession = ပထမ ပုဂံမင်းဆက်
| predecessor = [[ရသေ့ကြောင်]]
| successor = [[ထီးမင်းယဉ်]]
| suc-type = ဆက်ခံသူ
| reg-type =
| regent =
| spouse = သီရိစန္ဒာဒေဝီ
| issue =
| issue-link =
| full name =
| house =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place = [[ပထမပုဂံခေတ်]]
| date of burial =
| place of burial =
| religion =
| signature =
}}
'''ပျူစောထီး (သို့) ပျူမင်းထီး''' သည် မြန်မာပြည်၏ ရှေးဦးပထမပုဂံခေတ်မှဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်များအရ ထိုသူသည် သာသနာနှစ် ၄၅၅ မှ ၅၃၀ အထိစိုးစံခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြကြသည်။ (၁၈)ရာစု နန်းစဉ်မှတ်တမ်းများက ပျူစောထီးသည် နေနတ်သားနှင့် နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ကာ ပုဂံကိုတည်ထောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြကြသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ခေတ် တော်ဝင်မှတ်တမ်းဖြစ်သော (၁၈၃၂)က မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ၎င်းသည် တကောင်းပြည်၏ မျိုးဆက်ဖြစ်၍ မျိုးရိုးနောက်ပြန်လိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဒဏ္ဍာရီလာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်းမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။<ref>{{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}}</ref> <ref>{{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}}</ref>
ပျူစောထီးမင်းသည်ပြည်တွင်း သောင်းကျန်မှုများအပြင်တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကိုပါတွန်းလှန်ကာယူနမ်ဒေသထိကိုပါသိမ်းပိုက်အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်ရှေးတရုတ်မှတ်တမ်းများတွင်ယူနမ်ဒေသကိုပါအုပ်ချုပ်သူအဖြစ်မှတ်တမ်းရှိခဲ့သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (တအကြိမ်)၊ p.132</ref>
==ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း==
[[File:Pyusaw htee.PNG|thumb|250px|ပျူစောထီးက ရှူးပျံငှက်ကြီးအား ပစ်ခတ်နေပုံကို ပန်းချီဆရာတစ်ဦးက စိတ်မှန်းရေးဆွဲထားပုံ]]
ရှေးအခါက ပုဂံပြည်တွင် စိုးစံနေသော [[သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း]]လက်ထက်၌ ငှက်ကြီး-ဝက်ကြီး-ကျားကြီးနှင့် ရှုးပျံကြီး ([[သတ္တဝါကြီးလေးကောင်]])တို့သည် တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်အောင် နှောင့်ယှက် မင်းမူနေကြသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို ဖြိုခွင်းရန်အတွက် ပျူစောထီးမင်းသား ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ထိုရန်သူတို့ကို စွမ်းအားသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော ပျူစောထီးက ဖြိုဖျက်လိုက်လေသည်။
===လေးအတတ်ပညာ===
ပျူစောထီးသည် တကောင်းမင်းမျိုး အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သတိုးအာဒိစ္စရာဇာမင်း၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သူသည် တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်ဖြစ်စဉ်အခါ ဤ ပုဂံပြည်အနီးသို့ ခိုအောင်းဝင်ရောက်လာ၍ လူအိုလင်မယားထံတွင် ခေတ္တမှီခိုနေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ပျူအိုလင်မယား ကလည်း သားသမီး မရှိသည်နှင့် သားအရင်းကဲ့သို့ မွေးကျွေးထား၏။ ပျူစောထီးသည် လေးအတတ်ကို ခုနစ်နှစ်သားလောက်ကပင် တတ်မြောက်ခဲ့၏။ ယခု ၁၆ နှစ်သား အရွယ်၌ကား အလွန်အကြူး အထူးတတ်မြောက်လေသည်။ တစ်ခါသော် ပျူစောထီးသည် မိမိ၏ လေးမြားကို စမ်းလို၍ တောသို့လှည့်ပတ်အံ့ဟု ပျူအို လင်မယားထံ၌ ခွင့်တောင်းလေရာ ၎င်းတို့ကလည်း ချစ်ခင်စိုးရိမ်စွာဖြင့် ဤသို့ ဆိုကြ၏။
" ချစ်သား ပုဂံပြည်တွင် အရှေ့မျက်နှာအရပ်၌ အလွန် အားအင်ကြီးသော ဝက်ကြီး တစ်ကောင်သည် အရံဝက်များနှင့် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသော အသီးအနှံ စပါးဆန်တို့ကို တူးဆွဖျက်ဆီး စားသောက် နှောက်ယှက်၏။ လူတို့ကိုလည်း ရန်မူ၏။ မင်းကြီး မနိုင်နိုင်၍ ထမင်း၊ ဖရုံသီး၊ ဖွဲနုတို့ကို ထိုဝက်ကြီးတို့အား နေ့တိုင်း ပေးရ ကျွေးရ၏။ "
" အနောက်မျက်နှာ၌ အလွန်ကြီးမားသော ငှက်ကြီးတစ်ကောင်သည် အရံငှက်များနှင့် အလွန် သောင်းကျန်းနေ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ လူများကိုပင် ထိုးသုတ်ပေါက်သတ် စားလေသည်။ ဤငှက်ကြီးကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်၍ အစားအစာ ပေး၍ ကျွေးနေရ၏။ "
" တောင်မျက်နှာ၌ ကျားကြီးတစ်ကောင်သည် အရံကျားများနှင့် အစဉ်မပြတ်လိုပင် ပြည်ရွာတွင်းသို့ ဝင်၍ လူသူ ကျွဲနွားတို့ကို ကိုက်ယူ စားသောက်လေသည်။ ဤရန်သူကိုလည်း မင်းကြီးမနိုင်လေ။ "
" မြောက်မျက်နှာ၌ ရှူးပျံတို့သည် လူတို့၏ အဝတ်အစား၊ အသုံးအဆောင်၊ အိမ်မိုးသက်ငယ်မှ မကျန် တွေ့သမျှကို ကိုက်ဖဲ့ ဖျက်ဆီးတတ်၏။ " " ဤရန်သူကြီး လေးဦးအပြင် အနှောင့်အယှက် တစ်ခုရှိသေး၏။ ငါတို့ပုဂံပြည် တစ်ဝန်း၌ ဘူးခါးပင်တို့သည် ဖျက်ဆီး၍ မနိုင်အောင် ပေါက်၏။ အနွယ်အတက်တို့မှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပွား၏။ တစ်ပင်တစ်နွယ်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ပင်နှစ်နွယ် ဖြစ်လာ၍ တစ်ညွန့်ကို ဖျက်လျှင် နှစ်ညွန့်ဖြစ်လာ၏။ လူသူ မနေနိုင်လောက်အောင်၊ အသီးအနှံ မစိုက်ပျိုးနိုင်လောက်အောင် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နေ၏။ "
" ဤသို့လျှင် ဝက်၊ ငှက်၊ ကျား၊ ရှူးပျံ၊ ဘူး တည်းဟူသော ရန်သူအနှောင့်အယှက်တို ငါတို့ ပုဂံပြည်ကို နှိပ်စက်နေသည်မှာ ယခု ၁၂ နှစ်တိုင်တိုင် ရှိလေပြီ။ ချစ်သား သတိနှင့်သွားပါ၊ ငါတို့စိုးရိမ်၏ " ဟု ဆိုကြ၏။
တစ်နေ့သော် လေးအတတ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်အံ့ဟု စိတ်ကူးကြံစည်မိသော ပျူစောထီးသည် မိမိ၏လေးမြားကို ယူ၍ တောထဲသို့ ထွက်လာလေ၏။ ပျူစောထီးကား မိမိ၏အစွမ်း လေးမြားကို အားကိုး၍ ထိုရန်သူများ ရှိရာသို့ပင် သွားရောက်လေ၏။ ရှေးဦးစွာ ဝက်ကြီးကို တွေ့လေလျှင် ဝက်ကြီးသည် မာန်ဖီ၍ အမွေးအမှင် ထောင်လျက် ပုတ်လောက်ကြီးသော ကျောက်တုံး မြေတုံးတို့ကို တူးဖော်ကာ သစ်ပင်ကြီးငယ်တို့ကို ထိုးကြိတ် ဖြိုလှဲပြီးလျှင် မင်းသားကို ထိုးပက် ရန် ပြေးလာလေ၏။ မင်းသားက လေးဖြင့် ပစ်လိုက်ရာ မြားထိ၍ ဝက်ကြီးမှာ လေးမြား၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် သေဆုံးသွားတော့သည်။
===ငှက်ကြီးကို ပစ်ခွင်းခြင်း===
ဝက်ကြီးသေပြီးနောက် ၃ ရက်ကြာသောအခါ ငှက်ကြီး ရှိရာသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနေ့တွင်မင်းကြီးထံမှ ငှက်စာပို့ရသော ငှက်စာဆော် ငကော် သည် မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်နှင့် ငှက်စာပို့ရန် လာသည်ကို ပျူစောထီးနှင့် တွေ့ကြသောအခါ ပျူစောထီးက မိန်းမပျို ခုနှစ်ယောက်၏ အသက်ကို ကယ်ဆယ်ပြီးလျှင်" ငှက်စာမပို့နှင့်၊ ငှက်ကြီးကို ငါ သတ်မည် " ဟုပြောကာ ထိုမိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်ကိုလည်း သိမ်းယူလိုက်လေ၏။
ငှက်ကြီးသည်လည်း လက်ပံပင်ကြီး သုံးပင်တွင် အလယ်ပင်၌ နား၍ ဘေးနှစ်ပင်တွင် အတောင် တင်ထား၏။ မင်းသားကို မြင်သော် အစာလည်း မစားရသည်နှင့် ပြင်းစွာအမျက်ထွက်၍ အစွမ်းသတ္တိ အမျိုးမျိုး ပြပြီးသော် မင်းသားကို ပေါက်လိုက်၏။ မင်းသားလည်း လေးကို ထောက်၍ နောက်သို့ ခုန်လိုက်သည်မှာ အတောင် ၇၀ မျှ ရောက်လေ၏။ထိုနေရာကို ရေတွင်း တည်ထားပါသည်။ လူကိုမထိဘဲ မြေကို ပေါက်မိ၍ နှုတ်သီးတွင် ပါလာသော မြေကြီးကို ထွေးအန်ပစ်ရာ တောင်ငယ်မျှ ရှိနေသည်ကို ယခုတိုင် ' ငှက်အန်တောင် ' ဟုခေါ်ကြသည်။ မင်းသားကား ကြောက်လန့်ခြင်း မရှိဘဲ ကြုံးဝါးပြီးလျှင် လေးနှင့်ပစ်လိုက်ရာ ငှက်ကြီးကို ထိမှန်၍ ငှက်ကြီးစင်းစင်း သေလေ၏။
ငှက်တောင်တချောင်းကို နုတ်၍ မိန်းမပျို ခုနစ်ယောက်အား ရွက်စေရာ အနိုင်နိုင်ပင် ရွက်ရလေသည်။ ပြီးမှ " သင်တို့ မင်းကြီးအား သွား၍ ဆက်ချေ " ဟု စေလိုက်၏။
မိန်းမပျိုတို့လည်း လမ်းတွင် ငှက်တောင်လေး၍ မရွက်နိုင်သဖြင့် ပစ်ခဲ့လေ၏။ ထိုအရပ်ကို ' ငှက်တောင်ပစ် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သောနေရာကို ' ငှက်ပစ်တောင် ' ဟူ၍ လည်းကောင်း ယခုတိုင် ခေါ်ကြလေသည်။
===မင်းအဖြစ်ကို ရရှိခြင်း===
၁၃ နှစ်တိုင်တိုင် နှောင့်ယှက် နှိပ်စက်နေကြသော ရန်သူတို့ သေလေပြီ ဖြစ်ကြောင်း မိန်းမပျိုတို့ လျှောက်၍ မင်းကြီး ကြားရသော် အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်၍ စစ်သည် ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ပျူစောထီးရှိရာသို့ လာရောက်လေ၏။ တွေ့ရမှ " အဘယ် အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သနည်း၊ အဘယ်လက်နက်ဖြင့် သတ်သနည်း " ဟု မေးတော်မူသော် ဟုတ်တိုင်းကို လျှောက်ပေ၏။
ထိုအကြောင်းကို ပုဂံပြည့်ရှင်မင်းကြီး ကြားသိရသော် အလွန်နှစ်သက် အားရတော် မူသဖြင့် အမျိုးအရိုး ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်ပေသည်ဟု သမီးတော် စန္ဒာဒေဝီနှင့် ပျူစောထီးကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေး၍ အိမ်ရှေ့မင်းရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ နောက်သော် ပျူစောထီး မင်း ဖြစ်၏။ သို့သော် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း လွန်သောအခါတွင် ပျူစောထီးက ကျေးဇူးရှင် ဆရာရသေ့[[ရသေ့ကြောင်|ရသေ့ကြောင်မင်း]] ကို ပင့်ဖိတ်၍ ပုဂံတွင် မင်းပြုစေသည်။ ရသေ့ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် ၁၅-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၈၉-ခုနှစ်တွင် ပျူစောထီး နန်းတက်၏။ ရွာ(၁၉)ရွာကိုပေါင်း၍ '''အရိမဒ္ဒနာ'''သမုတ်၍ မြို့တည်လေသည်။
ပျူစောထီးသည် ဥမှပေါက်သည့်အတွက် ဥခွန်ပေါက်ရာ အရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရား တည်တော်မူသည်။ ငှက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဥမင်နှင့် ဘုရားတစ်ဆူ၊ လေးရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ မြှားရရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ငှက်တောင်ပစ်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ သမီးငှက်ရရာ၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ကျားကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဝက်ကြီးခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ရှူးပျံခွင်းရာအရပ်၌ ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဗျိုင်းဂူ၊ ဖွတ်ဂူ၊ ဘားဂူ၊ ပေါက်ပင်ဂူ၊ ဗူးဘုရားတစ်ဆူ၊ စသည့်ကောင်းမှုများကိုလည်း ပြုတော်မူသည်။
တရုတ်မြို့ကို တည်တော်မူသည်။ တရုတ်မြို့၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောစေတီကိုလည်း ထပ်မံ၍ ပြုပြင်တော်မူသည်။ ရွာသစ်ကြီးအရပ်၌ ဆံတော်ရှင်ဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ ၎င်းဆံတော်ရှင်ဘုရားကို ငတပါးမင်း စ၍ တည်သည်ဟူ၍ သူကောင်းတို့ ပြောကြသည်။ မုံရွေးအရှေ့၊ ဆင်ဖြူရတောင်ထိပ် သီရိဓမ္မာအသောကမင်း ကောင်းမှု မုဋ္ဌောဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူသည်။ နောင် မိုးညှင်းမင်းတို့ ထပ်မံ၍ တည်တော်မူလေပြီး မုဋ္ဌော မတွင်၊ ရွှေမြင်တင်ဟု တွင်သည်။ မင်းစည်းစိမ် (၇၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ <ref> အရိယဝံသ၊ အာဒိစ္စရံသီ မုံရွေးဇေတဝန် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူအပ်သော စေတိယကထာ မည်သော ရာဇဝင်ချုပ် (၂၀၀၃) သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသက္ကသိုလ် သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာနက စီစဉ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။</ref>
ပျူစောထီးသည် အလွန်ပင် ခွန်အားဗလ ကောင်းသဖြင့် အသက် ၁၁၀ တိုင်အောင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ရသည်။ ဤပျူစောထီးမင်းသည် အရပ် ငါးတောင်၊ လုံးပတ် သုံးတောင်မျှ ရှိ၍ အားအင်ကြီးမား သန်စွမ်းလေသည်။ ထိုသို့ ကျန်းမာလေ သဖြင့်လည်း အသက် ၁၁၀ ရှည်လေသည် အလွန်ထူးမြတ်သော ပုဂံမင်းတစ်ပါး ဖြစ်လေသတည်း။ ငှက်ကြီးကို ပစ်သတ်သော နေရာအား ယခုထက်တိုင် "ငှက်ပစ်တောင်" ဟု ခေါ်နေကြသည်။ <ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ စာမျက်နှာ-၁၈</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{ပုဂံခေတ်}}
[[Category:ပုဂံခေတ်]]
[[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]]
[[Category:ပုဂံမင်းဆက်]]
cgupoidmu4dtj9vgdnoqo4ig4ncvwyy
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန
0
30078
1033654
883833
2026-05-24T15:13:59Z
Kantabon
45503
/* */
1033654
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Government agency
|agency_name = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန
|nativename =
|abbreviation = M O I
|seal = Seal of MOI.png
|formed = {{Start date and age|df=yes|1946|9|26}}
|preceding1 =
|jurisdiction = {{MYA}}
|employees =
|picture = Ministry of Information Myanmar.jpg
|picture_caption = ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး
|budget =
|headquarters = ရုံးအမှတ် (၇)၊[[နေပြည်တော်]]
|minister1_name = [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]]
|deputyminister1_name = ဦးရဲတင့်၊ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] <ref>https://www.moi.gov.mm/node/2800</ref>
|child1_agency = [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]
|child2_agency = [[ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန]]
|child3_agency = [[ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန]]
|child4_agency = [[သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း]]
|child5_agency = [[မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန]]
|child6_agency =
|website = {{url|www.moi.gov.mm}}
|footnotes =
}}
မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် ပြည်သူ့ပြန်ကြားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ '''ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန'''ထားရှိသည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]ဖြစ်သည်။
== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ရေတွက်လျှင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန သက်တမ်းသည် (၇၁)နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပင်မ တာဝန်မှာ ပြည်သူလူထုအား ခေတ်မီလူထုဆက်သွယ်ရေး နည်းလမ်းများအသုံးပြု၍ သုတ၊ ရသ သက်ရောက်သော ပြန်ကြားပေးခြင်း၊ ပညာပေးခြင်း၊ ဖြေဖျော်ပေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ်(၉၇)အရ အတွင်းဝန်များရုံးအား ဖျက်သိမ်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဦးစီးဌာန(၁)ခု၊ ကော်ပိုရေးရှင်း (၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် အသံလွှင့်ဌာနခွဲကိုပေါင်း၍ ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ဗဟိုပုံနှိပ်တိုက်၊ ပြည်သူပိုင်ပုံနှိပ်တိုက်များကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့၊ စာပေဗိမာန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်တို့ကိုပေါင်း၍ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ The Working People’s Daily၊ [[ကြေးမုံ သတင်းစာ|ကြေးမုံသတင်းစာ]]၊ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာ၊ The Guardian Daily၊ [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ|မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ]]နှင့် ဟံသာဝတီသတင်းစာတို့ကိုပေါင်း၍ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်း၊ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့၊ ဗဟိုရုပ်ရှင်ဌာနခွဲ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကားတင်သွင်းရေးအေဂျင်စီတို့ကိုပေါင်း၍ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်း ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးစီးဌာနနှင့်လုပ်ငန်းများအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး ===
ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးကို အောက်ပါအတိုင်း ဌာနခွဲ(၆)ခွဲနှင့် ဦးစီးရုံး(၁)ရုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်-
# အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်လူ့အရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနခွဲ။
# မူဝါဒနှင့်ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းစိစစ်ရေးနှင့် လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ။
# စီမံကိန်းနှင့်စာရင်းအင်းဌာနခွဲ။
# ဝန်ကြီးဌာနတွင်း စာရင်းစစ်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ။
# ပြည်တွင်း/ ပြည်ပဆက်ဆံရေးနှင့် သတင်းပြန်ကြားရေးဌာနခွဲ။
# e-Government ဌာနခွဲ။
# ဦးစီးရုံး။
=== မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား ===
{{Main|မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား}}
၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ဗမာ့အသံ ၊ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အသံ၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရောင်စုံ ရုပ်မြင် သံကြား အစီအစဉ်ကို စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ၂၄-၁-၁၉၉၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ မြန်မာ့ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ၂၂-၁၁-၁၉၉၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားဟု အမည်ပြောင်းလဲသည်။
=== ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ===
{{Main|ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန}}
ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိသည့် ပြန်ကြားရေးဌာန ခွဲကို ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ၂၄-၁-၁၉၉၁ ရက်နေ့ တွင် ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
==== စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ====
အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ-
* ဌာနခွဲများလုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်များနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးကိစ္စများဆောင်ရွက်ရန်။
==== ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ ====
အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ-
* တိုင်းရုံး၊ ခရိုင်ရုံးနှင့် မြို့နယ်ရုံးများကိုကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လိုအပ်သည့် လမ်းညွန်မှုများပေးခြင်း၊
* ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊
==== ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲ ====
အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ
* ဒို့ကျေးရွာဂျာနယ် အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေရန်၊
* ဌာနနှင့် နိုင်ငံတော်အတွက်လိုအပ်သော စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း၊
==== သုတေသနနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲ ====
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအစိုးရအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၀၈)အရ သုတေသနနှင့်သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ
* အင်တာနက်နှင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာကိုအခြေခံ၍ သတင်းနှင့်သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊
* ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနဝက်ဘ်ဆိုဒ်၊ ဖေ့ဘုတ်နှင့် ဘလော့၊ X(Twitter)၊ Viber တို့တွင် သတင်းများ၊ ဆောင်းပါးများနှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များလွှင့်တင်ခြင်း၊
* သုတေသနဆိုင်ရာစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း။
==== မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ ====
အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်(၄/၂၀၁၃)အရပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းလက်အောက်ရှိ စာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်ရေးဌာနခွဲကို မူပိုင်ခွင့်နှင့်မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးလက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ-
* ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင်များနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊
* သတင်းအေဂျင်စီများကို မှတ်ပုံတင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။
==== ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲ ====
ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့၊ ဗဟိုရုပ်ရှင်ဌာနခွဲ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကားတင်သွင်းရေး အေဂျင်စီတို့ကိုပေါင်း၍ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်းဟုလည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်းကို မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁-၄-၂၀၁၄ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၁၅-၁-၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)၏ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနအောက်တွင် ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲအဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။
=== ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန ===
{{Main|ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန}}
ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်းကို ၁-၄-၁၉၈၉ရက်နေ့တွင် ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ၁၃-၁-၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ်(၂/၂၀၁၆)၏ သဘောတူညီချက်အရ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးမှ ၂၂-၁-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊၁-၂(၃/၂၀၁၆)/၀၁၃၅ ဖြင့် အမိန့် ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
==== လက်အောက်ခံ ဌာနခွဲများ ====
# စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ၊
# စာပေဗိမာန် ၊
# ပုံနှိပ်ရေးဌာနခွဲ ၊
# ထုတ်ဝေရေးဌာနခွဲ ၊
# ငွေစာရင်းဌာနခွဲ ၊
# ပုံနှိပ်စက်ရုံ (၇)ရုံ -
## ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊
## စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊
## အောင်ဆန်းပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊
## ဖိုတိုလစ်သိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊
## ဂျီတီစီပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊
## အထက်မြန်မာပြည်အစိုးရပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊
## နေပြည်တော်ပုံနှိပ်စက်ရုံ။
=== သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ===
{{Main|သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း}}
[[File:News and Periodicals Enterprise Yangon.jpg|thumb|သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း၊ သိမ်ဖြူလမ်း]]
သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်းကို ၁-၄-၁၉၉၈ရက်နေ့တွင် သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်းဟု အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
=== မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန ===
{{Main|မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန}}
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၈/၂၀၂၂) သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။မီဒီယာလောက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရာတွင် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာ၏အခန်းကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရန်ပုံငွေဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း နည်းပညာ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာများ၏ အခန်းကဏ္ဍကျဆင်းလာမှုကို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်ရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာကဏ္ဍ ရှင်သန်တိုးတက်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ပီသစွာ အထောက်အကူပေးနိုင်ရေးကို ရည်ရွယ်သည်။
== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===
{{Incomplete list}}
{| class="wikitable"
! rowspan="2" |စဉ်
! rowspan="2" |အမည်
! colspan="2" |တာဝန်ကာလ
! rowspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း
|-
!မှ
!ထိ
|-
|၁။
|ဦးမောင်မောင်အုန်း
|
|
|
|}
=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ ===
{{Incomplete list}}
{| class="wikitable"
!စဉ်
!အမည်
!တာဝန်ကာလ
!တာဝန်သက်တမ်း
|-
|၁။
|ဦးဝင်းကျော်အောင်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/56360|title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး အတည်ပြုခန့်ထားခြင်း|accessdate=2025-7-24|publisher=MOI}}</ref>
|၂၁ မေ ၂၀၂၄ - ယနေ့အထိ
|{{Age in years and days|2024|5|21}}
|}
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/about-moi/moi.html ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝက်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120715052730/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/about-moi/moi.html |date=15 July 2012 }}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}
[[ကဏ္ဍ:ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန| ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]]
149jyxevy53zvck8vmf62bgw65vqjl9
မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ
0
47982
1033848
218484
2026-05-25T11:10:32Z
~2026-30952-37
143151
အဂ်လိပ်သမဒစိုလင်ကုမဏှပှိင်ရှင်
1033848
wikitext
text/x-wiki
#Redirect:[[မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]
နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းshwehmoneaလေဘဝဟာဝညAမန်အိုင်55ကြာအိမ်အမှတ်50/ကဆန/နိူင်/9/191284-လဆန်အဂါသည/5-9-1353-အိုသွေးရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးအဂ်လိပ်သမဒ
1rx89s70qo2lvjs0gan2npfug5kvbw7
မနူမနောလူမျိုး
0
50137
1033801
848549
2026-05-25T09:39:28Z
Double Zip Zap
135083
/* မနုမနော */
1033801
wikitext
text/x-wiki
==မနုမနော==
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် ကယားနှင့်ဗရဲတို့မှ ပေါက်ဖွားလာသည် ဟုယူဆကြသည်။ တောင်ငူတောင်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းများတွင် နေထိုင် ကြသည်။
==ကိုးကား==
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
gswsmke42vijesw8vjqf7dn5cjerjdx
1033802
1033801
2026-05-25T09:40:41Z
Double Zip Zap
135083
/* ကိုးကား */
1033802
wikitext
text/x-wiki
==မနုမနော==
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် ကယားနှင့်ဗရဲတို့မှ ပေါက်ဖွားလာသည် ဟုယူဆကြသည်။ တောင်ငူတောင်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းများတွင် နေထိုင် ကြသည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
jebfjmg5lmicmu5cjoseqedatkez38d
1033803
1033802
2026-05-25T09:40:59Z
Double Zip Zap
135083
1033803
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် ကယားနှင့်ဗရဲတို့မှ ပေါက်ဖွားလာသည် ဟုယူဆကြသည်။ တောင်ငူတောင်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းများတွင် နေထိုင် ကြသည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
3a8i0hmohpku997d02um1xankdm6sel
1033805
1033803
2026-05-25T09:44:39Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033805
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယား ပြည်နယ်တွင် မူလနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခင်က '''မနုမနော'''ဟု လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ ဖရူဆို၊ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
czqrbdqa4fcy5aep9vjehimvfcrfp4a
1033806
1033805
2026-05-25T09:45:10Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033806
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယား ပြည်နယ်တွင် မူလနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခင်က '''မနုမနော'''ဟု လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ ဖရူဆို၊ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
03r2aiptjead5dvk2aukx4jxwdx0u0e
1033807
1033806
2026-05-25T09:45:48Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033807
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယား ပြည်နယ်တွင် မူလနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခင်က '''မနုမနော''' ဟု လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ ဖရူဆို၊ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
9nywx5kzy505yip62qg58a1dfff77xg
1033808
1033807
2026-05-25T09:46:07Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033808
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော'''လူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယား ပြည်နယ်တွင် မူလနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခင်က '''မနုမနော''' ဟူ၍ လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ ဖရူဆို၊ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
9tvvlbe93qmhnr09okgln8uzmaio4pq
1033809
1033808
2026-05-25T09:46:23Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033809
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော''' လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယား ပြည်နယ်တွင် မူလနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခင်က '''မနုမနော''' ဟူ၍ လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ ဖရူဆို၊ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
fufohodjpk5mdu2gf27qj5x6ecj49oq
1033810
1033809
2026-05-25T09:47:19Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033810
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော''' လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ အနက်မှ တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ယခင်က '''မနုမနော''' ဟူ၍ လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ ဖရူဆို၊ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဘောလခဲမြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
ic5z9ro7t3royro1yo90fvz1hlbhnir
1033811
1033810
2026-05-25T09:48:38Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033811
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော''' လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ အနက်မှ တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ယခင်က '''မနုမနော''' ဟူ၍ လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ [[ဖရူဆို]]၊ [[ဒီးမော့ဆို]]နှင့် [[ဘောလခဲ]]မြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
6mg7dy9eqt2vjoqm1whydv6upy3jaii
1033812
1033811
2026-05-25T09:50:08Z
Double Zip Zap
135083
/* */
1033812
wikitext
text/x-wiki
'''ကော်ယော်မနုမနော''' လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ အနက်မှ တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ယခင်က '''မနုမနော''' ဟူ၍ လူသိများခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အများစုမှာ [[ဖရူဆို]]၊ [[ဒီးမော့ဆို]]နှင့် [[ဘော်လခဲ]]မြို့နယ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စက်တင်ဘာလများတွင် ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နေ့လပ် - ရွက်ခူးပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနှင့် ဆွန်ဂါပွဲတို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။
<references/>
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]]
gw0uihkxi36oa9c2rw2y3q1rq67kqfs
သာစည်မြို့နယ်
0
52897
1033649
872104
2026-05-24T15:06:24Z
Kantabon
45503
/* */
1033649
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|official_name =သာစည်မြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline = Thazi Township Signboard.jpg
|image_map = File:Thazi tsp in Meiktila district.svg
|map_caption = မိတ္ထီလာခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်|မိတ္ထီလာ]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population_total = ၂၀၂,၄၉၇ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref>
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 50
|lats =
|longEW = E
|longd = 95
|longm = 39
|longs =
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}
'''သာစည်မြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[သာစည်မြို့]] ဖြစ်သည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ဆက်စပ်နေသော သာဂရ၊ လှိုင်းတက်နှင့် ညောင်ရမ်းတို့ကို ကင်းစောင့်မြို့အဖြစ်ထားကာ မင်းညီမင်းသားများ ထား၍ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။၁၈၈၆ခုနှစ်တွင် မြို့အုပ်အဖြစ် လှိုင်းတက်တွင်ထားကာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၈၇တွင် သာစည်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။၂၈.၂.၁၉၇၃တွင် သာစည်မြို့နယ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="tzt">{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/files/tharsi1.pdf.pdf|title=သာစည်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး]]|accessdate=|archivedate=13 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713145328/http://www.mdyregion.gov.mm/files/tharsi1.pdf.pdf}}</ref>
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၅မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၄၆.၄မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၄မိုင်ရှိပြီး ၇၈၇.၆၁စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=tzt/>
===နယ်နိမိတ်===
သာစည်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကေလာမြို့နယ်၊ ပင်းတယမြို့နယ်နှင့် ရွာငံမြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်နှင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ၇၀၀အထက်တွင် တည်ရှိသည်။မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်သည် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းဖြစ်ကာ သစ်တောများဖုံးနေပြီး အနောက်ခြမ်းသည် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း မြစ်ချောင်းများစီးဆင်းမှု နည်းပါးသည်။ ထင်ရှားသောချောင်းမှာ စမုံချောင်းဖြစ်သည်။
==လူဦးရေ==
သာစည်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ရှမ်း၊ကချင်၊ရခိုင်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၀၀၄၅%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
==စီးပွားရေး==
သာစည်မြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နည်းပါးသောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းနှင့် ကျပန်းအလုပ်များလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ လူနည်းစုမှာ စက်ယက္ကန်းကို စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ငရုပ်ခြောက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ထိုဒေသများမှ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ ရေထွက်ကုန်ပစ္စည်းနှင့် အဝတ်အထည်များ ပြန်လည် တင်သွင်းသည်။ တပ်မတော်ပိုင် ဖိနပ်စက်ရုံ၊တပ်မတော်ပိုင် မိုးရေကာဖျင်စက်ရုံနှင့် ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ၄ရုံ၊ နိုင်ငံပိုင်အလုပ်ရုံ ၁၄ရုံ၊ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ရုံ ၄ရုံနှင့် အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၃၉၄ခု တည်ရှိသည်။
===ဈေးများ===
*သာစည်မြို့မဈေး
*လှိုင်းတက်ဈေး
*ယင်းမာပင်ဈေး
*ဘုရားငါးဆူဈေး
*ညောင်ရမ်းဈေး
*ဟံဇားဈေး
*ပြပြည်ညောင်ဈေး
*ကုက္ကိုကန်ဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
သာစည်မြို့နယ်သည် ရန်ကုန်၊မန္တလေးဒေသများသို့ ကားလမ်း၊ရထားလမ်းသာမက ရှမ်းပြည်နယ်သို့ဆက်သွယ်သော မိတ္ထီလာ-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ်လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်း၊ ရှမ်းပြည်နှင့် ကယားပြည်နယ်များသို့ ရထားလမ်းများရှိခြင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၉ကျောင်းရှိသည်။
*အထက ၁
*အထက ၂
*အထက ဟံဇား
*အထက ညောင်ရမ်း
*အထက မယ်ဇလီကန်
*အထက တကစ၂
*အထက မြေစို
*အထက သာဂရ
*အထက ယင်းမာပင်
*အထက ရွှေလှံ
*အထက ရွှေတုပ်ကုန်း
*အထက ပြည်ညောင်
====အထက(ခွဲ)/အလက====
*အလက (ထ(ခွဲ)) ရွာကြီး
[[File:Ywar Gyi BEMS.jpg|180px]]
*အလက (ထ(ခွဲ)) တမာကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) ဘုရားငါးဆူ
*အလက (ထ(ခွဲ)) ပေါင်တော
*အလက (ထ(ခွဲ)) ဟင်းခွက်အိုင်
*အလက(ထ(ခွဲ))ကြာဘက်ကုန်း
*အလက ကန်ရှည်
*အလက အုတ်တွင်း
*အလက မြောင်းဦး
*အလက အလယ်ကန်
*အလက မရွေး
*အလက သဲကုန်း
*အလက သပြေဝ
*အလက ကန့်ဖြူ
[[File:KyarBatKone BEMS.jpg|180px]]
*အလက ရောက်ရိုး
*အလက ထနောင်းကန်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၈၉ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
*သာစည်မြို့နယ်ဆေးရုံ
*ညောင်ရမ်းဆေးရုံ
*ယင်းမာပင်ဆေးရုံ
*ဟံဇားဆေးရုံ
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
*ရွှေယင်မျှော်ဘုရား
*ရွှေဂူကြီးဘုရား
*သတ္တဌာန ငါးဆူရိပ်သာ
*[[ကုန်းတောင်းသိမ်]]
* အောင်ချမ်းသာ
== အထင်ကရာပုဂ္ဂိုလ်များ ==
* [[ဂျလန်းကျွန်း ဆရာတော်]]
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{မန္တလေးတိုင်း}}
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]
d0q99aztm983tv2r8ijcyg5vdbf21e1
ကဏ္ဍ:အကြောင်းအရာအလိုက် သမိုင်း
14
55252
1033703
235722
2026-05-25T02:55:58Z
Salai Rungtoi
22844
1033703
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|History by topic}}
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း|*]]
[[Category:အကြောင်းအရာအလိုက် ကဏ္ဍများ|သမိုင်း]]
5o0qsvxqfdi9hs4uahpzd6nvirdrlpy
1033704
1033703
2026-05-25T02:56:56Z
Salai Rungtoi
22844
1033704
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|History by topic}}
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း|ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]
[[Category:အကြောင်းအရာအလိုက် ကဏ္ဍများ|သမိုင်း]]
0o5adj7hq6ubi6dyka9dv15u4e3zxu9
1033705
1033704
2026-05-25T02:58:07Z
Salai Rungtoi
22844
1033705
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|History by topic}}
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း|ကဏ္ဍ:သမိုင်း| ]]
[[Category:အကြောင်းအရာအလိုက် ကဏ္ဍများ|သမိုင်း]]
1b0rcfn19edxn24hc3i05294dabby3x
မိုးမောက်မြို့နယ်
0
65627
1033754
887119
2026-05-25T04:33:41Z
Salai Rungtoi
22844
1033754
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = မိုးမောက်မြို့နယ်
|official_name =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|image_skyline =
|image_map = Momauk tsp in Bhamo district.svg
|map_caption = ဗန်းမော်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = {{flag|ကချင်ပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]
| seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
| seat =[[မိုးမောက်မြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population = ၄၁,၅၆၂<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref>
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 = auto
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 24.2500
|latm =
|lats =
|longEW = E
|longd = 97.3500
|longm =
|longs =
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}
'''မိုးမောက်မြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိုးမောက်မြို့နယ်တွင် [[မိုးမောက်မြို့]]၊ [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]နှင့် [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့]]တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိုးမောက်မြို့ ဖြစ်သည်။
== ဖတ်ရှုရန် ==
* [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|မိုးမောက်မြို့နယ် အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{ကချင်ပြည်နယ်}}
{{မိုးမောက်မြို့နယ်}}
[[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]]
{{Kachin-geo-stub}}
t7i3e76hi0l9od0uk9kcnn6odwx0kh9
တန့်ဆည်မြို့နယ်
0
69237
1033757
780288
2026-05-25T04:38:01Z
Salai Rungtoi
22844
/* ကိုးကား */
1033757
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = တန့်ဆည်မြို့နယ်
|native_name =
|settlement_type=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|image_skyline = Taze tsp in YeU district.svg
|imagesize =
|image_caption = ရေဦးခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ
| image_map = Taze Township.svg
| mapsize =
| map_caption =စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တည်နေရာ
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ
|seat = [[တန့်ဆည်မြို့]]
|seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ရေဦးခရိုင်]]
|area_total_km2 =
|population = ၁၆၅,၁၁၀
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၂|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref>
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 22
|latm = 57
|lats =
|longEW = E
|longd = 95
|longm = 24
|longs =
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''တန့်ဆည်မြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေဦးခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="MIMU001">[http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Region_Map_District_Sagaing_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf "Sagaing Region District Map"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202013457/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Region_Map_District_Sagaing_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf |date=2 February 2017 }} Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[တန့်ဆည်မြို့]] ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်မှာ ၆၁၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍၊ လူဦးရေ ၆ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ကလေးဝမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
== ဖတ်ရှုရန် ==
* [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်မြို့နယ်တိုက်ပွဲများ]]
==ကိုးကား==
{{Reflist}}
{{စစ်ကိုင်းတိုင်း}}
[[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]]
{{Myanmar-geo-stub}}
5l2jptm28c536ae6ftz30e7tokwbvuq
နောင်ချိုမြို့နယ်
0
70280
1033760
958852
2026-05-25T04:44:13Z
Salai Rungtoi
22844
/* ကိုးကား */
1033760
wikitext
text/x-wiki
{{multiple issues|
{{ref improve}}
{{Cleanup}}
{{overly detailed}}
}}
{{Infobox settlement
| name = နောင်ချိုမြို့နယ်
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| image_skyline =
| image_map = Nawnghkio tsp in Kyaukme district.svg
| map_caption = ကျောက်မဲခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| coordinates = {{Coord|22.333809|96.801421|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
| subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
| subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
| subdivision_name3 = [[နောင်ချိုမြို့]]
| unit_pref = Imperial
| area_total_km2 = 1265.06
| elevation_m =
| elevation_ft = 2750
| population = ၁၃၂,၅၂၀
| population_as_of = ၂၀၂၀
| population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၄|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref>
| population_density_km2 = Auto
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +6:30
| website =
| population_blank1 = [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] - ၃၆.၀၃%
[[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] - ၃၃.၈၁%
[[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] - ၂၄.၀၉%
[[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] - ၁.၀၁%
အခြားလူမျိုး - ၅.၀၆%
}}
'''နောင်ချိုမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[နောင်ချိုမြို့]] ဖြစ်သည်။
နောင်ချိုဟူသော အမည်မှာ [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ဖြစ်ပြီး ရေကန်စိမ်းအနီးမှ စခန်းတစ်ခု (နောင် = ရေကန်၊ ချို = အစိမ်းရောင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ချိုကို ရှေးအခါက အင်းစိမ်းစခန်းဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအင်းစိမ်း တည်နေရာမှာ ယခု နောင်ချိုမြို့ ဟော်တော်ကျောင်းတိုက် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="GAD2019">[http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_enaangkhiminy.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200622001053/http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_enaangkhiminy.pdf|date=22 June 2020}}အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောင်ချိုမြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ</ref>
== ပထဝီဝင် ==
နောင်ချိုမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီကျူ့ ၂၂° ၄၅' နှင့် ၂၃° ၁၅' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျူ့ ၉၆° ၀၀' နှင့် ၉၇ ° ၀၀' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်သည် အကျယ်အဝန်း {{convert|၃၂၇၇.၉|sqkm|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။
=== နယ်နိမိတ်များ ===
နောင်ချိုမြို့နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသော မြို့နယ်များမှာ<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref>
* မြောက်ဘက်တွင် ရေနီချောင်းခြားပြီး [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]] နှင့် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊
* အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊
* အရှေ့ဘက်တွင် ဂုတ်တွင်းချောင်းခြားပြီး [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊
* အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခြားပြီး [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]
* တောင်ဘက်တွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခြားပြီး [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊
* အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] ([[ရဲရွာ တာတမံ]] နှင့် ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်ဆည်ရေပြင်) ခြားပြီး [[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]] နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]၊
* အနောက်ဘက်တွင် ဂယ်လောင်းချောင်းခြားပြီး [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] နှင့်
* အနောက်ဘက် နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ ဆည်တော်ကြီးဆည် နှင့် ချောင်းမကြီးချောင်း ခေါ် ရေနီချောင်းခြားပြီး [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="GAD2019"/>
===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်း မြို့နယ်ဧရိယာ၏တစ်ဝက်ခန့်မှာ စိုက်ပျိုးရန်ကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်များဖြစ်ပြီး ပတ်ပတ်လည်မှ တောင်တန်းများ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ လွင်ပြင်သည် မြောက်ပိုင်း ဟိုခိုရွာ အနီး ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ပေသုံးထောင်ခန့်အမြင့်မှ ဆင်ခြေလျှောပုံစံ တောင်ဖက်သို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းနိမ့်ဆင်းလာပြီး ဖောင်းအော်ချောင်း ရှိရာ အမြင့်ပေ ၇၀၀ ခန့် သို့ အရောက်တွင် ကျောက်ကြမ်း ပြတ်ရွေ့ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော တောင်ကမ်းပါးယံ နေရာတွင် အမြင့်ပေ လေးထောင်ခန့်သို့ ရုတ်တရက် မြင့်တက်သွားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများ သည် ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျေးရွာအုပ်စု၏ အနောက်ဖက်တွင် ကျောက်ဆောင်ကမ်းပါးယံကြီးများအဖြစ် ရုတ်တရက် နိမ့်ဆင်းသွားပြီး အနောက်ဖက် ဆည်တော်ကြီး ဆည်နှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်။ ဂုတ်တွင်းချောင်း နှင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ လျှိုကြီးများ တစ်လျှောက်တွင်လည်း မတ်စောက်သော ကျောက်သား ကမ်းပါးယံများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ တောင်ထူထပ်ရာ မြေမျက်နှာပြင်ဧရိယာ အများစုတွင် သဘာဝ မိုးသစ်တောများ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြသည်။ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ချောင်းများ ကွန်ယက်သဖွယ် ယှက်ဖြာစီးဆင်းနေပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည်။ မြို့နယ်တွင်းတွင် မြစ်ချောင်းများစွာ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး အချို့နေရာများတွင် လှပသော ရေတံခွန်များ တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားအမှတ်အသား အတော်များများမှာလည်း မြစ်ချောင်းများဖြစ်ကြသည်။ အင်းဝိုင်း ရေတံခွန်၊ အင်းဖိုရေတံခွန်၊ ချောင်းကြီးရေပြန်တောင် ရေတံခွန်နှင့် သပြေဒိုး ရေတံခွန်တို့မှာ နာမည်ကျော်ရေတံခွန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိပ်ဖူးရွာအနီးတွင် ရေပူစမ်းတစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်တွင်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေတမံငယ်များ ၃၀ ခန့် တည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GAD2019"/>
===အမြင့်ပေ===
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့်ပေမှာ အနိမ့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြို့နယ်၏တောင်ဖက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် နှင့် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ဖက် ဆည်တော်ကြီး ဒေသများတွင် ၆၀၀ ပေဝန်းကျင်နှင့် ဒေသတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြို့နယ်၏တောင်ပိုင်း ရွှေမုဋ္ဌော နှင့် တောင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု အနီးဝန်းကျင်တွင် ၄၃၀၀ ပေခန့် ရှိကာ ပျမ်းမျှအမြင့်ပေမှာ ၂၇၅၉ ပေ ရှိသည်။
=== ဘူမိဗေဒ ===
[[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ ဒုတိယအကြီးဆုံးပြတ်ရွေ့ဖြစ်သော ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့သည် နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[ကျောက်ကြမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|ကျောက်ကြမ်းရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိပြီး အဆိုပါ ပြတ်ရွေ့ကြောင့် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ၈.၀ ရစ်ချ်တာစကေးဖြင့် ပြင်ဦးလွင်[[မြေငလျင်]]လှုပ်ခတ်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="mmtimes.com">[http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm|date=7 June 2012}} The Myanmar Times, vol 22, No 433, news, Sagaing Fault surveyed to prepare for future quakes, by Nilar Win</ref> ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့သည် Lat. 22˚ 18´N – Long. 96˚ 44´E အကြား တောင်မြောက်တည်ရှိပြီး ၈၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိကာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မှ [[ကယားပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းအထိ ရှည်လျားသည်။<ref>[http://kyawlinnzaw.weebly.com/uploads/4/5/1/3/4513060/regional_geology_of_myanmar.pdf] DEPARTMENT OF GEOLOGICAL ENGINEERING, FACULTY OF ENGINEERING, Gadjah Mada University, Report On Regional Geology of Myanmar, by Dr Ir. Subagyo Pramumijoyo, Kyaw Linn Zaw and Kyaw Zin Lat, page 13, IV. Structural Geology of Myanmar</ref><ref name="mmtimes.com"/><ref>[http://www.scribd.com/doc/37727585/Burma-Earthquake-of-May-1912 Burma Earthquake of May 1912 | Earthquakes | Fault (Geology)<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref><ref>[http://www.adpc.net/v2007/ikm/ONLINE%20DOCUMENTS/downloads/2010/MyanmarActionPlanonDisasterRiskReduction(MAPDRR)_Ver_english.pdf] Myanmar Action Plan on Disaster Risk Reduction (MAPDRR), August 2009, Page 2</ref><ref>[http://www.cagsbulletin.com/dqxben/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=2009S101&flag=1&journal_id=dqxben] Acta Geoscientica Sinica, Vol.30 Supp.1: 1-3, Sep. 2009, Recognition of Paleo-Tethys Suture Zone in eastern Myanmar by Hla Hla AUNG, Myanmar Earthquake Committee, MES Building, Hlaing University Campus, Hlaing Township, Yangon, Myanmar</ref> [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] ရှိရာ ပြတ်ရွေ့ကြောကြီးအပါအဝင် အခြားပြတ်ရွေ့များလည်း ရှိသည်။ ပြတ်ရွေ့ကြောများ အနီးဝန်းကျင်တွင် ဓာတ်သတ္တုများ တွေ့ရသည်။ မြေလွှာလှုပ်ရှားမှု များသည့် အားလျော်စွာ [[ရေပူစမ်း]]များကိုလည်း တွေ့ရသည်။ မြေဆီလွှာမှာ မြေနီအမျိုးအစားက အများစုဖြစ်သည်။ အချို့နေရာများတွင် သစ်ဆွေးမြေ ရှိသည်။
===ရာသီဥတု===
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော နွေရာသီ၊ မိုးရာသီ၊ အေးမြသော ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု သုံးမျိုး တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့တွင် မိုးလေဝသစခန်း တခုသာ ရှိသဖြင့် စခန်းတည်ရှိရာ နောင်ချိုမြို့၏ ရာသီဥတု ကိုသာ တိုင်းတာမှတ်တမ်းတင်ခြင်းများရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် တခုလုံး၏ ရာသီဥတုကို တိုင်းတာ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ စခန်းမှတ်တမ်းအရ တစ်နှစ်လျှင် ရက်ပေါင်း ၉၀ မှ ၁၃၀ ရက်ခန့်သည် မိုးရွာသွန်းသောရက်များ ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၄၇ မှ ၇၀ လက်မအထိ ရှိသည်။ အပူချိန်မှာ ဆောင်းရာသီတွင် ၄၃° မှ ၈၁° ဖာရင်ဟိုက်ခန့် ဖြစ်ပြီး နွေရာသီတွင် ၆၁° မှ ၉၆° ဖာရင်ဟိုက်ခန့် ရှိသည်။ ရာသီကူးပြောင်းချိန်များတွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်လေ့ရှိပြီး အချို့နေရာများတွင် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းငယ်ပုံစံ တိုက်ခတ်တတ်သည်။ ၂၁ ရာစု၏ ဒုတိယ ဆယ်စုနှစ်မှ စတင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရာသီဥတု အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများ နည်းတူ မိုးရာသီ နှင့် ဆောင်းရာသီ အချိန် ပိုမိုတိုတောင်းသွားပြီး နွေရာသီ ပိုမိုရှည်လျားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ခြင်း၊ ထုံးဖုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း၊ သစ်မှောင်ခိုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှု ရှိလာပြီး အချို့နေရာများတွင် မြေအောက်ရေ စတင်လျော့နည်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။
===သဘာဝပေါက်ပင်===
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေခြောက်ရာခန့် မှ အမြင့်ပေလေးထောင်ခန့် အတွင်း ရှိသဖြင့် အပူပိုင်း၊ သမပိုင်း၊ အအေးပိုင်း အပင်များ စုံလင်စွာပေါက်ရောက်သည်။ သဘာဝတော အများစုမှာ မိုးသစ်တောပုံစံ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် ဒေသထင်းရူး၊ ချယ်ရီ မျိုးများ ပေါက်ရောက်သည်။ အနိမ့်ပိုင်းများတွင် ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ အင်၊ အင်ကြင်း၊ ထောက်ကြံ့၊ ယင်းငူပင်၊ သစ်မာသပြေ၊ ပိန္နဲ၊ သင်းဝင်၊ တောင်တမာ၊ လျှာ၊ ယင်းတိုက်၊ မန်ကျည်း၊ သရက်၊ ညောင်၊ စကားဝါ၊ ရေထင်းရူး၊ ပိတောက်၊ ကညင် ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ နေရာအတော်များများတွင် ဝါးမျိုးစုံ ပေါက်ရောက်သည်။ သစ်ခွမျိုးစုံ တွေ့ရသည်။ နေကြာရိုင်းများ နေရာစုံတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မှိုမျိုးစုံ တွေ့ရသည်။
=== ကြိုးဝိုင်းကြိုးပြင်ကာကွယ်တောများ ===
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကြိုးဝိုင်းကာကွယ်တော စုစုပေါင်း (၁၄၄,၉၆၅.၆၈) ဧက ရှိသည်။ ကိုင်းကြီး သစ်တော ကြိုးဝိုင်းတွင် မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း ၏ ခုတ်ကွက်ကြီးများ ရှိပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော စုစုပေါင်း (၂၉,၁၅၄) ဧက ရှိသည်။
===တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်===
သဘာဝသစ်တောများတွင် တောဆင်ရိုင်း၊ ကျား၊ ကျားသစ်၊ အင်းကျား၊ တောခွေး၊ တောဝက်၊ ချေ၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ သမင်၊ ဝက်ဝံ၊ မြောက်လွှဲကျော်၊ မြောက် အပါအဝင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မျိုးစုံ၊ စပါးကြီးမြွေ၊ စပါးအုံးမြွေ၊ ငန်းတော်ကြားမြွေ၊ မြွေဟောက်၊ လင်းမြွေ၊ ဖွတ်၊ တောက်တဲ့မျိုးစုံ၊ ပုပ်သင်မျိုးစုံ၊ လိပ်မျိုးစုံ အပါအဝင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစုံ၊ ဥဒေါင်း၊ ခါ၊ ရစ်၊ ကြက်တူရွေး၊ သာလိကာ၊ သစ်တောက်ငှက်၊ ဘုတ်၊ ဘွတ်ဖင်နီ၊ ဘုတ်ချွဲ၊ တစ်တီတူး၊ ငုံး၊ တောကြက်၊ အပါအဝင် ငှက်မျိုးစုံ၊ ငါး အပါအဝင် ရေသတ္တဝါမျိုးစုံ၊ လိပ်ပြာ၊ ပုစဉ်း၊ ပျား၊ ပိတုန်း အပါအဝင်အင်းဆက်မျိုးစုံ တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။
===ရေဆင်း နှင့် ရေအရင်းအမြစ်===
ရှမ်းကုန်းမြင့်၏ အခြားဒေသများနည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ်သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော ရေဝေရေလဲ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
====ချောင်းများ====
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြစ်ဖျားခံသော ချောင်းအများအပြားရှိနေပြီး ချောင်းအားလုံးမှာ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေ အတွက်သာမက၊ ဆည်၊ တမံ၊ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းများအတွက် အထူးအရေးကြီးသည့် ရေအရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။
* ဆည်တော်ကြီးဆည် ရေဝေရေလဲချောင်းများ
**ရေနီချောင်း ခေါ် ချောင်းမကြီးချောင်း
**နဂါးချောင်း
**မင်းလှချောင်း
**အခြားချောင်းငယ်များ
*ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ
**ဂယ်လောင်းချောင်း
**ဖါးအော်ချောင်း
**အခြားချောင်းငယ်များ
**အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ
*အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ
**ဂုတ်တွင်းချောင်း
**အခြားချောင်းငယ်များ
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် စီးဆင်းနေသော ချောင်းအများစုသည် မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြစ်ဖျားခံကြပြီး မြို့နယ်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်လွင်ပြင်တစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဖါးအော်ချောင်းမှ တစ်ဆင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ထဲသို့ ဆက်လက်စီးဝင်သည်။ ဂုတ်တွင်းချောင်း၏ ချောင်းလက်တက်များသည် မြို့နယ်၏ မြောက်၊ အရှေ့မြောက် ဒေသများတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဂုတ်တွင်းတံတားအနီး ဂုတ်တွင်းချောင်းအဖြစ် ပေါင်းဆုံကြကာ မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်မျဉ်းအတိုင်း တောင်ဘက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံရာသို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ဒေသတွင်မူ ချောင်းများသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ စီးဆင်းကြပြီး ဆည်တော်ကြီး ဆည်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
====မြစ်များ====
ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ခေါ် မြစ်ငယ်မြစ်သည် ကျောက်မဲမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အနားသတ်အတိုင်း စီးဆင်းလာပြီး နောင်ချိုမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အနားသတ်မျဉ်းအဖြစ် ကွေ့ဝိုက် စီးဆင်းကာ နောင်ချို၊ ပြင်ဦးလွင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်များ ပေါင်းဆုံရာ၊ ဖါးအော်ချောင်းလာရောက်ပေါင်းဆုံရာ နေရာတွင် အနောက်ဘက်သို့ကွေ့ပြီး ပြင်ဦးလွင်နှင့် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်များ နယ်နိမိတ်အဖြစ် ဆက်လက် စီးဆင်းသည်။ ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းပြီးစီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်မှုကြောင့် နောင်ချိုမြို့နယ် မယ်ဟုန်၊ ဘန်ဘုံရွာများ အနီးအထိ ဆည်ရေပြင်ကျယ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေတွင်းကြီးရွာ၏ တောင်ဘက်၊ ပြောင်လျှိုရေကျ၏ အထက်ဖက် နေရာတွင် အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ရန် ရှိနေသည်။
====ရေတံခွန်များ====
ရေအရင်းအမြစ်ပေါများသည့် တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ရေတံခွန်များစွာ တွေ့ရသည်။ ထင်ရှားသော ရေတံခွန်များမှာ
*ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာ အနောက်ဘက် ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းအတွင်းရှိ [[နမ့်တန်းရေတံခွန်]] ခေါ် [[မောင်နှံခုနစ်ဖော်ရေတံခွန်]] ခေါ် [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]]
*ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာ၏ မြောက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ နမ့်ငိုဒယမ်း ရေတံခွန်
*ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အင်းဝိုင်းရေတံခွန်
*ဆီဆုံအုပ်စု၊ ချောင်းကြီးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ ချောင်းကြီးရေတံခွန် ခေါ် ရေပျံတောင်ရေတံခွန်
*အင်းဖိုအုပ်စု၊ အင်းဖိုရွာ အနောက်ဘက်ရှိ ဂယ်လောင်း ရေပျံတောင် ရေတံခွန်
*ကုန်းစံအုပ်စု၊ ဂုတ်ထိပ်ရွာ၊ ဂုတ်ထိပ်ဘူတာ နှင့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] အနီး ဂုတ်တွင်းကြိုးဝိုင်းအတွင်းရှိ ရေတံခွန်များ
*ကျောက်တောအုပ်စု၊ ကျောက်တောရွာ ကျောက်တောရေတံခွန်
*ရေတွင်းကြီးအုပ်စု၊ ရေတွင်းကြီးရွာအရှေ့ဘက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကျဉ်း ပြောင်လျှိုရေကျ
*မဲပုတ်အုပ်စု၊ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို) တာဖလန်းဆိပ် အထက်ဖက်ရှိ မြစ်အတွင်းသို့ ကျဆင်းနေသည့်ရေတံခွန်
====မြေအောက်ရေ====
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြေအောက်ရေ ပေါများစွာ တွေ့ရသည်။ မည်သည့်နေရာမဆို ရေတွင်းတူးလျင် ရေ အလွယ်တကူ ထွက်ရှိသော်လည်း မြို့နယ်၏ တောင်ဘက် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်မူ မြေအောက်ရေ နည်းပါးသည်။ ကျောက်ခွေစီရေတွင်းများ၊ အဝီစီတွင်းများ အများအပြားရှိသည်။ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများက ကိုယ်ပိုင်ရေတွင်းများတူးဖော် သုံးစွဲကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်ဆိုသော်လည်း မတတ်နိုင်သူများကိုလည်း မျှဝေ သုံးစွဲစေကြသည်ကများသည်။ ကျေးလက် ရေရရှိရေးစီမံချက်ဖြင့် တူးဖော်သော အများသုံး ရေတွင်းများလည်းရှိသည်။
====ရေပူစမ်းများ====
*ဆိတ်ဖူးသဘာဝရေပူစမ်း
*နောင်ချိုတိုးဂိတ်အရှေ့ဘက် မီးရထားလမ်းအနီး ရေပူစမ်းဂိတ် ရေပူစမ်း
*မယ်ဟုန်ရွာ အနီးရှိ သဘာဝရေပူစမ်း
====ရေထွက်များ====
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် စမ်းရေထွက်ပေါင်း သုံးရာကျော်ရှိသည်။
====ရေအရည်အသွေး====
ကောင်းကင်ကျရေ နှင့် မြစ်၊ ချောင်း၊ ကန်ရေ များမှာ ရေချိုဖြစ်သည်။ မြေအောက်ရေ နှင့် ရေထွက်များမှ ရေသည် ထုံးဓာတ် အပါအဝင် ဓာတ်သတ္တုများ ပါဝင်နေသည်။ ခဲသတ္တုမိုင်း ရှိသော မြောက်ဘက်ဒေသများတွင် ခဲဓာတ်ပါဝင်နိုင်ချေရှိသည်။ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းရှိရာ ဂယ်လောင်းအနီးတွင် ကန့်ဓာတ်ပါဝင်နိုင်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးရာသီချိန်တွင် ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်နိုင်ခြေ မြင့်မားသည်။
====ရေပေးရေးလုပ်ငန်းများ====
*နောင်ချိုမြို့စည်ပင်သာယာ
*ဘန့်ဘွေး ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး
== သမိုင်းကြောင်း ==
[[ပုဂံခေတ်]]ကတည်းက ရှမ်းပြည်နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိရာဒေသသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]နှင့်ကုန်သွယ်ရာလမ်းကြောင်း၊ စစ်ချီရာလမ်းကြောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံသံတမန်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရာလမ်းကြောင်းပေါ်တွင်ရှိခဲ့သည်။ ဂုတ်တွင်းလျှိုအတွင်း ရှေးခတ်ပုဂံတပ်မတော်သားများ စစ်စခန်းချခဲ့ဖူးသည်။ လုံရုံးအုပ်စု၊ သဖန်းကိုင်းရွာရှိ တဲနန်းတော်ဘုရားကို [[အနော်ရထာ]]မင်း [[တရုတ်]]ပြည်သို့ [[စွယ်တော်]]ပင့်သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ရှိ ကျေးရွာအချို့၏ သမိုင်းများတွင် [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ ခရီးစဉ်အကြောင်းများ ဖော်ပြကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု နောင်သခေါရွာ နောင်သခေါ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော် ကတည်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပဒေသရာဇ်ခေတ်က စာသင်တိုက်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] က အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ ငုက္ခလေးရွာအနီးတွင် [[အလောင်းဘုရား]] တည်ထားခဲ့သော စေတီရှိသည်။
ပဒေသရာဇ်ခေတ်နှင့် [[ကိုလိုနီခေတ်]]က နောင်ချိုမြို့နယ်ဒေသသည် [[သီပေါ]][[စော်ဘွား]]အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ယခု သုံးဆယ်ကျေးရွာ နေရာတွင် သုံးဆယ်မြို့ရှိခဲ့ပြီး[[မြို့စား]]အဆင့်ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သီပေါစော်ဘွားသည် သီပေါ၊ နမ့်လန်၊ သုံးဆယ် နယ်များကို အုပ်ချုပ်ရာ စော်ဘွား ဆာစောချယ် လက်ထက်တွင် ဦးခွန်မုံက သုံးဆယ်မြို့ကို အုပ်ချုပ်ရကြောင်း <ref name="GAD2019"/>မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်ကျင်းပခဲ့သော ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသော တပေါင်းပွဲကိုးပွဲတွင် သုံးဆယ်ရွာ ရှိ ရွှေစံဦးစေတီ တပေါင်းပွဲတော်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
[[ကိုလိုနီခေတ်]]ဦးပိုင်း ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့မှစ၍ အင်းစိမ်းစခန်းနေရာတွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရင်း စတင် မြို့တည်ခဲ့ရာမှ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို သုံးဆယ်မှ နောင်ချိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။<ref name="GAD2019"/> ကိုလိုနီခေတ်တွင် ရတနာသိင်္ဂီမိုင်းမှ [[ခဲ]]နှင့်[[ငွေ]]သတ္တုရိုင်းထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းမှ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုကို တော်လှန်ခဲ့သူ [[ဆရာစံ]] နောက်ဆုံး လှုပ်ရှားခဲ့ရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ဆရာစံအထိမ်းအမှတ်နေရာများ၊ ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းလွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိသည်။ ဆရာစံကို ဟိုခိုရွာအနီးရှိ ထုံးကျောက်ဂူအတွင်းမှ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက လေယာဉ်ကွင်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။
လွတ်လပ်ပြီးခေတ်ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသည်။
[[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]ခေတ် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၁-၆-၁၉၇၂ ခုနှစ် ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ရပ်ကွက် (၆) ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅) ခု ရွာပေါင်း (၂၅၃) ရွာ ဖြင့် မြို့နယ်အဆင့်အုပ်ချုပ်မှု စတင်ခဲ့သည်။<ref name="GAD2019" />
== နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ ==
ပဒေသရာဇ်ခေတ် ပုဂံခေတ် မှ ကုန်းဘောင်ခေတ် အထိ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် သုံးဆယ်မြို့ (ယခုသုံးဆယ်ရွာ) အကြောင်းများကို တွေ့ရသည်။ သုံးဆယ်မြို့ကို မြို့စားအဆင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရာကုန်သွယ်လမ်းကြောင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ တွင် စစ်ချီရာ နှင့် စစ်စခန်းချရာလမ်းကြောင်း၊ သံခင်းတမန်ခင်းအတွက် သံတမန် မင်းစိုးရာဇာများ ဖြတ်သန်းသွားလာနားနေရာ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ကျရောက်သည့် အချက်အချာ ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ရေးသားခဲ့ကိုတွေ့ရသည်။
ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် ဂုတ်ထိပ်တံတားစတင်တည်ဆောက်ချိန်မှစ၍ နောင်ချိုကို မြို့အဆင့်တိုးမြှင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် သုံးဆယ်၊ ဒိုးပင်၊ ဘန့်ဘွေး၊ နောင်ချို နယ်ပိုင် များ ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သူ တောင်သူလယ်သမားအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဆရာစံ နောက်ဆုံးလှုပ်ရှားခဲ့ရာနယ်မြေဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ပြီးခေတ် နှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် တစ်လျှောက် နောင်ချို ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ သွားလာလှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ နောင်ချိုမြို့နယ်ပါတီယူနစ်ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]]၊ ပြည်နယ်ကောင်စီ၊ မြို့နယ်ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာတွင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံး|လူထုအုံကြွဆန္ဒပြပွဲများ]]ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နောင်ချိုတွင်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] အုပ်ချုပ်ချိန်တွင် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဖြင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးပါတီများ ထူထောင်ခွင့်ပြုခဲ့အပြီး နောင်ချိုတွင်လည်း ပါတီကြီးအချို့၏ ရုံးခွဲများ လာရောက် ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုသူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်]] (ကျောက်တောရွာ) က အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အနိုင်ရပါတီကို အာဏာလွှဲအပ်ပေးခြင်းမပြုပဲ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့အစည်း နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို အမှုဆင်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာတွင် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်လည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကို [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]အဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို ငါးနှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့ရာ မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီကို မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သလို မြို့နယ်ရွေးကော်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများသည်လည်း သီးခြားအာဏာရှိသည့် ရုံးများအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြို့နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများမှာ အနိုင်ရပါတီ နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အပေါ်မူတည်ပြီး နေရာစုံတွင် ရွှေ့ပြောင်းဖွင့်လှစ်လျက်ရှိကြသည်။
=== ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ ဖမ်းဆီးခံရချိန်တွင် နောင်ချိုမြို့နယ်မဲဆန္ဒရှင်များက မဲပေးရွေးချယ်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များလည်း ဖမ်းဆီးခံကြရသည်။ နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီကို အာဏာသိမ်းအဖွဲ့က ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း မြို့နယ်စီမံအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ပြည်သူလူထုသည် အာဏာသိမ်းမှုကို အသိအမှတ်မပြုကြပဲ ဖေဖော်ဝါရီလ (၉) ရက်နေ့မှ စတင်ကာ နေ့စဉ် ဆန္ဒပြကြသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ဝန်ထမ်းပေါင်းစုံကလည်း အာဏာဖီဆန်သည့်အနေနှင့် အလုပ်မဆင်းကြပဲ သပိတ်မှောက်ကြပြီး လူထုနှင့်အတူ ပါဝင်ဆန္ဒပြကြသည်။ ဆန္ဒပြမှုများကို အကြမ်းဖက် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းရာမှ လူသေဆုံးမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် စစ်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် နှစ်ဖက် သေဆုံးမှုများ၊ ကလေးအပါအဝင် အရပ်သားသေဆုံးမှုများ၊ လူနေအိမ်ပျက်စီးမှုများ၊ ရွာသားဖမ်းဆီးခံရမှုများ ရှိသည်။ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဒေသရှိ ကျေးလက်လူထုမှာလည်း တိမ်းရှောင်ကြရသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်များ ထောင်ချီ ရှိလာခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် တအာန်းတပ်မတော် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက နောင် ချို၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် မြို့နယ်များကို [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] အမည်ဖြင့် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည် ။ <ref>[https://www.bbc.com/burmese/live/cn09lp7xzq5t ၂၈ ဇွန် ၂၀၂၄နောင်ချိုမြို့မှာ စစ်ဘေးရှောင်သူ တစ်ထောင်ကျော်ရှိလာ၊ ဘီဘီစီ]</ref> ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက နောင်ချိုမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[https://bur.mizzima.com/2024/07/11/27013 လေယာဉ်ပစ်လက်နက်အပါ နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှ ရရှိသော လက်နက်များကို TNLA ပြသ၊ ဇူလိုင် ၁၁ ၂၀၂၄၊ မဇ္ဈိမသတင်း]</ref>
နောင်ချိုကို အသိမ်းခံရအပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် နောင်ချိုမြို့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/16/403446.html နောင်ချိုကို စစ်တပ် ပြန်ရ၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆၊ ဧရာဝတီ]</ref> <ref>[https://npnewsmm.com/news/687900221cf432553243cc26 နောင်ချိုမြို့ကို တပ်မတော်က (၁၁)လအတွင်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲ (၅၈၆)ကြိမ်ဖြင့် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇၊ NP News]</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/cnvmn2v3z0jo နောင်ချိုတိုက်ပွဲနဲ့အတူ ပြန်ပေါ်လာတဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၊ ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း]</ref><ref>[https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA/ မြန်မာ့ တပ်မတော်မှနောင်ချိုမြို့ကိုပြန်လည်သိမ်းပိုက်၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇၊ ေါ်ပြူလာဂျာနယ်]</ref>
== လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုမှု ==
===ပြည်သူ့လွှတ်တော်===
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နောင်ချိုမြို့နယ် သည် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ခွဲတမ်း တစ်နေရာ ရရှိသည်။ ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာလတွင်ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ကျော်မြင့်]] (ရွှေညောင်ပင်) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရှိခဲ့သူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် ဦး[[ထွန်းထွန်းဟိန်]]က ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီကိုပင် ကိုယ်စားပြုဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဦးထွန်းထွန်းဟိန်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ (၂၂) ရက်နေ့မှစတင်၍ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ]] တာဝန်ကို ပြောင်းလဲထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် အမျိုးသားဒီမိုကရေးစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုသူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်ကပင် တတိယအကြိမ်အဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး နောက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ (၈) ရက်နေ့က နောင်ချိုမြို့ နေအိမ်သို့ ပြန်လာခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ ညနေ ၄:၄၅ နာရီခန့်တွင် ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။ ဦးထွန်းထွန်းဟိန်ကို နောင်ချိုမှ လားရှိုးသို့ ပို့ဆာင်ပြီး [[လားရှိုးထောင်]]တွင်း တရားရုံးတွင် လျှို့ဝှက် တရားစီရင်ပြီး ထောင်ဒဏ် အနှစ်နှစ်ဆယ်ကျော် ချမှတ်ခဲ့သည်။
===အမျိုးသားလွှတ်တော်===
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အတွက် [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲ]]၊ [[နောင်ချို]]၊ [[နမ္မတူ]]၊ [[သီပေါ]]မြို့နယ်များ နှင့် [[မိုးမိတ်ခရိုင်]]၊ [[မိုးမိတ်]]၊ [[မဘိမ်း]]မြို့နယ်များက ခြောက်မြို့နယ်ပေါင်း ခွဲတမ်းတစ်နေရာရရှိသည်။ အဆိုပါခြောက်မြို့နယ်ပါဝင်သည့် နယ်မြေကို [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ခွန်ပွင့်]]က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီကိုယ်စားပြုသူ ဦးစိုင်း[[အုန်းကျော်]] (ကျောက်မဲ) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဆိုပါခြောက်မြို့နယ်ပါဝင်သည့် နယ်မြေကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ထိုက်ဇော်]] (ကျောက်မဲ၊ [[ပင်တိန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ပင်တိန်ရွာ]]) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အနိုင်ရရှိသူ ဦးထိုက်ဇော်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ ညနေ ၁၈၃၀ နာရီခန့်တွင် ပင်တိန်ရွာရှိ ၎င်း၏နေအိမ်ရှေ့တွင် အမည်မသိအမျိုးသားနှစ်ဦးက သေနတ်ဖြင့်အနီးကပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်လုပ်ကြံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သတ်ဖြတ်သူ တရားခံကို ဖမ်းဆီးရမိခြင်း မရှိပေ။ ထိုအချိန်က ကျောက်မဲ စရဖ က ဦးထိုက်ဇော် စည်းရုံးရေးလုပ်သည့် နောက်သို့ မဲဆွယ်စည်းရုံးကာလ နှစ်လလုံး တောက်လျှောက် နောက်ယောင်ခံ လိုက်ခဲ့သဖြင့် မပြေးသော် ကံရာရှိ စရဖ လက်ချက် ဟု စွပ်စွဲသည်များ ရှိသော်လည်း အတည်ပြုရန် လိုပါသည်။ စွပ်စွဲသူများက စစ်အာဏာရှင်အုပ်စုသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နှင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ကြား ရန်တိုက်ပေးရန် အကွက်ချ စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုကြပါသည်။
===ပြည်နယ်လွှတ်တော်===
[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ ပေါ်ပေါက်လာရာ [[ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]]လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်သော ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် နောင်ချိုမြို့နယ်က အမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မြေများဟူ၍ ခွဲတမ်း (၂) နေရာ ရရှိသည်။
====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်နောင်ချိုမြို့နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေ====
၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ကျော်မြ]] (ဘူတာရပ်) က အနိုင်ရသည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီမှ ဦး[[မြင့်ဆွေ]] (ဈေးရပ်) က အနိုင်ရသည်။
၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဦး[[အောင်မြင့်ထွန်း]] (ပါဟတ်ရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ဦးမြင့်ဆွေ နှင့် ဦးအောင်မြင့်ထွန်းတို့ကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဦးအောင်မြင့်ထွန်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၂) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ဦးမြင့်ဆွေကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် နောင်ချိုမြို့နယ်အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မြေ====
၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]မှ ဦး[[စိုင်းဘထွန်း]] က အနိုင်ရသည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဒေါက်တာ[[ညီညီအောင်]] (ဘန့်ဘွေး၊ ရပ်ကွက် ၄) က အနိုင်ရသည်။ ဒေါက်တာညီညီအောင်သည် ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလမှစတင်၍ [[ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]] ပြည်နယ်သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပါ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဒေါက်တာညီညီအောင်က ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံအနိုင်ရရှိသည်။ ၎င်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နံနက် (၃) နာရီခန့်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော် ခြံစည်းရိုးကို ကျော်တက်ကာ ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ညနေ (၅:၃၀) နာရီခန့်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးများ ====
မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသော ဗမာတိုင်းရင်းသားများမှာ နောင်ချိုမြို့နယ် နေရာအနှံ့အပြားတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့် ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ တွင် ဦး[[နိုင်ဝင်း]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ တွင် [[အောင်သန်းမောင်|ဒေါက်တာအောင်သန်းမောင်]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ နောက်ပိုင်းတွင် ပါတီမှ နုတ်ထွက်ပြီး တသီးပုဂ္ဂလဖြစ်လာ)၊ ၂၀၂၀ တွင် ဒေါက်တာအောင်နိုင်ဝင်း (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာအောင်သန်းမောင်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နံနက် (၃) နာရီခန့်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော် တွင် လာရောက် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ညနေ (၃:၃၀) နာရီခန့်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း နောင်ချိုမြို့၊ အုမ္မသီးရွာ၊ သဲခေါ်ရွာ၊ ရေဝင်ရွာ၊ ဘန့်ဘွေးရွာများတွင် ကချင်တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြပြီး ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့် ရရှိကြသည်။ [[ဇုတ်ဒေါင်|ဒူဝါဇုတ်ဒေါင်]] သည် ၂၀၁၀ (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)၊ ၂၀၂၀ (တစ်သီးပုဂ္ဂလ) ရွေးကောက်ပွဲများတွင် သုံးကြိမ်ဆက်တိုက် အနိုင်ရရှိသည်
နောင်ချိုမြို့နယ် ဒိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် [[လီဆူ]]တိုင်းရင်းသားအချို့ နေထိုင်ကြပြီး လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ ဦး[[ဝှန်ဆန်]] ခေါ် ဦး[[ယောဝိ]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ ဦး[[ဂူဆာ]] (လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ခေါ် ဒူးလေးပါတီ)၊ ၂၀၂၀ ဒေါ်ခင်စန်းမြင့် ခေါ် [[ယန်ချီမီး]] (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်
နောင်ချိုမြို့နယ် လုံရုံးအုပ်စုတွင် [[လားဟူ]]တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြပြီး လားဟူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ ဦး[[ရှာမွေလရှဲန်]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဦး[[ယောသပ်]] (လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။
== လူမှုရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ ==
===အိမ်ခြေ၊ လူဦးရေ===
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း (၂၆၈၃၉) ခု ရှိပြီး အိမ်ထောင်စုပေါင်း (၂၈၃၂၄) စု ရှိသည်။ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အစီရင်ခံစာအရ မြို့နယ်လူဦးရေမှာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများမပါ (၁၂၈၄၈၉) ဦးရှိပြီး နောင်ချိုမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ၆ ခုတွင် လူဦးရေ (၁၆၂၇၄) ဦး (၁၂.၆၇%) ကျေးလက်ဒေသတွင် (၁၁၂၂၁၅) ဦး (၈၇.၃၃%) နေထိုက်လျက်ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရမူ နောင်ချိုမြို့နယ် လူဦးရေမှာ ၁၄၉၈၄၂ ဦး ရှိသည်။
===လူမျိုး၊ ဘာသာစကား===
[[ဓနုလူမျိုး]] (၄၇၂၆၁) ဦး (၃၇%)၊ [[ရှမ်းလူမျိုး]] (၄၂၈၄၆) ဦး (၃၃%) နှင့် [[ဗမာလူမျိုး]] (၃၁၆၅၆) ဦး (၂၅%) များ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ အဆိုပါ မျိုးနွယ်စုသုံးခုပေါင်းလူဦးရေသည် မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၉၅% ကျော် ရှိသည်။
ကျန်လူမျိုးများမှာ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] နှင့် အခြားလူမျိုးများ (၃၁၄၁) ဦး (၂%)၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] (၁၃၅၁) ဦး (၁%)၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] (၈၁၀) ဦး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (၂၈၆) ဦး၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]] (၂၅၆) ဦး၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] (၂၅၁) ဦး၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] (၂၀၄) ဦး၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (၁၄၅) ဦး၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] (၁၄၂) ဦး၊ [[နီပေါလူမျိုး|နီပေါ]] (၄၇) ဦး၊ [[မွန်]] (၄၄) ဦး၊ [[မြောင်ဇီးလူမျိုး]] (၃၀) ဦး၊ [[အိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]] (၃၀) ဦး၊ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] (၁၂) ဦး၊ [[ကယား]] (၇) ဦး ဖြစ်သည်။
အဓိက ဘာသာစကားအဖြစ် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အသုံးပြုကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားပြီးလျင် ဓနုဘာသာစကား နှင့် ရှမ်းကြီးဘာသာစကား များကို အသုံးပြုကြသည်။ မျိုးနွယ်စုအလိုက် ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ [[ဂေါ်ရခါး]]ကျေးရွာအချို့တွင် [[ဂေါ်ရခါးဘာသာစကား]] အပြင် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]] ကိုလည်း အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရွှေပြည်ညွန့် [[ကိုးကန့်]]တိုင်းရင်းသား ကျေးရွာ တွင် [[ကိုးကန့်]]ဘာသာစကားအပြင် [[တရုတ်]]ဘာသာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်ကို တွေရသည်။
===ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု===
[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်မှာ လူဦးရေ၏ (၉၅.၀၅%) ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ဘုရား (၅) ဆူ၊ စေတီ (၃၀၁) ဆူ၊ ပုထိုး (၁၅) ဆူ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၄၆) ကျောင်း၊ သီလရှင်ကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ ဓမ္မာရုံ (၇၂) ရုံ ရှိသည်။
ပျူခေတ်ကတည်းက စတင်တွေ့ရသော အထောက်အထားများအရ နတ်ကိုးကွယ်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိန္ဒူနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာမရောက်ရှိမီ ရှေးယခင်ကတည်းက တွေ့ရသည့်နည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ်၏ အများစုဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာကျေးရွာတိုင်းနီးပါးတွင် နတ်ကြီးစင်များ၊ နတ်ကွန်း နတ်နန်းများကိုလည်း တွေ့ရှိရသဖြင့် နောင်ချိုမြို့နယ်လူအများသည် နတ်ကိုလည်း ရိုးရာဓလေ့အရယုံကြည်ကြသူများဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ နတ်စင်အများစုမှာ [[ကိုးမြို့ရှင်နတ်]]စင်များ ဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ အခြားနတ်များကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။
[[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]] ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုများလည်းရှိသည်။ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း (၃၁) ကျောင်း၊ ခရစ်ယန်ဘုရားကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ ဗလီ (၄) ခု ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/>
===ပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများ===
[[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသောသုံးဆယ်[[တပေါင်းပွဲ]] (သုံးဆယ်အုပ်စု)၊ ရွှေကူ-လက်ပန်ဘုရားပွဲ (ရွှေကူအုပ်စု)၊ [[တန်ခူးလ]] [[နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့]]တွင် ကျင်းပသောမြင်းဖြူဘုရားပွဲ (ကံကြီးအုပ်စု) ၊ ချောင်းသာဘုရားပွဲ (ဟိုခိုအုပ်စု)၊ သက်ရှည်မြိုင်ဂေါ်ရခါးတက္ကသိုလ်တွင်ကျင်းပသောပွဲတော် (သုံးဆယ်အုပ်စု) များမှာ ထင်ရှားပြီး ရပ်ရွာအလိုက်ကျင်းပသော ဘုရားပွဲ၊ ကထိန်အောင်ပွဲ နှင့် ရှင်ပြုပွဲများကို ပွင့်လင်းရာသီတွင် ဇာတ်ပွဲ၊ မျက်လှည့်ပွဲ၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ၊ ပဒေသာကပွဲ၊ ဈေးရောင်းပွဲများဖြင့် ကျင်းပကြသည်။
နောင်ချိုမြို့နယ် ပွဲတော်များတွင် အကြီးကျယ် အစည်ကားဆုံးပွဲတော်မှာ သုံးဆယ်ရွာ (ယခင် သုံးဆယ်မြို့) ရွှေစံဦးဗုဒ္ဓပူဇနိယဘုရားပွဲတော် ခေါ် သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲ ဖြစ်သည်။ ဘုရားမှာ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှုဟု အဆိုရှိပြီး သုံးဆယ်တပေါင်း ပွဲတော်ကို ပုဂံခေတ် ကတည်းက ကျင်းပခဲ့ဟန်ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်က ရှမ်းပြည်နယ် ဂေဇက်ဝင် တပေါင်းပွဲကိုးပွဲတွင် သုံးဆယ် တပေါင်းပွဲ လည်း တခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သုံးဆယ်မြို့ ရွှေစံဦးဘုရား ၏ ကျယ်ဝန်းလှသော ပရဝဏ်တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပပြီး ဈေးဆိုင်ခန်း၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ ဇာတ်ပွဲ၊ မျက်လှည့်၊ ဆပ်ကပ်၊ ခြင်းပွဲ၊ ကြည့်ချင်ပွဲ၊ ခြားရဟတ်၊ အပျော်ကစားနည်း၊ စသည်ဖြင့် အကြီးအကျယ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ပွဲတော် ဆိုင်ခန်းများကို တပို့တွဲလ တွင် စတင် တည်ခင်းကြပြီး ပွဲတော်ကို တပေါင်း လပြည့်နေ့အထိ တလကြာ ကျင်းပသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.winnetmyanmar.com/listing/yawhesan-usetitaw |access-date=13 May 2023 |archive-date=13 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513042727/https://www.winnetmyanmar.com/listing/yawhesan-usetitaw }}</ref>
သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲပြီးလျင် ဒုတိယ အစည်ကားဆုံးပွဲမှာ ရွှေကူဘုရားပွဲ ဖြစ်သည်။ ရွှေကူ-လက်ပန် ရွာရှိ ရွှေကူ ဘုရားဒကာသည်လည်း သီရိဓမ္မာသောက ဟုပင် အဆိုရှိသည်။ တောင်ရှည် ရွာမှတဆင့် သွားရသည်။
မြင်းဖြူဘုရားပွဲကို နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု မြင်းဖြူရွာ အနီးတွင်ရှိသော မြင်းဖြူဘုရားမှာ ဘုရားလောင်း မြင်းဖြူဘဝ က ကျက်စားခဲ့ရာ နေရာတွင် တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ဘုရားတွင် မြင်းဖြူ ရုပ်တုကြီးကို တွေ့ရသည်။ မြင်းဖြူ ဘုရားသည် မြင့်မားမတ်စောက်သော ပြတ်ရွေ့တောင်ကမ်းပါးထိပ်တွင် တည်ထားသဖြင့် နောင်ချိုလွင်ပြင်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်နိုင်သော နေရာဖြစ်သည်။
ရှမ်းကျေးရွာများတွင် ရှမ်းရိုးရာနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို နတ်တော်လဆန်း (၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။ နောင်ချို မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲကိုမူ နှစ်စဉ် ရွာတရွာ ရွေးချယ်ပြီး အလှည့်ကျ ကျင်းပကြသည်။ ၁၃၈၁ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၈ ရက် (၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့) တွင် ကျရောက်သော ဒုတိယအကြိမ် ဓနုအမျိုးသားနေ့ကို နောင်ချိုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
===ရိုးရာအက===
ရိုးရာအကများတွင် ဓနုရိုးရာ မီးတုတ်သိုင်းအက၊ ဓနု နှင့် ရှမ်းရိုးရာ ယိမ်းအက၊ တိုးနယားအက၊ ကိန္နရီ ကန္နရာအက၊ သိုင်းအက၊ အိုးစည်အက၊ ဂေါ်ရခါးရိုးရာအကများ၊ ကချင်ရိုးရာအက၊ ကိုးကန့်ရိုးရာအက၊ မြောင်ဇီးရိုးရာအက၊ လားဟူရိုးရာအက၊ ပလောင်ရိုးရာအက များ ကို တွေ့ရသည်။ သီတင်းကျွတ်သံဃာတော်ကန်တော့ပွဲ၊ ကထိန်အောင်ပွဲ၊ ရှင်ပြုပွဲများတွင် ရိုးရာဝတ်စုံများဆင်မြန်းကာ ရိုးရာအိုးစည်ဝိုင်းများတီးမှုတ်ကခုန်ရင်း စီတန်းလှည့်လည်သော ဓလေ့ရှိသည်။
===ဂီတ===
နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် ဓနုဂီတ၊ ရှမ်းဂီတ၊ ဗမာနှင့် ဂေါ်ရခါးဂီတများ တွေ့ရှိရသည်။ ဓနုဂီတမှာ အိုးစည်ဝိုင်းကို အခြေခံပြီး ဓနုရိုးရာ သံချပ် ဂီတ မှာ ထင်ရှားသည်။ ရှင်ပြုပွဲများတွင် ရှမ်းရိုးရာ လက်တမ်း သီချင်းကဗျာ စပ်ဆိုခြင်း ဓလေ့ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းအိုးစည်ဝိုင်းမှာ လည်း ထင်ရှားသည်။ ဗမာရိုးရာဂီတ မှာ မြေပြန့်ဒေသများကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။
===အခြားဓလေ့များ===
ရှေးအခါက ပွဲများတွင် လောင်းကစားဝိုင်းများ ရှိခဲ့ဖူးပြီး ယခုအချိန်တွင် လောင်းကစားကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်တားမြစ်ထားသည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် ရိုးရာမင်္ဂလာပွဲအခမ်းများကို တွေ့ရှိရပြီး ဓနုရိုးရာမင်္ဂလာပွဲ သတို့သမီးအိမ်အဝင် နှစ်ဖက် အပြန်အလှန် အမေးအဖြေပြုလုပ်သော ဓလေ့ကို တွေ့ရသေးသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင် လက်ဖွဲ့ကြိုးချည်ပေးသော ဓလေ့တွေ့ရသည်။
ကလေးငယ်များကို လည်း အန္တရာယ်ကင်း လက်ဖွဲ့၊ ခမည်း၊ အဆောင်၊ ပရိတ်ကြိုးများကို လည်ပင်း၊ လက်ကောက်ဝတ်များတွင် ချည်နှောင်ပေးသည့် ဓလေ့ ရှိသည်။ ကလေးများကို ကျန်းမာရေးကောင်းစေရန် ဆံပင်ကို နောက်နှင့် ဘေးဖက်တွင် အပြောင်ရိတ်ပြီး ငယ်ထိပ်တွင် အဝိုင်းပုံ ကွက်၍ ချန်ထားသည့် ဆံပင်ပုံစံ ထားလေ့ ရှိသည်။ လူနာမည်ပေးရာတွင် လူမျိုးအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာများတွင် အမျိုးသမီးအမည်ရှေ့တွင် မ၊ ဒေါ် (ဓနု၊ ဗမာ) နန်း၊ စဝ် (ရှမ်း) အစပြု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး အမျိုးသားအမည်ရှေ့တွင် င၊ မောင်၊ ကို၊ ဦး (ဓနု၊ ဗမာ)၊ အိုက်၊ စိုင်း၊ ခွန်၊ စဝ် (ရှမ်း) အစပြု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ မွေးနေ့မွေးရက် အပေါ်မူတည်ပြီး နေ့ခုနစ်နေ့ ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာများဖြင့် မှည့်ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ကျေးလက်ဒေသများတွင် မိဘပေးသော အမည်အပြင် ကိုရင်ဝတ်ချိန်တွင် ပေးထားသော ဘွဲ့အမည်ကိုလည်း ဆက်လက် ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။
နာရေး အသုဘ များကိုလည်း ရိုးရာထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် အညီ ကျင်းပကြသည်။ လောင်းကစားကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးသည့်တိုင် အချို့သော ကျေးလက်ဒေသ အသုဘ နာရေးအိမ်များတွင် အပျော်တမ်းဖဲရိုက်သည့် ဓလေ့ ရှိနေသေးသည်။ ယခုအခါ နာရေးကူညီမှုအသင်းများကို ကျေးရွာအတော်များများတွင် တည်ထောင်လာကြပြီး အအေးပေးခေါင်းတလားများ၊ နိဗ္ဗာန်ယာဉ်များဖြင့် အကူအညီပေးကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
===ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု===
ဆံပင်ပုံစံမှာ အမျိုးသားများတွင် ဆံပင်တို၊ အမျိုးသမီးများတွင် ဆံပင်ရှည် ထားလေ့ရှိကြသည်။ လူငယ်အချို့ ဆံပင် ဆေးအလှဆိုးခြင်းကို ပိုမို ပြုလုပ်လာကြသည်။ အမျိုးသမီးများ ရိုးရာဓလေ့နှင့်အညီ နားပေါက်ဖောက်သော ဓလေ့ ရှိသော်လည်း ယခုခေတ်တွင် နည်းပါးသွားသည်။ လူငယ် အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားများတွင် နားပေါက် တစ်ဖက်တည်းဖောက်ပြီး နားကွင်း၊ နားကပ် တစ်ဖက်တည်း တပ်ဆင် အလှဆင်သော ခေတ်ပေါ်ဓလေ့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွေ့ရသည်။ ထိုးကွင်း၊ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ ရှိပြီး ရှမ်း တိုင်းရင်းသားကြီးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း လူငယ်များတွင် ခေတ်ပေါ် တက်တူး ထိုးခြင်းမှ လွဲ၍ ရိုးရာ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးခြင်း မတွေ့ရတော့ပေ။
လုံချည် (ပုဆိုး၊ ထဘီ) ကို အများစု ဝတ်ဆင်ကြသည်။ လူငယ်များ နှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ရောက်သူများ ဘောင်းဘီရှည်၊ တို များ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ပွဲလမ်း၊ အခမ်းအနားများတွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
===အစားအသောက်===
ရှမ်းခေါက်ဆွဲ မှာ ရှမ်းပြည်၏ နာမည်ကျော် ရိုးရာစားစရာတခုဖြစ်သည်။ ဆန်ချို မှာမူ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင်သာ တွေ့ရသော သီးသန့် သောက်စရာ ဖျော်ရည်တမျိုးဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော အစားအသောက်များမှာ သရက်ကုန်းမှ ထွက်သော ကော်ဖီ၊ အုမ္မခါးမှ မက္ကဒေးမီးယားသီး၊ ယာပြင် သရက်ချို လက်ဖက် အစို နှင့် လက်ဖက်ခြောက်၊ ကျောင်းကုန်းရွာထွက် အာလူးကို ကြော်ထားသော ဘန့်ဘွေး အာလူးကြော်၊ ပိုးစာခြံများမှ ပိုးစာကောင်နှင့် နောင်ချို ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများမှထွက်သော ပျားရည်တို့ ဖြစ်သည်။ အုမ္မသီး လမ်းခွဲစားသောက်ဆိုင်များတွင် ရောင်းချသော ဟင်းမျိုးစုံတို့တွင် ငါးခူ နှင့် မျှစ်ချဉ် ဟင်းမှာ လတ်ဆတ်၍ အရသာရှိသော မြောက်ပိုင်း ဟင်းလျာတမျိုးဖြစ်သည်။
===အားကစား===
[[ဘောလုံး]]အားကစားကို တစ်မြို့နယ်လုံးတွင် ကစားကြပြီး ရိုးရာ[[ခြင်းလုံး]]၊ [[ပိုက်ကျော်ခြင်း]]၊ [[ဘိလိယက်]]၊ [[ဘော်လီဘော]]၊ [[ဘတ်စကတ်ဘော]]၊ [[ကြက်တောင်ရိုက်ခြင်း|ကြက်တောင်]]၊ [[ပင်ပေါင်]]၊ [[တင်းနစ်ကစားခြင်း|တင်းနစ်]]၊ [[ဂေါက်သီးကစားနည်း|ဂေါက်သီးရိုက်]]၊ [[လမ်းလျှောက်]]၊ [[အပြေး]]၊ [[စက်ဘီးစီး]]၊ [[ရေကူး]]၊ ဂျူဒို၊ ဝူရှူး အားကစားနည်းများကို ကစားကြသည်။
====အားကစားကွင်း အားကစားရုံများ====
ဘောလုံးကွင်းများမှာ ကျေးရွာအုပ်စုတိုင်းနီးပါးတွင် ရှိပြီး၊ ကျေးရွာအတော်များများတွင် ရွာပိုင်ဘောလုံးကွင်းများ ရှိကြသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘိလိယက်ခုံများမှာလည်း မြို့နယ်တွင်း မြို့ပေါ်နှင့်ကျေးလက်ဒေသ နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ဖူဆယ်ကွင်း (၃) ကွင်းရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် စည်ပင်သာယာရေးဦးစီးဌာနပိုင် ရေကူးကန်တစ်ကန်ရှိသည်။ ပုဂ္ဂလိက အားကစားကွင်း အားကစားရုံလုပ်ငန်းများအတွက် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနတွင် လျှောက်ထား လိုင်စင် ရယူနိုင်ကြသည်။
====ပြိုင်ပွဲများ====
ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများကို မြို့နယ်အဆင့်တွင်ကျား မ သက်တမ်းအလိုက် နှင့်အလွတ်တန်း ပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ကျင်းပပေးပြီး ကျေးရွာကြီးများက ကြီးမှူးကျင်းပကြသော ပြိုင်ပွဲများလည်း ရှိသည်။ ပြေးခုန်ပစ်၊ စက်ဘီးစီး၊ ကြက်တောင်၊ ဂေါက်သီး၊ ဘိလိယက်နှင့် ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပသော်လည်း ရန်ဖန်ရံခါသာ ဖြစ်သည်။
===ပညာရေး===
မြို့နယ်စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၉.၃၇% ရှိသည်။ ၅ နှစ်အရွယ်ကလေး ကျောင်းအပ်နှံမှုမှာ ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်း မြင့်မားသည်။ အလယ်တန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်းမှာ တနိုင်ငံလုံးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျင် အနည်းငယ် လျော့နည်းသည်။ အထက်တန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်းမှာ တနိုင်ငံလုံးနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျင် များစွာလျော့နည်းသည်။ အထက်တန်းပညာသင်ကြားမှု နည်းပါးသဖြင့် တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားမှုနှင့် ဘွဲ့ရဦးရေမှာလည်း တနိုင်ငံလုံး အထူးသဖြင့် မြို့ ကြီးများနှင့်ယှဉ်လျင် များစွာလျော့နည်းပါသည်။
အခြေခံပညာဦးစီးဌာန အောက်တွင် အထက်တန်းကျောင်း (၉) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ (၁၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၁၁) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ (၁၂) ကျောင်း၊ မူလတန်းလွန်ကျောင်း (၅၅) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၈၂) ကျောင်း၊ စုစုပေါင်း (၁၇၉) ကျောင်းရှိပြီး၊ မူလတန်းကြိုကျောင်း (၂၅) ကျောင်း နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ကျောင်း (၂) ကျောင်း ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့၊ ကံကြီးရွာ၊ ဘန့်ဘွေးရွာ၊ သုံဆယ်ရွာ၊ ဟိုခိုရွာများတွင် ပုဂ္ဂလိက အထက်တန်းပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများရှိသည်။
==== တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာဖြေဌာနများ ====
{{Columns-list|30em|# ကံကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# သုံးဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
}}
====အထက်တန်းကျောင်းများ====
{{columns-list|30em|
# ကံကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# ဆမ္မဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘူတာရပ်)
# နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘူတာရပ်)
# ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# လုံကာ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# သရက်ကုန်း အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# သုံးဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
# ဟိုခို (တောင်) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း
}}
====အထက်တန်းကျောင်းခွဲများ====
{{columns-list|30em|
# ဆီဆုံ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# ဆင်လမ်းစု အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# ညောင်ထောက် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# ဒိုးပင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# နောင်ချိုကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# နောင်တော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# နမ့်ဆောင်ဟူး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# ရတနာသိင်္ဂီ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# ရွှေမုဋ္ဌော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
# အုမ္မသီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ
}}
==== အလယ်တန်းကျောင်းများ ====
{{Columns-list|30em|# ကြိမ်ဂနိုင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# ကျောက်တော အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# ခြေမြစ်ပင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# စံပြ ရွှေဂူ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# ပလောင်ချောင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# မဲပုတ် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# ယာပြင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# ရေတွင်းကြီး အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# ရေဝင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# လုံဝယ် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း
# အင်းဖို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း}}
==== အလယ်တန်းကျောင်းခွဲများ ====
{{Columns-list|30em|# ကုန်းသာ (၁) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# ကျောက်ကြမ်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# ဇီးဖြူပင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# နားမုံ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# နောင်ချို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ (ဈေး ရပ်)
# လောက်ဖန်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# ဝါးဘိုးကုန်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# သံဘို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# ဟိုခို (မြောက်) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# အထက်ကြူအင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# အင်းဝိုင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ
# အုမ္မခါး အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ}}
==== မူလတန်းလွန်ကျောင်းများ ====
{{Columns-list|30em|
# ကုန်းစံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ကျောက်ကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ကြူကော် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ခိုအုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ဂန့်ကော် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ငုက္ခလေး (၁) အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ဆင်စားကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ဆင်စုတ် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ဇီးဖြူရေ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ညောင်ကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# တဲတိုက်စု အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# နားမွန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# နောင်သခေါ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ပါပေါက် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# မယ်ဟုန် ဘန်ဘုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# မြောက်ကုန်းကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ရေဦး ကုန်းမုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# လုံခံ ကြံခင်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# လွယ်ငင်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# သဲခေါ် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# ဟိုခဲ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
# အနောက်ကုန်း တောင်ကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း
}}
==== မူလတန်းကျောင်းများ ====
{{Columns-list|30em|# ကြိမ်ဂနိုင် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# ကျောက်တော ဂွေးကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# ကျောင်းကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# နောင်ချို အမှတ် (၃) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# ပန်းညိုရေ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# ယင်းငူပင် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# ရွှေဘော် (ရွှေညောင်ပင် ဘော်ရွာ) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# သပြေဒိုး အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# သပြေဝန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# သီတာအေး ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
# အနောက်ကြူအင်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း
#}}
==== မူလတန်းကျောင်းခွဲများ ====
{{Columns-list|30em|# ကျောင်းကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းခွဲ}}
==== မူလတန်းကြိုကျောင်းများ ====
{{Columns-list|30em|# ကံကြီး မိခင်နှင့်ကလေး မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ကုန်းကြီး ရွာမ မူလွန် မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ကုန်းစံ (ကုန်းစံအုပ်စု) ဒေါ်ညွန့် မူကြို
# ကျောက်တော အလက မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဂန့်ကော် (ဘန့်ဘွေးအုပ်စု) မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဆမ္မဆယ် အထက မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဆီဆုံအုပ်စု ယဉ်မင်းနွယ် မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဒိုးပင်အုပ်စု နောမိမေတ္တာ မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဒိုးပင်အုပ်စု နန်းဆွယ်ခမ်း မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဒိုးပင်အုပ်စု နန်းရွှေစိန် မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဒိုးပင်အုပ်စု ရောင်ခြည်သစ် မူလတန်းကြိုကျောင်း
# နောင်ချို ဈေးရပ် စကားကစ် မူလတန်းကြိုကျောင်း
# နောင်ချို ဘူတာရပ် ကစ်မူကြို
# နောင်ချို ဘူတာရပ် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး မူလတန်းကြိုကျောင်း
# နောင်ချို ဘူတာရပ် ရတနာမူကြို
# နောင်ချို ဘူတာရပ် အထက (၁) မူလတန်းကြိုကျောင်း
# နောင်ချို ဘူတာရပ် အထက (၂) မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဘန့်ဘွေး ချယ်ရီဖူး မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ဘန့်ဘွေး အထက မူလတန်းကြိုကျောင်း
# မျက်ချဉ်းနု မူလတန်းကြိုကျောင်း
# ရေမောင်းတန်း အမက မူလတန်းကြိုကျောင်း
# လုံဝယ် အလက မူလတန်းကြိုကျောင်း
# လုံဝယ် ၂ အမက မူလတန်းကြိုကျောင်း
# သုံးဆယ်အုပ်စု Crown မူလတန်းကြိုကျောင်း
# သုံးဆယ်အုပ်စု နန်းထိုက်တော်ဝင် မူလတန်းကြိုကျောင်း
#}}
တက္ကသိုလ်မှာ သက်ရှည်မြိုင် ဂေါ်ရခါး တက္ကသိုလ် တစ်ခုသာရှိသည်။
အကျဉ်းဦးစီးဌာန အောက်တွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူများကိုလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်တန်းစခန်း (၅) ခု ကို ဂယ်လောင်း၊ ကုန်းစံ၊ ကြူအင်း၊ လွင်ကြီး၊ ဟိုခို ဒေသများတွင် ဖွင့်လှစ် ထားရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနက၊ မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာန တို့က အခါအားလျော်စွာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ပေးသည်။ သစ်တောဦးစီးဌာနက ဒေသခံပြည်သူပိုင်အစုအဖွဲ့သစ်တော လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများအတွက် သစ်တောလုပ်ငန်းသင်တန်းများ ပေးသည်။ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနက အရန်သားဖွားသင်တန်း၊ ကျန်းမာရေးလုပ်သားသင်တန်း နှင့် အခြား ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသင်တန်းများ ပေးသည်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနေရာများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများပေးသည်။ ဘန့်ဘွေး ကရုဏာလူမှုကူညီရေးအသင်း တွင် ကွန်ပျူတာသင်တန်းများပေးသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားလာပြီးနောက်ပိုင်း အင်တာနက်မှ သင်တန်းတက်ရောက်သူဦးရေ အများအပြား ရှိလာသည်။
မြို့နယ်အတွင်း ကျောင်းစာကြည့်တိုက် (၁၉၂) ခုအပါအဝင် စာကြည့်တိုက် (၂၁၅) ခု ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
==== ပညာရေး ဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့ နှင့် ရန်ပုံငွေ ====
# "ငွေရည်ပုလဲ ပညာရေး ဖောင်ဒေးရှင်း" သည် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်းမှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကူအညီပေးနေသော အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
# "ပညာရောင်ခြည် ပညာရေးပဒေသာ" အစီအစဉ်သည် နောင် တောရွာ အခြေစိုက် နွမ်းပါးသူများ ပညာရေး ကူညီထောက်ပံ့မှုအစီအစဉ်ဖြစ်သည်။
# "ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ ပညာသင်ဆု" အစီအစဉ် သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ် တခုလုံး နည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ် မှ နွမ်းပါး၍ ပညာထူးချွန်သူများကို ပညာသင်ဆု ထောက်ပံ့သည်။
# နောင်ချိုမြို့ ကျောက်ဂူ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းသည် နွမ်းပါးသူ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။
# နောင်ချိုမြို့ သဖန်းကိုင်းရွာ ဝေပုလ္လာရာမ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းသည် နွမ်းပါးသူ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။
# ကံကြီးရွာ သီလရှင်စာသင်တိုက်သည် မိဘမဲ့ မိန်းကလေးများ ကို စောင့်ရှောက်ကာ ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။
===ကျန်းမာရေး===
နောင်ချိုမြို့နယ် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ၂၅ ခုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁) ရုံ၊ ၁၆ ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃) ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန (၇) ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ (၂၈) ခု၊ တိုင်းရင်းဆေးဦးစီးဌာန (၁) ခု ရှိသည်။ တပ်မတော်စခန်းများ၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာနစခန်းများ နှင့် ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ စက်ရုံများတွင် သီးသန့်ဆေးခန်းများရှိသည်။ ဆရာဝန် တဦးစီက တာဝန်ယူကုသပေးနေသော ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများမှာ နောင်ချို မြို့တွင် (၇) ခန်း၊ ဘန့်ဘွေးရွာတွင် (၂) ခန်း၊ ရွှေညောင်ပင်တွင် (၁) ခန်း ရှိသည်။ နောင်ချို၊ ဘန့်ဘွေး၊ တောင်ခမ်းရွာများတွင် ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်းများ ရှိသည်။ ဘန့်ဘွေးရွာ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်းမှာ လူမှုကူညီရေးအသင်းနှင့် တွဲဖက် တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းဆရာဝန်များက ကုသပေးသည်။ နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာ (၁၈) ရွာတွင် လူမှုကူညီရေးအသင်းများ တည်ထောင်ထားကြပြီး လူနာများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးကြသည်။ လူထုကျန်းမာရေးစီမံကိန်း စီမံချက်များလည်း ဆောင်ရွက်သည်။
====ဆေးရုံများ====
{{columns-list|30em|
# နောင်ချိုမြို့နယ်ဆေးရုံ (၂၅ ကုတင်)
# သုံးဆယ်တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ကုတင်)
# တောင်ရှည်တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ကုတင်)
# ဘန့်ဘွေးတိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ကုတင်) (မြေနေရာ ရရှိရန် စီစဉ်ဆဲ)
}}
==== တိုက်နယ်ကျန်းမာရေး ဌာနများ ====
# သုံးဆယ်
# တောင်ရှည်
====ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနများ====
{{columns-list|30em|
# သုံးဆယ်
# တောင်ရှည်
# ဘန့်ဘွေး
# ကံကြီး
# သရက်ကုန်း
# ရွှေပြည်ညွန့်
# ဟိုခို
}}
====ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲများ====
{{columns-list|20em|
# အုမ္မခါး
# ကြိမ်ဂနိုင်
# ခိုအုံ
# အနောက်ကြူအင်း
# ဆမ္မဆယ်
# ကုန်းသာ
# လုံရုံး
# ပင်တီး
# ဆိပ်ဖူး
# ညောင်ထောက်
# ကုန်းကြီး
# ကုန်းကြီးရွာမ
# ငုက္ခလေး
# သံဘို
# ဘန့်ဘွေးကျင်း
# ကျောက်ကြီး
# ဆီဆုံ
# ဒိုးပင်
# ကုလားကွဲ
# ကျောက်တော
# ကုန်းစံ
# ဉာဏ်တော
# မဲပုတ်
# ရေတွင်းကြီး
# ရွှေကူ-လက်ပန်
# ရွှေမုဋ္ဌော
# နောင်တော
# အင်းဖိုရွာ
}}
====[[ငှက်ဖျား]]စီမံချက်====
ယခင်က ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားမှု များပြားခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း "[[ရောဂါသုံးမျိုးတိုက်ဖျက်ရေးရန်ပုံငွေ]]" (Three Diseases Fund - 3DF) ဖြင့် [[အီတလီ]]အခြေစိုက် [[CESVI]] အဖွဲ့က အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော "နောင်ချိုမြို့နယ်ပြည်သူလူထုအခြေပြု ငှက်ဖျားတိုက်ဖျက်ရေးစီမံချက်" ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်ပိုင်း ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားမှု သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref name="GAD2019"/>
====ကိုဗစ်-၁၉====
၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံဝူဟန်မြို့တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝင်ထွက်ရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် နောင်ချိုနှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်များ နယ်ခြားမျဉ်းအနီး [[ကိုဗစ်-၁၉]] ရောဂါ စစ်ဆေးရေးဂိတ် ထားရှိကာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
====အခြားလူထုကျန်းမာရေးစီမံချက်များ====
တီဘီ၊ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ၊ ကာကွယ်ဆေး၊ ကျောင်းကျန်းမာရေး၊ ယင်လုံအိမ်သာ၊ မျိုးဆက်ပွား စီမံချက်များလည်း ဆောင်ရွက်သည်။
==== အဖြစ်များသောရောဂါများ ====
၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အစီရင်ခံစာအရ အဖြစ်အများဆုံးရောဂါများ နှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အကြိမ်ရေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
# ဝမ်းလျှောရောဂါ (၁၀၃၂) ကြိမ်
# ဝမ်းကိုက်ရောဂါ (၃၀၂) ကြိမ်
# ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါ (၁၅၅) ကြိမ် (သေဆုံး ၇)
# တီဘီအဆုပ်နာရောဂါ (၁၀၉) ကြိမ် (သေဆုံး ၄)
# ငှက်ဖျားရောဂါ (၉) ကြိမ်
# အသည်းရောင်ရောဂါ (၅) ကြိမ်
အာရှလမ်းမကြီး နှင့် လမ်းများ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာမှု၊ စက်တပ်မော်တော်ယာဉ် ပိုမိုသုံးစွဲလာမှု၊ ကူးသန်းသွားလာခြင်း များပြားလာမှု နှင့်အတူ ယာဉ်မတော်တဆထိခိုက်မှုနှုန်းလည်း ပိုမိုများပြားလာသည်။
မီးဖွားသော မိခင် တစ်ထောင်လျင် သေဆုံးသူ (၀.၇) ဦး နှုန်း ရှိပြီး မွေးကင်းစ ကလေး သေဆုံးမှု မှာ တထောင် လျင် (၂၃.၉) ဦး နှုန်း ရှိသည်။ (၂၀၁၉)
=== လူမှုကူညီရေးအသင်းများ ===
နောင်ချိုမြို့နယ် လူမှုကူညီရေး အသင်းအများစုမှာ လူနာတင်ယာဉ်၊ သာရေး၊ နာရေး ကူညီမှုများကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
# စေတနာမွန် လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်ချို၊ တောင်ရပ်)
# ကရုဏာရှင် လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဆမ္မဆယ်)
# အင်းစိမ်းမေ (မေတို့ကမ္ဘာ) လူမှုကူညီရေးအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု လောက်ဖန်းရွာ)
# ကရုဏာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဘန့်ဘွေး)
# မြတ်ပါရမီ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ညောင် ထောက်)
# မနုဿသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဟိုခို)
# မွန်မြတ်စေတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု ကျောက်ကြမ်းရွာ)
# ဖြူစင်မေတ္တာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်ချို ဈေး ရပ်)
# လင်းလက်ကြယ် လူမှုကူညီရေးအသင်း (သုံးဆယ်)
# ဇနသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်တော)
# ဓနုရတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု ဇာလီရွာ)
# မုဒိတာ အခမဲ့ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု)
# အာယုသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (မျက်ချဉ်းနု)
# မေတ္တာရောင်ခြည် လူမှုကူညီရေးအသင်း (ကံကြီး)
# ဓနုမေတ္တာ အခမဲ့ ပရဟိတ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု ဖြူချောင်ရွာ)
# မေတ္တာရှင် အခမဲ့ ပရဟိတ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု မန်နားရွာ)
==== ဂေဟာများ ====
# နောင်ချို ဘိုးဘွားရိပ်သာ (နောင်ချို)
# မသန်စွမ်း နှင့် မိဘမဲ့ ဂေဟာ (နောင်ချို ဈေးရပ်)
# ကံကြီး မိဘမဲ့ အမျိုးသမီးများ စောင့်ရှောက်ရေး သီလရှင်ကျောင်း (ကံကြီး)
==== အခြားအသင်းအဖွဲ့များ ====
# ကြံတောင်သူများအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု ကျောက်ကြမ်းရွာ)
# ပြောင်းစိုက်တောင်သူများအသင်း (နောင်ချို ပါဟတ်ရပ်)
# မက္ကဒေးမီးယားစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရောင်းချသူများအသင်း (အုမ္မခါး)
# ဓနုစာပေနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့ (မျက်ချဉ်းနု)
#ရှမ်းစာပေ နှင့် ယာဉ်ကျေးမှုအသင်း (အုမ္မသီးလမ်းခွဲ)
#ကချင် နှစ်ချင်း ခရစ်ယန် အသင်းတော် (အုမ္မသီး ကချင်စု)
===နယ်မြေအေးချမ်းသာယာ လုံခြုံရေးနှင့်တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး===
ပဒေသရာဇ်စနစ်ကာလဖြစ်သော ပုဂံခေတ်မှ စတင်၍ တရုတ်၊ မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံတပ်မတော်များ စစ်ချီလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားကောင်းခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သော်လည်း ဆရာစံဦးဆောင်သော ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နောင်ချို ကျေးလက်ဒေသတွင် လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသေးသည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်၊ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ် စသည့်ခေတ်အဆက်ဆက်တို့၌ နောင်ချိုကျေးလက်ဒေသများတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့စုံ လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဆယ်ဆုနှစ်တွင် နယ်မြေ အေးချမ်းပြီး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအားအသင့်အတင့် ကောင်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များအခြေစိုက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ကင်းစခန်း များလည်းအခြေစိုက်သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်ကဲ့သို့ပင် မြောက်ဘက်ရှိ မိုးကုတ်၊ အရှေ့ဘက်ရှိ ကျောက်မဲ မြို့နယ်များတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့စခခန်းများ အခြေစိုက်ကြသည်။ အနောက်ဘက်အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော ပြင်ဦးလွင် နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ရပ်စောက်မြို့နယ်များတွင် တပ်မတော် သင်တန်းကျောင်း နှင့် တပ်များ အများအပြား အခြေစိုက်သည်။
နောင်ချိုမြို့နယ် အထူးသဖြင့် မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကချင်၊ ပလောင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ဝင်ထွက်သွားလာလေ့ရှိပြီး ဆက်ကြေး တောင်းသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိနေသည့်အပြင် ဒေသခံ အချို့ကလည်း အဆိုပါ အဖွဲ့များဟန်ဆောင်၍ လက်နက်ကိုင်ခြင်း ဆက်ကြေးတောင်းခြင်း ဖြစ်စဉ်များပါ ရှိခဲ့သဖြင့်တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများအဆိုပါဒေသများတွင် လှုပ်ရှားကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နောင်ချိုမြို့ လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံရေးစခန်း၊ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားများ ကို မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့မှ ပလောင်၊ ရခိုင်၊ ကိုးကန့်အဖွဲ့များ ပါဝင်သည်ဟု တရားမဝင်သတင်းများက ဖော်ပြသော လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ကအကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးကျဆုံးက ဂုတ်တွင်းတံတားပျက်စီးမှုကြောင့် ငါးရက်ကြာ လမ်းပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တို့နှင့် ပြိုင်တူ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
တရားမဝင် သစ်၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး၊ တွင်းထွက်သယံဇာတ၊ လက်နက် များ မကြာခဏ ဖမ်းဆီးရမိလေ့ရှိသည်။ ဒေသခံအချို့အကြား မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းချသုံးစွဲမှု ရှိသည်။ မူဆယ်အသွား လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် လူကုန်ကူးသူများ ဖြတ်သွားရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ယခင်က တရားမဝင် ကျွဲနွား သယ်ဆောင်ရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွင် ကျွဲနွား တရားဝင်တင်ပို့ခွင့်ပြုခဲ့ပြီးနောက် တရားမဝင်လုပ်ငန်းများ ပပျောက်သွားခဲ့သည်။ တရားမဝင် မော်တော်ယာဉ် သုံးစွဲမှု အများအပြားရှိသည်။
မြေယာပြဿနာ ရှုပ်ထွေးမှုများ အမှုအခင်းများ များပြားသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
လမ်းဆုံလမ်းခွ အချက်အချာကျပြီး စီးပွားရေးကောင်းမွန်ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုများခြင်း၊ လူမျိုးပေါင်းစုံခြင်း တို့ကြောင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများလည်း ရှိသည်။
တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းမှု နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် အဂတိလိုက်စားမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားပြီး တိုင်ကြားမှုများ၊ ဝန်ထမ်းအရေးယူခံရမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ မြို့ပေါ် နှင့် ကျေးလက် အနှံ့အပြားဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နောင်ချိုတွင် ဆန္ဒပြသူများအား စစ်တပ်မှ ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့သဖြင့် လူသေဆုံးမှုရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း တနိုင်ငံလုံး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသလို နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည်များ ရှိသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထိတွေ့မှု အနည်းငယ်ဖြစ်ပွားသည့်အဆင့်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ အဆင့်သို့ရောက်လာပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အကြိမ်ရေပိုမိုကာ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများလည်း ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ပထမပတ်တွင် စစ်ဘေးရှောင် အရေအတွက်မှာ ခြောက်ထောင်ကျော် ရှိသည်။ ကလေးသူငယ်အပါအဝင် အရပ်သား သေဆုံးမှုများရှိသည်။ မြန်မာတပ်မတော် ကအရပ်သားအချို့ကို အထမ်းသမားလမ်းပြအဖြစ် အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သည်များရှိသည်။ မြန်မာ့ တပ်မတော် က ပစ်ခတ်သော လက်နက်ကြီး ထိမှန်မှုကြောင့် အရပ်သား နေအိမ် ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ <ref>{{Cite web |url=https://mandalayfreepress.com/news/5446 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506134407/https://mandalayfreepress.com/news/5446 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.tachileik.net/mm/news/31010 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506134401/https://www.tachileik.net/mm/news/31010 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://burmese.voanews.com/a/clashes-and-airstrike-in-naungcho-shan/7045338.html "နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်း ၆ ရက် ဆက်တိုက် တိုက်ပွဲပြင်းထန်" (VOA Burmese) </ref> <ref>https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2023/04/11/73414/ "နောင်ချိုတွင် မန္တလေး PDF နှင့် စစ်ကောင်စီတပ် ၇ရက်ဆက် တိုက်ပွဲဖြစ်၊ စစ်ကောင်စီတပ် သေဆုံးမှုများ၊ PDF အချို့လည်းထိခိုက်မှုရှိ" မန္တလေး PDF အနေဖြင့် သပြေညို အမည်ရှိ စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲနေခြင်းဖြစ်ပြီး ယခု တိုက်ပွဲများသည် အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေး၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ </ref> <ref>https://myanmar-now.org/mm/news/31845/ "နောင်ချိုနယ်တွင် ၁၀ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း နှစ်ဖက်ထိခိုက်ကျဆုံးများ" တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၅ ဦး သေဆုံးသလို MDY-PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး သေဆုံးသည်ဟု MDY-PDF က ဆိုသည်။</ref>
<ref>https://www.youtube.com/watch?v=dc1vs1u5RUg "နောင်ချိုတိုက်ပွဲ လေးဦး သေဆုံးပြီး ၆၀၀၀ ဝန်းကျင် ထွက်ပြေးနေရ" (VOA Burmese) ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ မန္တလေး PDF တပ်ဖွဲ့ကြား ဧပြီ ၅ ရက်ကနေ ၂၂ ရက်အထိ ရက် ၂၀ နီးပါးကြာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် ကလေး နှစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား လေးဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒေသခံ ခြောက်ထောင်ဝန်းကျင် နီးစပ်ရာမြို့နဲ့ ကျေးရွာတွေဆီ ထွက်ပြေးခိုလှုံနေရပါတယ်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က အဆင့်မြင့် အရာရှိတချို့ သေဆုံးခဲ့သလို ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဘက်ကလည်း ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ မန္တလေး PDF တပ်ဖွဲ့က ဧပြီလ ၂၃ ရက် မနေ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] အဖြစ် ၂၀၂၄ဇွန်လတွင် နောင် ချိုကို တော်လှန်ရေး ပူး ပေါင်း တပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၆ တွင် မြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ ရက်တွင် မြန်မာ့ တပ်မတော် က မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
== သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ==
===ရထားပို့ဆောင်ရေး===
[[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း]]သည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း အနောက်မှအရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားပြီး နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ဘူတာအကြီး [[နောင်ချိုဘူတာ]] နှင့် ဘူတာအသေး [[ဆင်လမ်းစုဘူတာ]]၊ [[ဆမ္မဆယ်ဘူတာ]]၊ [[ဂုတ်ထိပ်ဘူတာ]]များ တွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်များ အတင်အချပြုလုပ်သည်။ နောင်ချို-ဂုတ်ထိပ်-နောင်ပိန် ခရီးစဉ်တွင် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]ကို ကြည့်ရှုရန် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ စီးနင်းမှု များပြားသည်။
မန္တလေး-ကူမင်း အမြန်ရထားလမ်းစီမံကိန်းသစ်သည် ရထားလမ်းဟောင်းနှင့်အပြိုင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်း ဖောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။
===ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး===
တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်စီးပွားရေး၏ အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သော [[မန္တလေး-မူဆယ်လမ်းမကြီး]]([[အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး]]) (AH14) သည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း အနောက်မှအရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းပြီး အိမ်နီးချင်းခရိုင်မြို့ကြီးများဖြစ်သည့် [[ပြင်ဦးလွင်]] မန္တလေး တို့မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်တစ်ဝှမ်းရှိ အခြားမြို့ရွာများ နှင့် [[ကျောက်မဲ]]မြို့ မှ တစ်ဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ရွာများကို ဆက်သွယ်ပေးလျက်ရှိသည်။ AH14 အာရှလမ်းမကြီးကို Oriental Highway ကုမ္ပဏီ (ယခင် Asia World ကုမ္ပဏီ) က BOT စနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခွင့် ရယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ AH14 ကို နိုင်လွန်ကတ္တရာ လေးလမ်းသွားလမ်းအဖြစ် ဖောက်လုပ်ထားသည်။
အာရှလမ်းမကြီးအပြင် လမ်းဦးစီးဌာနက စီမံခန့်ခွဲသည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမအဆင့် ကတ္တရာလမ်းများဖြစ်သည့် [[ပြင်ဦးလွင်]]-မိုးကြိုး-ဟိုခို-[[မိုးကုတ်]]လမ်း၊ အုမ္မသီး-ဟိုခို-[[မိုးကုတ်]]လမ်း၊ [[နောင်ချို]]-ကျောက်ဂူ-[[ရပ်စောက်]]လမ်း များသည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ကွန်ယက်သဖွယ်ဖြန့်ကျက်လျက်ရှိသဖြင့် မြောက်ဘက်ရှိ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ်မြို့များ နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ရပ်စောက်မှတစ်ဆင့် တောင်ကြီးခရိုင် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိမြို့ရွာများ အပြင် ကယားပြည်နယ် အတွင်းရှိမြို့ရွာများသို့ အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။
မြို့နယ်တွင်း ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများလည်း အများအပြားဖောက်လုပ်ထားသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းအများစုကို ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျေးလက်လမ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန က စီမံခန့်ခွဲသည်။ ဆိတ်ဖူး၊ ဟိုခို၊ ဒိုးပင်၊ ကုလားကွဲ၊ ကျောက်ကြီး၊ ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျေးရွာအုပ်စုများရှိ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများကို နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကြီးကြပ်ရေးရုံးက စီမံခန့်ခွဲသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်း အများစုမှာ ဆယ့်နှစ်ရာသီ သွားလာနိုင်သည့် လမ်းများဖြစ်ကြပြီး အချို့မှာ မိုးရွာသီ သွားလာရ ခက်ခဲနေသေးသည်။
ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများအပြင် လုပ်ငန်းခွင်သုံးလမ်း၊ ကုန်ထုတ်လမ်းများလည်း ရှိသည်။ ရပ်ရွာလူထုက ကိုယ်ထူကိုယ်ထ လမ်းပြုပြင်သည့် အလေ့အထရှိသည်။ ငွေရည်ပုလဲ ကုမ္ပဏီအုပ်စု ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ နှင့် လူထု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် ကျေးလက်လမ်းကွန်ယက် အစိတ်အပိုင်းအတော်များများကို ကျောက်ချောလမ်းများအဖြစ် ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ကြီးဌာန ဘဏ္ဍာ ရန်ပုံငွေ အသုံးပြု၍ လမ်းများကို ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း၊ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း များ ပိုမိုပြုလုပ်လာသည်။ အချို့ကျေးလက်လမ်းပိုင်းများကို ကတ္တရာလမ်းအဖြစ် စတင် အဆင့်မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။
==== ပုဂ္ဂလိကမော်တော်ယာဉ်လိုင်းများ ====
အောက်ပါ ကားလိုင်းများ သည် နောင်ချိုမြို့ နှင့် အခြားမြို့များကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။
# ချိုလွင်မန်း (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး ကျောက်မဲ လားရှိုး)
# အောင်စစ်သည် (ပြင်ဦးလွင်)
# တော်ဝန်ချို (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး)
# HMV (မန္တလေး)
# ခြေမြစ်ပင် မန်း (မန္တလေး)
# ရွှေနောင်ချို (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး မိုးကုတ် တောင်ကြီး လားရှိုး)
# ရွှေမန်းမေ (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး လားရှိုး)
# အီလိုက် (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး ရန်ကုန်)
===လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး===
[[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက တိုက်လေယာဉ်ငယ်များအတွက် ယာယီလေယာဉ်ကွင်းဖောက်လုပ်အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမြို့တော် လားရှိုးတွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိပြီး အနီးဆုံး လေယာဉ်ကွင်းမှာ ပြင်ဦးလွင် [[အနီးစခန်းလေဆိပ်|အနီးစခန်းလေယာဉ်ကွင်း]]ဖြစ်သော်လည်း လေကြောင်းခရီးသွားအများစုမှာ တံတားဦး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်ကွင်းမှတစ်ဆင့် သွားလာကြသည်။
===ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး===
[[ဆည်တော်ကြီးဆည်]] နှင့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] အတွင်း [[စက်လှေ]]များအသုံးပြု ဒေသတွင်းသွားလာမှု ရှိသည်။ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် အနီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းများမှာ မန္တလေးမြို့ ဧရာဝတီမြစ် ဆိပ်ကမ်းများ ဖြစ်သည်။
== စွမ်းအင်ကဏ္ဍ ==
မဟာဓာတ်အားလိုင်းများမြို့နယ်တွင်း ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသလို နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာငါးဆယ်ကျော်တွင် အမျိုးသားပင်မ [[မဟာဓာတ်အားလိုင်း]]မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးပေးလျက်ရှိသည်။ [[ကျောက်ဖြူ]]-[[ကူမင်း]] [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]ပိုက်လိုင်းသည် [[အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး]]နှင့်အပြိုင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသော်လည်း မြို့နယ်သုံးစွဲရန်အတွက် အဆိုပါလိုင်းမှ ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ချက်ပြုတ်ရန်ဓာတ်ငွေ့သုံးစွဲခြင်းအတွက် အခြားအရင်းအမြစ်များမှ ဝယ်ယူကြရသည်။ မဟာဓာတ်အားလိုင်းမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မရရှိသေးသော ကျေးရွာများတွင် ဆိုလာ၊ အသေးစားရေအား၊ [[ဒီဇယ်အင်ဂျင်]]၊ [[မီသန်း|ဇီဝဓာတ်ငွေ့]]၊ လေအား စနစ်များအသုံးပြုပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ထုတ်လုပ်အသုံးပြုသည်။
ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီအုပ်စု၏ သကြားနှင့်ဘိလပ်မြေစက်ရုံများတွင် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများတွဲဖက်ပါရှိပြီး စက်ရုံများအတွက်လိုအပ်သောဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ သကြားစက်များတွင် ကြံကျိတ်ဖက်ကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြု၍ ဘိလပ်မြေစက်တွင် ကျောက်မီးသွေးကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုသည်။
ရေတွင်းကြီးရွာအနီး [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]အတွင်း [[အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း]] အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် နောင်ဝေ အခြေစိုက် SN Power ကုမ္ပဏီက အကြိုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းအတွင်း ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု သပြေဒိုးရွာ အနီးတွင်လည်း မင်းလှ အသေးစား[[ရေအားလျှပ်စစ်]]စီမံကိန်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က ကုန်းကြီးအုပ်စု အင်းဝိုင်းရွာအနီး နမ့်ငိုရေတံခွန်တွင် အသေးစားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြင့် အနီးရှိ ရွာများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးခဲ့ဘူးသော်လည်း ယခုအခါ လည်ပတ်ခြင်းမရှိတော့ပဲ ရပ်ဆိုင်းထားသည်။
ဆိတ်ဖူးရေပူစမ်း အနီးတွင် ဘူမိအပူစွမ်းအင်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီမံကိန်းအတွက် လေ့လာမှု အချို့ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း လုပ်ငန်းဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါ။ အုမ္မခါးရွာအနီးတွင်လည်း ဘူမိအပူစွမ်းအင်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီမံကန်းအတွက် ပြင်ဦးလွင် KKL ကုမ္ပဏီက စူးစမ်းလေ့လာမှုပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ အိမ်များတွင် ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် ထင်း နှင့် မီးသွေးအသုံးပြုမှု အများအပြားရှိသည်။ ယူကလစ် သစ်ပါးလွှာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် လေလွင့်သွားသော သစ်များကို ဇီဝ လောင်စာ အဖြစ်သုံး၍ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် အလားအလာ ရှိနေသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် ဇီဝဓာတ်ငွေ့ ကန်များဖြင့် နွားချေးမှ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ပြီး ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း ဆက်လက် သုံးစွဲခြင်း မရှိပေ။
== ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ==
နောင်ချိုမြို့ပေါ် နှင့် ကျေးလက်ဒေသအများစုတွင် တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီကြီးလေးခု (မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေး၊ တယ်လီနော၊ အော်ရီဒူး၊ မိုင်တဲ) ၏ ဂျီအက်စ်အမ် ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်၏ MEC TEL စီဒီအမ်အေ ၈၀၀ ကွန်ယက်လည်း လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ ဂျီအက်စ်အမ် ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံမှုရှိသည့်နေရာအများစုတွင် ၄ဂျီ အင်တာနက် သုံးစွဲနိုင်သည်။ မြန်နှုန်းမြင့် ဖိုင်ဘာအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ နောင်ချိုမြို့၊ ဘန့်ဘွေး၊ သုံးဆယ်၊ ကံကြီး တို့တွင် မြန်မာ့စာတိုက်လုပ်ငန်း၏ စာတိုက်များရှိသည်။ စာတိုက်ရှိရာနေရာများတွင် အမြန်ချောပို့ဝန်ဆောင်မှု ရရှိသည်။
== စီးပွားရေးကဏ္ဍ ==
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ယက်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဆင်သင့်ရှိပြီး မြို့နယ်လူထုစာတတ်မြောက်နှုန်း မြင့်မားကာ ရေချို နှင့် မြေသယံဇာတ ပေါများသဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအရှိဆုံးမြို့နယ်များတွင် ပါဝင်ပြီး အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းနည်းပါးသည်။ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၂.၃၂ % ရှိသည်။ ကျေးလက် လူငယ်များ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်မှုများရှိသည်။ မိုးရေ၊ ချောင်းရေ၊ ကန်ရေ၊ ဆည်ရေ၊မြေအောက်ရေ စသည်ဖြင့် ရေအရင်းအမြစ် ပေါများပြီး ရာသီဥတုမျှတကောင်းမွန်ကာ မြေဆီဩဇာ ကြွယ်ဝသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးသည် နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ပင်မစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးမြေ (၁၇၄၄၇၃) ဧက ရှိသဖြင့် မြို့နယ်အကျယ်အဝန်း၏ (၂၁.၅၄%) ကို စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးအပြင် မွေးမြူရေး၊ ဓာတ်သတ္တု၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း များကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ <ref name="GAD2019"/>
===စိုက်ပျိုးရေး===
စိုက်ပျိုးရာသီချိန်တွင် လုပ်သားလိုအပ်ချက်ရှိပြီး အခြားဒေသမှ လုပ်သားများ လာရောက်လုပ်ကိုင်လေ့ကြသည်။ အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့်သီးနှံမှာ [[ပြောင်း]]၊ [[ကြံ]]၊ [[စပါး]] တို့ ဖြစ်သည်။ ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ [[ဆင်းရွှေလီသကြားစက်ရုံ]]များက ဒေသခံ တောင်သူများနှင့် အကျိုးတူ ကြံစိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် မြို့နယ်၏ ထုတ်ကုန်ပမာဏမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ခဲ့သည်။ ပြောင်းဈေးကွက်မှာ [[တရုတ်]] ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပွဲစား]]များအပေါ် မှီခိုသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]အပြင် အခြားနိုင်ငံများသို့ပါ တင်ပို့ကြသဖြင့် [[ပြောင်း]]ဈေးကွက် တည်ငြိမ်လာသည်။ ယခုအခါ ပြောင်းကုန်ကြမ်းအသုံးပြု ကုန်ချော ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလာကြသည်။
[[ပိုးစာ]]ပင် စိုက်ပျိုးရေး မှာလည်း တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များကို မှီခိုနေရသည်။ ပိုးချည်လုံးများကို မန်စီမြို့နယ်ရှိ ပိုးစာစက်ရုံသို့ ပို့ဆောင်ပြီး စက်ရုံမှ ထွက်ရှိသော ပိုးချည်များကို ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းမှတစ်ဆင့် အီတလီနိုင်ငံဈေးကွက်သို့ တင်ပို့သည်။ [[ကော်ဖီ]]ကို သံဘို၊ သရက်ကုန်း၊ အနောက်ကြူအင်း၊ ကြိမ်ဂနိုင်၊ ခိုအုံ၊ ဆီဆုံ၊ သုံးဆယ်၊ ဘန့်ဘွေး အုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[လက်ဖက်]]ကို ယာပြင်၊ သရက်ချို၊ ဟိုခို ကျေးရွာများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[မက္ကဒေးမီးယား]]ကို အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အများအပြားစိုက်ပျိုးကြပြီး ဈေးကွက် ကောင်းမွန်သဖြင့် အခြား ရွာများတွင်လည်း စတင်စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ [[အာလူး]]ကို ကျောင်းကုန်းကျေးရွာတွင် အဓိက စိုက်ပျိုးသည်။ ပန်းမျိုးစုံကို ကံကြီးအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု၊ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ ခိုအုံအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
[[ယူကလစ်]] ကို မြို့နယ်အနှံ့စိုက်ပျိုးသော်လည်း ဟိုခို၊ သံဘို၊ ဒိုးပင်၊ ကုန်းကြီး၊ ကံကြီး အုပ်စုများတွင် ပိုမိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ သံဘိုအုပ်စုတွင် အသေးစား ယူကလစ် သစ်ပါးလွှာ စက်ရုံတစ်ရုံ ရှိသည်။ [[စပါး]]ကို မိမိအိမ် စားသုံးရန် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[ပဲပုပ်]] မျိုးသစ်များ စမ်းသပ်ရာ အောင်မြင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရန် စိတ်ဝင်စားသည့် တောင်သူ အများအပြားရှိသည်။ [[မုံညင်း]]၊ [[နေကြာ]]၊ [[မြေပဲ]] ကို အနည်းအကျဉ်း စိုက်သည်။ [[ပန်းနှမ်း]] ကို မိရိုးဖလာအရ အနည်းအကျဉ်း စိုက်ကြသည်။ [[ဂျုံ]] ကိုလည်း မိရိုးဖလာအရ အနည်းအကျဉ်း စိုက်ကြသည်။ စီးးပွားဖြစ် [[လောင်ကန်|လောင်ဂန်]] စိုက်ခင်းများကို ဆမ္မဆယ် အုပ်စုတွင် တွေ့ရသည်။ နွားစာ [[နေဗီယာမြက်]] များကို ပုဂ္ဂလိက နွားခြံနှင့်နီးသည့် ကြိမ်ဂနိုင် နှင့် ခိုအုံ အုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
အခြားစိုက်ပျိုးပင်များမှာ [[မျောက်ငို]]၊ [[သစ်မွှေး]]၊ [[လိုက်ချီး|လေချူ]]၊ [[ပိန္နဲ]]၊[[သခွား]]၊ [[နာနတ်]]၊ [[ခရမ်းချဉ်]]၊ [[ဂေါ်ဖီ]]၊ [[ခါကြက်ဥ|မုံလာဥနီ]]၊ [[ရှောက်]]၊ [[သံပရာ]]၊ [[လိမ္မော်]]၊ [[ပျားလိမ္မော်]]၊ [[ကျွဲကော]]၊ [[သင်္ဘော]]၊ [[ဆလတ်]]၊ [[ငရုတ်]]၊ [[ငရုတ်ကောင်း|ငြုတ်ကောင်း]]၊ [[ဝဥ]] တို့ ဖြစ်ကြပြီး အနည်းငယ်စီ စိုက်ပျိုးကြသည်။
====ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ====
၂၁ ရာစုဒုတိယဆယ်စုနှစ်အစမှ စတင်၍ စိုက်ပျိုးရေး ကုမ္ပဏီများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုမြင့်တက်လာခဲ့ပြီး မြေဝယ်ယူကာ လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံစိုက်ပျိုးမှုများ ပိုမိုများပြားလာနေသည်။ ၂၁ ရာစုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ယခင်က မိရိုးဖလာ [[ကျွဲ]][[နွား]]နှင့်လူအားသုံး စိုက်ပျိုးရေးစနစ်မှ စက်များ၊ [[မှန်လုံအိမ်]]များ၊ ရေပေးစနစ်များ ပိုမိုအသုံးပြုလာသော ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးစနစ် ဖြင့် ပိုမို စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်က စာရင်း အရ [[လယ်ထွန်စက်]] အစီးရေ (၆၅၀)၊ [[လက်တွန်းထွန်စက်]]အစီးရေ (၄၀၇၉)၊ [[မျိုးစေ့ချစက်]] (၅၀)၊ [[ရိတ်သိမ်းစက်]] (၅) စီး၊ [[ရိတ်သိမ်းချွေလှေ့စက်]] (၁၅) စီး၊ [[ချွေလှေ့စက်]] (၇၁၈) စီး အထိရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကြံစိုက်ပျိုးသောစက်၊ ကြံရိတ်သိမ်းသောစက်၊ ကြားပေါင်းလိုက်သောစက် များလည်း ရှိသည်။ [[ဆန်စက်]]၊ [[ဆီစက်]]၊ [[သီးနှံအခြောက်ခံစက်]]၊ သီးနှံသိုလှောင်ဂိုထောင်များလည်း တစ်နေ့တစ်ခြား ပိုမိုများပြားလာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အခြေပြုသော ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများလည်းရှိသည်။ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ပွဲရုံပေါင်း (၅၂) ရုံ ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/>
=== သစ်တောထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး ===
ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းမှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ထင်း တန်ချိန် ၂၀၂၀ နှင့် လင်းနို့ချေး ပိဿာ ၃၂၅၀၊ သစ်ခေါက် ပိဿာ ၅၀၀၊ လျှော် ၃၂၅ ပိဿာ၊ အင်တွဲ ပွဲညက် ၁၅၀ ပိဿာ၊ ဝါး နှင့် ဓနိသက္ကယ် အနည်းငယ်စီ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခင်က မြန်မာ့ သစ်လုပ်ငန်း သစ်ထုတ်လုပ်မှု ရှိသည်။ အုမ္မခါး တွင် သစ်ကွင်း ထားရှိသည်။ အရပ်သား တပိုင်း အစိုးရလက်ထက်တွင် သစ်ထုတ်လုပ်မှု ရပ်နားခဲ့သည်။ သစ်တောဌာန တွင် မှတ်ပုံ တင် ထား သော လိုင်စင်ရ ပုဂ္ဂလိက သစ်စက် (၃) ခု ရှိသည်။
===မွေးမြူရေး===
မိရိုးဖလာ [[နို့စားနွား]]မွေးမြူခြင်းကို ဂေါ်ရခါးကျေးရွာများတွင် တွေ့ရပြီး ခေတ်မီ [[နို့စားနွား]]မွေးမြူရေးခြံကို ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု သပြေဝန်းရွာ အနီးတွင် ပက်ပ်ကုမ္ပဏီက ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ အခြေား နွားမွေးမြူရေးကုမ္ပဏီများလည်း လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလျက်ရှိကြသည်။ ခိုင်းကျွဲ ခိုင်းနွား မွေးမြူသူ အများအပြားလည်း ရှိနေသေးသည်။ ကျွဲနွားဈေး (၅) ဈေး ရှိသည်။
[[ဥစားကြက်]]မွေးမြူရေး နှင့် [[ငါး]]မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို နောင်ချို၊ ဆမ္မဆယ်၊ ဘန့်ဘွေး နှင့် အုမ္မခါး ကျေးရွာအုပ်စုများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဥစားကြက်မွေးမြူရေးကို နောင်ချိုမြို့နယ်နေရာအနှံ့အပြားတွင် လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ကြက်စာစက်ရုံ၊ ကြက်သားဖောက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများပါ ရှိလာသည်။ ဆမ္မဆယ် အုပ်စုတွင် တနိုင်တပိုင် ငါးမွေးမြူခြင်းများ ရှိသည်။
ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုလည်း နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း နေရာအနှံ့လုပ်ကိုင်ကြပြီး ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ရာဂဏန်းခန့် ရှိသည်။ ပျားမွေးမြူသူအများစုမှာ ရာသီအလိုက် အထက်မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ နေရာရွှေ့ပြောင်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပိုးစာခြံများတွင် ပိုးမွေးမြူခြင်းကို ယခင်က ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု ခြေမြစ်ပင်ရွာအနီး အစိုးရ ပိုးစာခြံတွင်သာ တွေ့ရသော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိက ပိုးစာခြံနှင့် ပိုးစာမွေးမြူရေး ဈေးကွက် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အခြားမွေးမြူရေးအနေဖြင့် မြင်း၊ ဝက် နှင့် ဆိတ် ကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင် သာ မွေးမြူကြသည်။
===ဓာတ်သတ္တု===
ရတနာသိင်္ဂီမိုင်း နှင့် အခြား မိုင်းများတွင် [[ဓာတ်သတ္တု]]ထုတ်လုပ်မှုရှိသည်။ ထုံးကျောက်မိုင်းများရှိသည့် လုံရုံးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းရှိ လောက်ဖန်းရွာ အနီးတွင် ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ သရဖူဘိလပ်မြေစက်ရုံ တည်ရှိပြီး အရည်အသွေးမြင့် [[ဘိလပ်မြေ]] ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် လုံရုံးအုပ်စုမှ ထုံးကျောက် တန်ချိန် ၄၄၅၀၆၀ တန် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အခြားကျေးရွာများတွင်လည်း အသေးစား ထုံးကျောက် ထုတ်လုပ်မှုများ ရှိနေသည်။
သံကြွယ်ဘောက်ဆိုဒ် ကို ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု မှ ထုတ်လုပ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် သံကြွယ် ဘောက်ဆိုဒ် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁၇၁၁ တန် ဖြစ်သည်။ ညောင်ထောက်ကြိုးဝိုင်းအတွင်း သက်တမ်းနု ကျောက်မီးသွေးသိုက်ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု ရပ်နားထားသည်။ ဒိုလိုမိုက်(ဗြုံးကျောက်) ကို လည်း ကျေး ရွာအုပ်စု အများစုတွင် ထုတ်လုပ်သုံးစွဲသည်။ ဒိုလိုမိုက်ကို မြေလှမ်းအုတ်လုပ်ငန်းတွင် ကုန်ကြမ်းအဖြစ် သုံးကြပြီး လမ်းခင်းရာတွင်လည်း သုံးကြသည်။
===ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း===
သကြားစက်ရုံ၊ ဘိလပ်မြေစက်ရုံကြီးများကို ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စုက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည်။ သခွားမျိုးစေ့ထုတ်လုပ်ငန်းကို တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံက လာရောက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ နွားနို့အခြေခံကုန်ချောများကို PEP ကုမ္ပဏီက လုပ်ကိုင်နေသည်။ ပြောင်းအခြေခံ ကုန်ချောထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ ပြင်ဆင်နေဆဲအဆင့်တွင်သာရှိသည်။ တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်ရေး မှာ ကြက်စာတစ်မျိုးသာ ထုတ်လုပ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ တိုင်းရင်းဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအချို့ရှိသည်။ မုန့်ဖုတ်လုပ်ငန်း၊ အာလူးကြော်လုပ်ငန်း၊ ပဲကြော်လုပ်ငန်း၊ လက်ဖက်မျိုးစုံထုတ်လုပ်သောလုပ်ငန်း၊ ကော်ဖီကုန်ချောလုပ်ငန်း၊ မက္ကဒေးမီးယားကုန်ချောလုပ်ငန်းများ တွေ့ရသည်။ သဘာဝမြေဆွေး၊ မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှုများလည်း စတင်နေသည်။ နေလှမ်းအုတ်ထုတ်လုပ်ခြင်းကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မိသားစုလုပ်ငန်းများအဖြစ်တွေ့ရသည်။ ကွန်ကရစ်ကုန်ချောလုပ်ငန်းအသေးစားများကိုလည်းတွေ့ရသည်။
===ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း===
ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှာ ထင်ရှားသည်။ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှု အတွက် ကုမ္ပဏီကြီးလေးခုက အပြိုင်ဆိုင် လုပ်ကိုက်လျက်ရှိကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှာလည်း လုပ်ကိုင်သူများပြားသည်။ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှု၊ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများမှာ ဖွံ့ဖြိုးကာစ အခြေအနေတွင်သာ ရှိသေးသည်။ လူမှုရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းမျိုးစုံနှင့် လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့မျိုးစုံက ကုသိုလ်ဖြစ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပုံစံ ဆောင်ရွက်မှုများကိုသာတွေ့ရသေးသည်။ နာရေးကူညီမှု နှင့် လူနာသယ်ယူပို့ဆောင်မှု လုပ်သော အသင်းအဖွဲ့များကို မြို့ပေါ်သာမက ကျေးရွာများတွင်ပါ တွေ့ရသည်။ လမ်းပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ချိန်တွင် အစားအသောက် ကုသိုလ်ဖြစ် ဝန်ဆောင်မှု ပေးကြသည်ကို တွေ့ရပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားသည့်အခါတွင်လည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ကိုင်သူ အများအပြားရှိသည်။ ဘာသာရေးဝန်ဆောင်မှု မှာ အခမဲ့သာ ဖြစ်ကြသည်။ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုတွင် ဘဏ်များ၊ ငွေလွှဲလုပ်ငန်းများ၊ အာမခံလုပ်ငန်းများအပြင် အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်းများမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်၊ ခြံ၊ မြေ ဝန်ဆောင်မှု အားကောင်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ဆောင်သူအဖြစ် ယခင်က တစ်နိုင်တစ်ပိုင် သာ လုပ်ခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ကုမ္ပဏီပုံစံ ဝန်ဆောင်မှု များကိုပါ တွေ့မြင်လာရသည်။ အားကစားဝန်ဆောင်မှုတွင် ဘိလိယက်ခုံများကို မြို့နယ် နေရာအနှံ့တွင် တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ပုံစံဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ပုဂ္ဂလိကဖူဆယ်ဘောလုံးကွင်းအချို့ကို နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ ဘောလုံးကွင်းများမှာ အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သောနေရာများအဖြစ် အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်ကြသည်။
===ခရီးသွားလုပ်ငန်း===
[[ရေတံခွန်]]များ၊ [[ထုံးကျောက်ဂူ]]များ၊ တောတောင်ရှုခင်းအလှများ၊ မတူကွဲပြားသောလူမျိုးစုများ၊ သမိုင်းဝင်နေရာများ ရှိနေသော နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် လမ်းကွန်ယက် နှင့် ပုဂ္ဂလိက ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာလျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ခရီးစဉ်ဒေသများတွင် ပါဝင်သော ကုန်းစံအုပ်စု ဂုတ်ထိပ်ကြိုးဝင်းအတွင်းရှိ ဂုတ်ထိပ်တံတား၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာအနောက်ဘက် သစ်တောဦးစီးဌာန၏ ကိုင်းကြီးကြိုးဝင်းအတွင်းရှိ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာမှ သွားရောက်ရသော မောင်နှံခုနစ်ဖော်ရေတံခွန်၊ ဉာဏ်တောအုပ်စု နောင်ချိုကြီးရွာမှ သွားရောက်ရသော နောင်ချိုကြီးရွာအရှေ့ဘက် နောင်ချိုကြီး တိမ်ပင်လယ် အပမ်းဖြေစခန်း၊ ကျောက်တောအုပ်စု ကျောက်တောရွာထိပ်ရှိ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း နှင့် ဂယ်လောင်းရွာအနီး မယ်ဟုံကျေးရွာလှေဆိပ်မှ သွားရောက်ရသော ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကျဉ်း ပြောင်လျှိုရေကျ များ အပြင် အခြား စိတ်ဝင်တစားလည်ပတ်ကြည့်ရှုချင်စရာကောင်းသည့် နေရာအများအပြားလည်း ရှိနေသည်။ နောင်ချိုမြို့တွင် နောင်ချိုဟိုတယ် (၅၈ ခန်းပါ) နှင့် တည်းခိုခန်း (၆) ခန်း ရှိသည်။ အုမ္မသီး နှင့် ဘန့်ဘွေး တွင် တည်းခိုခန်း တစ်ခုစီ ရှိသည်။ စားသောက်ဆိုင် ကြီးငယ်များ၊ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် အစားအသောက် ရောင်းချသူများကို နေရာ အနှံ့တွေ့ရသည်။ ပုဂ္ဂလိက ယာဉ်လိုင်းများ၊ အငှားယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ဆိုင်ကယ်အငှားဝန်ဆောင်မှုများ၊ စက်လှေဝန်ဆောင်မှုများ ရှိသည်။ (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင်လည်းရှု။) ပုဂ္ဂလိက ခရီးသွားလုပ်ငန်းများရှိသည်။
===ဈေးများ===
နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာကြီး (၇) ရွာတွင် စည်ပင်သာယာဈေး (၈) ဈေးရှိသည်။ ရွာဈေးများမှာ ငါးရက်တစ်ဈေးများဖြစ်ကြသည်။ သုံးဆယ် တပေါင်းပွဲ နှင့် အခြား ဘုရားပွဲတော်များ၊ ကထိန်အောင်ပွဲများ၊ ရှင်ပြုပွဲများတွင်လည်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသည်။
====ဈေးစာရင်း====
{{columns-list|30em|
#ကံကြီးဈေး
#တောင်ခမ်းဈေး
#ဆမ္မဆယ်ဈေး
#နောင်ချိုမြို့မဈေး
#ဘန့်ဘွေးဈေး
#သရက်ကုန်းဈေး
#သုံးဆယ်ဈေး
#ဟိုခိုဈေး
}}
====ကျွဲနွားဈေးများ====
{{columns-list|30em|
#ကံကြီး
#ဆီဆုံ
#ဘန့်ဘွေး
#ဟိုခို
}}
=== ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ ===
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ပဲ ပြောင်း ပွဲရုံပေါင်း ငါးဆယ်ကျော်ရှိသည်။
===ဘဏ်များ===
{{columns-list|30em|
#[[ကမ္ဘောဇဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ)
#[[စီဘီဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ)
#[[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ)
#[[မြန်မာ့ရှေ့ဆောင်ဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ)
#[[ဧရာဝတီဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ)
}}
*အချို့ရွာများတွင် ပုဂ္ဂလိကဘဏ် ငွေထုတ်၊ ငွေလွှဲကိုယ်စားလှယ်များ ရှိကြသည်။
== အထင်ကရ နေရာများ ==
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် လေ့လာ ကြည့်ရှု လည်ပတ်နိုင်သော၊ ဗဟုသုတအဖြစ် သိသင့်သော နေရာများစွာရှိနေရာ ၎င်းတို့အတက်မှ ထင်ရှားသည့် နေရာအချို့ကို ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
# ကုန်းစံကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ဂုတ်ထိပ်ရွာ]]အနီး၊ [[ဂုတ်ထိပ်ကြိုးဝိုင်း]] အတွင်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] နှင့် [[ထုံးကျောက်ဂူ]]များ၊ [[ရေတံခွန်]]များ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း ပန်လန်းရွာ အနီးတွင် အရှေ့ဖက်သို့ချိုးကွေ့ပြီး ရွှေပြည်ညွန့်ရွာကို ဖြတ်ကာ မြောက်ဖက်သို့ တဖန်ချိုးကွေ့ပြီး ကုန်းစံရွာအနီး မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# နောင်ချိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်ချိုကြီးကျေးရွာ အနီးရှိ တိမ်ပင်လယ်အပန်းဖြေစခန်းများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း သရက်ကုန်းရွာအနီး မှ အရှေ့ဖက်သို့ ချိုးကွေ့ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]တာဖလန်းဆိပ်အနီးရှိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို)]]
# ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]တာဖလန်းဆိပ်မြောက်ဘက်ရှိ ရေပြန်ကြီးရေတံခွန် ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို)]] အနီးမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ရေတွင်းကြီးရွာ တောင်ဘက် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]ကျဉ်း နှင့် ပြောင်လျှိုရေကျ (ဘန့်ဘွေး-ပိန်းအင်းလမ်း သို့မဟုတ် ဘန့်ဘွေး-ညောင်ထောက်လမ်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ရွှေဝါမြေစိုက်ခင်း၊ ဂယ်လောင်းရွာ၊ ဂယ်လောင်း အကျဉးစခန်း၊ ဘန်ဘုံရွာ၊ မယ်ဟုံရွာများကို ဖြတ်သန်းပြီး မယ်ဟုံရွာအနီးလှေဆိပ်မှတစ်ဆင့် စက်လှေစီး၍ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# တောင်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၊ မန်မော်ရွာရှိ [[တိပိဋကဓရ]][[တိပိဋကကောဝိဓ]]ဓမ္မဘဏ္ဍာကာရိက [[ကမ္ဘောဇဆရာတော်]]သီတင်းသုံးတော်မူရာ ကမ္ဘောဇကျောင်းတိုက် (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။)
# နောင်တောအုပ်စု၊ ယာပြင် သရက်ချို ကျေးရွာများရှိ [[လက်ဖက်]]စိုက်ခင်းများ နှင့် လက်ဖက်လုပ်ငန်းများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# အင်းဖိုအုပ်စု၊ ရွှေကူလက်ပံကုန်းရွာရှိ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီပုထိုးများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၊ အင်းဖိုရွာအနီး၊ [[ဂယ်လောင်းအဆိုပြုကြိုးပြင်ကာကွယ်တော]] အတွင်းရှိ [[ရေပျောက်တောင်ရေတံခွန်]] (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်ဟုန်ရွာ ရှေးဟောင်းစေတီတော် (ဘန့်ဘွေး-ပိန်းအင်းလမ်း သို့မဟုတ် ဘန့်ဘွေး-ညောင်ထောက်လမ်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ရွှေဝါမြေစိုက်ခင်း၊ ဂယ်လောင်းရွာ၊ ဂယ်လောင်း အကျဉးစခန်း၊ ဘန်ဘုံရွာ၊ မယ်ဟုံရွာများကို ဖြတ်သန်းပြီး မယ်ဟုံရွာသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# လုံဝယ်အုပ်စု၊ ဆင်ရှောရွာ နှင့် မြင်းဖြူရွာ အကြားရှိ ရှုခင်းကြည့်နိုင်သော ဘုရားလောင်းမြင်းဖြူ ကျက်စားခဲ့ရာ အထိန်းအမှတ် မြင်းဖြူဘုရား (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း၊ ကံကြီးရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# မျက်ချဉ်းနုကျေးရွာ မျက်ချဉ်းနုကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ [[ဆရာစံ]] ပုန်းအောင်းခဲ့ရာ ဆရာစံပြဿာဒ် (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ကျောက်တောအုပ်စု၊ ကျောက်တောရွာ ရှိ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# နောင်ချိုမြို့မရဲစခန်းအတွင်းရှိ [[ဆရာစံ]]ကို ချုပ်နှောင်ခဲ့ဖူးသည့် နောင်ချိုမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး အဆောက်အဦ (ရှေးယခင်က အချုပ်ခန်း)
# လုံရုံးအုပ်စု သဖန်းကိုင်းရွာရှိ အနော်ရထာ စစ်ချီလမ်းကြောင်း အထိန်းအမှတ် တဲနန်းတော်ဘုရား (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အနီးတွင် ရှိသည်။)
# လုံရုံးကျေးရွာအုပ်စု၊ လောက်ဖန်းရွာ အနီးရှိ သရဖူဘိလပ်မြေစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ကျောက်ကြမ်းရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်သည်။)
# ဆိတ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၊ ဆိတ်ဖူးရွာ အနီးရှိ [[ဆိပ်ဖူးရေပူစမ်း]](မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ အုမ္မခါးရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်သည်။)
# အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[အုမ္မခါးကြိုးဝိုင်း]]အတွင်းရှိ [[မက္ကဒေးမီးယား]] နှစ်ရှည်သီးနှံစိုက်ပျိုးခြံများ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘေးတွင်ရှိသည်။)
# အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်ဖာရွာလယ်ရှိ [[မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံး စကားဝါပင်ကြီး]]
# ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာအနီးရှိ [[အင်းဝိုင်းရေတံခွန်]] နှင့် [[နမ့်ငိုရေတံခွန်]] (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ဘန့်ဘွေးရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာအနီးရှိ ဆင်းရွှေလီအမှတ်(၂)နှင့်(၃)သကြားစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ဘန့်ဘွေးရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ဆမ္မဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ အုမ္မသီးရွာ၊ အုမ္မသီးလမ်းခွဲရှိ [[ငါးခူ]][[မျှစ်ချဉ်]]ဟင်း နှင့် [[ခရု]]ဟင်း ရောင်းချသည့် စားသောက်ဆိုင်များ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘေးတွင်ရှိသည်။)
# ဆမ္မဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဆမ္မဆယ်ရွာအနီးရှိ ဆင်းရွှေလီအမှတ်(၁)သကြားစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အုမ္မသီးလမ်းခွဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆမ္မဆယ်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၊ ချောင်းကြီးရွာအနီးရှိ [[ချောင်းကြီးရေတံခွန်]] ခေါ် [[ရေပျံတောင်ရေတံခွန်]] (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘန့်ဘွေးရွာမှတစ်ဆင့်၎င်း၊ အုမ္မသီးလမ်းခွဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် သုံးဆယ်ရွာမှ၎င်း၊ ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်း သံဘိုရွာအနီးမှ၎င်း ဝင်ရောက်ရသည်။)
# သုံးဆယ်အုပ်စု၊ သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲကျင်းပရာ ရွှေဆံတော်ဘုရား (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အုမ္မသီးလမ်းခွဲ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# သုံးဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သက်ရှည်မြိုင်ရွာရှိ သက်ရှည်မြိုင်ဂေါ်ရခါးတက္ကသိုလ် (သုံးဆယ်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# သုံးဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု ကျောက်သုံးလုံးရွာ အနီးရှိ [[ကိုရီးယား]] [[သခွား]]မျိုးစေ့ထုတ်ခြံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ရွှေညောင်ပင်-ဘော်ရွာလမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ဟိုခိုကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုခိုတောင်ကျေးရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဆရာစံသဘာဝထုံးကျောက်ဂူ (ဟိုခိုတောင်ရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ဟိုခိုအုပ်စု၊ ဟိုခိုမြောက်ရွာ ဘုရားလောင်းသမင်မင်း မြှားဒဏ်ရာမှ သွေးများ ယိုစီးကျသည့် နေရာတွင် တည်သည်ဆိုသော ဘုရားနီဘုရား (ဟိုခိုမြောက်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ဟိုခိုအုပ်စု၊ ချောင်းသာရွာထိပ်ရှိ ဘုရားပွဲမကျင်းပလျင် မိုးခေါင်သည် ဟူသော ချောင်းသာရှေးဟောင်းဘုရားစေတီ နှင့် သမင်ရုပ်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်လျင် ဓာတ်ပုံတွင် မပေါ်သော သမင်ရုပ် ရှိခဲ့ဖူးသည် ဆိုသော ရှေးဟောင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (ဟိုခို-မိုးကုတ်လမ်း၊ ဟိုခိုရွာ မြောက်ဘက်နားမှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာအနီး၊ ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်း အတွင်းရှိ [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] အပါအဝင် ရေတံခွန်များ နှင့် [[ဆည်တော်ကြီးဆည်]] (ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်း လွယ်လိတ်ရွာအနီးမှလည်းကောင်း၊ အင်းမရွာမှလည်းကောင်း၊ ဟိုခိုရွာမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက်ရသည်။ ဆည်တော်ကြီး ဆည်သို့သာ သီးသန့်သွားလိုပါမူ မတ္တရာမြို့နယ်၊ မတ္တရာမြို့ မြောက်ဖက် ရေနံ့သာရွာမှတဆင့် အရှေ့ဖက်သို့ ချိုးကွေ့ က တမံရှိရာသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။ တမံအနီးတွင် ဆည်ထဲတွင်စီးရန် စက်လှေငှား၍ရသည်။
# သံဘိုအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးအုပ်စု များရှိ [[ကော်ဖီ]]ခြံများ
# အနောက်ကြူအင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်သခေါရွာ နှစ်ပေါင်းသုံးရာကျော်သက်တမ်းရှိ ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး ခြေမြစ်ပင်ရွာ နှင် လွန်းကျော်ရွာ အကြားမှ ဝင်ရောက်ရသည်။ နမ့်လင်းခံ၊ ရေဦး၊ ဘော်လှိုင်၊ အနောက်ကြူအင်း၊ ကျောက်တော၊ ဂွေးကုန်းရွာများကို ဖြတ်သွားရသည်။)
# ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သပြေဝန်းရွာ အနီးရှိ PEP နို့စားနွားမွေးမြူရေးခြံ (အာရှလမ်းမကြီး လွန်းကျော်လမ်းဆုံ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု နမ့်လင်းခံ နှင့် လွန်းကျော် ရွာများရှိ ရှေးဟောင်း စေတီပုထိုးများ (အာရှလမ်းမကြီး နမ့်လင်းခံ လမ်းဆုံ နှင့် လွန်းကျော်လမ်းဆုံများ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာ ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (အာရှလမ်းမကြီး လွန်းကျော်လမ်းဆုံ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။)
# နေရာအနှံ့တွေ့နိုင်သော [[ကြံ]]စိုက်ခင်း၊ [[ပန်းနှမ်း]]စိုက်ခင်း၊ [[နေကြာ]]စိုက်ခင်းများ နှင့် သဘာဝ[[နေကြာပန်းရိုင်း]]များ
# ကံကြီးအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု၊ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စုများတွင် တွေ့ရသော ပန်းစိုက်ခင်းများ
# [[ပျား]]မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ နှင့် ပျားထွက်ပစ္စည်းများ
# ဘန့်ဘွေးအုပ်စု ကျောင်းကုန်းရွာ [[အာလူး]]စိုက်ပျိုးရာ ရေခြံများနှင့် [[အာလူး]]ကြော်လုပ်ငန်းများ
# ကုန်းကြီးအုပ်စု၊ အထက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ ဟိုခိုအုပ်စု၊ အင်းဖိုအုပ်စု များ အတွင်းရှိ ရဲဖက်စခန်း ခေါ် ဘဝသစ်စီမံချက်စခန်း ခေါ် [[စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတတ်သင်တန်းစခန်း]]များ
# ဟိုခို သံဘို ဆီဆုံ ကုန်းကြီး ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျောက်ကြီး ဒိုးပင် အုပ်စုများရှိ ယူကလစ်စိုက်ခင်းများ
# ဟိုခို ဘန့်ဘွေး ကြိမ်ဂနိုင် ရွှေမုဋ္ဌော အုပ်စုများရှိ ထင်းရူးတောများ
# သစ်တောဦးစီးဌာက ကာကွယ်ထားသော သဘာဝသစ်တောများ
==ထူးခြား ထင်ရှား==
၁၈၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့မှစ၍ ဂုတ်ထိပ်တံတားကို စတင်တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်ရောက်မှ စတင်အသုံးပြုသည်။ ဂုတ်ထိပ်တံတား တည်ဆောက်မှုနှင့်အတူ နောင်ချိုနယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကိုလည်း ယခင် သုံးဆယ်မြို့မှ နောင်ချိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။
[[ဘညွန့်|ချစ်ဒုက္ခဦးဘညွန့်]] (အငြိမ်းစား ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်) ကို ၁၉၀၆-ခုနှစ်တွင် အဖ ကုန်ရုံဝန်ထောက် ဦးဘိုးသာ၊ အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က [[နောင်ချိုမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခု ဇူလိုင်လတွင် သာယာဝတီခရိုင်မှ တိမ်းရှောင်လာသော ဆရာစံသည် ရှမ်း ဓနု တောင်သူကြီးများနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ဂဠုန်တပ်များဖြင့် နောင်ချို၊ နောင်ပိန်၊ ရပ်စောက်တို့ရှိ အင်္ဂလိပ်အစိုးရတပ်များအား တိုက်ခိုက်သည်။ ၁၉၃၁ ဩဂုတ် ၂တွင် ဆရာစံအား နောင်ချိုမြို့နယ်၊ သုံးဆယ်တိုက်နယ်၊ ကုလားကွဲခရိုင်၊ ဟိုခို နောင်ကွမ်းရွာအနီးတွင် အင်္ဂလိပ် ပုလိပ်တပ်များက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သုံဆယ်ရဲစခန်းမှ ဆရာစံအား ပုလိပ်တို့က ဝါးညှပ်ခြေထိပ်ခတ်ပြီး နောင်ချိုအချုပ်ထောင်သို့ ပို့သည်။ ထိုမှတဆင့် စစ်တပ်အစောင့်အရှောက်များဖြင့် ဆရာစံအား သာယာဝတီထောင်သို့ပို့ခဲ့ရာ ဩဂုတ် ၁၄ ၇က်နေ့တွင် သာယာဝတီ ထောင်သို့ရောက်သည်။
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၁.၆.၁၉၇၂) ရက်စွဲပါအမိန့် ကြေညာစာဖြင့် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်(၆)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅)အုပ်စုတို့ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် တိပိဋက ကမ္ဘောဇ ဆရာတော် အရှင်ဝီရိယာနန္ဒ သည် တိပိဋကဓရရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီးသမိုင်းတလျောက်မှာ "တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ" ဘွဲ့ရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၄ ပါးမြောက် သာသနာ့အာဇာနည်ဆရာတော်ဖြစ်လာပြီး သက်ရှိထင်ရှား တိပိဋကတ်ဆောင်သူများတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နောင်ချိုမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နောင်ချိုမြို့ လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံရေးစခန်း၊ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားများ ကို အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုကို မည်သည့်အဖွဲ့ကမှ ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရသူ အများအပြားရှိခဲ့သည်။ အများပြည်သူ သွားလာကူးသန်းမှုလည်း ရက်သတ္တပတ်ခန့် ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လမ်းဦးစီးဌာနက မြန်မာ့ သမိုင်းတလျှောက် အမြန်ဆုံး ဗေလီတံတား တည်ဆောက်မှု ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ဆောက်သည်မှ ငါးရက်အကြာတွင် အများပြည်သူ ပြန်လည်သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။{{cn}}
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
== မြို့များ၊ ရပ်ကွက်များ၊ ကျေးရွာအုပ်စုများ နှင့် ကျေးရွာများ <ref name="GAD2019" /> ==
=== မြို့များ နှင့် ရပ်ကွက်များ ===
{| class="wikitable" style="text-align:right"
|-
! စဉ် !! မြို့ !! ရပ်ကွက် !! အိမ်ခြေ !! အိမ်ထောင်စု !! လူဦးရေ !! > ၁၈ နှစ် !! ကျောင်း !! သောက်သုံးရေ !! ဆက်သွယ်ရေး !! လျှပ်စစ် !! လမ်း
|-
| (၁) || [[နောင်ချို]] || || ၃၃၀၈ || ၃၃၆၄ || ၁၆၂၇၄ || ၁၁၅၃၂<ref name="GAD2019" /> || || စည်ပင်သာယာရေ|| 4G စာတိုက် || မီတာ || အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ
|-
| ၁ || || ဈေး || ၇၁၀ || ၇၅၂ || ၃၃၈၃ || || အထက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ
|-
| ၂ || ||ဘူတာ || ၁၁၄၁ || ၁၁၆၅ || ၆၁၅၀ || || အလက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ
|-
| ၃ || ||တောင် || ၈၃၄ || ၈၃၄ || ၃၇၂၀ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)
|-
| ၄ || ||ပါဟတ် || ၄၀၄ || ၄၀၂ || ၂၂၁၃ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း
|-
| ၅ || ||သပြေရေ || ၁၆၁ || ၁၅၈ || ၅၃၇ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း
|-
| ၆ || ||နားရှိုး || ၅၈ || ၅၃ || ၂၇၁ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း
|-
| (၁) || || ဝန်ထမ်း || ၁၈၀ || ၁၈၀ || ၂၀၀ ||
|
|စည်ပင်သာယာရေ
|4G စာတိုက်
|မီတာ
|
|-
| '''ပေါင်း''' || '''၁''' || '''၆''' || '''၃၃၀၈''' || '''၃၃၆၄''' || '''၁၆၂၇၄'''
|}
<ref name="GAD2019" />
=== ကျေးရွာအုပ်စု နှင့် ကျေးရွာများ ===
{{main|နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ စာရင်း}}
နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ၃၅ စု၊ ကျေးရွာ ၂၅၂ ရွာ ရှိသည်။
== ပုံများ ==
<gallery>
File:Bant-Pway-Kyinn Waterfall 02 (NaungCho).jpg|ဘန့်ဘွေးကျင်း ရေတံခွန်
File:Gokteik Viaduct2.jpg|ဂုတ်ထိပ်တံတား
File:Chaunggyi Waterfall.jpg|ချောင်းကြီးရေတံခွန်
File:Innwine Waterfall.jpg|အင်းဝိုင်းရေတံခွန်
File:Innwine Waterfall (2).jpg|အင်းဝိုင်းရေတံခွန်
</gallery>
== ဖတ်ရှုရန် ==
* [[တောင်ခမ်းတိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://www.maplandia.com/burma/shan/nawnghkio/ "Nawnghkio Google Satellite Map"] map of administrative area with listing of principal settlements, from Maplandia
* [http://www.themimu.info/MapsInfo/Shan/MIMU154v01_100608_Nawnghkio%20Ts%20-Shan%20Div_A1.pdf "Nawnghkio Township - Shan State"]{{Dead link|date=January 2021 }} Myanmar Information Management Unit (MIMU)
{{ရှမ်းပြည်နယ်}}
{{နောင်ချိုမြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲခရိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်|*]]
iv3ts3j3a723b751o8m0qszs1vc056h
မူဆယ်မြို့နယ်
0
70420
1033761
909769
2026-05-25T04:45:41Z
Salai Rungtoi
22844
/* ပထဝီဝင် */
1033761
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|official_name = မူဆယ်မြို့နယ်
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_label_position =left
|pushpin_map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|image_skyline =
|image_map = Muse tsp in Muse district.svg
|map_caption = မူဆယ်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|Burma}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မူဆယ်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population = ၁၁၇,၅၀၇
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၄|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref>
|population_density_km2 = auto
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 23
|latm = 58
|lats =0
|longEW = E
|longd = 97
|longm = 54
|longs = 0
|timezone = မြန်မာစံတော်ချိန်
|utc_offset = +6:30
|elevation_footnotes = <ref>GoogleEarth</ref>
|elevation_m = 792
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}
'''မူဆယ်မြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[မူဆယ်ခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မူဆယ်မြို့]]ဖြစ်သည်။ မန္တလေး-လားရှိုး-မူဆယ်လမ်းမကြီး၏ အဆုံးတွင် တည်ရှိသည်။
== ပထဝီဝင် ==
မူဆယ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့အကြား အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။ မူဆယ် ၁၀၅ မိုင် ကုန်သွယ်စခန်း တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar Trade |url=http://www.commerce.gov.mm/eng/dobt/meeting_and_activities.html |accessdate=28 January 2017 |archivedate=8 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090508080936/http://www.commerce.gov.mm/eng/dobt/meeting_and_activities.html }}</ref> ကုန်သွယ်စခန်းသည် ၃၇၀ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး မူဆယ်မြို့မှ ၆ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[ပန်ဆိုင်းမြို့]] (ကြူကုတ်) နှင့် [[မုန်းကိုးမြို့]] သည် မြို့နယ်တွင်းရှိ အရေးပါသော မြို့များ ဖြစ်ကြသည်။
== ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://www.themimu.info/MapsInfo/Shan/MIMU154v01_100614_Muse%20Ts-%20Shan%20State_A1.pdf "Muse Township - Shan State"]{{Dead link|date=January 2021 }} Map, 14 June 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
{{-}}
{{ရှမ်းပြည်နယ်}}
{{မူဆယ်မြို့နယ်}}
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]]
{{Shan-geo-stub}}
kpbo1v13bk4trjfhhiz5nbf17zvku0n
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကြီးကြပ်မှုအာဏာပိုင်အဖွဲ့
0
74792
1033774
804022
2026-05-25T05:43:46Z
Salai Rungtoi
22844
1033774
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox public transit
| box_width =
| name = ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကြီးကြပ်မှုအာဏာပိုင်အဖွဲ့ <br /><small>{{lang-en|Yangon Region Transport Authority}} (YRTA)</small>
| image =
| alt =
| imagesize =
| caption =
| image2 =
| alt2 =
| imagesize2 =
| caption2 =
| image3 =
| alt3 =
| imagesize3 =
| caption3 =
| native_name =
| owner =
| area served = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| locale =
| transit_type =
| lines = ၆၉
| stations =
| daily_ridership =
| annual_ridership =
| chief_executive = <!-- or | key_people = -->
| headquarters = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| website =
| began_operation =
| operation_will_start =
| ended_operation =
| operator =
| marks =
| host =
| character =
| vehicles =
| train_length =
| headway =
| system_length = <!-- {{convert|0|mi|km|abbr=on}} -->
| notrack =
| track_gauge = <!-- {{Track gauge|sg|allk=on}} -->
| ogauge = <!-- {{Track gauge|sg|allk=on}} -->
| minimum_radius_of_curvature = <!-- {{convert|0|ft|0|in|mm|0}} -->
| el =
| average_speed = <!-- {{convert|0|mph|km/h|abbr=on}} -->
| top_speed = <!-- {{convert|0|mph|km/h|abbr=on}} -->
| map =
| map_name =
| map_state = <!-- show or collapsed -->
}}
'''ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကြီးကြပ်မှုအာဏာပိုင်အဖွဲ့'''({{lang-en|Yangon Region Transport Authority}} (YRTA))ဆိုသည်မှာ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းတွင် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းအား ၈ ရက် ဇူလိုင်လ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:IEyM6ZFsHFMJ:www.moi.gov.mm/npe:zg/%3Fq%3Dnode/35879+&cd=3&hl=en&ct=clnk&gl=us|title=နိုင်ငံတကာမှာလို အများပြည်သူယုံကြည်အားကိုးရတဲ့ ဘတ်စ်ကားစနစ်ဖြစ်ပေါ်ရေးက ပြည်သူတွေရဲ့ လိုလားချက်ဖြစ်|last=ဆုနှင်းလဲ့|work=သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်လုပ်ငန်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန် ကြီးဌာန|language=Burmese|accessdate=16 January 2017}}</ref> ယခုအခါတွင် YRTA သည် ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်သော [[Yangon Bus Service]] (YBS)အား စတင်ကွပ်ကဲလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/business/24560-new-day-dawns-for-yangon-bus-system.html|title=New day dawns for Yangon bus system|last=Aye Nyein Win|first=|date=16 January 2017|work=Myanmar Times|access-date=16 Jan 2017|via=}}</ref>
== ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်း ==
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ YBS အပါအဝင် ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ ကြီးကြပ်ကိုင်တွယ်သော ယခင် YRTA (Yangon Region Transport Authority) ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု အာဏာပိုင် အဖွဲ့ကို ယခုအခါ YPTC (Yangon Region Privately Transport Committee) ဟု '''ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပုဂ္ဂလိကသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ''' ဟု ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှု အဓိကမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သော YRTA ကို YPTC အဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/13438 |access-date=2026-05-25 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>
* ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်းတင့် (ဥက္ကဋ္ဌ)၊
* ဦးချစ်ကိုကို(ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ)၊
* ဦးအောင်ဝင်း(အတွင်းရေးမှူး)၊
* ဦးလျန်ကျင့်မန်(တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[Category:ရန်ကုန်မြို့]]
[[Category:သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကြီးကြပ်မှုအာဏာပိုင်အဖွဲ့များ]]
nrazw8hm40s8igczuuvcsm259zfqef3
နတ်စားပွဲတော်
0
94736
1033699
421931
2026-05-25T01:13:49Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် စည်းကမ်းများ */
1033699
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''နတ်စားပွဲတော်''' သည် ကရင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်၏။ ဤပွဲတော်ကို ကရင်လူမျိုးများအားလုံး ပြုလုပ်ကြခြင်းမဟုတ်ပေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သည့် ကရင်များပြုလုပ်လေ့ရှိ၏။
==ရည်ရွယ်ချက်==
ပွဲတော်ကို ကရင်လူမျိုးတို့သည် “နတ်စားသည်” ဟုပင် ပြောဆိုကြ၏။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရပ်ဝေးသို့ ရောက်ရှိနေသာ၊ မတွေ့ဆုံနိုင်သော မိသားစုဝင်များကို တွေ့ဆုံနိုင်ရန် ဤပွဲတော်ကို ကျင်းပကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ပြုလုပ်သည့် ရက်တွင် မိသားစုဝင်များ စုံစုံညီညီ ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာ ထမင်းလက်ဆုံ စားကြရ၏။ ဤပွဲတော်ကို တစ်နှစ်တစ်ခါ မပျက်မကွက် ပြုလုပ်ကြ၏။
==ပါဝင်ဆင်နွဲကြသူများ==
မိသားစုတစ်ခုတွင် မိဘ၊ သား၊ မြေး၊ မြစ် အစရှိသဖြင့် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆွေမျိုးတော်စပ်သူများ ပါဝင်ကြ၏။ သို့ရာတွင် ကန့်သတ်ချက် အနည်းငယ် ရှိ၏။ သွေးသားတော်စပ်မှု မရှိသည့် ဆွေမျိုးများ ဖြစ်ကြသည့် ချွေးမ၊ သားမက် အစရှိသောသူများ ပါဝင်ခွင့် မရှိပေ။ ထို့အပြင် မိသားစုတစ်ခုတွင် သားတော်စပ်သူ၏ ဇနီးဖြစ်သူသာမက သားသမီးများလည်း ပါဝင်ခွင့် မရှိပေ။ သမီးဖြစ်သူ၏ သားသမီးများ ပါဝင်ခွင့် ရှိပေသည်။
မိသားစုတစ်ခုတွင် နှစ်စဉ်မပျက်မကွက် တစ်ကြိမ်ပြုလုပ်မြဲဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မိဘများ အသက်ရှင်လျက် ရှိသေးသောသူများသည် မိဘတို့၏ အိမ်တွင်တစ်ခါ၊ မိမိတို့အိမ်တွင်တစ်ခါ ပြုလုပ်ကြ၏။ မိဘတို့အိမ်တွင် ပြုလုပ်ကြသည့်အခါ မိမိတို့၏ သားသမီးတို့ကို ခေါ်သွားရ၏။ ထို့ကြောင့် မိဘနှင့် သားသမီးတို့သည်သာမကဘဲ မြေးမြစ်စသည်တို့ပါ ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာ တွေ့ကြရလေ၏။
==ကျင်းပသည့်အချိန်==
ကျင်းပသည့်အချိန်သည် အတိအကျသတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး မရှိပေ။ ဝါမဝင်ခင်တွင် မိသားစုဝင်များအားလုံး အစုံအညီဖြစ်မည့်ရက်ကို ညှိနှိုင်းကာ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခြင်းကိုမူ ရှောင်ကြသည်။ ဤသို့ ဗုဒ္ဓဟူးကို ရှောင်သည်ဆိုသည်မှာလည်း နတ်စားပွဲတော်ကို နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် လွဲမှားစွာ နားလည်နေမှုမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရှေးခေတ် လူကြီးများက အမျှော်အမြင်ကြီးမားစွာဖြင့် မိသားစုဝင်များ ချစ်ခင်စည်းလုံးကြစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နတ်စားပွဲတော်ကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
နတ်စားပွဲတော်သည် တစ်ရက်တာကာလတွင် မိမိ အဆင်ပြေသည့်အချိန်တွင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ကန့်သတ်ထားမှုမျိုး မရှိပေ။
==ကျင်းပသည့်နေရာ==
ကျင်းပသည့်နေရာသည် မိဘတို့၏ နေအိမ်တွင် ဖြစ်၏။ ထိုမိဘတို့၏ နေအိမ်သို့ သား၊ မြေး၊ မြစ် သည့် မိသားစုဝင်များသည် စုံညီစွာ လာရောက်ကြရသည်။ ထို့နောက် နတ်စားပွဲတော်ကို ပျော်ရွှင်စွာ ဆင်နွှဲကြသည်။
==စားစရာ==
မျာသောအားဖြင့် ကြက်ဖြင့် စားကြသည်က များ၏။ ထို့ပြင် ငွေကြေးတတ်နိုင်သော သူများသည်လည်း ဝက်ဖြင့် စားကြ၏။ အခြားသော စားသောက်ဖွယ်ရာများဖြင့်လည်း နတ်စားပွဲတော်ကို ကျင်းပကြသည်များ ရှိ၏။ မည်သည့်အရာဖြင့် စားသောက်ရမည်ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး မရှိပေ။ မိမိနှစ်သက်ရာ၊ အာသန်ရာဖြင့် စားသောက်နိုင်ကြသည်။ ကြက်ဖိုကြက်မဖြင့် စားသောက်မှုမှာ အများဆုံး ဖြစ်သည်။
===ကြက်ဖြင့် စားခြင်း===
ကြက်ဖြင့် စားသောက်ရန်အတွက် ကြက်ဖို၊ ကြက်မ နှစ်ကောင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်၏။ ကြက်ဖိုသည် မတွန်တတ်သေးသော ကြက်ပျိုအရွယ် ဖြစ်ရမည်။ ကြက်မမှာမူ ကြက်ပျိုအရွယ် ဖြစ်ရန် လို၏။
ထိုသို့ မဟုတ်ဘဲ ကြက်များအား ငယ်ငယ်ကတည်းက နတ်စားရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မွေးမြူပါက ကြက်ဖသည် တွန်တတ်သောအရွယ်ရောက်သော်လည်း စားသောက်၍ ရ၏။ ကြက်မသည်လည်း မည်သည့်အရွယ်ပင်ဖြစ်ဖြစ် ရ၏။ ကြက်သားကို ချက်ပြုတ်ရာတွင် ရေလုံပြုတ်ကို ငရုတ်သီးထက်ပိုင်းကျိုးထည့်ကာ ချက်သည့်ပုံစံ ချက်ကြသည်က များ၏။
ဤသို့ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက မွေးမြူသည့် ကြက်သည် အခြားသော ကြက်များထက် သန်စွမ်း၏၊ ကျန်းမာ၏။ ကျန်းမာရေးချို့ယွင်း၍ သေဆုံးခြင်းမျိုးလည်း မရှိဟု ယုံကြည်မှုလည်း ရှိကြသည်။
အချို့သော သူများသည် “သူတစ်ပါးအသက်အား သတ်ဖြတ်ခြင်း” ဟူသော အကုသိုလ်ကံကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ပံ့သကူကြက်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်လည်း ရှိ၏။
===ဝက်သားဖြင့် စားခြင်း===
ဝက်သားဖြင့် စားရတွင်လည်း ကြက်သားဖြင့် စားသကဲသို့ပင် ယုံကြည်မှု ရှိကြ၏။ ထိုသို့ ငယ်စဉ်ကတည်းက နတ်စားပွဲတော်အတွက် ရည်စူးကာ မွေးမြူသော ဝက်သည် အခြားသော ဝက်များထက် သန်စွမ်း၏၊ ကျန်းမာ၏။ ကျန်းမာရေးချို့ယွင်း၍ သေဆုံးခြင်းမျိုးလည်း မရှိဟု ယုံကြည်မှုလည်း ရှိကြသည်။
===အခြားအရာများဖြင့် စားခြင်း===
ထိုသို့ ကြက်၊ ဝက် စသည်တို့ဖြင့် စားသကဲ့သို့ အခြားသော စားသောက်ဖွယ်ရာများဖြင့် စားသောက်ကြသည်လည်း ရှိ၏။ အချို့သောမိသားစုများသည် ထမင်းကို နှမ်းဖြူးကာ စားသောက်ကြသည်လည်း ရှိ၏။
ထို့ပြင် အချို့သော မိသားစုဝင်များသည် ထမင်း၊ ဟင်းအပြင် အရက်ကိုပါ ထည့်သွင်းကာ သောက်ကြသည်လည်း ရှိ၏။
မည်သည့်အရာဖြင့် စားသောက်သည်ဖြစ်စေ ပွဲတော်သည် မိသားစုဝင်များ စည်းစည်းလုံးလုံးဖြင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံကြရန် အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်၏။ ပွဲတော်သည် မပျက်ဘဲ အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးရန် လိုအပ်သည်။ အောက်တွင် ပွဲတော်ကျင်းပရာတွင် လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် စည်းကမ်းချက်များကို ဖတ်ရှုပါ။
==ကျင်းပပြုလုပ်ပုံ==
===စုရုံးကြခြင်း===
များသောအားဖြင့် ထိုနတ်စားပွဲ (ထမင်းလက်ဆုံစားပွဲ) သို့ သားသမီး၊ မြေး၊ မြစ်တို့သည် ပြုလုပ်မည့်နေ့မတိုင်ခင်ကတည်းက ရောက်ရှိနေနှင့်ကြ၏။ အလုပ်မအားလပ်သောသူများသည်လည်း ကျင်းပပြုလုပ်မည့်နေ့တွင် ရောက်ရှိလာကြစမြဲ ဖြစ်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံရပ်ခြား အလွန်ဝေးသည့် ခရီးသို့ ရောက်ရှိ နေသည့် သားသမီးများသည် ပြန်လာရန် မဖြစ်နိုင်သည့်အတွက် ပြန်မလာကြပေ။
===ပြင်ဆင်ခြင်း===
ချက်ပြုတ်စားသောက်ရန်အတွက် လိုအပ်သည်များကို မကျင်းပမီ ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ကြရ၏။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ပြင်ဆင်နေသည့် အချိန်တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲမည့်သူများသည် နေအိမ်တွင် အစုံအလင် ရှိနေရန် လို၏။ ပါဝင်ဆင်နွှဲမည့်သူများ အစုံအလင်ရှိသောအခါ လိုအပ်သည့် မီးဖိုချောင်းသုံး ပစ္စည်းများ၊ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား အစရှိသည်များ၊ ချက်စားမည့် ကြက် သို့မဟုတ် ဝက် စသည်တို့ကို နေရာချကြရ၏။ ထိုပစ္စည်းများကို နေအိမ်ပေါ်ရှိ ချက်ပြုရာနေရာသို့ ပို့ဆောင်ကြရ၏။
အချို့သော အိမ်များသည် မီးဖိုများကို နေအိမ်၏ အောက်ဘက် သို့မဟုတ် အပြင်တွင် ပြုလုပ်ထားသည်များ ရှိ၏။ ထိုသို့သောသူများသည် ပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲရာတွင် ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် မီးဖိုအသစ်ကို အိမ်အပေါ်တွင် ပြုပ်လုပ်ရ၏။ ချက်ပြုတ်မည့် မီးဖိုသည် နေအိမ်၏ အောက်တွင် မဖြစ်နေဘဲ အိမ်ပေါ်တွင် ရှိနေရန် လိုအပ်၏။
အချို့သောသူများသည် နတ်စားပွဲတော်ကိုကျင်းပရာတွင် အသုံးပြုရာတွင်အသုံးပြုရန်အတွက် မြေအိုး၊ ဗြက် (မြေကြီးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အဝကျယ်သည့် စားစရာထည့်သည့်အရာ ဖြစ်သည်။) စသည်တို့ကို သီးသန့်ထားသည်လည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သိမ်းထားကြပြီး ပွဲတော်ကျင်းပမည့်အချိန်ကျမှ ထုတ်သုံးကြသည်။
ဝက်ဖြင့် ချက်ပြုတ်စားသောက်မည့်သူများအတွက်မူ ဝက်ကို နေအိမ်အပေါ်သို့ ယူသွားရန် မလိုအပ်ဘဲ ကျင်းပသည့်အချိန်မှ ဝက်ကိုသတ်ကာ နေအိမ်အပေါ်တွင် ချက်ပြုတ်စားသောက်ရ၏။ ကြက်ကိုမူ အထက်ပါပစ္စည်းများ တင်သည့်အခါတွင် တစ်ပါးတည်း အိမ်ပေါ်သို့ တင်သွားရပေသည်။
ထို့သို့ လိုအပ်သည့်များ ပြင်ဆင်ပြီးသည့်အခါမှ နေအိမ်ရှိ မိသားစုဝင်များသည် အလိုရှိရာသို့ သွားလာနိုင်ပေသည်။
===ချက်ပြုတ်ခြင်း===
နေအိမ်တွင် မည်သူမဆို ချက်ပြုတ်လို့ ရ၏။ သို့သော် မိခင်ဖြစ်သူသာ အများဆုံး ချက်ပြုတ်ရ၏။ ဤနတ်စားပွဲတော်တွင် ထူးခြားမှုတစ်ခု ရှိ၏။ ဤသည်မှာ မသိနားမလည်၍သော်လည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ရာ ချွတ်ယွင်း၍သော်လည်းကောင်း မှားယွင်းမှု ဖြစ်ပေါ်ပါက ပွဲပျက်၏။ ထိုသို့ ပွဲပျက်သောအခါ နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ထပ်မံပြုလုပ်ကြရ၏။ ထိုသို့ နောက်ထပ်တစ်ကြိမ်ထပ်မံပြုလုပ်ရသည်မှာ မိသားစုဝင်များအနေဖြင့် အချိန်ပေးရသည့်အတွက် မလွယ်ကူလှချေ။ ထို့ကြောင့် မသိနားမလည်သေးသော အရွယ်ဖြစ်သည့် သားသမီးများ၊ မြေး၊ မြစ်များကို ချက်ပြုတ်ပါက အမှားအယွင်းရှိလာနိုင်သည့်အတွက် မိခင်ဖြစ်သူက ကြီးကြပ်ကာ နားလည်သည့်အရွယ်ရှိသည့်သူတို့နှင့် ချက်ပြုတ်ကြသည်က များ၏။
===စားသောက်ကြခြင်း===
ချက်ပြုတ်ပြီးစီးပါက စားသောက်ရန်အတွက် ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့ကို ပြင်ဆင်ကြရသည်။ ထမင်းနှင့် ဟင်းများကို ဗြက်ထဲသို့ စုပုံ၍ ထည့်ကာ အတူတကွ စားသောက်ကြရသည်။ ထို့သို့စားသောက်သည့်အတွက် မိသားစုဝင်များအကြားတွင် အပြန်အလှန်ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုကို ရရှိနိုင်သည်။ (ပန်းကန်များတွင်ထည့်ကာ တစ်ယောက်ချင်းလျှင် တစ်ပန်းကန်ကျ စားသောက်ကြသည်လည်း ရှိ၏။)
စားသောက်နေစဉ် မိဘနှင့် သားသမီးကြားတွင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သင့်သည်များကို ပြောဆိုကြသည်။ မိသားစု အတွင်းရေးကိစ္စတို့ကို ဆွေးနွေးကြ၏။ ထိုသို့ စားသောက်ရာတွင် အချို့သော နေအိမ်များတွင် အရက်ကဲ့သို့သော သောက်ဖွယ်များပါ ထည့်သွင်းလာကြသည်။ ထိုအခါ ထမင်းစားဝိုင်းတွင် ပါဝင်သော ကြီးသူငယ်သူ မည်သူမဆို ထိုအရက်ကို အနည်းငယ်ဖြစ်စေ သောက်ကြရသည်။ ထို့ထက်ပိုသောက်ချင်ပါကလည်း မည်သူကိုမှ ကြောက်ရွံ့နေဖို့မလိုပဲ အလိုရှိသလောက်ထည့်ကာ သောက်နိုင်သည်။ သားသမီးက ဖြစ်စေ၊ မြေးကဖြစ်စေ ထိုသို့ ထည့်သောက်သည်ကို မိဘစသည့် ကြီးသူတို့က တားမြစ်၍ မရပေ။ နတ်စားပွဲတော်အတွင်း စားသောက်နေချိန်တွင် အခြားသူ၏ ပန်းကန်ထဲမှ ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့ကို နှိုက်စားပါကလည်း စားနိုင်သည်။ ထိုသို့ နှိုက်စားသည်ကို အနှိုက်ခံရသူက စိတ်ဆိုး၍၊ စိတ်တို၍ မရပေ။ စားပွဲဝိုင်းပေါ်တွင်ရှိသည့် မည်သည့်အရာကိုမဆို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ယူငင်စားသောက်နိုင်၏။
ထူးခြားသည်မှာ ထိုသို့ ချက်ပြုတ်စားသောက်သည့်အခါမျိုးတွင် ကျင်းပနေသည့်အိမ်တွင် တံခါးပေါက်များအားလုံးကို ပိတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တံခါးပေါက်များကို အားလုံးပိတ်ထားသည်ကို အခြားသောပြင်ပမှ လူများမြင်ပါက ထိုအိမ်တွင် နတ်စားပွဲတော်လုပ်နေသည်ကို သိကြ၏။ ထိုအခါ ကျင်းပနေသည့်အိမ်သို့ မည်သို့မှ နှောက်ယှက်မှုမပြုဘဲ နေ၏။ အချို့သော ကရင်လူမျိုးများကြားတွင် မနေထိုင်သော သူများသည် မသိနားမလည်သည့် အိမ်နီးနားချင်းတို့က နားမလည်ဘဲ အိမ်ပေါ်သို့တက်လာခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ပွဲတော်ကို လူခြေတိတ်ညဉ့်နက်ချိန်တွင် ကျင်းပသည်လည်း ရှိ၏။ ထိုသို့ တစ်စုံတစ်ယောက်က နားမလည်ဘဲ အိမ်ပေါ်သို့ တက်လာခြင်းမျိုး ဖြစ်ပေါ်ပါက ပွဲပျက်လေသည်။
နေအိမ်တွင် မိသားစုဝင်များ အစုံအလင် မလာရောက်နိုင်သည့် အခါမျိုးလည်း ရှိ၏။ ထိုအခါ မလာရောက်နိုင်သည့် မိသားစုဝင်အတွက် စားသောက်စရာကို အနည်းငယ်မျှ ဖက် သို့မဟုတ် စက္ကူထဲသို့ထည့်ကာ လိပ်ပြီး ခေါင်မိုးတွင် ထိုးထားရ၏။ တစ်ယောက်မလာပါက တစ်ခု၊ နှစ်ယာက်မလာပါက နှစ်ခု ဖြစ၏။
ထို့ပြင် နတ်စားပွဲတော်တွင် ပါဝင်သည့် အချို့သော မိသားစုဝင်များသည် အလွန်ငယ်ရွယ်သည့် အစားမစားတတ်သေးသည့် အရွယ်များ ဖြစ်၏။ ထိုသို့သော အရွယ်များအတွက်လည်း စားစရာကို အနည်းငယ်ယူကာ နဖူးပေါ်အနည်းငယ် တင်ပေးရ၏။
====အခြားသော ဧည့်သည်များ====
ပွဲတော်တွင် ဝက်ဖြင့် စားသည့်အခါ အခြားတစ်ဝမ်းကွဲ၊ နှစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည့် ညီအစ်ကိုမောင်နှမများကို ဖိတ်ကြားသည့်အခါလည်း ရှိ၏။ ထို့အပြင် ဝက်ဖြင့် စားသည့်အခါ အိမ်နီးနားချင်းများကလည်း လာရောက်စားသောက်သည့်အခါလည်း ရှိ၏။
ထိုသို့သော အခြေအနေမျိုးတွင်မူ ပွဲတော်ကို ကျင်းပမည့် မိသားစုဝင်များသည် ဝက်ကို သတ်ကာ အသည်း၊ အူ၊ အသား စသည်တို့ကို လိုသလောက် ယူသွား၏။ ထို့နောက် အိမ်ပေါ်တွင် မိသားစုဝင်များဖြင့် ချက်ပြုတ်ကာ စားသောက်ကြ၏။
ဖိတ်ကြားခံရသော ဆွေမျိုးများနှင့် အိမ်နီးနားချင်းများမှာမူ အိမ်အောက်တွင် အိုးများဖြင့် ချက်ပြုတ်စားသောက်ကာ ပွဲတော်ကို ကျင်းပကြသည်။
ထိူသို့မဟုတ်ဘဲ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ ဧည့်သည်များပါလာပါက ဧည့်သည်သည်လည်း မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ အိမ်ပေါ်တွင် အတူတကွ စားသောက်နိုင်၏။ သို့သော် ထိုဧည့်သည်သည် မိသားစုဝင် မည်သူ့ကိုမဆို စကားပြောဆို၍ မရပေ။ ပြောဆိုမိပါက ပွဲပျက်လေသည်။
===ကျင်းပပြီးစီးခြင်း===
အားလုံးစားသောက် ပြီးစီးချိန်တွင် အိမ်ပေါ်သို့တင်ထားသော ပစ္စည်းများကို အိမ်အောက်သို့ ချရ၏။ အိမ်ပေါ်တွင် မီးဖိုချောင်ရှိသော အိမ်များမှာမူ ပစ္စည်းများကို အထူးတလည် ချနေရန် မလိုပေ။ ပစ္စည်းများ အားလုံး အိမ်အောက်သို့ချပြီးချိန် သို့မဟုတ် သိမ်းဆည်းပြီးသည့်အခါ နတ်စားပွဲတော်သည် အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံး၏။
==လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် စည်းကမ်းများ==
ပွဲတော်ကျင်းပရာတွင် စည်းကမ်းချက်များကို လိုက်နာရ၏။ ထိုသို့ မလိုက်နာဘဲ ကျူးလွန်မိပါက ပွဲတော်ပျက်၏။ ထိုသို့ ပျက်ပါက နောက်တစ်ကြိမ် အောင်မြင်အောင် ပြုလုပ်ကြရ၏။ မိသားစုဝင်များသည် တစ်ကြိမ်တစ်ခါ တွေ့ဆုံရန် မလွယ်ကူသည့်အတွက် စည်းကမ်းချက်များကို အတတ်နိုင်ဆုံး စောင့်ထိန်းကာ ပွဲတော်ကို ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသည်။
အောက်ပါတို့သည် လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည့် စည်းကမ်းများ ဖြစ်၏။
(၁) ကျင်းပပြုလုပ်မည့် ပစ္စည်းများကို အိမ်ပေါ်သို့ တင်ရာတွင် နေအိမ်တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲမည့် မိသားစုဝင်များအားလုံး ရှိနေရန် လို၏။ မရှိပါက ပွဲပျက်၏။
(၂) ချက်ပြုတ်နေစဉ် ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား၊ ပန်းကန် အစရှိသည့် ကျင်းပမည့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို မေ့လျော့၍ အိမ်ပေါ်သို့ မတင်မိဘဲ လိုအပ်နေပါကလည်း ပွဲပျက်၏။ ထို့ကြောင့် ပစ္စည်းများကို အိမ်ပေါ်သို့ တင်ရာတွင် သေချာစိစစ်၍ တင်ရန် လိုအပ်၏။
(၃) စားသောက်နေစဉ်အတွင်း ကလေးငယ်များသော်လည်းကောင်း၊ လူကြီးသော်လည်းကောင်း ကြမ်းပေါက်ကျွံပါကလည်း ပွဲပျက်၏။ များသောအားဖြင့်ကလေးငယ်များသည် စားသောက်ပြီးသည့်အခါ ခုန်ပေါက်ကစားသည့်အတွက် ကြမ်းပေါက်ကျွံလေ့ ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ကလေးငယ်များကို သေချာဂရုစိုက်ရန် လို၏။
(၄) စားသောက်နေစဉ်အတွင်း ဧည့်သည် သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်မဟုတ်သည့် အခြားသောသူက မိသားစုဝင်များကို စကားပြောပါက ပွဲပျက်၏။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်ရှိပါက ကြိုတင်သတိပေးထားသင့်သည်။
(၅) မိသားစုဝင်အားလုံး စားသောက်၍ မပြီးသေးဘဲ မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ အိမ်အောက်သို့ မဆင်းရပေ။ ဆင်းပါက ပွဲပျက်၏။ ပစ္စည်းများ အိမ်အောက်သို့ ချပြီး၍ ပွဲတော်အောင်မြင်မှ အိမ်အောက်သို့ ဆင်းရ၏။
(၆) နတ်စားရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မမွေးထားသော ကြက်ဖသည် တွန်နေသည့်အရွယ် ဖြစ်ပါကလည်း ပွဲပျက်၏။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစု]]
jun79trogc3ed6t8kpqw8ousqt2cocn
ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန
0
107777
1033632
1025991
2026-05-24T13:52:26Z
~2026-30952-37
143151
/* သမိုင်းကြောင်း */
1033632
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|jurisdiction={{MYA}}|agency_name=ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|nativename=Ministry of Transport and Communications|seal=File:Seal of MOTC.png|seal_caption=|formed={{Start date|df=yes|2016|03|30}}|headquarters=ရုံးအမှတ် (၂)၊နေပြည်တော်|minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[မြထွန်းဦး]]|website={{URL|www.motc.gov.mm}}|preceding1=[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|preceding2=[[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]
|preceding3=[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|coordinates=|deputyminister1_name=
*ဗိုလ်မှူးချုပ် လူမွန်
*ဦးအောင်ကျော်ထွန်း
*ဦးအောင်မြိုင်|chief2_position=<!-- (etc.) -->|superseding=[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] <br> [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|dissolved=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆}}
'''ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Transport and Communications) သည် ယခင်က [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]ဟူသော ဝန်ကြီးဌာန (၃) ခုကို ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။
==သမိုင်းကြောင်း==soeLinနိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းရှမ်ကြည်နယ်လာရီူးအဂ်လိပ်သမဒ
=== လွတ်လပ်ပြီးခေတ် ===နိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းလာရီူးကဆန/နိူင်/9/191284-5-9-1353-လဆန်အဂါသာ1991/အိုေသွ
မြးန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အချိန်တွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ရေကြောင်းနှင့် မြို့ပြလေကြောင်းဝန်ကြီးဌာန နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခု ခွဲ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အထက်ပါ ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုကို ပေါင်းစည်း၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းကာ ဌာနများကိုလည်း တိုးချဲ့၍ အောက်ပါဌာနများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်-
* (က) မီးရထားအုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့
* ( ခ) ပြည်တွင်းလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘုတ်အဖွဲ့
* ( ဂ) ပြည်တွင်းရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘုတ်အဖွဲ့
* (ဃ) ရေကြောင်းဌာန
* ( င) ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း အုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့
* ( စ) မြို့ပြလေကြောင်းဌာန
* (ဆ) မိုးလေဝသဌာန
* ( ဇ) စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဌာန
* ( ဈ) မြန်မာနိုင်ငံ ကြယ်ငါးပွင့်သင်္ဘော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း
* (ည) ကုန်းလမ်းနှင့် ပြည်တွင်းရေကြောင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့
ထို့နောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများကို ကော်ပိုရေးရှင်းအမည်များဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးဌာနကိုလည်း ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်၍ လုပ်ငန်းဌာနပေါင်း (၁၇)ခု ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ (၁၅)ရက်နေ့တွင် ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံကျောင်းကို ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
=== နအဖအစိုးရခေတ် ===
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၄/၉၂)၏ သဘောတူဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဆက်သွယ်ရေးစာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၃)ခုအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
==== ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ====
ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ဦးစီးဌာန (၄)ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်း (၅)ခု၊ ကျောင်း (၁)ကျောင်း၊ စုစုပေါင်းဌာန (၁၀)ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ-
* (က) ပို့ဆောင်ရေးဦးစီးဌာန
* (ခ) လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန
* (ဂ) ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန
* (ဃ) ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန
* (င) မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်
* (စ) ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး
* (ဆ) မြန်မာ့လေကြောင်း
* (ဇ) မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း
* (ဈ) မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့်သင်္ဘောလုပ်ငန်း
* (ည) ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံ တို့ဖြစ်သည်။
==== ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ====
ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်း (၂)ခု၊ ကျောင်း (၁)ကျောင်း၊ စုစုပေါင်းဌာန (၅)ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ-
* (က) ပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်းဦးစီးဌာန
* (ခ) ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန
* (ဂ) မြန်မာ့မီးရထား
* (ဃ) ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး
* (င) ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကျောင်း တို့ဖြစ်သည်။
==== ဆက်သွယ်ရေးစာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ====
ဆက်သွယ်ရေးစာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်း (၁)ခု၊ စုစုပေါင်းဌာန (၃)ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နေ့တွင် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်-
* (က) [[မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
* (ခ) [[ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
* (ဂ) [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း]] တို့ဖြစ်သည်။
==== ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်း ပြောင်းလဲမှုများ ====
၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၃၀/၉၉)၏ သဘောတူဆုံးဖြတ်ချက်အရ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနအား ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၀)ရက်နေ့မှစ၍ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာနမှ [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ လွှဲပြောင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၇)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၆/၂၀၀၂)၏ သဘောတူဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်|မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြောင်းပညာ တက္ကသိုလ်]]ကို စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်၍ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် တိုးချဲ့ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောလုပ်ငန်း|မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့်သင်္ဘောလုပ်ငန်း]]အား နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီရုံး၏ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ် ၄၁၅/၃-၂/နယက လမ်းညွှန်ချက်အရ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၉)ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၉-၁၁-၂၀၁၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၈၃/၂၀၁၂)ဖြင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာနအား [[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည်ကို ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစည်းအဝေး (၂/၂၀၁၅)၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံမှ [[မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်]]အဆင့်သို့ အဆင်မြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၂၄-၉-၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁၉/၂၀၁၅)မှ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းနည်းဥပဒေအား ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၁-၁၂-၂၀၁၅ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၂၃၁/၂၀၁၅) ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ ၄-၅-၂၀၁၅ ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၇၀/၂၀၁၅)ဖြင့် မြန်မာ့လေကြောင်းပိုင်ပစ္စည်းများအားလုံးနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်း]] (မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်း ကုမ္ပဏီလီမိတက်)သို့ လွှဲပြောင်းဆက်ခံခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ ၁၅-၁-၂၀၁၅ ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၅၉/၂၀၁၅)အရ ပို့ဆောင်ရေးဦးစီးဌာနအား ဖျက်သိမ်း၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ ၁၇-၉-၂၀၁၄ ရက်စွဲပါ စာအမှတ် ၁၂၂၀/၂၅၂-အတွင်းဝန်/အဖရ (၂၀၁၄)အရ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရုံးအဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်၍ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)အရ ပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်းဦးစီးဌာနအား ဖျက်သိမ်း၍ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ဝန်ထမ်း (၁၃၀) ဦးအား အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရုံးသို့ သွတ်သွင်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျန်ဝန်ထမ်းများကို [[ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန|ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန]]သို့ သွတ်သွင်းပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)အရ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၉/၂၀၁၅)ဖြင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာ လုံခြုံရေး ဦးစီးဌာနကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်၍ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)အရ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနအား ဖော်ပြပါအတိုင်း ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်-
* (က) [[ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန]]
* (ခ) [[သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ဦးစီးဌာန|သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာ လုံခြုံရေး ဦးစီးဌာန]]
* (ဂ) [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း]]
* (ဃ) [[မြန်မာ့စာတိုက် လုပ်ငန်း|မြန်မာ့ စာတိုက် လုပ်ငန်း]]
==== ဦးထင်ကျော်အစိုးရလက်ထက် ====
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၃၀-၃-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၁၆) ဖြင့် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည်ကို ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်-ပို့ဆောင်ရေး-နှင့်-ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|title=သမိုင်းကြောင်း|last=|first=|author2=|date= |publisher=ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=}}</ref>
=== ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရလက်ထက် ===
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ (၁၀) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] အဖြစ် ခွဲခြမ်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81583|access-date=2026-04-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>
==ဖွဲ့စည်းပုံ==
လက်ရှိ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ရှိ ဌာနအဖွဲ့အစည်းများမှာ (၁၈)ခုရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(က)[[လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
(ခ)[[ရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
(ဂ)[[ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာန]]
(ဃ)[[ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
(င)[[မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
(စ)[[ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]
(ဆ)[[သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ဦးစီးဌာန]]
(ဇ)[[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း]]
(ဈ)[[ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး|ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး]]
(ည)[[မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်]]
(ဋ)[[မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း]]
(ဌ)[[မြန်မာ့ မီးရထား|မြန်မာ့မီးရထား]]
(ဍ)[[ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး]]
(ဎ)[[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း]]
(ဏ)[[မြန်မာ့စာတိုက် လုပ်ငန်း]]
(တ)[[မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်]]
(ထ)[[မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်]]
(ဒ)[[ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကျောင်း]]
==ဝန်ကြီးများစာရင်း==
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid"
|-
! rowspan="2" | စဉ်
! rowspan="2" | အမည်
! colspan="3" | ရာထူးသက်တမ်း
! rowspan="2" | နိုင်ငံရေးပါတီ
! rowspan="2" | သမ္မတ
! rowspan="2" | ဒုတိယဝန်ကြီး
|-
! တာဝန်စတင်
! တာဝန်ပြီးဆုံး
! ကာလ (နှစ်၊ ရက်)
|- style="background:#EEEEEE"
| style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | ၁
| [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| {{age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}}
| [[NLD]]
|
* [[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ထင်ကျော်]]
* [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]
|
* ဦးကျော်မျိုး
* ဦးသာဦး
|- style="background:#EEEEEE"
| style="background:#138808; color:black" | '''၂'''
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃
| {{age in years and days|2021|2|1|2023|8|3}}
| [[တပ်မတော်]]
|
* [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]<br />{{small|(ယာယီ)}}
|
* ဗိုလ်မှူးချုပ်လူမော်
* ဦးအောင်ကျော်ထွန်း
* ဦးအောင်မြိုင်
|- style="background:#EEEEEE"
| style="background:#138808; color:black" | '''၃'''
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]]
| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃
| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| {{age in years and days|2023|8|3|2025|7|31}}
| [[တပ်မတော်]]
|
* [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]<br />{{small|(ယာယီ)}}
* [[မင်းအောင်လှိုင်]]
* <small>(ယာယီ)</small>
|
* ဗိုလ်မှူးချုပ်လူမွန်
* ဦးအောင်ကျော်ထွန်း
* ဦးအောင်မြိုင်
|- style="background:#EEEEEE"
|'''၄'''
| ဦး[[မြထွန်းဦး]]
| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| {{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|
|
|ဦးသက်ဝင်အောင်
|}
=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
{| class="wikitable"
!စဉ်
!ပု့
!အမည်
! colspan="2" |'''တာဝန်သက်တမ်း'''
!ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
!အစိုးရ
!ရင်းမြစ်
|-
|၁။
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဗိုလ်မှူးချုပ် လူမွန်'''
|၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း
|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ
|
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဦးအောင်ကျော်ထွန်း'''
|၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း
|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ
|<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-05/Vol-74%2CNo-12.pdf|title=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်|publisher=MOI|accessdate=17 August 2025}}</ref>
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဦးသက်ဝင်အောင်'''
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref>
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး
|ဦးညိုစောအစိုးရ
|
|}
== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://motc.gov.mm ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}
{{ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]]
[[ကဏ္ဍ:ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
gg64bvqwxl3milyon4mr17bblfxzfqz
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ပွဲများ
14
111044
1033721
842249
2026-05-25T03:15:52Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေးသမိုင်း]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ဆင်ရေးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033721
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Battles by country}}
{{Category TOC|numerals=no}}
[[ကဏ္ဍ:စစ်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ဆင်ရေးများ|စစ်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ပဋိပက္ခများ|စစ်ပွဲများ]]
jyddmnfrxy6fah8adbaqs478el9aavw
1033722
1033721
2026-05-25T03:16:39Z
Salai Rungtoi
22844
1033722
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Battles by country}}
{{Category TOC|numerals=no}}
[[ကဏ္ဍ:စစ်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ဆင်ရေးများ| ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ပဋိပက္ခများ|စစ်ပွဲများ]]
878cgjv6y2unm6ckxkj5mtqi270yza3
နစ်တန်းဒိုး
0
116897
1033675
963794
2026-05-24T21:25:20Z
Cicihwahyuni6
112955
1033675
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
|name=နစ်တန်းဒိုး ကုမ္ပဏီလီမိတက်<br>Nintendo Co., Ltd.
|net_income={{Increase}} ¥ ၄၈၀.၃၇၆ ထရီလီယံ (၂၀၂၁)
|products=[[:en:List of Nintendo products|ထုတ်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများ စာရင်း]]
|brands={{Collapsible list|title=Video game series
| ''[[:en:Animal Crossing]]''
| ''[[:en:Art Style]]''
| ''[[:en:Bit Generations]]''
| ''[[:en:BoxBoy! (series)|BoxBoy!]]''
| ''[[:en:Brain Age]]''
| ''[[:en:Chibi-Robo!]]''
| ''[[:en:Custom Robo]]''
| ''[[:en:Donkey Kong]]''
| ''[[:en:Dr. Mario (series)|Dr. Mario]]''
| ''[[:en:F-Zero]]''
| ''[[:en:Fire Emblem]]''
| ''[[:en:Golden Sun]]''
| ''[[:en:Kid Icarus (series)|Kid Icarus]]''
| ''[[:en:Kirby (series)|Kirby]]''
| ''[[:en:List of Luigi video games|လုအိဂျိ]]''
| ''[[:en:Mario (franchise)|မာရီယို]]''
| ''[[:en:Mario Kart]]''
| ''[[:en:Mario Party]]''
| ''[[:en:Metroid]]''
| ''[[:en:Mother (video game series)|Mother]]''
| ''[[:en:Pikmin]]''
| ''[[:en:Pilotwings]]''
| ''[[:en:Pokémon (video game series)|ပိုကီမွန်]]''
| ''[[:en:Punch-Out!!]]''
| ''[[:en:Puzzle League]]''
| ''[[:en:Splatoon]]''
| ''[[:en:Star Fox]]''
| ''[[:en:Super Mario|စူပါ မာရီယို]]''
| ''[[:en:Super Smash Bros.]]''
| ''[[:en:The Legend of Zelda]]''
| ''[[:en:The Legendary Starfy]]''
| ''[[:en:Touch! Generations]]''
| ''[[:en:Wario (series)|ဝါရီယို]]''
| ''[[:en:Wars (series)|Wars]]''
| ''[[:en:Wii (video game series)|ဝီ(Wii)]]''
| ''[[:en!Xenoblade Chronicles]]''
| ''[[:en:Yoshi (series)|ယိုသျှီ]]''
}}
|production={{Unbulleted list
| '''ဟာ့ဒ်ဝဲ:''' {{Increase}} {{Nowrap|၂၈.၈၃ မီလီယံ}}<!-- 2020: 690,000 (3DS) + 21,030,000 (NS) = 21,720,000; 2021: 20,320,000 (NS) + 8,510,000 (NSLite) = 28,830,000 -->
| '''ဆော့ဖ်ဝဲ:''' {{Increase}} {{Nowrap|၂၃၀.၈၈ မီလီယံ}}<!-- 2019: 13,220,000 (3DS) + 118,550,000 (NS) = 131,870,000; 2020: 4,990,000 (3DS) + 168,720,000 (NS) = 173,710,000 -->
}}
|production_year=2021
|services={{Unbulleted list
| [[:en:Nintendo eShop|Nintendo eShop]]
| [[:en:My Nintendo|My Nintendo]]
| [[:en:Nintendo Switch Online|Nintendo Switch Online]]
}}
|revenue={{Increase}} ¥ ၁.၇၅၉ ထရီလီယံ (၂၀၂၁)
|revenue_year=2021
|operating_income={{Increase}} ¥ ၆၄၀.၆၃၄ ဘီလီယံ (၂၀၂၁)
|income_year=2021
|net_income_year=2021
|area_served=ကမ္ဘာအနှံ့
|assets={{Increase}} ¥ ၂.၄၄၇ ထရီလီယံ (၂၀၂၁)
|assets_year=2021
|equity={{Increase}} ¥ ၁.၈၇၅ ထရီလီယံ (၂၀၂၁)
|equity_year=၂၀၂၁
|num_employees=၆၅၄၇ ဦး{{Efn|2,498 of the company's 6,547 employees are employed by Nintendo Co., Ltd directly. The remaining 4,049 are employed by its subsidiaries.}} (၂၀၂၁)
|num_employees_year=2021
|divisions={{Unbulleted list
| [[:en:Entertainment Planning & Development|ဖျော်ဖြေရေး စီမံကိန်း နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး]]
| [[:en:Platform Technology Development|ပလက်ဖောင်းနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး]]
| စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု
}}|subsid={{Collapsible list|title=ကုမ္ပဏီခွဲများ စာရင်း
| [[:en:1-Up Studio|1-Up စတူဒီယို]]
| [[:en:iQue|iQue]]
| မာရီယို အသင်း
| [[:en:Monolith Soft|Monolith Soft]]
| [[:en:NDcube|NDcube]]
| [[:en:Next Level Games|တဆင့်မြင့် ဂိမ်းများ]]
| [[:en:Nintendo European Research & Development|နစ်တန်းဒိုး ဥရောပဆိုင်ရာ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး]]
| နစ်တန်းဒိုး အရောင်းဌာန
| [[:en:Nintendo Software Technology|နစ်တန်းဒိုး ဆော့ဖ်ဝဲ နည်းပညာ]]
| နစ်တန်းဒိုး နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး
| [[:en:Retro Studios|ပြန်လည်ဆန်းသစ်ပေးသည့် စတူဒီယိုများ]]
}}|website={{URL|www.nintendo.com}}|key_people={{Unbulleted list
| [[:en:Shuntaro Furukawa|သျွှန်းတာရို]] {{Small|([[:en:President (corporate title)|အလုပ်အမှုဆောင်]])}}
| [[:en:Shigeru Miyamoto|သျှီဂဲရု မိယမိုတို]] {{Small|([[:en:fellow|အပေါင်းအပါ]])}}
}}|num_locations_year=|logo=Nintendo.svg|former_name={{Unbulleted list
| Nintendo Karuta (1889)
| {{Collapsible list|title=Other former names
| Yamauchi Nintendo (1889–1933)
| Yamauchi Nintendo & Co. (1933–1947)
| Marufuku Co., Ltd. (1947–1951)
| Nintendo Playing Card Co. Ltd. (1951–1963)
}}
}}
|logo_alt=၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ အသုံးပြုသော အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင်အဖြူရောင်ချယ်သထားသည့် အမှတ်တံဆိပ်
|logo_caption=၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ အသုံးပြုသော အနီရောင်နောက်ခံပေါ်တွင်အဖြူရောင်ချယ်သထားသည့် အမှတ်တံဆိပ်
|image=Headquarters of Nintendo Co., Ltd.jpg
|image_size=
|image_alt=ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ နစ်တန်းဒိုး ရုံးဌာနချုပ်
|image_caption=[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ နစ်တန်းဒိုး ရုံးဌာနချုပ်
|native_name=任天堂株式会社
|native_name_lang=ja
|romanized_name=Nintendō
|type={{transl|ja|[[:en:Kabushiki gaisha|ကဘူရှီကိ ဂိုင်ရှ]]}} ([[:en:Public company|အများပိုင်]])
|num_locations=
|traded_as={{Unbulleted list
| {{:en:Tokyo Stock Exchange|7974}}
| {{:en:OTC Pink|NTDOY}}
| [[:en:TOPIX|TOPIX]] Core30 component (7974)
| [[:en:Nikkei 225|Nikkei 225]] component (TYO)
}}|ISIN=[[:en:JP3756600007]]|ISIN2=|industry={{Unbulleted list
| [[:en:Video game industry|ဗီဒီယိုဂိမ်း ထုတ်လုပ်ရေး]]
| [[:en:Consumer electronics|အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများ(သုံးစွဲသူများအတွက်)]]
}}
|founded={{Start date and age|1889|09|23|df=yes}} in [[:en:Shimogyō-ku, Kyoto|Shimogyō-ku, Kyoto]], Japan
|founder=[[:en:Fusajiro Yamauchi|ဖူဆဂျီရို ယာမအုချိ]]
|hq_location=11-1 Kamitoba Hokodatecho
|hq_location_city=[[:en:Minami-ku, Kyoto]]
|hq_location_country=ဂျပန်နိုင်ငံ
|footnotes=<ref name="Corporate Information : Company History">{{Cite web |title=Corporate Information : Company History |url=https://www.nintendo.co.jp/corporate/en/history/index.html |access-date=11 January 2023 |website=Nintendo Co., Ltd. |language=en |archive-date=30 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730071446/http://www.nintendo.co.jp/corporate/en/history/index.html |url-status=live }}</ref><ref name="Corporate Information : Company Profile">{{Cite web |title=Corporate Information : Company Profile |url=https://www.nintendo.co.jp/corporate/en/outline/index.html |access-date=11 January 2023 |website=Nintendo Co., Ltd. |language=en |archive-date=5 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505220439/https://www.nintendo.co.jp/corporate/en/outline/index.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nintendo.co.jp/ir/en/library/events/120127/04.html |title=Corporate Management Policy Briefing/Third Quarter Financial Results Briefing for Fiscal Year Ending March 2012 |publisher=Nintendo.co.jp |date=27 January 2012 |access-date=12 June 2012 |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217213152/http://www.nintendo.co.jp/ir/en/library/events/120127/04.html |url-status=live}}</ref><ref name="IR Information : Stock Information - Status of Shares">{{Cite web |title=IR Information : Stock Information - Status of Shares |url=http://www.nintendo.co.jp/ir/en/stock/information/index.html |access-date=11 January 2023 |website=Nintendo Co., Ltd. |language=en |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054307/http://www.nintendo.co.jp/ir/en/stock/information/index.html |url-status=live}}</ref>
}}
'''နစ်တန်းဒိုး ကုမ္ပဏီ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်လူသုံးကုန်နှင့် ဗီဒီယိုဂိမ်း ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။ [[တိုကျိုမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည်။ နစ်တန်းဒိုးသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မာရီယို၊ The Legend of Zelda နှင့် ပိုကီမွန် တို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားကျော်ကြားပြီး ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများကို ထုတ်လုပ်ဖန်တီးခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီလည်း ဖြစ်သည်။
ကုမ္ပဏီကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖူဆဂ်ဂျိရို ယာမအုချိ (Fusajiro Yamauchi) က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မူလက ဟနဖုဒဟု ခေါ်သည့် ဖဲကစားနည်းတွင် အသုံးပြုသည့် ကဒ်များကို လက်ဖြစ် (လူဖြင့် ပြုလုပ်) ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တက္ကစီဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ love hotels များ စသည်တို့ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအသေးများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အများ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည် ယခင်က တီထွင်ပြုလုပ်မှုများကို စွန့်လွှတ်ကာ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဗီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ခုနှစ် ရောက်သောအခါတွင် နစ်တန်းဒိုးသည် အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် အဓိကဌာနခွဲများကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အဆုံးတွင် အရှိန်အဝါအကြီးမားဆုံး လုပ်ငန်းနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ ဒေါ်လာ ၃၇ဘီလီယံကျော် ဈေးကွက်တန်ဖိုးရှိလာခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအရှိဆုံးကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည် ([[Fernanfloo]])။
==သမိုင်း==
===၁၈၈၉ - ၁၉၅၆ ကဒ်ကုမ္ပဏီတစ်ခု အဖြစ်===
နစ်တန်းဒိုးကို ကတ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအဖြစ် ဖုဆဂျရိုယာမအိချိသည် ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘလ၊ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီသည် ကျိုတိုတွင် အခြေစိုက်ပြီး လုပ်ငန်းသည် ဟနဖုဒ (hanafuda) ကတ်များကို ထုတ်လုပ်ပြီး ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ လက်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ကတ်များသည် မကြာမီပင် လူသိများထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယာမအိချိသည် အကူများကို ငှားရမ်းကာ ကတ်များကို များစွာထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီကို ပုံမှန်ပင် ယာမအုချိ နစ်တန်းဒိုး နှင့် ကုမ္ပဏီလိမိတက်ဟု အမည်တပ်ကာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် Nintendo Playing Card Co.Ltd ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြန်သည်။ နစ်တန်းဒိုးသည် ကတ်များထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်လက်ကာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး “Nintendo Cup” ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ နစ်တန်းဒိုး(Nintendo) ဟူသည့် စကားလုံးကို “Leave luck to heaven” ဟု ဘာသာပြန်နိုင်သည်။
<!-- === ၁၉၅၆ - ၁၉၇၄ စွန့်ဦးတီထွင်မှုအသစ် ===
=== ၁၉၇၄ - ၁၉၇၈ အစောပိုင်းလျှပ်စစ်ကာလ ===
=== ၁၉၇၉ - ၁၉၈၂ ပထမဆုံးဗီဒီယိုဂိမ်း၏ အောင်မြင်မှု ===
=== ၁၉၈၃ - ၁၉၈၉ နင်တန်းဒို ဖျော်ဖြေရေးစနစ်နှင့် Game Boy ===
=== ၁၉၈၉ - ၁၉၉၅ နင်တန်းဒို၏ အထူးဖျော်ဖြေရေးစနစ်နှင့် Virtual Boy ===
=== ၁၉၉၆ - ၂၀၀၀ နင်တန်းဒို 64 နှင့် Game Boy Color ===
===၂၀၀၁-၂၀၀၃ Game Boy Advance and GameCube===
===၂၀၀၄ - ၂၀၁၁ Nintendo DS and Wii===
===၂၀၁၁-၂၀၁၅ Nintendo 3DS and Wii U===
===၂၀၁၅ - လက်ရှိအချိန်ထိ: Mobile and Nintendo Switch===
==ထုတ်ကုန်များ==
==ဈေးကွက်==
==ကုမ္ပဏီ၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ==
==စည်းမျည်း==
==ကုန်အမှတ်တံဆိပ်== -->
== မှတ်စု ==
{{Reflist|group=မှတ်စု}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဗီဒီယိုဂိမ်းကုမ္ပဏီများ]]
e6qaxaclywhz57p3wkr9l3kofwy0wk0
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်သမိုင်း
14
136362
1033718
521959
2026-05-25T03:13:28Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေးသမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033718
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Military history of Myanmar}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေးသမိုင်း]]
5xkcm2kkp6q8k8e4zfk3o1zglw4nsgg
တောင်ပူစာရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
0
177548
1033642
979298
2026-05-24T14:59:41Z
Kantabon
45503
/* */
1033642
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = တောင်ပူစာ
|official_name = တောင်ပူစာရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Taungpusar of Thazi 01.jpg
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကုက္ကိုကန်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.7212295532227|96.1923675537109|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''တောင်ပူစာရွာ''' ({{Lang-en|Taungpusar}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ [[ကုက္ကိုကန်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၄၁၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကုက္ကိုကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၃၀ ဦး၊ မ ၃၁၁၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၅၆၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်ပူစာ
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{သာစည်မြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Mandalay-geo-stub}}
l0umjsmi263qal3g5eiwzutbfqv34pn
ညောင်ကုန်းရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
0
177617
1033645
976757
2026-05-24T15:01:49Z
Kantabon
45503
/* */
1033645
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = ညောင်ကုန်း
|official_name = ညောင်ကုန်းရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Nyaungkone of Thazi.jpg
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လှိုင်းတက်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.7774696350098|96.165168762207|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''ညောင်ကုန်းရွာ''' ({{Lang-en|Nyaungkone}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ [[လှိုင်းတက်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၃၁၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လှိုင်းတက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၂၃ ဦး၊ မ ၆၁၃၃ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၁၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ညောင်ကုန်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{သာစည်မြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Mandalay-geo-stub}}
9mdhlvh7v0iymel8ruz8fst55bjcwul
တောကင်းရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
0
177679
1033646
978875
2026-05-24T15:02:30Z
Kantabon
45503
/* */
1033646
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = တောကင်း
|official_name = တောကင်းရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Tawkin of Thazi.jpg
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = တောကင်း
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.7612590789795|96.1639709472656|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''တောကင်းရွာ''' ({{Lang-en|Tawkin}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ [[တောကင်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၄၁၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ တောကင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၂ ဦး၊ မ ၁၁၄၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောကင်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{သာစည်မြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Mandalay-geo-stub}}
92hsfaxl322twojt4sp88z306rf0cyj
ဒဟတ်ကျင်းရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
0
177800
1033647
981498
2026-05-24T15:03:14Z
Kantabon
45503
/* */
1033647
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = ဒဟတ်ကျင်း
|official_name = ဒဟတ်ကျင်းရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Dahatkyin of Thazi.jpg
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ရွှေတုတ်ကုန်း
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.7411003112793|96.165397644043|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''ဒဟတ်ကျင်းရွာ''' ({{Lang-en|Dahatkyin}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ [[ရွှေတုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၄၁၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ရွှေတုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၈၂၃ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၄၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ဒဟတ်ကျင်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{သာစည်မြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Mandalay-geo-stub}}
107p56vn3cj72nf6hlw0tbaryil2feb
ကန်ကြီးအောက်ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
0
177826
1033643
1015516
2026-05-24T15:00:31Z
Kantabon
45503
/* */
1033643
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = ကန်ကြီးအောက်
|official_name = ကန်ကြီးအောက်ရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Kangyiout of Thazi.jpg
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လှိုင်းတက်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.7939395904541|96.1642837524414|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''ကန်ကြီးအောက်ရွာ''' ({{Lang-en|Kangyiauk}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ [[လှိုင်းတက်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၃၁၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လှိုင်းတက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၂၃ ဦး၊ မ ၆၁၃၃ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၁၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကန်ကြီးအောက်
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{သာစည်မြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Mandalay-geo-stub}}
hbxpu3cmwjk50pqsvyegjjvs0sh07qe
လျှော်ဖြူကုန်းရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်
0
177972
1033648
1004402
2026-05-24T15:05:22Z
Kantabon
45503
/* */
1033648
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = လျှော်ဖြူကုန်း
|official_name = လျှော်ဖြူကုန်းရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = Shawphyukone East of Pyawbwe.jpg
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကန်ကြီး (မြောက်)
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.5857791900635|95.9251022338867|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''လျှော်ဖြူကုန်းရွာ''' ({{Lang-en|Hlyawhpyukone}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]၊ [[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]]၊ [[ကန်ကြီး (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၇၈၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကန်ကြီး (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၂ ဦး၊ မ ၂၀၈၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၈၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = လျှော်ဖြူကုန်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Mandalay-geo-stub}}
0v92whz86g85jc6vlgai870eflbmg09
တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
0
180634
1033758
979071
2026-05-25T04:39:00Z
Salai Rungtoi
22844
/* ကိုးကား */
1033758
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = တောင်းခမ်း
| official_name = တောင်းခမ်းရွာ
| other_name =
| postal_code =
| postal_code_type = Postal codes
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| image_skyline =
| image_map =
| map_caption =
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
| subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
| subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]
| subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
| subdivision_name4 = တောင်ရှည်
| unit_pref = imperial
| area_total_km2 =
| population =
| population_as_of =
| population_density_km2 = auto
| coordinates_display =
| coordinates_region = MM
| coordinates = {{Coord|22.077299118042|96.8700485229492|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
| elevation_ft =
| elevation_m =
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +6.30
| website =
}}
'''တောင်းခမ်းရွာ''' ({{Lang-en|Tawnghkam}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ရှည်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၃၀ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ တောင်ရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၆၉ ဦး၊ မ ၂၆၃၁ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၅၃၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref>
== ဖတ်ရှုရန် ==
* [[တောင်ခမ်းတိုက်ပွဲ]]<br />
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်ခမ်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{နောင်ချိုမြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Shan-geo-stub}}
a7acqwh5a768rzdrk274puajs3o98x4
ကုန်းဇောင်းရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်
0
192012
1033778
964758
2026-05-25T06:48:27Z
~2026-31192-46
143202
/* */
1033778
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = ကုန်းဇောင်း
|official_name = ကုန်းဇောင်းရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline =
|image_map =
|map_caption =
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကုန်းဇောင်း
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.4300899505615|94.7730865478516|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''ကုန်းဇောင်းရွာ''' ({{Lang-en|Konezaung}})သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]]၊ [[ကုန်းဇောင်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၂၃၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကုန်းဇောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၆ ဦး၊ မ ၃၅၈၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၆၇၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> တေးပြုစာဆို ရေနံ့သာဝင်းမောင် ရေးသော ဓာတ်ပြားရ "အတူတွဲကာ" ရေဒီယို သီချင်းတွင် ထည့်သွင်း စပ်ဆိုထားသည့်ရွာဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာ နေဝင်းမြင့် မွေးဇာတိရွာ ဖြစ်သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကုန်းဇောင်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}
{{ပွင့်ဖြူမြို့နယ်}}
[[ကဏ္ဍ:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]
{{Magway-geo-stub}}
9iivnq2w5hmzcbpdfd35est99yvpvb5
ဆုဝကန်
0
200917
1033579
633234
2026-05-24T12:44:10Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပထဝီသွင်ပြင် */
1033579
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox body of water
| name = ဆုဝကန်
| native_name = {{Nihongo||諏訪湖|suwa-ko}}
| native_name_lang = Japanese
| image = Suwako.jpg
| alt =
| caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = Location in Japan
| image_bathymetry =
| alt_bathymetry =
| caption_bathymetry =
| location = [[Nagano prefecture]]
| coords = {{coord|36|02|54|N|138|05|03|E|region:JP_type:waterbody|display=inline,title}}
| type =
| inflow = 31 small rivers of the [[Kiso Mountains]]
| rivers =
| outflow = [[Tenryū River]]
| catchment =
| basin_countries = [[Japan]]
| agency =
| designation =
| length =
| width =
| area = {{convert|13.3|km2|abbr=on}}
| depth = {{convert|4.7|m|ft|abbr=on}}
| max-depth = {{convert|7.2|m|ft|abbr=on}}
| volume =
| residence_time =
| salinity =
| shore = {{convert|15.9|km|abbr=on}}
| elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| frozen =
| islands =
| sections =
| trenches =
| benches =
| cities = [[Okaya, Nagano|Okaya]], [[Suwa, Nagano|Suwa]], [[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]]
| website =
| reference =
}}
'''ဆုဝကန်''' (諏訪湖, Suwa-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂနိုစရင်စုဒေသ၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည် ခိဆိုတောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
[[တန်းရူးမြစ်]]မှ ရေ၏ အရင်းအမြစ်ကြောင့် ကန်သည် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကန်ရေပြင်ဧရိယအားဖြင့် ဤရေကန်သည် အဆင့် ၂၄ တွင် တည်ရှိသည်။ ဆုဝကန်၏ ကန်ဘောင်များတွင် ရှိမိုဆုဝမြို့၊ အိုခဝမြို့နှင့် ဆုဝမြို့များ တည်ရှိကြသည်။
===အိုမိဝတရိ===
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]
3y190ohbk4ke9el4vpo0yhxf4eji0xr
1033580
1033579
2026-05-24T12:45:01Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပထဝီသွင်ပြင် */
1033580
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox body of water
| name = ဆုဝကန်
| native_name = {{Nihongo||諏訪湖|suwa-ko}}
| native_name_lang = Japanese
| image = Suwako.jpg
| alt =
| caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = Location in Japan
| image_bathymetry =
| alt_bathymetry =
| caption_bathymetry =
| location = [[Nagano prefecture]]
| coords = {{coord|36|02|54|N|138|05|03|E|region:JP_type:waterbody|display=inline,title}}
| type =
| inflow = 31 small rivers of the [[Kiso Mountains]]
| rivers =
| outflow = [[Tenryū River]]
| catchment =
| basin_countries = [[Japan]]
| agency =
| designation =
| length =
| width =
| area = {{convert|13.3|km2|abbr=on}}
| depth = {{convert|4.7|m|ft|abbr=on}}
| max-depth = {{convert|7.2|m|ft|abbr=on}}
| volume =
| residence_time =
| salinity =
| shore = {{convert|15.9|km|abbr=on}}
| elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| frozen =
| islands =
| sections =
| trenches =
| benches =
| cities = [[Okaya, Nagano|Okaya]], [[Suwa, Nagano|Suwa]], [[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]]
| website =
| reference =
}}
'''ဆုဝကန်''' (諏訪湖, Suwa-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂနိုစရင်စုဒေသ၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည် ခိဆိုတောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ကန်သည် [[တန်းရူးမြစ်]]အတွက် ရေအရင်းအမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကန်ရေပြင်ဧရိယာအားဖြင့် ဤရေကန်သည် အဆင့် ၂၄ တွင် တည်ရှိသည်။ ဆုဝကန်၏ ကန်ဘောင်များတွင် ရှိမိုဆုဝမြို့၊ အိုခဝမြို့နှင့် ဆုဝမြို့များ တည်ရှိကြသည်။
===အိုမိဝတရိ===
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]
066q2nxrykpsgj5dqdq01z9hztlm7hm
1033581
1033580
2026-05-24T12:45:54Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033581
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox body of water
| name = ဆုဝကန်
| native_name = {{Nihongo||諏訪湖|suwa-ko}}
| native_name_lang = Japanese
| image = Suwako.jpg
| alt =
| caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = Location in Japan
| image_bathymetry =
| alt_bathymetry =
| caption_bathymetry =
| location = [[Nagano prefecture]]
| coords = {{coord|36|02|54|N|138|05|03|E|region:JP_type:waterbody|display=inline,title}}
| type =
| inflow = 31 small rivers of the [[Kiso Mountains]]
| rivers =
| outflow = [[Tenryū River]]
| catchment =
| basin_countries = [[Japan]]
| agency =
| designation =
| length =
| width =
| area = {{convert|13.3|km2|abbr=on}}
| depth = {{convert|4.7|m|ft|abbr=on}}
| max-depth = {{convert|7.2|m|ft|abbr=on}}
| volume =
| residence_time =
| salinity =
| shore = {{convert|15.9|km|abbr=on}}
| elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| frozen =
| islands =
| sections =
| trenches =
| benches =
| cities = [[Okaya, Nagano|Okaya]], [[Suwa, Nagano|Suwa]], [[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]]
| website =
| reference =
}}
'''ဆုဝကန်''' (諏訪湖, Suwa-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂနိုခရိုင်၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည် [[ခိဆိုတောင်တန်း]]တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ကန်သည် [[တန်းရူးမြစ်]]အတွက် ရေအရင်းအမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကန်ရေပြင်ဧရိယာအားဖြင့် ဤရေကန်သည် အဆင့် ၂၄ တွင် တည်ရှိသည်။ ဆုဝကန်၏ ကန်ဘောင်များတွင် ရှိမိုဆုဝမြို့၊ အိုခဝမြို့နှင့် ဆုဝမြို့များ တည်ရှိကြသည်။
===အိုမိဝတရိ===
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]
qnbv1o6ul9ttqhgufi7wm7o6g4ucgyc
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့
14
206964
1033737
660393
2026-05-25T04:20:36Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်
1033737
wikitext
text/x-wiki
{{main|ရေနံချောင်းမြို့}}
[[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ|မြို့များ]]
hcrlw2z6jzcrnuinsxkaqti2qg60otf
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များစာရင်း
0
209621
1033695
1032897
2026-05-25T00:50:32Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033695
wikitext
text/x-wiki
[[File:NiigataCityOpenData machinami004.jpg|250px|right|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် [[ရှိနနိုမြစ်]]]]
[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။
အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
==ဟော့ကိုင်းဒိုး==
ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် မြစ် ၃၂၆ စင်း ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်များထဲတွင် ဗဟိုအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ် (1級水系 or 一級河川, ikkyū suikei) သည် ၂၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြစ်များကို ဟော့ကိုင်းဒိုးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (北海道開発局, Hokkaidō kaihatsukyoku) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အဆင့် (၂) အဆင့်ရှိ မြစ်သည် ၆ ခု ရှိသည်။
အောက်ပါစာရင်းသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးရှိ မြစ်များစာရင်းကို အရှည်အားဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။
{{static row numbers}}
{| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text"
|-
! မြစ်အမည်
! အရှည်
! [[အဆင့်သတ်မှတ်ချက်]]
! မြစ်လက်တက်
! class="unsortable" | Refs
|-
| {{nihongo|[[အိရှိခရိမြစ်]]|石狩川|Ishikari-gawa}}
| {{convert|268|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei">{{cite web| url=http://www.hkd.mlit.go.jp/ky/kn/kawa_kei/ud49g7000000n5uy.html | title=穴の川遊砂地 北海道開発局 |publisher=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]], Japan|access-date=December 31, 2017| language=ja}}</ref>
|-
| {{nihongo|[[တဲရှိအိုမြစ်]]|天塩川|Teshio-gawa}}
| {{convert|256|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[တိုခချိမြစ်]]|十勝川|Tokachi-gawa}}
| {{convert|156|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုရှိရိုမြစ်]]|釧路川|Kushiro-gawa}}
| {{convert|154|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ယူးဘရိမြစ်]]|夕張川|Yūbari-gawa}}
| {{convert|136|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[Ishikari River|Ishikari]]
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး)|မုမြစ်]]|鵡川|Mu-kawa}}
| {{convert|135|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှိရိဘဲဆွတ်မြစ်]]|尻別川|Shiribetsu-gawa}}
| {{convert|126|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[တိုခိုရိုမြစ်]]|常呂川|Tokoro-gawa}}
| {{convert|120|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[အဘရှိရိမြစ်]]|網走川|Abashiri-gawa}}
| {{convert|115|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ချိတိုဆဲမြစ်]]|千歳川|Chitose-gawa}}
| {{convert|108|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[အိရှိခရိမြစ်]]
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆရုမြစ်]]|沙流川|Saru-gawa}}
| {{convert|104|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[အခန်မြစ်]]|阿寒川|Akan-gawa}}
| {{convert|98|km|mi|abbr=on}}
| B
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ယူးဘဲဆွတ်မြစ်]]|湧別川|Yūbetsu-gawa}}
| {{convert|87|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှောခိုဆွတ်မြစ်]]|渚滑川|Shokotsu-gawa}}
| {{convert|84|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[နီးခပ်ပုမြစ်]]|新冠川|Niikappu-gawa}}
| {{convert|80|km|mi|abbr=on}}
| B
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှိရိဘဲရှိတိုရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|後志利別川|Shiribeshi-Toshibetsu-gawa}}
| {{convert|80|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှိဘဲဆွတ်မြစ်]]|標津川|Shibetsu-gawa}}
| {{convert|78|km|mi|abbr=on}}
| B
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[တိုယောဟိရမြစ်]]|豊平川|Toyohira-gawa}}
| {{convert|72.5|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[အိရှိခရိမြစ်]]
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှိဇုနိုင်းမြစ်]]|静内川|Shizunai-gawa}}
| {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}}
| B
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရုမိုအိမြစ်]]|留萌川|Rumoi-gawa}}
| {{convert|44|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိုအဲတိုအိမြစ်]]|声問川|Koetoi-gawa}}
| {{convert|41.9|km|mi|abbr=on}}
| B
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[မိဆွတ်အိရှိမြစ်]]|三石川|Mitsuishi-gawa}}
| {{convert|31.6|km|mi|abbr=on}}
| B
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှိခိအုမြစ်]]|敷生川|Shikiu-gawa}}
| {{convert|22.8|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[မခိုမနိုင်းမြစ်]]|真駒内川|Makomanai-gawa}}
| {{convert|21|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[တိုယောဟိရမြစ်]]
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|-
| {{nihongo|[[အနနိုမြစ်]]|穴の川|Ana-no-kawa}}
| {{convert|9.4|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[တိုယောဟိရမြစ်]]
| <ref name="mlit2"/><ref name="mlit3" /><ref name="listrivers" /><ref name="mlit-kei"/>
|}
===ဟွန်းရှူး===
{{static row numbers}}
{| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text"
|-
! မြစ်အမည်
! အရှည်
! [[အဆင့်]]
! မြစ်လက်တက်
! class="unsortable" | Refs
|-
| {{nihongo|[[ရှိနနိုမြစ်]]|信濃川|Shinano-gawa}}
| {{convert|367|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu">{{cite web| url=http://www1.river.go.jp/0106.html | title=1級水系 | language=ja | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=December 31, 2017}}</ref>
|-
| {{nihongo|[[တိုနဲမြစ်]]|利根川|Tone-gawa}}
| {{convert|322|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိတခမိမြစ်]]|北上川|Kitakami-gawa}}
| {{convert|249|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အဘုခုမမြစ်]]|阿武隈川|Abukuma-gawa}}
| {{convert|239|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိဆိုမြစ်]]|木曽川|Kiso-gawa}}
| {{convert|229|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[မိုဂမိမြစ်]]|最上川|Mogami-gawa}}
| {{convert|229|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တန်းရူးမြစ်]]|天竜川|Tenryū-gawa}}
| {{convert|213|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အဂနိုမြစ်]]|阿賀野川|Agano-gawa}}
| {{convert|210|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဂိုးနိုခဝမြစ်]]|江の川 or 江川|-gawa}}<br/>{{nihongo|Enokawa River|可愛川|Eno-kawa}}
| {{convert|194|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုမနိုမြစ်]]|熊野川|Kumano-gawa}}<br/>{{nihongo|Shingu River|新宮川|Shingu-gawa}}
| {{convert|183|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အရခဝမြစ် (ခန်းတိုး)|အရခဝမြစ်]]|荒川|Arakawa}}
| {{convert|173|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိုးအိမြစ်]]|大井川|Ōi-gawa}}
| {{convert|168|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[နဂရမြစ်]]|長良川|Nagara-gawa}}
| {{convert|166|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဟိအိမြစ်]]|斐伊川|Hii-gawa}}
| {{convert|153|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[နခမြစ် (တိုချိဂိ၊ အိဘရချိ)|နခမြစ်]]|那珂川|Naka-gawa}}
| {{convert|150|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယုရမြစ် (ဂျပန်)|ယုရမြစ်]]|由良川|-gawa}}
| {{convert|146|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အဆဟိမြစ်]]|旭川|Asahi-gawa}}
| {{convert|142|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[မဘဲချိမြစ်]]|馬淵川|Mabechi-gawa}}
| {{convert|142|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တမမြစ်]]|多摩川|Tama-gawa}}
| {{convert|138|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိနိုခဝမြစ်]]|紀ノ川 or 紀の川|}}<br/>{{nihongo|Yoshino River|吉野川|Yoshino-kawa}}
| {{convert|136|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယောနဲရှိရိုမြစ်]]|米代川|Yoneshiro-gawa}}
| {{convert|136|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိုမိုနိုမြစ်]]|雄物川|Omono-gawa}}
| {{convert|133|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယောရှိအိမြစ်]]|吉井川|Yoshii-gawa}}
| {{convert|133|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဖုဂျိမြစ်]]|富士川|Fuji-kawa}}
| {{convert|128|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုဂျိမြစ် (အိဘရခိ)ခုဂျိမြစ်]]|久慈川|Kuji-gawa}}
| {{convert|124|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိဘိမြစ်]]|揖斐川|Ibi-gawa}}
| {{convert|121|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဂျင်းဇူးမြစ်]]|神通川|Jinzū-gawa}}
| {{convert|120|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယဟဂိမြစ်]]|矢作川|Yahagi-gawa}}
| {{convert|117|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုဇုရူးမြစ်]]|九頭竜川|Kuzuryū-gawa}}
| {{convert|116|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှောမြစ်]]|庄川|Shō-gawa}}
| {{convert|115|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တခဟရှိမြစ်]]|高梁川|Takahashi-gawa}}
| {{convert|111|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆဂမိမြစ်]]|相模川|Sagami-gawa}}
| {{convert|109|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခဆွတ်ရမြစ်]]|桂川|Katsura-gawa}}<br/>{{nihongo|အိုးအိမြစ်|大堰川|Ōi-gawa}}
| {{convert|107|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[ယောဒိုမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိုးတမြစ်]]|太田川|Ōta-gawa}}
| {{convert|103|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိဝခိမြစ်]]|岩木川|Iwaki-gawa}}
| {{convert|102|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိဇုမြစ်]]|木津川|Kizu-gawa}}
| {{convert|99|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[ယောဒိုမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခခိုမြစ် (ဂျပန်)|ခခိုမြစ်]]|加古川|Kako-gawa}}
| {{convert|96|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ရှောနိုင်း]]|庄内川|Shōnai-gawa}}
| {{convert|96|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[မိယမြစ် (မိအဲ)|မိအဲမြစ်]]|宮川|Miya-gawa}}
| {{convert|91|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[နရုဆဲမြစ်]]|鳴瀬川|Naruse-gawa}}
| {{convert|89|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အရှိဒမြစ်]]|芦田川|Ashida-gawa}}
| {{convert|86|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုရိုဘဲမြစ်]]|黒部川|Kurobe-gawa}}
| {{convert|85|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုရှိဒမြစ်]]|櫛田川|Kushida-gawa}}
| {{convert|85|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တခဆွတ်မြစ်]]|高津川|Takatsu-gawa}}
| {{convert|81|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဟိနိုမြစ်]]|日野川|Hino-gawa}}
| {{convert|77|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တိုယောမြစ်]]|豊川|Toyo-gawa}}
| {{convert|77|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယောဒိုမြစ်]]|淀川|Yodo-gawa}}<br/>{{nihongo|ဆဲတမြစ်|瀬田川|Seta-gawa}}<br />{{nihongo|အုဂျိမြစ်|宇治川|Uji-gawa}}
| {{convert|75|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အရခဝမြစ် (အုအဲဆွတ်)|အရခဝမြစ်]]|荒川|Ara-kawa}}
| {{convert|73|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တဲဒိုရိမြစ်]]|手取川|Tedori-gawa}}
| {{convert|72|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အခမြစ်]]|赤川|Aka-gawa}}
| {{convert|70|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိဘိုမြစ်]]|揖保川|Ibo-gawa}}
| {{convert|69.75|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[မရုယမမြစ်]]|円山川|Maruyama-gawa}}
| {{convert|68|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိုယဘဲမြစ်]]|小矢部川|Oyabe-gawa}}
| {{convert|68|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယမတိုမြစ်]]|大和川|Yamato-gawa}}
| {{convert|68|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိုအိရဆဲမြစ်]]|奥入瀬川|Oirase-gawa}}
| {{convert|67|km|mi|abbr=on}}
| B
|
|
|-
| {{nihongo|[[မုခိုမြစ်]]|武庫川|Muko-gawa}}
| {{convert|66|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ယဆုမြစ်]]|野洲川|Yasu-gawa}}
| {{convert|65.25|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[ယောဒိုမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[Seki River|Seki]]|関川|-gawa}}
| {{convert|64|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တခဆဲမြစ် (အအိုမိုရိ)|တခဆဲမြစ်]]|高瀬川|Takase-gawa}}
| {{convert|63.7|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိုယောရှိမြစ်]]|子吉川|Koyoshi-gawa}}
| {{convert|61|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဟိမဲမြစ်]]|姫川|Hime-gawa}}
| {{convert|60|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အဲဒိုမြစ်]]|江戸川|Edo-gawa}}
| {{convert|59.5|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[တိုနဲမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အိုဇဲမြစ်]]|小瀬川|Oze-gawa}}<br/>{{nihongo|ခိုနိုမြစ်|木野川|Kono-gawa}}
| {{convert|59|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆဘမြစ် (ဂျပန်)|ဆဘမြစ်]]|佐波川|Saba-gawa}}
| {{convert|57|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဂျောဂန်းဂျိမြစ်]]|常願寺川|Jōganji-gawa}}
| {{convert|56|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခုမိုဇုမြစ်]]|雲出川|Kumozu-gawa}}
| {{convert|55|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[နတိုရိမြစ်]]|名取川|Natori-gawa}}
| {{convert|55|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အဘဲမြစ်]]|安倍川|Abe-kawa}}
| {{convert|53.3|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆန်းဒိုင်းမြစ်]]|千代川|Sendai-gawa}}
| {{convert|52|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခနိုမြစ်]]|狩野川|Kano-gawa}}
| {{convert|46|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆခဝမြစ်]]|酒匂川|Sakawa-gawa}}
| {{convert|46|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခခဲဟရှိမြစ်]]|梯川|Kakehashi-gawa}}
| {{convert|42|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆုဇုခမြစ်]]|鈴鹿川|Suzuka-gawa}}
| {{convert|40|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[တန်းဂျင်းမြစ်]]|天神川|Tenjin-gawa}}
| {{convert|32|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခမိုမြစ်]]|鴨川|Kamo-gawa}}
| {{convert|31|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[ယောဒိုမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိတမြစ်]]|北川|Kita-gawa}}
| {{convert|30|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိခုမြစ်]]|菊川|Kiku-gawa}}
| {{convert|28|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခန်းဒမြစ်]]|神田川|Kanda-gawa}}
| {{convert|24.6|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[အရခဝမြစ် (ခန်းတိုး)|အရခဝမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ခိဘိရှိမမြစ်]]||Kibishima-gawa}}
| {{convert|24.1|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆုမိဒမြစ်]]|隅田川|Sumida-gawa}}
| {{convert|23.5|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[အရခဝမြစ် (ခန်းတိုး)|အရခဝမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[ဆွတ်ရုမိမြစ်]]|鶴見川|Tsurumi-gawa}}
| {{convert|22|km|mi|abbr=on}}
| A
|
| <ref name="mlitikkyu"/>
|-
| {{nihongo|[[အအိခဝမြစ် (မိယဂိ၊ ဂျပန်)|အအိခဝမြစ်]]|相川|Aikawa -gawa}}
| {{convert|4.8|km|mi|abbr=on}}
| B
|
|
|-
| {{nihongo|[[ဒိုးတွန်းဘုရိ]]|道頓堀|}}
| {{convert|2.7|km|mi|abbr=on}}
| A
| [[ယောဒိုမြစ်]]
| <ref name="mlitikkyu"/>
|}
==ရှိခိုခု==
အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။
* [[Yoshino River|Yoshino-gawa]] ([[:ja:吉野川|吉野川]]) - Kochi, Ehime, Tokushima, Kagawa
* [[Naka River (Tokushima)|Naka-gawa]] ([[:ja:那賀川|那賀川]]) - Tokushima
* [[Doki River|Doki-gawa]] ([[:ja:土器川|土器川]]) - Kagawa
* [[Shigenobu River|Shigenobu-gawa]] ([[:ja:重信川|重信川]]) - Ehime
* [[Hiji River|Hiji-kawa]] ([[:ja:肱川|肱川]]) - Ehime
* [[Monobe River|Monobe-kawa]] ([[:ja:物部川|物部川]]) - Kochi
* [[Niyodo River|Niyodo-gawa]] ([[:ja:仁淀川|仁淀川]]) - Ehime, Kochi
* [[Shimanto River|Shimanto-gawa]] ([[:ja:四万十川|四万十川]]) - Ehime, Kochi
==ခယူးရှူး==
အဆင့် (၁) သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံထားရသည့် မြစ်များ ဖြစ်သည်။
* [[Onga River|Onga-gawa]] ([[:ja:遠賀川|遠賀川]]) - Fukuoka
* [[Yamakuni River|Yamakuni-gawa]] ([[:ja:山国川|山国川]]) - Oita, Fukuoka
* [[Chikugo River|Chikugo-gawa]] (筑後川) - Kumamoto, Oita, Fukuoka, Saga
* [[Yabe River|Yabe-gawa]] ([[:ja:矢部川|矢部川]]) - Fukuoka
* [[Matsuura River|Matsuura-gawa]] ([[:ja:松浦川|松浦川]]) - Saga
* [[Rokkaku River|Rokkaku-gawa]] ([[:ja:六角川|六角川]]) - Saga
* [[Kase-gawa]] ([[:ja:嘉瀬川|嘉瀬川]]) - Saga
* [[Honmyo-gawa]] ([[:ja:本明川|本明川]]) - Nagasaki
* [[Kikuchi River|Kikuchi-gawa]] (菊池川) - Kumamoto
* [[Shirakawa River (Kumamoto)|Shira-kawa]] ([[:ja:白川 (熊本県)|白川]]) - Kumamoto
* [[Midori River|Midori-gawa]] ([[:ja:緑川|緑川]]) - Kumamoto
* [[Kuma River, Japan|Kuma-gawa]] (球磨川) - Kumamoto
* [[Ōita River|Ōita-gawa]] ([[:ja:大分川|大分川]]) - Ōita
* [[Ōno River|Ōno-gawa]] (大野川) - Kumamoto, Miyazaki, Ōita
* [[Banjo River|Banjo-gawa]] ([[:ja:番匠川|番匠川]]) - Ōita
* [[Gokase River|Gokase-gawa]] ([[:ja:五ヶ瀬川|五ヶ瀬川]]) - Kumamoto, Ōita, Miyazaki
* [[Omaru River (Japan)|Omaru-gawa]] ([[:ja:小丸川|小丸川]]) - Miyazaki
* [[Ōyodo River|Ōyodo-gawa]] (大淀川) - Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki
* [[Sendai River (Kyushu)|Sendai-gawa]] ([[:ja:川内川|川内川]]) - Miyazaki, Kagoshima
* [[Kimotsuki River|Kimotsuki-gawa]] ([[:ja:肝属川|肝属川, 肝付川]]) - Kagoshima
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Rivers of Japan}}
* [http://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/index.html Rivers of Japan] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (MLIT)
* [https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-W05.html Digital data]- by MLIT
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
5vpmn27fp6zxtnusz85vs3vlcr63mr7
ကဘူးလ်မြို့ ကျရှုံးခြင်း (၂၀၂၁)
0
209723
1033717
699558
2026-05-25T03:13:20Z
Zawzawaungthwin
100038
[[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
1033717
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = ကဘူးလ်မြို့ ကျရှုံးခြင်း
| partof = အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ပွဲ (၂၀၀၁–၂၀၂၁)
| image =
| date = ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၁၅
| place = [[ကဘူးလ်မြို့]], [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]
| territory =
| result =
| status = [[တာလီဘန်]]တို့ အနိုင်ရခြင်း
* တာလီဘန်တို့ ကဘူးလ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း
* သမ္မတ အရှရာ့ဖ် ဂါနီသည် တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခြင်း<ref>{{cite web|date=15 August 2021|title=Afghan President Ashraf Ghani Flees to Tajikistan Amid Taliban Entering Kabul|url=https://www.newsweek.com/afghan-president-ashraf-ghani-flees-tajikistan-amid-taliban-entering-kabul-1619484|access-date=15 August 2021|website=Newsweek|first=Natalie|last=Colarossi|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816072940/https://www.newsweek.com/afghan-president-ashraf-ghani-flees-tajikistan-amid-taliban-entering-kabul-1619484|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 August 2021 |title=Afghan president flees the country as Taliban move on Kabul |url=https://apnews.com/article/afghanistan-taliban-kabul-bagram-e1ed33fe0c665ee67ba132c51b8e32a5|access-date=15 August 2021 |website=AP NEWS|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815120025/https://apnews.com/article/afghanistan-taliban-kabul-bagram-e1ed33fe0c665ee67ba132c51b8e32a5|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 August 2021 |title=Afghan President Ghani leaves country – reports |url=https://www.bbc.com/news/live/world-asia-58219963|access-date=15 August 2021 |website=BBC News|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815163037/https://www.bbc.com/news/live/world-asia-58219963|url-status=live}}</ref>
* နိုင်ငံခြားသံရုံးများ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း
| combatant1 = {{flagdeco|Afghanistan|Taliban}} Taliban
* Islamic Emirate of Afghanistan
| combatant2 = {{flag|Islamic Republic of Afghanistan}}<br />''စစ်ရေးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုမရှိ'':<br />{{flag|United States}}{{efn|group=infobox|[[Operation Allies Refuge]]}}<br />{{flag|United Kingdom}}{{efn|group=infobox|[[Operation Pitting]]}}
| commander1 = {{nowrap|{{flagdeco|Afghanistan|Taliban}} Hibatullah Akhundzada<ref>{{Cite web |url=https://www.aspistrategist.org.au/after-the-fall-of-kabul-whats-next-for-afghanistan/ |title=After the fall of Kabul|url-status=live|access-date=16 August 2021|website=www.aspistrategist.org.au/| archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816042414/https://www.aspistrategist.org.au/after-the-fall-of-kabul-whats-next-for-afghanistan/}}</ref>}}<br>{{nowrap|{{flagdeco|Afghanistan|Taliban}} Abdul Ghani Baradar<ref name="eco">{{cite news |title=The Taliban's terrifying triumph in Afghanistan |url=https://www.economist.com/asia/2021/08/15/the-talibans-terrifying-triumph-in-afghanistan |publisher=Economist |date=15 August 2021 |access-date=15 August 2021 |archive-date=15 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815173110/https://www.economist.com/asia/2021/08/15/the-talibans-terrifying-triumph-in-afghanistan |url-status=live}}</ref>}}<br />{{flagdeco|Afghanistan|Taliban}} Suhail Shaheen<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/15/taliban-enter-kabul-from-all-sides |title='At the gates': Taliban ready to take Afghan capital|url-status=live|access-date=15 August 2021|website=www.aljazeera.com| archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815081408/https://www.aljazeera.com/news/2021/8/15/taliban-enter-kabul-from-all-sides}}</ref>
| commander2 = {{nowrap|{{flagdeco|Afghanistan}} Ashraf Ghani<ref>{{cite news |last1=Batchelor |first1=Tom |title=Afghan president Ashraf Ghani flees capital Kabul for Tajikistan as Taliban enter city |url=https://www.independent.co.uk/asia/central-asia/afghanistan-taliban-ashraf-ghani-flee-b1902917.html |access-date=15 August 2021 |work=[[The Independent]] |date=15 August 2021 |archive-date=15 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815164417/https://www.independent.co.uk/asia/central-asia/afghanistan-taliban-ashraf-ghani-flee-b1902917.html |url-status=live}}</ref>}}<br />{{nowrap|{{flagdeco|Afghanistan}} Hebatullah Alizai<ref>{{cite news |last1=Azaz |first1=Syed |title=Afghanistan Army Chief removed from post |url=https://www.geo.tv/latest/364698-afghan-army-chief-of-staff |access-date=16 August 2021 |website=Geo.tv |date=11 August 2021 |archive-date=11 August 2021 |url-status=live}}</ref>}}<br>{{flagdeco|United States}} Joe Biden<br>{{flagdeco|United States}} Mark Milley
| units1 = မသိရ
| units2 = Afghan National Security Forces (ANSF)
* {{nowrap|Afghan National Army}}
** 201st Corps (Afghanistan)|201st Corps<ref name="lwj14">{{cite news |last=Roggio |first=Bill |title=Taliban encircling Afghan capital Kabul, prepping final assault through east |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2021/08/taliban-encircling-afghan-capital-kabul-prepping-final-assault-through-east.php |publisher=FDD's Long War Journal |date=14 August 2021 |access-date=15 August 2021 |archive-date=14 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814180839/https://www.longwarjournal.org/archives/2021/08/taliban-encircling-afghan-capital-kabul-prepping-final-assault-through-east.php |url-status=live}}</ref>
** 111th Division<ref name="lwj14" />
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 =
| notes =
| campaignbox =
| caption = View of the old city of Kabul, Afghanistan
}}
[[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် [[ကဘူးလ်မြို့|ကဘူးလ်]]သည် အလွန်တရာတင်းကျပ်သော အစ္စလာမ်ဘာသာရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[တာလီဘန်]]တို့ လက်အောက်သို့ ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၁၅ တွင် ကျရောက်ခဲ့ရသည်။ အာဖဂန်အစိုးရကို ၂၀၂၁ မေတွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော [[တာလီဘန်]]တို့၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အဆုံးသတ်ရလဒ်လည်းဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့၏ သမ္မတ [[အက်ရှရက် ဂါနီ|အရှရာ့ဖ် ဂါနီ]]သည် တိုင်းပြည်မှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ပြီး နာရီများစွာ အကြာ၌ မြို့တော်သည် သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်တပ်များ အာဖဂန်မှ ရုပ်သိမ်းခြင်း ဆောင်ရွက်နေစဉ်တွင်ပင် အာဖဂန်နိုင်ငံပြည်နယ်များ၏ မြို့တော်များ တစ်မြို့ပြီး တစ်မြို့ ကျရှုံးခဲ့ရ၍ အမေရိကန်တပ်များ ရုပ်သိမ်းခြင်းသည် ၂၀၂၁ ဩဂုတ်လ ၃၁ တွင် အပြီးသတ်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author1=Missy Ryan |author2=Karen DeYoung |title=Biden will withdraw all U.S. forces from Afghanistan by Sept. 11, 2021 |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/biden-us-troop-withdrawal-afghanistan/2021/04/13/918c3cae-9beb-11eb-8a83-3bc1fa69c2e8_story.html |website=The Washington Post |access-date=16 August 2021 |language=English |date=13 April 2021 |url-status=live}}</ref>
လက်ရှိတွင် တာလီဘန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်အစိုးရအရာရှိများ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးလျက် ရှိကြသည်။ သို့သော် အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြွင်းမဲ့ အရှုံးပေးခြင်းသာ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။<ref name="guardian15">{{Cite news |last1=Mistlin |first1=Alex |last2=Sullivan |first2=Helen |last3=Harding |first3=Luke |last4=Harding |first4=Luke |last5=Borger |first5=Julian |last6=Mason |first6=Rowena |date=15 August 2021 |title=Afghanistan: Kabul to shift power to 'transitional administration' after Taliban enter city – live updates |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/live/2021/aug/15/afghanistan-taliban-close-in-on-kabul-as-last-government-stronghold-in-north-falls|access-date=15 August 2021 |issn=0261-3077|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815103044/https://www.theguardian.com/world/live/2021/aug/15/afghanistan-taliban-close-in-on-kabul-as-last-government-stronghold-in-north-falls|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/513486/afghanistan-heavy-fighting-ongoing-on-the-outskirts-of-kabul-as-of-early-aug-15-a-total-blackout-reported-in-the-city |title=Afghanistan: Heavy fighting ongoing on the outskirts of Kabul as of early Aug. 15; a total blackout reported in the city|access-date=15 August 2021|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815010510/https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/513486/afghanistan-heavy-fighting-ongoing-on-the-outskirts-of-kabul-as-of-early-aug-15-a-total-blackout-reported-in-the-city|url-status=live}}</ref><ref name=":0" /> ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာလွှဲအပ်ခြင်းကို တာလီဘန်များက တောင်းဆိုထား၍<ref name=":0">{{Cite web |date=15 August 2021 |title=Taliban enter Kabul, await 'peaceful transfer' of power |url=https://apnews.com/article/afghanistan-taliban-kabul-bagram-e1ed33fe0c665ee67ba132c51b8e32a5|access-date=15 August 2021 |website=AP NEWS|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815120025/https://apnews.com/article/afghanistan-taliban-kabul-bagram-e1ed33fe0c665ee67ba132c51b8e32a5|url-status=live}}</ref> အစိုးရကလည်း လိုက်နာဆောင်ရွက်မည်ဟု ကြေညာထားလေ၏ ။<ref name="faz15">{{cite news |title=Afghanische Regierung kündigt friedliche Machtübergabe an |url=https://www.faz.net/aktuell/afghanistan-taliban-starten-angriff-auf-kabul-17485836.html |publisher=FAZ |date=15 August 2021 |access-date=15 August 2021 |archive-date=15 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815094623/https://www.faz.net/aktuell/afghanistan-taliban-starten-angriff-auf-kabul-17485836.html |url-status=live}}</ref> အစိုးရက နိုင်ငံရေးအာဏာကို ယခင်ဝန်ကြီးတစ်ဦး ဦးဆောင်သော ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့စည်း၍ လွှဲရန် တောင်းဆိုမှုပြုထားသော်လည်း တစ်ဖက်တွင် တာဘီဘန်များက ယင်းတောင်းဆိုမှုကို ငြင်းဆိုထားပြီး အာဏာကို ၎င်းတို့ဆီသို့သာ အပြည့်အဝလွှဲပေးရန် စိတ်ဆန္ဒရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=15 August 2021 |title=Taliban officials: there will be no transitional government in Afghanistan |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/taliban-officials-there-will-be-no-transitional-government-afghanistan-2021-08-15/|access-date=15 August 2021 |website=Reuters|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815160956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/taliban-officials-there-will-be-no-transitional-government-afghanistan-2021-08-15/|url-status=live}}</ref> [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကဘူးလ်မြို့၌ တည်ရှိနေကြသေးသည်။<ref name=natoairport>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/nato-maintains-diplomatic-presence-kabul-despite-taliban-advances-2021-08-15/ |title=NATO says it is helping keep Kabul airport open for evacuations |publisher=Reuters |date=15 August 2021 |accessdate=15 August 2021 |archive-date=15 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815160948/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/nato-maintains-diplomatic-presence-kabul-despite-taliban-advances-2021-08-15/ |url-status=live }}</ref>
==မှတ်စု==
{{Notelist}}
==ကိုးကား==
{{Reflist}}
[[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
h9mam2yk8h477rk3e98stpjdclpmt45
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ
14
209811
1033714
1032704
2026-05-25T03:12:26Z
Zawzawaungthwin
100038
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ရှိ ပဋိပက္ခများ]] စာမျက်နှာကို [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]])
1032704
wikitext
text/x-wiki
[[Category:ခုနှစ်အလိုက် ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]]
4ahai13012vq3kx3gtdkv3enxw5x8kb
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းခြင်းများ
14
215334
1033720
687593
2026-05-25T03:14:06Z
Salai Rungtoi
22844
1033720
wikitext
text/x-wiki
{{Container}}
[[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်းခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နိုင်ငံရေးသမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေးသမိုင်း| ]]
jyfmln4vmdmkan2ulxqqjmm35bafagp
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေးသမိုင်း
14
215335
1033713
687595
2026-05-25T03:10:19Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:စစ်ရေး သမိုင်း]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:တည်နေရာအလိုက် စစ်ရေး သမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033713
wikitext
text/x-wiki
{{container}}
{{Commons category|Military history by country}}
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေး]]
[[ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် စစ်ရေး သမိုင်း]]
o5te0k7lub5gwkgjj5iigghsxr7f7c7
1033716
1033713
2026-05-25T03:12:52Z
Salai Rungtoi
22844
1033716
wikitext
text/x-wiki
{{container}}
{{Commons category|Military history by country}}
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေး| ]]
[[ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် စစ်ရေး သမိုင်း| ]]
l7q4rjcf5vp8dxrv1oxwvkr6exqkjmc
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin
3
223880
1033711
1033516
2026-05-25T03:09:06Z
Zawzawaungthwin
100038
/* ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း
1033711
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC)
== ဧပြီ ၂၀၂၂ ==
[[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]] မှ အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC)
:ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော် [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]] ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC)
== Autopatrolled granted ==
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]]
Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers.
Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them.
Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ <nowiki>{{short description}}</nowiki> သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်" ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description > Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင် မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
== Discussion of current problem with VPN. ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
== မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC)
== Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! ==
We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact!
Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
== မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
:[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် <code> |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ </code> နဲ့ <code> |coordinates = '''{{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}}''' </code> လိုပါတယ်။ ဥပမာ <code> {{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} </code> infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
:ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
:::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::ဟုတ်၊ကောင်းပါပြီ. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::အိုကေနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို ယူလိုက်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::Pleasure <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
== ဆွေးနွေးချက်များ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့ ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
== ဆွေးနွေးမှုများ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့ အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== ဟင်္သာတဦးမြ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့ အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> နဲ့ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:: က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]] ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== Freedom of Panorama ==
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== Help me to Complete this Article ==
hi, sorry for distributing you
Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article.
It will be helpful.
[[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== Notice of expiration of your ipblock-exempt right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div>
:@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== ရွာအမည်များကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
== ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]</nowiki> ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
:အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
== တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။
Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။
ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။
[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
== Translation request ==
Hello, Zawzawaungthwin.
Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia?
Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ် ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== Help ==
I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''<nowiki/>'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။
အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။" [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က "က" သတ်မဟုတ်ပဲ၊ "တ" သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:Edits history of "ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ" were merged to " ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်" [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် ==
ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ ==
[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ.
ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။
၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။
၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။
၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။
အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual.
:I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information
:Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် -
::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။
::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် <code><nowiki>{{Infobox organization}}</nowiki></code> သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ <code><nowiki>{{Infobox legislative committee}}</nowiki></code> ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။
::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း ==
မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။
Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။
ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။
သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
== ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ ==
[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ
လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။
၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် "ဦး" ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''"ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး"''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။
၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''"ယာယီသမ္မတ"''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည် ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် "ဦး" တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]],
:I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''<nowiki/>'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'<nowiki/>''' နဲ့ '''<nowiki/>'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== မြတ်ကို ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ "သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)" စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== တမ်းပလိတ်ကိစ္စ ==
[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:okay, will take a look. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း ==
မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။ အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။
:[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။
:အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။
:ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" (Businessperson) နဲ့ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။
::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။
::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။
::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''"သက်သေခိုင်မာမှရေး"''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ "ဝေဖန်ခံရမှု" အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်"''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''"ကြားရသည်"''' သို့မဟုတ် '''"သတင်းအရ သိရသည်"''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''"သတင်း" (News Report)''' နဲ့ '''"အာဘော်/ဆောင်းပါး" (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ "ခရိုနီ" လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို "အချက်အလက်" (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -"ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ" သို့မဟုတ် "ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ" ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ "ခရိုနီစာရင်း" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ "လူဆိုး" တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက "သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်" လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား "X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်" လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် "ခရိုနီ" လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ "[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) ==
ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။
:* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]]
:* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]]
:[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ
::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ
::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။
::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင်
:::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ်
:::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ်
:::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ်
:::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ "ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်" လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== Pages using bar box without float left or float right ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
== The King's Warden ==
@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] The King's Warden က တောင်ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်းတွေကို တစ်ချက်လောက် စစ်ပြီး ဝိုင်းကူပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
== နယူးကလီးယား (သို့) နျူကလီးယား ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက် နဲ့ ထို [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ:]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက်တွင် ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။စက်ရုံကို [[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|နျူကလီးယား]] လို့ သုံးပြီး [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ]] ကို နယူးကလီးယားလို့ သုံးနေတာက မတူညီမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ဘယ် စာလုံးရွေးသုံးကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးစရာလဲ ဖြစ်လာပါတယ်။ကျနော်က [[ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ကို ရေးထားတော့ [[:ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] လို့ သုံးမလားလို့ စီစဥ်ထားပါတယ်။နျူကလီးယား နဲ့ နယူးကလိယား တစ်ခုခု ရွေးဖြစ်ရင် ဖျက်တာတွေ ပြင်တာတွေ လုပ်ကြရမှာပါ။
ကျနော်ကတော့ .... တည်ဆဲအဏုမြူစွမ်းအင်ဥပဒေ၏ အခန်း(၁၂)၊ “တားမြစ်ချက်များ” ပါ ပုဒ်မ၊ (၂၉)၊ ပုဒ်မ(၃၀)၊ ပုဒ်မ (၃၁) နှင့် ပုဒ်မ(၃၂) တို့တွင် “မည်သူမျှ နျူကလီးယားပစ္စည်း၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းရန်နှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်၊ မှတ်ပုံတင် လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်း နှင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် ဌာနမှဆက်လက် သုံးစွဲရန်မသင့်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်ကို ဆက်လက်၍ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မပြုရ” ဟု တားမြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်ကို ကိုးကားပြီး [https://www.daemyanmar.com] နျူကလီးယား လို့ သုံးချင်ပါတယ်။လမ်းညွန်မှုကို ခံယူပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၄၊ ၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ၊ဒီကိစ္စက ကျန်နေပါသေးတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
::"နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်းကို သဘောတူပါတယ်ဗျာ။ Please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၄၅၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ. [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] ကို "နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်း နဲ့ <bdi>[[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နယူကလိယားစက်ရုံများကို ဖယ်ရှားပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။</bdi> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
::::{{Done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၀၃၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
== အမှတ်တံဆိပ်လိုဂို ကိစ္စ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ခင်ဗျာ။ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Logo_of_of_the_Ministry_of_Hotels,_Tourism_and_Culture.svg ကို တစ်ချက်စစ်ကြည့်ပေးပါလားခင်ဗျာ။အဆင်မပြေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:Logo တွေက ဖန်တီးတဲ့ ရက်စွဲကို သေချာ မဖော်ပြနိုင်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် Free license ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြနိုင်ရင် copyrighted ဖြစ်ပါတယ်။ [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Ninjastrikers ဒီနမူနာ] ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၇၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
== ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ==
@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ . . [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] က မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများကို ဆိုလိုတာဖြစ်လို့ ပိုမိုရှင်းလင်းမြင်သာအောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ လို့ အမည်ပြောင်းရင် ပိုကောင်းမလား၊နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများက ရှိပြီးသားဆိုတော့ ပိုအဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:English wiki အလိုက် ထားရှိတာ ပိုမိုသင့်တော်သလားလို့။ အစ်ကို ဆွေးနွေးချက်ကိုလည်း နားလည်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ENG category မှာ battle/war တွေကို tactical ဆန်မှုအေပါ်မှာပဲ သုံးကြတာများတာကို တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ -အီရန်စစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေဆိုရင် လိုမျိုးဆိုရင် conflict/ပဋိပက္ခ အောက်မှာ ထားရှိတာ များလားတယ်။ battle/war category ကို သိပ်မသုံးကြဘူး။ အာ့ကြောင့် ကျနော်က ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်မံနေတာပါ။
:နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်သမလားလို့။ battle/war category ကလည်း စစ်သမိုင်းအောက်မှာတော့ အကြုံဝင်ပါတယ်။
:တိကျတဲ့ အဖြေတော့ ကျနော့်မှာ မရှိပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
::[[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] ကို '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုပြီး ပြောင်းကြမလားလို့ တိုင်ပင်တာပါ။ဒီမတူတဲ့ ကဏ္ဍနှစ်ခုကြားမှာ အဓိကကွာခြားချက်က ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ တည်နေရာသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သမျှ တိုက်ပွဲအားလုံးကို စုစည်းတဲ့အတွက် ဘယ်သူတွေ တိုက်ပွဲဝင်သလဲဆိုတဲ့ Actor ကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကဏ္ဍမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ပြန်ပြင်ချင်တဲ့ '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းတာဖြစ်လို့ တည်နေရာကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများဆိုတဲ့ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တည်နေရာကို အခြေခံတဲ့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အမည်က ပိုပြီး စနစ်ကျပြီး ရှာဖွေရလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဆွေးနွေးရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်းမံနေတဲ့အပေါ် ဆွေးနွေးချက်မရှိပါဘူး။'''နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်မလားလို့''' ဒီအချက်ကတော့ ဆွေးနွေးစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော တိုက်ပွဲတွေကို တိုက်ပွဲလို့ သုံးမှ ပိုအဆင်ပြေပြီး အဲ့လောက် မပြင်းထန်ရင်တော့ ပဋိပက္ခလို့ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:::ကျနော်တို့မှာ Manual of Style က [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Military_history#Conflicts_and_operations|Wikipedia:Manual of Style/Military history - Wikipedia]] က အဓိက ဆင်းသက်တာဆိုတော့ အစ်ကို ကောင်းသလို လုပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ။ဒီကိစ္စကို အပြီးသတ်ပေးပါအုံး၊မူလအတိုင်းထားမလား၊ပြင်မလားဆိုတာကို၊ပြင်မယ်ဆိုရင်တော့ ရွေ့ရမှာပေါ့၊ဒီအတိုင်းပဲ သင့်တော်တယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ထားပြီး အခြားအလုပ်တွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
1mkaa8zzi9elyj35r6snuowal3qv5ik
မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)
0
224346
1033723
1032707
2026-05-25T03:17:01Z
Zawzawaungthwin
100038
ကဏ္ဍ: နှစ်အလိုက် ပဋိပက္ခများ ထည့်သွင်းခြင်း
1033723
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = မြန်မာပြည်တွင်းစစ်
| width =
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| image = [[File:Mon State Kyomaro Township bombed 2024-03-28 (cropped).jpg|320px]]<br>[[File:Myanmar civil war.svg|320px]]
| image_size = 300px
| alt =
|caption = '''အပေါ်ပုံ ''' ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ [[ဓမ္မဿရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်|ဓမ္မဿကျေးရွာ]]တွင် နေအိမ်များ မီးလောင်ကျွမ်းနေစဉ်<br>'''အောက်ပုံ''' ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ အထိ စစ်ရေးအခြေအနေများ
'''[[နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] နှင့် မဟာမိတ်များ'''
{{legend|#ebc0b3|[[တပ်မတော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]၊ [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]၊ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]၊ [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ဝူယန်းပြည်သူ့စစ်]]၊ [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်နှင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#cf959cff|[[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]]}}
{{legend|#e899b7ff|[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]}}
{{legend|#fade69ff|[[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]{{Efn|name=fn2|အိန္ဒိယနိုင်ငံ အခြေစိုက်}}}}
'''[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] နှင့် မဟာမိတ်များ'''
{{legend|#cae7c4|[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ {{Efn|[[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]၊ [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]၊ [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)]]၊ [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၊ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]]၊ [[ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော်]]၊ [[အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၊ နှင့် ဒေသခံ အဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#c1c1c1ff|[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]}}
{{legend|#f3eba5ff|[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]}}
{{legend|#88c0f2ff|[[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|[[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]], [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်]], [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ)]], [[ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်]]၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#96efefff|[[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီ အိုင်အီးစီ]] ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များ{{Efn|[[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]], [[ကရင်နီ တပ်မတော်]], [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]], [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#cd7c7cff|[[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]}}
{{legend|#a9e89bff|[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]၊ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ဇိုမီး မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#6bc681ff|[[ချင်းညီနောင်]]{{Efn|[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]၊ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ဇိုမီး မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#c190dfff|[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]}}
{{legend|#c1e745ff|[[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|ဓနုပြည်နယ်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}}
{{legend|#86deccff|ရာမညပူးပေါင်းစစ်ကြောင်းနှင့် မဟာမိတ်များ<ref>{{cite news |title=Four Mon resistance forces to launch military operations under ‘Ramanya Joint Column’ |url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/four-mon-resistance-forces-to-launch-military-operations-under-ramanya-joint-column/ |work=Myanmar Peace Monitor |date=19 January 2025}}</ref>{{Efn|[[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)|မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]]၊ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်၊ မွန်ပြည်ဖဒရယ်ကောင်စီ၊ မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်၊ မွန်လွတ်မြောက်ရေးတပ်}}}}
'''အခြား တိုက်ပွဲဝင်သူများ'''
{{legend|#f7f0b0ff|အိန္ဒိယ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ{{Efn|[[United National Liberation Front of Western South East Asia]] ([[National Socialist Council of Nagaland]], [[United Liberation Front of Asom]], [[Kamtapur Liberation Organisation]]), [[Coordination Committee]] ([[Kangleipak Communist Party]], [[Kanglei Yawol Kanna Lup]], [[People's Revolutionary Party of Kangleipak]], [[People's Liberation Army of Manipur]], [[United National Liberation Front]], [[United Peoples Party of Kangleipak]]), အဖွဲ့ငယ်များ}}}}
'''တိုက်ပွဲမဝင်သော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ]]'''
{{legend|#ed9595ff|[[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]}}
{{legend|#ff7f2aff|[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]}}
{{legend|#cceaddff|[[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]}}
{{legend|#e2e21dff|[[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း]]}}
{{legend|#d8abe7ff|[[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]}}
{{legend|#f289e3ff|[[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]}}
ပိုမိုတိကျသော အသေးစိတ်မြေပုံအတွက် [[တမ်းပလိတ်:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အသေးစိတ်မြေပုံ|ဤနေရာ]] တွင်ကြည့်ပါ။
ထိတွေ့တိုက်ပွဲများစာရင်းအတွက် [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ဤနေရာ]] တွင်ကြည့်ပါ။
| date = ၅ မေ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ<br />({{age in years, months, weeks and days|month1=5|day1=5|year1=2021}})
| place = {{flagdeco|Myanmar}}[[မြန်မာနိုင်ငံ]]<ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=In the shadow of Ukraine, Myanmar's crisis gets worse |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/03/myanmar-junta-coup-anniversary-ukraine/ |access-date=4 February 2023 |newspaper=[[Washington Post]] |date=3 February 2023 |accessdate=17 May 2023 |archive-date=3 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203201930/https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/03/myanmar-junta-coup-anniversary-ukraine/ }}</ref>
| territory = *[[တပ်မတော်]]၏ ထိန်းချုပ်နိုင်မှုမှာ မြို့နယ် ၃၃၀ တွင် ၇၂-၂၂၀ ခန့်ရှိပြီး အဓိကကျသည့် မြို့များကို စိုးမိုးထားနေဆဲ<ref>{{cite news |last1=Faulder |first1=Dominic |title=Myanmar's iron-fisted ruler Min Aung Hlaing fights to stay on his throne |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/Myanmar-s-iron-fisted-ruler-Min-Aung-Hlaing-fights-to-stay-on-his-throne |access-date=4 February 2023 |work=[[Nikkei Asia]] |date=1 February 2023 |location=[[Bangkok, Thailand]] |accessdate=17 May 2023 |archive-date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207223635/https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/Myanmar-s-iron-fisted-ruler-Min-Aung-Hlaing-fights-to-stay-on-his-throne }}</ref>
*ခရိုင်အဆင့် မြို့ ၁၈ မြို့အပါအဝင် ၈၉ မြို့အား တော်လှန်ရေးတပ်များမှ သိမ်းပိုက်ထား (ဒီဇင်ဘာ ၂၅ အရ)
* [[ချင်းပြည်]]နှင့် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အပါအဝင် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထား <ref>{{cite news |title=Resistance Sets up the Chin People's Administrative Committee to Govern Chinland |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-sets-chin-peoples-administrative-committee-govern-chinland |access-date=8 February 2023 |work=Burma News International |date=29 January 2024 |archive-date=29 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129091956/https://www.bnionline.net/en/news/resistance-sets-chin-peoples-administrative-committee-govern-chinland |url-status=live |accessdate=26 January 2025 |archive-date=29 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129091956/https://www.bnionline.net/en/news/resistance-sets-chin-peoples-administrative-committee-govern-chinland }}</ref>
| coordinates = <!--Use the {{coord}} template -->
| map_type =
| map_relief =
| map_size =
| map_marksize =
| map_caption =
| map_label =
| result =
| status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| combatants_header =
| combatant1 = [[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] '''[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]'''
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<ref>{{cite web |url= https://www.rfa.org/english/news/myanmar/militia-05252021091305.html |title= Interview: 'Our Strength is in the People' |last= |first= |date= 25 May 2021 |website= Radio Free Asia (RFA) |publisher= |access-date= 25 May 2021 |quote= |archive-date= 28 June 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210628155121/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/militia-05252021091305.html/ampRFA |url-status= live }}</ref><ref name = "SGNMGW">{{cite news |title=Sagaing and Magway PDFs launch guerrilla attacks on military columns |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/sagaing-and-magway-pdfs-launch-guerrilla-attacks-on-military-columns |access-date=27 December 2021 |work=Myanmar Now |date=12 October 2021 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160101/https://www.myanmar-now.org/en/news/sagaing-and-magway-pdfs-launch-guerrilla-attacks-on-military-columns |url-status=live |accessdate=12 November 2023 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160101/https://www.myanmar-now.org/en/news/sagaing-and-magway-pdfs-launch-guerrilla-attacks-on-military-columns }}</ref><ref name = "YGN">{{cite news|title=Yangon PDF Central Command announces attacks after Kyimyindine crackdown|url=https://www.bnionline.net/en/news/yangon-pdf-central-command-announces-attacks-after-kyimyindine-crackdown|access-date=27 December 2021|work=Burma News International|date=7 December 2021|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227003332/https://www.bnionline.net/en/news/yangon-pdf-central-command-announces-attacks-after-kyimyindine-crackdown|url-status=live|accessdate=12 November 2023|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227003332/https://www.bnionline.net/en/news/yangon-pdf-central-command-announces-attacks-after-kyimyindine-crackdown}}</ref>
*{{flagicon image|Flag of Chin State.svg}} [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
*{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}} [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
'''[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|မဟာမိတ် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ]]'''<br>
* '''[[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]'''<ref>{{cite news|last1=Lynn|first1=Kyaw Ye|title=Curfew imposed after clashes near Myanmar-China border|url=http://aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281|access-date=21 November 2016|agency=Anadolu Agency|archive-date=24 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524111335/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281|url-status=live|accessdate=7 May 2024|archive-date=24 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524111335/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281}}</ref>
** {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
** '''[[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]'''
*** {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]
*** {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]
*** {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]{{efn|ဧပြီ – နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂; အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ - လက်ရှိ}}
* '''[[4K မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]<ref>{{cite news|url=https://burmese.dvb.no/archives/599992|title=Intense clash in Mese, Karenni State|date=20 June 2023|work=[[Democratic Voice of Burma]]|lang=Burmese|access-date=30 July 2023|archive-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625083220/https://burmese.dvb.no/archives/599992|url-status=live|accessdate=7 May 2024|archive-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625083220/https://burmese.dvb.no/archives/599992}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/06/20/79886/|title=The 4K, the clash in Mese, and the military movement of Karenni State|date=20 June 2023|work=People's Spring|lang=Burmese|access-date=30 July 2023|archive-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230702091642/https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/06/20/79886/|url-status=live|accessdate=7 May 2024|archive-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230702091642/https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/06/20/79886/}}</ref>'''
** {{flagicon image|Flag of the KNLA.svg}} [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]
** {{flagicon image|Flag of the Karenni Army.png}} [[ကရင်နီ တပ်မတော်]]
** {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]]<br>
** {{flagicon image|KNDF_Flag.jpg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
* {{flagicon image|Flag of the Karen National Defence Organisation.svg}} [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]]
* {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]
* {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}} [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Liberation Army.svg}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ငယ်များ]]
</br>'''အခြား အဖွဲ့အစည်းများ'''</br>
* {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ#၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြန်လည်ဦးမော့လာခြင်း|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Fighting peacock flag.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]
* စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေး ပြောက်ကျားအဖွဲ့ငယ်များ
| combatant2 = [[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] '''[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]'''
*{{armed forces|MYA}}
**{{army|MYA}}
**{{Navy|MYA}}
**{{air force|MYA}}
** {{coast guard|MYA}}
**{{flagicon image|Flag of Myanmar Border Guard Forces.png}} [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]
**{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
**{{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]
**{{flagicon image|Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/topics/5558|title=Pyu Saw Htee militia|website=Myanmar NOW|access-date=15 September 2022|archive-date=12 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512221709/https://www.myanmar-now.org/en/topics/5558}}</ref>
**{{flagicon image|Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png}} [[သွေးသောက်အဖွဲ့]]<ref>{{Cite news|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/murders-in-yangon-and-mandalay-linked-to-thwe-thout|work=Myanmar Now|title=Murders in Yangon and Mandalay linked to Thwe Thout|date=23 May 2022|access-date=22 June 2022|accessdate=15 September 2022|archive-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523140737/https://www.myanmar-now.org/en/news/murders-in-yangon-and-mandalay-linked-to-thwe-thout}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://asiatimes.com/2022/06/myanmar-raising-bloodthirsty-death-squads/|work=Asia Times|first=David Scott|last=Mathieson|title=Myanmar raising bloodthirsty death squads|date=10 June 2022|access-date=22 June 2022|accessdate=15 September 2022|archive-date=13 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613154553/https://asiatimes.com/2022/06/myanmar-raising-bloodthirsty-death-squads/}}</ref>
{{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg|size=25px}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br>
{{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.png}} [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]<br>
{{flagicon image|Flag of Zomi Re-unification Organisation.svg}} [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<ref>{{Cite web |title=Paul Lu: ZRO/ZRA Has Abducted And Killed Our CJDC Members |url=https://www.bnionline.net/en/news/paul-lu-zrozra-has-abducted-and-killed-our-cjdc-members |access-date=2022-06-28 |website=Burma News International |language=en |archive-date=28 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628210211/https://www.bnionline.net/en/news/paul-lu-zrozra-has-abducted-and-killed-our-cjdc-members |url-status=live }}</ref>{{EngvarB|date=December 2021}}
| combatant3 =
| commander1 = {{plainlist|
*[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] '''[[ဒူဝါလရှီးလ]]'''
*[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]
*{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ရည်မွန်]]
*{{flagicon image|KNDF_Flag.jpg}} [[ခွန်ဘီထူး]]
*{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg|link=ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်}} [[ဂမ်ရှောင်]]
*{{flagicon image|Flag of the KNLA.svg|link=ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်}} [[ပဒိုကွယ်ထူးဝင်း]]
*{{flagicon image|Fighting Peacock Flag.png}} [[သံခဲ]]
* {{flagicon image|Flag of the Karenni Army.png}} [[ခူးဦးရယ်]]
* {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ထွန်းကျော်]]<ref>{{cite news |title=KNPLF Says No Fake Peace |url=https://www.bnionline.net/en/news/knplf-says-no-fake-peace |access-date=29 June 2023 |work=BNI |date=6 March 2020 |language=en |accessdate=12 November 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629040134/https://www.bnionline.net/en/news/knplf-says-no-fake-peace }}</ref>
*{{flagicon image|Chin National Army Flag.svg|link=ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်}} [[ပူးဇင်ကျုံး]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|link=မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်}} [[ဖုန်တာရွှင်]]
* {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|link=တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်}} [[တာဘုန်းကျော်]]
* {{flagicon image|Infobox AA.png|link=ရက္ခိုင့်တပ်တော်}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]
* {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[မောင်ဆောင်းခ]]
* {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဖိုးသံချောင်း]]
}}
| commander2 = {{plainlist|
*[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]]{{flagdeco|MYA|army}} '''[[မင်းအောင်လှိုင်]]'''
*[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]]{{flagdeco|MYA|army}} [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
*{{flagdeco|MYA|army}} [[မောင်မောင်အေး]]
*{{flagdeco|MYA|army}} [[တင်အောင်စန်း]]
*{{flagdeco|MYA|army}} [[ရာပြည့်]]
*{{flagdeco|MYA|army}} [[နီလင်းအောင်]]
*{{flagdeco|MYA|army}} [[အောင်လင်းဒွေး]]
*{{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg|size=25px}} [[အောင်ခမ်းထီ]]
* {{flagicon image|Flag of DKBA.svg}} [[စောချစ်သူ]]
* {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.png}} Sao Meim Liam
}}
| commander3 =
| units1 =
| units2 =
| units3 =
| strength1 = ၁၀၀,၀၀၀ (PDF, ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ ခန့်မှန်း)<ref>{{cite news |title=With Conscription Law, Myanmar's Generals Are Digging Their Own Graves |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/with-conscription-law-myanmars-generals-are-digging-their-own-graves.html |access-date=14 February 2024 |work=The irrawaddy |date=14 February 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214003318/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/with-conscription-law-myanmars-generals-are-digging-their-own-graves.html |url-status=live |accessdate=2 May 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214003318/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/with-conscription-law-myanmars-generals-are-digging-their-own-graves.html }}</ref> နှင့် ၁၃၅,၀၀၀ (ပကဖ နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ)
| strength2 = {{plainlist|
* ၃၅၀,၀၀၀–၄၀၀,၀၀၀ (၂၀၂၁ အစောပိုင်း ခန့်မှန်း)<ref name = "lowyinstitute">{{Cite web|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/myanmar-s-military-numbers|title=Myanmar's military numbers|website=www.lowyinstitute.org|access-date=3 August 2022|archive-date=17 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717075827/https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/myanmar-s-military-numbers}}</ref>
* ၂၀၀,၀၀၀–၂၅၀,၀၀၀ (၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ခန့်မှန်း)<ref name = "lowyinstitute"></ref>
* ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် (၂၀၂၃ မေ ခန့်မှန်း)<ref name = "usip">{{Cite web|url=https://www.usip.org/publications/2023/05/myanmars-military-smaller-commonly-thought-and-shrinking-fast|title=Myanmar’s Military Is Smaller Than Commonly Thought — and Shrinking Fast|website=www.usip.org|access-date=17 May 2023|archive-date=16 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516155020/https://www.usip.org/publications/2023/05/myanmars-military-smaller-commonly-thought-and-shrinking-fast}}</ref>
}}
| strength3 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = {{plainlist|
* '''စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ''' ၇၃,၀၆၉+ ([[:en:Armed Conflict Location and Event Data Project|ACLED]]၊ ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ အရ)<ref>{{Cite news|url=https://acleddata.com/dashboard/#/dashboard|title=ACLED Dashboard|work=ACLED|date=22 April 2022|access-date=1 May 2022|archive-date=1 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101211737/https://acleddata.com/dashboard#/dashboard|url-status=live|accessdate=3 August 2022|archive-date=1 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101211737/https://acleddata.com/dashboard#/dashboard}}</ref>
* ပြည်သူ ၆,၀၈၇ ဦး အသတ်ခံရ၊ ၂၈,၀၅၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]]၊ ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ အရ)<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP | Assistance Association for Political Prisoners|website=AAPP | Assistance Association for Political Prisoners|access-date=14 February 2022|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/}}</ref>
* စစ်ဘေးရှောင် ၃,၂၀၆,၈၀၀ – ၃,၄၈၄,၃၀၀ နှင့် ဒုက္ခသည် ၁၄၉,၀၀၀ (ကုလသမဂ္ဂ၊ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ အရ)<ref>{{cite web |url=https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-emergency-update-end-november-2024 |title=Myanmar Emergency Update (as of end of November 2024) |date=20 Dec 2024 |website=Reliefweb.com |access-date=22 Dec 2024 |archive-date=20 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220044825/https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-emergency-update-end-november-2024 }}</ref>
*နေအိမ် ၈၃,၇၄၆ ဖျက်ဆီးခံရ (ISP–Myanmar and Data for Myanmar, ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၄ အရ)<ref name="thediplomat.com">{{cite web |url=https://thediplomat.com/2022/06/myanmars-total-displaced-population-tops-1-million-says-un/ |title=Myanmar's Total Displaced Population Tops 1 Million, Says UN |work=The Diplomat |first=Sebastian |last=Strangio |date=3 June 2022 |access-date=19 August 2022 |archive-date=14 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714151231/https://thediplomat.com/2022/06/myanmars-total-displaced-population-tops-1-million-says-un/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar junta has burnt down 83,746 houses since the coup |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9096 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}</ref>
*နေအိမ်နှင့် အဆောက်အဦး ၄၄၀ ချိတ်ပိတ်ခံထားရ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]]၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ အရ)<ref>{{Cite web|url = https://aappb.org/?p=20793|title = Daily Briefing in Relation to the Military Coup|date = 28 March 2022|access-date = 3 August 2022|archive-date = 28 March 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220328144739/https://aappb.org/?p=20793}}</ref>}}
| notes =
| campaignbox =
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
'''မြန်မာပြည်တွင်းစစ်''' သို့မဟုတ် '''ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်'''<ref>{{ကိုးကားခြင်း|title=ပြည်သူ့ခုခံ တော်လှန်စစ်သတင်းများ|url=https://www.youtube.com/watch?v=Px_ou2j5aGE|language=en|access-date=2022-02-03|archive-date=4 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204072038/https://www.youtube.com/watch?v=Px_ou2j5aGE|url-status=live}}</ref> သို့မဟုတ် '''နွေဦးတော်လှန်ရေး''' သည် ၂၀၂၁ခုနှစ်မှစ၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]အပါအဝင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအား ဆန့်ကျင်သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြား ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်တွင်းစစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝှမ်းတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ]] ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(နစက)]] က လိုက်လျောခြင်းမရှိပဲ လုံခြုံရေးအင်အားအလွန်အကျွံသုံးကာ အဓိကရုဏ်း ဖြိုခွင်းရေးလက်နက်များသာမက စစ်မြေပြင်လက်နက်များကို အသုံးပြုကာ နှိမ်နင်း ဖြိုခွင်းမှုအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနှံ့ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ၏ လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says|url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html|date=June 27, 2021|accessdate=14 February 2022|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Myanmar anti-coup insurgents destroy police post, kill security forces -media|url=https://www.euronews.com/2021/05/23/us-myanmar-politics|date=May 23, 2021|accessdate=14 February 2022|archive-date=5 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105220135/https://www.euronews.com/2021/05/23/us-myanmar-politics}}</ref> ဤပဋိပက္ခကို ထကြွခြင်းထက် ပြည်တွင်းစစ်ဟု ကုလလူ့အခွင့်အရေး အကြီးအကဲက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/|date=2022-02-01|accessdate=14 February 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957}}</ref> [[:en:Armed Conflict Location and Event Data Project|ACLED]] ၏ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး လူပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web |last1=Bynum |first1=Elliott |title=10 Conflicts to Worry About in 2022: Myanmar |url=https://acleddata.com/10-conflicts-to-worry-about-in-2022/myanmar/ |website=ACLED |access-date=8 March 2022 |archive-date=1 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801085156/https://acleddata.com/10-conflicts-to-worry-about-in-2022/myanmar/ }}</ref><ref name=UCDP_candidates_2021>{{Cite web|title=UCDP Candidates data set January to December 2021: Version 21.01.21.12|url=https://ucdp.uu.se/downloads/index.html|date=31 January 2022|access-date=14 February 2022|archive-date=7 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207011757/https://ucdp.uu.se/downloads/index.html}}</ref>
အာဏာသိမ်းပြီး လများအကြာတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အတိုက်အခံများက နယ်မြေဒေသအချို့ကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="CNN 7/9/21">{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |last2=Olarn |first2=Kocha |title=Myanmar's shadow government launches 'people's defensive war' against the military junta |url=https://www.cnn.com/2021/09/07/asia/myanmar-nug-peoples-war-intl-hnk/index.html |access-date=23 September 2022 |work=[[CNN]] |accessdate=24 May 2023 |archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923230625/https://www.cnn.com/2021/09/07/asia/myanmar-nug-peoples-war-intl-hnk/index.html }}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |accessdate=14 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ }}</ref> ကျေးရွာများနှင့် မြို့ငယ်များတွင် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်းများစွာ ထွက်ပြေးနေခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြို့နယ်များ၏ သုံးပုံတစ်ပုံထက်ပို၍ လက်လွှတ်နေရပြီဖြစ်ကြောင်း မင်းအောင်လှိုင်က ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref name="AFP Feb 2023">{{cite news |title=Myanmar junta extends state of emergency, effectively delaying polls |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan |access-date=1 February 2023 |work=[[Agence France-Presse]] |publisher=[[France24]] |date=4 February 2023 |location=[[Yangon]] |accessdate=24 May 2023 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202232853/https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan }}</ref><ref name="SCMP">{{cite news |last1=Jones |first1=Aidan |title=Myanmar junta 'losing control' as armed resistance digs in, rights experts say |url=https://www.scmp.com/week-asia/article/3191402/myanmar-junta-losing-control-armed-resistance-digs-rights-experts-say |access-date=4 February 2023 |work=[[South China Morning Post]] |date=5 September 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204042636/https://www.scmp.com/week-asia/article/3191402/myanmar-junta-losing-control-armed-resistance-digs-rights-experts-say }}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအရ လူပေါင်း ၁.၃ သန်းသည် စစ်ဘေးရှောင်နေရပြီး ကလေးသူငယ် ၁၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ မတ်လအထိ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူပေါင်း ၁၇.၆ သန်းသည် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ လိုအပ်လျက်ရှိကာ ၁.၆ သန်းမှာ စစ်ဘေးရှောင်လျက်ရှိပြီး အရပ်သားနေအိမ် ၅၅,၀၀၀ ဖျက်ဆီးခံထားရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ခန့်မှန်းထားသည်။ လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံလျက်ရှိသည်ဟု UNOCHA က ဆိုသည်။<ref name="Mike">{{Cite web |last=Mike |date=15 September 2022 |title=Mass Exodus: Successive Military Regimes in Myanmar Drive Out Millions of People |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/mass-exodus-successive-military-regimes-in-myanmar-drive-out-millions-of-people.html |access-date=2022-09-22 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=26 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026014123/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/mass-exodus-successive-military-regimes-in-myanmar-drive-out-millions-of-people.html }}</ref>
၂၀၂၃ တွင် နိုင်ငံ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ တပ်မတော်က ထိန်းထားနိုင်ကြောင်း မီဒီယာများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=The civil war in Myanmar: No end in sight |url=https://www.brookings.edu/articles/the-civil-war-in-myanmar-no-end-in-sight/ |access-date=2023-10-10 |website=Brookings |language=en-US |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013033325/https://www.brookings.edu/articles/the-civil-war-in-myanmar-no-end-in-sight/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar’s Junta Is Losing the Civil War |url=https://www.cfr.org/article/myanmars-junta-losing-civil-war |access-date=2023-10-10 |website=Council on Foreign Relations |language=en |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013033325/https://www.cfr.org/article/myanmars-junta-losing-civil-war }}</ref> ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာလတွင် တပ်မတော်အနေဖြင့် အင်အားနည်းပါးမှုပြဿနာများ၊ တပ်ပြေးများနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Junta Troops Lost Will to Fight: Brotherhood Alliance |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html |access-date=2023-11-05 |website=The Irrawaddy |date=4 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107030942/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html |url-status=live }}</ref> [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များ၏ အဓိကထိုးစစ်ဖြစ်သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]သည် နိုဝင်ဘာလကုန်အထိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်း ၂၂၀ ကျော်၊ နှင့် မြို့အများအပြားကို သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည်။
၂၀၂၃ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလတွင် [[လွိုင်ကော်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်သော [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]နှင့်အတူ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များတွင်လည်း ထိုးစစ်များ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Fishbein |first1=Emily |last2=Hkawng |first2=Jaw Tu |last3=Awng |first3=Zau Myet |title=Northern offensive brings 'new energy' to Myanmar's anti-coup resistance |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance |access-date=6 November 2023 |agency=Reuters |date=3 November 2023 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105001619/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance |url-status=live |accessdate=17 December 2023 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105001619/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance }}</ref><ref name=irrloikaw>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |url-status=live }}</ref><ref name=rakceasefire2>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |access-date=13 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |url-status=live |accessdate=19 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးတွင် MNDAA အဖွဲ့သည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၏ မြို့တော် [[လောက်ကိုင်မြို့]]ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ အစောပိုင်းတွင်လည်းကောင်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် အပစ်ရပ်သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ မြောက်ဦးမြို့နှင့် အခြားနေရာများအား ထိုးစစ်ဆက်လက် ဆင်နွဲခဲ့သည်။<ref name=mrauku/> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ဗိုလ်ချုပ် ၆ ဦးအပါအဝင် တပ်သားထောင်နှင့်ချီ၍ လက်နက်ချမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="BBC-losing-24-1-2024"/> စစ်ကောင်စီက ပြည်သူလူထုအပေါ် မီးရှို့ခြင်း၊ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခြင်း၊ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများအပါအဝင် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ လူဦးရေ သုံးသန်းနီးပါး စစ်ဘေးရှောင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|author1=Helen Regan|author2=Angus Watson|author3=Anna Coren|author4=Su Chay|author5=Pallabi Munsi|url=https://edition.cnn.com/2024/03/27/asia/myanmar-military-junta-civilian-attacks-intl-hnk-dst/index.html|title=Burnings and beheadings: Myanmar junta escalates terror tactics against its people|date=2024-03-27|work=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402140504/https://edition.cnn.com/2024/03/27/asia/myanmar-military-junta-civilian-attacks-intl-hnk-dst/index.html|archive-date=April 2, 2024}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဖာပွန်မြို့များကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
== နောက်ခံ ==
===ရှိနှင့်ပြီးသော ပဋိပက္ခ===
{{main|မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ}}
{{see also|မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ}}
၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေသူများတွင် ကွန်မြူနစ်သူပုန်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးတို့သည် အဓိက အတိုက်အခံများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal|last=Hensengerth|first=Oliver|title=The Burmese Communist Party and the State-to-State Relations between China and Burma|url=http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528034733/http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf|archive-date=28 May 2008|year=2005|journal=Leeds East Asia Papers|volume=67}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528034733/http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf |date=28 May 2008 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf |access-date=31 May 2023 |archive-date=28 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528034733/http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf }}</ref><ref>{{cite book |last1=Callahan |first1=Mary Patricia |title=Making Enemies: War and State Building in Burma |date=2003 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, NY |isbn=978-0-8014-7267-1 |url=https://books.google.com/books?id=NrCK8a6tcEgC |language=en}}</ref> ၂၀ ရာစုနှစ်တစ်ခုလုံးတွင် ထင်ရှားသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]]သည် လွှမ်းမိုးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]]၏ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် အရှိန်မြင့်လာသော နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကြောင့် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများ ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်။<ref name="Pavković, 2011: 476">Pavković, 2011: 476</ref> [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ပြီးနောက် ဆန္ဒပြသူများမှ ဗမာလက်နက်ကိုင်စစ်အဖွဲ့များပေါ်ပေါက်လာပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ ထိန်းချုပ်ရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
ရှစ်လေးလုံး လူထုအုံကြွမှုအပြီးတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နောက်ပိုင်းတွင် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]) သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်တလျောက် [[တပ်မတော်]]သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ စခန်းများ၊ အခြေစိုက်စခန်းများကို ဖျက်ဆီးကာ ယင်းတို့ကို အင်အားချိနဲ့စေခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Flint |first1=Colin |last2=Kirsch |first2=Scott |title=Reconstructing Conflict: Integrating War and Post-war Geographies |date=2011 |publisher=Ashgate Publishing |location=Farnham |isbn=978-1-4094-0470-5 |url=https://books.google.com/books?id=M__6c49rdz4C |language=en}}</ref> ၂၀၁၁-၂၀၁၅ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလတွင် စစ်အစိုးရသည် [[ကိုးကန့်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]]ကဲ့သို့သော နေရာဒေသများကို ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="CNN-2t">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2015/02/12/asia/myanmar-violence/index.html|title=Myanmar says Kokang rebels killed 47 of its soldiers|first1=Jethro|last1=Mullen|first2=Mitra|last2=Mobasherat|date=13 February 2015|publisher=CNN|access-date=31 May 2023|archive-date=28 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164322/https://www.cnn.com/2015/02/12/asia/myanmar-violence/index.html}}</ref><ref name="Ray Pagnucco and Jennifer Peters">{{cite news|title=Myanmar's National Ceasefire Agreement isn't all that national|url=https://news.vice.com/article/myanmars-national-ceasefire-agreement-to-end-68-year-civil-war-isnt-all-that-national|access-date=18 October 2015|newspaper=Vice News|date=15 October 2015|author=Ray Pagnucco and Jennifer Peters|accessdate=31 May 2023|archive-date=16 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016125220/https://news.vice.com/article/myanmars-national-ceasefire-agreement-to-end-68-year-civil-war-isnt-all-that-national}}</ref>
နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီဖြစ်ထွန်းရေးတို့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ]]က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) ကို ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ရှစ်ဖွဲ့တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref name="rfaNCA">{{cite news|title=Myanmar Signs Historic Cease-Fire Deal With Eight Ethnic Armies|url=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/deal-10152015175051.html|access-date=15 October 2017|work=Radio Free Asia|language=en|accessdate=31 May 2023|archive-date=25 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325160018/http://www.rfa.org/english/news/myanmar/deal-10152015175051.html}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၁၈ တွင် တပ်မတော်စစ်သားများက လမ်းဖောက်လုပ်ရန်အတွက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တို့၏ နယ်မြေများသို့ ဝင်ရောက်သည်မှ အစပြု၍ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်မှာ ပျက်ပြယ်ရန် လမ်းစဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Sandford |first1=Steve |title=Conflict Resumes in Karen State After Myanmar Army Returns |url=https://www.voanews.com/a/conflict-resumes-in-karen-state-after-myanmar-army-returns/4417421.html |access-date=3 June 2018 |publisher=Voice of America |date=31 May 2018 |language=en |accessdate=31 May 2023 |archive-date=3 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603065724/https://www.voanews.com/a/conflict-resumes-in-karen-state-after-myanmar-army-returns/4417421.html }}</ref> လက်မှတ်မရေးထိုးထားသော အဖွဲ့များသည် ပဋိပက္ခများကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာက အာရုံစိုက်မိစေခဲ့သည်မှာ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ တွင်ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခမှသည် ၂၀၁၇ တွင် ဗဟိုအစိုးရ၏ [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="BBC4">{{cite news|title=Myanmar tensions: Dozens dead in Rakhine militant attack|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41046729|work=BBC News|access-date=25 August 2017|date=25 August 2017|accessdate=31 May 2023|archive-date=25 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825223806/http://www.bbc.com/news/world-asia-41046729}}</ref> ၂၀၁၆ နှောင်းပိုင်းတွင် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]အပါအဝင် NCA မရေးထိုးထားသည့် အဖွဲ့များက [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ဗဟိုအစိုးရနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များနှင့် ထိတွေ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="Nadi">{{cite news|last1=Nadi|first1=Nang Mya|title=8 killed as ethnic rebels hit Muse- DVB Multimedia Group|url=http://www.dvb.no/news/8-killed-ethnic-rebels-hit-muse/72729|access-date=3 May 2018|work=DVB Multimedia Group|date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504010454/http://www.dvb.no/news/8-killed-ethnic-rebels-hit-muse/72729|archive-date=4 May 2018|url-status=dead|accessdate=31 May 2023|archive-date=4 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504010454/http://www.dvb.no/news/8-killed-ethnic-rebels-hit-muse/72729}}</ref> ၂၀၂၀ တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ တပ်မတော်သည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title= |script-title=my:မီးဝစခန်းအား ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကြာ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့ထားသည့် AA အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်း သူများ အကျဆုံးများစွာဖြင့် ဆုတ်ခွာ ထွက်ပြေး၊ |url=http://www.cincds.gov.mm/node/6885 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716133529/http://www.cincds.gov.mm/node/6885 |archive-date=16 July 2020 |access-date=4 August 2020 |website=Office of the Commander-in-Chief of Defence Services |language=my}}</ref>
===၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် ဆန္ဒပြမှုများ ===
{{See also|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ}}
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူလူထုမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော အစိုးရကို စစ်တပ် မှ ဖြုတ်ချပြီး [[စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်|စစ်အာဏာရှင်အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] ကို [[ကိုဗစ် ၁၉|COVID-19]] ကန့်သတ်ချက် ဖောက်ဖျက်မှုကြောင့်ဟုစွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့သလို နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် စွပ်စွဲဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ(၁) ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]မှ အပ အခြားသော ဝန်ကြီးများနှင့် အစိုးရအကြီးအကဲများကိုလည်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]က မည်သူကမှ အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်းမရှိပဲ ယင်းက ယာယီသမ္မတဖြစ်ကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ် အခြေအနေဟု ကြေညာကာ နိုင်ငံ့အာဏာ ၃ ရပ် အား [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို လွှဲအပ်ကြောင်း စစ်တပ်ပိုင် [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီ]]မှ ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|accessdate=14 February 2022|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref>သို့သော်ငြားလည်း စစ်တပ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ကို မည်သည့်နိုင်ငံကမှ အသိအမှတ် ပြုထားခြင်းမရှိပေ။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.youtube.com/watch?v=JLLYejOcv5U |accessdate=15 February 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215080417/https://www.youtube.com/watch?v=JLLYejOcv5U }}</ref>
အာဏာသိမ်းမှု၏ နောက်ကွယ်မှ ရည်ရွယ်ချက် အတိအကျကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပေ။ [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် မဲပေါင်း ၈.၆သန်းကျော် ကွာဟကာ မဲမသမာမှုရှိသည် ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သော်လည်း သက်သေအထောက်အထားပြနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ အများစုကမူ လွန်ခဲ့သည် ၁၀ နှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သော [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]၏ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်အာဏာရှင်]]စနစ်ကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးလိုသောကြောင့်ဖြစ်သည် ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ <ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar's military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|language=en|accessdate=14 February 2022|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref>
အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများကို ရဲနှင့်စစ်တပ်အင်အားအလွန်အကျွံဖြင့် သွေးထွက်သံယို ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] နှင့် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရအဖွဲ့]]ကို တွန်းလှန်ရန် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ ထူထောင်ခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမှုပြီးနောက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အနိုင်ရလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်]] အများစုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]မှ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (PDF) အမည်ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စစ်အစိုးရကို ခုခံဆန့်ကျင်သော "ခုခံစစ်" ကို တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar shadow government calls for uprising against military|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/7/myanmar-shadow-government-launches-peoples-defensive-war|publisher=aljazeera.com|date=7 Sep 2021|accessdate=14 February 2022|archive-date=8 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908001916/https://www.aljazeera.com/news/2021/9/7/myanmar-shadow-government-launches-peoples-defensive-war}}</ref>
==ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}}
===လက်နက်ကိုင် ဆန္ဒပြမှုများ===
မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြသူများစွာတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ ခိုလှုံ၍ သင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမှစကာ<ref name=fishbeinetal2021>{{Cite web |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/ |title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war |date=3 April 2021 |access-date=4 April 2021 |archive-date=3 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/ |url-status=live }}</ref> တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်အခြေအနေကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war' |url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war |access-date=1 April 2021 |work=The Straits Times via Eleven Myanmar |date=1 April 2021 |archive-date=23 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=23 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war }}</ref> [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]ကလည်း စစ်အာဏာရှင်အား တိုက်ထုတ်ရန် "ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်မတော်" ဖွဲ့စည်းရေးကို အဆိုပြုခဲ့သည်။<ref name="MMN30321">{{cite news |title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms |access-date=1 April 2021 |work=Myanmar Now |date=30 March 2021 |language=en |archive-date=30 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=30 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms }}</ref> မတ်လမှာပင် "အရပ်သားများအား သတ်ဖြတ်နေခြင်း"ကြောင့် တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ပြီးဆုံးစေနိုင်သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name=brotherhoodthreat2021>{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire |title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire |access-date=4 April 2021 |archive-date=30 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire |url-status=live }}</ref>
မတ်လနှောင်းပိုင်းမှာပင် တပ်မတော်၏ တိုက်ခိုက်မှုများအား ခုခံနိုင်ရန်အတွက် ဆန္ဒပြသူများသည် လက်လုပ်သေနတ်များကို သုံးစွဲမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးအဆောက်အဦများနှင့် ရဲစခန်းများအား လက်လုပ်မိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ခြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|access-date=10 April 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|url-status=live}}</ref>
===တကျော့ပြန် တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများ===
ယခင်က ငြိမ်းချမ်းပြီးသော မြို့ပြနေရာများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ လိုအပ်ချက်ရှိလာခြင်းက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအတွက် အင်အားဖြစ်စေခဲ့သည်။ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အေ)သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ စစ်ကောင်စီနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[လိုင်ဇာမြို့]]အနီးရှိ [[အလောဘွမ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|အလောဘွမ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=KIAbizasusual2021>{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement |title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement |access-date=4 April 2021 |archive-date=2 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement |url-status=live }}</ref> နောက်တစ်ရက်မှာပင် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ကေအန်အယ်အေ)က စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ဆယ်ဦးသေဆုံးကာ ဖမ်းဆီးရမိသူများလည်း ရှိခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last1=Lynn |first1=Kyaw Ye |title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 |access-date=10 April 2021 |agency=[[Anadolu Agency]] |date=27 March 2021 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 }}</ref> နောက်ရက်တွင် ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသော စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြသူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များအကြား ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ကာ [[၂၀၂၁ ကလေး ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ]] ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် လုံခြုံရေးအဖွဲ့များအား ဆန္ဒပြသူများက လက်လုပ်လက်နက်များဖြင့် ခုခံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|access-date=10 April 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|url-status=live}}</ref>
မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ထိုးစစ်ဆင်နေမှုများကြောင့် ကေအိုင်အေအနေဖြင့် ဆက်လက်ခုခံနေခဲ့ရသည်။<ref name=KIAbizasusual2021/> ဧပြီလတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဧပြီ ၈ ရက်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူများက အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများအား ပြန်လည်ခုခံခဲ့ရာမှ ဆန္ဒပြသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် ဆက်စပ်၍ သေဆုံးသူဦးရေမှာ တနိုင်ငံလုံးတွင် ၆၀၀ ကျော်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH |access-date=8 April 2021 |work=Reuters |date=8 April 2021 |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH }}</ref>
[[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]]အပါအဝင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]]တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော အဖွဲ့ခုနစ်ဖွဲ့မှာ [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]နှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game? |url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game |work=BNI |date=3 June 2021 |access-date=3 June 2021 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game }}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]တို့ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056 |access-date=10 April 2021 |work=Reuters |date=10 April 2021 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056 |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056 }}</ref> ထိုဖြစ်ရပ်ကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုများနှင့် မြေပြင်တပ်ဖွဲ့များအသုံးပြုကာ အလော့ဘွမ်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အထိအခိုက်များစွာဖြင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia |title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA |access-date=3 June 2021 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia |url-status=live }}</ref>
ဧပြီ ၂၆ တွင် ဖြစ်ပွားသော [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ]]မှာ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံး ပြင်းထန်သည့် ထိတွေ့တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (CDF) သည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]တွင် လက်နက်ကိုင်ခုခံမှုကို စတင်ခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]က ရိက္ခာနှင့် ရေ ဖြတ်တောက်ခဲ့ကာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite ]]news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Myanmar: The small embattled town that stood up to the army|access-date=3 June 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|url-status=live}}</ref> မြို့ပြင်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်တုအနီးတွင် ဆန္ဒပြသူများက ဖမ်းဆီးခံထားရသော ဆန္ဒပြသူ ခြောက်ဦးအားလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုနေကြစဉ် လက်နက်ကိုင်စစ်သားတစ်ဦးက စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ရာမှ တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-30-regime-soldiers-killed-by-mindat-locals-in-four-day-battle|title=At least 30 regime soldiers killed by Mindat locals in four-day battle|website=Myanmar NOW|access-date=31 May 2023|archive-date=24 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324070731/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-30-regime-soldiers-killed-by-mindat-locals-in-four-day-battle}}</ref>
အကူအညီပေးရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ဒေသခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများကြောင့် မင်းတပ်မှ ထွက်ပြေးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://militarycoupmyanmar.com/2021/06/03/junta-cuts-off-water-and-food-supplies-to-rebel-town-of-mindat-2/|title=Junta cuts off water and food supplies to rebel town of Mindat|date=3 June 2021|access-date=31 May 2023|archive-date=12 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512221724/https://militarycoupmyanmar.com/2021/06/03/junta-cuts-off-water-and-food-supplies-to-rebel-town-of-mindat-2/}}</ref> တိုက်ပွဲသည် လေးရက်ခန့်ကြာခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ သေဆုံးကာ CDF ဖက်မှ အကျအဆုံးမရှိခဲ့သော်လည်း မင်းတပ်မြို့သည် လူသူကင်းမဲ့ကာ ခြောက်ကပ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmarspeaks.com/posts/who-are-the-chin-defence-force-myanmar|title=Who are the Chinland Defense Force (CDF), Chin Myanmar|website=www.myanmarspeaks.com|access-date=24 March 2022|archive-date=12 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512221723/https://www.myanmarspeaks.com/posts/who-are-the-chin-defence-force-myanmar|url-status=dead}}</ref>
== ခုခံမှု စတင်ခြင်း ==
{{see also|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}}
ဧပြီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား မင်းကိုနိုင်က ထိန်းသိမ်းခံ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]တို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပါဝင်ပြီး ကချင်နှင့် ကရင်တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်သော[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုကြေညာချက်မှာပင် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် ထောက်ခံမှုပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite news |title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government' |url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece |access-date=17 April 2021 |work=[[Financial Times]] |date=16 April 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece }}</ref><ref>{{cite news |title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government |access-date=17 April 2021 |work=[[France24]] |date=16 April 2021 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government }}</ref>
အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့ကာ ယင်းရက်အား မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် ၂၀၂၁ စတင်ရာ ရက်အဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။ စစ်အာဏာရှင်၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်တပ်မတော် ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ပထမအဆင့်အနေဖြင့် ဖြစ်ရန်အတွက် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အား [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (People's Defence Force, အတိုကောက် PDF) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed? |url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ |agency=The Diplomat |date=26 April 2021 |access-date=3 June 2021 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ }}</ref> မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[မူဆယ်မြို့]]၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်မတော်တို့အကြား ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားခဲ့ကာ မြန်မာလုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court |url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force |access-date=26 May 2021 |work=The Guardian |date=24 May 2021 |language=en |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force |url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029 |access-date=26 May 2021 |work=ANI News |date=24 May 2021 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/ }}</ref> ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် [[မြဝတီခရိုင်]]အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]တို့ကို ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ တစ်ဒါဇင်ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Irr6321">{{cite news |title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html |date=3 June 2021 |access-date=5 June 2021 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html }}</ref>
ကယားပြည်နယ်ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) က [[လွိုင်ကော်မြို့]]အနီးရှိ တပ်မတော် စစ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni resistance fighters open new front against junta |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta |access-date=26 May 2021 |work=Myanmar Now |date=26 May 2021 |language=en |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta }}</ref> မေလအကုန်တွင် လွိုင်ကော်နှင့် [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]များရှိ PDF နှင့် KPDF များကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် တပ်မတော်က လက်နက်ကြီးနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar carries out air strikes after militia attacks – witnesses |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |access-date=1 June 2021 |work=Reuters |date=31 May 2021 |archive-date=1 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=1 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}</ref> မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ကေအိုင်အေက စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်နေသော ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ရှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html |title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar |date=31 May 2021 |access-date=3 June 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html |url-status=live }}</ref>
ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[မန္တလေးမြို့]]ရှိ PDF များခိုလှုံရာနေအိမ်အား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html |date=22 June 2021 |access-date=17 January 2022 |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html }}</ref> [[ဒီပဲယင်းမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့သော လူ ၂၅ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town |title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town
|access-date=16 July 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210705011706/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town |archive-date=5 July 2021 }}</ref> [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]အတွင်းတွင် တော်လှန်ရေးသမားများ၏ မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}</ref> ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် ယခင်က လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိသလောက်ဖြစ်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အညာဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
===စစ်ကြေညာခြင်း===
စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူလူထု၏ တော်လှန်ရေး စတင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တော်လှန်ရေး စတင်ကြောင်း NUG ကြေညာ
– ဘီဘီစီ မြန်မာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049/page/16 |work=BBC News မြန်မာ |language=my-MM |access-date=17 January 2022 |accessdate=22 June 2023 |archive-date=22 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622043443/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049/page/16 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|first=Rebecca|last=Ratcliffe|location=[[Yangon]]|work=[[The Guardian]]|date=7 September 2021|access-date=7 September 2021|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}</ref>
နိုင်ငံအဝှမ်း စစ်ကောင်စီတပ်များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။<ref name=iiss>{{cite web|url=https://myanmar.iiss.org/analysis|title=Post-coup Myanmar in six warscapes|website=International Institute for Strategic Studies|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028203220/https://myanmar.iiss.org/analysis|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်သာရွာရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူအနည်းဆုံး ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 |work=reuters |access-date=17 January 2022 |archive-date=18 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=18 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ }}</ref> စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လွန်ခဲ့သော သုံးလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|publisher=[[The Irrawaddy]]|date=14 September 2021|accessdate=16 September 2021|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလအကြား [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|publisher=The Irrawaddy|date=27 September 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=14 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=6 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|url-status=live}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ခုခံတော်လှန်ရေးသမားများကြောင့် စစ်ကောင်စီအမာခံသတင်းပေး အနည်းဆုံး ၄၀၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု စစ်ကောင်စီနိုင်ငံပိုင် မီဒီယာက အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|url-status=live}}</ref> ထိုနေ့မှာပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဖြိုးသန့်]]သည် [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာ ဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှု]]ပြုလုပ်ရန် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North-Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|url-status=live}}</ref>
စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ထန်တလန်မြို့]]မှ မြို့ခံလူဦးရေ ၈,၀၀၀ ခန့်သည် စစ်ကောင်စီတပ်များ၏ နေအိမ်မီးရှို့မှုများကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]သို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|date=22 September 2021|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|url-status=live|website=[[BBC]]|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922140946/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762 |archive-date=22 September 2021 }}</ref>
စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အငိုက်တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၂၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား အနည်းဆုံး ၄ ဦးနှင့် အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးတို့လဲ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|publisher=The Irrawaddy|date=28 September 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=14 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|url-status=live}}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)|ကလေး PDF]] အခြေစိုက်စခန်းအား စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တော်လှန်ရေးသမား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during a raid on resistance base camp in Kalay|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}</ref>
== အစောပိုင်း ပဋိပက္ခများ ==
=== ၂၀၂၁–၂၀၂၂ နွေရာသီ စစ်ရေးအခြေအနေများ ===
====ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်====
{{see also|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}}
နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[မိုးဗြဲ]] PDF စခန်းတစ်ခုကို [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ခမရ ၄၄၂]]မှ တပ်သားများက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ လူအင်အားမမျှသဖြင့် PDF တပ်သားများ စခန်းကို စွန့်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |last=Esther J. |date=18 November 2021 |title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061212/https://myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061212/https://myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost/ }}</ref> နိုဝင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာ PDF တပ်ခွဲ ၂၀၅ ၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း PDF များ၏ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာ အလုပ်ရုံတစ်ခုလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ရွာ]]အနီးရှိ [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNDF) ၏ ရှေ့ပြေးတပ်သား လေးဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|access-date=17 January 2022|archive-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}</ref> ဒီဇင်ဘာလလယ်တွင် [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]]တွင် KNDF နှင့် [[ကရင်နီ တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များအကြား လေးရက်ကြာဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲအတွင်း ခမရ ၄၂၈ မှ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Swe |first=Nyein |date=15 December 2021 |title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061211/https://myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061211/https://myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf/ }}</ref>
ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] ထိန်းချုပ်နယ်မြေ [[လေးကေ့ကော်|လေးကေ့ကော်မြို့သစ်]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့်က ဝင်ရောက်ရှာဖွေခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် PDF အဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး [[မြောင်းမြမြို့နယ်]] လွှတ်တော်အမတ် [[ဝေလင်းအောင်]] အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဆက်စပ်သော လူအများအပြားကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=14 December 2021 |title=Military arrests NLD lawmaker in KNU territory |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-arrests-nld-lawmaker-in-knu-territory/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062716/https://myanmar-now.org/en/news/military-arrests-nld-lawmaker-in-knu-territory/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062716/https://myanmar-now.org/en/news/military-arrests-nld-lawmaker-in-knu-territory/ }}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Esther J |date=20 December 2021 |title=More houses torched as junta troops leave Loikaw village |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/more-houses-torched-as-junta-troops-leave-loikaw-village/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062712/https://myanmar-now.org/en/news/more-houses-torched-as-junta-troops-leave-loikaw-village/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062712/https://myanmar-now.org/en/news/more-houses-torched-as-junta-troops-leave-loikaw-village/ }}</ref>
ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|ဒေသခံ ၃၅ ဦးမှာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့]]ရသည်။<ref>{{Cite news |last=J. |first=Esther |date=24 January 2022 |title=As details of Christmas Eve massacre emerge, calls for justice grow |work=[[Myanmar Now]] |url=https://myanmar-now.org/en/news/as-details-of-christmas-eve-massacre-emerge-calls-for-justice-grow/ |access-date=7 June 2023 |accessdate=13 October 2023 |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607003223/https://myanmar-now.org/en/news/as-details-of-christmas-eve-massacre-emerge-calls-for-justice-grow/ }}</ref> သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသူများတွင် Save the Children ၏ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့ကာ အဖွဲ့အနေဖြင့် ကယားပြည်နယ်တွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နေမှုများအား ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |date=28 December 2021 |title=Save the Children confirms staff killed in Myanmar massacre |work=[[Al Jazeera]] |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/28/save-the-children-confirms-staff-killed-in-myanmar-massacre |access-date=7 June 2023 |accessdate=13 October 2023 |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607003216/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/28/save-the-children-confirms-staff-killed-in-myanmar-massacre }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ထိုဖြစ်ရပ်အပေါ် ဝမ်းနည်းရကြောင်းနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=26 December 2021 |title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar |work=[[Al Jazeera]] |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians |access-date=7 June 2023 |accessdate=14 February 2022 |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians }}</ref><ref>{{Cite news |date=29 December 2021 |title=Myanmar: Security Council condemns attack killing dozens |work=UN News |url=https://news.un.org/en/story/2021/12/1108842 |access-date=7 June 2023 |accessdate=13 October 2023 |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607003216/https://news.un.org/en/story/2021/12/1108842 }}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလတလျောက်တွင် စစ်ကောင်စီက ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်တို့ရှိ အရပ်သားကျေးရွာများအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာခြောက်ရွာမှ မျက်မြင်သက်သေများအဆိုအရ စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ကျေးရွာအတွင်းဝင်ရောက်ကာ ရွှေ၊ ငွေကြေး၊ ယာဉ်နှင့် အခြားတန်ဖိုးရှိ ပစ္စည်းများ လုယက်ယူငင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု]]အပေါ် ကျူးလွန်နေမှုများအတွက် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့]]က စစ်ကောင်စီအား စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=31 May 2022 |title=Myanmar: Military onslaught in eastern states amounts to collective punishment |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/05/myanmar-military-onslaught-in-eastern-states-amounts-to-collective-punishment/ |access-date=2022-10-22 |website=Amnesty International |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174506/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/05/myanmar-military-onslaught-in-eastern-states-amounts-to-collective-punishment/ |url-status=live }}</ref>
====ကချင်ပြည်နယ်====
နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရွှေကူမြို့]]၏ အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာ၌ [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (ကေအိုင်အေ) နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပီဒီအက်ဖ်တို့နှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်နေသည်ဟူသော ကောလဟာလများကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်တပ်က စမ်းသပ်လျက်ရှိသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀]] ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် လေကြောင်းဗုံးကျဲမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|access-date=17 January 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}</ref> ထိုနေ့မှာပင် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]-မတူပီ က [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးတွဲကာ ပလက်ဝ-မတူပီ ကားလမ်းပေါ်ရှိ အမှတ် ၃၀၄ ခြေမြန်တပ်ရင်းစခန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခို်က်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="auto">{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|access-date=17 January 2022|archive-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}</ref> ဒီဇင်ဘာလတွင် သိမ်းမင်းပီဒီအက်ဖ် စခန်းတစ်ခုအား ညအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီက ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံရေးသမားများ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့ကာ သိမ်းမင်းပီဒီအက်ဖ်မှ ၂ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>Waiting for official news report to be used as citation</ref> မိုးညှင်းမြို့နယ်တွင် ကေအိုင်အေအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်အပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် တပ်မတော်၏ အမှတ် ၄၂ ခြေလျင်တပ်ရင်းမှ တပ်သား ၅၀ ခန့်သည် [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]ရှိ ညောင်ထောက်ရွာအနီး ကေအိုင်အေနယ်မြေကို ဝင်ရောက်တို်က်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် [[ဖားကန့်မြို့]]လည်မှ ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ မိုးညှင်း-ဖားကန့် လမ်းပေါ်ရှိ ဝယ်လုံရွာအနီးတွင်လည်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီမှ လက်နက်ကြီးဖြင့် အချက် ၃၀ ခန့် ပစ်ခတ်ခဲ့သေးသည်။ ကေအိုင်အေ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ထိခိုက်သေဆုံးမှုအသေးစိတ်ကို ပြောဆိုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|access-date=17 January 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သုံးရက်တာတိုက်ပွဲအတွင်း တပ်ရင်းမှူးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] က ဆိုသည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html |url-status=live }}</ref>
====မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း====
[[File:PDF in Sagaing (2021).jpg|thumb|၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်]]
ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ [[မြိုင်မြို့|မြိုင်]]ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့က စစ်ကောင်စီယာဉ်နှစ်စီးအား လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး သုံးဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပီဒီအက်ဖ်က ဆိုသည်။ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် မင်းသားကျရွာမှ ခြေလျင်ထွက်ခွာသွားသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}</ref> စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က ကျေးရွာတွင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဆားလင်းကြီး G-Z ဒေသခံပီဒီအက်ဖ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားများနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးမီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live|accessdate=13 October 2023|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing}}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာရွာ]]ရှိ ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များအား တပ်မတော်က လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုအပါအဝင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်နှင့် လက်နက်အင်အား မမျှတမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားများ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}</ref>
ဒီဇင်ဘာလအတွင်း စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်ခြောက်စင်းဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] အနောက်ပိုင်းသို့ တပ်သား ၁၅၀ ခန့်ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး ပီဒီအက်ဖ်များ ရှိနိုင်သည့် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အား ဝိုင်းရံထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]ရှိ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]အား လေကြောင်းမှ အလစ်ဝင်ရောက်တို်က်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့မှ တော်လှန်ရေးသမား ၂၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကနီမြို့နယ်]]ရှိ ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီနှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့မှ အနည်းဆုံး ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တစ်စင်း မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဒေသခံပီဒီအက်ဖ်များက စစ်ကောင်စီတပ်များကို အလစ်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် တော်လှန်ရေးသမားများက မောင်းသူမဲ့ဒရုန်းများ အသုံးပြုသော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ သုံးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၏ တို်က်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုးဗြဲ]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၂ ဦးနှင့် တော်လှန်ရေးသမား ၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Both Sides Sustain Casualties as Fighting Rages Between PDFs and Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/both-sides-sustain-casualties-as-fighting-rages-between-pdfs-and-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/both-sides-sustain-casualties-as-fighting-rages-between-pdfs-and-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref>
[[မန္တလေးမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့များက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့်အတူ [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်|မဟာအောင်မြေ]]နှင့် [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]]များတွင် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်က တော်လှန်ရေးသမားများ ပုန်းခိုသော နေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပီဒီအက်ဖ်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[နေပြည်တော်]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]ကာလအတွင်း မြို့အများအပြားတွင် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref>
====ချင်းပြည်နယ်====
ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (စီဒီအက်ဖ်) နှင့် တပ်မတော်တို့သည် တပ်မတော်က တပ်စွဲထားသော [[ထန်တလန်မြို့]]တွင် မိနစ် ၉၀ ကြာ ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စီဒီအက်ဖ်မှ သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုရက်သတ္တပတ်တွင် ထန်တလန်မြို့အတွင်း နေအိမ်များ ထပ်မံမီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး မြို့၏ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|access-date=17 January 2022|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}</ref>
မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အလစ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=30 March 2022 |title=Myanmar Junta Convoy Under Repeated Attack in Chin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-convoy-under-repeated-attack-in-chin-state.html |accessdate=30 April 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=30 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430071122/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-convoy-under-repeated-attack-in-chin-state.html |url-status=live }}</ref>
====ရန်ကုန်====
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကားတစ်စင်းပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်သားအများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar-now.org/en/news/army-truck-with-soldiers-inside-blown-up-in-yangon/ |access-date=13 October 2023 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822054540/https://myanmar-now.org/en/news/army-truck-with-soldiers-inside-blown-up-in-yangon/ }}</ref> [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]အတွင်း ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်နေ့တွင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးအား တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သူနှစ်ဦးမှာလည်း နောက်ပိုင်းတွင် အရပ်ဝတ်များက ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လက်လုပ်ဗုံး မတော်တဆမှုကြောင့် ပျောက်ကြားအဖွဲ့ဝင်အများအပြား သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Esther J |date=14 December 2021 |title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062719/https://myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon/ |url-status=live |accessdate=13 October 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062719/https://myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon/ }}</ref>
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလမှ စ၍ စစ်ကောင်စီအရာရှိ ၃၆၇ ဦးမှာ လုပ်ကြံခံရမှုများကြောင့် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း စစ်ကောင်စီသတင်းရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။<ref>{{cite web |date=2 February 2022 |title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html |accessdate=3 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html |url-status=live }}</ref> အရပ်သားများအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများအား တုံ့ပြန်ရန်အတွက် တော်လှန်ရေးသမားများသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားလာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |date=9 February 2022 |title=Resistance Fighters Target Homes of Myanmar Junta Pilots After Airstrikes on Civilians |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-target-homes-of-myanmar-junta-pilots-after-airstrikes-on-civilians.html |accessdate=11 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210114656/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-target-homes-of-myanmar-junta-pilots-after-airstrikes-on-civilians.html |url-status=live }}</ref>
==== ကရင်ပြည်နယ် ====
မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ညနေပိုင်းတွင် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (ကေအန်အယ်လ်အေ) တပ်မဟာ ၆ သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ [[မြဝတီခရိုင်]]၊ ဝေါလေမြိုင်မြို့နယ်ခွဲ၊ [[မောခီးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|မောခီးရွာ]]ရှိ တပ်မတော်စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မောခီးစခန်းသည် မြဝတီမြို့မှ မိုင် ၅၀ အကွာနှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်မှ သုံးမိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web |author1=Maung Shwe Wah |date=22 March 2022 |title=KNU rebels kill soldier and seize 'great number of weapons' in attack on junta base near Thai border |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/knu-rebels-kill-soldier-and-seize-great-number-of-weapons-in-attack-on-junta-base-near-thai |access-date=29 March 2022 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=28 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328005236/https://myanmar-now.org/en/news/knu-rebels-kill-soldier-and-seize-great-number-of-weapons-in-attack-on-junta-base-near-thai |url-status=live }}</ref> ခေတ်သစ်မီဒီယာ၏ အဆိုအရ တပ်မတော်မှ ရှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=The Irrawaddy – Burmese Edition |url=https://www.facebook.com/theirrawaddyburmese/ |website=www.facebook.com |access-date=26 March 2022 |archive-date=26 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326043753/https://www.facebook.com/theirrawaddyburmese/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|reason=No specific article given.|date=March 2022}}
ဧပြီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[လွိုင်ကော်မြို့]]အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar: Additional armed clashes between military and armed groups likely in Kayah State through mid-May /update 9 |url=https://crisis24.garda.com/alerts/2022/04/myanmar-additional-armed-clashes-between-military-and-armed-groups-likely-in-kayah-state-through-mid-may-update-9 |access-date=2022-04-19 |website=Myanmar: Additional armed clashes between military and armed groups likely in Kayah State through mid-May /update 9 {{!}} Crisis24 |language=en |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419054427/https://crisis24.garda.com/alerts/2022/04/myanmar-additional-armed-clashes-between-military-and-armed-groups-likely-in-kayah-state-through-mid-may-update-9 |url-status=live }}</ref> ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများကြောင့် ထိုင်းနယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် စစ်ရှောင်ဦးရေများ များပြားလာနေသည်။<ref>{{Cite web |title=Fighting in Myanmar's Kayin state drives thousands to Thai border |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/border-03292022192931.html |access-date=2022-04-19 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419155711/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/border-03292022192931.html |url-status=live }}</ref>
ဧပြီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[လေးကေ့ကော်]]တွင် ကေအန်အယ်လ်အေနှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီမှ အနည်းဆုံး ၃၀ ခန့် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Regime troops retreat with heavy causalities<!--sic--> in Lay Kay Kaw |url=https://www.bnionline.net/en/news/regime-troops-retreat-heavy-causalities-lay-kay-kaw |website=Burma News International |language=en |access-date=21 April 2022 |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422000430/https://www.bnionline.net/en/news/regime-troops-retreat-heavy-causalities-lay-kay-kaw |url-status=live }}</ref> ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီအရာရှိနှစ်ဦးနှင့် လျှပ်စစ်ဌာနမှ ဝန်ထမ်း ၂၄ ဦးအား ကေအန်ဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=27 April 2022 |title=Karenni Resistance Force Captures Junta Personnel in Roadside Ambush |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-force-captures-junta-personnel-in-roadside-ambush |accessdate=28 April 2022 |publisher=Myanmar Now |archive-date=27 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427134136/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-force-captures-junta-personnel-in-roadside-ambush |url-status=live }}</ref>
==== အခြားဒေသများ ====
ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ချင်း၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး သုံးဒါဇင်ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web |date=31 January 2022 |title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html |url-status=live }}</ref> မတ်လတွင် တနင်္သာရီတို်င်းဒေသကြီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ကော့သောင်းခရိုင်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား သုံးဦးအား သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး လက်နက်များ သိမ်းယူရရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{cite web |title=Resistance Force Claims Victory in Clashes With Military in Myanmar's Southernmost District |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/resistance-force-claims-victory-in-clashes-with-military-in-myanmars-southernmost-district |accessdate=28 April 2022 |publisher=Myanmar Now |archive-date=27 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427140403/https://www.myanmar-now.org/en/news/resistance-force-claims-victory-in-clashes-with-military-in-myanmars-southernmost-district |url-status=live }}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]]အတွင်း နှစ်ကြိမ်ခန့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက [[မီးတိုက်ရွာ]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီး အေအေ၏ စခန်းများအား အလစ်ဝင်ရောက်တိုက်ခို်က်ခဲ့ရာအေအေ၏ ရှေ့တန်းကင်းတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ဆိုသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်း သုံးနာရီကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလက အေအေနှင့် တပ်မတော်တို့အကြား သဘောတူခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ပျက်စီးမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=8 February 2022 |title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ညက မောင်တောမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=8 February 2022 |title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html |url-status=live }}</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အများပြား သေဆုံးခဲ့သည်.<ref>{{cite web |date=11 February 2022 |title=Fighting With AA Claims Heavy Casualties Including Officers, Video Shows |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-with-aa-claims-heavy-regime-casualties-including-officers-video-shows.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=11 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211123144/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-with-aa-claims-heavy-regime-casualties-including-officers-video-shows.html |url-status=live }}</ref>
=== ၂၀၂၂ မုတ်သုန်ရာသီ စစ်ရေးအခြေအနေများ ===
[[File:KNDF 2022-09.jpg|thumb|left|၂၀၂၂ စက်တင်ဘာလအတွင်း တွေ့ရသော KNDF တပ်သားများ]]
မိုးရွာသွန်းမှုများနှင့် ရွှံ့နွံများကြောင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှာ မိုးရာသီတွင် နည်းပါးလေ့ရှိသည်။<ref name=iiss/> လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှု ပထမနှစ်ပတ်လည်အချိန်တွင် စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို မိုးရာသီတွင် အလွယ်တကူ မပြုလုပ်နိုင်တော့ချေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Leader in Sagaing Says Monsoon Will Bring Victories |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/myanmar-resistance-leader-in-sagaing-says-monsoon-will-bring-victories.html |work=The Irrawaddy |date=13 June 2022 |access-date=28 October 2022 |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806025854/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/myanmar-resistance-leader-in-sagaing-says-monsoon-will-bring-victories.html |url-status=live |accessdate=14 October 2023 |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806025854/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/myanmar-resistance-leader-in-sagaing-says-monsoon-will-bring-victories.html }}</ref>
မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[ဆူးလေစေတီတော်|ဆူးလေစေတီ]]အနီးတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးကာ ၉ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း ပီဒီအက်ဖ်များက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=1 June 2022 |title=Accusations fly after Myanmar bombing kills 1, injures 9 |url=https://apnews.com/article/education-myanmar-yangon-bombings-aung-san-suu-kyi-924a199c207a78d620b9fb7fa1ec1421 |access-date=2022-09-21 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922073551/https://apnews.com/article/education-myanmar-yangon-bombings-aung-san-suu-kyi-924a199c207a78d620b9fb7fa1ec1421 |url-status=live }}</ref>
ဇွန်လတွင် နိုင်ငံ၏ ၄၀ မှ ၅၀ % အထိ တော်လှန်ရေးသမားများက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၏ နေရာအတော်များများအား လွတ်လပ်သော အစိုးရအနေဖြင့် အုပ်ချုပ်ထားနိုင်ကြောင်း [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]က ဆိုသည်။ [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]] နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] တို့ကလည်း အစိုးရသစ်အတွက် အစီအစဉ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]တို့ မဟာမိတ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite journal |title=Is Myanmar's Military on Its Last Legs? |last=Martin |first=Michael |url=https://www.csis.org/analysis/myanmars-military-its-last-legs |website=Center for Strategic and International Studies |access-date=2022-10-22 |date=21 June 2022 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.csis.org/analysis/myanmars-military-its-last-legs |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.csis.org/analysis/myanmars-military-its-last-legs |date=22 October 2022 }}</ref> သို့သော်လည်း တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ မြို့ပေါ်နေရာအားလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ကျောက်စိမ်းလုပ်ကွက်များအပါအဝင် နိုင်ငံ၏ ရင်းမြစ်များကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's resistance is at risk of believing its own propaganda |access-date=2022-10-22 |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/asia/2022/05/19/myanmars-resistance-is-at-risk-of-believing-its-own-propaganda |date=19 May 2022 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.economist.com/asia/2022/05/19/myanmars-resistance-is-at-risk-of-believing-its-own-propaganda |url-status=live |accessdate=14 October 2023 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.economist.com/asia/2022/05/19/myanmars-resistance-is-at-risk-of-believing-its-own-propaganda }}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂,၂၀၀ ကျော်ကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] က ဇူလိုင်လတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/2200-myanmar-junta-soldiers-killed-since-january-knu.html|title=2,200 Myanmar Junta Soldiers Killed Since January: KNU|date=6 July 2022|publisher=The Irrawaddy|accessdate=6 July 2022|archive-date=6 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706125953/https://www.irrawaddy.com/news/burma/2200-myanmar-junta-soldiers-killed-since-january-knu.html|url-status=live}}</ref> [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]အတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-myanmar-troops-11-pdf-fighters-killed-in-clash-in-shan-state.html|title=Dozens of Myanmar Troops, 11 PDF Fighters Killed in Clash in Shan State|publisher=The Irrawaddy|date=6 July 2022|accessdate=9 July 2022|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708162105/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-myanmar-troops-11-pdf-fighters-killed-in-clash-in-shan-state.html|url-status=live}}</ref>
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]]အား မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့က စက်တင်ဘာလတွင် လုပ်ကြံခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |url-status=live |accessdate=14 October 2023 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}</ref>
===ရခိုင်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ခြင်း===
ဇွန်လနှင့် ဩဂုတ်လများတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] (အေအေ)နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား ၂၀၂၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ထားရှိခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ပြည်သူ့ရေးရာ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများကို ရှောင်ရှားခဲ့သည်။ အခြားနေရာများတွင် ခုခံတော်လှန်မှု များပြားလာခြင်းနှင့် NUG နှင့် ပူးပေါင်းရန် လူထုထောက်ခံမှု ပိုမိုလာခြင်းအပေါ် ရက္ခိုင့်တပ်တော်အား တပ်မတော်က ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခဲ့သလို ရက္ခိုင့်တပ်တော်အနေဖြင့်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ ၎င်း၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ချဲ့ထွင်ရန် စတင်ကြိုးပမ်းလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Avoiding a Return to War in Myanmar's Rakhine State |date=1 June 2022 |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/avoiding-return-war-myanmars-rakhine-state |website=International Crisis Group |location=Brussels, Belgium |language=en |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106140951/https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/avoiding-return-war-myanmars-rakhine-state |url-status=live }}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်ခေါင်းဆောင် [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]၏ ဇွန်လအတွင်း ပြောကြားချက်များအရ ရက္ခိုင့်တပ်တော်အနေဖြင့် ပဋိပက္ခတွင်းသို့ ပါဝင်စေလာနေကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{cite web |title=Arakan Army on Collision Course with the Military in Myanmar's Rakhine State |last=Kean |first=Thomas |url=https://thediplomat.com/2022/06/arakan-army-on-collision-course-with-the-military-in-myanmars-rakhine-state/ |date=7 June 2022 |access-date=6 January 2023 |website=The Diplomat |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106140955/https://thediplomat.com/2022/06/arakan-army-on-collision-course-with-the-military-in-myanmars-rakhine-state/ |url-status=live }}</ref>
ဇူလိုင်လနောက်ပိုင်းတွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရက္ခိုင့်တပ်တော်စခန်းတစ်ခုအား တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည် စတင်လာခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းနှင့် ဩဂုတ်လ အစောပိုင်းတို့တွင် [[မောင်တောမြို့နယ်]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းအတွင်း ခရီးသွားလာရာတွင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များစွာကို အကြောင်းကြားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသလို မြစ်ကြောင်းပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အများပြည်သူသုံး ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များ ရပ်နားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Insurgents in Myanmar's Rakhine State Return to War on the Military |date=3 October 2022 |url=https://www.usip.org/publications/2022/10/insurgents-myanmars-rakhine-state-return-war-military |author=Kyaw Hsan Hlaing |website=US Institute of Peace |language=en |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106140953/https://www.usip.org/publications/2022/10/insurgents-myanmars-rakhine-state-return-war-military |url-status=live }}</ref>
== ပြည်တွင်းစစ် အရှိန်တက်လာခြင်း ==
===ခုခံတွန်းလှန်မှု အားကောင်းလာခြင်း===
တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ခုခံစစ်မှ ထိုးစစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ၂၀၂၃ နှစ်အကုန်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|နွေဦးတော်လှန်ရေး]] အောင်မြင်အဆုံးသတ်ရန် ရည်မှန်းကြောင်း အောက်တိုဘာလလယ်တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထုတ်ပြန်မှုအပြီးတွင် မြို့ပြနေရာများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းတို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref name="at20221104">{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |access-date=5 November 2022 |archive-date=5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |url-status=live |accessdate=16 October 2023 |archive-date=5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}</ref> စစ်ကောင်စီကလည်း [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]]နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]များရှိ ကျေးရွာ ၂၀ ကျော်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးကာ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအားပျော့စေရန် "[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]"ဗျူဟာကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသူများသည် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |url-status=live |accessdate=16 October 2023 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}</ref>
ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်များတွင် တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနေသည်။ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးမြှင့်လာပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးသမားများက ပထမဆုံးသိမ်းပိုက်နိုင်သောမြို့အဖြစ် [[ကော့ကရိတ်မြို့]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="at20221104"/> အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီးတွင် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ မြို့နှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရရုံးများတွင်ပါ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်ရက်အကြာတွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |access-date=5 November 2022 |archive-date=5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105215659/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=20 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's KNU attacks key border town of Kawkareik |url=https://www.mizzima.com/article/myanmars-knu-attacks-key-border-town-kawkareik |author=AFP |work=Mizzima |date=22 October 2022 |access-date=5 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102082617/https://mizzima.com/article/myanmars-knu-attacks-key-border-town-kawkareik |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102082617/https://mizzima.com/article/myanmars-knu-attacks-key-border-town-kawkareik }}</ref> လေးရက်အကြာတွင် [[ကရင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ဦးဆောင်သော အဖွဲ့မှ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |access-date=27 October 2022 |archive-date=27 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=27 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က ကော့ကရိတ်မြို့အနီး ဆည်တစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆည်တွင် ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=21 October 2022 |title=Resistance Besieges Karen Town; Myanmar Junta Counters With Airstrikes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-besieges-karen-town-myanmar-junta-counters-with-airstrikes.html |access-date=2022-10-28 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=28 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028152540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-besieges-karen-town-myanmar-junta-counters-with-airstrikes.html |url-status=live }}</ref> [[ချင်းပြည်နယ်]]ရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုအား ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် စခန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄% ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်ကောင်စီလေတပ်]]၏ ဗုံးဆက်တိုက်ကြဲချမှုကြောင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}</ref>
နိုဝင်ဘာလအတွင်း [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တလျောက် ခုခံတော်လှန်မှုများ တိုးမြင့်လာသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ပဲခူးတိုင်းအနောက်ပိုင်း [[မိုးညိုမြို့နယ်]]တွင် ရဲစခန်းအဆောက်အဦးတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်များက ဆင့်ပွားဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> ပဲခူးအရှေ့ပိုင်းတွင် [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> တော်လှန်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းသုံးခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သဖြင့် [[ရွှေကျင်မြို့နယ်]]အတွင်းမှ ဒေသခံအရပ်သာထောင်နှင့်ချီ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ ဤစီးနင်းမှုကို [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး|ကေအင်ယူ]]နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းကွပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မြို့နယ်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုတို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Thousands flee as resistance forces seize three Myanmar military bases in Bago Region |url=https://myanmar-now.net/en/news/thousands-flee-as-resistance-forces-seize-three-myanmar-military-bases-in-bago-region |work=Myanmar NOW |date=15 November 2022 |language=en |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://myanmar-now.net/en/news/thousands-flee-as-resistance-forces-seize-three-myanmar-military-bases-in-bago-region |url-status=dead |accessdate=20 October 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://myanmar-now.net/en/news/thousands-flee-as-resistance-forces-seize-three-myanmar-military-bases-in-bago-region }}</ref>
ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပီဒီအက်ဖ်]]အဖွဲ့များက အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ရိုက်နှက်၍ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သော ဗီဒီယိုတစ်ခုမှာ လူမှုကွန်ယက်တွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပါဝင်သူများကို ဖမ်းဆီးကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=NUG opens probe into brutal killing of woman by members of its resistance force |url=https://myanmar-now.org/en/news/nug-opens-probe-into-brutal-killing-of-woman-by-members-of-its-resistance-force |author=Khin Yi Yi Zaw |date=6 December 2022 |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140942/https://myanmar-now.org/en/news/nug-opens-probe-into-brutal-killing-of-woman-by-members-of-its-resistance-force |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140942/https://myanmar-now.org/en/news/nug-opens-probe-into-brutal-killing-of-woman-by-members-of-its-resistance-force }}</ref>
၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းစဉ်ကစ၍ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၆၉၂ ဦးနှင့် ခုခံတော်လှန်ရေးသမား ၂၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ကေအန်ဒီအက်ဖ်)က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြောဆိုသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တို့တွင် အရပ်သား ၂၉၃ ဦးအား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အရပ်သား ၁၂၆ ဦးမှာ နေအိမ်များမှ စစ်ဘေးရှောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kayah-resistance-797-myanmar-junta-troops-killed-last-year.html |access-date=20 October 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109144027/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kayah-resistance-797-myanmar-junta-troops-killed-last-year.html }}</ref>
ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ကနီမြို့နယ်ရှိ ပီဒီအက်ဖ်အုပ်စုများက စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ရေယာဉ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ခုခံရေးသမားများက ကုန်းလမ်းအများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသဖြင့် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရေကြောင်းသုံး၍ ပို့ဆောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Sagaing Resistance Groups Hail River Attacks on Myanmar Junta |date=6 January 2023 |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/sagaing-resistance-groups-hail-river-attacks-on-myanmar-junta.html |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109144834/https://www.irrawaddy.com/news/burma/sagaing-resistance-groups-hail-river-attacks-on-myanmar-junta.html |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109144834/https://www.irrawaddy.com/news/burma/sagaing-resistance-groups-hail-river-attacks-on-myanmar-junta.html }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် [[ယင်းမာပင်ခရိုင်]] ပီဒီအက်ဖ်တပ်ရင်း ၁ ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းအဖွဲ့က [[ကနီမြို့နယ်]]ရှိ တာဝါတိုင်ကုန်း စစ်စခန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအများအပြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=More Than a Dozen Myanmar Junta Troops Killed in Four Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/more-than-a-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-four-days-of-resistance-attacks.html |access-date=29 June 2023 |date=19 April 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 October 2023 |archive-date=6 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606161625/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/more-than-a-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-four-days-of-resistance-attacks.html }}</ref><ref>{{cite news |title=ကနီ တာဝါတိုင်စခန်းကုန်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၃ ယောက် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက် |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/127193 |access-date=29 June 2023 |date=19 April 2023 |work=Mizzima |language=my |last1=Nway |first1=Maung Khet |accessdate=20 October 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406152829/https://www.mizzimaburmese.com/article/127193 }}</ref>
[[ရှမ်းပြည်နယ်]]တွင် [[အင်းလေးကန်]]အနီး ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]]တို့အကြား ထိတွေ့မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |url-status=live |accessdate=22 October 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]က [[ထန်တလန်မြို့]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Chin Resistance: Myanmar Junta Trying to Retake Thantlang|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-myanmar-junta-trying-to-retake-thantlang.html|date=18 February 2023|work=The Irrawaddy|language=en|last1=Zan|first1=Hein Htoo|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123127/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-myanmar-junta-trying-to-retake-thantlang.html}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]၊ [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ ပါဝင်သော ချင်းတော်လှန်ရေးပေါင်းစုံအဖွဲ့က [[ကလေးမြို့]]မှ [[ဖလမ်းမြို့]]နှင့် [[ဟားခါးမြို့]]သို့ စစ်ကူ၊ စစ်လက်နက်နှင့် ရိက္ခာများ တင်ဆောင်လာသော အစီး ၃၀ ပါ စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Regime Convoy Stopped In Chin State|url=https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state|date=20 March 2023|work=BNI|language=en|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123127/https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state}}</ref> တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ယာဉ်တန်းအား နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သလို သံချပ်ကာ ကားနှစ်စင်းကိုလည်း ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="awardforconvoy">{{cite news|title=သံချပ်ကာယာဉ် (၂) စီး ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သော CNDF ပူးပေါင်းတပ်ကို NUG က ကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ချီးမြှင့်|url=https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state|date=5 July 2023|work=BNI|language=my|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123127/https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state}}</ref> သံချပ်ကာ ကားနှစ်စင်းကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့်အတွက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ငွေကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="awardforconvoy"/> ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ကလေး-ဖလမ်းကားလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို ျင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Two Dozen Myanmar Junta Troops Killed in Chin State Camp Raid|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-chin-state-camp-raid.html|date=11 April 2023|work=The Irrawaddy|language=en|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705124631/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-chin-state-camp-raid.html}}</ref> အလားတူ စစ်သား ၈၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့အကြားတွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် မတူပီ-ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တို့က အကြိမ်များစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၅၀ ခန့်သာ ကျန်ရှိသည်။<ref>{{cite news|title=Convoy of Myanmar Junta Reinforcements Decimated Near Matupi: Chin Resistance|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/convoy-of-myanmar-junta-reinforcements-decimated-near-matupi-chin-resistance.html|date=27 March 2023|work=The Irrawaddy|language=en|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123126/https://www.irrawaddy.com/news/burma/convoy-of-myanmar-junta-reinforcements-decimated-near-matupi-chin-resistance.html}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ်သည် မြို့ပြတိုက်ပွဲများ တိုးမြင့်လာသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် "Urban Owls" ဟု အမည်ပေးထားသော ပျောက်ကြားအဖွဲ့က စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ၏ ဥပဒေအကြံပေးဆောင်ရွက်နေသူ မင်းတေဇာညွန့်တင်ကို ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့သည်။<ref name="UrbanOwls1">{{cite news|title=Yangon Guerrillas Kill Myanmar Junta Money Laundering Chief|url=https://www.irrawaddy.com/news/yangon-guerrillas-kill-myanmar-junta-money-laundering-chief.html|date=25 March 2023|access-date=28 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en|accessdate=22 October 2023|archive-date=28 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230628144316/https://www.irrawaddy.com/news/yangon-guerrillas-kill-myanmar-junta-money-laundering-chief.html}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်လည်း [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] ဒု-ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အငြိမ်းစား ဒုဗိုလ်မှူး ကြး ဦးစိုင်းကျော်သူအား For the Yangon မြို့ပြတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BAP တစ်ပတ်အတွင်း သတင်း ကောက်နုတ်ချက် |url=https://www.bapnews.org/posts/9iMRWzVrSyzl2TzlGvAvB |access-date=၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=bapnews.org |language=en}}</ref>
===စစ်ကောင်စီ၏ လက်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ===
{{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}}
အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် တိုက်ပွဲများနှင့် ထိတွေ့မှုများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သလို စစ်ကောင်စီ၏ အရပ်သားများအပေါ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့က [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ကျေးရွာအား ဝင်ရောက်မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သလို အထက်တန်းကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ စောထွန်းမိုးအာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ စာသင်ကျောင်းခြံစည်းရိုးတွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}</ref> နှစ်ရက်အကြာ၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]ရှိ အနန့်ပါဒေသတွင် ကေအိုင်အေ၏ ၆၂ နှစ်မြောက် အခမ်းအနားပြုလုပ်နေစဉ် စစ်ကောင်စီက [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှု]]ကြောင့် လူ ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂက ထိုဖြစ်ရပ်အပေါ် ရှုံ့ချခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီကမူ အရပ်သားများသေဆုံးခြင်းအပေါ် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}</ref> နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်ကောင်စီက [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာများအား ဆက်လက်မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ ကတ်သလစ်သာသနာပိုင် ချားလ်မောင်ဘို၏ ကျေးရွာလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}</ref> [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အတွင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အလုပ်သမားများအဖြစ် ဟန်ဆောင်ကာ အရပ်သားယာဉ်များပေါ်တွင် ပုန်းခို၍ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}</ref>
နိုဝင်ဘာလတွင် ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက အချက်အခြာကျသည့် နေရာများနှင့် စခန်းများအား ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သလို စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းသုံးတိုက်ခိုက်မှုများလည်း များပြားလာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ရက်သတ္တပတ်တွင် [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]အနီး [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]]-[[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] နယ်နမိတ်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဖြင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သလို ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလည်း ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ လေ့လာသူများ၏အဆိုအရ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပိုမိုအသုံးပြုလာခြင်းသည် စစ်ကောင်စီ၏ ကုန်းကြောင်းတိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းနေသည်ကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}</ref> မြေပြင်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက်မြေလှန်ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး ယင်းတို့ မကာကွယ်နိုင်တော့သော စခန်းများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းများ ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}</ref> ယင်းထိုးစစ်များကြောင့် ဒေသခံအရပ်သားအများအပြား နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=In Pictures: Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}</ref> စစ်ကောင်စီမြေပြင်တပ်များ ရှုံးနိမ့်ခြင်းနှင့် တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းများရှိချိန်တွင် လက်နက်ကြီးများ ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခြင်းများမှာ ပုံမှန်လို ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပိတ်မိနေသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများ လေကြောင်းပစ်ကူရရှိပါက မြေလှန်ထိုးစစ်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=As Sagaing attacks continue, Myanmar junta's scorched earth tactics earn WWII comparison |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-sagaing-attacks-continue-myanmar-juntas-scorched-earth-tactics-earn-wwii-comparison |author=Thura Maung |author2=Nyein Swe |language=en |date=24 November 2022 |work=Myanmar Now |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/as-sagaing-attacks-continue-myanmar-juntas-scorched-earth-tactics-earn-wwii-comparison |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/as-sagaing-attacks-continue-myanmar-juntas-scorched-earth-tactics-earn-wwii-comparison }}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ရေးတွင် [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း]]ကို လုံခြုံရေးပေးရန်လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |author=Khin Yi Yi Zaw |url=https://myanmar-now.org/en/news/thousands-flee-as-myanmar-military-secures-letpadaung-area-for-chinese-workers |date=15 December 2022 |title=Thousands flee as Myanmar military secures Letpadaung area for Chinese workers |work=Myanmar NOW |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140940/https://myanmar-now.org/en/news/thousands-flee-as-myanmar-military-secures-letpadaung-area-for-chinese-workers |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140940/https://myanmar-now.org/en/news/thousands-flee-as-myanmar-military-secures-letpadaung-area-for-chinese-workers }}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်မှုများရှိနေသည့် မြို့နယ် ၃၇ မြို့နယ်အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]ကြေညာခဲ့ရာ ဒေသခံသန်းပေါင်းများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author1=Khine Lin Kyaw |title=Myanmar Junta Imposes Martial Law in Resistance Strongholds |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-02/myanmar-junta-imposes-martial-law-in-resistance-strongholds#xj4y7vzkg |access-date=8 February 2023 |work=[[Bloomberg News]] |date=2 February 2023 |accessdate=24 October 2023 |archive-date=17 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073518/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-02/myanmar-junta-imposes-martial-law-in-resistance-strongholds#xj4y7vzkg }}</ref> စစ်ကောင်စီက အရပ်သားများအား လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့် ခွင့်ပြုမည်ဟူသော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပေါက်ကြားလာသည့် စာရွက်စာတမ်းများတွင် ဖော်ပြထားကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta to let 'loyal' civilians carry licensed arms -media, document |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-let-loyal-civilians-carry-licensed-arms-media-document-2023-02-12/ |access-date=12 February 2023 |work=[[Reuters]] |date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212105737/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-let-loyal-civilians-carry-licensed-arms-media-document-2023-02-12/ |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212105737/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-let-loyal-civilians-carry-licensed-arms-media-document-2023-02-12/ }}</ref>
မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်မှုများစွာကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ မတ်လတွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ကျေးရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=11 March 2023 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |url-status=live }}</ref> ထို့အပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင်လည်း ရဟန်းသုံးပါးအပါအဝင် ရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ ကိုလည် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=16 March 2023 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar Now |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |url-status=live }}</ref> ဧပြီလလယ်တွင် စစ်ကောင်စီလေတပ်က [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးကျေးရွာ]]တွင် အခမ်းအနားပြုလုပ်နေသည့်အပေါ် [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၆၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |access-date=12 April 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}</ref> စစ်ကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပီဒီအက်ဖ်များ၏ ရုံးခန်းဖွင့်ပွဲပြုလုပ်နေခြင်းကြောင့် ကျေးရွာအား တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]က အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုအား ရှုံ့ချခဲ့ပြီး အရပ်သားများအား ကာကွယ်မှုပေးရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military airstrike: More than 100 people feared dead |date=12 April 2023 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65238250 |last1=Head |first1=Jonathan |last2=Yong |first2=Nicholas |work=BBC |access-date=12 April 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412175329/https://www.bbc.com/news/world-asia-65238250 |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412175329/https://www.bbc.com/news/world-asia-65238250 }}</ref>
== မတိုးသာမဆုတ်သာ ယာယီ အခြေအနေများ ==
=== ရခိုင်အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးနှင့် ရှေ့တန်းမျက်နှာပြင်အသစ်များ ===
နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် နီပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဆာဆာကာဝါ က ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူသားချင်းစာနာမှုအရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာဖိအားကြောင့်မဟုတ်ကြောင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲလိုက်သော်လည်း တပ်စွဲထားသည်များကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref>{{cite news |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ceasefire-11282022182711.html |title=Myanmar military, Arakan Army halt hostilities on humanitarian grounds |last=Lipes |first=Joshua |language=en |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ceasefire-11282022182711.html |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ceasefire-11282022182711.html }}</ref> စစ်ကောင်စီပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် အမြဲတမ်းအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ပထမအဆင့် ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာလလယ်အထိ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်တပ်စွဲထားမှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပြီး တင်းမာမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Tensions remain high in Rakhine State despite military, AA truce |author=Thein San |date=6 December 2022 |url=https://myanmar-now.org/en/news/tensions-remain-high-in-rakhine-state-despite-military-aa-truce |work=Myanmar NOW |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140941/https://myanmar-now.org/en/news/tensions-remain-high-in-rakhine-state-despite-military-aa-truce |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140941/https://myanmar-now.org/en/news/tensions-remain-high-in-rakhine-state-despite-military-aa-truce }}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်|တရုတ်မြန်မာနယ်စပ်]]၊ [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ ကိုးကန့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား [[တပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀၀ ကိုလည်း ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}</ref>
စစ်ကောင်စီက [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) နှင့်လည်း [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက [[နမ့်ဆန်မြို့]]တွင် TNLA ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}</ref> ခြောက်ရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၇၀ ခန့်ကျဆုံးခဲ့ကာ ၂၈ ဦးအား TNLA က ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားသော ကျေးရွာ လေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက PDF ကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး TNLA နှင့် မှားယွင်းတိုက်ခိုက်မိခြင်းဖြစ်ကြောင်းဆိုကာ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သော်လည်း TNLA ကမူ စစ်ကောင်စီထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာနှောင်းပိုင်းအထိ ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့ကာ အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာသည် [[မိုးကုတ်မြို့]]သို့ စစ်ဘေးရှောင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |url-status=live }}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်ကောင်စီက [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား ၇ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last= |date=19 January 2023 |title=Myanmar military bombs village, killing seven, sources say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-bombs-village-killing-seven-sources-2023-01-19/ |access-date=2023-01-22 |archive-date=22 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122223148/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-bombs-village-killing-seven-sources-2023-01-19/ |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=22 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122223148/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-bombs-village-killing-seven-sources-2023-01-19/ }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[ဧရာဝတီမြစ်|ဧရာဝတီ]]နှင့် [[မူးမြစ်]]တလျောက် ကျေးရွာများအား ဆက်တိုက် စီးနင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":1"/> ထိုကာလအတွင်း [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]မှ တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ စစ်ကောင်စီတပ်များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ရွာသူရွာသား ၉၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၂၀ ကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို အမျိုးသမီး အနည်းဆုံး သုံးဦးကိုလည်း အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":5">{{Cite web |last= |first= |date=11 March 2023 |title=Prominent Myanmar Monk Disappears After Being Detained by Regime Forces |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/prominent-myanmar-monk-disappears-after-being-detained-by-regime-forces.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311185343/https://www.irrawaddy.com/news/burma/prominent-myanmar-monk-disappears-after-being-detained-by-regime-forces.html |url-status=live }}</ref>
အရပ်သားများ၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများနှင့် စစ်မှုထမ်းများအပါအဝင် "နိုင်ငံအား သစ္စာစောင့်သိသူများ"နှင့် အဖွဲ့အစည်းများအား လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည့် ကြေညာချက်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Aung Zay |date=17 February 2023 |title=Hundreds apply for firearms licenses days after introduction of new policy |url=https://myanmar-now.org/en/news/hundreds-apply-for-firearms-licenses-days-after-introduction-of-new-policy |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316200427/https://myanmar-now.org/en/news/hundreds-apply-for-firearms-licenses-days-after-introduction-of-new-policy |url-status=live }}</ref><ref name=":02">{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=13 February 2023 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |url-status=live }}</ref> ကြေညာချက်တွင် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်မြောက်ပြီး ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ လုံခြုံရေးအတွက် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ရန် လိုအပ်သူများအနေဖြင့် ကိုင်ဆောင်ခွင့် လျောက်ထားနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |title=Leaked document confirms Myanmar junta is arming anti-resistance militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/leaked-document-confirms-myanmar-junta-is-arming-anti-resistance-militias |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316200425/https://myanmar-now.org/en/news/leaked-document-confirms-myanmar-junta-is-arming-anti-resistance-militias |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Htoon |first=Kyaw Lin |date=2 August 2018 |title=Firearms and the law in Myanmar |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/firearms-and-the-law-in-myanmar/ |access-date=2023-03-16 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316204933/https://www.frontiermyanmar.net/en/firearms-and-the-law-in-myanmar/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar junta revives 1977 law allowing 'loyal' civilians to bear arms |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/guns-02132023190430.html |access-date=2023-03-16 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316200625/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/guns-02132023190430.html |url-status=live }}</ref>
===ပြောက်ကျားတိုက်ပွဲများ===
[[File:Burning Car in Lashio.jpg|thumb|၂၀၂၃ ဧပြီလက လားရှိုးမြို့အတွင်း မီးလောင်ကျွမ်းလျက်ရှိသော ကားများအား တွေ့ရစဉ်]]
[[ရေးမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ရေးဘီလူးသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင် ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ချောင်းတောင်တံတားစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေးမြို့နယ်နှင့် လမိုင်းတွင် ရေးဘီလူးအဖွဲ့ ပစ်ခတ်မှုများပြုလုပ်ရာ စစ်သား ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/129915 |last1=Chan |first1=Juu |access-date=29 June 2023 |work=Mizzima |date=22 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406154722/https://www.mizzimaburmese.com/article/129915 }}</ref> ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရေးမြို့နယ်၊ [[ဒူးယားရွာ၊ ရေးမြို့နယ်|ဒူးယားရွာ]]ရှိ [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]ခေါင်းဆောင်ကို ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်မှုထမ်းဟောင်း ပျူစောထီးခေါင်းဆောင်အား ရေးဘီလူးအဖွဲ့ပစ်ခတ်ရှင်းလင်း |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/130104 |last1=Chan |first1=Juu |access-date=29 June 2023 |work=Mizzima |date=27 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406160007/https://www.mizzimaburmese.com/article/130104 }}</ref> ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]မှ ယာဉ်တန်းကို အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ငါးဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေးမြို့နယ်တွင် စကခ (၁၉) လှည့်ကင်းအား ရေးဘီလူးအဖွဲ့ ပစ်ခတ် |url=https://mizzimaburmese.com/article/130149 |last1=Chan |first1=Juu |access-date=29 June 2023 |work=Mizzima |date=28 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406160251/https://mizzimaburmese.com/article/130149 }}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် [[လမိုင်းမြို့]]၊ [[ခေါဇာမြို့]]နှင့် [[ရေးမြို့]]ရှိ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ပိတ်ထားခဲ့ရသည်။ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ရေးဘီလူးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များဖွင့်လှစ်ကာ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေး၊ လမိုင်းနှင့် ခေါဇာမြို့က စစ်ကောင်စီ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများ ပိတ်လိုက်ရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/06/27/261187.html |access-date=29 June 2023 |work=The Irrawaddy |date=27 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=28 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628091316/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/06/27/261187.html }}</ref><ref>{{cite news |title=Four Military Council Soldiers Arrested During KNLA/ PDF Inspection of Vehicles on Ye-Thanbyuzayat Highway |url=https://www.bnionline.net/en/news/four-military-council-soldiers-arrested-during-knla-pdf-inspection-vehicles-ye-thanbyuzayat |access-date=29 June 2023 |work=BNI |date=22 June 2023 |language=en |accessdate=22 November 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629035217/https://www.bnionline.net/en/news/four-military-council-soldiers-arrested-during-knla-pdf-inspection-vehicles-ye-thanbyuzayat }}</ref>
မြို့ပေါ်နေရာများတွင်လည်း ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="UrbanOwls2">{{cite news|title=Head of security for Yangon International Airport assassinated|url=https://myanmar-now.org/en/news/head-of-security-for-yangon-international-airport-assassinated/|date=21 June 2023|access-date=28 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en|last1=Thit|first1=Han|accessdate=22 November 2023|archive-date=17 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073450/https://myanmar-now.org/en/news/head-of-security-for-yangon-international-airport-assassinated/}}</ref><ref name="UrbanOwls3">{{cite news |title=Yangon Airport security chief assassinated |url=https://www.mizzima.com/article/yangon-airport-security-chief-assassinated |date=22 June 2023 |access-date=28 June 2023 |work=Mizzima |accessdate=22 November 2023 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703053839/https://www.mizzima.com/article/yangon-airport-security-chief-assassinated }}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ ပထမဆုံးသော ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တပ်ရင်း ၅၁၀၁ ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=NUG's first Yangon PDF battalion is preparatory measure: NUG PM Office spokesperson |url=https://mizzima.com/article/nugs-first-yangon-pdf-battalion-preparatory-measure-nug-pm-office-spokesperson |last=Pan |first=Pan |access-date=28 June 2023 |work=Myanmar Now |date=8 June 2023 |accessdate=22 November 2023 |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608205910/https://www.mizzima.com/article/nugs-first-yangon-pdf-battalion-preparatory-measure-nug-pm-office-spokesperson }}</ref>
=== ၂၀၂၃ မုတ်သုန်ရာသီ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ===
ဇန်နဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအထိ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃,၀၁၂ ဦးအား သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ဩဂုတ်လတွင် ဆိုသည်။ ကယားပြည်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၆၇ ဦးနှင့် တော်လှန်ရေးသမား ၉၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-3000-myanmar-junta-troops-killed-in-first-half-of-2023-nug.html |access-date=11 November 2023 |archive-date=14 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814062947/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-3000-myanmar-junta-troops-killed-in-first-half-of-2023-nug.html }}</ref> ကေအင်ယူ ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွင် တိုက်ပွဲပေါင်း ၂,၄၉၅ ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သံတောင်မြောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အနီးရှိ ဧလာစစ်စခန်းအား ဒရုန်းဖြင့် လက်လုပ်ဗုံးနှစ်လုံး ကြဲချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-09-18 |title=Naypyitaw Junta Airbase Hit by Myanmar Resistance Drone Strike |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/naypyitaw-junta-airbase-hit-by-myanmar-resistance-drone-strike.html |access-date=2023-09-18 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920120606/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/naypyitaw-junta-airbase-hit-by-myanmar-resistance-drone-strike.html }}</ref>
စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က ပြုလုပ်သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ ၆၀% အထိ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Star |first=The |date=2023-09-29 |title=Myanmar resistance leader claims majority control over territory in the country |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/09/29/myanmar-resistance-leader-claims-majority-control-over-territory-in-the-country |access-date=2023-10-06 |website=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |language=en-US |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222154/https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/09/29/myanmar-resistance-leader-claims-majority-control-over-territory-in-the-country }}</ref>
====ကနောင်စစ်ဆင်ရေး====
{{main|ကနောင်စစ်ဆင်ရေး}}
[[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သော [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်မှ စက်တင်ဘာလအထိ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၇၆ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Irrawaddy |first1=The |title=Myanmar Junta Loses 76 Soldiers as PDF Kicks Off Special Operation in Mandalay, Shan |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-76-soldiers-as-pdf-kicks-off-special-operation-in-mandalay-shan.html |access-date=15 October 2023 |work=The Irrawaddy |date=12 September 2023 |accessdate=19 November 2023 |archive-date=17 October 2023 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20231017211041/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-76-soldiers-as-pdf-kicks-off-special-operation-in-mandalay-shan.html }}</ref>
== ၂၀၂၃ နှောင်းပိုင်း အဓိက စစ်ရေးအခြေအနေများ ==
ပြည်တွင်းစစ်၏ သွေးစွန်းခဲ့သော မလူးသာမလှုပ်သာ နှစ်နှစ်တာကာလသည် တိုင်းရင်းသား ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်) ၏ အောင်မြင်သော ထိုးစစ်နှင့်အတူ ချိုးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ဘီဘီစီသတင်းက ဆိုသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ခဲ့သော ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ကိုးကန့်ဒေသ၏ မြို့တော် လောက်ကိုင်မြို့ ကျဆုံးခြင်း၊ ထောင်ပေါင်းများစွာသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများ လက်နက်ချခြင်းတို့နှင့်အတူ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name=laukkai/><ref name="BBC-losing-24-1-2024">{{cite news |last1=Head |first1=Jonathan |title=Myanmar's army is losing – and facing fire from a militant monk |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68038513 |access-date=24 January 2024 |agency=BBC |date=23 January 2024 |accessdate=6 February 2024 |archive-date=23 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123224556/https://www.bbc.com/news/world-asia-68038513 }}</ref>
===၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး===
{{main|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}}
[[File:Kawlin 2023-11-06.jpg|thumb|၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလက ကောလင်းမြို့တွင် သိမ်းဆည်းရမိသော တပ်မတော် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ]]
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်းဒေသ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များဖြစ်သော မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်(MNDAA)၊ တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA) နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)တို့က ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြောက်ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများ၊ အခြေချစခန်းများ၊ ယာယီစခန်းများ၊ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များကို တစ်ပြိုင်နက် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ကြောင်းပူးတွဲကြေညာခဲ့သည်။ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များက စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ရန်၊ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျယ်ပြန့်လာသော အွန်လိုင်းလောင်းကစားလိမ်လည်မှု ပပျောက်ဖို့၊ Online Game (ကျဖျင်) ကုမ္ပဏီများနှင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် စစ်ကောင်စီနဲ့ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကို နှိမ်နင်းနိုင်ရန် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်ပြီးနောက် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို ကြိုဆိုကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပြည်သူများက အသိပေးကြသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် အထိနာခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူ့စစ်အားကောင်းခြင်း၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားခြင်းနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များပြားခြင်းတို့ကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များမှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အင်အားလုံလောက်စွာ မရှိကြခြင်း၊ ခံစစ်များပြင်ဆင်ထားမှုမရှိခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ပျက်ပြားနေခြင်းတို့ကြောင့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစပိုင်းမှာပင် စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ဖွဲ့ဝင် ရာနှင့်ချီသေဆုံးခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များထိန်းချုပ်ထားသော ချင်းရွှေဟော်မြို့သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှတစ်ဆင့် လေထီးတပ်သား ၈၀ ခန့်ကို စစ်ကူချပေးခဲ့ရာ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်က လက်ဦးမှုရယူပြီး ပစ်ခတ်ချေမှုန်းခဲ့ရာ ၇၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၃ ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့နေ့လယ်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီလေတပ်၏ ရုရှားနိုင်ငံထုတ် YAK-130 အမျိုးအစား အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေးတိုက်လေယာဉ်တစ်စီးကို ပွိုင့်-၅ လေယာဉ်ပစ်လက်နက်ဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ပျက်ကျသွားပြီး လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ၏ ပိုမိုပြင်းထန်လာသော မြို့သိမ်းထိုးစစ်များကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များမှာ ပို၍အထိနာလျက်ရှိရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်) လက်အောက်ခံ အမှတ်(၁၂၉)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ရင်းမှူးဦးဆောင်၍ တပ်ဖွဲ့ဝင် (၁၂၆) ဦး နှင့် မိသားစုဝင် (၁၃၄) ဦး စုစုပေါင်း (၂၆၂) ဦးသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များထံ ဆက်သွယ်လာကာ လက်နက်များနှင့်တကွ အညံ့ခံအလင်းဝင်လာခဲ့သည်။ အလင်းဝင်လာသူများအား စစ်သားတစ်ဦးလျှင် ၁၀ သိန်းနှင့် မိသားစုဝင်တစ်ဦးလျှင် ၁ သိန်းစီ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။
နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းနှင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ မြို့တော် လောက်ကိုင်မြို့အထိ MNDAA က နီးကပ်လာခဲ့ပြီး [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]အတွင်း ဗျူဟာကျသော စစ်စခန်းပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Close In On Key Northeastern Town |url=https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ |last=Strangio |first=Sebastian |work=The Diplomat |date=16 November 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215051619/https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ }}</ref> MNDAA တပ်ဖွဲ့များက လောက်ကိုင်မြို့၏တောင်ဘက်အနီး ဘုရားကုန်းပေါ်ရှိ စစ်စခန်းအပါအဝင် မြို့ပတ်လည်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=6 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live }}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၉၀ ကျော်သည် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လောက်ကိုင်မြို့အား MNDAA က သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=11 January 2024 |archive-date=30 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် လောက်ကိုင်မြို့ရှိ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်အား MNDAA က သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက် လောက်ကိုင်မြို့သည် MNDAA လက်အောက်သို့ အလုံးစုံ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref name=laukkai>{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=11 January 2024 |archive-date=11 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}</ref>
ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် သိန္နီမြို့ရှိ အမှတ် ၁၆ စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |title=Myanmar’s Brotherhood Alliance Seizes Two More Towns in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html |access-date=8 January 2024 |work=The Irrawaddy |date=8 January 2024 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=8 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108104603/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html }}</ref>
=== တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး ===
{{main|တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး}}
=== ၁၁၀၇ နှင့် ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး ===
{{main|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}}
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးရိုက်ခတ်လာသည့် ကရင်နီပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ကရင်နီတပ်မတော်တို့က တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့်အတူ လွိုင်ကော်မြို့တွင် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}</ref> စစ်ဆင်ရေးပထမရက်တွင် တပ်မတော် (လေ) တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းအား KNDF က ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ကောင်စီကမူ စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=19 November 2023 |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တစ်နေ့လုံး ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့(KNDF)က လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်အခြေချထားသော အမှတ်(၄၂၅)ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် အမှတ်(၆)ခြေမြန်တပ်ရင်းတို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၄၂၅)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ရင်းမှူး၊ ဒုတိယတပ်ရင်းမှူးအပါအဝင် တပ်ရင်းတစ်ရင်းလုံးနီးပါးနှင့် အမှတ်(၆)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ရင်းတစ်ဝက်နီးပါး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]အတွင်း ကျန်ရှိနေသည့် အမှတ်(၆)ခြေမြန်တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို အပြီးသတ်ချေမှုန်းရန် စစ်ဆင်ရေးဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကျန်ရှိနေသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို လက်နက်ချအညံ့ခံရန် အခွင့်အရင်းပေးခဲ့သဖြင့် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦး ဦးစီးသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦးသည် လက်နက်ချအညံ့ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}</ref>
===တကျော့ပြန် ရခိုင်စစ်===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်လာပြီးနောက် ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ အပေါက်ဝရဲစခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က လက်နက်မချလျှင် တိုက်ခိုက်မည်ဟု အကြောင်းကြားပြီးနောက် အပေါက်ဝရဲစခန်းမှ စခန်းမှူးအပါအဝင် စခန်းတစ်ခုလုံးသည် လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ရသေ့တောင်မြို့နယ်ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားခဲ့သည်။ ဒုံးပိုက်စခန်းအား နံနက် ၆ နာရီခွဲတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=19 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်စခန်း ၄၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီအဖွဲ့များ စွန့်ပစ်သွားကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ရက္ခိုင့်တပ်တော်လက်အောက်သို့ ချက်ခြင်းကျရောက်ခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Almost 40 Myanmar Junta Positions Abandoned in Rakhine: Arakan Army |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-40-myanmar-junta-positions-abandoned-in-rakhine-arakan-army.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114141415/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-40-myanmar-junta-positions-abandoned-in-rakhine-arakan-army.html }}</ref> နောက်ရက်တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်အများအပြား ရက္ခိုင့်တပ်တော်ထံ လက်နက်ချ ခဲ့သည်။<ref name="reuters15nov">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebels-says-dozens-junta-forces-surrender-captured-2023-11-15/|title=Myanmar rebels says dozens of junta forces surrender, captured|journal=Reuters|date=2023-11-15}}</ref>
ထိုညတွင် ပေါက်တောမြို့နယ် ရဲစခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့နံနက်တွင် မြို့အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=19 November 2023 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}</ref>
=== ချင်း ထိုးစစ်ဆင်မှု ===
[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ]]က နှစ်ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနော် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Chin Resistance Seizes Indian Border Town From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-seizes-indian-border-town-from-myanmar-junta.html |access-date=2023-12-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=30 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130192412/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-seizes-indian-border-town-from-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လက်နက်ကိုင်ခုခံတော်လှန်မှုဖြစ်ပွားချိန်မှစ၍ ချင်းပြည်နယ်တွင် ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်ရမိသော မြို့ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် ရဲတပ်သား အနည်းဆုံး ၄၀ ခန့်မှာ အိမ်နီးချင်းအိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့အား ဒေသခံရဲအဖွဲ့က အာသံရိုင်ဖယ်တပ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=40 Myanmar army personnel who fled to Mizoram amid conflict sent back |url=https://indianexpress.com/article/india/40-myanmar-army-personnel-who-fled-to-mizoram-amid-conflict-sent-back-9026986/ |access-date=2023-12-01 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202043349/https://indianexpress.com/article/india/40-myanmar-army-personnel-who-fled-to-mizoram-amid-conflict-sent-back-9026986/ |url-status=live }}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ချင်း-ရခိုင်နယ်စပ်ရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထိုးစစ်အတွင်း တပ်မတော်က ဓာတုလက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2023-12-05 |title=Myanmar Junta Uses Chemical Warfare: Arakan Army |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-uses-chemical-warfare-arakan-army.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207021538/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-uses-chemical-warfare-arakan-army.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်တွင်းရှိ စစ်စခန်းကြီးတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက [[ကနေဒီတောင်|ကနေဒီတောင်ထိပ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-22 |title=PDF Seizes Hilltop Base in Chin State, Captures 12 Myanmar Junta Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-seizes-hilltop-base-in-chin-state-captures-12-myanmar-junta-soldiers.html |access-date=2023-12-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201042525/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-seizes-hilltop-base-in-chin-state-captures-12-myanmar-junta-soldiers.html |url-status=live }}</ref>
[[မတူပီမြို့နယ်]]ရှိ [[လိုင်လင်းပီမြို့]]ကို သုံးရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=27 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |url-status=live }}</ref>
နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မတူပီမြို့နယ်ရှိ [[ရေဇွာမြို့]]ကို ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |url-status=live }}</ref>
===တပ်မတော်အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု===
[[File:ATR-42 of Myanmar Air Force at Mawlamyine Airport.jpg|thumb|မော်လမြိုင်လေဆိပ်တွင် တွေ့ရသော တပ်မတော်(လေ)၏ ATR-42 လေယာဉ်နှစ်စင်း]]
တပ်မတော်သည် [[နေပြည်တော်]]အား ကာကွယ်ရန် အခြားတိုင်းဒေသကြီးများမှ စစ်သည်များ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ ဝန်ထမ်းများအား လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းများအပါအဝင် တပ်သား ၁၄,၀၀၀ ဖြင့် ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်ဟု နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ''ဧရာဝတီသတင်းဌာန''က ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး စတင်ပြီး မကြာမီ ယင်းသို့ ပြင်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မန္တလေး၊ ပဲခူးနှင့် ရန်ကုန်အား ကာကွယ်ရန် တပ်သား ၁၀,၀၀၀ ဖြင့်လည်း ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်။ နေပြည်တော် ရဲစခန်းများတွင် ကွန်ကရစ်တုံးများ ချခြင်း၊ သဲအိတ်များကာရံခြင်းများအပါအဝင် အကာအရံအတားအဆီးများ ပြင်ဆင်ခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-prepping-14000-troops-to-defend-naypyitaw-sources.html |title=Myanmar Regime Prepping 14,000 Troops to Defend Naypyitaw: Sources |author=Hein Htoo Zan |date=22 November 2023 |journal=The Irrawaddy |publisher= |access-date=1 December 2023 |quote= |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201093217/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-prepping-14000-troops-to-defend-naypyitaw-sources.html |url-status=live |accessdate=8 December 2023 |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201093217/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-prepping-14000-troops-to-defend-naypyitaw-sources.html }}</ref>
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဒရုန်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ ရောင်းဝယ်ခြင်းနှင့် တရားမဝင်ပျံသန်းခြင်းများကို တားမြစ်ကြောင်း အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနက နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Authorities issue local order to ban the sale of drones and drone accessories and unauthorized flights within Yangon Region |date=22 November 2023 |url=https://elevenmyanmar.com/news/authorities-issue-local-order-to-ban-the-sale-of-drones-and-drone-accessories-and-unauthorized |work=Eleven Myanmar |access-date=1 December 2023 |language=en |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122134850/https://elevenmyanmar.com/news/authorities-issue-local-order-to-ban-the-sale-of-drones-and-drone-accessories-and-unauthorized |url-status=live |accessdate=8 December 2023 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122134850/https://elevenmyanmar.com/news/authorities-issue-local-order-to-ban-the-sale-of-drones-and-drone-accessories-and-unauthorized }}</ref>
သာမန်ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သည့် ခွင့်မဲ့ နှင့် စစ်ပြေးများအား နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်မှုထမ်းနိုင်ရန် လက်ခံမည်ဟု တပ်မတော်က ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းတွင် ကြေညာသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/depleted-myanmar-military-urges-deserters-to-return-to-barracks.html |title=Depleted Myanmar Military Urges Deserters to Return to Barracks |access-date=5 December 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205084238/https://www.irrawaddy.com/news/burma/depleted-myanmar-military-urges-deserters-to-return-to-barracks.html |url-status=live |accessdate=8 December 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205084238/https://www.irrawaddy.com/news/burma/depleted-myanmar-military-urges-deserters-to-return-to-barracks.html }}</ref>
==== ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ ====
စစ်တပ်ထောက်ခံသော [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]သည် အရပ်သားများအပေါ် ကျူးလွန်သော စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် ဒေသခံများအား ပါဝင်ရန်အင်အားသုံးခြင်းတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းက ဆိုသည်။<ref name="BBC-losing-24-1-2024"/>
== ၂၀၂၄ စစ်ရေးအခြေအနေများ ==
အသက် ၁၈ မှ ၃၅ ကြား အမျိုးသားများနှင့် အသက် ၁၈ မှ ၂၇ ကြား အမျိုးသမီးများ စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ကြေညာသည်။ စစ်မှုထမ်းရန်ပျက်ကွက်ပါက ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်အထိ ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-enforces-mandatory-military-service-young-people-2024-02-11/|title=Myanmar junta enforces mandatory military service for young people|date=February 11, 2024|website=Reuters|access-date=11 February 2024|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20240316030303/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-enforces-mandatory-military-service-young-people-2024-02-11/}}</ref>
===လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ===
{{main|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}}
[[File:Myanmar-China Border Yanlonkyine Gate.jpg|thumb|လောက်ကိုင်မြို့အနီး တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဝင်ပေါက်]]
နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) သည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၏ မြို့တော် [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]အတွင်း ဗျူဟာမြောက် နေရာအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Close In On Key Northeastern Town |url=https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ |last=Strangio |first=Sebastian |work=The Diplomat |date=16 November 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215051619/https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ }}</ref> MNDAA တပ်ဖွဲ့များသည် လောက်ကိုင်တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူ ကင်းစခန်းအပါအဝင် မြို့တဝိုက်ရှိ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ၏ အမှတ် ၅၅ ခြေလျင်တပ်မမှ တပ်သားပေါင်း ၉၀ ကျော် MNDAA သို့ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> လောက်ကိုင်မြို့တွင်း အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး မြို့ဧရိယာအများစုမှာ MNDAA ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်က ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=11 January 2024 |archive-date=30 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် MNDAA မှ လောက်ကိုင်ရှိ [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်အား သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=laukkai/>
ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]သည် သိန္နီမြို့ရှိ [[အမှတ်(၁၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် ၁၆ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]အပါအဝင် မြို့ပေါ်ရှိ စစ်အစိုးရတပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |title=Myanmar's Brotherhood Alliance Seizes Two More Towns in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html |access-date=8 January 2024 |work=The Irrawaddy |date=8 January 2024 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=8 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108104603/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html }}</ref> လောက်ကိုင်တွင် လက်နက်ချခဲ့သော ဗိုလ်မှူးချုပ် ၃ ဦးကို ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သေဒဏ် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ကျန် ၃ ဦးကိုလည်း စစ်ဥပဒေဖြင့် ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/defeated-myanmar-junta-generals-given-death-sentences.html|website=The Irrawaddy|title=Defeated Myanmar Generals Given Death Sentences|date=January 23, 2024|access-date=January 26, 2024|archive-date=24 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240124033009/https://www.irrawaddy.com/news/burma/defeated-myanmar-junta-generals-given-death-sentences.html}}</ref>
===ပြင်းထန်သည့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး===
ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို ရပ်တန့်ရန် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]အား ဖိအားပေးရန် တရုတ်နိုင်ငံထံ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Asks China to Pressure Brotherhood Alliance to End Offensive |url=https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-junta-asks-china-to-pressure-brotherhood-alliance-to-end-offensive.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209232206/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-junta-asks-china-to-pressure-brotherhood-alliance-to-end-offensive.html |archive-date=9 December 2023 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=9 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209232206/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-junta-asks-china-to-pressure-brotherhood-alliance-to-end-offensive.html }}</ref> ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် စစ်အစိုးရနှင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ညှိနှိုင်းခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နှစ်ဘက်စလုံး ပစ်ခတ်မှုများ ရပ်တန့်ထားရန် သဘောတူခဲ့ပြီး တရုတ်နယ်စပ်နေထိုင်သူများ၏ လုံခြုံရေးကို မထိခိုက်စေရန် ကတိပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar rebel alliance agrees to ceasefire with ruling military |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebel-alliance-agree-ceasefire-with-ruling-military-rebel-group-tnla-2024-01-12/ |work=Reuters |date=12 January 2024 |language=en |accessdate=11 March 2024 |archive-date=26 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226150119/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebel-alliance-agree-ceasefire-with-ruling-military-rebel-group-tnla-2024-01-12/ }}</ref> ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ အဆိုအရ ၎င်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့များကို ထပ်မံသိမ်းယူခြင်းမပြုရန် သဘောတူထားပြီး စစ်ကောင်စီက ထိုဒေသကို ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် သဘောတူထားသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/brotherhood-alliance-myanmar-junta-agree-to-ceasefire-in-northern-shan.html |title=Brotherhood Alliance, Myanmar Junta Agree to Ceasefire in Northern Shan |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=13 January 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113105403/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/brotherhood-alliance-myanmar-junta-agree-to-ceasefire-in-northern-shan.html |url-status=live |accessdate=11 March 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113105403/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/brotherhood-alliance-myanmar-junta-agree-to-ceasefire-in-northern-shan.html }}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့နယ်နှင့် ကျောက်မဲမြို့နယ် အပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်အသီးသီးတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်ရပ်စာချုပ်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း TNLA က ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |access-date=13 January 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |url-status=live |accessdate=11 March 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်|အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစာချုပ်]]အရ TNLA ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသော မြို့နယ်သုံးမြို့နယ်အား တပ်မတော်ပ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}</ref>
=== ၂၀၂၄ ရခိုင် ထိုးစစ် ===
{{Further|ရခိုင်ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ချင်း စစ်မြေပြင်}}
[[File:Paletwa seen from the Kaladan River 2015.jpg|thumb|[[ကုလားတန်မြစ်]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]] (၂၀၁၅)]]
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ရခိုင်ပြည်နယ် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]ရှိ တောင်ရှည်အခြေစိုက်စခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အင်ဒို-မြန်မာ ကုလားတန် ဘက်စုံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းအတွက် အချက်အချာကျသော [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]သို့ ထိုးစစ်အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=aakt>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=15 January 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့၌ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ပလက်ဝမြို့နယ်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး “စစ်ကောင်စီကင်းမဲ့နယ်မြေ” ဟုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army resistance force says it has taken control of a strategic township in western Myanmar |url=https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-paletwa-chin-rakhine-e124bb0ff3dbfef6c84b39f141e972ca |last=Peck |first=Grant |date=15 January 2024 |work=AP News |language=en |access-date=25 January 2024 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125142403/https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-paletwa-chin-rakhine-e124bb0ff3dbfef6c84b39f141e972ca |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125142403/https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-paletwa-chin-rakhine-e124bb0ff3dbfef6c84b39f141e972ca }}</ref> တစ်ပတ်အကြာတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]ကိုလည်း သုံးလကြာ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် ထပ်မံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=25 January 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |url-status=live }}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနယ်စပ် ဖလမ်းလမ်းပေါ်ရှိ တိုင်ဂျင်စခန်းအား ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/around-30-myanmar-junta-personnel-killed-in-chin-state-resistance.html|title=Around 30 Myanmar Junta Personnel Killed in Chin State: Resistance|access-date=January 20, 2024|date=January 17, 2024|website=The Irrawaddy|archive-date=18 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118135631/https://www.irrawaddy.com/news/burma/around-30-myanmar-junta-personnel-killed-in-chin-state-resistance.html|url-status=live}}</ref> စစ်ကောင်စိစစ်သားနှင့် ဒုက္ခသည် ၆၀၀ ကျော်တို့ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၁၆၄၃ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော နယ်စပ်ခြံစည်းရိုးခတ်မည့် အစီအစဉ်ကို အိန္ဒိယအစိုးရက ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |access-date=26 January 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိရာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်မြေအတွင်းသို့ မော်တာကျည်ဆန်များနှင့် ကျည်ဆန်အများအပြား ကျရောက်လာခဲ့ကာ ဒေသခံအချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကော့ဘဇားမြို့ Ukhia မှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် သေနတ်သံများနှင့် ပေါက်ကွဲသံများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကြားနေခဲ့ရသည်။<ref name="DS">{{cite web|last=Alamgir|first=Nur Uddin|title=Tension mounts as war rages on BD-Myanmar frontier|url=https://www.daily-sun.com/post/733524|website=Daily Sun|date=February 2024|access-date=5 February 2024|archive-date=5 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205133710/https://www.daily-sun.com/post/733524|url-status=live}}</ref> [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] (BGP) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၂၉ ဦးထက်မနည်းသည် Tumbru နယ်စပ်ဂိတ်မှတဆင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်ခြားစောင့်တပ် က ၎င်းတို့အား လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းကာ ဘန်ဒါဘန်ခရိုင်တွင် ခိုလှုံခွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=95 Myanmar Border Guards take shelter in Bangladesh amid clashes with insurgents |url=https://bdnews24.com/bangladesh/5j9il1tdie |website=bdnews24.com |access-date=5 February 2024 |archive-date=5 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205061832/https://bdnews24.com/bangladesh/5j9il1tdie |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာဘက်မှ ပစ်ခတ်ခဲ့သော မော်တာကျည် ကျရောက်ခဲ့သောကြောင့် ဘန်ဒါဘန်နယ်စပ် Ghumdum တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="DT">{{cite web |last=Aziz |first=Abdul |title=Tension at border: Fear grips residents in Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/338753/tension-at-border-fear-grips-residents-in |website=Dhaka Tribune |date=6 February 2024 |access-date=6 February 2024 |archive-date=6 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206093034/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/338753/tension-at-border-fear-grips-residents-in |url-status=live }}</ref>
ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် မင်းပြားမြို့နယ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသည့် တပ်မတော်ခြေကုပ်စခန်းများကို ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး [[မင်းပြားမြို့နယ်]]ကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် AA သည် [[မောင်တောမြို့နယ်]] ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ရှိ တောင်ပြိုစစ်စခန်းအား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html|title=Myanmar's Military Driven Out of Township in Northern Rakhine, Reports Say|access-date=7 February 2024|website=The Irrawaddy|archive-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html|url-status=live}}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကျောက်တော်မြို့]]ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]]နှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archive-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|url-status=live}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ကျောက်ဖြူသို့သွားရန်အတွက် [[မြေပုံမြို့နယ်]]ကို ဆုတ်ခွာ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=12 February 2024 |url=https://www.narinjara.com/news/detail/65ca224a333fc8585bc935fc |title=Police and junta soldiers abandoned their Myebon stations |language=en |work=Narinjara News |access-date=15 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213214548/https://www.narinjara.com/news/detail/65ca224a333fc8585bc935fc |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213214548/https://www.narinjara.com/news/detail/65ca224a333fc8585bc935fc }}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် အေအေ သည် [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=mrauku>{{Cite web |date=February 9, 2024 |title=AA: Historic Mrauk U Seized From Myanmar's Junta |last=Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-historic-mrauk-u-seized-from-myanmars-junta.html |website=The Irrawaddy |access-date=11 February 2024 |archive-date=11 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211184344/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-historic-mrauk-u-seized-from-myanmars-junta.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author1=Kyaw Hsan Hlaing |title=A New Era is Dawning For the People of Myanmar's Rakhine State |url=https://thediplomat.com/2024/02/a-new-era-is-dawning-for-the-people-of-myanmars-rakhine-state/ |access-date=14 February 2024 |work=[[The Diplomat]] |date=13 February 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214025007/https://thediplomat.com/2024/02/a-new-era-is-dawning-for-the-people-of-myanmars-rakhine-state/ |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214025007/https://thediplomat.com/2024/02/a-new-era-is-dawning-for-the-people-of-myanmars-rakhine-state/ }}</ref> တိုက်ပွဲအတွင်း မြန်မာ့ရေတပ်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ် ၃ စီး နစ်မြုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |access-date=13 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}</ref> မြို့သုံးမြို့ သိမ်းယူမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကျောက်တော်မြို့နယ်နှင့် ပြည်နယ်၏မြို့တော် စစ်တွေရှိ တံတားများကို စစ်အစိုးရက ဖောက်ဖျက်ခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က [[မြေပုံမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |access-date=17 February 2024 |archive-date=17 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=17 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}</ref>ရမ်းဗြဲမြို့နယ်သို့ ထိုးစစ်ကို အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ မှ ၂၆ အကြားတွင် စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူတပ်သား ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[မင်းပြားမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တစ်မြို့နယ်လုံးအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=1 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}</ref>
မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA confirms capture of Ponnagyun township near Sittwe |url=https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c10706ecccb92de35b51 |access-date=2024-03-05 |website=www.narinjara.com |language=en |archive-date=6 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240306021739/https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c10706ecccb92de35b51 }}</ref> တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ရေယာဉ်များနှင့် ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်များက မြို့အား ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် [[ရသေ့တောင်မြို့]]အား ဆက်သွယ်ထားသော စေတီပြင်တံတား ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Villages engulfed in flames, bridges damaged in Ponnagyun after junta’s airstrikes |url=https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c1bc06ecccb92de35ce6 |work=Narinjara |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311092659/https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c1bc06ecccb92de35ce6 }}</ref> ရသေ့တောင်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်များအား ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်သွားမည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့်အတွက် အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၃ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[စစ်တွေမြို့]]ကို ခြိမ်းခြောက်ထားနိုင်သည့် အခြေအနေ ဖြစ်စေသည်။<ref>{{cite news |title=AA Seizes Ponnagyun, Stepping Stone to Capital of Myanmar’s Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-ponnagyun-stepping-stone-to-capital-of-myanmars-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311092657/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-ponnagyun-stepping-stone-to-capital-of-myanmars-rakhine-state.html }}</ref>
စစ်ကောင်စီက ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ]]များအား တပ်သားသစ်အဖြစ် စုဆောင်းမှုများ ပြုလုပ်နေသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာများအနေဖြင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိန်းချုပ်ရာဒေသများသို့ ထွက်ပြေးကြရန် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Offers Save Haven to Rohingya Targeted for Conscription by Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-offers-save-haven-to-rohingya-targeted-for-conscription-by-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=6 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310213037/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-offers-save-haven-to-rohingya-targeted-for-conscription-by-myanmar-junta.html }}</ref> ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် အရပ်သားအုပ်ချုပ်ရေး စတင်နိုင်ရန်အတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နေကြောင်း မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=8 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}</ref>
မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ၈၅ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures Ramree after months of fighting |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-ramree-after-months-of-fighting/ |work=Myanmar Now |language=en |date=12 March 2024 }}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် နယ်စပ်စခန်းတစ်ခုအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦးမှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date= 13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html|archive-date=March 13, 2024}}</ref>
=== ကချင် ထိုးစစ်များ ===
{{main|၀၃၀၇ စစ်ဆင်ရေး}}
ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်သည် [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]]တွင် ပါဝင်ထားပြီး ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ရေးနိုင်ငံရေး နီးကပ်မှုရှိသော်လည်း [[၁၀၂၇_စစ်ဆင်ရေး#ဇန်နဝါရီ_၁၂|တရုတ်နိုင်ငံက ကြားဝင်စေ့စပ်ထားသော အပစ်ရပ်စဲရေး]]တွင် မပါဝင်ပေ။ ကေအိုင်အေ၊ အေဘီအက်စ်ဒီအက်ဖ်နှင့် ကချင်ပီဒီအက်ဖ်များ ပါဝင်သော ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[မိုးမိတ်မြို့]]နှင့် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[မဘိမ်းမြို့]]များကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နမ့်ခမ်း-[[ရွှေလီ]]လမ်းပေါ်ရှိ ဗျူဟာကျသော မန်ဝိန်းကြီးစခန်းကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Independence Army Seizes Myanmar Military Base Near Chinese Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=20 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=24 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224184126/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html }}</ref> ၃ ရက်ကြာပြီးနောက် [[နမ့်ဖတ်ကာ (၂)ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|နမ့်ဖတ်ကာရွာ]]ကို ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မိုးမိတ်မြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီနှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ကေအိုင်အေက တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=6 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html }}</ref> ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဖားကန့်မြို့]] အနောက်တောင်ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin forces capture military camp outside jade-rich town of Hpakant |url=https://myanmar-now.org/en/news/kachin-forces-capture-military-camp-outside-jade-rich-town-of-hpakant/ |work=Myanmar Now |language=en |date=22 January 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=19 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919004511/https://myanmar-now.org/en/news/kachin-forces-capture-military-camp-outside-jade-rich-town-of-hpakant/ }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကေအို်င်အေနှင့် ကချင်ပီဒီအက်ဖ်များက [[နမ့်တိန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|နမ့်တိန်]]စစ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ဖားကန့်မှ မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Independence Army captures two junta camps in one day |url=https://myanmar-now.org/en/news/kachin-independence-army-captures-two-junta-camps-in-one-day/ |work=Myanmar Now |language=en |date=5 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=19 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919005322/https://myanmar-now.org/en/news/kachin-independence-army-captures-two-junta-camps-in-one-day/ }}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် မံစီမြို့နယ်ရှိ [[ဘလောင်ဒိန်ဆာရွာ၊ မံစီမြို့နယ်|ဘလောင်ဒိန်ဆာကျေးရွာ]]အခြေစိုက် စစ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီမှ နှစ် ၃၀ ကြာစခန်းချထားသော [[စီခမ်းကြီးရွာ၊ မံစီမြို့နယ်|စီခမ်းကြီး]]အခြေစိုက်စခန်းကို ကေအိုင်အေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လေးရက်အကြာတွင် စီခမ်းကြီးစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Independence Army Seizes Myanmar Military Base Near Chinese Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=20 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=24 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224184126/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html }}</ref> သုံးရက်ကြာတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မံစီမြို့နယ်ရှိ မဂျီဂုံကြီးဗျူဟာ တောင်ကုန်းသုံးခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Seizes Three Hilltop Bases From Myanmar Junta in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seizes-three-hilltop-bases-from-myanmar-junta-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030446/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seizes-three-hilltop-bases-from-myanmar-junta-in-kachin-state.html }}</ref>
မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ဆယ်ခုကျော်ကို ကေအိုင်အေက တပြိုင်နက် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် မြစ်ကြီးနားနှင့် [[ဗန်းမော်မြို့]] အဝေးပြေးလမ်းတလျောက်နှင့် [[လိုင်ဇာမြို့]]တဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=KIA mounts new offensive, targeting air base, outposts near Myitkyina and Laiza|url=https://myanmar-now.org/en/news/kia-mounts-new-offensive-targeting-air-base-outposts-near-myitkyina-and-laiza/|work=Myanmar Now|language=en|date=7 March 2024|accessdate=11 March 2024|archive-date=17 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317105454/https://myanmar-now.org/en/news/kia-mounts-new-offensive-targeting-air-base-outposts-near-myitkyina-and-laiza/}}</ref> မတ်လ ၈ ရက်အထိ ကေအိုင်အေက စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက အခြေစိုက်စခန်း သုံးခုနှင့် ရှေ့တန်းစခန်းများစွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA and allies seize three large Myanmar army bases near Laiza |author1=Maung Shwe Wah |author2=Min Maung |url=https://myanmar-now.org/en/news/kia-and-allies-seize-three-large-myanmar-army-bases-near-laiza/ |work=Myanmar NOW |date=8 March 2024 |language=en |accessdate=11 March 2024 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416161619/https://myanmar-now.org/en/news/kia-and-allies-seize-three-large-myanmar-army-bases-near-laiza/ }}</ref> တိုက်ပွဲများအတွင်း လီဆူအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီမှ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် သည် [[အောင်မြေ (၂)ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|အောင်မြေ ၂]]ရွာတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=8 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ }}</ref>
=== မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း ===
==== ကရင်ပြည်နယ် ====
အောက်တိုဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနှင့် ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲပြီးနောက် KNLA သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]များတွင် နယ်မြေစိုးမိုးနိုင်ရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Brigades Take More Territory From Myanmar Junta: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-brigades-take-more-territory-from-myanmar-junta-knu.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=23 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310052653/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-brigades-take-more-territory-from-myanmar-junta-knu.html }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ Eurocopter AS365 ရဟတ်ယာဉ် ဆင်းသက်နေစဉ် KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက ပစ်ချသဖြင့် အမှတ် (၄၄) ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အေးမင်းနောင်နှင့် အခြားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archive-date=January 29, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပီဒီအက်ဖ်များနှင့် KNLA တပ်များသည် [[ထားဝယ်မြို့]]၏ အရှေ့ဘက် မိုင် ၃၀ အကွာရှိ [[မေတ္တာမြို့]]၏ ဧရိယာအများစုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces close to capturing town between Dawei and Thai border |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-close-to-capturing-town-between-dawei-and-thai-border/ |work=Myanmar Now |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=16 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316233411/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-close-to-capturing-town-between-dawei-and-thai-border/ }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စစ်ကောင်စီ အထိနာဆုံးဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည့် ယာဉ်ငါးစီးပျက်စီးပြီး ၁၈ ဦးသေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်ပြီးနောက် လေးရက်အကြာတွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture five army trucks in attack on junta convoy near Dawei |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-five-army-trucks-in-attack-on-junta-convoy-near-dawei/ |work=Myanmar Now |language=en |date=23 February 2024 |archive-date=9 October 2025 |access-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009212049/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-five-army-trucks-in-attack-on-junta-convoy-near-dawei/ |url-status=dead }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်နေ့အထိ KNLA နှင့် မဟာမိတ်ကရင်တပ်များသည် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]၏ ထက်ဝက်ခန့်ကို စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar-Thai Border Trade Plummets Again as Fighting, Restrictions Take Toll |url=https://www.irrawaddy.com/business/myanmar-thai-border-trade-plummets-again-as-fighting-restrictions-take-toll.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=29 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=7 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240307074637/https://www.irrawaddy.com/business/myanmar-thai-border-trade-plummets-again-as-fighting-restrictions-take-toll.html }}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အဝေးပြေးလမ်းပေါ်ရှိ [[သင်္ဃန်းညီနောင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|သင်္ဃန်းညီနောင်]]ကို KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Hails Victories Over Myanmar Junta Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-resistance-hails-victories-over-myanmar-junta-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=9 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311060016/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-resistance-hails-victories-over-myanmar-junta-near-thai-border.html }}</ref>
[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]]သည် တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ရန် စစ်အစိုးရ၏ အမိန့်ကို ငြင်းဆိုခြင်းကြောင့် အစိုးရတပ်နှင့် ကရင် နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဒု-စစ်ဦးစီးချုပ် စိုးဝင်းသည် ဘားအံသို့ သွားရောက်ကာ ကရင်ပြည်နယ် BGF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူးကြီး [[စောချစ်သူ]]နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာ နေပြည်တော်သို့ လာရောက်ပြီး စစ်အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်း ကရင်ပြည်နယ်ကို နေ့ချင်းပြန်သွားရောက် |trans-title=Vice Senior General goes on day trip to Karen State |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy953kl3q95o |work=BBC Burmese |language=my |date=24 January 2024 |accessdate=11 February 2024 |archive-date=24 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124221520/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy953kl3q95o }}</ref> ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်သည် စစ်ကောင်စီထံမှ လစာနှင့် စရိတ်များမယူတော့ဘဲ ကြားနေအဖြစ် ရပ်တည်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် "ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်" ဟု အမည်ပြောင်းလဲမည်ဖြစ်ကြောင်း နယ်ခြားစောင့်တပ်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen BGF to rename itself ‘Karen National Army’ |url=https://myanmar-now.org/en/news/karen-bgf-to-rename-itself-karen-national-army/ |work=Myanmar Now |language=en |date=6 March 2024}}</ref>
==== မွန်နှင့် ကရင်နီ ဒေသများ ====
=== စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ တပ်မတော်၏ တန်ပြန်ထိုးစစ် ===
၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]အား တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက် ကောလင်းမြို့ပေါ်နှင့် အနီးနား ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[မော်လူးမြို့]]အား ကေအိုင်အေနှင့် အေဘီအက်စ်ဒီအက်ဖ် တို့ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=16 March 2024 |archive-date=22 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}</ref> ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း အရေးပါသောမြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ကာ ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကလေးမြို့နယ်ရှိ ကမ်းပါးနီရွာကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref>
စစ်ကောင်စီ၏ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်နေစဉ်အတွင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကနီမြို့]]အား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါးကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ထိုးစစ်များကြောင့် ကနီမြို့မှ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref>
== ၂၀၂၅ စစ်ရေးအခြေအနေများ ==
=== နောင်ချိုမြို့ တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ===
တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[နောင်ချိုမြို့]]ကို ပြန်လည်ရရှိရန် စစ်ကောင်စီတပ်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်နေပါသည်။ ရှမ်းတောင်နှင့် ရှမ်းမြောက်အစပ် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ တောင်ခမ်း စစ်ရေးခွင်တွင် စစ်ကောင်စီက အသာစီးရပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":022">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|title=TNLA ထိန်းချုပ် နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်က အလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်|accessdate=2025-6-10|publisher=BBC Burmese|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610123040/https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|archive-date=2025-6-10}}</ref>
နောင်ချိုမြို့သည် ရှမ်းတောင်ပိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း (ပြင်ဦးလွင်) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသလို လားရှိုးမြို့သို့ ပေါက်သည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
TNLA နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့များသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယအကျော့တွင် နောင်ချိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများ အခြေချရာ တောင်ခမ်းရွာကိုမူ မသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပေ။ တောင်ခမ်းရွာတွင်ရှိသော အမှတ် ၉၀၂ အမြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၅၄၊ ၂၀၆၊ ၄၀၆ တို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ TNLA ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name=":023">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|title=TNLA ထိန်းချုပ် နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်က အလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်|accessdate=2025-6-10|publisher=BBC Burmese|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610123040/https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|archive-date=2025-6-10}}</ref>
နောင်ချိုမြို့နှင့် တောင်ခမ်းရွာသည် မိုင် ၂၀ ဝန်းကျင် ကွာဝေးပြီး တောင်ခမ်းကိုသာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပါက ရှမ်းမြောက်ဘက်ခြမ်းသာမက ပြင်ဦးလွင်နှင့် မန္တလေးဘက်ခြမ်းအထိ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း မြေပြင်စစ်ရေးရင်းမြစ်များက ပြောသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလမှစ၍ တောင်ခမ်းကို ထိုးစစ်ဆင်နေသည့် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များကို စစ်ကောင်စီက အလုံးအရင်းဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ရေးအသာစီးရခဲ့ပြီး တပ်နေရာအချို့ကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေမှ အင်အားပြန်လည်စုဖွဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် နောင်ချိုမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ TNLA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လွေးယေဦးက "အပစ်ခတ်ရပ်စဲတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ကြေညာထားပေမဲ့ အခု နောင်ချိုဘက်ကို ဦးတည်ပြီး ထိုးစစ်ဆင်လာလို့ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်နေပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တရုတ်အကူအညီဖြင့် စစ်ကောင်စီက လားရှိုးမြို့ကို ပြန်လည်ရရှိပြီးနောက် မြန်မာ-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအတွက် အဓိကကျသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ပြန်လည်ပွင့်ရန်အတွက် နောင်ချိုမြို့သည် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်နေကြောင်း စစ်ရေးရင်းမြစ်များက သုံးသပ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း စစ်ကောင်စီက ဤမြို့ကို ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးစားနေခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":024">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|title=TNLA ထိန်းချုပ် နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်က အလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်|accessdate=2025-6-10|publisher=BBC Burmese|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610123040/https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|archive-date=2025-6-10}}</ref>
[[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref>
=== ဇွန် ၂၀၂၅ ===
ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေချတပ်စွဲထားသော စခန်း ၉ ခုကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]နှင့် [[ဖြူးမြို့နယ်]]များရှိ ကျေးရွာများတွင် ခိုင်မာစွာ တပ်စွဲထားသည့် အဆိုပါစခန်းများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် PDF တပ်ရင်းအချို့က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web|title=ရန်ကုန် - မန္တလေးအမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်က စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်နက်တိုက်ခိုက်ခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4g80w2wvygt?post=asset%3A34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8#asset:34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8|accessdate=2025-6-26|publisher=BBC Burmese|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626042055/https://www.bbc.com/burmese/live/c4g80w2wvygt?post=asset%3A34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8#asset:34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8|archive-date=2025-6-26}}</ref>
တိုက်ခိုက်မှုသည် ဇွန်လ ၂၄ ရက် ညသန်းခေါင်ခန့်မှ စတင်ခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၂၅ ရက် အရုဏ်မတက်မီအထိ ၄ နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ကြောင်း PDF တပ်ရင်းတာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းစခန်းများသည် ပင်မတပ်ရင်းကြီးများကို ကာကွယ်ထားသည့် စခန်းများဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archive-date=2025-6-26}}</ref>
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက မနေ့ညနေပိုင်းတွင် ထုတ်ပြန်သည့် သတင်းအရ အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန (ပဲခူး) အပါအဝင် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ပြီး ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် ၃ ဦးကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကြောင်း ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archive-date=2025-6-26}}</ref>
တိုက်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဘက်မှ ရန်ကုန်-အမြန်လမ်းဟောင်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ တပ်ရင်းများတွင် စစ်အင်အားဖြည့်တင်းနေကြောင်း အရင်းအမြစ်အချို့က ဆိုသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပဲခူးတိုင်းအတွင်း မြို့နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး သေဆုံးသည့် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် မင်းလှမြို့နယ်ထဲတွင် စစ်တပ်က အင်အားရာချီအသုံးပြု၍ စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိသည်။<ref name=":2" />
=== သပိတ်ကျင်းမြို့အား စစ်ကောင်စီတပ်များ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်း ===
စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါမြို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ တပ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က [[မန္တလေးမြို့]]မှ မိုင် ၈၀ ကျော်ကွာဝေးပြီး ရွှေတွင်းများကြောင့် ထင်ရှားသော သပိတ်ကျင်းမြို့အပါအဝင် မြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx2v94y7lxqo|title=သပိတ်ကျင်းကို စစ်ကောင်စီ ပြန်ရ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}</ref>
သို့ရာတွင် အမှတ် (၂) စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်၊ ကျောက်ကြီးနည်းပညာတပ်နှင့် အမှတ် (၁၃) တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (တကက ၁၃) တည်ရှိရာ ၇ မိုင်ကျေးရွာနှင့် တွင်းငယ်ကျေးရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့မှာ ကျန်ရှိနေခဲ့ပါသည်။ စဉ့်ကူးနှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိုးစစ်ဆင်စဉ်အတွင်း အထက်ပါတပ်စခန်း (၃) ခုသို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြပြီး အင်အားပြန်လည်စုစည်းကာ သပိတ်ကျင်းနယ်အတွင်းသို့ ပြန်လည်ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65380/|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ကို စစ်ကောင်စီတပ် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်|accessdate=2025-7-24|publisher=Myanmar Now|archive-date=1 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250801210916/https://myanmar-now.org/mm/news/65380/}}</ref>
ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့ကတည်းက စစ်ကောင်စီဘက်မှ မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မတ္တရာနှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့များဆီသို့ စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြေပြင်မှ စစ်ကြောင်းထိုးခြင်းအပြင် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်ရေးစစ်သင်္ဘော ၅ စင်းပါဝင်သည့် သင်္ဘောအုပ်စုကလည်း ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် တက်လာကာ စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိသောကြောင့် ဤရက်ပိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုများနှင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/716012|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်များ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက် ပြန်ထိန်းချုပ်|accessdate=2025-7-24|publisher=DVB Burmese}}</ref>
=== ဒီးမော့ဆိုမြို့ ===
ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သိမ်းယူထားသော ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ၁၆ ရက်ကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီး လိုအပ်သော နယ်မြေလုံခြုံရေးနှင့် ရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref>
== ၂၀၂၆ စစ်ရေးအခြေအနေများ ==
=== တကောင်းမြို့ တိုက်ပွဲများ ===
မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-10 |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref>
စစ်ကောင်စီတပ်သည် [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် (၁၃) တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်းမှတစ်ဆင့် မြောက်ဘက်သို့ စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ နည်းပညာမြင့်ဒရုန်းများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အလွန်အကျွံအသုံးပြုကာ မတ်လဒုတိယပတ်တွင် ထိုးစစ်အရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-03-11 |title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/ |access-date=2026-03-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=MLAT |date=2026-03-12 |title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ |url=https://myaelattathan.com/news/22992/ |access-date=2026-03-12 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref>
အဆိုပါ တကောင်းမြို့သည် မန္တလေး-ဗန်းမော် ကားလမ်းမပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး ကချင်ပြည်နယ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသောမြို့ဖြစ်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်မှစတင်၍ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၇ လနီးပါးကြာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤမြို့ကျဆုံးမှုသည် စဉ့်ကူးနှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်များပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ နယ်မြေပြန်လည်စိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ တိုက်ပွဲများကြောင့် ဒေသခံ ငါးသောင်းကျော်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဘက်သို့ စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-09 |title=တကောင်းမြို့အနီးထိ စစ်တပ်ရောက်လာ၊ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73217/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=တကောင်းမြို့မှ တော်လှန်ရေးတပ်များ ဆုတ်ပေးရနိုင် |url=https://burmese.dvb.no/post/749770 |access-date=2026-03-12 |website=မန္တလေးတိုင်းထဲ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)ရဲ့ တပ်တွေထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး နောက်ဆုံး သတင်းတွေအရ တော်လှန်ရေးတပ်တွေဘက်က ဆုတ်ခွာပေးရမဲ့ အခြ… |language=en}}</ref>
=== ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ ===
{{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်၌ စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ထပ်တူကျခြင်းတို့ကြောင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား စစ်ရေးတင်းမာမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တင်းမာမှုများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအသွင်သို့ ကူးပြောင်းကာ အရှိန်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ MNDAA က စစ်ကြောင်း (၄) ကြောင်းဖြင့် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA ရုံးများနှင့် စခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်ရှိ TNLA စခန်းအချို့ကိုလည်း MNDAA က ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့အတွင်းမှ အားလုံးဆုတ်ခွာသွားခဲ့သဖြင့် MNDAA က ကွတ်ခိုင်တစ်မြို့နယ်လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
=== ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ ===
{{Main|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ}}
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]] (SCEF) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်/ဖက်ဒရယ်ယူနစ်များ၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုများနှင့် အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်များဟူသော မဏ္ဍိုင် (၃) ရပ်ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဤကောင်စီတွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ (EROs)၊ ဒီမိုကရေစီတော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၊ အမျိုးသမီးအစုအဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည်။ ကောင်စီသည် တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲရရှိရေး၊ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုသစ် တည်ဆောက်ရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ "စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု" စနစ်ဖြင့် "မူဝါဒတရပ်တည်း၊ မဟာဗျူဟာတရပ်တည်း" ဟူသော မူဝါဒကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအား ဖျက်သိမ်းရေး၊ စစ်တပ်၏ နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုအဆုံးသတ်ရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုသစ် ထူထောင်ရေးတို့အပါအဝင် အဓိက နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက် (၆) ရပ်ကို ချမှတ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ဖွဲ့စည်း |url=https://burmese.dvb.no/post/155153 |access-date=2026-03-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီကို မကြာမီ ဖွဲ့မည် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-113924 |access-date=2026-03-31 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
=== တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းပစ်ခတ်မှု ===
၂၀၂၆ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကရင်နီပြည်၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ မိုးဗြဲဒေသ၌ အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) တပ်နှင့် ရှမ်းတောင်-ကရင်နီတိုင်း စစ်ဌာန ဗျူဟာအမှတ် (၁၄) ကွက်ကဲမှုအောက်ရှိ အမှတ် (၁၀၀၁) မိုးဗြဲပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်တို့သည် တစ်ဖက်တွင် ရှိပြီး၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ယခင်က NUG လက်အောက်ခံတပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်း၌ သီးခြားရပ်တည်သည့် "မိုးဗြဲ Local PDF" အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဦးအောင်မင်း ခေါင်းဆောင်သည့် တပ်ဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဦးအောင်မင်း အပါအဝင် ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦး ကျဆုံးပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုဘက်မှ ရဲဘော် ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိကာ ၁ ဦးမှာ အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေတွင် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-03 |title=မေ ၃ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာ ဝါးတင်ကား ချောက်ထဲထိုးကျလို့ ဝါးခုတ်တောင်သူ ၁၆ ဦး သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1j20r01d52o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-28 |title=တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းပစ်ခတ်မှုကို ကရင်နီပြည်တပ်ပေါင်းစုံစစ်ဦးစီးရုံး စတင်ကိုင်တွယ်- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=wcLgnFTsO70 |access-date=2026-05-03}}</ref>
ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဖြစ်မှန်ပေါ်ပေါက်ရေးနှင့် တရားမျှတမှု ဖော်ဆောင်ရေးတို့အတွက် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (IEC) နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ (JSC) တို့ ပူးပေါင်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။ ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံမှ ကိုယ်စားလှယ် ၉ ဦးပါဝင်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ကို ဧပြီလ ၂၉ ရက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အသေးစိတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း IEC အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဗညားခွန်အောင်က [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သတင်းဌာန]]သို့ မေလ ၃ ရက်တွင် ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-05-02 |title=မိုးဗြဲတွင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု အဖြစ်မှန်ပေါ်ပေါက်ရေးနှင့် တရားမျှတမှု ရရှိရေး IEC နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံစစ်ဦးစီးအဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းစစ်ဆေးမည် |url=https://yktnews.com/2026/05/248860/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-04-29 |title=ကရင်နီဒေသမှာ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု စစ်ဆေးနေဟု IECပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/04/29/155574/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>
== မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခြင်း ==
၂၀၂၁ နှစ်နောက်ပိုင်းက စတင်သော လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံသို့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ သို့မဟုတ် တပ်သားများမှ လက်နက်ချမှုများ ရှိသည်။
* ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=ဗိုလ်နဂါးလက်နက်ချတဲ့နောက် အညာလုံခြုံရေးဘယ်လောက်သက်ရောက်မလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cp85vpvj88go |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
* ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့၌ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== လူသားချင်းစာနာမှု အခြေအနေများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ==
{{Main|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလအတွင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ}}
[[File:Southern Shan State hospital bombed.jpg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး တွေ့မြင်ရစဉ် (မေ ၂၀၂၄)]]
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားစဉ်ကတည်းက လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေသည် သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်တပ်သည် လူသတ်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှု၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားမှုအပါအဝင် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |date=12 September 2022 |title=Myanmar: Increasing evidence of crimes against humanity since coup |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1126451 |access-date=22 September 2022 |website=UN News |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030654/https://news.un.org/en/story/2022/09/1126451 |url-status=live}}</ref> စစ်အစိုးရသည် ရာနှင့်ချီသော မိသားစုများကို ခြိမ်းခြောက်သည့် နည်းဗျူဟာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=13 September 2022 |title='This is robbery': junta's property seizure spree |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/this-is-robbery-juntas-property-seizure-spree/ |access-date=22 September 2022 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001020347/https://www.frontiermyanmar.net/en/this-is-robbery-juntas-property-seizure-spree/ |url-status=live}}</ref>
ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခ စတင်ချိန်မှစ၍ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေး အင်အားစု နှစ်ခုစလုံးသည် ပညာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":1b">{{cite web |title=Education in the Crossfire in Myanmar: Attacks on Schools, Use by Military and Armed Groups, Skyrocketed after 2021 Takeover |url=https://www.savethechildren.org/us/about-us/media-and-news/2022-press-releases/education-in-the-crossfire-in-myanmar |access-date=22 September 2022 |website=Save the Children |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030634/https://www.savethechildren.org/us/about-us/media-and-news/2022-press-releases/education-in-the-crossfire-in-myanmar |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ၁၃ ခုတွင် စာသင်ကျောင်းများ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁၉၀ ကျော်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။.<ref name=":1b" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ စာရင်းအရ ကလေး ၇.၈ သန်းမှာ ကျောင်းပြင်ပတွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar: Crisis taking an enormous toll on children, UN committee warns |url=https://www.ohchr.org/en/statements/2022/06/myanmar-crisis-taking-enormous-toll-children-un-committee-warns |access-date=22 September 2022 |website=OHCHR |language=en |archive-date=8 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108131611/http://www.ohchr.org/en/statements/2022/06/myanmar-crisis-taking-enormous-toll-children-un-committee-warns |url-status=live }}</ref>
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစနစ်သည် သိသာစွာ ပြိုလဲသွားခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |date=25 March 2021 |title=Myanmar's post-coup healthcare collapse |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/3/25/myanmars-post-coup-healthcare-breakdown |access-date=22 September 2022 |website=The New Humanitarian |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922032057/https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/3/25/myanmars-post-coup-healthcare-breakdown |url-status=live}}</ref> ပြည်တွင်းစစ်သည် နိုင်ငံ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေး အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေကာ လူလေးဦးတွင် တစ်ဦးသည် စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက်မှု ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{cite web |title=FAO Myanmar Response Overview – June 2022 {{!}} United Nations in Myanmar |url=https://myanmar.un.org/en/188281-fao-myanmar-response-overview-june-2022,%20https://myanmar.un.org/en/188281-fao-myanmar-response-overview-june-2022 |access-date=22 September 2022 |publisher=United Nations |archive-date=5 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605152435/https://myanmar.un.org/sites/default/files/2022-06/FAO_cc0700en.pdf }}</ref> ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် စားနပ်ရိက္ခာမလုံလောက်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ၏ ၈၀% ကျော်ရှိပြီး နိုင်ငံ၏လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံနေထိုင်သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် အပူပိုင်းဇုန်တို့ကို အချိုးမညီမျှစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=19 October 2021 |title=Myanmar's hidden hunger |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/10/19/Myanmar-hidden-hunger-humanitarian-needs-rise-away-from-conflict-front-lines |access-date=22 September 2022 |website=The New Humanitarian |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922032107/https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/10/19/Myanmar-hidden-hunger-humanitarian-needs-rise-away-from-conflict-front-lines |url-status=live}}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ လူပေါင်း ၁.၃ သန်းသည် ပြည်တွင်း ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြီး ကလေး ၁၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{cite web |date=21 September 2022 |title=Myanmar spiralling 'from bad to worse, to horrific', Human Rights Council hears |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127361 |access-date=22 September 2022 |website=UN News |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030649/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127361 |url-status=live}}</ref><ref name="Mike"/> အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ လိုအပ်နေပြီး လူပေါင်း ၁၇.၆ သန်းခန့် ပြည်တွင်း အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရကာ အရပ်ဘက် အဆောက်အအုံ ၅၅,၀၀၀ ပျက်ဆီးသွားကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။<ref>{{cite web |date=16 March 2023 |title=More than two years on, impact of Myanmar military coup 'devastating' |url=https://news.un.org/en/story/2023/03/1134682 |access-date=21 March 2023 |website=UN News |archive-date=21 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321020930/https://news.un.org/en/story/2023/03/1134682 |url-status=live}}</ref>
ချင်းရေးရာအဖွဲ့ချုပ် (ICA) ၏ စာရင်းများအရ ချင်းပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့်နီးပါးသည် ပဋိပက္ခများကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိရာ၊ စစ်ကောင်စီအာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းတို့အထဲမှ လူဦးရေ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှာ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေကြရကြောင်း သိရသည်။ ICA ကောက်ယူထားသည့် စာရင်းများနှင့် အကူအညီပေးသူများ၏ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း လူဦးရေ ၁၃၀,၀၀၀ သည် ချင်းပြည်နယ်တွင်းမှာပင် နေရပ်ရွှေ့ပြောင်းတိမ်းရှောင်နေရသည်။ ကျန် ၇၀,၀၀၀ ခန့်သော မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မီဇိုရမ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် နယူးဒေလီမြို့များတွင် ဒုက္ခသည်အဖြစ် ခိုလှုံနေကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/18/62462|title=ချင်းပြည်နယ် လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်နီးပါး ပဋိပက္ခကြောင့် နေရပ်တိမ်းရှောင်|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-16}}</ref>
ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် "ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ" အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}</ref>
== အခြားရှုထောင့်များ ==
===နိုင်ငံရေးပြစ်ဒဏ်များနှင့် နိုင်ငံတကာ အာရုံစိုက်မှု===
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦး[[ရည်မွန်]]က နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]]အား ထောက်ပံ့မှုပေးသကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား အကူအညီပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-resistance-urges-west-provide-arms-fight-against-junta-2022-05-17/ |title=Myanmar resistance urges West to provide arms for fight against junta |date=17 May 2022 |access-date=2022-10-22 |editor=Martin Petty |work=Reuters |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-resistance-urges-west-provide-arms-fight-against-junta-2022-05-17/ |url-status=live }}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ဦး[[ဇေယျာသော်|ဖြိုးဇေယျာသော်]]နှင့် ဦး[[ကျော်မင်းယု]] ခေါ် ကိုဂျင်မီ အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားလေးဦးအား ကွပ်မျက်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ရာ ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံး ပြန်လည်ကျင့်သုံးသော သေဒဏ်စီချင်ရက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=25 July 2022 |title=Myanmar: First executions in decades mark atrocious escalation in state repression |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/07/myanmar-first-executions-in-decades-mark-atrocious-escalation-in-state-repression/ |access-date=2022-09-22 |website=Amnesty International |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030634/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/07/myanmar-first-executions-in-decades-mark-atrocious-escalation-in-state-repression/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Helen Regan |author2=Rhea Mogul |title=Myanmar junta executes leading democracy activists |url=https://www.cnn.com/2022/07/24/asia/myanmar-executions-pro-democracy-figures-intl-hnk/index.html |access-date=25 July 2022 |website=Cnn.com |date=25 July 2022 |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725031728/https://www.cnn.com/2022/07/24/asia/myanmar-executions-pro-democracy-figures-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: First executions in decades mark atrocious escalation in state repression – Myanmar {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-first-executions-decades-mark-atrocious-escalation-state-repression |access-date=2022-09-22 |website=reliefweb.int |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-first-executions-decades-mark-atrocious-escalation-state-repression |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 July 2022 |title=Myanmar executions: US presses China to rein in junta, saying it cannot be 'business as usual' |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/26/myanmar-executions-us-presses-china-to-rein-in-junta-saying-it-cannot-be-business-as-usual |access-date=2022-09-22 |website=the Guardian |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/26/myanmar-executions-us-presses-china-to-rein-in-junta-saying-it-cannot-be-business-as-usual |url-status=live }}</ref> ကွပ်မျက်မှုအပေါ် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]]၊ ဂျီ-၇ နိုင်ငံများဖြစ်သည့် [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၊ [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ နှင့် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]တို့က အလွန်ဝမ်းနည်းရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=G7 Foreign Ministers' Statement on the Myanmar Military Junta's Executions |url=https://www.state.gov/g7-foreign-ministers-statement-on-the-myanmar-military-juntas-executions/ |access-date=2022-08-05 |website=United States Department of State |language=en |archive-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831155515/https://www.state.gov/g7-foreign-ministers-statement-on-the-myanmar-military-juntas-executions/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=26 July 2022 |title=World condemns Myanmar junta for 'cruel' execution of activists |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-execute-four-democracy-activists-state-media-2022-07-25/ |access-date=2022-09-22 |archive-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214025934/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-execute-four-democracy-activists-state-media-2022-07-25/ |url-status=live }}</ref>
[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]၏ တရားရုံးက နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ခြောက်နှစ်ကို ဇူလိုင်လတွင် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=15 August 2022 |title=Myanmar junta court jails Suu Kyi for six years for corruption |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220815-myanmar-junta-court-jails-suu-kyi-for-six-years-for-corruption |access-date=2022-09-21 |website=France 24 |language=en |archive-date=4 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004090813/https://www.france24.com/en/live-news/20220815-myanmar-junta-court-jails-suu-kyi-for-six-years-for-corruption |url-status=live }}</ref> စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုဖြင့် နောက်ထပ် ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ်ကို ချမှတ်ခဲ့ရာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အတွက် ပုဒ်မအမျိုးမျိုးဖြင့် စုစုပေါင်းထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |url-status=live }}</ref>
ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ]]ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုသို့ တပ်မတော်က ပစ်ခတ်လိုက်သော မော်တာကျည်နှစ်လုံး ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ တစ်ဦးသေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ ရဟတ်ယာဉ်များသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လေပိုင်နက်သို့ ဝင်ရောက်ကာ [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နှစ်ရက်အကြာတွင် မြန်မာသံအမတ် အောင်ကျော်စိုးအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ဆင့်ခေါ်ကာ သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Chowdhury |first=Tanvir |date=23 September 2022 |title=Tensions as Bangladesh accuses Myanmar of firing in its territory |url=https://www.youtube.com/watch?v=-cuADbo6VyI |work=Al Jazeera |location=Tumbru, Bangladesh |access-date=19 October 2022 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019204856/https://www.youtube.com/watch?v=-cuADbo6VyI |url-status=live }}</ref><ref name="Daily Star">{{cite news |author=<!--not stated--> |date=19 September 2022 |title=Dhaka summons Myanmar ambassador again, protests land, airspace violation |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/bangladesh-summons-myanmar-ambassador-strongly-protests-land-airspace-violation-3122161 |work=The Daily Star |location=Dhaka |access-date=19 October 2022 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019204856/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/bangladesh-summons-myanmar-ambassador-strongly-protests-land-airspace-violation-3122161 |url-status=live }}</ref> အောက်တိုဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[:en:AK Abdul Momen|အေကေ အဘူမိုမန်]]က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် နယ်စပ်ဒေသတွင် မြန်မာမှ ဗုံးကြဲနေမှုများ ရပ်တန့်ရန် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Bangladesh Credits Chinese Intervention With Stopping Myanmar Border Blasts |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/bangladesh-credits-chinese-intervention-with-stopping-myanmar-border-blasts.html |last=Rashid |first=Muktadir |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174504/https://www.irrawaddy.com/news/burma/bangladesh-credits-chinese-intervention-with-stopping-myanmar-border-blasts.html |url-status=live }}</ref>
၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းတစ်ခုအား တပ်မတော်က [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေး ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archive-date=19 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |url-status=live }}</ref> တပ်မတော်ကမူ အဆိုပါရွာအတွင်း [[ကေအိုင်အေ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပီဒီအက်ဖ်]]များ ခိုအောင်းနေသဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news |date=20 September 2022 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |url-status=live }}</ref> အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]အပါအဝင် နိုင်ငံတကာက ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=20 September 2022 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |url-status=live }}</ref>
===ကြားကာလ ဗဟိုဘဏ် ===
စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်ထွန်းနိုင်]]ဦးဆောင်သော ကြားကာလဗဟိုဘဏ်ကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ နေပြည်တော်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်က ထိန်းချုပ်ထားသော နိုင်ငံခြား အရံငွေများများ ပြန်လည်ရယူရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url= https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-juntas-central-bank-had-6-8-bn-in-reserves-at-14-intl-banks-in-march.html|title=Myanmar Junta's Central Bank Had $6.8 Bn in Reserves at 14 Int'l Banks in March}}</ref> အခြားဘဏ်များမှ ကျပ်ငွေ ၄၄ ဘီလီယံကို ကြားကာလဗဟိုဘဏ်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်ဟု သတင်းများက ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/business/economy/myanmars-civilian-government-takes-control-of-seized-funds.html|title=Myanmar's Civilian Government Takes Control of Seized Funds}}</ref>
ကြားကာလဗဟိုဘဏ်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် နွေဦးဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ကိုလည်း တည်ထောင်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://bnn.network/finance-nav/spring-development-bank-myanmars-first-crypto-and-blockchain-based-bank-set-for-soft-launch/|title=Spring Development Bank, Myanmar's First Crypto and Blockchain-Based Bank, Set for Soft Launch|date=21 July 2023|access-date=11 January 2024|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203193210/https://bnn.network/finance-nav/spring-development-bank-myanmars-first-crypto-and-blockchain-based-bank-set-for-soft-launch/}}</ref>
== ဒေသအလိုက် ထိတွေ့မှုများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ ==
{| class="wikitable"
|+
!
!နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(SAC)
!အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)
!အခြားအဖွဲ့အစည်း
|-
|'''ကချင်ပြည်နယ်'''
|'''တပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၉၀၄)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
'''နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့'''
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်
##{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} အမှတ်(၁၀၀၁)တပ်ရင်း
##{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} အမှတ်(၁၀၀၂)တပ်ရင်း
##{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} အမှတ်(၁၀၀၃)တပ်ရင်း
'''ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၆၁၄)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၇၅၃)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၈၉၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၉၇၂)တပ်မဟာ
|'''ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန'''
#{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်
'''ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၂)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၃)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၅)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၇)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၈)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၉)တပ်မဟာ
|
|-
|'''မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး'''
|တပ်မတော်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Central_Command.svg}} အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_No.(99)_Light_Infantry_Division_of_the_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၇၀၇)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး
#{{flagicon image|Shoulder_Insignia_of_Security_Police_Force_Myanmar.png}} အမှတ်(၃)လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး
အမျိုးသား၊ ဘာသာ၊ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့
#{{flagicon image|Sasana_Flag_–_Buddhist_flag_in_Myanmar.png}} ပျူစောထီး
|'''ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန'''
#{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
'''ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ'''
#{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ
|
|-
|'''ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ'''
|'''တပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Shoulder_Sleeve_of_Myanmar_Army.svg}} စစ်ရုံး(ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန)
#{{flagicon image|Shoulder_Sleeve_of_Myanmar_Army.svg}} အထူးချေမှုန်းရေးတပ်ဖွဲ့(SOTF)
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Nay_Pyi_Daw_Command.svg}} နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Nay_Pyi_Daw_Command.svg}} အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
'''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့'''
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} နေပြည်တော်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး
#{{flagicon image|Shoulder_Insignia_of_Security_Police_Force_Myanmar.png}} အမှတ်(၁)လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး
|'''ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန'''
#{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
'''ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ'''
#{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} နေပြည်တော် ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ
|
|-
|'''ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)'''
|'''တပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_East_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_East_Command_of_Myanmar_Army.svg}} ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်)
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Myanmar_Infantry_Corps_with_shape.svg}} အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Myanmar_Infantry_Corps_with_shape.svg}} အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Shoulder_Sleeve_Insignia_of_Myanmar_Armour_Corps.svg}} အမှတ်(၇၃)သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၉၀၂)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} အရှေ့ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
'''ပြည်သူ့စစ်'''
#ကိုးကန့်ပြည်သူ့စစ်
'''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့'''
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} ရှမ်းပြည်နယ် ဒုတိယပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး
|'''ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ'''
#{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ
'''ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၄)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၆)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၁၀)တပ်မဟာ
'''မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၂၁၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၃၁၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၅၁၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၆၁၁)တပ်မဟာ
'''တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်'''
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၂)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၃)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၄)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၅)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၆)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၇)တပ်မဟာ
|'''ရှမ်းပြည်တပ်မတော်(မြောက်ပိုင်း)'''
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၁)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၂၇)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၃၆)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၇၂)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၇၄)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၁၅၃)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၆၁၂)တပ်မဟာ
#{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၇၀၂)တပ်မဟာ
|-
|'''ရခိုင်ပြည်နယ်'''
|'''တပ်မတော်'''
#{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
#{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)
#{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
#{{flagicon image|Arm_Badge_or_Shoulder_Sleeve_of_Myanmar_Navy.svg}} ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
'''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့'''
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} အမှတ်(၁)နယ်ခြားစောင့်ရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး
#{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} အမှတ်(၄)လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး
'''ရခိုင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်
#{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} အမှတ်(၉)တပ်ရင်း
#{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} ဓညဝတီတပ်ရင်း
#{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} ရခိုင်ရိန်းဂျားတပ်ရင်း
#{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} ရာမဝတီတပ်ရင်း
|'''ရက္ခိုင့်တပ်တော်'''
#{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} အာလဇာစစ်ဒေသ
#{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} နိုဗာစစ်ဒေသ
#{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} ဗီတာစစ်ဒေသ
|
|}
==နှစ်ဖက်အင်အား==
===နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ===
{{main|တပ်မတော်}}
[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]တွင် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များဖြစ်သည့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်၊ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းပေါင်း ၅၂၂ ရင်းရှိပြီး ပျှမ်းမျှအင်အား ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းတစ်ရင်းလျှင် အင်အား ၁၄၀ ခန့်ဖြင့် စုစုပေါင်း အင်အား ၇၅,၀၀၀ အောက်သာရှိသည်။ လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း/အကူ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များမှာ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများထက် ခိုင်မာသဖြင့် တပ်ရင်းတစ်ရင်းလျှင် အင်အား ၂၀၀ မှ ၃၀၀ ကျော်အထိ ရှိပြီး တပ်ရင်းပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း/အကူတပ်ရင်းများ စုစုပေါင်း အင်အား ၆၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ စစ်ရုံးအပါအဝင်၊ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ၊ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များ၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်များ၊ အမြှောက်စခန်းဌာနချုပ်များ၊ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၊ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ၊ စစ်ကြောရေးစခန်းများ၊ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်/ကျောင်းများ၊ တပ်မတော်ဆေးရုံများ၊ အခြားဌာနများ အစရှိသည်တို့တွင် ဦးစီးတာဝန်(ရုံးလုပ်ငန်း) ထမ်းဆောင်သူများ၊ အခြားဝန်ထမ်းများ စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀,၀၀၀ အောက်တွင် ရှိသည်။ တပ်မတော်(ကြည်း)က ဖွဲ့စည်းထားသော အထူးတပ်ဖွဲ့မှာ အင်အား ၂,၀၀၀ အောက်တွင် ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အင်အားမှာ ၁၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်တွင် ရှိသည်။{{cn}} [[တပ်မတော် (ရေ)]]တွင် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ၊ ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းများ၊ ရေယာဉ်စုများ၊ ရေတပ်တပ်ရင်းများရှိပြီး စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။{{cn}} [[တပ်မတော် (လေ)]]တွင် လေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၊ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ၊ လေတပ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် ရုံး/စခန်း/ဌာန/တပ်များရှိပြီး စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။{{cn}}
ထို့ကြောင့် တပ်မတော်၏ စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၂၀၀,၀၀၀ အောက်တွင်ရှိသည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်တွင် တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်(UTC)များ ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ရာ တပ်ဖွဲ့ဝင်သင်တန်းသားပေါင်း သောင်းဂဏန်းအထိ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့မှာ အင်အား ၇၀,၀၀၀ အောက်ရှိသည်။ နယ်ခြားစောင့်တပ်များ၊ ပြည်သူ့စစ်များမှာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၌ ၁၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။ အမျိုးသားရေးသမားများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများကို အခြေပြုထားသော ပျူစောထီးများမှာ နိုင်ငံအနှံ့တွင် အင်အား သောင်းကျော် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့၊ အရန်မီးသတ်တပ်ဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း စသော အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း စစ်ကောင်စီက လုံခြုံရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထားရန် ညွှန်ကြားထားပြီး လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းမရှိသော်လည်း ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ၊ မြို့နယ်လုံခြုံရေးများတွင် ဖွဲ့စည်းပေးထားရာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။
စစ်ကောင်စီ၏ နောက်ထပ်အင်အားအရင်းအမြစ်မှာ အစိုးရတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပေါက်ကြားလာသော လျှို့ဝှက်အမိန့်စာများအရ အစိုးရဌာနဆိုင်ရာတိုင်းတွင် ဝန်ထမ်းများဖြင့် တပ်ခွဲ ၂ ခွဲစီ ဖွဲ့စည်းပြီး လုံခြုံရေးတာဝန်ပေးအပ်ရန်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော လက်နက်ခဲယမ်းကိုင်ဆောင်ခွင့်မူ အရ အစိုးရဝန်ထမ်းများသည် လိုင်စင်မလိုအပ်ဘဲ ပါမစ်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားရာ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများအား စစ်ကောင်စီက စစ်ရေးအင်အားအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနိုင်ကြောင်း အများက ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။ သို့သော် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာန၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာန၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန အစရှိသော ဌာနများမှာ အစကပင် ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ရရှိထားပြီး တပ်မတော်နှင့် စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများအပါအဝင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဦးရေ ၂ သန်းကျော်ရှိသည်။
တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် တပ်ပြေးနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့်ပူးပေါင်းသွားသူ(CDM) ဦးရေမှာ ၁၅,၀၀၀ ကျော်အထိရှိပြီး တပ်တွင်း၌ပင် အခါအခွင့်သင့်လျှင် စွန့်ခွာရန် စောင့်ဆိုင်းနေသူများ ရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် ရှေ့တန်းစစ်ဆင်ရေးမထွက်ရသော တပ်မတော်(ရေ)နှင့် တပ်မတော်(လေ)ကဲ့သို့ တပ်ဖွဲ့များမှာ တပ်မတော်(ကြည်း)နှင့်ယှဉ်လျှင် အင်အားပြုန်းတီးမှု နည်းပါးသည်။ ပြည်သူအများစုမှာ တပ်မတော်ကိုလက်မခံကြသဖြင့် တပ်မတော်၏ စစ်သားစုဆောင်းရေးအပြင် အရာရှိလောင်းများမှာလည်း သိသိသာသာ ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ အမျိုးသားရေးသမားများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၊ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ၊ ၎င်းတို့နှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်သူများပင် တပ်မတော်၏ ရင်ဆိုင်နေရသော အခြေအနေများကြောင့် တပ်မတော်ထဲဝင်ရန် ဆန္ဒမရှိကြပေ။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့အပါအဝင် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရပ်ကျေးအဖွဲ့များမှာ မူဝါဒအရ တပ်မတော်ကို ထောက်ခံကြသူများလည်း ရှိကြသည်။။ ခရိုနီ (ခေါ်) နိုင်ငံထိပ်တန်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းယှဉ်များမှာလည်း တပ်မတော်ကို ငွေကြေး၊ နည်းပညာ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့ကြသည်။ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်အချို့မှာလည်း လက်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အကြီးအကဲများနှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးများ ရှိကြသည်။
===အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ===
{{Main article|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်}}
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရတွင် အဓိက စစ်ရေးအင်အားမှာ သန္ဓေပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (တစ်နည်းအားဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကွပ်ကဲမှုကို ခံယူသော PDF များ) နှင့် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (Local PDF) ဟူ၍ ရှိသည်။ သန္ဓေပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တပ်ရင်း ၃၀၀ ကျော်၊ မြို့နယ်များအလိုက် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့(ပကဖ)များဖွဲ့စည်းထားပြီး ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များမှာမူ ကျေးလက်/မြို့ပြဒေသ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ရှိသည်။ အင်အားအားဖြင့် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များမှာ ဒေသခံပြည်သူများပါဝင်ကြသဖြင့် သန္ဓေပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များထက် အင်အားများကြသည်။ သို့ရာတွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ အားနည်းချက်မှာ လက်နက်၊ ရိက္ခာလုံလောက်စွာ မရရှိကြပေ။ အချို့တပ်ဖွဲ့များမှာ ခေတ်မီလက်နက်များ ကိုင်ဆောင်နိုင်သော်လည်း အချို့တပ်ဖွဲ့များမှာ လက်လုပ်လက်နက်များကိုသာ အသုံးပြုကြရသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တပ်ဖွဲ့များမှာမူ လက်နက်၊ ရိက္ခာပိုမိုလုံလောက်ကြပြီး ဖွဲ့စည်းပုံလည်း ကျစ်လျစ်ကြသည်။
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ မဟာမိတ် စစ်ရေးအင်အားမှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၊ ချင်းပြည်နယ်တွင် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ မြန်မအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်၊ ကယားပြည်နယ်တွင် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ကရင်နီတပ်မတော်၊ ကရင်ပြည်နယ်တွင် ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ကော်သူးလေတပ်မတော် အစရှိသည်တို့ဖြင့် စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်း/ပြည်နယ်၏ အစိုးရနှင့် ဖက်ဒရယ်အစိုးရကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်သော်လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီနှင့် ၎င်းအင်အားစုများကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။
== အခြားကြည့်ရန် ==
* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
* [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
* [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|၂၀၁၂-၂၀၂၂ မြန်မာဆန္ဒပြမှုများ]]
* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|<br />]]
==မှတ်စုများ==
{{notelist}}
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
cm84vbn6myk1qx9ucmrtwc2chtn4o6b
နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ်
0
234762
1033813
1016630
2026-05-25T10:15:02Z
~2026-31282-12
143207
/* */
1033813
wikitext
text/x-wiki
[https://www.nspu.edu.mm/?page_id=102]{{Infobox university|name=နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ်|image=Naypyitaw Technological University.jpg|image_size=|image_alt=|caption=|former_name=|motto=|established=*{{start date| 2019|12}} {{small|( အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်(နေပြည်တော်))}}
*၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ {{small|(တက္ကသိုလ်)}}|closed=|type=အများဆိုင်|affiliation=[[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]]၊ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]|endowment=|officer_in_charge=|chairman=|chancellor=|president=|vice-president=|superintendent=|provost=|vice_chancellor=|rector|pro_rector=က principal =|dean=|director=|head_label=|head=|academic_staff=|administrative_staff=|students=|undergrad=|postgrad=|doctoral=|other_students=|city=|province=[[မင်္ဂလာဒီပရပ်ကွက်]] [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ် ]], [[နေပြည်တော်]]|country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]|coordinates=|campus=|language=|colours=|athletics=|sports=|sports_nickname=|mascot=|website={{URL|https://www.nspu.edu.mm/}}|logo=|logo_size=|logo_alt=|footnotes=}}
''' နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ် ''' ({{lang-en|Naypyitaw State Polytechnic University}}) သည် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်ရှိ ကွန်ပျူတာနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ|နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]ဖြစ်သည်။ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန|အဆင့်မြင့် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
== တည်နေရာ ==
နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ်သည် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]] ဓနသိဒ္ဓိရပ်ကွက်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32270|title=နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်|work=MOI|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date=၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref>
== သမိုင်းကြောင်း ==
နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်လာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် အား ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Naypyitaw State Polytechnic University ကို နိုင်ငံ့ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာစေရန်ရည်ရွယ်၍ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်ဟု နစကဥက္ကဋ္ဌ ပြော {{!}} Popular |url=https://www.popularmyanmar.com/naypyitaw-state-polytechnic-university-%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94/ |access-date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄}}</ref> နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ မှ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ ကျောင်းများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ယခင်က အစိုးရနည်းပညာ ကောလိပ်(နေပြည်တော်)အဖြစ်ရှိခဲ့သည့် ကျောင်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/17263|title=အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်(နေပြည်တော်)ကို ကိုဗစ်စည်းကမ်းများနှင့်အညီ ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးပြင်ဆင်နေ|work=MWD Webportal|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ }}</ref> နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/20106?d=1|title=နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်|work=CINCDS|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date=၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref> တက္ကသိုလ်အဆင့် မမြှင့်တင်မီ မူလက ၂၀၁၈-၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာနှစ် စီမံကိန်းရန်ပုံငွေဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် နေပြည်တော် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် ဓနသိဒ္ဓိရပ်ကွက်အတွင်းရှိ မြေအကျယ် ၂၂ ဧကပေါ်၌ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်(နေပြည်တော်)ကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်သင်ကြားခြင်းများဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
== သင်ကြားရေးဌာနများ ==
(၁) မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ
(၂) အီလက်ထရွန်းနစ်အင်ဂျင်နီယာ
(၃) လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ
(၄) စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ
(၅) ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ
(၆) ဗိသုကာ<ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/nepnnytteaa-nnnypnnyaattkksiulkiu-2022-2023-pnnyaasngncttng-cttngphnglcmnny|title=နေပြည်တော် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို (၂၀၂၂-၂၀၂၃) ပညာသင်နှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်မည်|work=Myanmar Digital News|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116094009/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/nepnnytteaa-nnnypnnyaattkksiulkiu-2022-2023-pnnyaasngncttng-cttngphnglcmnny}}</ref>
== ဝင်ခွင့်စနစ် ==
ဘွဲ့သင်တန်းများအား ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲဖြေဆို အောင်မြင်သူများမှ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ (၄)ဘာသာ ရမှတ် (အများ/အနည်း)ပေါ်မူတည်၍ ရွေးချယ် တက်ရောက်ခွင့်ပြုသည်။<ref>{{cite web|url=http://dast.edu.mm/?p=254|title=နေပြည်တော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်လျှောက်ထားနိုင်ရေး အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဝင်ခွင့်ဦးစားပေး ပြောင်းလဲလျှောက်ထားရမည့်လျှောက်လွှာပုံစံ ရယူနိုင်ကြောင်းအသိပေးကြေညာခြင်း|work=အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဦးစီးဌာန|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|archive-date=16 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116094010/http://dast.edu.mm/?p=254}}</ref>
== ဝေဖန်ချက်များ ==
၁၉၉၀ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်လာရာ အင်ဂျင်နီယာအရေအတွက်သာ များပြာလာပြီး အရည်အသွေးအဆင့်မီရန်လိုအပ်ချက်ကြီးမားနေခြင်းကြောင့် ယခုကဲ့သို့ ထပ်မံဖွင့်လှစ်ခြင်းသည် အကျိုးမရှိနိုင်ကြောင်း နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီး ဆရာ၊ ဆရာမများ [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အကြမ်းမဖက်အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု]] CDMတွင် ပါဝင်နေကြသဖြင့် ဝန်ထမ်းအင်အား နည်းပါးနေချိန်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]က တက္ကသိုလ်အသစ်ဖွင့်လှစ်လိုက်မှုအပေါ် ဝေဖန်ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gkdz1jprro နေပြည်တော်မှာ နည်းပညာတက္ကသိုလ်အသစ် စစ်ကောင်စီဖွင့်လှစ်]။ ''BBC News မြန်မာ'' (၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂)။ ၂၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃တွင် ပြန်စစ်ပြီး။</ref>
== ကိုးကား ==
<references />
{{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ]]
j6vhs0nc1idchkev1bczjc1mzate07n
သော်လဲထာတိုက်ပွဲ
0
241537
1033724
842272
2026-05-25T03:18:07Z
Zawzawaungthwin
100038
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
1033724
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = သော်လဲထာတိုက်ပွဲ
| part_of = ကရင်ပဋိပက္ခ
| date = ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၁
| place = [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ သော်လဲထာစစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း
| result = မြန်မာအစိုးရ ပြန်လည်အောင်နိုင်
* တပ်မတော်စစ်စခန်းအား KNLA မှ သိမ်းပိုက်ဖျက်ဆီး
* [[ကရင်ပြည်နယ်]]အတွင်း လေကြောင်းမှထိုးစစ်များ တပ်မတော် ပြုလုပ်
* စစ်စခန်းအား တပ်မတော်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်
| combatant1 = {{flag|Myanmar}}
* {{Armed forces|Myanmar}}
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Karen National Union.svg}} [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]]
* {{flagicon image|Flag of the KNLA.svg}} [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ([[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]])တို့ မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် အနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="Guardian">{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2021/apr/27/myanmar-ethnic-armed-group-seizes-military-base-near-thai-border|title=Myanmar: ethnic armed group seizes military base near Thai border|date=27 April 2021|website=the Guardian}}</ref><ref name="Reuters42721">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/fighting-erupts-myanmar-near-thai-border-thai-witnesses-2021-04-27/|title=Fighting erupts in Myanmar; junta to ‘consider’ ASEAN plan|date=27 April 2021|website=Reuters}}</ref> ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်က တပ်မတော် အခြေစိုက် စခန်းတခုကို သိမ်းပိုက်ပြီး တိုက်ပွဲများ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ တပ်မတော်က [[ကရင်ပြည်နယ်]]အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name="Reuters42721" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းအထိ ''[[အဲလ် ဂျာဇီးယား|အယ်လ်ဂျာဇီးယား]]''က ဤတိုက်ပွဲအား " [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီး]] နောက်ပိုင်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ပွဲများ" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|website=www.aljazeera.com}}</ref>
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ဆန္ဒပြပွဲများ တိုးမြင့်လာမှု၏ နောက်ကွယ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများ မတိုင်မီက မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးသံတမန် ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လေ့လာသုံးသပ်သူများက အကြမ်းဖက်မှု တိုးမြင့်လာပါက တစ်နိုင်ငံလုံး ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု သတိပေးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210331-un-envoy-warns-of-civil-war-in-myanmar-without-security-council-action|title=UN envoy warns of civil war in Myanmar without Security Council action|date=31 March 2021}}</ref> အစောပိုင်း နှစ်ရက်က ကျင်းပခဲ့သည့် [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး|အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]] အပြီးတွင် တိုက်ပွဲများ ခေတ္တမျှ ငြိမ်သက်သွားခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721"/>
== အခြားကြည့်ရန် ==
* [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
* [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
ekxxgsdhc8jsxibwjfd5hbokmnpscqw
ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
0
245355
1033762
1029722
2026-05-25T04:47:25Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၄]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033762
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = ထန်တလန်တိုက်ပွဲ
| width =
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| image =
| image_size =
| alt =
| caption =
| date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ – ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| place = [[ထန်တလန်မြို့]]၊ ချင်းပြည်နယ်
| coordinates = {{coord|22|41|57|N|93|25|41|E|region:MM|display=inline,title}}
| map_type =
| map_relief =
| map_size =
| map_marksize =
| map_caption =
| map_label =
| territory =
| result = တိုက်ခိုက်နေဆဲ
* ထန်တလန်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း CNA/CDF ဆို
* ၂၀၂၃ တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားနေဆဲ
| combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* {{armed forces|MYA}}
** [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br/>{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
| commander1 = စောရဲမှူးအောင်<br/>ဟိန်းမြတ်စိုး<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/pows-reveal-names-of-junta-captains-who-reduced-chin-town-of-10000-to-ashes.html POWs Reveal Names of Junta Captains Who Reduced Chin Town of 10,000 to Ashes], 13 February 2023</ref>
| commander2 = မသိရှိရ
| units1 = [[တပ်မတော်]]
* ခမရ ၂၆၉<ref name="th"/>
[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| units2 = CDF-ထန်တလန်
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 =
| notes =
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
'''ထန်တလန်တိုက်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]]မြို့ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|မြန်မာစစ်တပ်]] နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တော်လှန်ရေးသမားများကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် မြို့တွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name="symbol">{{Cite web |date=2022-11-09 |title=How Myanmar’s Thantlang Township Became a Symbol of Resistance |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |access-date=2023-03-23 |website=Time |language=en |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref> ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် စစ်အစိုးရက ကြိုးပမ်းနေသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။<ref name="peacemonitor">[https://mmpeacemonitor.org/319845/nearly-30-junta-soldiers-killed-in-battle-in-timit-river-plain-between-hakha-thantlang/ Nearly 30 junta soldiers killed in battle in Timit river plain between Hakha-Thantlang], 5 June 2023</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-10-14 |title=ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ CDF-ထန်တလန် စစ်ဦးစီးချုပ် ကျဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c05gqg79edjo |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲ]] အများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ဒေသခံအများအပြားက လက်နက်များကိုင်ဆောင်ကာ ချင်းပြည်နယ်မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စတင် ခုခံခဲ့ကြသည်။ စစ်တပ်က အရပ်သားများအား သေနတ်နှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး မြို့အား အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦပေါင်း ထောင်ချီကာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများသည် မြို့နယ်တွင် နယ်မြေစိုးမိုးမှု စတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="news">{{cite news |title=The Military Tried to Burn Thantlang Down: How a Myanmar Township Defied the Odds to Become a Resistance Stronghold |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |date=9 November 2022 |last=Fishbein |first=Emily |work=Time |accessdate=23 June 2023 |archivedate=17 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref>
== တိုက်ပွဲ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]] - ထန်တလန်မှ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၃၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်အစိုးရတပ်များက ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ တစ်လအကြာတွင် ၎င်းတို့သည် ဘုရားကျောင်းနှစ်ကျောင်းနှင့် အိမ်ခြေ ၁၆၄ လုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa">{{cite news |title=Once-bustling town of Thantlang reduced to rubble by Myanmar’s junta |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thantlang-03312023162932.html| date=31 March 2023 |work=RFA |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/new-fighting-breaks-out-in-chin-states-thantlang/|title=New fighting breaks out in Chin State’s Thantlang|date=28 September 2021 |work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းတပ်များသည် [[ထန်တလန်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၈၈ ရွာအနက်မှ ၅၁ ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="news"/>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ထန်တလန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်သားနှစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|ရဲအရာရှိ]] လေးဦးအား ချင်းတပ်ဖွဲ့က လက်နက်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ထန်တလန်မြို့၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-capture-six-including-an-army-lieutenant-in-thantlang-ambush/|title=Chin resistance forces capture six, including an army lieutenant, in Thantlang ambush|date= 2 February 2023|work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံများက နေရပ်ကို စွန့်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-09-23|title=Thousands flee Thantlang, Chin State after clashes with junta troops|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/thousands-flee-thantlang-chin-state-after-clashes-with-junta-troops/|access-date=2021-11-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ထန်တလန်မြို့ခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တွင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ကျေးလက်ဒေသနှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-10-30|title=Army shelling in Myanmar blamed for setting 160 homes ablaze|url=https://apnews.com/article/religion-myanmar-aung-san-suu-kyi-77ebb5eccc8b09d6e77975f6601cbbde|access-date=2021-11-02|website=AP NEWS|language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထန်တလန်မြို့၏ နေရာအများအပြား မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name="symbol"/> တိုက်ပွဲများကြောင့် ထန်တလန်မြို့တွင် မြို့ခံပြည်သူလူထုမရှိတော့ဘဲ စစ်ကောင်စီတပ်သားများသာ ကျန်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
== တကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ ==
=== ၂၀၂၃ ခုနှစ် ===
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် CNA/CNDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ထန်တလန်ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၂ နာရီတွင် ရဲစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ရာ ရဲအရာရှိလေးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ချင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးကာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရိုင်ဖယ်သေနတ် အလက် ၄၀ အပါအဝင် လက်ပစ်ဗုံးများ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ဒရုန်းဖျက်လက်နက်များ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-groups-capture-police-station-thangtlang-town-chin-state|title=Chin resistance groups capture police station in Thangtlang town, Chin State|date=13 February 2023|work=BNI Online|language=en}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် [[ခလရ (၂၆၉)|ခမရ ၂၆၉]] တပ်စွဲထားသည့် မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်ကုန်းကိုသာ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="th">{{cite news|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-02102023163418.html|title=Ethnic Chin rebels dispute junta claim of martial law in one key township|date=10 February 2023|work=RFA|language=en}}</ref>
မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ထန်တလန်မြို့အနီးရှိ [[ခွာဘုံ (က)ရွာ၊ ထန်တလန်မြို့နယ်|ခွါဘုံကျေးရွာ]]ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="rfa" />
မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ စစ်သား ၁၅၀ ခန့်သည် ထန်တလန်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ဟားခါးမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ချင်းတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၁၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="peacemonitor" />
ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရတပ်များက ဟားခါးမြို့နယ်၊ လုံခါရှိ တော်လှန်ရေးစခန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကြောင်းတစ်ခုရှိနေပြီး အခြားစစ်ကြောင်းတစ်ခုမှာ ဆက်လက်ချဉ်းကပ်လာနေကြောင်း သိရသည်။<ref>[https://twitter.com/TheChindwin/status/1668766457684180992 The junta army reportedly killed two comrades of the Chinland Defense Force - Hakha (CDF - Hakha) and the Chin National Army (CNA) at a base camp near Lungkhar village in Hakha township of Chin state, Myanmar, on Monday], Chindwin News Agency</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သီးမစ်တောင်ကြား၌ တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ချင်းတပ်ဖက်မှ ၁၂ ဦး ကျဆုံးပြီး ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-seize-resistance-camp-in-ambush-in-chin-state.html|title=Myanmar Junta Troops Seize Resistance Camp in Ambush in Chin State|date=14 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en}}</ref>
=== ၂၀၂၄ ခုနှစ် ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ|ချင်းပြည်အစိုးရ]]ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် [[ထန်တလန်မြို့]]ပေါ်ရှိ CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်မှစ၍ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ၂ နာရီဝန်းကျင်တွင် စခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားအလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှစ၍ "Tilim Operation-4" အမည်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း Auto တောင်စခန်း ၃ ခု၊ ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများနှင့် မြို့တွင်းရှိ Lai Villa တည်းခိုခန်းစခန်းတို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531035113/https://yktnews.com/2024/10/186803/|archivedate=31 May 2025|title=ထန်တလန်မြို့ပေါ် CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး စစ်သား အလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိ|url=https://yktnews.com/2024/10/186803/|publisher=Khit Thit Media|date=October 7, 2024|accessdate=31 May 2025}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
br8bvy0w8uumsmaf0av6bzlo5yueb7j
1033763
1033762
2026-05-25T04:47:36Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033763
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = ထန်တလန်တိုက်ပွဲ
| width =
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| image =
| image_size =
| alt =
| caption =
| date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ – ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| place = [[ထန်တလန်မြို့]]၊ ချင်းပြည်နယ်
| coordinates = {{coord|22|41|57|N|93|25|41|E|region:MM|display=inline,title}}
| map_type =
| map_relief =
| map_size =
| map_marksize =
| map_caption =
| map_label =
| territory =
| result = တိုက်ခိုက်နေဆဲ
* ထန်တလန်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း CNA/CDF ဆို
* ၂၀၂၃ တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားနေဆဲ
| combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* {{armed forces|MYA}}
** [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br/>{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
| commander1 = စောရဲမှူးအောင်<br/>ဟိန်းမြတ်စိုး<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/pows-reveal-names-of-junta-captains-who-reduced-chin-town-of-10000-to-ashes.html POWs Reveal Names of Junta Captains Who Reduced Chin Town of 10,000 to Ashes], 13 February 2023</ref>
| commander2 = မသိရှိရ
| units1 = [[တပ်မတော်]]
* ခမရ ၂၆၉<ref name="th"/>
[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| units2 = CDF-ထန်တလန်
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 =
| notes =
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
'''ထန်တလန်တိုက်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]]မြို့ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|မြန်မာစစ်တပ်]] နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တော်လှန်ရေးသမားများကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် မြို့တွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name="symbol">{{Cite web |date=2022-11-09 |title=How Myanmar’s Thantlang Township Became a Symbol of Resistance |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |access-date=2023-03-23 |website=Time |language=en |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref> ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် စစ်အစိုးရက ကြိုးပမ်းနေသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။<ref name="peacemonitor">[https://mmpeacemonitor.org/319845/nearly-30-junta-soldiers-killed-in-battle-in-timit-river-plain-between-hakha-thantlang/ Nearly 30 junta soldiers killed in battle in Timit river plain between Hakha-Thantlang], 5 June 2023</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-10-14 |title=ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ CDF-ထန်တလန် စစ်ဦးစီးချုပ် ကျဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c05gqg79edjo |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲ]] အများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ဒေသခံအများအပြားက လက်နက်များကိုင်ဆောင်ကာ ချင်းပြည်နယ်မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စတင် ခုခံခဲ့ကြသည်။ စစ်တပ်က အရပ်သားများအား သေနတ်နှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး မြို့အား အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦပေါင်း ထောင်ချီကာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများသည် မြို့နယ်တွင် နယ်မြေစိုးမိုးမှု စတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="news">{{cite news |title=The Military Tried to Burn Thantlang Down: How a Myanmar Township Defied the Odds to Become a Resistance Stronghold |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |date=9 November 2022 |last=Fishbein |first=Emily |work=Time |accessdate=23 June 2023 |archivedate=17 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref>
== တိုက်ပွဲ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]] - ထန်တလန်မှ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၃၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်အစိုးရတပ်များက ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ တစ်လအကြာတွင် ၎င်းတို့သည် ဘုရားကျောင်းနှစ်ကျောင်းနှင့် အိမ်ခြေ ၁၆၄ လုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa">{{cite news |title=Once-bustling town of Thantlang reduced to rubble by Myanmar’s junta |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thantlang-03312023162932.html| date=31 March 2023 |work=RFA |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/new-fighting-breaks-out-in-chin-states-thantlang/|title=New fighting breaks out in Chin State’s Thantlang|date=28 September 2021 |work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းတပ်များသည် [[ထန်တလန်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၈၈ ရွာအနက်မှ ၅၁ ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="news"/>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ထန်တလန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်သားနှစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|ရဲအရာရှိ]] လေးဦးအား ချင်းတပ်ဖွဲ့က လက်နက်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ထန်တလန်မြို့၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-capture-six-including-an-army-lieutenant-in-thantlang-ambush/|title=Chin resistance forces capture six, including an army lieutenant, in Thantlang ambush|date= 2 February 2023|work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံများက နေရပ်ကို စွန့်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-09-23|title=Thousands flee Thantlang, Chin State after clashes with junta troops|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/thousands-flee-thantlang-chin-state-after-clashes-with-junta-troops/|access-date=2021-11-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ထန်တလန်မြို့ခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တွင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ကျေးလက်ဒေသနှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-10-30|title=Army shelling in Myanmar blamed for setting 160 homes ablaze|url=https://apnews.com/article/religion-myanmar-aung-san-suu-kyi-77ebb5eccc8b09d6e77975f6601cbbde|access-date=2021-11-02|website=AP NEWS|language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထန်တလန်မြို့၏ နေရာအများအပြား မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name="symbol"/> တိုက်ပွဲများကြောင့် ထန်တလန်မြို့တွင် မြို့ခံပြည်သူလူထုမရှိတော့ဘဲ စစ်ကောင်စီတပ်သားများသာ ကျန်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
== တကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ ==
=== ၂၀၂၃ ခုနှစ် ===
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် CNA/CNDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ထန်တလန်ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၂ နာရီတွင် ရဲစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ရာ ရဲအရာရှိလေးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ချင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးကာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရိုင်ဖယ်သေနတ် အလက် ၄၀ အပါအဝင် လက်ပစ်ဗုံးများ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ဒရုန်းဖျက်လက်နက်များ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-groups-capture-police-station-thangtlang-town-chin-state|title=Chin resistance groups capture police station in Thangtlang town, Chin State|date=13 February 2023|work=BNI Online|language=en}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် [[ခလရ (၂၆၉)|ခမရ ၂၆၉]] တပ်စွဲထားသည့် မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်ကုန်းကိုသာ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="th">{{cite news|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-02102023163418.html|title=Ethnic Chin rebels dispute junta claim of martial law in one key township|date=10 February 2023|work=RFA|language=en}}</ref>
မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ထန်တလန်မြို့အနီးရှိ [[ခွာဘုံ (က)ရွာ၊ ထန်တလန်မြို့နယ်|ခွါဘုံကျေးရွာ]]ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="rfa" />
မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ စစ်သား ၁၅၀ ခန့်သည် ထန်တလန်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ဟားခါးမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ချင်းတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၁၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="peacemonitor" />
ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရတပ်များက ဟားခါးမြို့နယ်၊ လုံခါရှိ တော်လှန်ရေးစခန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကြောင်းတစ်ခုရှိနေပြီး အခြားစစ်ကြောင်းတစ်ခုမှာ ဆက်လက်ချဉ်းကပ်လာနေကြောင်း သိရသည်။<ref>[https://twitter.com/TheChindwin/status/1668766457684180992 The junta army reportedly killed two comrades of the Chinland Defense Force - Hakha (CDF - Hakha) and the Chin National Army (CNA) at a base camp near Lungkhar village in Hakha township of Chin state, Myanmar, on Monday], Chindwin News Agency</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သီးမစ်တောင်ကြား၌ တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ချင်းတပ်ဖက်မှ ၁၂ ဦး ကျဆုံးပြီး ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-seize-resistance-camp-in-ambush-in-chin-state.html|title=Myanmar Junta Troops Seize Resistance Camp in Ambush in Chin State|date=14 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en}}</ref>
=== ၂၀၂၄ ခုနှစ် ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ|ချင်းပြည်အစိုးရ]]ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် [[ထန်တလန်မြို့]]ပေါ်ရှိ CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်မှစ၍ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ၂ နာရီဝန်းကျင်တွင် စခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားအလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှစ၍ "Tilim Operation-4" အမည်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း Auto တောင်စခန်း ၃ ခု၊ ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများနှင့် မြို့တွင်းရှိ Lai Villa တည်းခိုခန်းစခန်းတို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531035113/https://yktnews.com/2024/10/186803/|archivedate=31 May 2025|title=ထန်တလန်မြို့ပေါ် CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး စစ်သား အလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိ|url=https://yktnews.com/2024/10/186803/|publisher=Khit Thit Media|date=October 7, 2024|accessdate=31 May 2025}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
loiwsz8v34842d63yiaqmp6ki3ilk0b
1033764
1033763
2026-05-25T04:47:46Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၂]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033764
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = ထန်တလန်တိုက်ပွဲ
| width =
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| image =
| image_size =
| alt =
| caption =
| date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ – ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| place = [[ထန်တလန်မြို့]]၊ ချင်းပြည်နယ်
| coordinates = {{coord|22|41|57|N|93|25|41|E|region:MM|display=inline,title}}
| map_type =
| map_relief =
| map_size =
| map_marksize =
| map_caption =
| map_label =
| territory =
| result = တိုက်ခိုက်နေဆဲ
* ထန်တလန်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း CNA/CDF ဆို
* ၂၀၂၃ တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားနေဆဲ
| combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* {{armed forces|MYA}}
** [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br/>{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
| commander1 = စောရဲမှူးအောင်<br/>ဟိန်းမြတ်စိုး<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/pows-reveal-names-of-junta-captains-who-reduced-chin-town-of-10000-to-ashes.html POWs Reveal Names of Junta Captains Who Reduced Chin Town of 10,000 to Ashes], 13 February 2023</ref>
| commander2 = မသိရှိရ
| units1 = [[တပ်မတော်]]
* ခမရ ၂၆၉<ref name="th"/>
[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| units2 = CDF-ထန်တလန်
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 =
| notes =
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
'''ထန်တလန်တိုက်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]]မြို့ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|မြန်မာစစ်တပ်]] နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တော်လှန်ရေးသမားများကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် မြို့တွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name="symbol">{{Cite web |date=2022-11-09 |title=How Myanmar’s Thantlang Township Became a Symbol of Resistance |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |access-date=2023-03-23 |website=Time |language=en |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref> ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် စစ်အစိုးရက ကြိုးပမ်းနေသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။<ref name="peacemonitor">[https://mmpeacemonitor.org/319845/nearly-30-junta-soldiers-killed-in-battle-in-timit-river-plain-between-hakha-thantlang/ Nearly 30 junta soldiers killed in battle in Timit river plain between Hakha-Thantlang], 5 June 2023</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-10-14 |title=ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ CDF-ထန်တလန် စစ်ဦးစီးချုပ် ကျဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c05gqg79edjo |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲ]] အများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ဒေသခံအများအပြားက လက်နက်များကိုင်ဆောင်ကာ ချင်းပြည်နယ်မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စတင် ခုခံခဲ့ကြသည်။ စစ်တပ်က အရပ်သားများအား သေနတ်နှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး မြို့အား အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦပေါင်း ထောင်ချီကာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများသည် မြို့နယ်တွင် နယ်မြေစိုးမိုးမှု စတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="news">{{cite news |title=The Military Tried to Burn Thantlang Down: How a Myanmar Township Defied the Odds to Become a Resistance Stronghold |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |date=9 November 2022 |last=Fishbein |first=Emily |work=Time |accessdate=23 June 2023 |archivedate=17 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref>
== တိုက်ပွဲ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]] - ထန်တလန်မှ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၃၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်အစိုးရတပ်များက ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ တစ်လအကြာတွင် ၎င်းတို့သည် ဘုရားကျောင်းနှစ်ကျောင်းနှင့် အိမ်ခြေ ၁၆၄ လုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa">{{cite news |title=Once-bustling town of Thantlang reduced to rubble by Myanmar’s junta |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thantlang-03312023162932.html| date=31 March 2023 |work=RFA |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/new-fighting-breaks-out-in-chin-states-thantlang/|title=New fighting breaks out in Chin State’s Thantlang|date=28 September 2021 |work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းတပ်များသည် [[ထန်တလန်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၈၈ ရွာအနက်မှ ၅၁ ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="news"/>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ထန်တလန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်သားနှစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|ရဲအရာရှိ]] လေးဦးအား ချင်းတပ်ဖွဲ့က လက်နက်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ထန်တလန်မြို့၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-capture-six-including-an-army-lieutenant-in-thantlang-ambush/|title=Chin resistance forces capture six, including an army lieutenant, in Thantlang ambush|date= 2 February 2023|work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံများက နေရပ်ကို စွန့်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-09-23|title=Thousands flee Thantlang, Chin State after clashes with junta troops|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/thousands-flee-thantlang-chin-state-after-clashes-with-junta-troops/|access-date=2021-11-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ထန်တလန်မြို့ခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တွင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ကျေးလက်ဒေသနှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-10-30|title=Army shelling in Myanmar blamed for setting 160 homes ablaze|url=https://apnews.com/article/religion-myanmar-aung-san-suu-kyi-77ebb5eccc8b09d6e77975f6601cbbde|access-date=2021-11-02|website=AP NEWS|language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထန်တလန်မြို့၏ နေရာအများအပြား မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name="symbol"/> တိုက်ပွဲများကြောင့် ထန်တလန်မြို့တွင် မြို့ခံပြည်သူလူထုမရှိတော့ဘဲ စစ်ကောင်စီတပ်သားများသာ ကျန်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
== တကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ ==
=== ၂၀၂၃ ခုနှစ် ===
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် CNA/CNDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ထန်တလန်ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၂ နာရီတွင် ရဲစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ရာ ရဲအရာရှိလေးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ချင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးကာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရိုင်ဖယ်သေနတ် အလက် ၄၀ အပါအဝင် လက်ပစ်ဗုံးများ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ဒရုန်းဖျက်လက်နက်များ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-groups-capture-police-station-thangtlang-town-chin-state|title=Chin resistance groups capture police station in Thangtlang town, Chin State|date=13 February 2023|work=BNI Online|language=en}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် [[ခလရ (၂၆၉)|ခမရ ၂၆၉]] တပ်စွဲထားသည့် မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်ကုန်းကိုသာ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="th">{{cite news|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-02102023163418.html|title=Ethnic Chin rebels dispute junta claim of martial law in one key township|date=10 February 2023|work=RFA|language=en}}</ref>
မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ထန်တလန်မြို့အနီးရှိ [[ခွာဘုံ (က)ရွာ၊ ထန်တလန်မြို့နယ်|ခွါဘုံကျေးရွာ]]ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="rfa" />
မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ စစ်သား ၁၅၀ ခန့်သည် ထန်တလန်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ဟားခါးမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ချင်းတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၁၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="peacemonitor" />
ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရတပ်များက ဟားခါးမြို့နယ်၊ လုံခါရှိ တော်လှန်ရေးစခန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကြောင်းတစ်ခုရှိနေပြီး အခြားစစ်ကြောင်းတစ်ခုမှာ ဆက်လက်ချဉ်းကပ်လာနေကြောင်း သိရသည်။<ref>[https://twitter.com/TheChindwin/status/1668766457684180992 The junta army reportedly killed two comrades of the Chinland Defense Force - Hakha (CDF - Hakha) and the Chin National Army (CNA) at a base camp near Lungkhar village in Hakha township of Chin state, Myanmar, on Monday], Chindwin News Agency</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သီးမစ်တောင်ကြား၌ တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ချင်းတပ်ဖက်မှ ၁၂ ဦး ကျဆုံးပြီး ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-seize-resistance-camp-in-ambush-in-chin-state.html|title=Myanmar Junta Troops Seize Resistance Camp in Ambush in Chin State|date=14 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en}}</ref>
=== ၂၀၂၄ ခုနှစ် ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ|ချင်းပြည်အစိုးရ]]ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် [[ထန်တလန်မြို့]]ပေါ်ရှိ CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်မှစ၍ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ၂ နာရီဝန်းကျင်တွင် စခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားအလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှစ၍ "Tilim Operation-4" အမည်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း Auto တောင်စခန်း ၃ ခု၊ ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများနှင့် မြို့တွင်းရှိ Lai Villa တည်းခိုခန်းစခန်းတို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531035113/https://yktnews.com/2024/10/186803/|archivedate=31 May 2025|title=ထန်တလန်မြို့ပေါ် CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး စစ်သား အလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိ|url=https://yktnews.com/2024/10/186803/|publisher=Khit Thit Media|date=October 7, 2024|accessdate=31 May 2025}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
epbtwryk3ezwt1u66z3evl0at1o5tfx
1033765
1033764
2026-05-25T04:47:58Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၁]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033765
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = ထန်တလန်တိုက်ပွဲ
| width =
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| image =
| image_size =
| alt =
| caption =
| date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ – ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| place = [[ထန်တလန်မြို့]]၊ ချင်းပြည်နယ်
| coordinates = {{coord|22|41|57|N|93|25|41|E|region:MM|display=inline,title}}
| map_type =
| map_relief =
| map_size =
| map_marksize =
| map_caption =
| map_label =
| territory =
| result = တိုက်ခိုက်နေဆဲ
* ထန်တလန်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း CNA/CDF ဆို
* ၂၀၂၃ တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားနေဆဲ
| combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* {{armed forces|MYA}}
** [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br/>{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
| commander1 = စောရဲမှူးအောင်<br/>ဟိန်းမြတ်စိုး<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/pows-reveal-names-of-junta-captains-who-reduced-chin-town-of-10000-to-ashes.html POWs Reveal Names of Junta Captains Who Reduced Chin Town of 10,000 to Ashes], 13 February 2023</ref>
| commander2 = မသိရှိရ
| units1 = [[တပ်မတော်]]
* ခမရ ၂၆၉<ref name="th"/>
[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| units2 = CDF-ထန်တလန်
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 =
| notes =
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
'''ထန်တလန်တိုက်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]]မြို့ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|မြန်မာစစ်တပ်]] နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တော်လှန်ရေးသမားများကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် မြို့တွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name="symbol">{{Cite web |date=2022-11-09 |title=How Myanmar’s Thantlang Township Became a Symbol of Resistance |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |access-date=2023-03-23 |website=Time |language=en |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref> ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် စစ်အစိုးရက ကြိုးပမ်းနေသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။<ref name="peacemonitor">[https://mmpeacemonitor.org/319845/nearly-30-junta-soldiers-killed-in-battle-in-timit-river-plain-between-hakha-thantlang/ Nearly 30 junta soldiers killed in battle in Timit river plain between Hakha-Thantlang], 5 June 2023</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-10-14 |title=ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ CDF-ထန်တလန် စစ်ဦးစီးချုပ် ကျဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c05gqg79edjo |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲ]] အများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ဒေသခံအများအပြားက လက်နက်များကိုင်ဆောင်ကာ ချင်းပြည်နယ်မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စတင် ခုခံခဲ့ကြသည်။ စစ်တပ်က အရပ်သားများအား သေနတ်နှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး မြို့အား အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦပေါင်း ထောင်ချီကာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများသည် မြို့နယ်တွင် နယ်မြေစိုးမိုးမှု စတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="news">{{cite news |title=The Military Tried to Burn Thantlang Down: How a Myanmar Township Defied the Odds to Become a Resistance Stronghold |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |date=9 November 2022 |last=Fishbein |first=Emily |work=Time |accessdate=23 June 2023 |archivedate=17 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref>
== တိုက်ပွဲ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]] - ထန်တလန်မှ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၃၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်အစိုးရတပ်များက ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ တစ်လအကြာတွင် ၎င်းတို့သည် ဘုရားကျောင်းနှစ်ကျောင်းနှင့် အိမ်ခြေ ၁၆၄ လုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa">{{cite news |title=Once-bustling town of Thantlang reduced to rubble by Myanmar’s junta |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thantlang-03312023162932.html| date=31 March 2023 |work=RFA |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/new-fighting-breaks-out-in-chin-states-thantlang/|title=New fighting breaks out in Chin State’s Thantlang|date=28 September 2021 |work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းတပ်များသည် [[ထန်တလန်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၈၈ ရွာအနက်မှ ၅၁ ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="news"/>
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ထန်တလန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်သားနှစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|ရဲအရာရှိ]] လေးဦးအား ချင်းတပ်ဖွဲ့က လက်နက်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ထန်တလန်မြို့၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-capture-six-including-an-army-lieutenant-in-thantlang-ambush/|title=Chin resistance forces capture six, including an army lieutenant, in Thantlang ambush|date= 2 February 2023|work=Myanmar Now |language=en}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံများက နေရပ်ကို စွန့်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-09-23|title=Thousands flee Thantlang, Chin State after clashes with junta troops|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/thousands-flee-thantlang-chin-state-after-clashes-with-junta-troops/|access-date=2021-11-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ထန်တလန်မြို့ခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တွင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ကျေးလက်ဒေသနှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-10-30|title=Army shelling in Myanmar blamed for setting 160 homes ablaze|url=https://apnews.com/article/religion-myanmar-aung-san-suu-kyi-77ebb5eccc8b09d6e77975f6601cbbde|access-date=2021-11-02|website=AP NEWS|language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထန်တလန်မြို့၏ နေရာအများအပြား မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name="symbol"/> တိုက်ပွဲများကြောင့် ထန်တလန်မြို့တွင် မြို့ခံပြည်သူလူထုမရှိတော့ဘဲ စစ်ကောင်စီတပ်သားများသာ ကျန်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
== တကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ ==
=== ၂၀၂၃ ခုနှစ် ===
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် CNA/CNDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ထန်တလန်ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၂ နာရီတွင် ရဲစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ရာ ရဲအရာရှိလေးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ချင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးကာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရိုင်ဖယ်သေနတ် အလက် ၄၀ အပါအဝင် လက်ပစ်ဗုံးများ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ဒရုန်းဖျက်လက်နက်များ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-groups-capture-police-station-thangtlang-town-chin-state|title=Chin resistance groups capture police station in Thangtlang town, Chin State|date=13 February 2023|work=BNI Online|language=en}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် [[ခလရ (၂၆၉)|ခမရ ၂၆၉]] တပ်စွဲထားသည့် မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်ကုန်းကိုသာ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="th">{{cite news|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-02102023163418.html|title=Ethnic Chin rebels dispute junta claim of martial law in one key township|date=10 February 2023|work=RFA|language=en}}</ref>
မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ထန်တလန်မြို့အနီးရှိ [[ခွာဘုံ (က)ရွာ၊ ထန်တလန်မြို့နယ်|ခွါဘုံကျေးရွာ]]ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="rfa" />
မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ စစ်သား ၁၅၀ ခန့်သည် ထန်တလန်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ဟားခါးမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ချင်းတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၁၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="peacemonitor" />
ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရတပ်များက ဟားခါးမြို့နယ်၊ လုံခါရှိ တော်လှန်ရေးစခန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကြောင်းတစ်ခုရှိနေပြီး အခြားစစ်ကြောင်းတစ်ခုမှာ ဆက်လက်ချဉ်းကပ်လာနေကြောင်း သိရသည်။<ref>[https://twitter.com/TheChindwin/status/1668766457684180992 The junta army reportedly killed two comrades of the Chinland Defense Force - Hakha (CDF - Hakha) and the Chin National Army (CNA) at a base camp near Lungkhar village in Hakha township of Chin state, Myanmar, on Monday], Chindwin News Agency</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သီးမစ်တောင်ကြား၌ တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ချင်းတပ်ဖက်မှ ၁၂ ဦး ကျဆုံးပြီး ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-seize-resistance-camp-in-ambush-in-chin-state.html|title=Myanmar Junta Troops Seize Resistance Camp in Ambush in Chin State|date=14 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en}}</ref>
=== ၂၀၂၄ ခုနှစ် ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ|ချင်းပြည်အစိုးရ]]ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် [[ထန်တလန်မြို့]]ပေါ်ရှိ CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်မှစ၍ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ၂ နာရီဝန်းကျင်တွင် စခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားအလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှစ၍ "Tilim Operation-4" အမည်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း Auto တောင်စခန်း ၃ ခု၊ ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများနှင့် မြို့တွင်းရှိ Lai Villa တည်းခိုခန်းစခန်းတို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531035113/https://yktnews.com/2024/10/186803/|archivedate=31 May 2025|title=ထန်တလန်မြို့ပေါ် CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး စစ်သား အလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိ|url=https://yktnews.com/2024/10/186803/|publisher=Khit Thit Media|date=October 7, 2024|accessdate=31 May 2025}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
9upbyyjrbvmefb7mp3iu3ttxjjizghb
ပက် ဂွါဒီယိုလာ
0
257500
1033793
1032962
2026-05-25T09:17:46Z
CommonsDelinker
115
Replacing 2023-10-04_Fußball,_Männer,_UEFA_Champions_League,_RB_Leipzig_-_Manchester_City_FC_1DX_2797_(cropped).jpg with [[File:Josep_Guardiola_2023-10-04_Fußball,_Männer,_UEFA_Champions_League,_RB_Leipzig_-_Manchester_City_FC_1DX_2797_(cropped).jpg]] (by
1033793
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = ပက် ဂွါဒီယိုလာ
| image = Josep Guardiola 2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2797 (cropped).jpg
| caption = ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မန်စီးတီးနည်းပြအဖြစ်တွေ့ရသော ဂွါဒီယိုလာ
| full_name = Josep Guardiola Sala<ref name="RSSSF_INTL" />
| birth_date = {{birth date and age|1971|1|18|df=y}}
| birth_place = [[Santpedor]], Spain
| height = 1.80 m<ref>{{Cite web |title=Pep Guardiola |url=http://www.fcbayern.de/en/teams/first-team/pep-guardiola/index.php |publisher=FC Bayern Munich |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517124418/http://www.fcbayern.de/en/teams/first-team/pep-guardiola/index.php |archive-date=17 May 2014 |access-date=16 May 2014}}</ref>
| position = [[Defensive midfielder]]
| currentclub = [[Manchester City F.C.|Manchester City]] (manager)
| youthyears1 = 1981–1984
| youthclubs1 = Gimnàstic Manresa
| youthyears2 = 1984–1990
| youthclubs2 = [[FC Barcelona (youth)|Barcelona]]
| years1 = 1988–1989
| clubs1 = [[FC Barcelona C|Barcelona C]]
| caps1 = 8
| goals1 = 1
| years2 = 1990–1992
| clubs2 = [[FC Barcelona B|Barcelona B]]
| caps2 = 53
| goals2 = 5
| years3 = 1990–2001
| clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| caps3 = 263
| goals3 = 6
| years4 = 2001–2002
| clubs4 = [[Brescia Calcio|Brescia]]
| caps4 = 11
| goals4 = 2
| years5 = 2002–2003
| clubs5 = [[A.S. Roma|Roma]]
| caps5 = 4
| goals5 = 0
| years6 = 2003
| clubs6 = [[Brescia Calcio|Brescia]]
| caps6 = 13
| goals6 = 1
| years7 = 2003–2005
| clubs7 = [[Al Ahli SC (Doha)|Al-Ahli]]
| caps7 = 36
| goals7 = 5
| years8 = 2005–2006
| clubs8 = [[Dorados de Sinaloa|Dorados]]
| caps8 = 10
| goals8 = 1
| totalcaps = 398
| totalgoals = 21
| nationalyears1 = 1991
| nationalteam1 = [[Spain national under-21 football team|Spain U21]]
| nationalcaps1 = 2
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 1991–1992
| nationalteam2 = [[Spain national under-23 football team|Spain U23]]
| nationalcaps2 = 12
| nationalgoals2 = 2
| nationalyears3 = 1992–2001
| nationalteam3 = [[Spain national football team|Spain]]
| nationalcaps3 = 47
| nationalgoals3 = 5
| nationalyears4 = 1995–2005
| nationalteam4 = [[Catalonia national football team|Catalonia]]
| nationalcaps4 = 7
| nationalgoals4 = 0
| manageryears1 = 2007–2008
| managerclubs1 = [[FC Barcelona B|Barcelona B]]
| manageryears2 = 2008–2012
| managerclubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| manageryears3 = 2013–2016
| managerclubs3 = [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]
| manageryears4 = 2016–2027
| managerclubs4 = [[Manchester City F.C.|Manchester City]]
| medaltemplates = {{MedalCountry|{{flagicon|ESP}} [[Spain national football team|Spain]]}}
{{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}}
{{MedalCompetition|[[Olympic Games]]}}
{{MedalGold|[[1992 Summer Olympics|1992]]|[[Football at the 1992 Summer Olympics|Football]]}}
}}
'''ဂျိုးဆက်ပ် ပက် ဂွါဒီယိုလာ''' ( ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်တွင် မွေးဖွား) သည် ကတ်တလန်လူမျိုး ဘောလုံးနည်းပြတစ်ဦးဖြစ်ပြီး စပိန်လက်ရွေးစင်နှင့် ဘာစီလိုနာအသင်းတို့၏ ကစားသမားဟောင်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အင်္ဂလိပ်နာမည်ကြီးကလပ်အသင်း မန်ချက်စတာစီးတီး၏ နည်းပြဖြစ်သည်။ ဂွာဒီယိုလာသည် Treble ဟု ခေါ်သော တစ်ရာသီအတွင်း ဖလားသုံးလုံးအောင်မြင်မှုကို နှစ်ကြိမ်ဆွတ်ခူးနိုင်တဲ့ တစ်ဦးတည်းသော မန်နေဂျာဖြစ်သည်။ [[ယူအေးဖာ ချန်ပီယံလိဂ်|ချန်ပီယံလိဂ်]] ကို အသက်အငယ်ဆုံး ဆွတ်ခူးနိုင်သော နည်းပြလည်းဖြစ်သည်။ [[လာ လီဂါ|လာလီဂါ]] ၊ ဘွန်ဒက်လီဂါ နဲ့ ပရီးမီးယားလိဂ်များတွင် ဆက်တိုက် နိုင်ပွဲအရေအတွက် အများဆုံး စံချိန်မှတ်တမ်းများ တင်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ဂွါဒီယိုလာကို သမိုင်းတလျှောက် အကြီးကျယ်အခမ်းနားဆုံးသော နည်းပြအဖြစ် အများက လက်ခံထားကြသည်။
ဂွာဒီယိုလာ သည် ခံစစ် ကွင်းလယ် ကစားသမား တစ် ဦးအဖြစ် ကစားခဲ့သည်။ သူသည် ၎င်း၏ ကစားသမားဘဝ အများစုကို [[ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း|ဘာစီလိုနာ]] တွင် ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကလပ်၏ ပထမဆုံး [[ယူအေးဖာ ချန်ပီယံလိဂ်|ဥရောပဖလားကို]] ဆွတ်ခူးခဲ့သော [[ယိုဟန်း ခရပ်ဖ်|Johan Cruyff]] ၏ ''[[ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း|Dream Team]]'' တွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ စပိန်လာလီဂါ လေးကြိမ်ဆက်တိုက် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် 1997 မှစတင်ကာ သူမထွက်ခွာခင် 2001 ခုနှစ်အထိ ဘာစီလိုနာ အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂွာဒီယိုလာသည် အီတလီကလပ်အသင်းများဖြစ်သောဘရက်စီယာ ၊ ရိုးမား ၊ ကာတာရှိ အယ်လ်အဟ်လီ နှင့် မက္ကဆီကိုရှိ ဒိုရာဒို့စ်တို့ တို့တွင် ကစားသမားဘဝကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်လက်ရွေးစင်အသင်း]] အတွက် 47 ပွဲ ကစားပေးခဲ့ပြီး 1994 ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ အပြင် UEFA Euro 2000 တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ Catalonia အတွက် ချစ်ကြည်ရေးပွဲများလည်း ကစားခဲ့သည်။
ကစားသမားဘဝက အနားယူပြီးနောက် ဂွာဒီယိုလာသည် ဘာစီလိုနာ B ကို ခဏတာနည်းပြစဉ်အတွင်းမှာပင် Tercera División ချန်ပီယံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ 2008 ခုနှစ်တွင်သူသည် ဘာစီလိုနာအသင်းကြီးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူ့၏ ပထမရာသီ မှာပင် ဘာစီလိုနာကို လာလီဂါ ဖလား ၊ ကိုပါဒယ်ရေး နဲ့ UEFA ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားများ ရရှိအောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဆုဖလားရသော အသက်အငယ်ဆုံးနည်းပြအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် 2010-11 ရာသီတွင် ဘာစီလိုနာအား လာလီဂါနှင့် ချန်ပီယံလိဂ်ဆုဖလားများ ထပ်မံရယူနိုင်ခဲ့ပြီး 2011 ခုနှစ်တွင် ဖီဖာကမ္ဘာ့တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးနည်းပြ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ဂွာဒီယိုလာသည် ဘာစီလိုနာကို လေးနှစ်ကြာ နည်းပြခဲ့ပြီး ကလပ်စံချိန်တင် ဆုဖလား 14 ကြိမ်ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဂွာဒီယိုလာသည် 2013 ခုနှစ်တွင် ဘိုင်ယန်မြူးနစ် သို့ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းဆုဖလားနှစ်လုံး အပါအဝင် ဘိုင်ယန်ကို နည်းပြခဲ့သော သုံးရာသီလုံးတွင် ဘွန်ဒက်လီဂါဖလား ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် 2016 ခုနှစ်တွင် ဘိုင်ယန်မြူးနစ်မှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာစီးတီးအသင်းထံ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သူ၏ ဒုတိယရာသီတွင် ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလားကို ဦးဆောင်ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းစံချိန်များစွာကို ချိုးဖျက်နိုင်ခဲ့ကာ မန်စီးတီးသည် တစ်ရာသီတည်းတွင် အမှတ် 100 ရရှိသည့် ပထမဆုံးအသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် မန်စီးတီးကို 2018-19 တွင် အင်္ဂလန်သမိုင်းတလျှောက် ပထမဆုံးဖြစ်သော ပြည်တွင်းဖလားသုံးလုံး ရရှိခဲ့သည်။ 2020-21 တွင် သူတို့၏ပထမဆုံး ချန်ပီယံလိဂ်ဖိုင်နယ် သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 2022-23 တွင် မန်စီးတီး၏ပထမဆုံး ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားကို ဆွတ်ခူးခဲ့ကာ Treble ဟုခေါ်သော တစ်ရာသီအတွင်းဖလားသုံးလုံးအောင်မြင်မှု ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
==ကိုးကား==
{{Reflist}}
{{Lifetime|၁၉၇၁}}
qnacq7r9onzovarbi6r74sqt78uq8r2
ချင်းပြည်ကောင်စီ
0
257619
1033772
1024524
2026-05-25T05:01:02Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033772
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox legislature
|name= ချင်းပြည်ကောင်စီ
|legislature=
|coa_pic=
|house_type=[[လွှတ်တော်တစ်ရပ်စနစ်]]
|houses=
|leader1=[[ပူးဇင်ကျုံး]]
|leader2=
|leader1_type=ဥက္ကဋ္ဌ
|party1=
|election1=
|leader2_type=
|party2=
|election2=
|political_groups1=* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ဒေသခံ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ]] (၆၈)
* [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]] (၂၇)
* [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ]] (၁၇)
|members=၁၄၀
|structure1=Chinland Council as of March 2024.svg
|structure1_res=250px
|structure1_alt=
|last_election1=
|next_election1=
|session_room=
|meeting_place=[[ချင်လုံမြို့]]၊ [[ချင်းပြည်]]
|website=
|logo=}}
'''ချင်းပြည်ကောင်စီ''' ({{lang-en|Chinland Council}}) သည် လွတ်မြောက်နယ်မြေဖြစ်သော [[ချင်းပြည်]]ရှိ ချင်းအမျိုးသားထုကို ကိုယ်စားပြု၍ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ အမြင့်ဆုံး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
[[ချင်းပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ ချင်းအဖွဲ့အစည်းအသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ် ၂၃၅ ဦးပါဝင်သော ချင်းပြည်ညီလာခံမှ [[ချင်းပြည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၂၃)]] ကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီးနောက် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=N.S |first=June |date=December 26, 2023 |title=The First Chin-Written Constitution: A New Template For Self-Determination? |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/the-first-chin-written-constitution-a-new-template-for-self-determination.html}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-02-05 |title=New government forms in Chin State with key ministries controlled by CNF |url=https://myanmar-now.org/en/news/new-government-forms-in-chin-state-with-key-ministries-controlled-by-cnf/ |access-date=2024-02-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
== ချင်းပြည် (Chinland) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၂၃) အကျဉ်းချုပ် ==
အတည်ပြုထားသော ချင်းပြည် (Chinland) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အခန်း (၁၀) ခန်း ပါဝင်သည်။ <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.springsprouts.info/updates/chinland-council-explainer|title=ချင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမှု နောက်ခံအခြေအနေ|accessdate=2025-6-21|publisher=Spring Sprouts|archive-date=21 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621155304/https://www.springsprouts.info/updates/chinland-council-explainer|url-status=dead}}</ref>၎င်းတို့မှာ-
* အခန်း (၁): အခြေခံမူ
* အခန်း (၂): ချင်းပြည် (Chinland) ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ
* အခန်း (၃): ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီ
* အခန်း (၄): ဥပဒေပြုရေး
* အခန်း (၅): အုပ်ချုပ်ရေး
* အခန်း (၆): တရားစီရင်ရေး
* အခန်း (၇): ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ
* အခန်း (၈): ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး
* အခန်း (၉): ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း
* အခန်း (၁၀): အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ
ချင်းပြည်ကောင်စီ ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်များသည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) အပြင် ပြည်နယ်အစိုးရ၊ လွှတ်တော်နှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ် နေရာများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်မရှိရန် ကန့်သတ်ထားသည်။ အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ကို အကြီးအကဲအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်နယ်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ချင်းပြည် (Chinland) ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။<ref name=":1" />
အစိုးရအဖွဲ့ကို တော်လှန်ရေးကာလ နှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ တော်လှန်ရေးကာလ ပြီးဆုံးပါက ချင်းပြည် (Chinland) တော်လှန်ရေးကာလအစိုးရအဖွဲ့ကို အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ အစိုးရအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":1" />
== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
ချင်းပြည်(Chinland)ကောင်စီကို ချင်းပြည် (Chinland) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၂၃) အရ အစုအဖွဲ့ သုံးခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။
# [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော [[ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ချင်းလွှတ်တော်]] အစုအဖွဲ့၊
# [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]] အစုအဖွဲ့ - ၁၅ ဦး
# [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ#ချင်းပြည်နယ်|မြို့နယ်]]နှင့် (မျိုးနွယ်စု) ဒေသအစုအဖွဲ့ - (မျိုးနွယ်စု)ဒေသမရှိသော မြို့နယ်တစ်ခုမှ ကိုယ်စားလှယ် ၈ ဦးစီ, (မျိူုးနွယ်စု) ဒေသရှိသော မြို့နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် ၅ ဦးစီနှင့် (ဖွဲ့စည်းတည်ရှိနေပါက မျိုးနွယ်စု) ဒေသတစ်ခုမှ ကိုယ်စားလှယ် ၃ ဦးစီ။
=== ချင်းပြည်ကောင်စီ ဦးဆောင်အဖွဲ့ ===
ချင်းပြည်ကောင်စီ ဦးဆောင်အဖွဲ့ကို ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး အစုအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၃ ဦး၊ ချင်းလွှတ်တော် အစုအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၃ ဦး၊ မြို့နယ်နှင့် ဒေသအစုအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၁ ဦးစီဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။
# ဥက္ကဋ္ဌ
# ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁)
# ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂)
# အတွင်းရေးမှူး
# တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး(၁)
# တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး (၂)
# အဖွဲ့ဝင်များ
=== သက်တမ်း ===
ချင်းပြည် (Chinland) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၂၃) အရ ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီညီလာခံကို (၂) နှစ် (၁) ကြိမ် ခေါ်ယူကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ချင်းပြည်ကောင်စီဝင်များ၏ သက်တမ်းသည် (၂) နှစ် ဖြစ်သည်။
== ကောင်စီဝင် ဒေသကိုယ်စားပြု အစုအဖွဲ့များ ==
{| class="wikitable"
!စဉ်
!ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး အစုအဖွဲ့
!ကိုယ်စားပြုမှု
!ပါဝင်မှု
|-
|၁။
|တပ်ဦးကိုယ်စားလှယ်
|၁၅ ဦး
|၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
({{Age in years and days|2023|12|6|sep=၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}})
|-
!
!ချင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အစုအဖွဲ့
!ကိုယ်စားပြုမှု
!
|-
|၂။
|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော ချင်းလွှတ်တော် အစုအဖွဲ့
|
|၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
(၁ နှစ်၊ ၁၉၉ ရက်)
|-
!
!မြို့နယ်နှင့် ဒေသအစုအဖွဲ့
!ကိုယ်စားပြုမှု
!
|-
|၁။
|Tonzang Township Council/CDF-Tonzang
|တွန်းဇံမြို့နယ်
| rowspan="13" |၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
{{Age in years and days|2023|12|6|sep=၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}}
|-
|၂။
|Central Committee for Siyin Affairs
Chinland Defense Force/Civic Defense Militia - Siyin
|စီးယင်းမျိုးနွယ်စုဒေသ
|-
|၃။
|Hualngoram People's Organization/CDF-Hualgoram
|ဟွာလ်ငိုမျိုးနွယ်စုဒေသ
|-
|၄။
|Hakha Central Council/CDF-Hakha
|ဟားခါးမြို့နယ်
|-
|၅။
|Thantlang Township Council/CDF-Thantlang
|ထန်တလန်မြို့နယ်
|-
|၆။
|Zopheiram Council/CDF-Zophei
|ဇိုဖေးမျိုးနွယ်စုဒေသ
|-
|၇။
|Lautu People's Affairs Council/CDF-Lautu
|လောက်တူမျိုးနွယ်စုဒေသ
|-
|၈။
|Matupi Township Council/CDF-Matupi
|မတူပီမြို့နယ်
|-
|၉။
|Zotung Federal Council/CDF-Zotung
|ဇိုတုန်မျိုးနွယ်စုဒေသ
|-
|၁၀။
|Maraland Council/CDF-Mara
|မရာမျိုးနွယ်စုဒေသ
|-
|၁၁။
|PADC/Paletwa Township Council
|ပလက်ဝမြို့နယ်
|-
|၁၂။
|ဒိုင်ရ်ဒေသန္တရကောင်စီ (Daai Regional Council, DRC), CDF-Daai
|ဒိုင်မျိုးနွယ်စု
|-
|၁၃။
|CDF-Kalay Gabaw-Gangaw
|ကလေး-ကဘောဒေသ
|-
|၁၄။
|Senthang Central Council/Senthang Revolution Force
|ဟားခါးမြို့နယ်၊
ဆဲန်ထန်ဒေသ
|၄ မတ် ၂၀၂၄
{{Age in years and days|2024|3|4}}
|-
|၁၅။
|Zanniatram People's Organization
|ဖလမ်းမြို့နယ်၊
ဇနိယက်ဒေသ
| rowspan="4" |၉ ဇွန် ၂၀၂၄
{{Age in years and days|2024|6|9}}
|-
|၁၆။
|Kanpetlet Council
|ကန်ပက်လက်မြိုန့ယ်
|-
|၁၇။
|Thado Council
|တွန်ဇန်မြို့နယ်၊
ထာဒိုဒေသ
|-
|၁၈။
|Mindat Council
|မင်းတပ်မြို့နယ်
|}
== ပထမအကြိမ် ချင်းပြည်ကောင်စီ ==
ပထမအကြိမ် ချင်းပြည်ကောင်စီ ညီလာခံတွင် အစုအဖွဲ့ သုံးခုမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၄၀ ဦးဖြင့် ကောင်စီအား လည်းကောင်း၊ ၂၃ ဦး ဖြင့် ကောင်စီ ဦးဆောင်အဖွဲ့အားလည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ကောင်စီသည် အမျိုးသားကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် အာမခံချက်ရှိသော ချင်းပြည်တည်ဆောက်ရန်၊ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီစနစ် တည်ဆောက်ရေးအား ရည်မှန်းချက်အဖြစ် ထားရှိကာ ကောင်စီဖွဲ့စည်းပြီး ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ပြည်နယ်လွှတ်တော်၊ ပြည်အစိုးရအဖွဲ့ နှင့် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ချုပ်တို့အား ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဟု ကောင်စီက ကြေညာချက် ၁/၂၀၂၃ ဖြင့် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီကို ချင်းပြည် (Chinland) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၂၃) အရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
{| class="wikitable"
|+ပထမအကြိမ် ချင်းပြည်ကောင်စီဝင်များ
!စဉ်
!အမည်
!တာဝန်ရာထူး
!တာဝန်သက်တမ်းကာလာ
!အစုအဖွဲ့
|-
|၁။
|ပူးဇင်ကျုံး
|ဥက္ကဋ္ဌ
| rowspan="6" |၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
({{Age in years and days|2023|12|6}})
|ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး အစုအဖွဲ့
|-
|၂။
|ဆလိုင်းမင်းညို
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁)
|ချင်းလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့
|-
|၃။
|ပူးဘွေကုန်း
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂)
|
|-
|၄။
|ဆလိုင်းပေါလု
|အတွင်းရေးမှူး
|ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး
|-
|၅။
|ဆလိုင်းထက်နီ
|တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး(၁)
|ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး
|-
|၆။
|ပူးတာလ်လိန်း
|တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး (၂)
|ချင်းလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့
|}
ချင်းပြည်ကောင်စီတွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]မှ ကိုယ်စားလှယ် ၂၇ ဦး၊ [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]မှ ရွေးကောက်ခံချင်းကိုယ်စားလှယ် ၁၇ ဦးနှင့် ဒေသခံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ် ၆၈ ဦးတို့ ပါဝင်သည်။<ref name=":0" />
== ဖြစ်ရပ်များ ==
=== ၂၀၂၄ ===
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃၀ – ၃၁ ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ကောင်စီအစည်းအဝေးအား ပြုလုပ်ရာ ကောင်စီဝင် ၁၀၀ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကာ ချင်းပြည်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ချင်းပြည်အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးများ၊ ရှေ့နေချုပ်၊ စာရင်းစစ်ချုပ်၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးချုပ်နှင့် တရားသူကြီးများ၏ အမည်စာရင်းများကို အတည်ပြုက မဏ္ဍိင်သုံးရပ် ဖွဲ့စည်းအတည်ပြုပြီ ဖြစ်ကြောင်း (၀၂/၂၀၂၃) ဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.springsprouts.info/stakeholders/cc|title=ချင်းပြည်ကောင်စီ|publisher=Spring Sprouts|accessdate=2025-6-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621155002/https://www.springsprouts.info/stakeholders/cc|archivedate=2025-6-21}}</ref>
ကောင်စီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2024-02-09|title=Resistance groups in Chin State establish ‘Chinland’ government|url=https://english.dvb.no/resistance-groups-in-myanmars-chin-state-establish-chinland-government/|access-date=2024-02-16|language=en-US}}</ref> ဦး[[ပါထန်း]] သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်နှင့် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာSui Khar က နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့်<ref>{{Cite web|title=Chinland Government Kicks Off 100 Day Plan|url=https://www.bnionline.net/en/news/chinland-government-kicks-100-day-plan|access-date=2024-02-16|website=Burma News International|language=en}}</ref> Pu Thawng Za Lian က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
=== ၂၀၂၅ ===
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်ကောင်စီ (Chinland Council - CC) နှင့် ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (Interim Chin National Consultative Council - ICNCC) တို့ ပူးပေါင်းကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ (Chin National Council) ကို ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/61392/|title=ချင်းအင်အားစုအားလုံး ပါသည့် ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/|archivedate=19 June 2025|publisher=Myanmar Now|accessdate=19 June 2025}}</ref>
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နှင့် ၁၁ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်ကောင်စီသည် ချင်းလုံမြို့၌ အစည်းအဝေးကျင်းပခဲ့ပြီး ချင်းပြည်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၂၃) ကို ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် ချင်းပြည်ကောင်စီအတွက် အစုအဖွဲ့ ၃ ခုမှ ကိုယ်စားလှယ်ပါဝင်မှုတွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) ၏ ကိုယ်စားလှယ်ပါဝင်မှုကို လျှော့ချခဲ့ပြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နှင့် မြို့နယ်/ဒေသအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်ပါဝင်မှုများကိုလည်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယခင်က ချင်းပြည်ကောင်စီတွင် CNF မှ ကိုယ်စားလှယ် ၂၇ ဦး ပါဝင်ခဲ့ရာမှ ယခုပြင်ဆင်ချက်တွင် ၁၅ ဦးအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။ ဥပဒေကြမ်းအတည်ပြုရေးဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကိုလည်း ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ စုစုပေါင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၁၃ ခုကို ပြင်ဆင်၊ ပယ်ဖျက် သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%81/|title=ချင်းပြည်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးက ကောင်စီမှာ ကိုယ်စားလှယ်ပါဝင်မှု လျော့ချ|publisher=Khonumthung News|accessdate=2025-6-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621141320/https://khonumthung.org/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%81/|archivedate=2025-6-21}}</ref>
== ဆက်စပ် ဆက်ရှုရန် ==
* [[ချင်းပြည်|ချင်းပြည် (Chinland)]]
* [[ချင်းပြည်အစိုးရ|ချင်းပြည် (Chinland) အစိုးရ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[Category:ချင်းပြည်နယ်]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]
mvbvdub02o8emwbo3njra3bdp474y4m
တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ
0
257945
1033755
842268
2026-05-25T04:35:47Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033755
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ
| place = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
| combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* {{armed forces|MYA}}
** {{army|MYA}}
** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
**[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]<ref> [https://www.rfa.org/english/news/myanmar/warthawa-01242023144243.html Buddhist monk leading deadly pro-junta militias in Myanmar’s Sagaing region]. [[Radio Free Asia]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230830043820/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/warthawa-01242023144243.html|date=August 30, 2023}}</ref>
| combatant2 = {{flagdeco|MYA}} စစ်ကောင်စီ ဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များ
*{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-alliance-attacks-junta-police-station-in-taze-township/ Resistance alliance attacks junta police station in Taze Township]. [[Myanmar Now]]. February 11, 2022. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230606140441/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-alliance-attacks-junta-police-station-in-taze-township/|date=June 6, 2023}} </ref>
*Civil Disobedience Movement (CDM)
* ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| casualties1 = ၈ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရ သို့ သေဆုံး<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-killed-in-sagaing-attacks-resistance.html Myanmar Junta Troops Killed in Sagaing Attacks: Resistance] [[The Irrawaddy]]. July 19, 2023. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230720141805/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-killed-in-sagaing-attacks-resistance.html|date=July 20, 2023}} </ref> <ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/ambush-kills-pro-junta-militia-members-in-myanmars-taze-resistance.html Ambush Kills Pro-Junta Militia Members in Myanmar’s Taze: Resistance] [[The Irrawaddy]] July 25, 2023. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230725152132/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ambush-kills-pro-junta-militia-members-in-myanmars-taze-resistance.html|date=July 25, 2023}} </ref>
| casualties2 = ၁၁ ဦးကျော် သေဆုံး<br>(including civilians)<br>Many wounded<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2021/4/8/11-killed-as-myanmar-protesters-fight-soldiers-with-rifles Eleven killed as Myanmar protesters ‘fight soldiers with rifles’]. [[Al-Jazeera English]]. April 8, 2021. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230924193847/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/8/11-killed-as-myanmar-protesters-fight-soldiers-with-rifles|date=September 24, 2023}}</ref>
| strength1 = မသိရှိရ
| strength2 = မသိရှိရ
| image =
| date = ၇ ဧပြီ ၂၀၂၁ - လက်ရှိ
| caption =
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
'''တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ''' သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော တိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref> [https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ogre-column-taze-03042024172056.html Infamous column of Myanmar junta troops killed 11 in weeklong rampage]. [[Radio Free Asia]]. March 4, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240327005134/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ogre-column-taze-03042024172056.html|date=March 27, 2024}}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{Myanmar-hist-stub}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]]
mj0seb9gzmv3a5v4j4op6fmuhyp2iz4
1033756
1033755
2026-05-25T04:36:49Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033756
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ
| place = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
| combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* {{armed forces|MYA}}
** {{army|MYA}}
** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
**[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]<ref> [https://www.rfa.org/english/news/myanmar/warthawa-01242023144243.html Buddhist monk leading deadly pro-junta militias in Myanmar’s Sagaing region]. [[Radio Free Asia]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230830043820/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/warthawa-01242023144243.html|date=August 30, 2023}}</ref>
| combatant2 = {{flagdeco|MYA}} စစ်ကောင်စီ ဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များ
*{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-alliance-attacks-junta-police-station-in-taze-township/ Resistance alliance attacks junta police station in Taze Township]. [[Myanmar Now]]. February 11, 2022. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230606140441/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-alliance-attacks-junta-police-station-in-taze-township/|date=June 6, 2023}} </ref>
*Civil Disobedience Movement (CDM)
* ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| casualties1 = ၈ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရ သို့ သေဆုံး<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-killed-in-sagaing-attacks-resistance.html Myanmar Junta Troops Killed in Sagaing Attacks: Resistance] [[The Irrawaddy]]. July 19, 2023. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230720141805/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-killed-in-sagaing-attacks-resistance.html|date=July 20, 2023}} </ref> <ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/ambush-kills-pro-junta-militia-members-in-myanmars-taze-resistance.html Ambush Kills Pro-Junta Militia Members in Myanmar’s Taze: Resistance] [[The Irrawaddy]] July 25, 2023. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230725152132/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ambush-kills-pro-junta-militia-members-in-myanmars-taze-resistance.html|date=July 25, 2023}} </ref>
| casualties2 = ၁၁ ဦးကျော် သေဆုံး<br>(including civilians)<br>Many wounded<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2021/4/8/11-killed-as-myanmar-protesters-fight-soldiers-with-rifles Eleven killed as Myanmar protesters ‘fight soldiers with rifles’]. [[Al-Jazeera English]]. April 8, 2021. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230924193847/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/8/11-killed-as-myanmar-protesters-fight-soldiers-with-rifles|date=September 24, 2023}}</ref>
| strength1 = မသိရှိရ
| strength2 = မသိရှိရ
| image =
| date = ၇ ဧပြီ ၂၀၂၁ - လက်ရှိ
| caption =
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
'''တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ''' သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော တိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref> [https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ogre-column-taze-03042024172056.html Infamous column of Myanmar junta troops killed 11 in weeklong rampage]. [[Radio Free Asia]]. March 4, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240327005134/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ogre-column-taze-03042024172056.html|date=March 27, 2024}}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{Myanmar-hist-stub}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
370ic5w6gehe20ft944f7neddbvtdg2
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ
14
260588
1033753
842245
2026-05-25T04:30:14Z
Salai Rungtoi
22844
1033753
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ|တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ| ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်ပွဲအလိုက် တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် တိုက်ပွဲများ]]
mko28zmc4h2pefxl8cpum2p3m3mmq05
ဘိဝရေကန်
0
261348
1033603
859376
2026-05-24T13:00:50Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂစီရင်စုရှိ ရေကန်များ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်
1033603
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox body of water
|name=ဘိဝရေကန်
|native_name= {{native name list |tag1=ja|name1=琵琶湖}}
|image=Lake biwa.jpg
|caption=အာကာသမှမြင်ရသည့် ဘိဝရေကန်
|image_bathymetry=
|caption_bathymetry=
|coords={{coord|35|15|18|N|136|04|48|E|region:JP_type:waterbody|display=inline,title}}
|pushpin_map=Japan#Japan Shiga Prefecture
|location= [[Shiga Prefecture]], [[Japan]]
|type=[[Ancient lake]], [[Lake|tectonic]], [[freshwater]]
|inflow=118 rivers
|outflow=[[Yodo River|Seta River]]
|catchment={{cvt|3174|km2}}
|basin_countries=Japan
|length={{cvt|63.49|km}}
|width={{cvt|22.8|km}}
|area={{cvt|670.3|km2}}<ref name=Tabata2016/>
|depth={{cvt|41|m|ft}}
|max-depth={{cvt|104|m|ft}}<ref name=Tabata2016/>
|volume={{cvt|27.5|km3}}<ref name=Tabata2016/>
|residence_time=5.5 years
|shore={{cvt|235.2|km}}
|elevation={{cvt|85.6|m|ft}}
|frozen=
|islands=[[Chikubu Island|Chikubu]], [[Takeshima (Shiga)|Takeshima]], [[Okishima (Shiga)|Okishima]] (inhabited)
|cities=[[Higashiōmi]], [[Hikone, Shiga|Hikone]], [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]], [[Maibara, Shiga|Maibara]], [[Moriyama, Shiga|Moriyama]], [[Nagahama, Shiga|Nagahama]], [[Ōmihachiman]], [[Ōtsu]], [[Takashima, Shiga|Takashima]], [[Yasu, Shiga|Yasu]]
|extra={{Designation list
|embed=yes
|designation1=Ramsar
|designation1_offname=Biwa-ko
|designation1_date=June 10, 1993
|designation1_number=617<ref>{{Cite web |title=Biwa-ko |website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service |url=https://rsis.ramsar.org/ris/617 |access-date=25 April 2018}}</ref>
}}
}}
[[File:20091015琵琶湖.jpg|thumb|240px|right|Lake Biwa aerial view]]
'''ဘိဝရေကန်''' (琵琶湖, Biwa-ko) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် အကြီးမားဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ကန်သည် [[ရှိဂစီရင်စု]]အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[ကျိုတိုမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite encyclopedia |url=http://universalium.academic.ru/236944/Biwa,_Lake |title=Biwa, Lake |encyclopedia=Academic Dictionaries and Encyclopedias}}</ref> သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄ သန်းကျော် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ရှေးကျသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=Tabata2016/> ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ၁၃ ခုမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="marine-rutgers">{{cite web |title=Ancient lakes of the world |format=website |url=https://marine.rutgers.edu/~cfree/ancient-lakes-of-the-world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200209063201/https://marine.rutgers.edu/~cfree/ancient-lakes-of-the-world/ |archive-date=February 9, 2020 |publisher=Christopher M. Free |access-date=20 January 2020}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်သည့် ကျိုတိုမြို့နှင့်ပတ်သက်သည့် စာပေများတွင် ဘိဝရေကန်သည် မကြာခဏဆိုသလို ပါရှိလေ့ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကဗျာများနှင့် သမိုင်းဝင်စစ်ပွဲအချက်အလက်များတွင် ဤရေကန်အကြောင်းသည် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
==အမည်==
"ဘိဝခို" ဟုသည့် အမည်ကို အဲဒိုခေတ်တွင် အသုံးပြုမှုတွင်ကျယ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အမည်နှင့်ပတ်သက်သည့် ယူဆချက်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း ကန်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "ဘိဝ" နှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ဘိဝခို" ဟူသည့်အမည်ကို ပေးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်၏ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် ခိုးဆိုး (Kōsō) သည် ၁၄ ရာစုတွင် သူ၏ ရေးသားထားသည့်စာတွင် "ကန်သည် နတ်ဘုရားမဖြစ်သည့် ဘန်းဇိုင်းတန်း၏ မွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူမသည် သူမနှစ်သက်သည့် တူရိယာဖြစ်သည့် ဘိဝ နှင့်ဆင်တူသည့် ကန်နှင့် [[ချိခုဘုကျွန်း]]တွင် နေထိုင်သည်။" ဟု ရေးသားထားသည်။<ref>Yoshihiro Kimura (2001). ''Biwako -sono koshō no yurai-'' [Lake Biwa, the origin of its name]. Hikone: Sunrise Publishing. {{ISBN|4-88325-129-2}}</ref> ကန်ကို ယခင်ကာ အဝအုမိ (淡海, ရေချိုပင်လယ်) သို့မဟုတ် ချိခဆွတ်အဝအုမိ (近淡海, မြို့တော်အနီး ရေချိုပင်လယ်) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဝအုမိ ဟုသည့် စာလုံးပေါင်းသည် ပြောင်းလဲလာခဲ့ရာ လက်ရှိအချိန်တွင် "အိုးမိ" ဟုသည့် အမည်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး "အိုးမိစီရင်စု" ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ ဤကန်ကို "နိအိုနော့အုမိ (鳰の海)" ဟုလည်း စာများတွင် ရေးသားကြသေးသည်။
==ဧရိယာနှင့် အသုံးချမှု==
ကန်၏ ဧရိယာသည် ၆၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် (၂၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်ငယ်များ၏ ရေများသည် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကန်၏ အဓိကရေထွက်ပေါက်သည် ဆဲတမြစ် ဖြစ်သည်။ ဆဲတမြစ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် အုဂျိမြစ် အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားပြီး ခဆွတ်ရမြစ်နှင့် ခိဇုမြစ်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်သွားကာ ယောဒိုမြစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယောဒိုမြစ်သည် အိုဆာကာပင်လယ်အော်နေရာတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပိုင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။
ဤကန်ကို ကျိုတိုမြို့နှင့် အိုးဆွတ်မြို့များအတွက် ရေသိုလှောင်ရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဤကန်သည် အနီးအနားရှိ အထည်အလိပ်စက်ရုံများအတွက်လည်း အရေးပါသည့် အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ခန်ဆိုင်းဒေသရှိ လူပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်အတွက် သောက်ရေကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုသည် ရေချိုငါးများအတွက် နေထိုင်ကျက်စားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်မှ ရေကို သွယ်ယူထားသည့် ဘိဝရေကန်တူးမြောင်းကို ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ဤတူးမြောင်းသည် ကျိုတိုမြို့ရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ဘိဝရေကန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် ထင်ရှားသည့်ကမ်းမြေများ များစွာတည်ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ရှိဂကမ်းခြေ၊ အိုမိ-မိုင်ခိုကမ်းခြေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[မိဇုနိုမိုရိအဏ္ဏဝါရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်]]နှင့် [[ဘိဝရေကန်ပြတိုက်|ဘိဝခိုပြတိုက်]]တို့သည် [[ခဆဆွတ်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနေရာများ ဖြစ်ကြသည်။
နှစ်စဉ် အိုးဆွတ်မြို့တွင် [[ဘိဝရေကန်မာရသွန်]]ကို ကန်၏ တောင်ဘက်အဆုံးပိုင်းတွင် ကျင်းပသည်။ ဤပြိုင်ပွဲကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတိုင်မီအထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
==သဘာဝနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းကြောင်း==
ဘိဝရေကန်သည် ကမ္ဘာ့မြေပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘိဝရေကန်သည် အနည်းဆုံး သက်တမ်း ၄ သန်း ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဤကြာညောင်းလှပြီဖြစ်သည့် သက်တမ်းကြောင့် ရေကန်သည် ထင်ရှားလှသည့် သဘာဝဂေဟစနစ်များဖြင့် ပြည့်နေသည်။ သဘာဝတရားကို လေ့လာနေကြသည့် ပညာရှင်များက ဘိဝရေကန်တွင် သက်ရှိမျိုးစိတ်နှင့် မျိုးစိတ်ခွဲပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကျက်စားလျက်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ၆၀ ခန့်သည် ထိုဒေသတွင်တွေ့ရှိရသည့် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ရေနေငှက်များအတွက်လည်း အရေးပါသည့်နေရာဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ဘိဝရေကန်သို့ ရေနေငှက်များ ၅,၀၀၀ ခန့် လာရောက်ကြသည်။
==ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ==
==ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု==
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
File:Biwako Quasi-National Park Omihachiman06n3200.jpg|ချောမဲဂျိ-ချော, အိုးမိဟချိမန်းရှိ ဘိဝခိုကန်
File:三井寺疎水 - panoramio.jpg|ဘိဝရေကန်တူးမြောင်း
File:Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg|အိုးမိရှိ ကြည့်ရှုစရာရှုခင်းရှစ်ခုထဲတွင် ပါဝင်သည့် "မန်းဂဲဆွတ်ဂျိ" ကျောင်းတော်
File:Michigan - Lake Biwa, Japan - DSC07330.JPG|အိုးဆွတ်ဆိပ်ကမ်းမှ စီးနင်းနိုင်သည့် သင်္ဘော
File:Chikubujima.jpg|ချိခုဘုကျွန်း
File:Biwa Lake.jpg|ဘိဝရေကန်မှ မြင်ရသည့် နေထွက်မြင်ကွင်း
File:Port_of_imazu01s3200.jpg|အိမဇုဆိပ်ကမ်း၊ တခရှိမ
File:Nagahama_port01s3872.jpg|နဂဟမဆိပ်ကမ်း
File:Two Views of Lake Biwa 2022 Jan 2.webm|လေယာဉ်၏ ပြတင်းပေါက်မှ မြင်ရသည့် နှင်းဖုံးနေသည့် မြင်ကွင်းနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လှေပေါ်မှ မြင်ရသည့် မြင်ကွင်း
File:Kusatsu Reisho Tokaido.jpg|ဟိရိုရှိဂဲ (Hiroshige)
File:Biwako-from-Kitahira-Toge-Pass-2014-Luka-Peternel.jpg| ခိတဟိရ - တိုးဂဲတောင်ကြားလမ်းမှ မြင်ရသည့် ဘိဝရေကန်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Lake Biwa}}
{{Wikivoyage|Lake Biwa}}
{{NIE Poster|year=1905|Biwa}}
* [https://web.archive.org/web/20041205015048/http://www.pref.shiga.jp/biwako/koai/english/eng_top.htm Department of Lake Biwa and Environment, Shiga Prefecture]
* [https://web.archive.org/web/20110722112154/http://www.lberi.jp/root/en/ Lake Biwa Environmental Research Institute]
* [http://www.biwahaku.jp/english/ Lake Biwa Museum]
* [https://web.archive.org/web/20070929092157/http://www.wetlands.org/reports/spec.cfm?site_id=210 Ramsar site database]
* [http://en.biwako-visitors.jp/ go.biwako - Travel Guide of Shiga Prefecture, Japan]
* [http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/lake_biwa.cfm Lake Biwa (World Wildlife Fund)]
* [https://web.archive.org/web/20080227184438/http://opuscula.elte.hu/OF/Review%20of%20Criodrilidae_proof.pdf Review of Criodrilidae (Annelida: Oligochaeta) including Biwadrilus from Japan]
* [https://web.archive.org/web/20060423035951/http://home.biwa.ne.jp/live-biwako.html Live Webcam of Biwako]
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/satoyama/ Japan's Secret Garden NOVA / PBS]
*[http://www.fishing-worldrecords.com/scientificname/Silurus%20biwaensis/show Fishing World Records]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
kgiu4wku89g1or592lganv71tt9opao
1033604
1033603
2026-05-24T13:01:03Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033604
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox body of water
|name=ဘိဝရေကန်
|native_name= {{native name list |tag1=ja|name1=琵琶湖}}
|image=Lake biwa.jpg
|caption=အာကာသမှမြင်ရသည့် ဘိဝရေကန်
|image_bathymetry=
|caption_bathymetry=
|coords={{coord|35|15|18|N|136|04|48|E|region:JP_type:waterbody|display=inline,title}}
|pushpin_map=Japan#Japan Shiga Prefecture
|location= [[Shiga Prefecture]], [[Japan]]
|type=[[Ancient lake]], [[Lake|tectonic]], [[freshwater]]
|inflow=118 rivers
|outflow=[[Yodo River|Seta River]]
|catchment={{cvt|3174|km2}}
|basin_countries=Japan
|length={{cvt|63.49|km}}
|width={{cvt|22.8|km}}
|area={{cvt|670.3|km2}}<ref name=Tabata2016/>
|depth={{cvt|41|m|ft}}
|max-depth={{cvt|104|m|ft}}<ref name=Tabata2016/>
|volume={{cvt|27.5|km3}}<ref name=Tabata2016/>
|residence_time=5.5 years
|shore={{cvt|235.2|km}}
|elevation={{cvt|85.6|m|ft}}
|frozen=
|islands=[[Chikubu Island|Chikubu]], [[Takeshima (Shiga)|Takeshima]], [[Okishima (Shiga)|Okishima]] (inhabited)
|cities=[[Higashiōmi]], [[Hikone, Shiga|Hikone]], [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]], [[Maibara, Shiga|Maibara]], [[Moriyama, Shiga|Moriyama]], [[Nagahama, Shiga|Nagahama]], [[Ōmihachiman]], [[Ōtsu]], [[Takashima, Shiga|Takashima]], [[Yasu, Shiga|Yasu]]
|extra={{Designation list
|embed=yes
|designation1=Ramsar
|designation1_offname=Biwa-ko
|designation1_date=June 10, 1993
|designation1_number=617<ref>{{Cite web |title=Biwa-ko |website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service |url=https://rsis.ramsar.org/ris/617 |access-date=25 April 2018}}</ref>
}}
}}
[[File:20091015琵琶湖.jpg|thumb|240px|right|Lake Biwa aerial view]]
'''ဘိဝရေကန်''' (琵琶湖, Biwa-ko) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် အကြီးမားဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ကန်သည် [[ရှိဂစီရင်စု]]အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[ကျိုတိုမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite encyclopedia |url=http://universalium.academic.ru/236944/Biwa,_Lake |title=Biwa, Lake |encyclopedia=Academic Dictionaries and Encyclopedias}}</ref> သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄ သန်းကျော် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ရှေးကျသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=Tabata2016/> ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ၁၃ ခုမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="marine-rutgers">{{cite web |title=Ancient lakes of the world |format=website |url=https://marine.rutgers.edu/~cfree/ancient-lakes-of-the-world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200209063201/https://marine.rutgers.edu/~cfree/ancient-lakes-of-the-world/ |archive-date=February 9, 2020 |publisher=Christopher M. Free |access-date=20 January 2020}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်သည့် ကျိုတိုမြို့နှင့်ပတ်သက်သည့် စာပေများတွင် ဘိဝရေကန်သည် မကြာခဏဆိုသလို ပါရှိလေ့ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကဗျာများနှင့် သမိုင်းဝင်စစ်ပွဲအချက်အလက်များတွင် ဤရေကန်အကြောင်းသည် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
==အမည်==
"ဘိဝခို" ဟုသည့် အမည်ကို အဲဒိုခေတ်တွင် အသုံးပြုမှုတွင်ကျယ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အမည်နှင့်ပတ်သက်သည့် ယူဆချက်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း ကန်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "ဘိဝ" နှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ဘိဝခို" ဟူသည့်အမည်ကို ပေးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်၏ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် ခိုးဆိုး (Kōsō) သည် ၁၄ ရာစုတွင် သူ၏ ရေးသားထားသည့်စာတွင် "ကန်သည် နတ်ဘုရားမဖြစ်သည့် ဘန်းဇိုင်းတန်း၏ မွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူမသည် သူမနှစ်သက်သည့် တူရိယာဖြစ်သည့် ဘိဝ နှင့်ဆင်တူသည့် ကန်နှင့် [[ချိခုဘုကျွန်း]]တွင် နေထိုင်သည်။" ဟု ရေးသားထားသည်။<ref>Yoshihiro Kimura (2001). ''Biwako -sono koshō no yurai-'' [Lake Biwa, the origin of its name]. Hikone: Sunrise Publishing. {{ISBN|4-88325-129-2}}</ref> ကန်ကို ယခင်ကာ အဝအုမိ (淡海, ရေချိုပင်လယ်) သို့မဟုတ် ချိခဆွတ်အဝအုမိ (近淡海, မြို့တော်အနီး ရေချိုပင်လယ်) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဝအုမိ ဟုသည့် စာလုံးပေါင်းသည် ပြောင်းလဲလာခဲ့ရာ လက်ရှိအချိန်တွင် "အိုးမိ" ဟုသည့် အမည်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး "အိုးမိစီရင်စု" ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ ဤကန်ကို "နိအိုနော့အုမိ (鳰の海)" ဟုလည်း စာများတွင် ရေးသားကြသေးသည်။
==ဧရိယာနှင့် အသုံးချမှု==
ကန်၏ ဧရိယာသည် ၆၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် (၂၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်ငယ်များ၏ ရေများသည် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကန်၏ အဓိကရေထွက်ပေါက်သည် ဆဲတမြစ် ဖြစ်သည်။ ဆဲတမြစ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် အုဂျိမြစ် အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားပြီး ခဆွတ်ရမြစ်နှင့် ခိဇုမြစ်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်သွားကာ ယောဒိုမြစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယောဒိုမြစ်သည် အိုဆာကာပင်လယ်အော်နေရာတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပိုင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။
ဤကန်ကို ကျိုတိုမြို့နှင့် အိုးဆွတ်မြို့များအတွက် ရေသိုလှောင်ရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဤကန်သည် အနီးအနားရှိ အထည်အလိပ်စက်ရုံများအတွက်လည်း အရေးပါသည့် အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ခန်ဆိုင်းဒေသရှိ လူပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်အတွက် သောက်ရေကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုသည် ရေချိုငါးများအတွက် နေထိုင်ကျက်စားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်မှ ရေကို သွယ်ယူထားသည့် ဘိဝရေကန်တူးမြောင်းကို ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ဤတူးမြောင်းသည် ကျိုတိုမြို့ရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ဘိဝရေကန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် ထင်ရှားသည့်ကမ်းမြေများ များစွာတည်ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ရှိဂကမ်းခြေ၊ အိုမိ-မိုင်ခိုကမ်းခြေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[မိဇုနိုမိုရိအဏ္ဏဝါရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်]]နှင့် [[ဘိဝရေကန်ပြတိုက်|ဘိဝခိုပြတိုက်]]တို့သည် [[ခဆဆွတ်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနေရာများ ဖြစ်ကြသည်။
နှစ်စဉ် အိုးဆွတ်မြို့တွင် [[ဘိဝရေကန်မာရသွန်]]ကို ကန်၏ တောင်ဘက်အဆုံးပိုင်းတွင် ကျင်းပသည်။ ဤပြိုင်ပွဲကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတိုင်မီအထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
==သဘာဝနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းကြောင်း==
ဘိဝရေကန်သည် ကမ္ဘာ့မြေပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘိဝရေကန်သည် အနည်းဆုံး သက်တမ်း ၄ သန်း ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဤကြာညောင်းလှပြီဖြစ်သည့် သက်တမ်းကြောင့် ရေကန်သည် ထင်ရှားလှသည့် သဘာဝဂေဟစနစ်များဖြင့် ပြည့်နေသည်။ သဘာဝတရားကို လေ့လာနေကြသည့် ပညာရှင်များက ဘိဝရေကန်တွင် သက်ရှိမျိုးစိတ်နှင့် မျိုးစိတ်ခွဲပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကျက်စားလျက်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ၆၀ ခန့်သည် ထိုဒေသတွင်တွေ့ရှိရသည့် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ရေနေငှက်များအတွက်လည်း အရေးပါသည့်နေရာဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ဘိဝရေကန်သို့ ရေနေငှက်များ ၅,၀၀၀ ခန့် လာရောက်ကြသည်။
==ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ==
==ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု==
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
File:Biwako Quasi-National Park Omihachiman06n3200.jpg|ချောမဲဂျိ-ချော, အိုးမိဟချိမန်းရှိ ဘိဝခိုကန်
File:三井寺疎水 - panoramio.jpg|ဘိဝရေကန်တူးမြောင်း
File:Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg|အိုးမိရှိ ကြည့်ရှုစရာရှုခင်းရှစ်ခုထဲတွင် ပါဝင်သည့် "မန်းဂဲဆွတ်ဂျိ" ကျောင်းတော်
File:Michigan - Lake Biwa, Japan - DSC07330.JPG|အိုးဆွတ်ဆိပ်ကမ်းမှ စီးနင်းနိုင်သည့် သင်္ဘော
File:Chikubujima.jpg|ချိခုဘုကျွန်း
File:Biwa Lake.jpg|ဘိဝရေကန်မှ မြင်ရသည့် နေထွက်မြင်ကွင်း
File:Port_of_imazu01s3200.jpg|အိမဇုဆိပ်ကမ်း၊ တခရှိမ
File:Nagahama_port01s3872.jpg|နဂဟမဆိပ်ကမ်း
File:Two Views of Lake Biwa 2022 Jan 2.webm|လေယာဉ်၏ ပြတင်းပေါက်မှ မြင်ရသည့် နှင်းဖုံးနေသည့် မြင်ကွင်းနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လှေပေါ်မှ မြင်ရသည့် မြင်ကွင်း
File:Kusatsu Reisho Tokaido.jpg|ဟိရိုရှိဂဲ (Hiroshige)
File:Biwako-from-Kitahira-Toge-Pass-2014-Luka-Peternel.jpg| ခိတဟိရ - တိုးဂဲတောင်ကြားလမ်းမှ မြင်ရသည့် ဘိဝရေကန်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Lake Biwa}}
{{Wikivoyage|Lake Biwa}}
{{NIE Poster|year=1905|Biwa}}
* [https://web.archive.org/web/20041205015048/http://www.pref.shiga.jp/biwako/koai/english/eng_top.htm Department of Lake Biwa and Environment, Shiga Prefecture]
* [https://web.archive.org/web/20110722112154/http://www.lberi.jp/root/en/ Lake Biwa Environmental Research Institute]
* [http://www.biwahaku.jp/english/ Lake Biwa Museum]
* [https://web.archive.org/web/20070929092157/http://www.wetlands.org/reports/spec.cfm?site_id=210 Ramsar site database]
* [http://en.biwako-visitors.jp/ go.biwako - Travel Guide of Shiga Prefecture, Japan]
* [http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/lake_biwa.cfm Lake Biwa (World Wildlife Fund)]
* [https://web.archive.org/web/20080227184438/http://opuscula.elte.hu/OF/Review%20of%20Criodrilidae_proof.pdf Review of Criodrilidae (Annelida: Oligochaeta) including Biwadrilus from Japan]
* [https://web.archive.org/web/20060423035951/http://home.biwa.ne.jp/live-biwako.html Live Webcam of Biwako]
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/satoyama/ Japan's Secret Garden NOVA / PBS]
*[http://www.fishing-worldrecords.com/scientificname/Silurus%20biwaensis/show Fishing World Records]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ]]
0a97pvmynlgp8hfcr0z1706yym5xg8g
1033606
1033604
2026-05-24T13:01:18Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033606
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox body of water
|name=ဘိဝရေကန်
|native_name= {{native name list |tag1=ja|name1=琵琶湖}}
|image=Lake biwa.jpg
|caption=အာကာသမှမြင်ရသည့် ဘိဝရေကန်
|image_bathymetry=
|caption_bathymetry=
|coords={{coord|35|15|18|N|136|04|48|E|region:JP_type:waterbody|display=inline,title}}
|pushpin_map=Japan#Japan Shiga Prefecture
|location= [[Shiga Prefecture]], [[Japan]]
|type=[[Ancient lake]], [[Lake|tectonic]], [[freshwater]]
|inflow=118 rivers
|outflow=[[Yodo River|Seta River]]
|catchment={{cvt|3174|km2}}
|basin_countries=Japan
|length={{cvt|63.49|km}}
|width={{cvt|22.8|km}}
|area={{cvt|670.3|km2}}<ref name=Tabata2016/>
|depth={{cvt|41|m|ft}}
|max-depth={{cvt|104|m|ft}}<ref name=Tabata2016/>
|volume={{cvt|27.5|km3}}<ref name=Tabata2016/>
|residence_time=5.5 years
|shore={{cvt|235.2|km}}
|elevation={{cvt|85.6|m|ft}}
|frozen=
|islands=[[Chikubu Island|Chikubu]], [[Takeshima (Shiga)|Takeshima]], [[Okishima (Shiga)|Okishima]] (inhabited)
|cities=[[Higashiōmi]], [[Hikone, Shiga|Hikone]], [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]], [[Maibara, Shiga|Maibara]], [[Moriyama, Shiga|Moriyama]], [[Nagahama, Shiga|Nagahama]], [[Ōmihachiman]], [[Ōtsu]], [[Takashima, Shiga|Takashima]], [[Yasu, Shiga|Yasu]]
|extra={{Designation list
|embed=yes
|designation1=Ramsar
|designation1_offname=Biwa-ko
|designation1_date=June 10, 1993
|designation1_number=617<ref>{{Cite web |title=Biwa-ko |website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service |url=https://rsis.ramsar.org/ris/617 |access-date=25 April 2018}}</ref>
}}
}}
[[File:20091015琵琶湖.jpg|thumb|240px|right|Lake Biwa aerial view]]
'''ဘိဝရေကန်''' (琵琶湖, Biwa-ko) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် အကြီးမားဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ကန်သည် [[ရှိဂခရိုင်]]အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[ကျိုတိုမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite encyclopedia |url=http://universalium.academic.ru/236944/Biwa,_Lake |title=Biwa, Lake |encyclopedia=Academic Dictionaries and Encyclopedias}}</ref> သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄ သန်းကျော် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ရှေးကျသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=Tabata2016/> ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ၁၃ ခုမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="marine-rutgers">{{cite web |title=Ancient lakes of the world |format=website |url=https://marine.rutgers.edu/~cfree/ancient-lakes-of-the-world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200209063201/https://marine.rutgers.edu/~cfree/ancient-lakes-of-the-world/ |archive-date=February 9, 2020 |publisher=Christopher M. Free |access-date=20 January 2020}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်သည့် ကျိုတိုမြို့နှင့်ပတ်သက်သည့် စာပေများတွင် ဘိဝရေကန်သည် မကြာခဏဆိုသလို ပါရှိလေ့ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကဗျာများနှင့် သမိုင်းဝင်စစ်ပွဲအချက်အလက်များတွင် ဤရေကန်အကြောင်းသည် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
==အမည်==
"ဘိဝခို" ဟုသည့် အမည်ကို အဲဒိုခေတ်တွင် အသုံးပြုမှုတွင်ကျယ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အမည်နှင့်ပတ်သက်သည့် ယူဆချက်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း ကန်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "ဘိဝ" နှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ဘိဝခို" ဟူသည့်အမည်ကို ပေးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်၏ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် ခိုးဆိုး (Kōsō) သည် ၁၄ ရာစုတွင် သူ၏ ရေးသားထားသည့်စာတွင် "ကန်သည် နတ်ဘုရားမဖြစ်သည့် ဘန်းဇိုင်းတန်း၏ မွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူမသည် သူမနှစ်သက်သည့် တူရိယာဖြစ်သည့် ဘိဝ နှင့်ဆင်တူသည့် ကန်နှင့် [[ချိခုဘုကျွန်း]]တွင် နေထိုင်သည်။" ဟု ရေးသားထားသည်။<ref>Yoshihiro Kimura (2001). ''Biwako -sono koshō no yurai-'' [Lake Biwa, the origin of its name]. Hikone: Sunrise Publishing. {{ISBN|4-88325-129-2}}</ref> ကန်ကို ယခင်ကာ အဝအုမိ (淡海, ရေချိုပင်လယ်) သို့မဟုတ် ချိခဆွတ်အဝအုမိ (近淡海, မြို့တော်အနီး ရေချိုပင်လယ်) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဝအုမိ ဟုသည့် စာလုံးပေါင်းသည် ပြောင်းလဲလာခဲ့ရာ လက်ရှိအချိန်တွင် "အိုးမိ" ဟုသည့် အမည်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး "အိုးမိစီရင်စု" ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ ဤကန်ကို "နိအိုနော့အုမိ (鳰の海)" ဟုလည်း စာများတွင် ရေးသားကြသေးသည်။
==ဧရိယာနှင့် အသုံးချမှု==
ကန်၏ ဧရိယာသည် ၆၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် (၂၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်ငယ်များ၏ ရေများသည် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကန်၏ အဓိကရေထွက်ပေါက်သည် ဆဲတမြစ် ဖြစ်သည်။ ဆဲတမြစ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် အုဂျိမြစ် အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားပြီး ခဆွတ်ရမြစ်နှင့် ခိဇုမြစ်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်သွားကာ ယောဒိုမြစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယောဒိုမြစ်သည် အိုဆာကာပင်လယ်အော်နေရာတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပိုင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။
ဤကန်ကို ကျိုတိုမြို့နှင့် အိုးဆွတ်မြို့များအတွက် ရေသိုလှောင်ရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဤကန်သည် အနီးအနားရှိ အထည်အလိပ်စက်ရုံများအတွက်လည်း အရေးပါသည့် အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ခန်ဆိုင်းဒေသရှိ လူပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်အတွက် သောက်ရေကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုသည် ရေချိုငါးများအတွက် နေထိုင်ကျက်စားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်မှ ရေကို သွယ်ယူထားသည့် ဘိဝရေကန်တူးမြောင်းကို ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ဤတူးမြောင်းသည် ကျိုတိုမြို့ရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ဘိဝရေကန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် ထင်ရှားသည့်ကမ်းမြေများ များစွာတည်ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ရှိဂကမ်းခြေ၊ အိုမိ-မိုင်ခိုကမ်းခြေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[မိဇုနိုမိုရိအဏ္ဏဝါရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်]]နှင့် [[ဘိဝရေကန်ပြတိုက်|ဘိဝခိုပြတိုက်]]တို့သည် [[ခဆဆွတ်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနေရာများ ဖြစ်ကြသည်။
နှစ်စဉ် အိုးဆွတ်မြို့တွင် [[ဘိဝရေကန်မာရသွန်]]ကို ကန်၏ တောင်ဘက်အဆုံးပိုင်းတွင် ကျင်းပသည်။ ဤပြိုင်ပွဲကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတိုင်မီအထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
==သဘာဝနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းကြောင်း==
ဘိဝရေကန်သည် ကမ္ဘာ့မြေပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘိဝရေကန်သည် အနည်းဆုံး သက်တမ်း ၄ သန်း ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဤကြာညောင်းလှပြီဖြစ်သည့် သက်တမ်းကြောင့် ရေကန်သည် ထင်ရှားလှသည့် သဘာဝဂေဟစနစ်များဖြင့် ပြည့်နေသည်။ သဘာဝတရားကို လေ့လာနေကြသည့် ပညာရှင်များက ဘိဝရေကန်တွင် သက်ရှိမျိုးစိတ်နှင့် မျိုးစိတ်ခွဲပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကျက်စားလျက်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ၆၀ ခန့်သည် ထိုဒေသတွင်တွေ့ရှိရသည့် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ရေနေငှက်များအတွက်လည်း အရေးပါသည့်နေရာဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ဘိဝရေကန်သို့ ရေနေငှက်များ ၅,၀၀၀ ခန့် လာရောက်ကြသည်။
==ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ==
==ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု==
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
File:Biwako Quasi-National Park Omihachiman06n3200.jpg|ချောမဲဂျိ-ချော, အိုးမိဟချိမန်းရှိ ဘိဝခိုကန်
File:三井寺疎水 - panoramio.jpg|ဘိဝရေကန်တူးမြောင်း
File:Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg|အိုးမိရှိ ကြည့်ရှုစရာရှုခင်းရှစ်ခုထဲတွင် ပါဝင်သည့် "မန်းဂဲဆွတ်ဂျိ" ကျောင်းတော်
File:Michigan - Lake Biwa, Japan - DSC07330.JPG|အိုးဆွတ်ဆိပ်ကမ်းမှ စီးနင်းနိုင်သည့် သင်္ဘော
File:Chikubujima.jpg|ချိခုဘုကျွန်း
File:Biwa Lake.jpg|ဘိဝရေကန်မှ မြင်ရသည့် နေထွက်မြင်ကွင်း
File:Port_of_imazu01s3200.jpg|အိမဇုဆိပ်ကမ်း၊ တခရှိမ
File:Nagahama_port01s3872.jpg|နဂဟမဆိပ်ကမ်း
File:Two Views of Lake Biwa 2022 Jan 2.webm|လေယာဉ်၏ ပြတင်းပေါက်မှ မြင်ရသည့် နှင်းဖုံးနေသည့် မြင်ကွင်းနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လှေပေါ်မှ မြင်ရသည့် မြင်ကွင်း
File:Kusatsu Reisho Tokaido.jpg|ဟိရိုရှိဂဲ (Hiroshige)
File:Biwako-from-Kitahira-Toge-Pass-2014-Luka-Peternel.jpg| ခိတဟိရ - တိုးဂဲတောင်ကြားလမ်းမှ မြင်ရသည့် ဘိဝရေကန်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Lake Biwa}}
{{Wikivoyage|Lake Biwa}}
{{NIE Poster|year=1905|Biwa}}
* [https://web.archive.org/web/20041205015048/http://www.pref.shiga.jp/biwako/koai/english/eng_top.htm Department of Lake Biwa and Environment, Shiga Prefecture]
* [https://web.archive.org/web/20110722112154/http://www.lberi.jp/root/en/ Lake Biwa Environmental Research Institute]
* [http://www.biwahaku.jp/english/ Lake Biwa Museum]
* [https://web.archive.org/web/20070929092157/http://www.wetlands.org/reports/spec.cfm?site_id=210 Ramsar site database]
* [http://en.biwako-visitors.jp/ go.biwako - Travel Guide of Shiga Prefecture, Japan]
* [http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/lake_biwa.cfm Lake Biwa (World Wildlife Fund)]
* [https://web.archive.org/web/20080227184438/http://opuscula.elte.hu/OF/Review%20of%20Criodrilidae_proof.pdf Review of Criodrilidae (Annelida: Oligochaeta) including Biwadrilus from Japan]
* [https://web.archive.org/web/20060423035951/http://home.biwa.ne.jp/live-biwako.html Live Webcam of Biwako]
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/satoyama/ Japan's Secret Garden NOVA / PBS]
*[http://www.fishing-worldrecords.com/scientificname/Silurus%20biwaensis/show Fishing World Records]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ]]
f1kvgpqzq81lps7gc8c9xdwz77h0xmt
ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ
14
261350
1033600
844797
2026-05-24T13:00:06Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ရေကန်များ]] စာမျက်နှာကို [[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်
844797
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ရေကန်များ]]
n0zuoczkauouusosvmn9p8wx4afxkh5
ဘိဝရေကန်ပြတိုက်
0
261355
1033611
844959
2026-05-24T13:03:55Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033611
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox museum
| name = ဘိဝရေကန်ပြတိုက်
| native_name = 琵琶湖博物館 (Biwako Hakubutsukan)
| native_name_lang = Japanese
| image = File:滋賀県立琵琶湖博物館外観.jpg
| imagesize = 320
| coordinates ={{coord|35.0741388|135.9349166|display=inline}}
| established = 1996
| dissolved =
| location = Shiga, Japan
1091 Oroshimo, [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu City]], Shiga Prefecture 525-0001, JAPAN
| type =
| collection =
| visitors = 450 000 (2016)
| director =
1996- Hiroya KAWANABE
2010- Toru SHINOHARA
2019- Kei-ichi TAKAHASHI
| president =
| curator =
| publictransit = 25 minutes away from [[Kusatsu Station (Shiga)|JR Kusatsu Station by bus]].
| car_park =
| network =
| website = http://www.biwahaku.jp/english/
}}
'''ဘိဝရေကန်ပြတိုက်''' (琵琶湖博物館, Biwako Hakubutsukan) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂစီရင်စု]]တွင် တည်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ "လူသားများနှင့် ကန်များအကြား ဆက်နွယ်မှု" ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် [[ဘိဝရေကန်]]၏ သဘာဝတရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများကို ပြသထားသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ရေကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်ပြတိုက်ရှိ ငါးပြတိုက်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုငါးပြတိုက်များတွင် ပါဝင်သည်။ ဘိဝရေကန်ရှိ ကြီးမားသည့် ငါးခူအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် Silurus biwaensis သည် ပြတိုက်၏ အမှတ်သင်္ကေတ ဖြ်သည်။
[[File:Entrance of LBM.jpg|thumb|Entrance of LBM]]
[[File:Lake Biwa Aquarium.jpg|thumb|The tunnel tank has a capacity of approximately {{Convert|500000|l|gal|-3}} of water and was newly constructed in 2016.]]
[[File:Biwako museum.JPG|thumb|In Gallery C, an actual private house (the Tomie family) relocated from Hikone City is on display, faithfully reproducing the way of life around 1964, including electrical appliances and household goods.]]
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
File:Lake Biwa Museum 20201024 01.jpg
File:Lake Biwa view from LBM.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 04.jpg
File:滋賀県立琵琶湖博物館水族展示室.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 14.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 38.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 39.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 07.jpg
File:Oncorhynchus kawamurae by DaijuAzuma.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 35.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 02.jpg
File:Marukobune 2.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 11.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 08.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 12.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 34.jpg
File:Big red sculpin (Procottus major).jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 09.jpg
File:Micro Bar in Lake Biwa Museum.jpg
File:滋賀県立琵琶湖博物館内観.jpg
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ပြတိုက်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]]
7eelzibvlhxto7q18cqw4s129qojib8
1033612
1033611
2026-05-24T13:04:02Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂစီရင်စုရှိ ပြတိုက်များ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်
1033612
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox museum
| name = ဘိဝရေကန်ပြတိုက်
| native_name = 琵琶湖博物館 (Biwako Hakubutsukan)
| native_name_lang = Japanese
| image = File:滋賀県立琵琶湖博物館外観.jpg
| imagesize = 320
| coordinates ={{coord|35.0741388|135.9349166|display=inline}}
| established = 1996
| dissolved =
| location = Shiga, Japan
1091 Oroshimo, [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu City]], Shiga Prefecture 525-0001, JAPAN
| type =
| collection =
| visitors = 450 000 (2016)
| director =
1996- Hiroya KAWANABE
2010- Toru SHINOHARA
2019- Kei-ichi TAKAHASHI
| president =
| curator =
| publictransit = 25 minutes away from [[Kusatsu Station (Shiga)|JR Kusatsu Station by bus]].
| car_park =
| network =
| website = http://www.biwahaku.jp/english/
}}
'''ဘိဝရေကန်ပြတိုက်''' (琵琶湖博物館, Biwako Hakubutsukan) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂစီရင်စု]]တွင် တည်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ "လူသားများနှင့် ကန်များအကြား ဆက်နွယ်မှု" ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် [[ဘိဝရေကန်]]၏ သဘာဝတရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများကို ပြသထားသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ရေကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်ပြတိုက်ရှိ ငါးပြတိုက်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုငါးပြတိုက်များတွင် ပါဝင်သည်။ ဘိဝရေကန်ရှိ ကြီးမားသည့် ငါးခူအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် Silurus biwaensis သည် ပြတိုက်၏ အမှတ်သင်္ကေတ ဖြ်သည်။
[[File:Entrance of LBM.jpg|thumb|Entrance of LBM]]
[[File:Lake Biwa Aquarium.jpg|thumb|The tunnel tank has a capacity of approximately {{Convert|500000|l|gal|-3}} of water and was newly constructed in 2016.]]
[[File:Biwako museum.JPG|thumb|In Gallery C, an actual private house (the Tomie family) relocated from Hikone City is on display, faithfully reproducing the way of life around 1964, including electrical appliances and household goods.]]
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
File:Lake Biwa Museum 20201024 01.jpg
File:Lake Biwa view from LBM.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 04.jpg
File:滋賀県立琵琶湖博物館水族展示室.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 14.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 38.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 39.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 07.jpg
File:Oncorhynchus kawamurae by DaijuAzuma.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 35.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 02.jpg
File:Marukobune 2.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 11.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 08.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 12.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 34.jpg
File:Big red sculpin (Procottus major).jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 09.jpg
File:Micro Bar in Lake Biwa Museum.jpg
File:滋賀県立琵琶湖博物館内観.jpg
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]]
o8h50xvcyy585j118mc4cisa3ztoqlw
1033613
1033612
2026-05-24T13:04:24Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033613
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox museum
| name = ဘိဝရေကန်ပြတိုက်
| native_name = 琵琶湖博物館 (Biwako Hakubutsukan)
| native_name_lang = Japanese
| image = File:滋賀県立琵琶湖博物館外観.jpg
| imagesize = 320
| coordinates ={{coord|35.0741388|135.9349166|display=inline}}
| established = 1996
| dissolved =
| location = Shiga, Japan
1091 Oroshimo, [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu City]], Shiga Prefecture 525-0001, JAPAN
| type =
| collection =
| visitors = 450 000 (2016)
| director =
1996- Hiroya KAWANABE
2010- Toru SHINOHARA
2019- Kei-ichi TAKAHASHI
| president =
| curator =
| publictransit = 25 minutes away from [[Kusatsu Station (Shiga)|JR Kusatsu Station by bus]].
| car_park =
| network =
| website = http://www.biwahaku.jp/english/
}}
'''ဘိဝရေကန်ပြတိုက်''' (琵琶湖博物館, Biwako Hakubutsukan) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]တွင် တည်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ "လူသားများနှင့် ကန်များအကြား ဆက်နွယ်မှု" ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် [[ဘိဝရေကန်]]၏ သဘာဝတရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများကို ပြသထားသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ရေကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်ပြတိုက်ရှိ ငါးပြတိုက်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုငါးပြတိုက်များတွင် ပါဝင်သည်။ ဘိဝရေကန်ရှိ ကြီးမားသည့် ငါးခူအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် Silurus biwaensis သည် ပြတိုက်၏ အမှတ်သင်္ကေတ ဖြ်သည်။
[[File:Entrance of LBM.jpg|thumb|Entrance of LBM]]
[[File:Lake Biwa Aquarium.jpg|thumb|The tunnel tank has a capacity of approximately {{Convert|500000|l|gal|-3}} of water and was newly constructed in 2016.]]
[[File:Biwako museum.JPG|thumb|In Gallery C, an actual private house (the Tomie family) relocated from Hikone City is on display, faithfully reproducing the way of life around 1964, including electrical appliances and household goods.]]
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
File:Lake Biwa Museum 20201024 01.jpg
File:Lake Biwa view from LBM.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 04.jpg
File:滋賀県立琵琶湖博物館水族展示室.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 14.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 38.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 39.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 07.jpg
File:Oncorhynchus kawamurae by DaijuAzuma.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 35.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 02.jpg
File:Marukobune 2.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 11.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 08.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 12.jpg
File:Lake Biwa Museum 20201024 34.jpg
File:Big red sculpin (Procottus major).jpg
File:Lake Biwa Museum 20201004 09.jpg
File:Micro Bar in Lake Biwa Museum.jpg
File:滋賀県立琵琶湖博物館内観.jpg
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]]
iwfjj041sbjix7iuah9z9ntwqb1joox
ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ
14
261356
1033608
844821
2026-05-24T13:02:58Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ပြတိုက်များ]] စာမျက်နှာကို [[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်
844821
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ပြတိုက်များ]]
3kfu5e27ipwxhkl6zmzxtoqj4jfkj53
ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ
0
262558
1033771
1022989
2026-05-25T05:00:26Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033771
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox executive government
| government_name = ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ
| nativename =
| border =
| image = Karenni people flag.svg
| image_size = 200px
| alt =
| image2 =
| image_size2 =
| alt2 =
| caption =
| date_established = {{Start date and age|2023|06|12|df=y}}
| date_dissolved =
| state = [[ကရင်နီပြည်]]
| leader_title = ခူဦးရယ် (ဥက္ကဋ္ဌ )
| main_organ =
| ministries =
| responsible =
| budget =
| address =
| url ={{url|https://ieckarenni.org/}}
}}
'''ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ''' ({{lang-en|Karenni State Interim Executive Council}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]ရှိ ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
== သမိုင်းကြောင်း ==
[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်]]ကာလအတွင်း ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကရင်နီပြည်နယ် အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ က ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Explainer: The Karenni Interim Executive Council leadership |url=https://english.dvb.no/explainer-the-karenni-interim-executive-council-leadership/ |date=17 June 2023 |work=DVB}}</ref> ကရင်နီပြည်အား ထိန်းချုပ်ထားသော ကရင်နီ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တော်လှန်ရေးအဖွဲ့]]အသီးသီးအား စုစည်းနိုင်ရန်၊ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းစေရန်၊ ကရင်နီပြည်အား အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni State Interim Executive Council officially formed |url=https://mmpeacemonitor.org/320120/karenni-state-interim-executive-council-officially-formed/ |date=12 June 2023 |work=Myanmar Peace Monitor}}</ref> မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ပထမဆုံးသော ဒေသတွင်းအိမ်စော့င်အစိုးရတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Kayah Becomes First Myanmar State to Set Up Revolutionary Governing Body |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kayah-becomes-first-myanmar-state-to-set-up-revolutionary-governing-body.html |work=The Irrawaddy |date=13 June 2023}}</ref> ယခင်အုပ်ချုပ်ရေးက သတ်မှတ်ခဲ့သော မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်အစား မြို့နယ် ၁၆ မြို့နယ်အထိ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=7 June 2024 |title=IEC Claims They New Administration Operating in 8 Karenni Townships |url=https://www.bnionline.net/en/news/iec-claims-they-new-administration-operating-8-karenni-townships |access-date=2024-06-08 |website=Burma News International |language=en}}</ref> ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေးစနစ်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားကာ မြို့နယ်နှင့် ခရိုင်တရားရုံးများဖြင့် လည်ပတ်သည်။<ref>{{Cite web |date=16 March 2024 |title=Karenni 's Justice Department Sets up New Courts Focusing on POWs (Prisoners of War) and Drug Cases |url=https://www.bnionline.net/en/news/karenni-s-justice-department-sets-new-courts-focusing-powsprisoners-war-and-drug-cases |access-date=2024-06-08 |website=Burma News International |language=en}}</ref>
ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအပါအဝင် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]၊ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၊]] [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]တို့ ပူးပေါင်းပြီး [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]] (Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union – SCEF) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီအား KIO ၊KNU ၊KNPP ၊CNF ၊NUG တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်း|url=https://maun-mm.com/2026/03/30/scef/|website=Maun|date=2026-03-30|access-date=2026-03-31|language=en-US|last=mmblogmaster}}</ref>
==ဦးဆောင်သူများ==
* ခူးဦးရယ် (ဥက္ကဋ္ဌ)
* [[ခွန်ဘီထူး]] (ဒုဥက္ကဋ္ဌ)
* မော်ပိုးမြာ (ဘဏ္ဍာရေးမှူး)
* ခူပလူးရယ် (အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး)
* ဇူးပဒုမ္မာ (အတွင်းရေးမှူး ၁)
* ဗညား ခွန်အောင် (အတွင်းရေးမှူး ၂)<ref>{{cite news |title=Karenni governing council offers political alternative to junta control |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-governing-council-offers-political-alternative-to-junta-control/ |date=17 August 2023 |work=Myanmar Now}}</ref>
==ကိုးကား==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]
irs4labgjat010su24161h2f6yjy25v
မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ
0
270498
1033732
956977
2026-05-25T03:40:54Z
Zawzawaungthwin
100038
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
1033732
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ
| place = [[မဲပလီရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်]]
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
| date = ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅
| result = တော်လှန်ရေးတပ်များ အနိုင်ရ
| combatant1 = {{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Karen National Union.svg}} [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]]<br>{{flagdeco|Myanmar}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]<br>Force for Federal Democracy
| units1 = [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
* အမှတ် ၄၀၅ ခြေမြန်တပ်ရင်း
| units2 = {{flagicon image|Flag of the KNLA.svg}} [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]:
* KNLA တပ်မဟာ ၁
{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]:
* တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဒေသ
**အမှတ် ၂၇ စစ်ဗျူဟာ
{{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]<br>Force for Federal Democracy
| strength2 = မသိရှိရ
| strength1 = ၁၀၀ ခန့်
| casualties1 = ၄၀ ဦးသေဆုံး၊ ၅၂ ဦး ဖမ်းမိ
| casualties2 = ၂ ဦးသေဆုံး
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
}}
'''မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (KNLA)၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] (BPLA) နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (Force for Federal Democracy) အပါအဝင် ခုခံရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[မဲပလီရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|မဲပလီရွာ]]ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ မဟာဗျူဟာမြောက်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-02-02 |title=မဲ့ပရိဗျူဟာစခန်းသိမ်းပိုက်မှု စစ်ကောင်စီတပ်မှအရာရှိအပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း ၃၀ခန့် ဖမ်းမိ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/02/03/110758/ |access-date=2025-02-11 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>
== နောက်ခံအခြေအနေ ==
မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းတွင် တပ်စွဲထားသော အရာရှိနှင့် စစ်သည်အချို့သည် ဒေသခံအရပ်သားများကို အလွဲသုံးစားပြုမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၄၀၅) တပ်ရင်းမှူး (ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး) အပါအဝင် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦး၊ တပ်ကြပ်ကြီးတစ်ဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးတို့သည် မဲပလီကျေးရွာ၌ အရက်သေစာသောက်စားမူးယစ်ကာ ရွာသား ၈ ဦးကို အကြောင်းမဲ့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ပြီး ရွာဆေးရုံတွင် ပစ်ထားခဲ့သည်။ ရွာသားတစ်ဦးမှာ နောက်တစ်နေ့တွင် ဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးသည် အမျိုးသမီးနှစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်မည်ဟုလည်း ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name=":2" />
== တိုက်ပွဲ ==
[[File: BPLA POV Footage of the Mepali Camp Battle.webm|thumb|[[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] GoPro ဗီဒီယိုမှတ်တမ်း မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ.]]
ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်မှစတင်၍ ခုခံရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းကို ဝိုင်းရံပြီး မော်တာများနှင့် ခြေလျင်တပ်၏ ထိုးစစ်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]တွင် တပ်စွဲထားသော SAC တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးများ ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို မောင်းထုတ်ရန် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့သော် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုမှုကြောင့် မဲပလီနှင့် [[အစူးချောင်းရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|အစူးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု]]တို့မှ အရပ်သား ၃,၀၀၀ ခန့် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-02-04 |title=29 Junta Troops Captured in Bilin's Mepali Strategic Camp |url=https://monnews.org/2025/02/04/29-junta-troops-captured-in-bilins-mepali-strategic-camp/ |access-date=2025-02-11 |website=IMNA |language=en-US}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၊ နံနက် ၁၁ နာရီတွင် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် အသီးသီးသည် စခန်းအတွင်းသို့ ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-02-02 |title=ဘီးလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ မဲပလီစခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိပြီး တပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် ၂၉ ဦး အရှင်ဖမ်းဆီးရရှိ၊ ၁၂၀ မမ ဟောင်ဝစ်ဇာလက်နက်ကြီး အပါအဝင် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိ |url=https://yktnews.com/2025/02/201997/ |access-date=2025-02-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> စခန်း၏ ပတ်ပတ်လည် ခြံစည်းရိုးကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်ပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စခန်း၏ ကျင်းများအတွင်းသို့ အလျင်အမြန်ပြေးဝင်ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် အနီးကပ်တိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စခန်းနှင့် ကျင်းအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်နှင့် စခန်းပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သစ်ပင်တန်းများအတွင်းသို့ ဆက်လက်ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ကျန်ရှိသောတပ်ဖွဲ့ဝင်များ လက်နက်ချပြီး ခုခံရေးအဖွဲ့များက ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီမှ ၄၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-02-09 |title=ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ မဲပလီ စခန်းမှ ထွက်ပြေးနေသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၅ ဦး ထပ်မံ ဖမ်းဆီးရရှိ၊ လွတ်မြောက်နေသော စစ်တပ်၏ ဗျူဟာမှူးနှင့်တပ်ရင်းမှူး ဖမ်းမမိသေး |url=https://yktnews.com/2025/02/203049/ |access-date=2025-02-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> တိုက်ပွဲအပြီးတွင် စစ်သုံ့ပန်း ၂၉ ဦးကို ချက်ချင်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref name=":1" />
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (KNDO) ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးတပ်များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သော ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ မယ်ပရေခီး (မဲပလီ) စခန်းကို ပြန်လည်ရယူရန် စစ်ကောင်စီက ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ မေ ၂၈ ရက်နေ့တွင် KNU-တပ်မဟာ (၁) တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် စောစိုးမြင့်ထွေး၏ ပြောကြားချက်အရ စစ်ကောင်စီသည် မယ်ပရေခီးစခန်းကို ပြန်တိုက်ရန်အတွက် နတ်ကြီးရွာနှင့် ဘီးလင်းမြို့နယ်တို့တွင် စစ်အင်အား ၄၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ဖြည့်တင်းနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် KNU-ဒူးသထူခရိုင်၊ တပ်မဟာ (၁) နယ်မြေအတွင်းရှိ ဝင်းတာပန်နှင့် လေးကေစခန်းများကိုလည်း ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် စစ်ကောင်စီက အင်အား ၂၀၀ ဝန်းကျင် ဖြည့်တင်းလျက်ရှိသည်။ ဧပြီ ၂၃ ရက်နေ့နောက်ဆုံးထား၍ ဆုတ်ခွာရန် KNDO တပ်ရင်း (၁) က ကြေညာခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်များ ဆုတ်ခွာခြင်းမရှိ၍ အဆိုပါဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|accessdate=29 May 2025|date=28 May 2025|url=https://kicnews.org/2025/05/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%98%E1%80%AE/|publisher=Karen Information Center|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529064433/https://kicnews.org/2025/05/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%98%E1%80%AE/|archivedate=29 May 2025|title=ကရင်တို့ သိမ်းထားသည့် ဘီးလင်း မဲပလီစခန်းကို ပြန်တိုက်ရန် စစ်ကောင်စီ အင်အားဖြည့်နေ}}</ref>
== နောက်ဆက်တွဲနှင့် အရေးပါမှု ==
တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၂၂ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက်တစ်လက်၊ မော်တာအမျိုးမျိုး၊ ရိုင်ဖယ်များနှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်သုံ့ပန်းများတွင် ရာထူးအဆင့်အမျိုးမျိုးရှိသော အရာရှိများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မဲပလီစခန်းတွင် တပ်စွဲထားသော စစ်သည်များနှင့် အရာရှိအချို့မှာ တိုက်ပွဲအတွင်း ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် တပ်ရင်းမှူးတစ်ဦးလည်း ပါဝင်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ အရာရှိတစ်ဦးက တိုက်ပွဲမှ ထွက်ပြေးလာသော စစ်သည် ၂၅ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး စစ်သုံ့ပန်းစုစုပေါင်း ၅၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2" /> အဆိုပါအောင်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်ခဲ့သည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
fa1jbopu4ayl75pldeogr6j610p7bbf
ဗန်းမော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
0
270674
1033738
1029716
2026-05-25T04:21:35Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033738
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|2024 battle in Kachin}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ဗန်းမော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]မှ [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင် စစ်မြေပြင်]]
| image = Bombing damage in Bhamo.png
| caption = ဗန်းမောမြို့တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုကြောင့် ပျက်စီးနေမှုများ (မေ ၂၀၂၅)
| date = ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ – လက်ရှိ
| place = [[ဗန်းမော်မြို့]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] နှင့် [[မန်စီမြို့နယ်]]
| result = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| combatant1 = *{{armed forces|Myanmar}}
*{{air force|Myanmar}}
*{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*{{flagicon image|Fighting Peacock Flag.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]
*{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| units1 = {{armed forces|Myanmar}}
*[[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
*[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
**အမှတ် ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆၊ ၂၃၇ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
**အမှတ် ၅၀၁၄ တင့်ကားတပ်ရင်း
**အမှတ် ၇၀၀၆ သံချပ်ကာတပ်ရင်း
**အမှတ် ၃၆၆ အမြောက်တပ်ရင်း
| units2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*မသိရှိရ
{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| strenght1 = {{armed forces|Myanmar}}
၃၀၀၀+
*ဗန်းမော်တွင် တပ်စွဲထားပြီးသော ၁၀၀၀+
| strenght2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
မသိရှိရ
| casualties1 = {{armed forces|Myanmar}}
* အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဒဏ်ရာရ {{Efn|[[မံစီမြို့နယ်]]မှ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]သို့ ဆုတ်ခွာစဉ်}}
* အများအပြား ဖမ်းဆီးခံရ
* သံချပ်ကာကား ခုနစ်စင်း ဖမ်းမိ{{Efn| During the fight for Armored Battalion 7006 in [[Bhamo]]}}<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref>
* တင့်ကားအချို့ ပျက်စီး{{Efn| During the fight for Tank Battalion 5014 in [[Bhamo]]}}<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
*[[Mi-17]] နှစ်စီး ပစ်ချခံရ<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref>
| casualties2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* ၄၄၆၇ ဦးသေဆုံး
* ၄၈၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ
* ၃၀၀ ဦးခန့်ပျောက်ဆုံး <ref>https://pct.com.mm/2025/09/13/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-3/</ref>
}}
စက်တင်ဘာ ၄ ရက် ၂၀၂၄ တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားကချင်အခြေစိုက် ခုခံရေးအဖွဲ့များက [[ဗန်းမော်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးသည် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]တို့ကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများပြားနေပုံရပြီး အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာမှာ မြို့တွင်း၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်ဆံများနှင့် ဒရုန်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများအောက်တွင် ပိတ်မိနေကြသည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-continues-to-intensify-at-moc-21-following-kias-capture-of-bhamo-airport/ Fighting continues to intensify at MOC-21 following KIA’s capture of Bhamo Airport]</ref>
==နောက်ခံ==
[[ဗန်းမော်မြို့]]သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
ဗန်းမော်တွင် [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၂၁)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆ နှင့် ၂၃၇ တို့အပြင် အမြောက်တပ်ရင်း ၁ ရင်း၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးတပ်ဖွဲ့များ တည်ရှိသည်။
ဗန်းမော်တွင် [[ဗန်းမော် လေဆိပ်|လေဆိပ်]]တစ်ခုလည်း ရှိသည်။
==တိုက်ပွဲ==
===တိုက်ပွဲအစ (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄)===
[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA က [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)|ဗန်းမော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]နှင့် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေသခံအများအပြားလည်း လှေများဖြင့် မြို့ထဲမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/civilians-trapped-in-kachins-bhamo-plead-for-help.html Civilians Trapped in Kachin’s Bhamo Plead for Help]</ref>
ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့အထိ မြို့တွင်းတိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး အရပ်သား ၁၀,၀၀၀ ခန့် မြို့ထဲတွင် ပိတ်မိနေကြောင်းနှင့် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီနှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-commander-abandons-kachin-fighting-kia.html Myanmar Junta Commander Abandons Kachin Fighting: KIA]</ref>
===အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်တွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA သည် အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်သုံးခုဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၁၉၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၅၂၃ တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ တပ်ရင်းမှူးလည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဒေသခံစောင့်ကြည့်သူများ၏ အဆိုအရ စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား လက်နက်ချခဲ့ကြပြီး လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
KIA နှင့် မဟာမိတ်များက မံစီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗန်းမော်မြို့သည် လုံးဝပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရသည်။ [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]၊ [[ဗန်းမော် လေဆိပ်]]၊ တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ နှင့် တက္ကသိုလ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် မြို့ကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-close-in-on-bhamo-district-capital.html Kachin Rebels Close In on Bhamo District Capital]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် မန်စီမြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် KIA၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားအဖွဲ့များသည် မံစီမှ ဗန်းမော်သို့ ဆုတ်ခွာလာသော ရာနှင့်ချီသော စစ်ကောင်စီတပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဆုတ်ခွာလာသော တပ်ဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ခံများက စစ်ကောင်စီတပ်များသည် အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နှင့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ တို့တွင်သာ အခြေပြုနိုင်တော့ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အား အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝိုင်းရံထားကြောင်း သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-hunting-down-retreating-myanmar-junta-troops.html KIA Hunting Down Retreating Myanmar Junta Troops]</ref>
===KIA ၏ ဆက်လက် ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ - ဖေဖော်ဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကလေးများအပါအဝင် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌ပင် အရပ်သား ၃၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-escalates-in-battle-for-bhamo/ Fighting escalates in battle for Bhamo]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာတပ်ရင်း ၇၀၀၆ ၏ ဌာနချုပ်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး အမြောက်တပ်ရင်းတစ်ခု၏ ဌာနချုပ်ကိုပါ ဝိုင်းရံထားနိုင်ခဲ့သည်။ သံချပ်ကာယာဉ် ၇ စီးကို ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဗန်းမော်လေဆိပ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ နေ့စဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၎င်းအောင်မြင်မှုကြောင့် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting intensifies in Bhamo after KIA seizes artillery base |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bhamo-firece-battles-02032025043836.html |work=Radio Free Asia |language=my |date=3 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် KIA က စစ်ကောင်စီ၏ တင့်ကားတပ်ရင်း ၅၀၁၄ ကို သိမ်းပိုက်ရရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရက်အနည်းငယ်အလိုက ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သတင်းရင်းမြစ်များက တင့်ကားအချို့ မီးလောင်နေသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခုအခါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်နေသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ စကခ-၂၁ နှင့်အတူ KIA နှင့် မဟာမိတ်များသည် မြို့နယ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသေးသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ စစ်သင်တန်းကျောင်းနှင့် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကိုလည်း တိုက်ခိုက်နေကြသည်။<ref>{{cite news |title=KIA, PDF Capture More Myanmar Junta Bases in Key Kachin Town
|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-capture-more-myanmar-junta-bases-in-key-kachin-town.html |work=The Irrawaddy |date=20 February 2025}}</ref>
===စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ဧပြီ)===
ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီသည် စစ်သည်များ၊ အမြောက်မြား၊ ဒရုန်းများနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ နေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများသည် စစ်ကောင်စီ၏ မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုများ၏ ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗန်းမော်မြို့ရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းနှင့် စိန့်ပက်ထရစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှစ်ခုစလုံး မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် သိသိသာသာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
မတ်လရောက်သောအခါ စစ်ကောင်စီသည် မြို့၏နေရာအများအပြားကို KIA ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
===အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ထိုးစစ်ပြန်လည်စတင်ခြင်း (၂၀၂၅ ဧပြီ - လက်ရှိ)===
[[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]]လှုပ်ပြီးနောက် ကြေညာခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကာလကုန်ဆုံးပြီးနောက် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်များက ဗန်းမော်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ကြောင်း ကချင်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီကလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ၏ ဗဟိုကင်းစခန်း ကျဆုံးခဲ့သော်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထပ်မံရှေ့တိုးနိုင်ခြင်းများ မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။ KIA နှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် မြို့အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ နေရာအနည်းဆုံး ၅ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဧပြီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်ကင်းထောက်အဖွဲ့က ထိုနေရာများအနက် နှစ်ခုမှာ ဘုရားကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းတို့တွင် ဖြစ်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Resumes Bhamo Attacks on Myanmar Junta After Quake Ceasefire
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-resumes-bhamo-attacks-on-myanmar-junta-after-quake-ceasefire.html |work=The Irrawaddy |date=30 April 2025}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Facebook Banmaw Scout Team |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122208058160145145&set=a.122096571608145145 |access-date=2025-05-07 |website=www.facebook.com}}</ref>
ဧပြီ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်မြို့ရှိ သီရိရတနာမနက်ဈေးကို စစ်ကောင်စီတပ်သားများက မီးရှို့ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် KIA သည် မတ်လက ဆုံးရှုံးခဲ့သော နေရာများအားလုံးနီးပါးကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီရုံးများနှင့် ကင်းစခန်းအချို့တည်ရှိရာ အဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ မြို့တွင်းရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ စခန်း၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) နှင့် [[ဗန်းမော်တက္ကသိုလ်]]ဝင်းတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market
|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် KIA သတင်းရင်းမြစ်များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ခဲယမ်းပြတ်လပ်မှုများ ကြုံတွေ့နေရသဖြင့် စစ်ကောင်စီ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များက Y12 နှင့် Y8 လေယာဉ်များဖြင့် နေ့စဉ် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများကို လေထီးဖြင့်ချပေးကာ ဌာနချုပ်ကို အားဖြည့်နေကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ပထမပတ်အထိ မြို့တွင်းတွင် တစ်ရက်လျှင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၅၀ အထိ ပြုလုပ်နေကြောင်း ခုခံရေးသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Continues to Defend Key Kachin City
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-continues-to-defend-key-kachin-city.html |work=The Irrawaddy |date=7 May 2025}}</ref>
မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးဖြင့် အင်အား ၆၀ ခန့်ကို ဗန်းမော်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) မှ စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်များကို ဦးတည်စေခဲ့ကြောင်း KIA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်ဝင်းအတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထပ်မံရှေ့ဆက်ရန် အတားအဆီးများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စကခ-၂၁ နှင့် ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင်အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ အနီးအနားနှင့် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မ ဖြန့်ကျက်ထားသော တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်တို့တွင် နေ့စဉ် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။<ref>{{cite news |title=KIA Blames Myanmar Junta Airpower for Bhamo Stalemate
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-blames-myanmar-junta-airpower-for-bhamo-stalemate.html|work=The Irrawaddy |date=8 May 2025}}</ref>
မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားများကိုသာ ခိုလှုံရာပေးထားသည့် ကမ်းနားရိပ်သာဘုန်းကြီးကျောင်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားဆဲ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများတွင် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း ၉၁၄၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း ၉၃၃၊ စစ်တပ်ရင်း ၁၁ နှင့် ၈၈ ခြေလျင်တပ်မအောက်ရှိ တပ်ရင်းအများအပြားတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=At least 15 civilians killed in Myanmar junta airstrike on Bhamo monastery amid ongoing battle
|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/10/22171|work=Mizzima |date=10 May 2025}}</ref>
မေလ ၂၀ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် စကခ-၂၁ သို့ အင်အားဖြည့်တင်းရန် သယ်ယူပို့ဆောင်နေသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးအနက် နှစ်စီးကို KIA က ပစ်ချခဲ့သည်။ တစ်စီးမှာ ရွှေကူမြို့မှ ၁၄ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်၏ ဘယ်ဘက်ကမ်းရှိ တောနက်ထဲသို့ ပျက်ကျခဲ့ပြီး ဗျူဟာမှူးတစ်ဦးအပါအဝင် ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော စစ်သားအားလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။ နောက်တစ်စီးမှာ ရွှေကူတွင် အရေးပေါ်ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး ဘေးတိုက်လဲကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျရာနေရာသို့ KIA ၏ တပ်မဟာ ၅ မှ တပ်သားများ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref><ref>[https://x.com/war_noir/status/1924859947340214469?s=46 | The video shows the moment the two helicopters were hit and the aftermath of the crash]</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
{{notelist}}
75lneh6iyayiptab56o2dmt4lh31cdl
1033739
1033738
2026-05-25T04:21:48Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၄]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033739
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|2024 battle in Kachin}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ဗန်းမော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]မှ [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင် စစ်မြေပြင်]]
| image = Bombing damage in Bhamo.png
| caption = ဗန်းမောမြို့တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုကြောင့် ပျက်စီးနေမှုများ (မေ ၂၀၂၅)
| date = ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ – လက်ရှိ
| place = [[ဗန်းမော်မြို့]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] နှင့် [[မန်စီမြို့နယ်]]
| result = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| combatant1 = *{{armed forces|Myanmar}}
*{{air force|Myanmar}}
*{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*{{flagicon image|Fighting Peacock Flag.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]
*{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| units1 = {{armed forces|Myanmar}}
*[[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
*[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
**အမှတ် ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆၊ ၂၃၇ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
**အမှတ် ၅၀၁၄ တင့်ကားတပ်ရင်း
**အမှတ် ၇၀၀၆ သံချပ်ကာတပ်ရင်း
**အမှတ် ၃၆၆ အမြောက်တပ်ရင်း
| units2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*မသိရှိရ
{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| strenght1 = {{armed forces|Myanmar}}
၃၀၀၀+
*ဗန်းမော်တွင် တပ်စွဲထားပြီးသော ၁၀၀၀+
| strenght2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
မသိရှိရ
| casualties1 = {{armed forces|Myanmar}}
* အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဒဏ်ရာရ {{Efn|[[မံစီမြို့နယ်]]မှ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]သို့ ဆုတ်ခွာစဉ်}}
* အများအပြား ဖမ်းဆီးခံရ
* သံချပ်ကာကား ခုနစ်စင်း ဖမ်းမိ{{Efn| During the fight for Armored Battalion 7006 in [[Bhamo]]}}<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref>
* တင့်ကားအချို့ ပျက်စီး{{Efn| During the fight for Tank Battalion 5014 in [[Bhamo]]}}<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
*[[Mi-17]] နှစ်စီး ပစ်ချခံရ<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref>
| casualties2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* ၄၄၆၇ ဦးသေဆုံး
* ၄၈၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ
* ၃၀၀ ဦးခန့်ပျောက်ဆုံး <ref>https://pct.com.mm/2025/09/13/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-3/</ref>
}}
စက်တင်ဘာ ၄ ရက် ၂၀၂၄ တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားကချင်အခြေစိုက် ခုခံရေးအဖွဲ့များက [[ဗန်းမော်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးသည် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]တို့ကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများပြားနေပုံရပြီး အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာမှာ မြို့တွင်း၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်ဆံများနှင့် ဒရုန်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများအောက်တွင် ပိတ်မိနေကြသည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-continues-to-intensify-at-moc-21-following-kias-capture-of-bhamo-airport/ Fighting continues to intensify at MOC-21 following KIA’s capture of Bhamo Airport]</ref>
==နောက်ခံ==
[[ဗန်းမော်မြို့]]သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
ဗန်းမော်တွင် [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၂၁)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆ နှင့် ၂၃၇ တို့အပြင် အမြောက်တပ်ရင်း ၁ ရင်း၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးတပ်ဖွဲ့များ တည်ရှိသည်။
ဗန်းမော်တွင် [[ဗန်းမော် လေဆိပ်|လေဆိပ်]]တစ်ခုလည်း ရှိသည်။
==တိုက်ပွဲ==
===တိုက်ပွဲအစ (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄)===
[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA က [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)|ဗန်းမော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]နှင့် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေသခံအများအပြားလည်း လှေများဖြင့် မြို့ထဲမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/civilians-trapped-in-kachins-bhamo-plead-for-help.html Civilians Trapped in Kachin’s Bhamo Plead for Help]</ref>
ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့အထိ မြို့တွင်းတိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး အရပ်သား ၁၀,၀၀၀ ခန့် မြို့ထဲတွင် ပိတ်မိနေကြောင်းနှင့် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီနှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-commander-abandons-kachin-fighting-kia.html Myanmar Junta Commander Abandons Kachin Fighting: KIA]</ref>
===အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်တွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA သည် အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်သုံးခုဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၁၉၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၅၂၃ တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ တပ်ရင်းမှူးလည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဒေသခံစောင့်ကြည့်သူများ၏ အဆိုအရ စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား လက်နက်ချခဲ့ကြပြီး လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
KIA နှင့် မဟာမိတ်များက မံစီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗန်းမော်မြို့သည် လုံးဝပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရသည်။ [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]၊ [[ဗန်းမော် လေဆိပ်]]၊ တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ နှင့် တက္ကသိုလ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် မြို့ကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-close-in-on-bhamo-district-capital.html Kachin Rebels Close In on Bhamo District Capital]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် မန်စီမြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် KIA၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားအဖွဲ့များသည် မံစီမှ ဗန်းမော်သို့ ဆုတ်ခွာလာသော ရာနှင့်ချီသော စစ်ကောင်စီတပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဆုတ်ခွာလာသော တပ်ဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ခံများက စစ်ကောင်စီတပ်များသည် အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နှင့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ တို့တွင်သာ အခြေပြုနိုင်တော့ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အား အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝိုင်းရံထားကြောင်း သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-hunting-down-retreating-myanmar-junta-troops.html KIA Hunting Down Retreating Myanmar Junta Troops]</ref>
===KIA ၏ ဆက်လက် ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ - ဖေဖော်ဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကလေးများအပါအဝင် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌ပင် အရပ်သား ၃၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-escalates-in-battle-for-bhamo/ Fighting escalates in battle for Bhamo]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာတပ်ရင်း ၇၀၀၆ ၏ ဌာနချုပ်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး အမြောက်တပ်ရင်းတစ်ခု၏ ဌာနချုပ်ကိုပါ ဝိုင်းရံထားနိုင်ခဲ့သည်။ သံချပ်ကာယာဉ် ၇ စီးကို ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဗန်းမော်လေဆိပ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ နေ့စဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၎င်းအောင်မြင်မှုကြောင့် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting intensifies in Bhamo after KIA seizes artillery base |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bhamo-firece-battles-02032025043836.html |work=Radio Free Asia |language=my |date=3 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် KIA က စစ်ကောင်စီ၏ တင့်ကားတပ်ရင်း ၅၀၁၄ ကို သိမ်းပိုက်ရရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရက်အနည်းငယ်အလိုက ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သတင်းရင်းမြစ်များက တင့်ကားအချို့ မီးလောင်နေသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခုအခါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်နေသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ စကခ-၂၁ နှင့်အတူ KIA နှင့် မဟာမိတ်များသည် မြို့နယ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသေးသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ စစ်သင်တန်းကျောင်းနှင့် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကိုလည်း တိုက်ခိုက်နေကြသည်။<ref>{{cite news |title=KIA, PDF Capture More Myanmar Junta Bases in Key Kachin Town
|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-capture-more-myanmar-junta-bases-in-key-kachin-town.html |work=The Irrawaddy |date=20 February 2025}}</ref>
===စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ဧပြီ)===
ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီသည် စစ်သည်များ၊ အမြောက်မြား၊ ဒရုန်းများနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ နေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများသည် စစ်ကောင်စီ၏ မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုများ၏ ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗန်းမော်မြို့ရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းနှင့် စိန့်ပက်ထရစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှစ်ခုစလုံး မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် သိသိသာသာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
မတ်လရောက်သောအခါ စစ်ကောင်စီသည် မြို့၏နေရာအများအပြားကို KIA ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
===အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ထိုးစစ်ပြန်လည်စတင်ခြင်း (၂၀၂၅ ဧပြီ - လက်ရှိ)===
[[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]]လှုပ်ပြီးနောက် ကြေညာခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကာလကုန်ဆုံးပြီးနောက် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်များက ဗန်းမော်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ကြောင်း ကချင်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီကလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ၏ ဗဟိုကင်းစခန်း ကျဆုံးခဲ့သော်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထပ်မံရှေ့တိုးနိုင်ခြင်းများ မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။ KIA နှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် မြို့အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ နေရာအနည်းဆုံး ၅ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဧပြီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်ကင်းထောက်အဖွဲ့က ထိုနေရာများအနက် နှစ်ခုမှာ ဘုရားကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းတို့တွင် ဖြစ်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Resumes Bhamo Attacks on Myanmar Junta After Quake Ceasefire
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-resumes-bhamo-attacks-on-myanmar-junta-after-quake-ceasefire.html |work=The Irrawaddy |date=30 April 2025}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Facebook Banmaw Scout Team |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122208058160145145&set=a.122096571608145145 |access-date=2025-05-07 |website=www.facebook.com}}</ref>
ဧပြီ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်မြို့ရှိ သီရိရတနာမနက်ဈေးကို စစ်ကောင်စီတပ်သားများက မီးရှို့ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် KIA သည် မတ်လက ဆုံးရှုံးခဲ့သော နေရာများအားလုံးနီးပါးကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီရုံးများနှင့် ကင်းစခန်းအချို့တည်ရှိရာ အဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ မြို့တွင်းရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ စခန်း၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) နှင့် [[ဗန်းမော်တက္ကသိုလ်]]ဝင်းတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market
|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် KIA သတင်းရင်းမြစ်များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ခဲယမ်းပြတ်လပ်မှုများ ကြုံတွေ့နေရသဖြင့် စစ်ကောင်စီ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များက Y12 နှင့် Y8 လေယာဉ်များဖြင့် နေ့စဉ် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများကို လေထီးဖြင့်ချပေးကာ ဌာနချုပ်ကို အားဖြည့်နေကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ပထမပတ်အထိ မြို့တွင်းတွင် တစ်ရက်လျှင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၅၀ အထိ ပြုလုပ်နေကြောင်း ခုခံရေးသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Continues to Defend Key Kachin City
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-continues-to-defend-key-kachin-city.html |work=The Irrawaddy |date=7 May 2025}}</ref>
မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးဖြင့် အင်အား ၆၀ ခန့်ကို ဗန်းမော်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) မှ စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်များကို ဦးတည်စေခဲ့ကြောင်း KIA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်ဝင်းအတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထပ်မံရှေ့ဆက်ရန် အတားအဆီးများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စကခ-၂၁ နှင့် ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင်အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ အနီးအနားနှင့် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မ ဖြန့်ကျက်ထားသော တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်တို့တွင် နေ့စဉ် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။<ref>{{cite news |title=KIA Blames Myanmar Junta Airpower for Bhamo Stalemate
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-blames-myanmar-junta-airpower-for-bhamo-stalemate.html|work=The Irrawaddy |date=8 May 2025}}</ref>
မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားများကိုသာ ခိုလှုံရာပေးထားသည့် ကမ်းနားရိပ်သာဘုန်းကြီးကျောင်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားဆဲ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများတွင် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း ၉၁၄၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း ၉၃၃၊ စစ်တပ်ရင်း ၁၁ နှင့် ၈၈ ခြေလျင်တပ်မအောက်ရှိ တပ်ရင်းအများအပြားတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=At least 15 civilians killed in Myanmar junta airstrike on Bhamo monastery amid ongoing battle
|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/10/22171|work=Mizzima |date=10 May 2025}}</ref>
မေလ ၂၀ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် စကခ-၂၁ သို့ အင်အားဖြည့်တင်းရန် သယ်ယူပို့ဆောင်နေသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးအနက် နှစ်စီးကို KIA က ပစ်ချခဲ့သည်။ တစ်စီးမှာ ရွှေကူမြို့မှ ၁၄ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်၏ ဘယ်ဘက်ကမ်းရှိ တောနက်ထဲသို့ ပျက်ကျခဲ့ပြီး ဗျူဟာမှူးတစ်ဦးအပါအဝင် ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော စစ်သားအားလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။ နောက်တစ်စီးမှာ ရွှေကူတွင် အရေးပေါ်ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး ဘေးတိုက်လဲကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျရာနေရာသို့ KIA ၏ တပ်မဟာ ၅ မှ တပ်သားများ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref><ref>[https://x.com/war_noir/status/1924859947340214469?s=46 | The video shows the moment the two helicopters were hit and the aftermath of the crash]</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
{{notelist}}
qn8qur4be5ggkf048lq9v4ywg0s2rrx
1033740
1033739
2026-05-25T04:21:58Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033740
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|2024 battle in Kachin}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ဗန်းမော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]မှ [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင် စစ်မြေပြင်]]
| image = Bombing damage in Bhamo.png
| caption = ဗန်းမောမြို့တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုကြောင့် ပျက်စီးနေမှုများ (မေ ၂၀၂၅)
| date = ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ – လက်ရှိ
| place = [[ဗန်းမော်မြို့]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] နှင့် [[မန်စီမြို့နယ်]]
| result = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| combatant1 = *{{armed forces|Myanmar}}
*{{air force|Myanmar}}
*{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*{{flagicon image|Fighting Peacock Flag.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]
*{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| units1 = {{armed forces|Myanmar}}
*[[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
*[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
**အမှတ် ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆၊ ၂၃၇ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
**အမှတ် ၅၀၁၄ တင့်ကားတပ်ရင်း
**အမှတ် ၇၀၀၆ သံချပ်ကာတပ်ရင်း
**အမှတ် ၃၆၆ အမြောက်တပ်ရင်း
| units2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*မသိရှိရ
{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| strenght1 = {{armed forces|Myanmar}}
၃၀၀၀+
*ဗန်းမော်တွင် တပ်စွဲထားပြီးသော ၁၀၀၀+
| strenght2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
မသိရှိရ
| casualties1 = {{armed forces|Myanmar}}
* အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဒဏ်ရာရ {{Efn|[[မံစီမြို့နယ်]]မှ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]သို့ ဆုတ်ခွာစဉ်}}
* အများအပြား ဖမ်းဆီးခံရ
* သံချပ်ကာကား ခုနစ်စင်း ဖမ်းမိ{{Efn| During the fight for Armored Battalion 7006 in [[Bhamo]]}}<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref>
* တင့်ကားအချို့ ပျက်စီး{{Efn| During the fight for Tank Battalion 5014 in [[Bhamo]]}}<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
*[[Mi-17]] နှစ်စီး ပစ်ချခံရ<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref>
| casualties2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* ၄၄၆၇ ဦးသေဆုံး
* ၄၈၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ
* ၃၀၀ ဦးခန့်ပျောက်ဆုံး <ref>https://pct.com.mm/2025/09/13/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-3/</ref>
}}
စက်တင်ဘာ ၄ ရက် ၂၀၂၄ တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားကချင်အခြေစိုက် ခုခံရေးအဖွဲ့များက [[ဗန်းမော်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးသည် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]တို့ကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများပြားနေပုံရပြီး အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာမှာ မြို့တွင်း၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်ဆံများနှင့် ဒရုန်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများအောက်တွင် ပိတ်မိနေကြသည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-continues-to-intensify-at-moc-21-following-kias-capture-of-bhamo-airport/ Fighting continues to intensify at MOC-21 following KIA’s capture of Bhamo Airport]</ref>
==နောက်ခံ==
[[ဗန်းမော်မြို့]]သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
ဗန်းမော်တွင် [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၂၁)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆ နှင့် ၂၃၇ တို့အပြင် အမြောက်တပ်ရင်း ၁ ရင်း၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးတပ်ဖွဲ့များ တည်ရှိသည်။
ဗန်းမော်တွင် [[ဗန်းမော် လေဆိပ်|လေဆိပ်]]တစ်ခုလည်း ရှိသည်။
==တိုက်ပွဲ==
===တိုက်ပွဲအစ (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄)===
[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA က [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)|ဗန်းမော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]နှင့် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေသခံအများအပြားလည်း လှေများဖြင့် မြို့ထဲမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/civilians-trapped-in-kachins-bhamo-plead-for-help.html Civilians Trapped in Kachin’s Bhamo Plead for Help]</ref>
ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့အထိ မြို့တွင်းတိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး အရပ်သား ၁၀,၀၀၀ ခန့် မြို့ထဲတွင် ပိတ်မိနေကြောင်းနှင့် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီနှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-commander-abandons-kachin-fighting-kia.html Myanmar Junta Commander Abandons Kachin Fighting: KIA]</ref>
===အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်တွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA သည် အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်သုံးခုဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၁၉၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၅၂၃ တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ တပ်ရင်းမှူးလည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဒေသခံစောင့်ကြည့်သူများ၏ အဆိုအရ စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား လက်နက်ချခဲ့ကြပြီး လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
KIA နှင့် မဟာမိတ်များက မံစီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗန်းမော်မြို့သည် လုံးဝပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရသည်။ [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]၊ [[ဗန်းမော် လေဆိပ်]]၊ တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ နှင့် တက္ကသိုလ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် မြို့ကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-close-in-on-bhamo-district-capital.html Kachin Rebels Close In on Bhamo District Capital]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် မန်စီမြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် KIA၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားအဖွဲ့များသည် မံစီမှ ဗန်းမော်သို့ ဆုတ်ခွာလာသော ရာနှင့်ချီသော စစ်ကောင်စီတပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဆုတ်ခွာလာသော တပ်ဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ခံများက စစ်ကောင်စီတပ်များသည် အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နှင့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ တို့တွင်သာ အခြေပြုနိုင်တော့ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အား အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝိုင်းရံထားကြောင်း သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-hunting-down-retreating-myanmar-junta-troops.html KIA Hunting Down Retreating Myanmar Junta Troops]</ref>
===KIA ၏ ဆက်လက် ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ - ဖေဖော်ဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကလေးများအပါအဝင် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌ပင် အရပ်သား ၃၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-escalates-in-battle-for-bhamo/ Fighting escalates in battle for Bhamo]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာတပ်ရင်း ၇၀၀၆ ၏ ဌာနချုပ်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး အမြောက်တပ်ရင်းတစ်ခု၏ ဌာနချုပ်ကိုပါ ဝိုင်းရံထားနိုင်ခဲ့သည်။ သံချပ်ကာယာဉ် ၇ စီးကို ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဗန်းမော်လေဆိပ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ နေ့စဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၎င်းအောင်မြင်မှုကြောင့် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting intensifies in Bhamo after KIA seizes artillery base |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bhamo-firece-battles-02032025043836.html |work=Radio Free Asia |language=my |date=3 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် KIA က စစ်ကောင်စီ၏ တင့်ကားတပ်ရင်း ၅၀၁၄ ကို သိမ်းပိုက်ရရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရက်အနည်းငယ်အလိုက ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သတင်းရင်းမြစ်များက တင့်ကားအချို့ မီးလောင်နေသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခုအခါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်နေသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ စကခ-၂၁ နှင့်အတူ KIA နှင့် မဟာမိတ်များသည် မြို့နယ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသေးသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ စစ်သင်တန်းကျောင်းနှင့် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကိုလည်း တိုက်ခိုက်နေကြသည်။<ref>{{cite news |title=KIA, PDF Capture More Myanmar Junta Bases in Key Kachin Town
|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-capture-more-myanmar-junta-bases-in-key-kachin-town.html |work=The Irrawaddy |date=20 February 2025}}</ref>
===စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ဧပြီ)===
ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီသည် စစ်သည်များ၊ အမြောက်မြား၊ ဒရုန်းများနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ နေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများသည် စစ်ကောင်စီ၏ မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုများ၏ ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗန်းမော်မြို့ရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းနှင့် စိန့်ပက်ထရစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှစ်ခုစလုံး မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် သိသိသာသာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
မတ်လရောက်သောအခါ စစ်ကောင်စီသည် မြို့၏နေရာအများအပြားကို KIA ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
===အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ထိုးစစ်ပြန်လည်စတင်ခြင်း (၂၀၂၅ ဧပြီ - လက်ရှိ)===
[[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]]လှုပ်ပြီးနောက် ကြေညာခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကာလကုန်ဆုံးပြီးနောက် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်များက ဗန်းမော်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ကြောင်း ကချင်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီကလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ၏ ဗဟိုကင်းစခန်း ကျဆုံးခဲ့သော်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထပ်မံရှေ့တိုးနိုင်ခြင်းများ မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။ KIA နှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် မြို့အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ နေရာအနည်းဆုံး ၅ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဧပြီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်ကင်းထောက်အဖွဲ့က ထိုနေရာများအနက် နှစ်ခုမှာ ဘုရားကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းတို့တွင် ဖြစ်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Resumes Bhamo Attacks on Myanmar Junta After Quake Ceasefire
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-resumes-bhamo-attacks-on-myanmar-junta-after-quake-ceasefire.html |work=The Irrawaddy |date=30 April 2025}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Facebook Banmaw Scout Team |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122208058160145145&set=a.122096571608145145 |access-date=2025-05-07 |website=www.facebook.com}}</ref>
ဧပြီ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်မြို့ရှိ သီရိရတနာမနက်ဈေးကို စစ်ကောင်စီတပ်သားများက မီးရှို့ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် KIA သည် မတ်လက ဆုံးရှုံးခဲ့သော နေရာများအားလုံးနီးပါးကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီရုံးများနှင့် ကင်းစခန်းအချို့တည်ရှိရာ အဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ မြို့တွင်းရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ စခန်း၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) နှင့် [[ဗန်းမော်တက္ကသိုလ်]]ဝင်းတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market
|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် KIA သတင်းရင်းမြစ်များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ခဲယမ်းပြတ်လပ်မှုများ ကြုံတွေ့နေရသဖြင့် စစ်ကောင်စီ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များက Y12 နှင့် Y8 လေယာဉ်များဖြင့် နေ့စဉ် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများကို လေထီးဖြင့်ချပေးကာ ဌာနချုပ်ကို အားဖြည့်နေကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ပထမပတ်အထိ မြို့တွင်းတွင် တစ်ရက်လျှင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၅၀ အထိ ပြုလုပ်နေကြောင်း ခုခံရေးသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Continues to Defend Key Kachin City
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-continues-to-defend-key-kachin-city.html |work=The Irrawaddy |date=7 May 2025}}</ref>
မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးဖြင့် အင်အား ၆၀ ခန့်ကို ဗန်းမော်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) မှ စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်များကို ဦးတည်စေခဲ့ကြောင်း KIA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်ဝင်းအတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထပ်မံရှေ့ဆက်ရန် အတားအဆီးများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စကခ-၂၁ နှင့် ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင်အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ အနီးအနားနှင့် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မ ဖြန့်ကျက်ထားသော တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်တို့တွင် နေ့စဉ် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။<ref>{{cite news |title=KIA Blames Myanmar Junta Airpower for Bhamo Stalemate
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-blames-myanmar-junta-airpower-for-bhamo-stalemate.html|work=The Irrawaddy |date=8 May 2025}}</ref>
မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားများကိုသာ ခိုလှုံရာပေးထားသည့် ကမ်းနားရိပ်သာဘုန်းကြီးကျောင်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားဆဲ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများတွင် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း ၉၁၄၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း ၉၃၃၊ စစ်တပ်ရင်း ၁၁ နှင့် ၈၈ ခြေလျင်တပ်မအောက်ရှိ တပ်ရင်းအများအပြားတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=At least 15 civilians killed in Myanmar junta airstrike on Bhamo monastery amid ongoing battle
|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/10/22171|work=Mizzima |date=10 May 2025}}</ref>
မေလ ၂၀ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် စကခ-၂၁ သို့ အင်အားဖြည့်တင်းရန် သယ်ယူပို့ဆောင်နေသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးအနက် နှစ်စီးကို KIA က ပစ်ချခဲ့သည်။ တစ်စီးမှာ ရွှေကူမြို့မှ ၁၄ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်၏ ဘယ်ဘက်ကမ်းရှိ တောနက်ထဲသို့ ပျက်ကျခဲ့ပြီး ဗျူဟာမှူးတစ်ဦးအပါအဝင် ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော စစ်သားအားလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။ နောက်တစ်စီးမှာ ရွှေကူတွင် အရေးပေါ်ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး ဘေးတိုက်လဲကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျရာနေရာသို့ KIA ၏ တပ်မဟာ ၅ မှ တပ်သားများ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref><ref>[https://x.com/war_noir/status/1924859947340214469?s=46 | The video shows the moment the two helicopters were hit and the aftermath of the crash]</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
{{notelist}}
4sdvrrob0pdd9cjqexjgw69djez1ye3
1033744
1033740
2026-05-25T04:24:59Z
Salai Rungtoi
22844
1033744
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|2024 battle in Kachin}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ဗန်းမော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]မှ [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင် စစ်မြေပြင်]]
| image = Bombing damage in Bhamo.png
| caption = ဗန်းမောမြို့တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုကြောင့် ပျက်စီးနေမှုများ (မေ ၂၀၂၅)
| date = ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ – လက်ရှိ
| place = [[ဗန်းမော်မြို့]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] နှင့် [[မန်စီမြို့နယ်]]
| result = ဖြစ်ပွားနေဆဲ
| combatant1 = *{{armed forces|Myanmar}}
*{{air force|Myanmar}}
*{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
| combatant2 = *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*{{flagicon image|Fighting Peacock Flag.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]
*{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| units1 = {{armed forces|Myanmar}}
*[[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]
*[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]
**အမှတ် ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆၊ ၂၃၇ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
**အမှတ် ၅၀၁၄ တင့်ကားတပ်ရင်း
**အမှတ် ၇၀၀၆ သံချပ်ကာတပ်ရင်း
**အမှတ် ၃၆၆ အမြောက်တပ်ရင်း
| units2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
*မသိရှိရ
{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| strenght1 = {{armed forces|Myanmar}}
၃၀၀၀+
*ဗန်းမော်တွင် တပ်စွဲထားပြီးသော ၁၀၀၀+
| strenght2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
မသိရှိရ
| casualties1 = {{armed forces|Myanmar}}
* အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဒဏ်ရာရ {{Efn|[[မံစီမြို့နယ်]]မှ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]သို့ ဆုတ်ခွာစဉ်}}
* အများအပြား ဖမ်းဆီးခံရ
* သံချပ်ကာကား ခုနစ်စင်း ဖမ်းမိ{{Efn| During the fight for Armored Battalion 7006 in [[Bhamo]]}}<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref>
* တင့်ကားအချို့ ပျက်စီး{{Efn| During the fight for Tank Battalion 5014 in [[Bhamo]]}}<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
*[[Mi-17]] နှစ်စီး ပစ်ချခံရ<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref>
| casualties2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* ၄၄၆၇ ဦးသေဆုံး
* ၄၈၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ
* ၃၀၀ ဦးခန့်ပျောက်ဆုံး <ref>https://pct.com.mm/2025/09/13/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-3/</ref>
}}
စက်တင်ဘာ ၄ ရက် ၂၀၂၄ တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားကချင်အခြေစိုက် ခုခံရေးအဖွဲ့များက [[ဗန်းမော်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးသည် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]တို့ကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများပြားနေပုံရပြီး အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာမှာ မြို့တွင်း၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်ဆံများနှင့် ဒရုန်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများအောက်တွင် ပိတ်မိနေကြသည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-continues-to-intensify-at-moc-21-following-kias-capture-of-bhamo-airport/ Fighting continues to intensify at MOC-21 following KIA’s capture of Bhamo Airport]</ref>
==နောက်ခံ==
[[ဗန်းမော်မြို့]]သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
ဗန်းမော်တွင် [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၂၁)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆ နှင့် ၂၃၇ တို့အပြင် အမြောက်တပ်ရင်း ၁ ရင်း၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးတပ်ဖွဲ့များ တည်ရှိသည်။
ဗန်းမော်တွင် [[ဗန်းမော် လေဆိပ်|လေဆိပ်]]တစ်ခုလည်း ရှိသည်။
==တိုက်ပွဲ==
===တိုက်ပွဲအစ (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄)===
[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA က [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)|ဗန်းမော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]နှင့် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေသခံအများအပြားလည်း လှေများဖြင့် မြို့ထဲမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/civilians-trapped-in-kachins-bhamo-plead-for-help.html Civilians Trapped in Kachin’s Bhamo Plead for Help]</ref>
ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့အထိ မြို့တွင်းတိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး အရပ်သား ၁၀,၀၀၀ ခန့် မြို့ထဲတွင် ပိတ်မိနေကြောင်းနှင့် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီနှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-commander-abandons-kachin-fighting-kia.html Myanmar Junta Commander Abandons Kachin Fighting: KIA]</ref>
===အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်တွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးများ (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA သည် အနီးနားရှိ မံစီမြို့နယ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်သုံးခုဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၁၉၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၅၂၃ တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၆၀၁ တပ်ရင်းမှူးလည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဒေသခံစောင့်ကြည့်သူများ၏ အဆိုအရ စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား လက်နက်ချခဲ့ကြပြီး လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
KIA နှင့် မဟာမိတ်များက မံစီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗန်းမော်မြို့သည် လုံးဝပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရသည်။ [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]၊ [[ဗန်းမော် လေဆိပ်]]၊ တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ နှင့် တက္ကသိုလ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် မြို့ကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-close-in-on-bhamo-district-capital.html Kachin Rebels Close In on Bhamo District Capital]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် မန်စီမြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် KIA၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် အခြားအဖွဲ့များသည် မံစီမှ ဗန်းမော်သို့ ဆုတ်ခွာလာသော ရာနှင့်ချီသော စစ်ကောင်စီတပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဆုတ်ခွာလာသော တပ်ဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား အများအပြား ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မြို့ခံများက စစ်ကောင်စီတပ်များသည် အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နှင့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ တို့တွင်သာ အခြေပြုနိုင်တော့ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အား အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝိုင်းရံထားကြောင်း သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-hunting-down-retreating-myanmar-junta-troops.html KIA Hunting Down Retreating Myanmar Junta Troops]</ref>
===KIA ၏ ဆက်လက် ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ - ဖေဖော်ဝါရီ)===
ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကလေးများအပါအဝင် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌ပင် အရပ်သား ၃၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/fighting-escalates-in-battle-for-bhamo/ Fighting escalates in battle for Bhamo]</ref>
ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာတပ်ရင်း ၇၀၀၆ ၏ ဌာနချုပ်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး အမြောက်တပ်ရင်းတစ်ခု၏ ဌာနချုပ်ကိုပါ ဝိုင်းရံထားနိုင်ခဲ့သည်။ သံချပ်ကာယာဉ် ၇ စီးကို ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဗန်းမော်လေဆိပ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ နေ့စဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-allies-seize-airport-armored-unit-from-myanmar-junta-in-bhamo.html KIA, Allies Seize Airport, Armored Unit From Myanmar Junta in Bhamo]</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၎င်းအောင်မြင်မှုကြောင့် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting intensifies in Bhamo after KIA seizes artillery base |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bhamo-firece-battles-02032025043836.html |work=Radio Free Asia |language=my |date=3 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် KIA က စစ်ကောင်စီ၏ တင့်ကားတပ်ရင်း ၅၀၁၄ ကို သိမ်းပိုက်ရရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရက်အနည်းငယ်အလိုက ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သတင်းရင်းမြစ်များက တင့်ကားအချို့ မီးလောင်နေသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Rebels Seize Tank Base from Myanmar Junta
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kachin-rebels-seize-tank-base-from-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |date=11 February 2025}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၆ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ အမြောက်တပ်ရင်း ၃၆၆ ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ယခုအခါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်နေသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ စကခ-၂၁ နှင့်အတူ KIA နှင့် မဟာမိတ်များသည် မြို့နယ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသေးသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများဖြစ်သည့် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ စစ်သင်တန်းကျောင်းနှင့် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကိုလည်း တိုက်ခိုက်နေကြသည်။<ref>{{cite news |title=KIA, PDF Capture More Myanmar Junta Bases in Key Kachin Town
|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-capture-more-myanmar-junta-bases-in-key-kachin-town.html |work=The Irrawaddy |date=20 February 2025}}</ref>
===စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ် (၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ဧပြီ)===
ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီသည် စစ်သည်များ၊ အမြောက်မြား၊ ဒရုန်းများနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ နေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများသည် စစ်ကောင်စီ၏ မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုများ၏ ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗန်းမော်မြို့ရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းနှင့် စိန့်ပက်ထရစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှစ်ခုစလုံး မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် သိသိသာသာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
မတ်လရောက်သောအခါ စစ်ကောင်စီသည် မြို့၏နေရာအများအပြားကို KIA ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
===အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ထိုးစစ်ပြန်လည်စတင်ခြင်း (၂၀၂၅ ဧပြီ - လက်ရှိ)===
[[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]]လှုပ်ပြီးနောက် ကြေညာခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကာလကုန်ဆုံးပြီးနောက် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA နှင့် မဟာမိတ်များက ဗန်းမော်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ကြောင်း ကချင်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီကလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) ၏ ဗဟိုကင်းစခန်း ကျဆုံးခဲ့သော်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထပ်မံရှေ့တိုးနိုင်ခြင်းများ မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။ KIA နှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် မြို့အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ နေရာအနည်းဆုံး ၅ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဧပြီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်ကင်းထောက်အဖွဲ့က ထိုနေရာများအနက် နှစ်ခုမှာ ဘုရားကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းတို့တွင် ဖြစ်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Resumes Bhamo Attacks on Myanmar Junta After Quake Ceasefire
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-resumes-bhamo-attacks-on-myanmar-junta-after-quake-ceasefire.html |work=The Irrawaddy |date=30 April 2025}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Facebook Banmaw Scout Team |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122208058160145145&set=a.122096571608145145 |access-date=2025-05-07 |website=www.facebook.com}}</ref>
ဧပြီ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ဗန်းမော်မြို့ရှိ သီရိရတနာမနက်ဈေးကို စစ်ကောင်စီတပ်သားများက မီးရှို့ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် KIA သည် မတ်လက ဆုံးရှုံးခဲ့သော နေရာများအားလုံးနီးပါးကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီရုံးများနှင့် ကင်းစခန်းအချို့တည်ရှိရာ အဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ မြို့တွင်းရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ စခန်း၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) နှင့် [[ဗန်းမော်တက္ကသိုလ်]]ဝင်းတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Junta Burns Down Bhamo Town Market
|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-burns-down-bhamo-town-market |work=Burma News International |date= 1 May 2025}}</ref>
မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် KIA သတင်းရင်းမြစ်များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ခဲယမ်းပြတ်လပ်မှုများ ကြုံတွေ့နေရသဖြင့် စစ်ကောင်စီ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များက Y12 နှင့် Y8 လေယာဉ်များဖြင့် နေ့စဉ် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများကို လေထီးဖြင့်ချပေးကာ ဌာနချုပ်ကို အားဖြည့်နေကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ပထမပတ်အထိ မြို့တွင်းတွင် တစ်ရက်လျှင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၅၀ အထိ ပြုလုပ်နေကြောင်း ခုခံရေးသတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Continues to Defend Key Kachin City
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-continues-to-defend-key-kachin-city.html |work=The Irrawaddy |date=7 May 2025}}</ref>
မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးဖြင့် အင်အား ၆၀ ခန့်ကို ဗန်းမော်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) မှ စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်များကို ဦးတည်စေခဲ့ကြောင်း KIA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက ပြောကြားခဲ့သည်။ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA တပ်ဖွဲ့များသည် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်ဝင်းအတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထပ်မံရှေ့ဆက်ရန် အတားအဆီးများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စကခ-၂၁ နှင့် ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင်အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ အနီးအနားနှင့် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မ ဖြန့်ကျက်ထားသော တာမိုင်းလုံးရပ်ကွက်တို့တွင် နေ့စဉ် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။<ref>{{cite news |title=KIA Blames Myanmar Junta Airpower for Bhamo Stalemate
|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-blames-myanmar-junta-airpower-for-bhamo-stalemate.html|work=The Irrawaddy |date=8 May 2025}}</ref>
မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားများကိုသာ ခိုလှုံရာပေးထားသည့် ကမ်းနားရိပ်သာဘုန်းကြီးကျောင်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားဆဲ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများတွင် စကခ-၂၁ ဌာနချုပ်၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း ၉၁၄၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း ၉၃၃၊ စစ်တပ်ရင်း ၁၁ နှင့် ၈၈ ခြေလျင်တပ်မအောက်ရှိ တပ်ရင်းအများအပြားတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=At least 15 civilians killed in Myanmar junta airstrike on Bhamo monastery amid ongoing battle
|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/10/22171|work=Mizzima |date=10 May 2025}}</ref>
မေလ ၂၀ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် စကခ-၂၁ သို့ အင်အားဖြည့်တင်းရန် သယ်ယူပို့ဆောင်နေသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်သုံးစီးအနက် နှစ်စီးကို KIA က ပစ်ချခဲ့သည်။ တစ်စီးမှာ ရွှေကူမြို့မှ ၁၄ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်၏ ဘယ်ဘက်ကမ်းရှိ တောနက်ထဲသို့ ပျက်ကျခဲ့ပြီး ဗျူဟာမှူးတစ်ဦးအပါအဝင် ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော စစ်သားအားလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။ နောက်တစ်စီးမှာ ရွှေကူတွင် အရေးပေါ်ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး ဘေးတိုက်လဲကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျရာနေရာသို့ KIA ၏ တပ်မဟာ ၅ မှ တပ်သားများ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Update News- KIA ပစ်ချမှုကြောင့် စစ်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး ပျက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူးနှင့်အဖွဲ့ သေဆုံး၊ ရွှေကူအနီး တောထဲတွင် ပျက်ကျသည့် ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကို KIA တပ်ဖွဲ့များက ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီဟုဆို
|url= https://yktnews.com/2025/05/215174/ |work=Khit Thit News Agency |date=20 May 2025}}</ref><ref>[https://x.com/war_noir/status/1924859947340214469?s=46 | The video shows the moment the two helicopters were hit and the aftermath of the crash]</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)]]
== မှတ်စု ==
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
{{notelist}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
7t74cwxhkpjc86u557bn90350x9jeqx
အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ
0
270700
1033734
1020703
2026-05-25T03:42:20Z
Zawzawaungthwin
100038
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
1033734
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Battle in the Myanmar civil war}}
{{Infobox military conflict
| conflict = အလော့ဘွမ်
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] နှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| place = အလော့ဘွမ်တောင်ကုန်း၊ [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]
| date = ၂၅ မတ် ၂၀၂၁ (ပထမတိုက်ပွဲ)<br />၁၁-၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၁ (ဒုတိယတိုက်ပွဲ)
| result = ကေအိုင်အေ အနိုင်ရ
| combatant1 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
| combatant2 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
| coordinates = {{coords|24.712117|N|97.488365|E|region:MM-11_type:event|display=inline,title}}
| strength1 = မသိရှိရ
| strength2 = ၁၀၀+
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = ၁၀၀ ကျော်သေဆုံး၊ ၃၈ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
}}
'''အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲများ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]၏ အစောပိုင်းကာလများအတွင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]ရှိ အလော့ဘွမ်တောင်ကုန်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြစ်သည်။ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]သည် အလော့ဘွမ်စစ်အခြေစိုက်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ ကာကွယ်ရေးတပ်များကို မောင်းထုတ်ကာ အခြေစိုက်စခန်းကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်မှုများကိုလည်း တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။ အလော့ဘွမ်အခြေစိုက်စခန်းသည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ကေအိုင်အေဌာနချုပ် [[လိုင်ဇာမြို့|လိုင်ဇာ]]အနီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref name=voi>{{cite news |title=Failed Again To Seize Strategic Hill On The Myanmar-China Border, 20 Myanmar Soldiers Killed |date=1 May 2021 |work=Voice of Indonesia |url=https://voi.id/en/news/48422 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429072722/https://voi.id/en/news/48422|archive-date=April 29, 2023}}</ref>
== အချိန်မှတ်တမ်း ==
=== ပထမတိုက်ပွဲ ===
မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့ ညနေ ၅ နာရီခွဲခန့်တွင် ကေအိုင်အေ တပ်ရင်း ၂၅ နှင့် ၁၀ တို့သည် [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]ဝင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ အလော့ဘွမ်တောင်ကုန်းအောက်ခြေရှိ မုန်ပေါက်နှင့် ရှန်ထောင် စစ်စခန်းငယ်များ ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=bni>{{cite news |title=KIA Captures Strategic Tatmadaw Hilltop Camp in Kachin State |date=29 March 2021 |url=https://www.bnionline.net/en/news/kia-captures-strategic-tatmadaw-hilltop-camp-kachin-state |work=BNI Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430054855/https://www.bnionline.net/en/news/kia-captures-strategic-tatmadaw-hilltop-camp-kachin-state|archive-date=April 30, 2023}}</ref> ဤအောင်ပွဲသည် အဓိကထိုးစစ်အတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။
နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သည့် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့ တွင် ကေအိုင်အေတပ်များသည် တပ်မတော်နှင့် ၁၁ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဆင်နွှဲပြီးနောက် အလော့ဘွမ် စစ်အခြေစိုက်စခန်း ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=kia seizes Myanmar military base in kachin, - ОВА |url=https://myanmar-now.org/en/news/kia-seizes-myanmar-military-base-in-kachin/ |website=myanmar-now |access-date=22 April 2023 |language=English |date=25 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205222843/https://myanmar-now.org/en/news/kia-seizes-myanmar-military-base-in-kachin/|archive-date=December 5, 2023}}</ref>
[[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]] (ကေအိုင်အို) ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူ၏ ပြောကြားချက်အရ တပ်မတော်က မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အလော့ဘွမ်မှ ကေအိုင်အေ၏ ဖားလမ်ဘွမ် ရှေ့တန်းစခန်းသို့ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကေအိုင်အေက တိုက်ခိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=bni/>
=== ဒုတိယတိုက်ပွဲ ===
ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၁၄ ရက်နေ့ အတွင်း တပ်မတော်သည် နောင်မွန်ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုကို မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အလော့ဘွမ်စစ်အခြေစိုက်စခန်းသို့ ထပ်ခါတလဲလဲ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော်၏ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၂၀ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤကနဦးထိုးစစ်မှ စစ်သည်နှစ်ဦး သို့မဟုတ် သုံးဦးသာ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲကြောင့် တပ်မတော်ဘက်တွင် ထိခိုက်မှုများစွာ ရှိခဲ့သည်။<ref name=irra1>{{cite web |title=Myanmar troops sustain heavy casualties Kachin keep control strategic base |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-troops-sustain-heavy-casualties-kachin-keep-control-strategic-base.html|website=www.irrawaddy.com |access-date=22 April 2023 |language=English |date=14 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20231201185926/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-troops-sustain-heavy-casualties-kachin-keep-control-strategic-base.html|archive-date=December 1, 2023}}</ref>
နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သည့် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၈၇ မှ အပိုစစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းကို ထပ်မံစေလွှတ်ခဲ့သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)]]သည်လည်း တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်များဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ပြီး နံနက် ၇ နာရီမှ ည ၁၀ နာရီအတွင်း တောင်ကုန်းသို့ ၁၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပျံသန်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဤလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် ကေအိုင်အေ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး နေ့လယ် ၁ နာရီခန့်တွင် အများစုကို ဆက်တိုက်ဆိုသလို ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒေသခံများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဂျက်လေယာဉ်များသည် တစ်ချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တရုတ်ဘက်မှ သတိပေးပစ်ခတ်ပြီးမှသာ ပြန်လှည့်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်မြေပြင်တပ်ဖွဲ့များ ပစ်ခတ်လိုက်သည့် လက်နက်ကြီးကျည် နှစ်လုံးသည် နေ့လယ် ၂ နာရီနှင့် ညနေ ၅ နာရီခန့်တွင် တရုတ်ဘက်နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=SAC's fighter jets incessantly bomb Alaw Bum, artillery shells fell into China |author=KLN |date=13 April 2021 |work=Kachinland News |language=en |url=https://www.kachinlandnews.com/?p=29880|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429021414/https://www.kachinlandnews.com/?p=29880|archive-date=April 29, 2023}}</ref> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့ တိုက်ပွဲအတွင်း ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၈၇ ၏ တပ်ရင်းမှူးကျဆုံးခဲ့ကြောင်း ကေအိုင်အေသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Suffers Heavy Casualties in Fierce Fighting With Ethnic Armed Groups |date=13 April 2021 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-suffers-heavy-casualties-fierce-fighting-ethnic-armed-groups.html |work=The Irrawaddy|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803063143/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-suffers-heavy-casualties-fierce-fighting-ethnic-armed-groups.html|archive-date=August 3, 2023}}</ref>
တိုက်ပွဲများသည် တဖြည်းဖြည်း နှေးကွေးသွားပြီး ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့ တွင် လုံးဝရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများ ရပ်တန့်ပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသေးသော တပ်မတော်စစ်သည် ၃၈ ဦး ကို ကေအိုင်အေက ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=irra1/>
==အကျိုးဆက်များ==
အခြေစိုက်စခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းက ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အေ) အတွက် လူထုထောက်ခံမှုနှင့် အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိစေခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် စခန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အကြိမ်တိုင်းတွင် အကျိုးအမြတ်မရှိဘဲ အထိနာခဲ့သည်။ အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲသည် ကေအိုင်အေက တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတိုက်ပွဲများကို [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် တပ်မဟာများက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Poses Formidable Threat to Junta Military in Northern Myanmar |date=10 November 2022 |author=Ko Oo |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/kia-poses-formidable-threat-to-junta-military-in-northern-myanmar.html |work=The Irrawaddy|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930232740/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/kia-poses-formidable-threat-to-junta-military-in-northern-myanmar.html|archive-date=September 30, 2023}}</ref>
အဆိုပါစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အလော့ဘွမ်စခန်းသည် ကေအိုင်အေဌာနချုပ် လိုင်ဇာနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသောကြောင့် အရေးပါသည့် ကေအိုင်အေစခန်းများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများအပေါ် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကို မဟာဗျူဟာမြောက်စွာ ရပ်တန့်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=bni/>
ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့ တွင် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၇၇ သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၆ ကြိမ်ဖြင့် တောင်ကုန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် တောင်ကုန်းကို ပြန်မသိမ်းနိုင်ခဲ့ဘဲ အနည်းဆုံး စစ်သည် ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name=voi/>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
ap7x3svddnvij7z6p61exh68ebuvs6x
မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု
0
270716
1033583
1033501
2026-05-24T12:49:12Z
Zawzawaungthwin
100038
ကိုးကားချက် ထည့်သွင်း
1033583
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ၂၃ မေ – ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁
| place = [[မူဆယ်မြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| territory =
| result = မဆုံးဖြတ်နိုင်
| combatant1 = {{flag|Myanmar}}
| combatant2 = [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]
<!-- Commenting out per [[MOS:INFOBOXPURPOSE]]:
| commander1 = {{plainlist|
* {{flagdeco|Myanmar|army}} [[Min Aung Hlaing]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} Aung Myat Moe
}}
| commander2 = {{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[Twan Mrat Naing]]
* {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[Htang Gam Shawng]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[Pheung Kya-shin]]
* {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[Tar Bone Kyaw]]
}}
-->| units1 = {{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{flagicon image|Mm-north-eastern-rmc.svg}} [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
* {{air force|Myanmar}}
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
** [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| units2 = {{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
* {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]
}}
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 = အနည်းဆုံး ၅ ဦးသေဆုံး၊ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်း ပစ်ချခံရ<ref> [https://myanmar-now.org/en/news/new-clashes-break-out-between-kia-regime-forces-in-northern-shan-state/ New clashes break out between KIA, regime forces in northern Shan State]. May 18, 2021. [[Myanmar Now]]</ref> <ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-die-in-weekend-clashes.html Myanmar Junta Troops Die in Weekend Clashes]. [[The Irrawaddy]]. August 30, 2021.</ref>
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = အရပ်သားတစ်ဦး မြေမြုပ်မိုင်းထိ<ref>[https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resistance-claims-10082021155939.html Myanmar Resistance Claims Rising Junta Casualties, Destruction of Telecom Towers]. [[Radio Free Asia]]. October 8, 2021</ref>
| notes =
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
}}
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]] သုံးလအကြာတွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]နှင့် [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]တို့အကြား '''မူဆယ်ပဋိပက္ခများ''' ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]]၏ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့ တွင် မူဆယ်၌ သေနတ်သံများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210523-fighting-erupts-in-myanmar-town-on-chinese-border Fighting erupts in Myanmar town on Chinese border]. May 23, 2021. [[Reuters]].</ref> တရုတ်နယ်စပ်ဒေသ မုံးကိုးတွင်လည်း MNDAA နှင့် မြန်မာစစ်တပ်အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref> [https://www.frontiermyanmar.net/en/fresh-clashes-in-northern-shan-open-old-wounds-and-displace-thousands/ Fresh clashes in northern Shan open old wounds and displace thousands]. October 7, 2021. Frontier Myanmar. JAUMAN NAW, JAW TU HKAWNG and EMILY FISHBEIN </ref><ref>[https://www.freeburmarangers.org/2021/04/09/kachin-state-clash-report-1-6-april-2021/ Kachin State Clash Report, 1-6 April 2021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250515064648/https://www.freeburmarangers.org/2021/04/09/kachin-state-clash-report-1-6-april-2021/ |date=15 May 2025 }} Free Burma Rangers</ref><ref> [https://english.shannews.org/archives/24420 Conflict Between Northern Alliance And Burma Army Escalating In Muse District] Shan Herald Agency for News. December 1, 2021.</ref><ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/kokang-armed-group-reports-escalating-fighting-with-myanmar-junta.html Kokang Armed Group Reports Escalating Fighting With Myanmar Junta]. December 2, 2021. [[The Irrawaddy]].</ref><ref>{{Cite web |title=မူဆယ်မြို့နယ်တွင် ကိုးကန့်နှင့်စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား |url=https://burmese.dvb.no/post/492747 |access-date=2026-05-24 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ရှိ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
{{Myanmar-hist-stub}}
qnapcxyrh5gnj43smfb0za5qvsmoob3
1033719
1033583
2026-05-25T03:13:55Z
Zawzawaungthwin
100038
[[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
1033719
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု
| partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ၂၃ မေ – ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁
| place = [[မူဆယ်မြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| territory =
| result = မဆုံးဖြတ်နိုင်
| combatant1 = {{flag|Myanmar}}
| combatant2 = [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]
<!-- Commenting out per [[MOS:INFOBOXPURPOSE]]:
| commander1 = {{plainlist|
* {{flagdeco|Myanmar|army}} [[Min Aung Hlaing]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} Aung Myat Moe
}}
| commander2 = {{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[Twan Mrat Naing]]
* {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[Htang Gam Shawng]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[Pheung Kya-shin]]
* {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[Tar Bone Kyaw]]
}}
-->| units1 = {{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{flagicon image|Mm-north-eastern-rmc.svg}} [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
* {{air force|Myanmar}}
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
** [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]
| units2 = {{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
* {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]
}}
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 = အနည်းဆုံး ၅ ဦးသေဆုံး၊ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်း ပစ်ချခံရ<ref> [https://myanmar-now.org/en/news/new-clashes-break-out-between-kia-regime-forces-in-northern-shan-state/ New clashes break out between KIA, regime forces in northern Shan State]. May 18, 2021. [[Myanmar Now]]</ref> <ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-die-in-weekend-clashes.html Myanmar Junta Troops Die in Weekend Clashes]. [[The Irrawaddy]]. August 30, 2021.</ref>
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = အရပ်သားတစ်ဦး မြေမြုပ်မိုင်းထိ<ref>[https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resistance-claims-10082021155939.html Myanmar Resistance Claims Rising Junta Casualties, Destruction of Telecom Towers]. [[Radio Free Asia]]. October 8, 2021</ref>
| notes =
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
}}
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]] သုံးလအကြာတွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]နှင့် [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]တို့အကြား '''မူဆယ်ပဋိပက္ခများ''' ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]]၏ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့ တွင် မူဆယ်၌ သေနတ်သံများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210523-fighting-erupts-in-myanmar-town-on-chinese-border Fighting erupts in Myanmar town on Chinese border]. May 23, 2021. [[Reuters]].</ref> တရုတ်နယ်စပ်ဒေသ မုံးကိုးတွင်လည်း MNDAA နှင့် မြန်မာစစ်တပ်အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref> [https://www.frontiermyanmar.net/en/fresh-clashes-in-northern-shan-open-old-wounds-and-displace-thousands/ Fresh clashes in northern Shan open old wounds and displace thousands]. October 7, 2021. Frontier Myanmar. JAUMAN NAW, JAW TU HKAWNG and EMILY FISHBEIN </ref><ref>[https://www.freeburmarangers.org/2021/04/09/kachin-state-clash-report-1-6-april-2021/ Kachin State Clash Report, 1-6 April 2021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250515064648/https://www.freeburmarangers.org/2021/04/09/kachin-state-clash-report-1-6-april-2021/ |date=15 May 2025 }} Free Burma Rangers</ref><ref> [https://english.shannews.org/archives/24420 Conflict Between Northern Alliance And Burma Army Escalating In Muse District] Shan Herald Agency for News. December 1, 2021.</ref><ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/kokang-armed-group-reports-escalating-fighting-with-myanmar-junta.html Kokang Armed Group Reports Escalating Fighting With Myanmar Junta]. December 2, 2021. [[The Irrawaddy]].</ref><ref>{{Cite web |title=မူဆယ်မြို့နယ်တွင် ကိုးကန့်နှင့်စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား |url=https://burmese.dvb.no/post/492747 |access-date=2026-05-24 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
{{Myanmar-hist-stub}}
sx4twi83xeqaeuq65878u4ujfsfw35b
ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
14
272597
1033768
884389
2026-05-25T04:57:45Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033768
wikitext
text/x-wiki
၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]
iomidu8c02tb9hxj4waix8uwvbat7xg
1033770
1033768
2026-05-25T04:58:51Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်
1033770
wikitext
text/x-wiki
၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]
ruq2tq7vp0xikuw8vu3t7vidp23nl9i
ယုရမြစ် (ဂျပန်)
0
282285
1033692
1017874
2026-05-25T00:48:25Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033692
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ယုရမြစ်
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other = 由良川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Yura River in Nantan city 3.jpg
| image_size =
| image_caption = Yura River in [[Nantan, Kyoto|Nantan]], 2016
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| mapframe-zoom =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Honshu]]
| subdivision_type3 = Region
| subdivision_name3 = [[Kyoto Prefecture|Kyoto]], [[Hyōgo Prefecture|Hyōgo]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|146|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mikunidake
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation = {{convert|775.9|m|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|35.5164|135.2876|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1,880|km2|abbr=on}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ယုရမြစ်''' (由良川, Yuragawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟယောဂေါ့ခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တွင်ရှိနေသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E7%94%B1%E8%89%AF%E5%B7%9D-145404|title=由良川とは|website=Kotobank.jp|access-date=2 December 2021}}</ref> အရှည် ၁၄၆ ကီလိုမီတာ (၉၁ မိုင်) ရှိပြီး ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၁၈၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0615_yuragawa/0615_yuragawa_00.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20211216171635/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0615_yuragawa/0615_yuragawa_00.html |archive-date = 2021-12-16 |title = 由良川 |lang = ja |website = 日本の川 |publisher = MLIT |date = 2008 |access-date = 2021-12-18 |url-status = live }}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
g7jp3npwvcvzj01kdy97ofhkqiw4vn5
1033693
1033692
2026-05-25T00:49:06Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033693
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ယုရမြစ်
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other = 由良川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Yura River in Nantan city 3.jpg
| image_size =
| image_caption = နန်းတန်းမြို့တွင် မြင်တွေ့ရသည့် ယုရမြစ် (၂၀၁၆ ခုနှစ်)
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| mapframe-zoom =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Honshu]]
| subdivision_type3 = Region
| subdivision_name3 = [[Kyoto Prefecture|Kyoto]], [[Hyōgo Prefecture|Hyōgo]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|146|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mikunidake
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation = {{convert|775.9|m|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|35.5164|135.2876|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1,880|km2|abbr=on}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ယုရမြစ်''' (由良川, Yuragawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟယောဂေါ့ခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တွင်ရှိနေသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E7%94%B1%E8%89%AF%E5%B7%9D-145404|title=由良川とは|website=Kotobank.jp|access-date=2 December 2021}}</ref> အရှည် ၁၄၆ ကီလိုမီတာ (၉၁ မိုင်) ရှိပြီး ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၁၈၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0615_yuragawa/0615_yuragawa_00.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20211216171635/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0615_yuragawa/0615_yuragawa_00.html |archive-date = 2021-12-16 |title = 由良川 |lang = ja |website = 日本の川 |publisher = MLIT |date = 2008 |access-date = 2021-12-18 |url-status = live }}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
q10azrc2lfve8i9jx38nim9wzc1ybki
1033694
1033693
2026-05-25T00:49:27Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033694
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ယုရမြစ်
| name_native =
| name_native_lang =
| name_other = 由良川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Yura River in Nantan city 3.jpg
| image_size =
| image_caption = [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် မြင်တွေ့ရသည့် ယုရမြစ် (၂၀၁၆ ခုနှစ်)
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| mapframe-zoom =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Honshu]]
| subdivision_type3 = Region
| subdivision_name3 = [[Kyoto Prefecture|Kyoto]], [[Hyōgo Prefecture|Hyōgo]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|146|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mikunidake
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation = {{convert|775.9|m|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|35.5164|135.2876|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1,880|km2|abbr=on}}
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ယုရမြစ်''' (由良川, Yuragawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟယောဂေါ့ခရိုင်]]နှင့် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တွင်ရှိနေသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E7%94%B1%E8%89%AF%E5%B7%9D-145404|title=由良川とは|website=Kotobank.jp|access-date=2 December 2021}}</ref> အရှည် ၁၄၆ ကီလိုမီတာ (၉၁ မိုင်) ရှိပြီး ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၁၈၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0615_yuragawa/0615_yuragawa_00.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20211216171635/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0615_yuragawa/0615_yuragawa_00.html |archive-date = 2021-12-16 |title = 由良川 |lang = ja |website = 日本の川 |publisher = MLIT |date = 2008 |access-date = 2021-12-18 |url-status = live }}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
t6i1zvmyei6mpayxwspvxd08l1k2e1y
စစ်တွေတိုက်ပွဲ
0
282406
1033745
1019955
2026-05-25T04:26:43Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033745
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
|conflict=မောင်တောတိုက်ပွဲ
|partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
|image=
|caption=
|date=၂၀၂၃ - ဖြစ်ပွားဆဲ
|place=[[စစ်တွေ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|coordinates=
|territory=ခြေလျင်တပ် ၂၀၀၀<br>
ရေတပ်အင်အား ၁၀၀၀<br>
စစ်သင်္ဘော ၁၀ စီး
|result=
|combatant1={{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]<ref name=":0" />
|combatant2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|commander1={{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[နိုင်နိုင်ဦး]]<br>{{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[ကျော်စွာဦး]]
|commander2={{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]]
}}
|units1={{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]
|units2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|strength1=
|strength2=
|casualties1=မသိရှိရ
|casualties2=မသိရှိရ
|casualties3=
|notes=
|campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]]သည် မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[စစ်တွေမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေခရိုင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What's happening on the Sittwe battlefield? |url=https://www.narinjara.com/news/detail/68c1248f268ac2ee0433f8ab |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Thit |first=Lin |date=2026-03-02 |title=Arakan Army Advances to Edge of Sittwe as Fighting Intensifies |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-advances-to-edge-of-sittwe-as-fighting-intensifies.html |access-date=2026-03-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေကြောင်းဖြင့် ပစ်ကူပေးရသည်အထိ စစ်တွေတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်လာ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/stwhtsacftair.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေမြို့နယ်သည်]] ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး SAC အတွက် အဓိကမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှုတွင် ဤမြို့သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=The Looming Battle for Sittwe |url=https://www.csis.org/blogs/latest-southeast-asia/spotlight-looming-battle-sittwe-march-12-2024 |access-date=2026-03-03 |website=csis.org |language=en}}</ref> ထိုကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့တွင် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ အမြောက်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်များနှင့် အခြားတပ်ရင်းများ အပါအဝင် စစ်အစိုးရ၏ တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် တည်ရှိနေပြီး ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုလည်း ပါဝင်နေသည်။<ref name=":0" />
== အချိန်မှတ်တမ်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်တွေမြို့တွင် ညမထွက်ရအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta imposes curfew in Sittwe amid surge in rebel-led fighting |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/news/asia/news/myanmar-junta-imposes-curfew-sittwe-amid-surge-rebel-led-fighting-3469351 |access-date=2026-03-03 |language=en}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် AA သည် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု ကြေငြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Ponnagyun Township Near Sittwe -Rakhine's Capital |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-ponnagyun-township-near-sittwe-rakhines-capital |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":1" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရသည် စစ်တွေမြို့ရှိ ရွာ ၂၀ ခန့်မှ ဒေသခံများအား ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများပတ်လည်တွင် "လူသားဒိုင်း"အဖြစ် အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်နှင့် စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများသည် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA and Junta troops start fighting in Sittwe Township, Arakan(Rakhine) State |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-and-junta-troops-start-fighting-sittwe-township-arakanrakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> AA မှ လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေချိန်တွင် စစ်အစိုးရသည် ဒေသနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြို့နယ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Intensifies Heavy Shelling Following Battle Near Sittwe City in Rakhine State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-intensifies-heavy-shelling-following-battle-near-sittwe-city-rakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref>
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် AA သည် ပဒလိတ်နှင့် [[အမြင့်ကျွန်းရွာ]]ရွာများရှိ အစိုးရတပ်စခန်းများကို အမြောက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် စစ်တွေမြို့နယ် ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၂ နှင့် ၃၄၄ တို့ အခြေစိုက်သည့် ရေတပ်စခန်းလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-09 |title=Arakan Army launches artillery strike on regime outposts in Rakhine State capital Sittwe |url=https://english.dvb.no/arakan-army-launches-artillery-strike-on-regime-outposts-in-rakhine-state-capital-sittwe/ |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် AA သည် ကံ့ကော်ကျွန်းရှိ [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]ရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရေချမ်းပြင်ရွာရှိ စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးသို့ ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရသည်။<ref name="bnionline.net">{{Cite web |title=AA seizes key outposts near Sittwe as battle for Rakhine capital intensifies |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-key-outposts-near-sittwe-battle-rakhine-capital-intensifies |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armed clashes reported around Sittwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/armed-clashes-reported-around-sittwe |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA commandos capture two outposts at Sittwe Regional Command Headquarters |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6961e2eca77c5e25b51462fb |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် AA ၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=စစ်တွေတိုက်ပွဲတွင် AA တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/741176 |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ [[အုန်းတောကြီးရွာ|အုန်းတောကြီး]]စခန်း၊ ၂၇၀ တပ်ရင်းနှင့် ရဲတပ်ရင်း ၃၆ မှ တပ်မတော်သားအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်၍ ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏တပ်စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြပြီး AA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Over 50 soldiers desert army bases in Sittwe within 15 days |url=https://www.narinjara.com/news/detail/696f9a27a77c5e25b578c22f |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရွှေမင်းဂံ ရေတပ်စခန်းနှင့် ဇောမဒက်အနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့တွင် ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ရွှေမင်းဂံရေတပ်ကို AA ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/sgatn.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ တွင် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွား |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/03/83607 |website=Mizzima |language=my}}</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
tr0b1qedre4t8zq4utmrh5xh77gwtlq
1033746
1033745
2026-05-25T04:26:58Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033746
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
|conflict=မောင်တောတိုက်ပွဲ
|partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
|image=
|caption=
|date=၂၀၂၃ - ဖြစ်ပွားဆဲ
|place=[[စစ်တွေ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|coordinates=
|territory=ခြေလျင်တပ် ၂၀၀၀<br>
ရေတပ်အင်အား ၁၀၀၀<br>
စစ်သင်္ဘော ၁၀ စီး
|result=
|combatant1={{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]<ref name=":0" />
|combatant2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|commander1={{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[နိုင်နိုင်ဦး]]<br>{{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[ကျော်စွာဦး]]
|commander2={{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]]
}}
|units1={{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]
|units2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|strength1=
|strength2=
|casualties1=မသိရှိရ
|casualties2=မသိရှိရ
|casualties3=
|notes=
|campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]]သည် မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[စစ်တွေမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေခရိုင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What's happening on the Sittwe battlefield? |url=https://www.narinjara.com/news/detail/68c1248f268ac2ee0433f8ab |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Thit |first=Lin |date=2026-03-02 |title=Arakan Army Advances to Edge of Sittwe as Fighting Intensifies |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-advances-to-edge-of-sittwe-as-fighting-intensifies.html |access-date=2026-03-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေကြောင်းဖြင့် ပစ်ကူပေးရသည်အထိ စစ်တွေတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်လာ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/stwhtsacftair.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေမြို့နယ်သည်]] ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး SAC အတွက် အဓိကမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှုတွင် ဤမြို့သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=The Looming Battle for Sittwe |url=https://www.csis.org/blogs/latest-southeast-asia/spotlight-looming-battle-sittwe-march-12-2024 |access-date=2026-03-03 |website=csis.org |language=en}}</ref> ထိုကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့တွင် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ အမြောက်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်များနှင့် အခြားတပ်ရင်းများ အပါအဝင် စစ်အစိုးရ၏ တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် တည်ရှိနေပြီး ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုလည်း ပါဝင်နေသည်။<ref name=":0" />
== အချိန်မှတ်တမ်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်တွေမြို့တွင် ညမထွက်ရအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta imposes curfew in Sittwe amid surge in rebel-led fighting |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/news/asia/news/myanmar-junta-imposes-curfew-sittwe-amid-surge-rebel-led-fighting-3469351 |access-date=2026-03-03 |language=en}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် AA သည် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု ကြေငြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Ponnagyun Township Near Sittwe -Rakhine's Capital |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-ponnagyun-township-near-sittwe-rakhines-capital |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":1" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရသည် စစ်တွေမြို့ရှိ ရွာ ၂၀ ခန့်မှ ဒေသခံများအား ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများပတ်လည်တွင် "လူသားဒိုင်း"အဖြစ် အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်နှင့် စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများသည် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA and Junta troops start fighting in Sittwe Township, Arakan(Rakhine) State |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-and-junta-troops-start-fighting-sittwe-township-arakanrakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> AA မှ လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေချိန်တွင် စစ်အစိုးရသည် ဒေသနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြို့နယ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Intensifies Heavy Shelling Following Battle Near Sittwe City in Rakhine State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-intensifies-heavy-shelling-following-battle-near-sittwe-city-rakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref>
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် AA သည် ပဒလိတ်နှင့် [[အမြင့်ကျွန်းရွာ]]ရွာများရှိ အစိုးရတပ်စခန်းများကို အမြောက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် စစ်တွေမြို့နယ် ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၂ နှင့် ၃၄၄ တို့ အခြေစိုက်သည့် ရေတပ်စခန်းလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-09 |title=Arakan Army launches artillery strike on regime outposts in Rakhine State capital Sittwe |url=https://english.dvb.no/arakan-army-launches-artillery-strike-on-regime-outposts-in-rakhine-state-capital-sittwe/ |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် AA သည် ကံ့ကော်ကျွန်းရှိ [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]ရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရေချမ်းပြင်ရွာရှိ စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးသို့ ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရသည်။<ref name="bnionline.net">{{Cite web |title=AA seizes key outposts near Sittwe as battle for Rakhine capital intensifies |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-key-outposts-near-sittwe-battle-rakhine-capital-intensifies |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armed clashes reported around Sittwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/armed-clashes-reported-around-sittwe |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA commandos capture two outposts at Sittwe Regional Command Headquarters |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6961e2eca77c5e25b51462fb |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် AA ၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=စစ်တွေတိုက်ပွဲတွင် AA တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/741176 |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ [[အုန်းတောကြီးရွာ|အုန်းတောကြီး]]စခန်း၊ ၂၇၀ တပ်ရင်းနှင့် ရဲတပ်ရင်း ၃၆ မှ တပ်မတော်သားအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်၍ ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏တပ်စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြပြီး AA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Over 50 soldiers desert army bases in Sittwe within 15 days |url=https://www.narinjara.com/news/detail/696f9a27a77c5e25b578c22f |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရွှေမင်းဂံ ရေတပ်စခန်းနှင့် ဇောမဒက်အနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့တွင် ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ရွှေမင်းဂံရေတပ်ကို AA ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/sgatn.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ တွင် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွား |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/03/83607 |website=Mizzima |language=my}}</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
co0wyp6bjgxtdtgn0h9l4rgb5wkk8z3
1033747
1033746
2026-05-25T04:27:12Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033747
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
|conflict=မောင်တောတိုက်ပွဲ
|partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
|image=
|caption=
|date=၂၀၂၃ - ဖြစ်ပွားဆဲ
|place=[[စစ်တွေ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|coordinates=
|territory=ခြေလျင်တပ် ၂၀၀၀<br>
ရေတပ်အင်အား ၁၀၀၀<br>
စစ်သင်္ဘော ၁၀ စီး
|result=
|combatant1={{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]<ref name=":0" />
|combatant2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|commander1={{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[နိုင်နိုင်ဦး]]<br>{{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[ကျော်စွာဦး]]
|commander2={{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]]
}}
|units1={{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]
|units2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|strength1=
|strength2=
|casualties1=မသိရှိရ
|casualties2=မသိရှိရ
|casualties3=
|notes=
|campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]]သည် မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[စစ်တွေမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေခရိုင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What's happening on the Sittwe battlefield? |url=https://www.narinjara.com/news/detail/68c1248f268ac2ee0433f8ab |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Thit |first=Lin |date=2026-03-02 |title=Arakan Army Advances to Edge of Sittwe as Fighting Intensifies |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-advances-to-edge-of-sittwe-as-fighting-intensifies.html |access-date=2026-03-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေကြောင်းဖြင့် ပစ်ကူပေးရသည်အထိ စစ်တွေတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်လာ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/stwhtsacftair.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေမြို့နယ်သည်]] ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး SAC အတွက် အဓိကမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှုတွင် ဤမြို့သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=The Looming Battle for Sittwe |url=https://www.csis.org/blogs/latest-southeast-asia/spotlight-looming-battle-sittwe-march-12-2024 |access-date=2026-03-03 |website=csis.org |language=en}}</ref> ထိုကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့တွင် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ အမြောက်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်များနှင့် အခြားတပ်ရင်းများ အပါအဝင် စစ်အစိုးရ၏ တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် တည်ရှိနေပြီး ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုလည်း ပါဝင်နေသည်။<ref name=":0" />
== အချိန်မှတ်တမ်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်တွေမြို့တွင် ညမထွက်ရအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta imposes curfew in Sittwe amid surge in rebel-led fighting |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/news/asia/news/myanmar-junta-imposes-curfew-sittwe-amid-surge-rebel-led-fighting-3469351 |access-date=2026-03-03 |language=en}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် AA သည် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု ကြေငြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Ponnagyun Township Near Sittwe -Rakhine's Capital |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-ponnagyun-township-near-sittwe-rakhines-capital |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":1" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရသည် စစ်တွေမြို့ရှိ ရွာ ၂၀ ခန့်မှ ဒေသခံများအား ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများပတ်လည်တွင် "လူသားဒိုင်း"အဖြစ် အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်နှင့် စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများသည် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA and Junta troops start fighting in Sittwe Township, Arakan(Rakhine) State |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-and-junta-troops-start-fighting-sittwe-township-arakanrakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> AA မှ လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေချိန်တွင် စစ်အစိုးရသည် ဒေသနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြို့နယ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Intensifies Heavy Shelling Following Battle Near Sittwe City in Rakhine State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-intensifies-heavy-shelling-following-battle-near-sittwe-city-rakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref>
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် AA သည် ပဒလိတ်နှင့် [[အမြင့်ကျွန်းရွာ]]ရွာများရှိ အစိုးရတပ်စခန်းများကို အမြောက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် စစ်တွေမြို့နယ် ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၂ နှင့် ၃၄၄ တို့ အခြေစိုက်သည့် ရေတပ်စခန်းလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-09 |title=Arakan Army launches artillery strike on regime outposts in Rakhine State capital Sittwe |url=https://english.dvb.no/arakan-army-launches-artillery-strike-on-regime-outposts-in-rakhine-state-capital-sittwe/ |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် AA သည် ကံ့ကော်ကျွန်းရှိ [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]ရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရေချမ်းပြင်ရွာရှိ စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးသို့ ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရသည်။<ref name="bnionline.net">{{Cite web |title=AA seizes key outposts near Sittwe as battle for Rakhine capital intensifies |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-key-outposts-near-sittwe-battle-rakhine-capital-intensifies |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armed clashes reported around Sittwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/armed-clashes-reported-around-sittwe |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA commandos capture two outposts at Sittwe Regional Command Headquarters |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6961e2eca77c5e25b51462fb |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် AA ၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=စစ်တွေတိုက်ပွဲတွင် AA တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/741176 |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ [[အုန်းတောကြီးရွာ|အုန်းတောကြီး]]စခန်း၊ ၂၇၀ တပ်ရင်းနှင့် ရဲတပ်ရင်း ၃၆ မှ တပ်မတော်သားအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်၍ ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏တပ်စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြပြီး AA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Over 50 soldiers desert army bases in Sittwe within 15 days |url=https://www.narinjara.com/news/detail/696f9a27a77c5e25b578c22f |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရွှေမင်းဂံ ရေတပ်စခန်းနှင့် ဇောမဒက်အနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့တွင် ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ရွှေမင်းဂံရေတပ်ကို AA ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/sgatn.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ တွင် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွား |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/03/83607 |website=Mizzima |language=my}}</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
tv89ppkahpglavlmsi7ttt79f7puts6
1033748
1033747
2026-05-25T04:27:30Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033748
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
|conflict=မောင်တောတိုက်ပွဲ
|partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
|image=
|caption=
|date=၂၀၂၃ - ဖြစ်ပွားဆဲ
|place=[[စစ်တွေ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|coordinates=
|territory=ခြေလျင်တပ် ၂၀၀၀<br>
ရေတပ်အင်အား ၁၀၀၀<br>
စစ်သင်္ဘော ၁၀ စီး
|result=
|combatant1={{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]<ref name=":0" />
|combatant2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|commander1={{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[နိုင်နိုင်ဦး]]<br>{{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[ကျော်စွာဦး]]
|commander2={{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]]
}}
|units1={{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]
|units2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|strength1=
|strength2=
|casualties1=မသိရှိရ
|casualties2=မသိရှိရ
|casualties3=
|notes=
|campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]]သည် မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[စစ်တွေမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေခရိုင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What's happening on the Sittwe battlefield? |url=https://www.narinjara.com/news/detail/68c1248f268ac2ee0433f8ab |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Thit |first=Lin |date=2026-03-02 |title=Arakan Army Advances to Edge of Sittwe as Fighting Intensifies |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-advances-to-edge-of-sittwe-as-fighting-intensifies.html |access-date=2026-03-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေကြောင်းဖြင့် ပစ်ကူပေးရသည်အထိ စစ်တွေတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်လာ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/stwhtsacftair.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေမြို့နယ်သည်]] ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး SAC အတွက် အဓိကမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှုတွင် ဤမြို့သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=The Looming Battle for Sittwe |url=https://www.csis.org/blogs/latest-southeast-asia/spotlight-looming-battle-sittwe-march-12-2024 |access-date=2026-03-03 |website=csis.org |language=en}}</ref> ထိုကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့တွင် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ အမြောက်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်များနှင့် အခြားတပ်ရင်းများ အပါအဝင် စစ်အစိုးရ၏ တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် တည်ရှိနေပြီး ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုလည်း ပါဝင်နေသည်။<ref name=":0" />
== အချိန်မှတ်တမ်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်တွေမြို့တွင် ညမထွက်ရအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta imposes curfew in Sittwe amid surge in rebel-led fighting |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/news/asia/news/myanmar-junta-imposes-curfew-sittwe-amid-surge-rebel-led-fighting-3469351 |access-date=2026-03-03 |language=en}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် AA သည် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု ကြေငြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Ponnagyun Township Near Sittwe -Rakhine's Capital |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-ponnagyun-township-near-sittwe-rakhines-capital |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":1" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရသည် စစ်တွေမြို့ရှိ ရွာ ၂၀ ခန့်မှ ဒေသခံများအား ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများပတ်လည်တွင် "လူသားဒိုင်း"အဖြစ် အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်နှင့် စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများသည် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA and Junta troops start fighting in Sittwe Township, Arakan(Rakhine) State |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-and-junta-troops-start-fighting-sittwe-township-arakanrakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> AA မှ လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေချိန်တွင် စစ်အစိုးရသည် ဒေသနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြို့နယ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Intensifies Heavy Shelling Following Battle Near Sittwe City in Rakhine State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-intensifies-heavy-shelling-following-battle-near-sittwe-city-rakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref>
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် AA သည် ပဒလိတ်နှင့် [[အမြင့်ကျွန်းရွာ]]ရွာများရှိ အစိုးရတပ်စခန်းများကို အမြောက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် စစ်တွေမြို့နယ် ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၂ နှင့် ၃၄၄ တို့ အခြေစိုက်သည့် ရေတပ်စခန်းလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-09 |title=Arakan Army launches artillery strike on regime outposts in Rakhine State capital Sittwe |url=https://english.dvb.no/arakan-army-launches-artillery-strike-on-regime-outposts-in-rakhine-state-capital-sittwe/ |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် AA သည် ကံ့ကော်ကျွန်းရှိ [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]ရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရေချမ်းပြင်ရွာရှိ စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးသို့ ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရသည်။<ref name="bnionline.net">{{Cite web |title=AA seizes key outposts near Sittwe as battle for Rakhine capital intensifies |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-key-outposts-near-sittwe-battle-rakhine-capital-intensifies |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armed clashes reported around Sittwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/armed-clashes-reported-around-sittwe |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA commandos capture two outposts at Sittwe Regional Command Headquarters |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6961e2eca77c5e25b51462fb |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် AA ၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=စစ်တွေတိုက်ပွဲတွင် AA တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/741176 |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ [[အုန်းတောကြီးရွာ|အုန်းတောကြီး]]စခန်း၊ ၂၇၀ တပ်ရင်းနှင့် ရဲတပ်ရင်း ၃၆ မှ တပ်မတော်သားအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်၍ ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏တပ်စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြပြီး AA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Over 50 soldiers desert army bases in Sittwe within 15 days |url=https://www.narinjara.com/news/detail/696f9a27a77c5e25b578c22f |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရွှေမင်းဂံ ရေတပ်စခန်းနှင့် ဇောမဒက်အနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့တွင် ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ရွှေမင်းဂံရေတပ်ကို AA ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/sgatn.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ တွင် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွား |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/03/83607 |website=Mizzima |language=my}}</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
smd58lrj9nq1yf1sgvd4ruevxylvq7j
1033749
1033748
2026-05-25T04:28:00Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033749
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
|conflict=မောင်တောတိုက်ပွဲ
|partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
|image=
|caption=
|date=၂၀၂၃ - ဖြစ်ပွားဆဲ
|place=[[စစ်တွေ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|coordinates=
|territory=ခြေလျင်တပ် ၂၀၀၀<br>
ရေတပ်အင်အား ၁၀၀၀<br>
စစ်သင်္ဘော ၁၀ စီး
|result=
|combatant1={{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]<ref name=":0" />
|combatant2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|commander1={{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[နိုင်နိုင်ဦး]]<br>{{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[ကျော်စွာဦး]]
|commander2={{plainlist|
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]
* {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]]
}}
|units1={{armed forces|Myanmar}}
* {{army|Myanmar}}
** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]
|units2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]
|strength1=
|strength2=
|casualties1=မသိရှိရ
|casualties2=မသိရှိရ
|casualties3=
|notes=
|campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]]သည် မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[စစ်တွေမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေခရိုင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What's happening on the Sittwe battlefield? |url=https://www.narinjara.com/news/detail/68c1248f268ac2ee0433f8ab |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Thit |first=Lin |date=2026-03-02 |title=Arakan Army Advances to Edge of Sittwe as Fighting Intensifies |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-advances-to-edge-of-sittwe-as-fighting-intensifies.html |access-date=2026-03-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေကြောင်းဖြင့် ပစ်ကူပေးရသည်အထိ စစ်တွေတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်လာ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/stwhtsacftair.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref>
== နောက်ခံ ==
[[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေမြို့နယ်သည်]] ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး SAC အတွက် အဓိကမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှုတွင် ဤမြို့သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=The Looming Battle for Sittwe |url=https://www.csis.org/blogs/latest-southeast-asia/spotlight-looming-battle-sittwe-march-12-2024 |access-date=2026-03-03 |website=csis.org |language=en}}</ref> ထိုကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့တွင် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ အမြောက်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်များနှင့် အခြားတပ်ရင်းများ အပါအဝင် စစ်အစိုးရ၏ တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် တည်ရှိနေပြီး ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုလည်း ပါဝင်နေသည်။<ref name=":0" />
== အချိန်မှတ်တမ်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်တွေမြို့တွင် ညမထွက်ရအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta imposes curfew in Sittwe amid surge in rebel-led fighting |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/news/asia/news/myanmar-junta-imposes-curfew-sittwe-amid-surge-rebel-led-fighting-3469351 |access-date=2026-03-03 |language=en}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် AA သည် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု ကြေငြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Ponnagyun Township Near Sittwe -Rakhine's Capital |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-ponnagyun-township-near-sittwe-rakhines-capital |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":1" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရသည် စစ်တွေမြို့ရှိ ရွာ ၂၀ ခန့်မှ ဒေသခံများအား ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများပတ်လည်တွင် "လူသားဒိုင်း"အဖြစ် အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" />
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်နှင့် စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများသည် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA and Junta troops start fighting in Sittwe Township, Arakan(Rakhine) State |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-and-junta-troops-start-fighting-sittwe-township-arakanrakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> AA မှ လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေချိန်တွင် စစ်အစိုးရသည် ဒေသနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြို့နယ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Intensifies Heavy Shelling Following Battle Near Sittwe City in Rakhine State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-intensifies-heavy-shelling-following-battle-near-sittwe-city-rakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref>
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် AA သည် ပဒလိတ်နှင့် [[အမြင့်ကျွန်းရွာ]]ရွာများရှိ အစိုးရတပ်စခန်းများကို အမြောက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် စစ်တွေမြို့နယ် ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၂ နှင့် ၃၄၄ တို့ အခြေစိုက်သည့် ရေတပ်စခန်းလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-09 |title=Arakan Army launches artillery strike on regime outposts in Rakhine State capital Sittwe |url=https://english.dvb.no/arakan-army-launches-artillery-strike-on-regime-outposts-in-rakhine-state-capital-sittwe/ |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် AA သည် ကံ့ကော်ကျွန်းရှိ [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]ရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရေချမ်းပြင်ရွာရှိ စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးသို့ ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရသည်။<ref name="bnionline.net">{{Cite web |title=AA seizes key outposts near Sittwe as battle for Rakhine capital intensifies |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-key-outposts-near-sittwe-battle-rakhine-capital-intensifies |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armed clashes reported around Sittwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/armed-clashes-reported-around-sittwe |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA commandos capture two outposts at Sittwe Regional Command Headquarters |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6961e2eca77c5e25b51462fb |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် AA ၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=စစ်တွေတိုက်ပွဲတွင် AA တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/741176 |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ [[အုန်းတောကြီးရွာ|အုန်းတောကြီး]]စခန်း၊ ၂၇၀ တပ်ရင်းနှင့် ရဲတပ်ရင်း ၃၆ မှ တပ်မတော်သားအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်၍ ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏တပ်စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြပြီး AA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Over 50 soldiers desert army bases in Sittwe within 15 days |url=https://www.narinjara.com/news/detail/696f9a27a77c5e25b578c22f |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရွှေမင်းဂံ ရေတပ်စခန်းနှင့် ဇောမဒက်အနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့တွင် ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ရွှေမင်းဂံရေတပ်ကို AA ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/sgatn.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ တွင် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွား |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/03/83607 |website=Mizzima |language=my}}</ref>
== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
c2qsl73p55kkttzoa8hbg2m63jebc1p
၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
0
283023
1033782
1031625
2026-05-25T09:02:22Z
~2026-30952-37
143151
/* နောက်ခံအကြောင်းရင်း */ သမှိင်။ဝင် စိုလင်း256
1033782
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ
| date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]
| image = Kutkai district in Shan state.svg
| image_size = 300
| alt =
| caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ
| coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}}
| image_map = Myanmar
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ
| map_size = 250
| result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း
| territory =
* ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ
* ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ်
* TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ
| combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]]
| commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]]
| strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = မသိရှိရ
| notes =
* ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
}}
'''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းရင်း ==soeLinနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်အဖွဲစီးတွေရဲ့ပံပိုမူးပေအပ်သောအဂ်လိပ်သမဒ256စိုးလင်းရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမှာကဆန/နိူင်/9/191284-လဆန်အဂါသာ5-9-1353-အိုသွေး1991-
အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံသမိုင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref>
တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== သက်ရောက်မှုများ ==
ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတစ်ချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
== နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် -
ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။
နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။
၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။
ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
== ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ ==
နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== စွပ်စွဲခံရမှုများ ==
ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
coin1avpsw6ypwufcbogw769icv79gw
1033783
1033782
2026-05-25T09:07:59Z
~2026-30952-37
143151
/* နောက်ခံသမိုင်း */ စိုလင်းနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးစိုလင်ူ
1033783
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ
| date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]
| image = Kutkai district in Shan state.svg
| image_size = 300
| alt =
| caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ
| coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}}
| image_map = Myanmar
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ
| map_size = 250
| result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း
| territory =
* ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ
* ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ်
* TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ
| combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]]
| commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]]
| strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = မသိရှိရ
| notes =
* ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
}}
'''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းရင်း ==soeLinနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်အဖွဲစီးတွေရဲ့ပံပိုမူးပေအပ်သောအဂ်လိပ်သမဒ256စိုးလင်းရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမှာကဆန/နိူင်/9/191284-လဆန်အဂါသာ5-9-1353-အိုသွေး1991-
အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံသမိုင်း ==နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်အဂ်လိပ်သမဒစိုလင်းရှမ်ပြည်နယ်ာရီူးမန်အိုင်55ကြာအိမ်အမှတ်50/ကဆန/နိူင်/9/191284-လဆန်အဂါသာ/5-9-1353-အိုသွေးကုမဏီပှိင်ရှင်/256စာချုပ်ချုပ်ဆိုထာသည်
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref>
တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== သက်ရောက်မှုများ ==
ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတစ်ချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
== နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် -
ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။
နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။
၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။
ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
== ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ ==
နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== စွပ်စွဲခံရမှုများ ==
ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
tweeofbkjf43a9s1bxfcza2uu2iehdx
1033784
1033783
2026-05-25T09:10:05Z
Salai Rungtoi
22844
1033784
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ
| date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]
| image = Kutkai district in Shan state.svg
| image_size = 300
| alt =
| caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ
| coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}}
| image_map = Myanmar
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ
| map_size = 250
| result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း
| territory =
* ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ
* ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ်
* TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ
| combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]]
| commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]]
| strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = မသိရှိရ
| notes =
* ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
}}
'''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းရင်း ==
အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံသမိုင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref>
တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== သက်ရောက်မှုများ ==
ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတစ်ချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
== နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် -
ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။
နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။
၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။
ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
== ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ ==
နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== စွပ်စွဲခံရမှုများ ==
ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
aa65846v8etjq01tdx3hydfx0xc28m0
1033785
1033784
2026-05-25T09:10:09Z
~2026-30952-37
143151
/* တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် */နောက်ခံပပိုမူးအာလုံးအဂ်လိပ်သမဒစိုလင်း
1033785
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ
| date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]
| image = Kutkai district in Shan state.svg
| image_size = 300
| alt =
| caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ
| coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}}
| image_map = Myanmar
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ
| map_size = 250
| result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း
| territory =
* ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ
* ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ်
* TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ
| combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]]
| commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]]
| strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = မသိရှိရ
| notes =
* ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
}}
'''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းရင်း ==
အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံသမိုင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==နိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဒစိုလင်း256ကုမဏီပှိင်ရှင်
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref>
တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== သက်ရောက်မှုများ ==
ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတစ်ချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
== နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် -
ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။
နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။
၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။
ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
== ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ ==
နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== စွပ်စွဲခံရမှုများ ==
ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
hpbb274x959arf9mtgoaw3uz4ghjxpk
1033786
1033785
2026-05-25T09:10:22Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033786
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ
| date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]
| image = Kutkai district in Shan state.svg
| image_size = 300
| alt =
| caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ
| coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}}
| image_map = Myanmar
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ
| map_size = 250
| result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း
| territory =
* ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ
* ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ်
* TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ
| combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
| combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]]
| commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]]
| strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| casualties3 = မသိရှိရ
| notes =
* ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
}}
'''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းရင်း ==
အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== နောက်ခံသမိုင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==နိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဒစိုလင်း256ကုမဏီပှိင်ရှင်
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref>
တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== သက်ရောက်မှုများ ==
ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတစ်ချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
== နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် -
ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။
နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။
၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။
ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
== ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ ==
နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
== ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
== စွပ်စွဲခံရမှုများ ==
ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
syt34dy8y0sod2udn7ki92n7wivxubw
မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ
0
285312
1033576
1033544
2026-05-24T12:41:59Z
Zawzawaungthwin
100038
အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း
1033576
wikitext
text/x-wiki
{{Under construction}}
'''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>
ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref>
လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>
== တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ ==
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ '''ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ'''သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော '''မကွီးအိမ်နူးမြို့'''ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ '''၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး''' (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။
{| class="wikitable" style="width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;"
|+ style="font-weight: bold; padding: 10px;" | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ်
|- style="background: #f2f2f2; text-align: center;"
! style="width: 8%; border: 1px solid #ccc;" | စဉ်
! style="width: 27%; border: 1px solid #ccc;" | အဖွဲ့အစည်း
! style="width: 65%; border: 1px solid #ccc;" | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၁။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ'''
| style="padding: 5px;" | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] • [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၂။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''
| style="padding: 5px;" | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] • [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] • [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၃။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''PDF / ပကဖ'''
| style="padding: 5px;" | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၄။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KIA'''
| style="padding: 5px;" | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖိမော် {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၅။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''MNDAA / [[TNLA]]'''
| style="padding: 5px;" | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] • [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၆။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''UWSA'''
| style="padding: 5px;" | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၇။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNU / [[KNLA]]'''
| style="padding: 5px;" | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]]
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၈။
| style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNDF / KA'''
| style="padding: 5px;" | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] • [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]]
|}
== နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ ==
[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်ရေးတပ်တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၀ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက CDF ၊ CNA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် တွန်းဇံမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ တပ်မတော်မှ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား အလုံးစုံထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82986 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] || [[အာရက္ခတပ်တော်]]|| ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၆ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၇ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၈ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ
|-
| ၉ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ
|-
| ၁၀ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || — || စစ်တပ်၏ထိုးစစ်
|-
| ၁၁ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || [[ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)|ချင်းလက်နက်ကိုင်များ၏တိုက်ခိုက်မှု]]
|-
| ၁၂ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း
|-
| ၁၃ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း
|-
| ၁၄ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၅ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-20 |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မြို့ ကျီခါးကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစု သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52523/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ချင်းပြည်ကောင်စီ၏ထိုးစစ်
|-
| ၁၆ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆမီးမြို့ ထွေအုပ်ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး မီးလောင်ပျက်စီး |url=https://cjplatform.com/14-1-2025-7/ |access-date=2026-05-24 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''၏ ထိုးစစ်
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || — || — || —
|-
| ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၃ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — ||
|-
| ၄ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || — || — || — || — || —
|-
| ၅ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || — || — || — || — || —
|-
| ၆ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ခလရ- ၂၂၈၊ SNA တပ်မဟာ-၈၉၁ (တပ်ရင်း-၃)၊ကသည်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက်
|-
| ၇ || [[စိုင်ပြင်မြို့|စိုင်ပြင်]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၁၆ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-18 |title=စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း PDF ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/18/depayin-pdf-attack-police-station/ |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[စိုင်ပြင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || — || — || — || — || —
|-
| ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || — || — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| — || — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ || [[၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၄]]/[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
|-
| ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ
|-
| ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ
|-
| ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့
|-
| ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || — || — || — || — || —
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁၆ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၇ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| — || — || — || — || —
|-
| ၁၈ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၉ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || — || — || — || — || —
|-
| ၂၀ || [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] || — || — || — || — || —
|-
| ၂၁ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || — || — || — || — || —
|-
| ၂၂ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၂၃ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂၄ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်ကြမ်း]]|| — || — || — || — || —
|-
| ၂၅ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၂ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ဂွမြို့နှင့် ခမရ ၅၆၃ ကို AA သိမ်းပိုက်၊ ခမရ ၅၆၂ ကို ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/683353 |access-date=2026-05-16 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၄ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၅ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၄ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၆ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AAရဲ့ ရခိုင်စစ်ဆင်ရေးတစ်နှစ်ပြည့်ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ဘာထူးခြားမှုတွေပါသလဲ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/673569d6121647b7a70f469e |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၇ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၉ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၀ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၁ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၂ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၃ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၄ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁၅ || တန်းလွဲရာမ || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တန်းလွဲရွာမမြို့ရှိရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-10-08 |title=ရခိုင် ၄ မြို့နယ် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၉ ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58234/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
|-
| ၁၆ || [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၇ || [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၈ || [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၁၉ || [[မအီမြို့|မအီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၂၀ || [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၂၁ || [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၂၂ || [[စနဲမြို့|စနဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|-
| ၂၃ || [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြိုလက်ဝဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || —
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=နေမင်းနီ |date=2025-12-19 |title=NUG ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းစဉ့်ကူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70451/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-08-26 |title=သပိတ်ကျင်းသိမ်းပြီး ကျန်ဗျူဟာမြောက်မြို့များကို ဆက်သိမ်းမည်ဟု NUG ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56993/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-07-24 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို လက်လွှတ်ရတာက တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက်ဘာသဘောဆောင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|-
| ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လည်ရရှိ
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ || [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၂ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၃ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || — || — || — || — || —
|-
| ၄ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၅ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၆ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၇ || [[မံစီမြို့|မံစီ]] || — || — || — || — || —
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၈ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၉ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၀ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၁ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၂ || ဖိမော် || — || — || — || — || —
|-
| ၁၃ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၄ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] || — || — || — || — || —
|-
| ၁၅ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] || — || — || — || — || —
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း<ref>{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || —
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၂ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || —
|-
| ၃ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || —
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ
|-
| ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] <ref>{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}</ref>
|-
| ၂ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၃ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]
|-
| ၄ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ၁၂ မိုင်ကုန်း စစ်စခန်း သိမ်းပိုက်<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>
|-
| ၅ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်စခန်းများဆုတ်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ
|-
| ၁ || [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] || [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] ပူးပေါင်းတပ် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ မေ ၂၀၂၆ || [[မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]
|}
{| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)
|- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;"
! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | နောက်ဆုံးရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း
|-
| ၁ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|-
| ၂ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|-
| ၃ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား
|}
== ကိုးကား ==
<references />
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]]
[[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
6eus2joca47m9h8g87ck6s94mbvfxtv
၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
0
285803
1033787
1031624
2026-05-25T09:11:44Z
~2026-30952-37
143151
/* နောက်ခံအကြောင်းအရင်း */
1033787
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|TNLA ထံမှ MNDAA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)
| partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image =
| caption =
| map_type = Myanmar
| latitude = 23.3300
| longitude = 97.9400
| map_size = 250
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ တည်နေရာ
| map_label = ကွတ်ခိုင်
| date = ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ – ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၇
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| result = ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မြို့ကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
| combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]<br>[[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]]
| commander1 =
| commander2 =
| strength1 = ညီနောင်မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များ
| strength2 = ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာအခြေစိုက်တပ်များ
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| notes = ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
}}
'''၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အရေးပါသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဖြစ်ကြသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/08/378126.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီစိုလင်း256အဂ်လိပ်
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးနှင့် မူဆယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ယင်းအပြင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တာမိုးညဲမြို့နှင့် နမ့်ဖက်ကာဒေသ အပါအဝင် နေရာအများစုတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအပြင်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA)၊ တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာခဏဆိုသလို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြားသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများနှင့် ပဋိပက္ခများ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2022-11-14 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် KIA တပ်ဖွဲ့မှ ကားသမားများထံ အဆမတန် ငွေကောက်ခံနေ |url=https://burmese.shannews.org/archives/31536 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
ဤတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ကွက်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယုလေးဒေသတွင် အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှမ်းပြည် တပ်မတော်|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်မတော်]] (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တို့အကြား တိုက်ပွဲမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ဖြစ်စဉ်ကို နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များက အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့တို့တွင် တွေ့ဆုံ၍ မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြန်အလှန် '''သင်ပုန်းချေရန်''' သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-08 |title=ကွက်ခိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ TNLA နှင့် SSPP တို့ အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သင်ပုန်းချေ၊ တော်လှန်ရေး အမြန်ဆုံးအောင်မြင်ရန် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည် |url=https://yktnews.com/2023/10/125656/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-10-08 |title=အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်နေတဲ့ TNLA နဲ့ SSPP ကြား သဘောတူညီမှုရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-sspp-peace-10082023121753.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်မီ ရှေ့ပြေးဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃ ) ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၂၃) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် လျှပ်စစ်ရုံးတို့ကို TNLA နှင့် MNDAA ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ရှမ်းမြောက် နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် တာမိုးညဲမြို့ရှိ ခလရ (၂၉၀) နှင့် ပြည်သူ့စစ်စခန်းများကို MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-18 |title=ကွတ်ခိုင် - တာမိုးညဲရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်းတို့အား MNDAA သွားရောက်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွား |url=https://ayartimes.com/?p=9987 |access-date=2026-05-15 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တာမိုးညဲတိုက်ပွဲ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-95731 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်မှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်မြို့နယ်အတွင်း TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအတွင်းသို့ သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲအချိန်တွင် TNLA က ကျေးရွာ၏တောင်ဘက် မီတာ(၅၀၀)ခန့်အကွာမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/64f058facc46183bab169c17 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နှင့်စပ်လျဥ်း၍ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] KIA သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ထိုမြို့အထက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ ဖာခတ်ကျေးရွာ နှင့် နမ်ဖလွန်ကျေးရွာကြားတွင် နမ်ဖတ်ကာဘက် မှ ဆင်းလာသည့် စစ်ကောင်စီ အင်အား ၂၀၀ ခန့် စစ်ကြောင်းအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2022-07-28 |title=ကွတ်ခိုင် နမ်ဖလွန်အနီး စစ်ကောင်စီ နှင့် KIA တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား |url=https://burmese.kachinnews.com/2022/07/28/july28-ld1/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် ညပိုင်း ၈ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်အချိန်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် နှင့် ပန်ဆေးရွာအကြားရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း အထိ KIA က ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် ပန်းဆေးကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုအထိပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တစ်လုံး ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2023-06-13 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ရွာအတွင်း လက်နက်ကြီးကျ ပေါက်ကွဲ |url=https://burmese.shannews.org/archives/35260 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် KIA က ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ယာဉ်တန်းများကို သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၈ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာအနီးရှိ ကောင်းရာရွာတောင်ကုန်းစခန်းကို စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-07-19 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီအထိုင်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-07-12 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်း ၃ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရူခင်းသာ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-31 |title=မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွက်ခိုင်နှင့်လားရှိုးမြို့နယ် တို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄ ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ရရှိ၊ စစ် သား ၄ ဦး အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆက်လက်တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://yktnews.com/2023/10/129095/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲဒေသ ဒတ်နှိုင်းကျေးရွာအဝင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော နမ့်ဖတ်ကာတပ်ခွဲ ခလရ (၁၂၃)တပ်ရင်းကို ဝင်တိုက်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် တပ်စခန်းတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-11-15 |title=ကွတ်ခိုင် ဒတ်နှိုင်းစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/11/15/yl1-135/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=MPM |date=2023-11-16 |title=ကွတ်ခိုင်၊ ဒတ်နှိုင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%92%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref>သို့သော် စစ်တပ်ဘက်က ထိုသတင်းကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် နမ့်ဖတ်ကာအကြားရှိ အချက်အချာကျသော မူဆယ်– ကွက်ခိုင်လမ်းပိုင်းပေါ်မှ '''နမ့်ခိုင်တံတားစစ်တပ်စခန်း'''ကို KIA တပ်မဟာ ၆၊ တပ်ရင်း ၉ က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ယင်းတိုက်ပွဲသည် မူဆယ်-ကွတ်ခိုင် လမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို KIA က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်နိုင်သော စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာတပ်ချနေထိုင်နေတဲ့ နမ့်ခိုင်စစ်တပ်စခန်းကြီးကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102724 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>ထိုနမ့်ခိုင်တံတားတပ်စခန်းကို စီးနင်းစဥ် စခန်းလာတိုက်သည့် TNLA နှင့် KIA အကြား ပွတ်တိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖတ်ကာရွာ ခလရ (၁၂၃) ဗျူဟာကုန်းကို KIA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ KIA သည် ရှမ်းမြောက် အခြေစိုက် တပ်မဟာ ၄၊ တပ်မဟာ ၆ နှင့် တပ်မဟာ ၁၀ တို့အပါအဝင် ကချင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF)တို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် ညနေ ၃ နာရီကျော်တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-01-25 |title=တလနီးပါး တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် နမ့်ဖတ်ကာကို KIA သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/25/378940.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-01-15 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ နမ့်ဖတ်ကာရွာမှ တပ်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-25 |title=ကွတ်ခိုင် နမ့်ဖတ်ကာရွာ တပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kia-seized-junta-namphetka-01252024060824.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>စစ်ကောင်စီကမူ နမ့်ဖတ်ကာ အခြေစိုက် ခလရ - ၁၂၃ ကို KIA က မသိမ်းနိုင်သေးကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဝဘ်ဆိုက် စာမျက်နှာမှတဆင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် တွင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နမ့်ဖတ်ကာ စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲအကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ ရေးသားချက်များသည် သတင်းအမှားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-16 |title=ကွတ်ခိုင်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်ရင်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seize-kutkai-military-camp-01162024024353.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း ==
=== ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အပြီးသတ်) ===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ '''ရှုခင်းသာဗျူဟာစခန်း'''ကို TNLA က ၅ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် တာမိုးညဲ ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ဒေသတို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်မှ ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rmpnnynymeaakpiung-rkhiungpnnyny-kyaapnnyny-liungkeaadesttiuttng-ttiukpaiphcpaamu-akheanenngpttskr |access-date=2026-05-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျူဟာမြောက်လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က အဓိက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲမစတင်မီ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း၌ပင် တာမိုးညဲပြည်သူ့စစ်ဌာနချုပ်၊ မုံးစီးဒေသတပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်ရုံးချုပ်တို့ကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲရှိ စစ်တပ် တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရေ ရာနှင့်ချီ၍ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်က အလူးအလဲခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တာမိုးညဲဒေသရှိ တပ်မတော်တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရာကျော်ချ၍ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ခုခံလျက်ရှိပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အမြန်ဆုံးကာကွယ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/284051 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
တိုက်ပွဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်း တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာကုန်းသည် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး အမြောက်တပ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများပါဝင်သော အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်သည် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နမ့်ဖက်ကာ၊ တာမိုးညဲ၊ မုံးစီးဒေသရှိ တပ်စခန်းများကို ကွပ်ကဲနေသည့် ဗျူဟာမှူး၏ အထိုင်ချတပ်စခန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ နေအိမ်များစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်အကြားရှိ နမ့်ဖက်ကာရွာအနီး အမှတ် (၁၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် KIA တပ်မဟာ (၃)၊ (၅) နှင့် (၆) တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများကြောင့် ဒေသခံများ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤတိုက်ပွဲများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အနောက်ဘက် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ '''ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်စခန်း'''သည် TNLA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါဗျူဟာကုန်းမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၃၀၀ ကျော်သည် အလံဖြူထောင်၍ အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် လက်နက်စွန့်ကာ လားရှိုးမြို့ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
ညီနောင်သုံးဖွဲ့က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ တွင် ယမန်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်၌ ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့်အတူ သိန္နီမြို့ရှိ စကခ (၁၆) နောက်တန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း ထိုနေ့မှာပင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် TNLA သည် ဗျူဟာမှူး အထိုင်ချရာ အမြှောက်တပ်၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ကွတ်ခိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
== နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရှမ်းမြောက်တွင် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (AA,TNLA,MNDAA) အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်များ သွားလာလှုပ်ရှားသည့်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-01-29 |title=မြေပြင်တပ်တွေ ပွတ်တိုက်မှု ဖြေရှင်းမယ်လို့ TNLA နဲ့ KIA ပြော (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/01/29/396482.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
TNLA သည်၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ အမှတ် ၂၄၁၊ ၂၄၂၊ ၄၅ ခြေလျင်တပ်ရင်းများနှင့် အမှတ် ၂၄၇ အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။သို့သော် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး မြို့ပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သည့် MNDAA က တပ်စွဲခဲ့သည်။အလားတူ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ KIA ၏ တောင်ပိုင်းတိုင်းဆက်ဆံရေးရုံး ဖွင့်လှစ်ထားဖူးသော ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ ကချင်စာပေအဖွဲ့ (ကွတ်ခိုင်) နေရာကို KIA ကလည်း နေရာပြန်ယူတပ်စွဲခဲ့သည်။TNLA သည် မြို့ပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့လုပ်ဆောင်မည့်အကြောင်း မဟာမိတ်တပ်များကို အသိပေးခဲ့သည်။ MNDAA ကလည်း ရပ်ကွက်ရုံးများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအချို့တွင် တပ်စွဲကာ လမ်းပြင်ခြင်း၊ ယာဉ်လမ်းကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ခိုးမှု၊ မူးယစ်ဆေးမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် တစ်စတစ်စဖြင့် ပိုမို ကြီးမားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-04-23 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် KIA, TNLA အပြင် MNDAA လည်း တပ်စွဲနေရာယူထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
=== KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အချို့၌ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိ KIA တပ်ဖွဲ့က နေရာယူ တပ်စွဲခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နံနက်တွင် မြို့ခံ ကချင်ဒေသခံတချို့နှင့်အတူ ကချင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် TNLA က ကချင်အလံများ လိုက်လံ ဖြုတ်သိမ်းပြီး တားဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-02-14 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေမှာ ဒေသခံတွကိုခွဲခြားဆက်ဆံနေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/02/14/ld1-117/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ဤသို့ဖြင့် KIA နှင့် TNLA အကြား ကွတ်ခိုင်တွင် တင်းမာမှုစတင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဧပြီ ၁၅ ရက်တွင် TNLA နှင့် KIA အကြား ဆက်ဆံရေးရုံးပြဿနာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို TNLA က သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ယာယီပိတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်စာရင်းများ တောင်းယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။TNLAက KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို ပိတ်ပစ်ရန်အထိ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-04-14 |title=ကွတ်ခိုင်ရှိ KIO/KIA ရုံး မနက်ဖြန်နောက်ဆုံးထားဖယ်ပေးရန် TNLA ပြောလာဟု ကချင်စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-04-15 |title=ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးပိတ်ဖို့ TNLA တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/kia-tnla-shan/7570303.html |access-date=2026-05-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-02-13 |title=ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့မှာ TNLA နှင့် KIA ဆက်ဆံရေးတင်းမာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၅ နှစ်စပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖက်ကာမြို့အနီး၌ KIA နှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား နယ်မြေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားပြီး လက်ဝှေ့ထိုးယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဥ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုဖြစ်စဥ်က အောက်ခြေတပ်ဖွဲ့များကြား ကြီးမားသည့်တင်းမာမှုအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-09 |title=ကွတ်ခိုင်- KIA နဲ့ TNLA ကြားကပဋိပက္ခနဲ့ ပြည်သူ့အသံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdjyrg9ven3o |access-date=2026-05-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက်တွင် အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါသည့် KIA တပ်များ ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရာက်ရန် ကြိုးစားရာတွင်လည်း တင်းမာမှုများသည် ပိုမိုကြီးမားသွားခဲ့သည်။မြို့ပေါ်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးမှ ဝန်ထမ်းများကို TNLA က နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုပြဿနာသည် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များအထိ ကြီးမားသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-03-11 |title=ကွတ်ခိုင်တွင် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးဖွင့်လိုပါက ညှိနှိုင်းရန် TNLA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2025-03-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ထဲမှ KIA တပ်များ TNLA ဖယ်ရှား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/08/398333.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
=== TNLA နှင့် MNDAA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
{{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် တာမိုးညဲအကြားရှိ မော်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုအနီးတွင် TNLA နှင့် MNDAA နှစ်ဖက်ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားကာ သေနတ်ပစ်ဖောက်မှုများအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးစီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ပြိန်းခမ်းကျေးရွာအနီးရှိ ရွှေလုပ်ကွက်တစ်ခုတွင် KIA နှင့် MNDAA တို့ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ KIAအဖွဲ့ဝင် (၁)ဦး အပါအဝင် (၅)သေဆုံးခဲ့ပြီး၊အဆိုပါရွှေလုပ်ကွက်တွင် ရွှေတူးဖော်နေသော တရုတ်လူမျိုးများအား KIAက ဆက်မတူးဖော်ရန်သွားပြောစဉ် စကားနားမထောင်ရာမှ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/67c87577c0f7691ec86cb563 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>ထိုကဲ့သို့သော တင်းမာမှုများသည် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ဒရုန်းများအပါအဝင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် မြေပြင်တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ထိုအရာသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် MNDAA ဘက်က CCTV ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို TNLA က တားဆီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်ရေးတင်းမာခဲ့မှု ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA ထိန်းချုပ် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ထိုးစစ်ဆင် |url=https://burmese.dvb.no/post/750368 |access-date=2026-05-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ MNDAA တပ်ဖွဲ့က CCTV များ တပ်ဆင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ MNDAAနှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA ရုံးများအား TNLA က ပိတ်သိမ်းခိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>ထို့နောက် ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) က တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် အလံများ အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် MNDAA တပ်ဖွဲ့သည် တအာင်းစာဖြင့် ရေးသားထားသော ရွာအဝင်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အပြင်၊ ကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း တအာင်းအလံများ မထောင်ရန်နှင့် ကျောင်းဆိုင်းဘုတ်များတွင် တအာင်းစာများ မရေးသားရန် ပြောဆိုတားမြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-04-27 |title=ကွတ်ခိုင်မှာ တအာင်းစာပေနဲ့အလံသုံးခွင့် ကိုးကန့်ကပိတ်ပင်ထား |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/04/27/ld1-321/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
1hqk4d6ccwebtmdr1qbxttkhbqo9pe8
1033788
1033787
2026-05-25T09:13:12Z
Salai Rungtoi
22844
[[Special:Contributions/~2026-30952-37|~2026-30952-37]] ([[User talk:~2026-30952-37|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1033787|1033787]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည်
1033788
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|TNLA ထံမှ MNDAA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)
| partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image =
| caption =
| map_type = Myanmar
| latitude = 23.3300
| longitude = 97.9400
| map_size = 250
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ တည်နေရာ
| map_label = ကွတ်ခိုင်
| date = ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ – ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၇
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| result = ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မြို့ကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
| combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]<br>[[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]]
| commander1 =
| commander2 =
| strength1 = ညီနောင်မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များ
| strength2 = ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာအခြေစိုက်တပ်များ
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| notes = ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
}}
'''၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အရေးပါသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဖြစ်ကြသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/08/378126.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးနှင့် မူဆယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ယင်းအပြင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တာမိုးညဲမြို့နှင့် နမ့်ဖက်ကာဒေသ အပါအဝင် နေရာအများစုတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအပြင်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA)၊ တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာခဏဆိုသလို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြားသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများနှင့် ပဋိပက္ခများ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2022-11-14 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် KIA တပ်ဖွဲ့မှ ကားသမားများထံ အဆမတန် ငွေကောက်ခံနေ |url=https://burmese.shannews.org/archives/31536 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
ဤတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ကွက်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယုလေးဒေသတွင် အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှမ်းပြည် တပ်မတော်|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်မတော်]] (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တို့အကြား တိုက်ပွဲမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ဖြစ်စဉ်ကို နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များက အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့တို့တွင် တွေ့ဆုံ၍ မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြန်အလှန် '''သင်ပုန်းချေရန်''' သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-08 |title=ကွက်ခိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ TNLA နှင့် SSPP တို့ အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သင်ပုန်းချေ၊ တော်လှန်ရေး အမြန်ဆုံးအောင်မြင်ရန် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည် |url=https://yktnews.com/2023/10/125656/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-10-08 |title=အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်နေတဲ့ TNLA နဲ့ SSPP ကြား သဘောတူညီမှုရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-sspp-peace-10082023121753.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်မီ ရှေ့ပြေးဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃ ) ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၂၃) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် လျှပ်စစ်ရုံးတို့ကို TNLA နှင့် MNDAA ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ရှမ်းမြောက် နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် တာမိုးညဲမြို့ရှိ ခလရ (၂၉၀) နှင့် ပြည်သူ့စစ်စခန်းများကို MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-18 |title=ကွတ်ခိုင် - တာမိုးညဲရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်းတို့အား MNDAA သွားရောက်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွား |url=https://ayartimes.com/?p=9987 |access-date=2026-05-15 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တာမိုးညဲတိုက်ပွဲ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-95731 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်မှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်မြို့နယ်အတွင်း TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအတွင်းသို့ သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲအချိန်တွင် TNLA က ကျေးရွာ၏တောင်ဘက် မီတာ(၅၀၀)ခန့်အကွာမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/64f058facc46183bab169c17 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နှင့်စပ်လျဥ်း၍ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] KIA သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ထိုမြို့အထက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ ဖာခတ်ကျေးရွာ နှင့် နမ်ဖလွန်ကျေးရွာကြားတွင် နမ်ဖတ်ကာဘက် မှ ဆင်းလာသည့် စစ်ကောင်စီ အင်အား ၂၀၀ ခန့် စစ်ကြောင်းအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2022-07-28 |title=ကွတ်ခိုင် နမ်ဖလွန်အနီး စစ်ကောင်စီ နှင့် KIA တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား |url=https://burmese.kachinnews.com/2022/07/28/july28-ld1/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် ညပိုင်း ၈ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်အချိန်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် နှင့် ပန်ဆေးရွာအကြားရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း အထိ KIA က ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် ပန်းဆေးကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုအထိပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တစ်လုံး ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2023-06-13 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ရွာအတွင်း လက်နက်ကြီးကျ ပေါက်ကွဲ |url=https://burmese.shannews.org/archives/35260 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် KIA က ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ယာဉ်တန်းများကို သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၈ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာအနီးရှိ ကောင်းရာရွာတောင်ကုန်းစခန်းကို စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-07-19 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီအထိုင်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-07-12 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်း ၃ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရူခင်းသာ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-31 |title=မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွက်ခိုင်နှင့်လားရှိုးမြို့နယ် တို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄ ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ရရှိ၊ စစ် သား ၄ ဦး အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆက်လက်တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://yktnews.com/2023/10/129095/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲဒေသ ဒတ်နှိုင်းကျေးရွာအဝင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော နမ့်ဖတ်ကာတပ်ခွဲ ခလရ (၁၂၃)တပ်ရင်းကို ဝင်တိုက်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် တပ်စခန်းတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-11-15 |title=ကွတ်ခိုင် ဒတ်နှိုင်းစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/11/15/yl1-135/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=MPM |date=2023-11-16 |title=ကွတ်ခိုင်၊ ဒတ်နှိုင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%92%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref>သို့သော် စစ်တပ်ဘက်က ထိုသတင်းကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် နမ့်ဖတ်ကာအကြားရှိ အချက်အချာကျသော မူဆယ်– ကွက်ခိုင်လမ်းပိုင်းပေါ်မှ '''နမ့်ခိုင်တံတားစစ်တပ်စခန်း'''ကို KIA တပ်မဟာ ၆၊ တပ်ရင်း ၉ က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ယင်းတိုက်ပွဲသည် မူဆယ်-ကွတ်ခိုင် လမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို KIA က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်နိုင်သော စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာတပ်ချနေထိုင်နေတဲ့ နမ့်ခိုင်စစ်တပ်စခန်းကြီးကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102724 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>ထိုနမ့်ခိုင်တံတားတပ်စခန်းကို စီးနင်းစဥ် စခန်းလာတိုက်သည့် TNLA နှင့် KIA အကြား ပွတ်တိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖတ်ကာရွာ ခလရ (၁၂၃) ဗျူဟာကုန်းကို KIA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ KIA သည် ရှမ်းမြောက် အခြေစိုက် တပ်မဟာ ၄၊ တပ်မဟာ ၆ နှင့် တပ်မဟာ ၁၀ တို့အပါအဝင် ကချင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF)တို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် ညနေ ၃ နာရီကျော်တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-01-25 |title=တလနီးပါး တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် နမ့်ဖတ်ကာကို KIA သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/25/378940.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-01-15 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ နမ့်ဖတ်ကာရွာမှ တပ်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-25 |title=ကွတ်ခိုင် နမ့်ဖတ်ကာရွာ တပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kia-seized-junta-namphetka-01252024060824.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>စစ်ကောင်စီကမူ နမ့်ဖတ်ကာ အခြေစိုက် ခလရ - ၁၂၃ ကို KIA က မသိမ်းနိုင်သေးကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဝဘ်ဆိုက် စာမျက်နှာမှတဆင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် တွင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နမ့်ဖတ်ကာ စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲအကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ ရေးသားချက်များသည် သတင်းအမှားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-16 |title=ကွတ်ခိုင်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်ရင်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seize-kutkai-military-camp-01162024024353.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း ==
=== ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အပြီးသတ်) ===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ '''ရှုခင်းသာဗျူဟာစခန်း'''ကို TNLA က ၅ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် တာမိုးညဲ ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ဒေသတို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်မှ ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rmpnnynymeaakpiung-rkhiungpnnyny-kyaapnnyny-liungkeaadesttiuttng-ttiukpaiphcpaamu-akheanenngpttskr |access-date=2026-05-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျူဟာမြောက်လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က အဓိက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲမစတင်မီ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း၌ပင် တာမိုးညဲပြည်သူ့စစ်ဌာနချုပ်၊ မုံးစီးဒေသတပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်ရုံးချုပ်တို့ကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲရှိ စစ်တပ် တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရေ ရာနှင့်ချီ၍ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်က အလူးအလဲခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တာမိုးညဲဒေသရှိ တပ်မတော်တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရာကျော်ချ၍ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ခုခံလျက်ရှိပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အမြန်ဆုံးကာကွယ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/284051 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
တိုက်ပွဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်း တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာကုန်းသည် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး အမြောက်တပ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများပါဝင်သော အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်သည် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နမ့်ဖက်ကာ၊ တာမိုးညဲ၊ မုံးစီးဒေသရှိ တပ်စခန်းများကို ကွပ်ကဲနေသည့် ဗျူဟာမှူး၏ အထိုင်ချတပ်စခန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ နေအိမ်များစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်အကြားရှိ နမ့်ဖက်ကာရွာအနီး အမှတ် (၁၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် KIA တပ်မဟာ (၃)၊ (၅) နှင့် (၆) တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများကြောင့် ဒေသခံများ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤတိုက်ပွဲများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အနောက်ဘက် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ '''ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်စခန်း'''သည် TNLA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါဗျူဟာကုန်းမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၃၀၀ ကျော်သည် အလံဖြူထောင်၍ အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် လက်နက်စွန့်ကာ လားရှိုးမြို့ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
ညီနောင်သုံးဖွဲ့က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ တွင် ယမန်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်၌ ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့်အတူ သိန္နီမြို့ရှိ စကခ (၁၆) နောက်တန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း ထိုနေ့မှာပင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် TNLA သည် ဗျူဟာမှူး အထိုင်ချရာ အမြှောက်တပ်၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ကွတ်ခိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
== နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရှမ်းမြောက်တွင် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (AA,TNLA,MNDAA) အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်များ သွားလာလှုပ်ရှားသည့်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-01-29 |title=မြေပြင်တပ်တွေ ပွတ်တိုက်မှု ဖြေရှင်းမယ်လို့ TNLA နဲ့ KIA ပြော (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/01/29/396482.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
TNLA သည်၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ အမှတ် ၂၄၁၊ ၂၄၂၊ ၄၅ ခြေလျင်တပ်ရင်းများနှင့် အမှတ် ၂၄၇ အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။သို့သော် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး မြို့ပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သည့် MNDAA က တပ်စွဲခဲ့သည်။အလားတူ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ KIA ၏ တောင်ပိုင်းတိုင်းဆက်ဆံရေးရုံး ဖွင့်လှစ်ထားဖူးသော ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ ကချင်စာပေအဖွဲ့ (ကွတ်ခိုင်) နေရာကို KIA ကလည်း နေရာပြန်ယူတပ်စွဲခဲ့သည်။TNLA သည် မြို့ပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့လုပ်ဆောင်မည့်အကြောင်း မဟာမိတ်တပ်များကို အသိပေးခဲ့သည်။ MNDAA ကလည်း ရပ်ကွက်ရုံးများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအချို့တွင် တပ်စွဲကာ လမ်းပြင်ခြင်း၊ ယာဉ်လမ်းကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ခိုးမှု၊ မူးယစ်ဆေးမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် တစ်စတစ်စဖြင့် ပိုမို ကြီးမားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-04-23 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် KIA, TNLA အပြင် MNDAA လည်း တပ်စွဲနေရာယူထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
=== KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အချို့၌ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိ KIA တပ်ဖွဲ့က နေရာယူ တပ်စွဲခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နံနက်တွင် မြို့ခံ ကချင်ဒေသခံတချို့နှင့်အတူ ကချင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် TNLA က ကချင်အလံများ လိုက်လံ ဖြုတ်သိမ်းပြီး တားဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-02-14 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေမှာ ဒေသခံတွကိုခွဲခြားဆက်ဆံနေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/02/14/ld1-117/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ဤသို့ဖြင့် KIA နှင့် TNLA အကြား ကွတ်ခိုင်တွင် တင်းမာမှုစတင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဧပြီ ၁၅ ရက်တွင် TNLA နှင့် KIA အကြား ဆက်ဆံရေးရုံးပြဿနာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို TNLA က သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ယာယီပိတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်စာရင်းများ တောင်းယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။TNLAက KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို ပိတ်ပစ်ရန်အထိ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-04-14 |title=ကွတ်ခိုင်ရှိ KIO/KIA ရုံး မနက်ဖြန်နောက်ဆုံးထားဖယ်ပေးရန် TNLA ပြောလာဟု ကချင်စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-04-15 |title=ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးပိတ်ဖို့ TNLA တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/kia-tnla-shan/7570303.html |access-date=2026-05-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-02-13 |title=ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့မှာ TNLA နှင့် KIA ဆက်ဆံရေးတင်းမာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၅ နှစ်စပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖက်ကာမြို့အနီး၌ KIA နှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား နယ်မြေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားပြီး လက်ဝှေ့ထိုးယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဥ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုဖြစ်စဥ်က အောက်ခြေတပ်ဖွဲ့များကြား ကြီးမားသည့်တင်းမာမှုအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-09 |title=ကွတ်ခိုင်- KIA နဲ့ TNLA ကြားကပဋိပက္ခနဲ့ ပြည်သူ့အသံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdjyrg9ven3o |access-date=2026-05-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက်တွင် အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါသည့် KIA တပ်များ ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရာက်ရန် ကြိုးစားရာတွင်လည်း တင်းမာမှုများသည် ပိုမိုကြီးမားသွားခဲ့သည်။မြို့ပေါ်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးမှ ဝန်ထမ်းများကို TNLA က နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုပြဿနာသည် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များအထိ ကြီးမားသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-03-11 |title=ကွတ်ခိုင်တွင် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးဖွင့်လိုပါက ညှိနှိုင်းရန် TNLA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2025-03-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ထဲမှ KIA တပ်များ TNLA ဖယ်ရှား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/08/398333.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
=== TNLA နှင့် MNDAA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
{{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် တာမိုးညဲအကြားရှိ မော်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုအနီးတွင် TNLA နှင့် MNDAA နှစ်ဖက်ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားကာ သေနတ်ပစ်ဖောက်မှုများအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးစီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ပြိန်းခမ်းကျေးရွာအနီးရှိ ရွှေလုပ်ကွက်တစ်ခုတွင် KIA နှင့် MNDAA တို့ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ KIAအဖွဲ့ဝင် (၁)ဦး အပါအဝင် (၅)သေဆုံးခဲ့ပြီး၊အဆိုပါရွှေလုပ်ကွက်တွင် ရွှေတူးဖော်နေသော တရုတ်လူမျိုးများအား KIAက ဆက်မတူးဖော်ရန်သွားပြောစဉ် စကားနားမထောင်ရာမှ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/67c87577c0f7691ec86cb563 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>ထိုကဲ့သို့သော တင်းမာမှုများသည် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ဒရုန်းများအပါအဝင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် မြေပြင်တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ထိုအရာသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် MNDAA ဘက်က CCTV ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို TNLA က တားဆီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်ရေးတင်းမာခဲ့မှု ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA ထိန်းချုပ် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ထိုးစစ်ဆင် |url=https://burmese.dvb.no/post/750368 |access-date=2026-05-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ MNDAA တပ်ဖွဲ့က CCTV များ တပ်ဆင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ MNDAAနှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA ရုံးများအား TNLA က ပိတ်သိမ်းခိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>ထို့နောက် ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) က တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် အလံများ အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် MNDAA တပ်ဖွဲ့သည် တအာင်းစာဖြင့် ရေးသားထားသော ရွာအဝင်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အပြင်၊ ကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း တအာင်းအလံများ မထောင်ရန်နှင့် ကျောင်းဆိုင်းဘုတ်များတွင် တအာင်းစာများ မရေးသားရန် ပြောဆိုတားမြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-04-27 |title=ကွတ်ခိုင်မှာ တအာင်းစာပေနဲ့အလံသုံးခွင့် ကိုးကန့်ကပိတ်ပင်ထား |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/04/27/ld1-321/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
r74joh5kmrme443rof4vgc5461hwaux
1033789
1033788
2026-05-25T09:13:24Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၄]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033789
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|TNLA ထံမှ MNDAA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)
| partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image =
| caption =
| map_type = Myanmar
| latitude = 23.3300
| longitude = 97.9400
| map_size = 250
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ တည်နေရာ
| map_label = ကွတ်ခိုင်
| date = ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ – ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၇
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| result = ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မြို့ကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
| combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]<br>[[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]]
| commander1 =
| commander2 =
| strength1 = ညီနောင်မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များ
| strength2 = ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာအခြေစိုက်တပ်များ
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| notes = ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
}}
'''၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အရေးပါသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဖြစ်ကြသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/08/378126.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးနှင့် မူဆယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ယင်းအပြင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တာမိုးညဲမြို့နှင့် နမ့်ဖက်ကာဒေသ အပါအဝင် နေရာအများစုတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအပြင်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA)၊ တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာခဏဆိုသလို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြားသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများနှင့် ပဋိပက္ခများ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2022-11-14 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် KIA တပ်ဖွဲ့မှ ကားသမားများထံ အဆမတန် ငွေကောက်ခံနေ |url=https://burmese.shannews.org/archives/31536 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
ဤတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ကွက်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယုလေးဒေသတွင် အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှမ်းပြည် တပ်မတော်|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်မတော်]] (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တို့အကြား တိုက်ပွဲမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ဖြစ်စဉ်ကို နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များက အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့တို့တွင် တွေ့ဆုံ၍ မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြန်အလှန် '''သင်ပုန်းချေရန်''' သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-08 |title=ကွက်ခိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ TNLA နှင့် SSPP တို့ အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သင်ပုန်းချေ၊ တော်လှန်ရေး အမြန်ဆုံးအောင်မြင်ရန် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည် |url=https://yktnews.com/2023/10/125656/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-10-08 |title=အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်နေတဲ့ TNLA နဲ့ SSPP ကြား သဘောတူညီမှုရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-sspp-peace-10082023121753.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်မီ ရှေ့ပြေးဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃ ) ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၂၃) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် လျှပ်စစ်ရုံးတို့ကို TNLA နှင့် MNDAA ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ရှမ်းမြောက် နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် တာမိုးညဲမြို့ရှိ ခလရ (၂၉၀) နှင့် ပြည်သူ့စစ်စခန်းများကို MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-18 |title=ကွတ်ခိုင် - တာမိုးညဲရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်းတို့အား MNDAA သွားရောက်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွား |url=https://ayartimes.com/?p=9987 |access-date=2026-05-15 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တာမိုးညဲတိုက်ပွဲ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-95731 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်မှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်မြို့နယ်အတွင်း TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအတွင်းသို့ သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲအချိန်တွင် TNLA က ကျေးရွာ၏တောင်ဘက် မီတာ(၅၀၀)ခန့်အကွာမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/64f058facc46183bab169c17 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နှင့်စပ်လျဥ်း၍ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] KIA သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ထိုမြို့အထက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ ဖာခတ်ကျေးရွာ နှင့် နမ်ဖလွန်ကျေးရွာကြားတွင် နမ်ဖတ်ကာဘက် မှ ဆင်းလာသည့် စစ်ကောင်စီ အင်အား ၂၀၀ ခန့် စစ်ကြောင်းအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2022-07-28 |title=ကွတ်ခိုင် နမ်ဖလွန်အနီး စစ်ကောင်စီ နှင့် KIA တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား |url=https://burmese.kachinnews.com/2022/07/28/july28-ld1/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် ညပိုင်း ၈ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်အချိန်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် နှင့် ပန်ဆေးရွာအကြားရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း အထိ KIA က ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် ပန်းဆေးကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုအထိပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တစ်လုံး ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2023-06-13 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ရွာအတွင်း လက်နက်ကြီးကျ ပေါက်ကွဲ |url=https://burmese.shannews.org/archives/35260 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် KIA က ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ယာဉ်တန်းများကို သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၈ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာအနီးရှိ ကောင်းရာရွာတောင်ကုန်းစခန်းကို စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-07-19 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီအထိုင်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-07-12 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်း ၃ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရူခင်းသာ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-31 |title=မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွက်ခိုင်နှင့်လားရှိုးမြို့နယ် တို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄ ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ရရှိ၊ စစ် သား ၄ ဦး အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆက်လက်တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://yktnews.com/2023/10/129095/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲဒေသ ဒတ်နှိုင်းကျေးရွာအဝင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော နမ့်ဖတ်ကာတပ်ခွဲ ခလရ (၁၂၃)တပ်ရင်းကို ဝင်တိုက်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် တပ်စခန်းတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-11-15 |title=ကွတ်ခိုင် ဒတ်နှိုင်းစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/11/15/yl1-135/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=MPM |date=2023-11-16 |title=ကွတ်ခိုင်၊ ဒတ်နှိုင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%92%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref>သို့သော် စစ်တပ်ဘက်က ထိုသတင်းကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် နမ့်ဖတ်ကာအကြားရှိ အချက်အချာကျသော မူဆယ်– ကွက်ခိုင်လမ်းပိုင်းပေါ်မှ '''နမ့်ခိုင်တံတားစစ်တပ်စခန်း'''ကို KIA တပ်မဟာ ၆၊ တပ်ရင်း ၉ က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ယင်းတိုက်ပွဲသည် မူဆယ်-ကွတ်ခိုင် လမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို KIA က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်နိုင်သော စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာတပ်ချနေထိုင်နေတဲ့ နမ့်ခိုင်စစ်တပ်စခန်းကြီးကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102724 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>ထိုနမ့်ခိုင်တံတားတပ်စခန်းကို စီးနင်းစဥ် စခန်းလာတိုက်သည့် TNLA နှင့် KIA အကြား ပွတ်တိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖတ်ကာရွာ ခလရ (၁၂၃) ဗျူဟာကုန်းကို KIA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ KIA သည် ရှမ်းမြောက် အခြေစိုက် တပ်မဟာ ၄၊ တပ်မဟာ ၆ နှင့် တပ်မဟာ ၁၀ တို့အပါအဝင် ကချင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF)တို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် ညနေ ၃ နာရီကျော်တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-01-25 |title=တလနီးပါး တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် နမ့်ဖတ်ကာကို KIA သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/25/378940.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-01-15 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ နမ့်ဖတ်ကာရွာမှ တပ်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-25 |title=ကွတ်ခိုင် နမ့်ဖတ်ကာရွာ တပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kia-seized-junta-namphetka-01252024060824.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>စစ်ကောင်စီကမူ နမ့်ဖတ်ကာ အခြေစိုက် ခလရ - ၁၂၃ ကို KIA က မသိမ်းနိုင်သေးကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဝဘ်ဆိုက် စာမျက်နှာမှတဆင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် တွင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နမ့်ဖတ်ကာ စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲအကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ ရေးသားချက်များသည် သတင်းအမှားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-16 |title=ကွတ်ခိုင်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်ရင်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seize-kutkai-military-camp-01162024024353.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း ==
=== ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အပြီးသတ်) ===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ '''ရှုခင်းသာဗျူဟာစခန်း'''ကို TNLA က ၅ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် တာမိုးညဲ ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ဒေသတို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်မှ ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rmpnnynymeaakpiung-rkhiungpnnyny-kyaapnnyny-liungkeaadesttiuttng-ttiukpaiphcpaamu-akheanenngpttskr |access-date=2026-05-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျူဟာမြောက်လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က အဓိက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲမစတင်မီ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း၌ပင် တာမိုးညဲပြည်သူ့စစ်ဌာနချုပ်၊ မုံးစီးဒေသတပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်ရုံးချုပ်တို့ကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲရှိ စစ်တပ် တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရေ ရာနှင့်ချီ၍ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်က အလူးအလဲခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တာမိုးညဲဒေသရှိ တပ်မတော်တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရာကျော်ချ၍ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ခုခံလျက်ရှိပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အမြန်ဆုံးကာကွယ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/284051 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
တိုက်ပွဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်း တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာကုန်းသည် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး အမြောက်တပ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများပါဝင်သော အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်သည် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နမ့်ဖက်ကာ၊ တာမိုးညဲ၊ မုံးစီးဒေသရှိ တပ်စခန်းများကို ကွပ်ကဲနေသည့် ဗျူဟာမှူး၏ အထိုင်ချတပ်စခန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ နေအိမ်များစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်အကြားရှိ နမ့်ဖက်ကာရွာအနီး အမှတ် (၁၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် KIA တပ်မဟာ (၃)၊ (၅) နှင့် (၆) တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများကြောင့် ဒေသခံများ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤတိုက်ပွဲများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အနောက်ဘက် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ '''ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်စခန်း'''သည် TNLA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါဗျူဟာကုန်းမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၃၀၀ ကျော်သည် အလံဖြူထောင်၍ အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် လက်နက်စွန့်ကာ လားရှိုးမြို့ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
ညီနောင်သုံးဖွဲ့က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ တွင် ယမန်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်၌ ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့်အတူ သိန္နီမြို့ရှိ စကခ (၁၆) နောက်တန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း ထိုနေ့မှာပင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် TNLA သည် ဗျူဟာမှူး အထိုင်ချရာ အမြှောက်တပ်၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ကွတ်ခိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
== နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရှမ်းမြောက်တွင် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (AA,TNLA,MNDAA) အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်များ သွားလာလှုပ်ရှားသည့်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-01-29 |title=မြေပြင်တပ်တွေ ပွတ်တိုက်မှု ဖြေရှင်းမယ်လို့ TNLA နဲ့ KIA ပြော (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/01/29/396482.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
TNLA သည်၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ အမှတ် ၂၄၁၊ ၂၄၂၊ ၄၅ ခြေလျင်တပ်ရင်းများနှင့် အမှတ် ၂၄၇ အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။သို့သော် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး မြို့ပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သည့် MNDAA က တပ်စွဲခဲ့သည်။အလားတူ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ KIA ၏ တောင်ပိုင်းတိုင်းဆက်ဆံရေးရုံး ဖွင့်လှစ်ထားဖူးသော ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ ကချင်စာပေအဖွဲ့ (ကွတ်ခိုင်) နေရာကို KIA ကလည်း နေရာပြန်ယူတပ်စွဲခဲ့သည်။TNLA သည် မြို့ပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့လုပ်ဆောင်မည့်အကြောင်း မဟာမိတ်တပ်များကို အသိပေးခဲ့သည်။ MNDAA ကလည်း ရပ်ကွက်ရုံးများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအချို့တွင် တပ်စွဲကာ လမ်းပြင်ခြင်း၊ ယာဉ်လမ်းကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ခိုးမှု၊ မူးယစ်ဆေးမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် တစ်စတစ်စဖြင့် ပိုမို ကြီးမားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-04-23 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် KIA, TNLA အပြင် MNDAA လည်း တပ်စွဲနေရာယူထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
=== KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အချို့၌ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိ KIA တပ်ဖွဲ့က နေရာယူ တပ်စွဲခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နံနက်တွင် မြို့ခံ ကချင်ဒေသခံတချို့နှင့်အတူ ကချင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် TNLA က ကချင်အလံများ လိုက်လံ ဖြုတ်သိမ်းပြီး တားဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-02-14 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေမှာ ဒေသခံတွကိုခွဲခြားဆက်ဆံနေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/02/14/ld1-117/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ဤသို့ဖြင့် KIA နှင့် TNLA အကြား ကွတ်ခိုင်တွင် တင်းမာမှုစတင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဧပြီ ၁၅ ရက်တွင် TNLA နှင့် KIA အကြား ဆက်ဆံရေးရုံးပြဿနာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို TNLA က သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ယာယီပိတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်စာရင်းများ တောင်းယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။TNLAက KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို ပိတ်ပစ်ရန်အထိ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-04-14 |title=ကွတ်ခိုင်ရှိ KIO/KIA ရုံး မနက်ဖြန်နောက်ဆုံးထားဖယ်ပေးရန် TNLA ပြောလာဟု ကချင်စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-04-15 |title=ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးပိတ်ဖို့ TNLA တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/kia-tnla-shan/7570303.html |access-date=2026-05-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-02-13 |title=ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့မှာ TNLA နှင့် KIA ဆက်ဆံရေးတင်းမာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၅ နှစ်စပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖက်ကာမြို့အနီး၌ KIA နှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား နယ်မြေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားပြီး လက်ဝှေ့ထိုးယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဥ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုဖြစ်စဥ်က အောက်ခြေတပ်ဖွဲ့များကြား ကြီးမားသည့်တင်းမာမှုအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-09 |title=ကွတ်ခိုင်- KIA နဲ့ TNLA ကြားကပဋိပက္ခနဲ့ ပြည်သူ့အသံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdjyrg9ven3o |access-date=2026-05-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက်တွင် အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါသည့် KIA တပ်များ ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရာက်ရန် ကြိုးစားရာတွင်လည်း တင်းမာမှုများသည် ပိုမိုကြီးမားသွားခဲ့သည်။မြို့ပေါ်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးမှ ဝန်ထမ်းများကို TNLA က နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုပြဿနာသည် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များအထိ ကြီးမားသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-03-11 |title=ကွတ်ခိုင်တွင် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးဖွင့်လိုပါက ညှိနှိုင်းရန် TNLA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2025-03-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ထဲမှ KIA တပ်များ TNLA ဖယ်ရှား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/08/398333.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
=== TNLA နှင့် MNDAA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
{{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် တာမိုးညဲအကြားရှိ မော်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုအနီးတွင် TNLA နှင့် MNDAA နှစ်ဖက်ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားကာ သေနတ်ပစ်ဖောက်မှုများအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးစီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ပြိန်းခမ်းကျေးရွာအနီးရှိ ရွှေလုပ်ကွက်တစ်ခုတွင် KIA နှင့် MNDAA တို့ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ KIAအဖွဲ့ဝင် (၁)ဦး အပါအဝင် (၅)သေဆုံးခဲ့ပြီး၊အဆိုပါရွှေလုပ်ကွက်တွင် ရွှေတူးဖော်နေသော တရုတ်လူမျိုးများအား KIAက ဆက်မတူးဖော်ရန်သွားပြောစဉ် စကားနားမထောင်ရာမှ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/67c87577c0f7691ec86cb563 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>ထိုကဲ့သို့သော တင်းမာမှုများသည် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ဒရုန်းများအပါအဝင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် မြေပြင်တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ထိုအရာသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် MNDAA ဘက်က CCTV ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို TNLA က တားဆီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်ရေးတင်းမာခဲ့မှု ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA ထိန်းချုပ် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ထိုးစစ်ဆင် |url=https://burmese.dvb.no/post/750368 |access-date=2026-05-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ MNDAA တပ်ဖွဲ့က CCTV များ တပ်ဆင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ MNDAAနှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA ရုံးများအား TNLA က ပိတ်သိမ်းခိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>ထို့နောက် ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) က တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် အလံများ အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် MNDAA တပ်ဖွဲ့သည် တအာင်းစာဖြင့် ရေးသားထားသော ရွာအဝင်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အပြင်၊ ကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း တအာင်းအလံများ မထောင်ရန်နှင့် ကျောင်းဆိုင်းဘုတ်များတွင် တအာင်းစာများ မရေးသားရန် ပြောဆိုတားမြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-04-27 |title=ကွတ်ခိုင်မှာ တအာင်းစာပေနဲ့အလံသုံးခွင့် ကိုးကန့်ကပိတ်ပင်ထား |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/04/27/ld1-321/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
czg8vk53pzz8zpkbwtexbxf24hgk3v0
1033791
1033789
2026-05-25T09:15:32Z
~2026-30952-37
143151
/* KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ */
1033791
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|TNLA ထံမှ MNDAA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)
| partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image =
| caption =
| map_type = Myanmar
| latitude = 23.3300
| longitude = 97.9400
| map_size = 250
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ တည်နေရာ
| map_label = ကွတ်ခိုင်
| date = ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ – ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၇
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| result = ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မြို့ကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
| combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]<br>[[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]]
| commander1 =
| commander2 =
| strength1 = ညီနောင်မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များ
| strength2 = ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာအခြေစိုက်တပ်များ
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| notes = ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
}}
'''၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အရေးပါသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဖြစ်ကြသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/08/378126.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးနှင့် မူဆယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ယင်းအပြင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တာမိုးညဲမြို့နှင့် နမ့်ဖက်ကာဒေသ အပါအဝင် နေရာအများစုတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအပြင်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA)၊ တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာခဏဆိုသလို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြားသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများနှင့် ပဋိပက္ခများ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2022-11-14 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် KIA တပ်ဖွဲ့မှ ကားသမားများထံ အဆမတန် ငွေကောက်ခံနေ |url=https://burmese.shannews.org/archives/31536 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
ဤတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ကွက်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယုလေးဒေသတွင် အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှမ်းပြည် တပ်မတော်|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်မတော်]] (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တို့အကြား တိုက်ပွဲမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ဖြစ်စဉ်ကို နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များက အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့တို့တွင် တွေ့ဆုံ၍ မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြန်အလှန် '''သင်ပုန်းချေရန်''' သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-08 |title=ကွက်ခိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ TNLA နှင့် SSPP တို့ အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သင်ပုန်းချေ၊ တော်လှန်ရေး အမြန်ဆုံးအောင်မြင်ရန် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည် |url=https://yktnews.com/2023/10/125656/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-10-08 |title=အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်နေတဲ့ TNLA နဲ့ SSPP ကြား သဘောတူညီမှုရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-sspp-peace-10082023121753.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်မီ ရှေ့ပြေးဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃ ) ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၂၃) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် လျှပ်စစ်ရုံးတို့ကို TNLA နှင့် MNDAA ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ရှမ်းမြောက် နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် တာမိုးညဲမြို့ရှိ ခလရ (၂၉၀) နှင့် ပြည်သူ့စစ်စခန်းများကို MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-18 |title=ကွတ်ခိုင် - တာမိုးညဲရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်းတို့အား MNDAA သွားရောက်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွား |url=https://ayartimes.com/?p=9987 |access-date=2026-05-15 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တာမိုးညဲတိုက်ပွဲ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-95731 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်မှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်မြို့နယ်အတွင်း TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအတွင်းသို့ သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲအချိန်တွင် TNLA က ကျေးရွာ၏တောင်ဘက် မီတာ(၅၀၀)ခန့်အကွာမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/64f058facc46183bab169c17 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နှင့်စပ်လျဥ်း၍ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] KIA သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ထိုမြို့အထက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ ဖာခတ်ကျေးရွာ နှင့် နမ်ဖလွန်ကျေးရွာကြားတွင် နမ်ဖတ်ကာဘက် မှ ဆင်းလာသည့် စစ်ကောင်စီ အင်အား ၂၀၀ ခန့် စစ်ကြောင်းအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2022-07-28 |title=ကွတ်ခိုင် နမ်ဖလွန်အနီး စစ်ကောင်စီ နှင့် KIA တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား |url=https://burmese.kachinnews.com/2022/07/28/july28-ld1/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် ညပိုင်း ၈ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်အချိန်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် နှင့် ပန်ဆေးရွာအကြားရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း အထိ KIA က ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် ပန်းဆေးကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုအထိပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တစ်လုံး ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2023-06-13 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ရွာအတွင်း လက်နက်ကြီးကျ ပေါက်ကွဲ |url=https://burmese.shannews.org/archives/35260 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် KIA က ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ယာဉ်တန်းများကို သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၈ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာအနီးရှိ ကောင်းရာရွာတောင်ကုန်းစခန်းကို စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-07-19 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီအထိုင်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-07-12 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်း ၃ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရူခင်းသာ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-31 |title=မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွက်ခိုင်နှင့်လားရှိုးမြို့နယ် တို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄ ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ရရှိ၊ စစ် သား ၄ ဦး အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆက်လက်တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://yktnews.com/2023/10/129095/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲဒေသ ဒတ်နှိုင်းကျေးရွာအဝင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော နမ့်ဖတ်ကာတပ်ခွဲ ခလရ (၁၂၃)တပ်ရင်းကို ဝင်တိုက်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် တပ်စခန်းတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-11-15 |title=ကွတ်ခိုင် ဒတ်နှိုင်းစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/11/15/yl1-135/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=MPM |date=2023-11-16 |title=ကွတ်ခိုင်၊ ဒတ်နှိုင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%92%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref>သို့သော် စစ်တပ်ဘက်က ထိုသတင်းကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် နမ့်ဖတ်ကာအကြားရှိ အချက်အချာကျသော မူဆယ်– ကွက်ခိုင်လမ်းပိုင်းပေါ်မှ '''နမ့်ခိုင်တံတားစစ်တပ်စခန်း'''ကို KIA တပ်မဟာ ၆၊ တပ်ရင်း ၉ က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ယင်းတိုက်ပွဲသည် မူဆယ်-ကွတ်ခိုင် လမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို KIA က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်နိုင်သော စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာတပ်ချနေထိုင်နေတဲ့ နမ့်ခိုင်စစ်တပ်စခန်းကြီးကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102724 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>ထိုနမ့်ခိုင်တံတားတပ်စခန်းကို စီးနင်းစဥ် စခန်းလာတိုက်သည့် TNLA နှင့် KIA အကြား ပွတ်တိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖတ်ကာရွာ ခလရ (၁၂၃) ဗျူဟာကုန်းကို KIA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ KIA သည် ရှမ်းမြောက် အခြေစိုက် တပ်မဟာ ၄၊ တပ်မဟာ ၆ နှင့် တပ်မဟာ ၁၀ တို့အပါအဝင် ကချင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF)တို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် ညနေ ၃ နာရီကျော်တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-01-25 |title=တလနီးပါး တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် နမ့်ဖတ်ကာကို KIA သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/25/378940.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-01-15 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ နမ့်ဖတ်ကာရွာမှ တပ်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-25 |title=ကွတ်ခိုင် နမ့်ဖတ်ကာရွာ တပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kia-seized-junta-namphetka-01252024060824.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>စစ်ကောင်စီကမူ နမ့်ဖတ်ကာ အခြေစိုက် ခလရ - ၁၂၃ ကို KIA က မသိမ်းနိုင်သေးကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဝဘ်ဆိုက် စာမျက်နှာမှတဆင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် တွင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နမ့်ဖတ်ကာ စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲအကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ ရေးသားချက်များသည် သတင်းအမှားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-16 |title=ကွတ်ခိုင်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်ရင်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seize-kutkai-military-camp-01162024024353.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း ==
=== ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အပြီးသတ်) ===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ '''ရှုခင်းသာဗျူဟာစခန်း'''ကို TNLA က ၅ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် တာမိုးညဲ ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ဒေသတို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်မှ ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rmpnnynymeaakpiung-rkhiungpnnyny-kyaapnnyny-liungkeaadesttiuttng-ttiukpaiphcpaamu-akheanenngpttskr |access-date=2026-05-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျူဟာမြောက်လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က အဓိက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲမစတင်မီ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း၌ပင် တာမိုးညဲပြည်သူ့စစ်ဌာနချုပ်၊ မုံးစီးဒေသတပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်ရုံးချုပ်တို့ကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲရှိ စစ်တပ် တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရေ ရာနှင့်ချီ၍ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်က အလူးအလဲခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တာမိုးညဲဒေသရှိ တပ်မတော်တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရာကျော်ချ၍ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ခုခံလျက်ရှိပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အမြန်ဆုံးကာကွယ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/284051 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
တိုက်ပွဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်း တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာကုန်းသည် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး အမြောက်တပ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများပါဝင်သော အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်သည် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နမ့်ဖက်ကာ၊ တာမိုးညဲ၊ မုံးစီးဒေသရှိ တပ်စခန်းများကို ကွပ်ကဲနေသည့် ဗျူဟာမှူး၏ အထိုင်ချတပ်စခန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ နေအိမ်များစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်အကြားရှိ နမ့်ဖက်ကာရွာအနီး အမှတ် (၁၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် KIA တပ်မဟာ (၃)၊ (၅) နှင့် (၆) တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများကြောင့် ဒေသခံများ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤတိုက်ပွဲများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အနောက်ဘက် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ '''ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်စခန်း'''သည် TNLA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါဗျူဟာကုန်းမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၃၀၀ ကျော်သည် အလံဖြူထောင်၍ အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် လက်နက်စွန့်ကာ လားရှိုးမြို့ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
ညီနောင်သုံးဖွဲ့က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ တွင် ယမန်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်၌ ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့်အတူ သိန္နီမြို့ရှိ စကခ (၁၆) နောက်တန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း ထိုနေ့မှာပင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် TNLA သည် ဗျူဟာမှူး အထိုင်ချရာ အမြှောက်တပ်၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ကွတ်ခိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
== နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရှမ်းမြောက်တွင် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (AA,TNLA,MNDAA) အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်များ သွားလာလှုပ်ရှားသည့်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-01-29 |title=မြေပြင်တပ်တွေ ပွတ်တိုက်မှု ဖြေရှင်းမယ်လို့ TNLA နဲ့ KIA ပြော (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/01/29/396482.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
TNLA သည်၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ အမှတ် ၂၄၁၊ ၂၄၂၊ ၄၅ ခြေလျင်တပ်ရင်းများနှင့် အမှတ် ၂၄၇ အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။သို့သော် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး မြို့ပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သည့် MNDAA က တပ်စွဲခဲ့သည်။အလားတူ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ KIA ၏ တောင်ပိုင်းတိုင်းဆက်ဆံရေးရုံး ဖွင့်လှစ်ထားဖူးသော ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ ကချင်စာပေအဖွဲ့ (ကွတ်ခိုင်) နေရာကို KIA ကလည်း နေရာပြန်ယူတပ်စွဲခဲ့သည်။TNLA သည် မြို့ပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့လုပ်ဆောင်မည့်အကြောင်း မဟာမိတ်တပ်များကို အသိပေးခဲ့သည်။ MNDAA ကလည်း ရပ်ကွက်ရုံးများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအချို့တွင် တပ်စွဲကာ လမ်းပြင်ခြင်း၊ ယာဉ်လမ်းကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ခိုးမှု၊ မူးယစ်ဆေးမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် တစ်စတစ်စဖြင့် ပိုမို ကြီးမားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-04-23 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် KIA, TNLA အပြင် MNDAA လည်း တပ်စွဲနေရာယူထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
=== KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်အဂ်လိပ်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55/အိမ်အမှတ်/50/256ကဆန/နိူင်/9/191284-လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး1991-256
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အချို့၌ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိ KIA တပ်ဖွဲ့က နေရာယူ တပ်စွဲခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နံနက်တွင် မြို့ခံ ကချင်ဒေသခံတချို့နှင့်အတူ ကချင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် TNLA က ကချင်အလံများ လိုက်လံ ဖြုတ်သိမ်းပြီး တားဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-02-14 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေမှာ ဒေသခံတွကိုခွဲခြားဆက်ဆံနေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/02/14/ld1-117/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ဤသို့ဖြင့် KIA နှင့် TNLA အကြား ကွတ်ခိုင်တွင် တင်းမာမှုစတင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဧပြီ ၁၅ ရက်တွင် TNLA နှင့် KIA အကြား ဆက်ဆံရေးရုံးပြဿနာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို TNLA က သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ယာယီပိတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်စာရင်းများ တောင်းယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။TNLAက KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို ပိတ်ပစ်ရန်အထိ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-04-14 |title=ကွတ်ခိုင်ရှိ KIO/KIA ရုံး မနက်ဖြန်နောက်ဆုံးထားဖယ်ပေးရန် TNLA ပြောလာဟု ကချင်စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-04-15 |title=ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးပိတ်ဖို့ TNLA တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/kia-tnla-shan/7570303.html |access-date=2026-05-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-02-13 |title=ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့မှာ TNLA နှင့် KIA ဆက်ဆံရေးတင်းမာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၅ နှစ်စပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖက်ကာမြို့အနီး၌ KIA နှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား နယ်မြေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားပြီး လက်ဝှေ့ထိုးယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဥ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုဖြစ်စဥ်က အောက်ခြေတပ်ဖွဲ့များကြား ကြီးမားသည့်တင်းမာမှုအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-09 |title=ကွတ်ခိုင်- KIA နဲ့ TNLA ကြားကပဋိပက္ခနဲ့ ပြည်သူ့အသံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdjyrg9ven3o |access-date=2026-05-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက်တွင် အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါသည့် KIA တပ်များ ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရာက်ရန် ကြိုးစားရာတွင်လည်း တင်းမာမှုများသည် ပိုမိုကြီးမားသွားခဲ့သည်။မြို့ပေါ်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးမှ ဝန်ထမ်းများကို TNLA က နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုပြဿနာသည် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များအထိ ကြီးမားသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-03-11 |title=ကွတ်ခိုင်တွင် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးဖွင့်လိုပါက ညှိနှိုင်းရန် TNLA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2025-03-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ထဲမှ KIA တပ်များ TNLA ဖယ်ရှား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/08/398333.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
=== TNLA နှင့် MNDAA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
{{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် တာမိုးညဲအကြားရှိ မော်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုအနီးတွင် TNLA နှင့် MNDAA နှစ်ဖက်ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားကာ သေနတ်ပစ်ဖောက်မှုများအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးစီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ပြိန်းခမ်းကျေးရွာအနီးရှိ ရွှေလုပ်ကွက်တစ်ခုတွင် KIA နှင့် MNDAA တို့ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ KIAအဖွဲ့ဝင် (၁)ဦး အပါအဝင် (၅)သေဆုံးခဲ့ပြီး၊အဆိုပါရွှေလုပ်ကွက်တွင် ရွှေတူးဖော်နေသော တရုတ်လူမျိုးများအား KIAက ဆက်မတူးဖော်ရန်သွားပြောစဉ် စကားနားမထောင်ရာမှ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/67c87577c0f7691ec86cb563 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>ထိုကဲ့သို့သော တင်းမာမှုများသည် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ဒရုန်းများအပါအဝင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် မြေပြင်တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ထိုအရာသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် MNDAA ဘက်က CCTV ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို TNLA က တားဆီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်ရေးတင်းမာခဲ့မှု ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA ထိန်းချုပ် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ထိုးစစ်ဆင် |url=https://burmese.dvb.no/post/750368 |access-date=2026-05-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ MNDAA တပ်ဖွဲ့က CCTV များ တပ်ဆင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ MNDAAနှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA ရုံးများအား TNLA က ပိတ်သိမ်းခိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>ထို့နောက် ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) က တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် အလံများ အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် MNDAA တပ်ဖွဲ့သည် တအာင်းစာဖြင့် ရေးသားထားသော ရွာအဝင်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အပြင်၊ ကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း တအာင်းအလံများ မထောင်ရန်နှင့် ကျောင်းဆိုင်းဘုတ်များတွင် တအာင်းစာများ မရေးသားရန် ပြောဆိုတားမြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-04-27 |title=ကွတ်ခိုင်မှာ တအာင်းစာပေနဲ့အလံသုံးခွင့် ကိုးကန့်ကပိတ်ပင်ထား |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/04/27/ld1-321/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
691gid0cow1jf429xnzw1jvnfnugzv0
1033792
1033791
2026-05-25T09:16:47Z
~2026-30952-37
143151
/* ကိုးကား */
1033792
wikitext
text/x-wiki
{{About|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|TNLA ထံမှ MNDAA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict = ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)
| partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]
| image =
| caption =
| map_type = Myanmar
| latitude = 23.3300
| longitude = 97.9400
| map_size = 250
| map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ တည်နေရာ
| map_label = ကွတ်ခိုင်
| date = ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ – ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၇
| place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| result = ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မြို့ကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
| combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]<br>[[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]
| combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]]
| commander1 =
| commander2 =
| strength1 = ညီနောင်မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များ
| strength2 = ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာအခြေစိုက်တပ်များ
| casualties1 = မသိရှိရ
| casualties2 = မသိရှိရ
| notes = ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
}}
'''၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အရေးပါသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဖြစ်ကြသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/08/378126.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးနှင့် မူဆယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
ယင်းအပြင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တာမိုးညဲမြို့နှင့် နမ့်ဖက်ကာဒေသ အပါအဝင် နေရာအများစုတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအပြင်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA)၊ တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာခဏဆိုသလို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြားသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများနှင့် ပဋိပက္ခများ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2022-11-14 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် KIA တပ်ဖွဲ့မှ ကားသမားများထံ အဆမတန် ငွေကောက်ခံနေ |url=https://burmese.shannews.org/archives/31536 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
ဤတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ကွက်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယုလေးဒေသတွင် အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှမ်းပြည် တပ်မတော်|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်မတော်]] (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တို့အကြား တိုက်ပွဲမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ဖြစ်စဉ်ကို နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များက အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့တို့တွင် တွေ့ဆုံ၍ မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြန်အလှန် '''သင်ပုန်းချေရန်''' သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-08 |title=ကွက်ခိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ TNLA နှင့် SSPP တို့ အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သင်ပုန်းချေ၊ တော်လှန်ရေး အမြန်ဆုံးအောင်မြင်ရန် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည် |url=https://yktnews.com/2023/10/125656/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-10-08 |title=အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်နေတဲ့ TNLA နဲ့ SSPP ကြား သဘောတူညီမှုရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-sspp-peace-10082023121753.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်မီ ရှေ့ပြေးဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃ ) ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၂၃) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် လျှပ်စစ်ရုံးတို့ကို TNLA နှင့် MNDAA ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ရှမ်းမြောက် နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် တာမိုးညဲမြို့ရှိ ခလရ (၂၉၀) နှင့် ပြည်သူ့စစ်စခန်းများကို MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-18 |title=ကွတ်ခိုင် - တာမိုးညဲရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်းတို့အား MNDAA သွားရောက်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွား |url=https://ayartimes.com/?p=9987 |access-date=2026-05-15 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တာမိုးညဲတိုက်ပွဲ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-95731 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်မှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်မြို့နယ်အတွင်း TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအတွင်းသို့ သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲအချိန်တွင် TNLA က ကျေးရွာ၏တောင်ဘက် မီတာ(၅၀၀)ခန့်အကွာမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/64f058facc46183bab169c17 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>
တစ်ဖက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နှင့်စပ်လျဥ်း၍ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] KIA သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ထိုမြို့အထက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ ဖာခတ်ကျေးရွာ နှင့် နမ်ဖလွန်ကျေးရွာကြားတွင် နမ်ဖတ်ကာဘက် မှ ဆင်းလာသည့် စစ်ကောင်စီ အင်အား ၂၀၀ ခန့် စစ်ကြောင်းအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2022-07-28 |title=ကွတ်ခိုင် နမ်ဖလွန်အနီး စစ်ကောင်စီ နှင့် KIA တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား |url=https://burmese.kachinnews.com/2022/07/28/july28-ld1/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် ညပိုင်း ၈ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်အချိန်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် နှင့် ပန်ဆေးရွာအကြားရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း အထိ KIA က ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် ပန်းဆေးကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုအထိပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တစ်လုံး ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2023-06-13 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ရွာအတွင်း လက်နက်ကြီးကျ ပေါက်ကွဲ |url=https://burmese.shannews.org/archives/35260 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် KIA က ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ယာဉ်တန်းများကို သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၈ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာအနီးရှိ ကောင်းရာရွာတောင်ကုန်းစခန်းကို စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-07-19 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီအထိုင်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-07-12 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်း ၃ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရူခင်းသာ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-31 |title=မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွက်ခိုင်နှင့်လားရှိုးမြို့နယ် တို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄ ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ရရှိ၊ စစ် သား ၄ ဦး အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆက်လက်တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://yktnews.com/2023/10/129095/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲဒေသ ဒတ်နှိုင်းကျေးရွာအဝင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော နမ့်ဖတ်ကာတပ်ခွဲ ခလရ (၁၂၃)တပ်ရင်းကို ဝင်တိုက်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် တပ်စခန်းတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-11-15 |title=ကွတ်ခိုင် ဒတ်နှိုင်းစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/11/15/yl1-135/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=MPM |date=2023-11-16 |title=ကွတ်ခိုင်၊ ဒတ်နှိုင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%92%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref>သို့သော် စစ်တပ်ဘက်က ထိုသတင်းကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် နမ့်ဖတ်ကာအကြားရှိ အချက်အချာကျသော မူဆယ်– ကွက်ခိုင်လမ်းပိုင်းပေါ်မှ '''နမ့်ခိုင်တံတားစစ်တပ်စခန်း'''ကို KIA တပ်မဟာ ၆၊ တပ်ရင်း ၉ က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ယင်းတိုက်ပွဲသည် မူဆယ်-ကွတ်ခိုင် လမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို KIA က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်နိုင်သော စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာတပ်ချနေထိုင်နေတဲ့ နမ့်ခိုင်စစ်တပ်စခန်းကြီးကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102724 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>ထိုနမ့်ခိုင်တံတားတပ်စခန်းကို စီးနင်းစဥ် စခန်းလာတိုက်သည့် TNLA နှင့် KIA အကြား ပွတ်တိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖတ်ကာရွာ ခလရ (၁၂၃) ဗျူဟာကုန်းကို KIA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ KIA သည် ရှမ်းမြောက် အခြေစိုက် တပ်မဟာ ၄၊ တပ်မဟာ ၆ နှင့် တပ်မဟာ ၁၀ တို့အပါအဝင် ကချင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF)တို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် ညနေ ၃ နာရီကျော်တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-01-25 |title=တလနီးပါး တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် နမ့်ဖတ်ကာကို KIA သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/25/378940.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-01-15 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ နမ့်ဖတ်ကာရွာမှ တပ်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-25 |title=ကွတ်ခိုင် နမ့်ဖတ်ကာရွာ တပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kia-seized-junta-namphetka-01252024060824.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>စစ်ကောင်စီကမူ နမ့်ဖတ်ကာ အခြေစိုက် ခလရ - ၁၂၃ ကို KIA က မသိမ်းနိုင်သေးကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဝဘ်ဆိုက် စာမျက်နှာမှတဆင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် တွင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နမ့်ဖတ်ကာ စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲအကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ ရေးသားချက်များသည် သတင်းအမှားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-16 |title=ကွတ်ခိုင်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်ရင်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seize-kutkai-military-camp-01162024024353.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
== တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း ==
=== ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အပြီးသတ်) ===
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ '''ရှုခင်းသာဗျူဟာစခန်း'''ကို TNLA က ၅ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် တာမိုးညဲ ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ဒေသတို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်မှ ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rmpnnynymeaakpiung-rkhiungpnnyny-kyaapnnyny-liungkeaadesttiuttng-ttiukpaiphcpaamu-akheanenngpttskr |access-date=2026-05-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>
[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျူဟာမြောက်လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က အဓိက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲမစတင်မီ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း၌ပင် တာမိုးညဲပြည်သူ့စစ်ဌာနချုပ်၊ မုံးစီးဒေသတပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်ရုံးချုပ်တို့ကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲရှိ စစ်တပ် တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရေ ရာနှင့်ချီ၍ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်က အလူးအလဲခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တာမိုးညဲဒေသရှိ တပ်မတော်တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရာကျော်ချ၍ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ခုခံလျက်ရှိပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အမြန်ဆုံးကာကွယ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/284051 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>
တိုက်ပွဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်း တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာကုန်းသည် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး အမြောက်တပ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများပါဝင်သော အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်သည် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နမ့်ဖက်ကာ၊ တာမိုးညဲ၊ မုံးစီးဒေသရှိ တပ်စခန်းများကို ကွပ်ကဲနေသည့် ဗျူဟာမှူး၏ အထိုင်ချတပ်စခန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ နေအိမ်များစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်အကြားရှိ နမ့်ဖက်ကာရွာအနီး အမှတ် (၁၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် KIA တပ်မဟာ (၃)၊ (၅) နှင့် (၆) တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများကြောင့် ဒေသခံများ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤတိုက်ပွဲများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အနောက်ဘက် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ '''ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်စခန်း'''သည် TNLA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါဗျူဟာကုန်းမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၃၀၀ ကျော်သည် အလံဖြူထောင်၍ အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် လက်နက်စွန့်ကာ လားရှိုးမြို့ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>
ညီနောင်သုံးဖွဲ့က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ တွင် ယမန်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်၌ ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့်အတူ သိန္နီမြို့ရှိ စကခ (၁၆) နောက်တန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း ထိုနေ့မှာပင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် TNLA သည် ဗျူဟာမှူး အထိုင်ချရာ အမြှောက်တပ်၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ကွတ်ခိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
== နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ ==
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရှမ်းမြောက်တွင် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (AA,TNLA,MNDAA) အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်များ သွားလာလှုပ်ရှားသည့်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-01-29 |title=မြေပြင်တပ်တွေ ပွတ်တိုက်မှု ဖြေရှင်းမယ်လို့ TNLA နဲ့ KIA ပြော (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/01/29/396482.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
TNLA သည်၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ အမှတ် ၂၄၁၊ ၂၄၂၊ ၄၅ ခြေလျင်တပ်ရင်းများနှင့် အမှတ် ၂၄၇ အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။သို့သော် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး မြို့ပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သည့် MNDAA က တပ်စွဲခဲ့သည်။အလားတူ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ KIA ၏ တောင်ပိုင်းတိုင်းဆက်ဆံရေးရုံး ဖွင့်လှစ်ထားဖူးသော ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ ကချင်စာပေအဖွဲ့ (ကွတ်ခိုင်) နေရာကို KIA ကလည်း နေရာပြန်ယူတပ်စွဲခဲ့သည်။TNLA သည် မြို့ပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့လုပ်ဆောင်မည့်အကြောင်း မဟာမိတ်တပ်များကို အသိပေးခဲ့သည်။ MNDAA ကလည်း ရပ်ကွက်ရုံးများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအချို့တွင် တပ်စွဲကာ လမ်းပြင်ခြင်း၊ ယာဉ်လမ်းကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ခိုးမှု၊ မူးယစ်ဆေးမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် တစ်စတစ်စဖြင့် ပိုမို ကြီးမားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-04-23 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် KIA, TNLA အပြင် MNDAA လည်း တပ်စွဲနေရာယူထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
=== KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်အဂ်လိပ်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55/အိမ်အမှတ်/50/256ကဆန/နိူင်/9/191284-လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး1991-256
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အချို့၌ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိ KIA တပ်ဖွဲ့က နေရာယူ တပ်စွဲခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နံနက်တွင် မြို့ခံ ကချင်ဒေသခံတချို့နှင့်အတူ ကချင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် TNLA က ကချင်အလံများ လိုက်လံ ဖြုတ်သိမ်းပြီး တားဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-02-14 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေမှာ ဒေသခံတွကိုခွဲခြားဆက်ဆံနေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/02/14/ld1-117/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ဤသို့ဖြင့် KIA နှင့် TNLA အကြား ကွတ်ခိုင်တွင် တင်းမာမှုစတင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဧပြီ ၁၅ ရက်တွင် TNLA နှင့် KIA အကြား ဆက်ဆံရေးရုံးပြဿနာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို TNLA က သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ယာယီပိတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်စာရင်းများ တောင်းယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။TNLAက KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို ပိတ်ပစ်ရန်အထိ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-04-14 |title=ကွတ်ခိုင်ရှိ KIO/KIA ရုံး မနက်ဖြန်နောက်ဆုံးထားဖယ်ပေးရန် TNLA ပြောလာဟု ကချင်စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-04-15 |title=ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးပိတ်ဖို့ TNLA တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/kia-tnla-shan/7570303.html |access-date=2026-05-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-02-13 |title=ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့မှာ TNLA နှင့် KIA ဆက်ဆံရေးတင်းမာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၅ နှစ်စပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖက်ကာမြို့အနီး၌ KIA နှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား နယ်မြေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားပြီး လက်ဝှေ့ထိုးယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဥ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုဖြစ်စဥ်က အောက်ခြေတပ်ဖွဲ့များကြား ကြီးမားသည့်တင်းမာမှုအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-09 |title=ကွတ်ခိုင်- KIA နဲ့ TNLA ကြားကပဋိပက္ခနဲ့ ပြည်သူ့အသံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdjyrg9ven3o |access-date=2026-05-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက်တွင် အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါသည့် KIA တပ်များ ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရာက်ရန် ကြိုးစားရာတွင်လည်း တင်းမာမှုများသည် ပိုမိုကြီးမားသွားခဲ့သည်။မြို့ပေါ်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးမှ ဝန်ထမ်းများကို TNLA က နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုပြဿနာသည် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များအထိ ကြီးမားသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-03-11 |title=ကွတ်ခိုင်တွင် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးဖွင့်လိုပါက ညှိနှိုင်းရန် TNLA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2025-03-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ထဲမှ KIA တပ်များ TNLA ဖယ်ရှား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/08/398333.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>
=== TNLA နှင့် MNDAA အကြားတင်းမာခြင်းများ ===
{{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် တာမိုးညဲအကြားရှိ မော်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုအနီးတွင် TNLA နှင့် MNDAA နှစ်ဖက်ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားကာ သေနတ်ပစ်ဖောက်မှုများအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးစီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ပြိန်းခမ်းကျေးရွာအနီးရှိ ရွှေလုပ်ကွက်တစ်ခုတွင် KIA နှင့် MNDAA တို့ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ KIAအဖွဲ့ဝင် (၁)ဦး အပါအဝင် (၅)သေဆုံးခဲ့ပြီး၊အဆိုပါရွှေလုပ်ကွက်တွင် ရွှေတူးဖော်နေသော တရုတ်လူမျိုးများအား KIAက ဆက်မတူးဖော်ရန်သွားပြောစဉ် စကားနားမထောင်ရာမှ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/67c87577c0f7691ec86cb563 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>ထိုကဲ့သို့သော တင်းမာမှုများသည် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ဒရုန်းများအပါအဝင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် မြေပြင်တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ထိုအရာသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် MNDAA ဘက်က CCTV ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို TNLA က တားဆီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်ရေးတင်းမာခဲ့မှု ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA ထိန်းချုပ် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ထိုးစစ်ဆင် |url=https://burmese.dvb.no/post/750368 |access-date=2026-05-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ MNDAA တပ်ဖွဲ့က CCTV များ တပ်ဆင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ MNDAAနှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA ရုံးများအား TNLA က ပိတ်သိမ်းခိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>ထို့နောက် ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) က တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် အလံများ အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် MNDAA တပ်ဖွဲ့သည် တအာင်းစာဖြင့် ရေးသားထားသော ရွာအဝင်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အပြင်၊ ကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း တအာင်းအလံများ မထောင်ရန်နှင့် ကျောင်းဆိုင်းဘုတ်များတွင် တအာင်းစာများ မရေးသားရန် ပြောဆိုတားမြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-04-27 |title=ကွတ်ခိုင်မှာ တအာင်းစာပေနဲ့အလံသုံးခွင့် ကိုးကန့်ကပိတ်ပင်ထား |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/04/27/ld1-321/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>
== ကိုးကား ==နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးစိုလင်းအဂ်လိပ်သမဒ256
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]
qdsq6enztp5k3mzgicqtjplxm93hkc7
ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ
14
286279
1033712
1033021
2026-05-25T03:09:10Z
Salai Rungtoi
22844
1033712
wikitext
text/x-wiki
တည်နေရာအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ (Disasters by location)
[[ကဏ္ဍ:ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် သမိုင်း|ဘေးအန္တရာယ်များ]]
qsei2rdkswm3v0lk1hcxlsmcpzcjxz7
ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် နိုင်ငံရေး
14
286350
1033730
1033241
2026-05-25T03:28:27Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် နိုင်ငံရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033730
wikitext
text/x-wiki
Category:Politics by year
[[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ|နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် နိုင်ငံရေး]]
2dpqsiyyj35rh9of547nsbyuzm2sby3
1033731
1033730
2026-05-25T03:28:53Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033731
wikitext
text/x-wiki
Category:Politics by year
[[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် ကဏ္ဍများ|နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများ]]
q6deyaxrghc1pvqvhhqir6eflvmmiep
ခိတခမိမြစ်
0
286351
1033547
1033282
2026-05-24T12:10:50Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033547
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခိတခမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|北上川}}
| image = IwateRiver.JPG
| image_size =
| image_caption = The Kitakami River in Morioka
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=450
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| mapframe-zoom =
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Nanashigure|Mt. Nanashigure]]
| mouth_location = [[Pacific Ocean]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = Japan
| length_km = 249
| source1_elevation =
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|391|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 10,150
}}
[[File:Kitakami view north in hiraizumi.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking north from the Takadachi Gekido in [[Hiraizumi, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river01s3872.jpg|thumb|right|The Kitakami river flowing through [[Kitakami, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river view in tome.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking south in [[Tome, Miyagi]]]]
'''ခိတခမိမြစ်''' (北上川, Kitakami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ တိုဟိုခုဒေသတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်ကာ အရှည် ၂၄၉ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၀၁၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၉၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် အိဝတဲခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်တို့၏ ကျေးလက်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိဝတဲခရိုင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ [[နနရှိဂုရဲတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် [[အိုးအုတောင်တန်း]]နှင့် [[ခိတခမိတောင်တန်း]]အကြားသို့ စီးဆင်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်ဝနှစ်ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ ခယူးခိတခမိမြစ်ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ အိရှိနိုမခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အခြားမြစ်ဝတစ်ခုသည် အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝနှစ်ခုစလုံးပင် အိရှိနိုမခိမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မဲဂျိခတ်ကာလအစောပိုင်း ရထားလမ်းမျာမဆောက်လုပ်မီကာလဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ်ကာလအတွင်း ခိတခမိမြစ်သည် အရေးပါသည့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုင်းရှောခေတ်နှင့် ရှောဝခေတ်ကာလများကတည်းက ခိတခမိမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်၊ ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဆည်မြောင်းများဖောက်လုပ်ရန်အတွက် များစွာသော ဆည်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြစ်ဝနေရာမှ မိုရိအိုခ၏ မြောက်ဘက် မြစ်ဝနေရာရှိ ရှိဂျူးရှိဒဆည်အထိ မည်သည့် ဆည်များကိုမှ တည်ဆောက်ထားခြင်း မရှိပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် များစွာသော ဆာမွန်ငါးများကို လွတ်လပ်စွာသွားလာစေနိုင်သည်။
==မြစ်လက်တက်များ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:တခိဇဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုရိအိုခမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟနမခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဲဂဆခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးရှူးမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယဟဘမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခိတခမိမြို့၊ အိဝတဲ]]
komvfpuevv31rkart9xqnlb8l5qe9r5
1033548
1033547
2026-05-24T12:12:13Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* မြစ်လက်တက်များ */
1033548
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခိတခမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|北上川}}
| image = IwateRiver.JPG
| image_size =
| image_caption = The Kitakami River in Morioka
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=450
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| mapframe-zoom =
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Nanashigure|Mt. Nanashigure]]
| mouth_location = [[Pacific Ocean]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = Japan
| length_km = 249
| source1_elevation =
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|391|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 10,150
}}
[[File:Kitakami view north in hiraizumi.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking north from the Takadachi Gekido in [[Hiraizumi, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river01s3872.jpg|thumb|right|The Kitakami river flowing through [[Kitakami, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river view in tome.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking south in [[Tome, Miyagi]]]]
'''ခိတခမိမြစ်''' (北上川, Kitakami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ တိုဟိုခုဒေသတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်ကာ အရှည် ၂၄၉ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၀၁၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၉၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် အိဝတဲခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်တို့၏ ကျေးလက်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိဝတဲခရိုင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ [[နနရှိဂုရဲတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် [[အိုးအုတောင်တန်း]]နှင့် [[ခိတခမိတောင်တန်း]]အကြားသို့ စီးဆင်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်ဝနှစ်ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ ခယူးခိတခမိမြစ်ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ အိရှိနိုမခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အခြားမြစ်ဝတစ်ခုသည် အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝနှစ်ခုစလုံးပင် အိရှိနိုမခိမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မဲဂျိခတ်ကာလအစောပိုင်း ရထားလမ်းမျာမဆောက်လုပ်မီကာလဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ်ကာလအတွင်း ခိတခမိမြစ်သည် အရေးပါသည့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုင်းရှောခေတ်နှင့် ရှောဝခေတ်ကာလများကတည်းက ခိတခမိမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်၊ ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဆည်မြောင်းများဖောက်လုပ်ရန်အတွက် များစွာသော ဆည်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြစ်ဝနေရာမှ မိုရိအိုခ၏ မြောက်ဘက် မြစ်ဝနေရာရှိ ရှိဂျူးရှိဒဆည်အထိ မည်သည့် ဆည်များကိုမှ တည်ဆောက်ထားခြင်း မရှိပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် များစွာသော ဆာမွန်ငါးများကို လွတ်လပ်စွာသွားလာစေနိုင်သည်။
==မြစ်လက်တက်များ==
အိဝတဲခရိုင်အတွင်း မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ မြစ်သည် စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
* Tanto-gawa - from the east ([[Iwate, Iwate|Iwate]])
* Matsu-gawa - from the west ([[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]])
* [[Nakatsu River]] - from the east ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* [[Shizukuishi River]] - from the west ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* Iwasaki-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Takina-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Kuzumaru-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Hienuki-gawa - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Sarugaishi River]] - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Se-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Toyosawa-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Waga River]] - from the west ([[Kitakami, Iwate|Kitakami]])
* [[Isawa River]] - from the west ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hirose-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hitokabe-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Koromo-gawa - from the west ([[Hiraizumi, Iwate|Hiraizumi]])
* Iwai-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kitetsu-gawa - from the north ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Senmaya-gawa - from the east ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kinomi-gawa - from the east ([[Fujisawa, Iwate|Fujisawa]])
* Kinryu-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:တခိဇဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုရိအိုခမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟနမခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဲဂဆခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးရှူးမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယဟဘမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခိတခမိမြို့၊ အိဝတဲ]]
4h2zlv6k7c3bmep3bbpqgekbxjv1k5z
1033549
1033548
2026-05-24T12:12:40Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* မြစ်လက်တက်များ */
1033549
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခိတခမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|北上川}}
| image = IwateRiver.JPG
| image_size =
| image_caption = The Kitakami River in Morioka
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=450
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| mapframe-zoom =
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Nanashigure|Mt. Nanashigure]]
| mouth_location = [[Pacific Ocean]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = Japan
| length_km = 249
| source1_elevation =
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|391|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 10,150
}}
[[File:Kitakami view north in hiraizumi.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking north from the Takadachi Gekido in [[Hiraizumi, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river01s3872.jpg|thumb|right|The Kitakami river flowing through [[Kitakami, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river view in tome.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking south in [[Tome, Miyagi]]]]
'''ခိတခမိမြစ်''' (北上川, Kitakami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ တိုဟိုခုဒေသတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်ကာ အရှည် ၂၄၉ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၀၁၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၉၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် အိဝတဲခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်တို့၏ ကျေးလက်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိဝတဲခရိုင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ [[နနရှိဂုရဲတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် [[အိုးအုတောင်တန်း]]နှင့် [[ခိတခမိတောင်တန်း]]အကြားသို့ စီးဆင်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်ဝနှစ်ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ ခယူးခိတခမိမြစ်ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ အိရှိနိုမခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အခြားမြစ်ဝတစ်ခုသည် အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝနှစ်ခုစလုံးပင် အိရှိနိုမခိမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မဲဂျိခတ်ကာလအစောပိုင်း ရထားလမ်းမျာမဆောက်လုပ်မီကာလဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ်ကာလအတွင်း ခိတခမိမြစ်သည် အရေးပါသည့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုင်းရှောခေတ်နှင့် ရှောဝခေတ်ကာလများကတည်းက ခိတခမိမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်၊ ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဆည်မြောင်းများဖောက်လုပ်ရန်အတွက် များစွာသော ဆည်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြစ်ဝနေရာမှ မိုရိအိုခ၏ မြောက်ဘက် မြစ်ဝနေရာရှိ ရှိဂျူးရှိဒဆည်အထိ မည်သည့် ဆည်များကိုမှ တည်ဆောက်ထားခြင်း မရှိပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် များစွာသော ဆာမွန်ငါးများကို လွတ်လပ်စွာသွားလာစေနိုင်သည်။
==မြစ်လက်တက်များ==
အိဝတဲခရိုင်အတွင်း မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ မြစ်သည် စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
* Tanto-gawa - from the east ([[Iwate, Iwate|Iwate]])
* Matsu-gawa - from the west ([[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]])
* [[နခဆွတ်မြစ်]] - from the east ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* [[Shizukuishi River]] - from the west ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* Iwasaki-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Takina-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Kuzumaru-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Hienuki-gawa - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Sarugaishi River]] - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Se-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Toyosawa-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Waga River]] - from the west ([[Kitakami, Iwate|Kitakami]])
* [[Isawa River]] - from the west ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hirose-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hitokabe-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Koromo-gawa - from the west ([[Hiraizumi, Iwate|Hiraizumi]])
* Iwai-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kitetsu-gawa - from the north ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Senmaya-gawa - from the east ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kinomi-gawa - from the east ([[Fujisawa, Iwate|Fujisawa]])
* Kinryu-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:တခိဇဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုရိအိုခမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟနမခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဲဂဆခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးရှူးမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယဟဘမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခိတခမိမြို့၊ အိဝတဲ]]
kf4p490f28xbjx2e59572h3zxlh7jm9
1033550
1033549
2026-05-24T12:13:00Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပြင်ပလင့်များ */
1033550
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခိတခမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|北上川}}
| image = IwateRiver.JPG
| image_size =
| image_caption = The Kitakami River in Morioka
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=450
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| mapframe-zoom =
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Nanashigure|Mt. Nanashigure]]
| mouth_location = [[Pacific Ocean]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = Japan
| length_km = 249
| source1_elevation =
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|391|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 10,150
}}
[[File:Kitakami view north in hiraizumi.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking north from the Takadachi Gekido in [[Hiraizumi, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river01s3872.jpg|thumb|right|The Kitakami river flowing through [[Kitakami, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river view in tome.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking south in [[Tome, Miyagi]]]]
'''ခိတခမိမြစ်''' (北上川, Kitakami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ တိုဟိုခုဒေသတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်ကာ အရှည် ၂၄၉ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၀၁၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၉၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် အိဝတဲခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်တို့၏ ကျေးလက်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိဝတဲခရိုင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ [[နနရှိဂုရဲတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် [[အိုးအုတောင်တန်း]]နှင့် [[ခိတခမိတောင်တန်း]]အကြားသို့ စီးဆင်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်ဝနှစ်ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ ခယူးခိတခမိမြစ်ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ အိရှိနိုမခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အခြားမြစ်ဝတစ်ခုသည် အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝနှစ်ခုစလုံးပင် အိရှိနိုမခိမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မဲဂျိခတ်ကာလအစောပိုင်း ရထားလမ်းမျာမဆောက်လုပ်မီကာလဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ်ကာလအတွင်း ခိတခမိမြစ်သည် အရေးပါသည့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုင်းရှောခေတ်နှင့် ရှောဝခေတ်ကာလများကတည်းက ခိတခမိမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်၊ ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဆည်မြောင်းများဖောက်လုပ်ရန်အတွက် များစွာသော ဆည်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြစ်ဝနေရာမှ မိုရိအိုခ၏ မြောက်ဘက် မြစ်ဝနေရာရှိ ရှိဂျူးရှိဒဆည်အထိ မည်သည့် ဆည်များကိုမှ တည်ဆောက်ထားခြင်း မရှိပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် များစွာသော ဆာမွန်ငါးများကို လွတ်လပ်စွာသွားလာစေနိုင်သည်။
==မြစ်လက်တက်များ==
အိဝတဲခရိုင်အတွင်း မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ မြစ်သည် စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
* Tanto-gawa - from the east ([[Iwate, Iwate|Iwate]])
* Matsu-gawa - from the west ([[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]])
* [[နခဆွတ်မြစ်]] - from the east ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* [[Shizukuishi River]] - from the west ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* Iwasaki-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Takina-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Kuzumaru-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Hienuki-gawa - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Sarugaishi River]] - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Se-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Toyosawa-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Waga River]] - from the west ([[Kitakami, Iwate|Kitakami]])
* [[Isawa River]] - from the west ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hirose-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hitokabe-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Koromo-gawa - from the west ([[Hiraizumi, Iwate|Hiraizumi]])
* Iwai-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kitetsu-gawa - from the north ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Senmaya-gawa - from the east ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kinomi-gawa - from the east ([[Fujisawa, Iwate|Fujisawa]])
* Kinryu-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Kitakami River}}
{{coord|38.576719|141.460111|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
{{coord|38.407483|141.313667|format=dms|display=inline|type:river_region:JP_scale:100000}} (former mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:တခိဇဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုရိအိုခမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟနမခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဲဂဆခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးရှူးမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယဟဘမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခိတခမိမြို့၊ အိဝတဲ]]
0bpkr3rm3rx88l6f1a884x4njd7c5mz
1033551
1033550
2026-05-24T12:13:25Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033551
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခိတခမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|北上川}}
| image = IwateRiver.JPG
| image_size =
| image_caption = မိုရိအိုခရှိ ခိတခမိမြစ်
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=450
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| mapframe-zoom =
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Nanashigure|Mt. Nanashigure]]
| mouth_location = [[Pacific Ocean]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = Japan
| length_km = 249
| source1_elevation =
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|391|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 10,150
}}
[[File:Kitakami view north in hiraizumi.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking north from the Takadachi Gekido in [[Hiraizumi, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river01s3872.jpg|thumb|right|The Kitakami river flowing through [[Kitakami, Iwate]]]]
[[File:Kitakami river view in tome.jpg|thumb|right|View of the Kitakami River looking south in [[Tome, Miyagi]]]]
'''ခိတခမိမြစ်''' (北上川, Kitakami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ တိုဟိုခုဒေသတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်ကာ အရှည် ၂၄၉ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၀၁၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၉၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် အိဝတဲခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်တို့၏ ကျေးလက်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် အိဝတဲခရိုင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ [[နနရှိဂုရဲတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် [[အိုးအုတောင်တန်း]]နှင့် [[ခိတခမိတောင်တန်း]]အကြားသို့ စီးဆင်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်ဝနှစ်ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ ခယူးခိတခမိမြစ်ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်သို့စီးဆင်းကာ အိရှိနိုမခိပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ အခြားမြစ်ဝတစ်ခုသည် အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝနှစ်ခုစလုံးပင် အိရှိနိုမခိမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မဲဂျိခတ်ကာလအစောပိုင်း ရထားလမ်းမျာမဆောက်လုပ်မီကာလဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ်ကာလအတွင်း ခိတခမိမြစ်သည် အရေးပါသည့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုင်းရှောခေတ်နှင့် ရှောဝခေတ်ကာလများကတည်းက ခိတခမိမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်၊ ရေကြီးမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဆည်မြောင်းများဖောက်လုပ်ရန်အတွက် များစွာသော ဆည်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြစ်ဝနေရာမှ မိုရိအိုခ၏ မြောက်ဘက် မြစ်ဝနေရာရှိ ရှိဂျူးရှိဒဆည်အထိ မည်သည့် ဆည်များကိုမှ တည်ဆောက်ထားခြင်း မရှိပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် များစွာသော ဆာမွန်ငါးများကို လွတ်လပ်စွာသွားလာစေနိုင်သည်။
==မြစ်လက်တက်များ==
အိဝတဲခရိုင်အတွင်း မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ မြစ်သည် စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
* Tanto-gawa - from the east ([[Iwate, Iwate|Iwate]])
* Matsu-gawa - from the west ([[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]])
* [[နခဆွတ်မြစ်]] - from the east ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* [[Shizukuishi River]] - from the west ([[Morioka, Iwate|Morioka]])
* Iwasaki-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Takina-gawa - from the west ([[Shiwa, Iwate|Shiwa]])
* Kuzumaru-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Hienuki-gawa - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Sarugaishi River]] - from the east ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Se-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* Toyosawa-gawa - from the west ([[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]])
* [[Waga River]] - from the west ([[Kitakami, Iwate|Kitakami]])
* [[Isawa River]] - from the west ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hirose-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Hitokabe-gawa - from the east ([[Ōshū, Iwate|Ōshū]])
* Koromo-gawa - from the west ([[Hiraizumi, Iwate|Hiraizumi]])
* Iwai-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kitetsu-gawa - from the north ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Senmaya-gawa - from the east ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
* Kinomi-gawa - from the east ([[Fujisawa, Iwate|Fujisawa]])
* Kinryu-gawa - from the west ([[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]])
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Kitakami River}}
{{coord|38.576719|141.460111|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
{{coord|38.407483|141.313667|format=dms|display=inline|type:river_region:JP_scale:100000}} (former mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိဝတဲမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:တခိဇဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုရိအိုခမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဝမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟနမခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဲဂဆခိမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးရှူးမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယဟဘမြို့၊ အိဝတဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ခိတခမိမြို့၊ အိဝတဲ]]
9e2tqzxt0drwwk23xf31rnt7hopjf65
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Hesapratik
3
286401
1033672
1033344
2026-05-24T20:23:04Z
Hesapratik
143141
/* TARTIŞMAYA DAYALI İÇERİK */ အပိုင်းသစ်
1033672
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hesapratik ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၃၂၊ ၂၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
== TARTIŞMAYA DAYALI İÇERİK ==
ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ ပညာရပ်ဆိုင်ရာနှင့် နည်းပညာနယ်ပယ်များတွင် သင်္ချာတွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အမှားအယွင်းများနှင့် ရှုပ်ထွေးသော တွက်ချက်မှုပုံစံများတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နည်းစနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်များသည် ပိုမိုသိသာထင်ရှားလာပါသည်။ ဤအခြေအနေသည် အင်ဂျင်နီယာစီမံကိန်းများကိုသာမကဘဲ ဘဏ္ဍာရေးပုံစံများမှ ဒေတာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများအထိ ကျယ်ပြန့်သောနယ်ပယ်များကို အနုတ်လက္ခဏာဆောင်သော သက်ရောက်မှုများ ရှိနေသည်။
ဤရှုပ်ထွေးသော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်နှင့် တွက်ချက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တိကျမှန်ကန်မှုကို အမြင့်ဆုံးရရှိစေရန်အတွက် စာပေများတွင် အသုံးပြုထားသည့် ချဉ်းကပ်မှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အသုံးပြုသူများအား မှန်ကန်သောရလဒ်များရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ပြီး တွက်ချက်မှုနည်းလမ်းများကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ပံ့ပိုးပေးသည့် https://hesapratik.com ကဲ့သို့သော ပလပ်ဖောင်းများသည် သင်္ချာအတည်ပြုခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အရေးကြီးသော ပံ့ပိုးမှုများကို ပေးအပ်လျက်ရှိပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များသည် သမားရိုးကျ တွက်ချက်မှုအမှားများကို လျှော့ချရန် ကူညီပေးသော ကိရိယာများကို ပံ့ပိုးပေးပြီး နည်းပညာစာပေများတွင် ရှိနေသော လစ်ဟာချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည့် အလားအလာရှိပါသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာဖြင့် နည်းစနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှားအယွင်းများကို ရှောင်ရှားရန်နှင့် တွက်ချက်မှု တိကျမှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ပညာရပ်ဆိုင်ရာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် ဤကဲ့သို့သော အခြားရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Hesapratik|Hesapratik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Hesapratik|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
o69wnt9km17frls2kffurob0ntyk5ws
1033702
1033672
2026-05-25T01:46:01Z
Ninjastrikers
22896
[[Special:Contributions/Hesapratik|Hesapratik]] ([[User talk:Hesapratik|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1033672|1033672]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည်
1033702
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hesapratik ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၃၂၊ ၂၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
01hmsil9x86o7q5w1zoxtniyhksw91r
မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ မေ ၂၄
100
286415
1033773
1033382
2026-05-25T05:26:38Z
Salai Rungtoi
22844
1033773
wikitext
text/x-wiki
{{Current events|year=2026|month=05|day=24|content=
<!-- All news items below this line -->
'''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ'''
*[[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] [[မနီလာမြို့|မနီလာမြို့တော်]]၏မြောက်ဘက်ရှိ အိန်ဂျလိစ်မြို့တွင် ဆောက်လုပ်ဆဲ ကိုးထပ်အဆောက်အအုံ တစ်ခု ပြိုကျခဲ့ပြီးနောက် လူ ၃၀ မှ ၄၀ ခန့် ပိတ်မိနေပြီး ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည်။ [https://news-eleven.com/article/312144 (Eleven)]
<!-- All news items above this line -->}}
mwkugofc2xpavjdbnrc81ptgd01f7b4
အဘုခုမမြစ်
0
286453
1033552
2026-05-24T12:22:07Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"{{Infobox river | name = Abukuma River | native_name = {{native name|ja|阿武隈川}} | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = AbukumaGawa2005-4b.jpg | image_size = | image_caption = The Abukuma River in 2005 at [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]] in [[Miyagi Prefecture|Miyagi]] | map = {{Maplink|zoom=|f..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033552
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Abukuma River
| native_name = {{native name|ja|阿武隈川}}
| name_other =
| name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = AbukumaGawa2005-4b.jpg
| image_size =
| image_caption = The Abukuma River in 2005 at [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]] in [[Miyagi Prefecture|Miyagi]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = Cities
| subdivision_name5 = [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]], [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]], [[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]], [[Motomiya, Fukushima|Motomiya]], [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]], [[Fukushima, Fukushima|Fukushima]], [[Date, Fukushima|Date]], [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]], [[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|239|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location =
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|67.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mt. Asahi (Fukushima Prefecture)
| source1_location =
| source1_coordinates = {{coord|37.161|139.972|display=i}}
| source1_elevation = {{convert|1835|m|abbr=on}}
| mouth = [[Pacific Ocean]]
| mouth_location = [[Iwanuma]], [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Japan]]
| mouth_coordinates = {{coord|38.0494|140.9190|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|5390|km2|abbr=on}}
| tributaries_left = Shakadō River, Sasahara River, Ōse River, Gohyaku River, Rokkaku River, [[Arakawa River (Fukushima)|Arakawa River]], Matsu River, Surikami River, Shiroishi River
| tributaries_right = Ōtakine River, Hirose River
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
| basin_population = 1,360,000
}}
'''အဘုခုမမြစ်''' (阿武隈川, Abukuma-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၃၄ ကီလိုမီတာ (၁၄၅ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ခြောက်ခုမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် နဆုတောင်တန်းများ၏ တောင်ထိပ်များမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ အိုးအုတောင်တန်းနှင့် အဘုခုမကုန်းမြင့်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်လက်တက်များ၏ ရေများကို ရယူစုဆောင်းကာ စီးဆင်းလာနောက် အဓိကမြစ်အဖြစ် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသည် ၅၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူပေါင်း ၁.၃၆ သန်းခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 東北 - 阿武隈川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0207_abukuma/0207_abukuma_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
အဘုခုမမြစ်သည် ဖုခုရှိမခရိုင်၏ နခဒိုးရိဒေသရှိ ရှိရခဝ၊ ဆုခဂဝ၊ ခိုးရိယမ၊ နိဟွန်းမဆွတ်၊ ဒတဲနှင့် ဖုခုရှိမစသည့် မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>Takeda, page 52.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{commons-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
k3zu1ze6s101hcmzgd52vwwgshbqdd1
1033553
1033552
2026-05-24T12:22:32Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033553
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဘုခုမမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿武隈川}}
| name_other =
| name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = AbukumaGawa2005-4b.jpg
| image_size =
| image_caption = The Abukuma River in 2005 at [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]] in [[Miyagi Prefecture|Miyagi]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = Cities
| subdivision_name5 = [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]], [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]], [[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]], [[Motomiya, Fukushima|Motomiya]], [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]], [[Fukushima, Fukushima|Fukushima]], [[Date, Fukushima|Date]], [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]], [[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|239|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location =
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|67.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mt. Asahi (Fukushima Prefecture)
| source1_location =
| source1_coordinates = {{coord|37.161|139.972|display=i}}
| source1_elevation = {{convert|1835|m|abbr=on}}
| mouth = [[Pacific Ocean]]
| mouth_location = [[Iwanuma]], [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Japan]]
| mouth_coordinates = {{coord|38.0494|140.9190|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|5390|km2|abbr=on}}
| tributaries_left = Shakadō River, Sasahara River, Ōse River, Gohyaku River, Rokkaku River, [[Arakawa River (Fukushima)|Arakawa River]], Matsu River, Surikami River, Shiroishi River
| tributaries_right = Ōtakine River, Hirose River
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
| basin_population = 1,360,000
}}
'''အဘုခုမမြစ်''' (阿武隈川, Abukuma-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၃၄ ကီလိုမီတာ (၁၄၅ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ခြောက်ခုမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် နဆုတောင်တန်းများ၏ တောင်ထိပ်များမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ အိုးအုတောင်တန်းနှင့် အဘုခုမကုန်းမြင့်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်လက်တက်များ၏ ရေများကို ရယူစုဆောင်းကာ စီးဆင်းလာနောက် အဓိကမြစ်အဖြစ် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသည် ၅၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူပေါင်း ၁.၃၆ သန်းခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 東北 - 阿武隈川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0207_abukuma/0207_abukuma_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
အဘုခုမမြစ်သည် ဖုခုရှိမခရိုင်၏ နခဒိုးရိဒေသရှိ ရှိရခဝ၊ ဆုခဂဝ၊ ခိုးရိယမ၊ နိဟွန်းမဆွတ်၊ ဒတဲနှင့် ဖုခုရှိမစသည့် မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>Takeda, page 52.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{commons-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
tfrb3xfwg7m0i5z24uoha8zqczu60a4
1033554
1033553
2026-05-24T12:23:07Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033554
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဘုခုမမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿武隈川}}
| name_other =
| name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = AbukumaGawa2005-4b.jpg
| image_size =
| image_caption = The Abukuma River in 2005 at [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]] in [[Miyagi Prefecture|Miyagi]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = Cities
| subdivision_name5 = [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]], [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]], [[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]], [[Motomiya, Fukushima|Motomiya]], [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]], [[Fukushima, Fukushima|Fukushima]], [[Date, Fukushima|Date]], [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]], [[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|239|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location =
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|67.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mt. Asahi (Fukushima Prefecture)
| source1_location =
| source1_coordinates = {{coord|37.161|139.972|display=i}}
| source1_elevation = {{convert|1835|m|abbr=on}}
| mouth = [[Pacific Ocean]]
| mouth_location = [[Iwanuma]], [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Japan]]
| mouth_coordinates = {{coord|38.0494|140.9190|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|5390|km2|abbr=on}}
| tributaries_left = Shakadō River, Sasahara River, Ōse River, Gohyaku River, Rokkaku River, [[Arakawa River (Fukushima)|Arakawa River]], Matsu River, Surikami River, Shiroishi River
| tributaries_right = Ōtakine River, Hirose River
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
| basin_population = 1,360,000
}}
'''အဘုခုမမြစ်''' (阿武隈川, Abukuma-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၃၄ ကီလိုမီတာ (၁၄၅ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ခြောက်ခုမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် နဆုတောင်တန်းများ၏ တောင်ထိပ်များမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ အိုးအုတောင်တန်းနှင့် အဘုခုမကုန်းမြင့်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်လက်တက်များ၏ ရေများကို ရယူစုဆောင်းကာ စီးဆင်းလာနောက် အဓိကမြစ်အဖြစ် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသည် ၅၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူပေါင်း ၁.၃၆ သန်းခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 東北 - 阿武隈川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0207_abukuma/0207_abukuma_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
အဘုခုမမြစ်သည် ဖုခုရှိမခရိုင်၏ နခဒိုးရိဒေသရှိ ရှိရခဝ၊ ဆုခဂဝ၊ ခိုးရိယမ၊ နိဟွန်းမဆွတ်၊ ဒတဲနှင့် ဖုခုရှိမစသည့် မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>Takeda, page 52.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{commons-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
i8kgoibe723axwql33u4dfwg9mirt3h
1033555
1033554
2026-05-24T12:23:19Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033555
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဘုခုမမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿武隈川}}
| name_other =
| name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = AbukumaGawa2005-4b.jpg
| image_size =
| image_caption = The Abukuma River in 2005 at [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]] in [[Miyagi Prefecture|Miyagi]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = Cities
| subdivision_name5 = [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]], [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]], [[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]], [[Motomiya, Fukushima|Motomiya]], [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]], [[Fukushima, Fukushima|Fukushima]], [[Date, Fukushima|Date]], [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]], [[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|239|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location =
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|67.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mt. Asahi (Fukushima Prefecture)
| source1_location =
| source1_coordinates = {{coord|37.161|139.972|display=i}}
| source1_elevation = {{convert|1835|m|abbr=on}}
| mouth = [[Pacific Ocean]]
| mouth_location = [[Iwanuma]], [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Japan]]
| mouth_coordinates = {{coord|38.0494|140.9190|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|5390|km2|abbr=on}}
| tributaries_left = Shakadō River, Sasahara River, Ōse River, Gohyaku River, Rokkaku River, [[Arakawa River (Fukushima)|Arakawa River]], Matsu River, Surikami River, Shiroishi River
| tributaries_right = Ōtakine River, Hirose River
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
| basin_population = 1,360,000
}}
'''အဘုခုမမြစ်''' (阿武隈川, Abukuma-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၃၄ ကီလိုမီတာ (၁၄၅ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ခြောက်ခုမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် နဆုတောင်တန်းများ၏ တောင်ထိပ်များမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ အိုးအုတောင်တန်းနှင့် အဘုခုမကုန်းမြင့်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်လက်တက်များ၏ ရေများကို ရယူစုဆောင်းကာ စီးဆင်းလာနောက် အဓိကမြစ်အဖြစ် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသည် ၅၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူပေါင်း ၁.၃၆ သန်းခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 東北 - 阿武隈川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0207_abukuma/0207_abukuma_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
အဘုခုမမြစ်သည် ဖုခုရှိမခရိုင်၏ နခဒိုးရိဒေသရှိ ရှိရခဝ၊ ဆုခဂဝ၊ ခိုးရိယမ၊ နိဟွန်းမဆွတ်၊ ဒတဲနှင့် ဖုခုရှိမစသည့် မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>Takeda, page 52.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{commons-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
t8bow5r9tas0gm4hj2htb52p3mungwv
1033556
1033555
2026-05-24T12:23:39Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033556
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဘုခုမမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿武隈川}}
| name_other =
| name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = AbukumaGawa2005-4b.jpg
| image_size =
| image_caption = The Abukuma River in 2005 at [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]] in [[Miyagi Prefecture|Miyagi]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = Cities
| subdivision_name5 = [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]], [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]], [[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]], [[Motomiya, Fukushima|Motomiya]], [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]], [[Fukushima, Fukushima|Fukushima]], [[Date, Fukushima|Date]], [[Kakuda, Miyagi|Kakuda]], [[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->| length = {{convert|239|km|mi|abbr=on}}
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location =
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|67.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = Mt. Asahi (Fukushima Prefecture)
| source1_location =
| source1_coordinates = {{coord|37.161|139.972|display=i}}
| source1_elevation = {{convert|1835|m|abbr=on}}
| mouth = [[Pacific Ocean]]
| mouth_location = [[Iwanuma]], [[Miyagi Prefecture|Miyagi]], [[Japan]]
| mouth_coordinates = {{coord|38.0494|140.9190|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|5390|km2|abbr=on}}
| tributaries_left = Shakadō River, Sasahara River, Ōse River, Gohyaku River, Rokkaku River, [[Arakawa River (Fukushima)|Arakawa River]], Matsu River, Surikami River, Shiroishi River
| tributaries_right = Ōtakine River, Hirose River
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
| basin_population = 1,360,000
}}
'''အဘုခုမမြစ်''' (阿武隈川, Abukuma-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတွင် ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၃၄ ကီလိုမီတာ (၁၄၅ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ခြောက်ခုမြောက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့်မြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် နဆုတောင်တန်းများ၏ တောင်ထိပ်များမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် မိယဂိခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ အိုးအုတောင်တန်းနှင့် အဘုခုမကုန်းမြင့်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်လက်တက်များ၏ ရေများကို ရယူစုဆောင်းကာ စီးဆင်းလာနောက် အဓိကမြစ်အဖြစ် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်၏ ရေဝေရေလဲဒေသည် ၅၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူပေါင်း ၁.၃၆ သန်းခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=日本の川 - 東北 - 阿武隈川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0207_abukuma/0207_abukuma_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
အဘုခုမမြစ်သည် ဖုခုရှိမခရိုင်၏ နခဒိုးရိဒေသရှိ ရှိရခဝ၊ ဆုခဂဝ၊ ခိုးရိယမ၊ နိဟွန်းမဆွတ်၊ ဒတဲနှင့် ဖုခုရှိမစသည့် မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>Takeda, page 52.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{commons-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
88rb222wdsi538flxlsgwcblj7i9j0i
ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286454
1033557
2026-05-24T12:23:58Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033557
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
dl5fz9d8piybxg4sl4g3lsiarp09v1d
မိုဂမိမြစ်
0
286455
1033560
2026-05-24T12:33:25Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033560
wikitext
text/x-wiki
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
j9uj9km7eh3bfdosxs5w968tcek4vbo
1033562
1033560
2026-05-24T12:34:25Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033562
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
k3ru232gd3v4ahz5cirdp8t501ojrbu
1033563
1033562
2026-05-24T12:34:41Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* အကြောင်းအရာ */
1033563
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book | last=Shirane | first=Haruo | author-link=Haruo Shirane | title=Traces of Dreams: Landscape, Cultural Memory, and the Poetry of Bashō | date=1998 | publisher=[[Stanford University Press]] | isbn=0804730997 | pages=170–173}}</ref><ref>{{cite web | title=WKD - Matsuo Basho Archives: Oku Station 31 - Sakata | last=Greve | first=Gabi | publisher=World Kigo Database | date=2012-11-14 | url=https://matsuobasho-wkd.blogspot.jp/2012/11/oku-station-31-sakata.html | access-date=2017-06-04}}</ref>
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
quc1s1tiuophtba6p8zq78pxy41j5kw
1033564
1033563
2026-05-24T12:34:58Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033564
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book | last=Shirane | first=Haruo | author-link=Haruo Shirane | title=Traces of Dreams: Landscape, Cultural Memory, and the Poetry of Bashō | date=1998 | publisher=[[Stanford University Press]] | isbn=0804730997 | pages=170–173}}</ref><ref>{{cite web | title=WKD - Matsuo Basho Archives: Oku Station 31 - Sakata | last=Greve | first=Gabi | publisher=World Kigo Database | date=2012-11-14 | url=https://matsuobasho-wkd.blogspot.jp/2012/11/oku-station-31-sakata.html | access-date=2017-06-04}}</ref>
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
s4xtefao5p9iros8h9a8wa6xr0x6qsw
1033565
1033564
2026-05-24T12:35:15Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033565
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book | last=Shirane | first=Haruo | author-link=Haruo Shirane | title=Traces of Dreams: Landscape, Cultural Memory, and the Poetry of Bashō | date=1998 | publisher=[[Stanford University Press]] | isbn=0804730997 | pages=170–173}}</ref><ref>{{cite web | title=WKD - Matsuo Basho Archives: Oku Station 31 - Sakata | last=Greve | first=Gabi | publisher=World Kigo Database | date=2012-11-14 | url=https://matsuobasho-wkd.blogspot.jp/2012/11/oku-station-31-sakata.html | access-date=2017-06-04}}</ref>
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
bqs90x4ymbw8hif3mv94xy7r0gwkmv0
1033566
1033565
2026-05-24T12:35:38Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033566
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book | last=Shirane | first=Haruo | author-link=Haruo Shirane | title=Traces of Dreams: Landscape, Cultural Memory, and the Poetry of Bashō | date=1998 | publisher=[[Stanford University Press]] | isbn=0804730997 | pages=170–173}}</ref><ref>{{cite web | title=WKD - Matsuo Basho Archives: Oku Station 31 - Sakata | last=Greve | first=Gabi | publisher=World Kigo Database | date=2012-11-14 | url=https://matsuobasho-wkd.blogspot.jp/2012/11/oku-station-31-sakata.html | access-date=2017-06-04}}</ref>
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
nwk33lcukehv8a4nc5f15t15f7cz6e2
1033567
1033566
2026-05-24T12:35:55Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033567
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ ဖုဂျိမြစ်နှင့် ခုမမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် ဂျပန်ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book | last=Shirane | first=Haruo | author-link=Haruo Shirane | title=Traces of Dreams: Landscape, Cultural Memory, and the Poetry of Bashō | date=1998 | publisher=[[Stanford University Press]] | isbn=0804730997 | pages=170–173}}</ref><ref>{{cite web | title=WKD - Matsuo Basho Archives: Oku Station 31 - Sakata | last=Greve | first=Gabi | publisher=World Kigo Database | date=2012-11-14 | url=https://matsuobasho-wkd.blogspot.jp/2012/11/oku-station-31-sakata.html | access-date=2017-06-04}}</ref>
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
hycw1v0asb9xhp4iks6sofuh8ce9ern
1033569
1033567
2026-05-24T12:36:49Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* အကြောင်းအရာ */
1033569
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Mogami River
| native_name ={{native name|ja-Latn|Mogami-gawa}}
| name_other = 最上川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Aterazawa Mogami River 2006.jpg
| image_size =
| image_caption =
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=380
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 229
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|392|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Azuma]]
| source1_location = [[Yonezawa, Yamagata| Yonezawa]], Yamagata
| source1_coordinates= {{Coord|37.764|140.180|format=dms|type:river_region:JP|display=i}}
| source1_elevation = {{Convert|1780|m|ft|abbr=on}}
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Sakata, Yamagata|Sakata]], Yamagata
| mouth_coordinates = {{Coord|38.923|139.810|format=dms|type:river_region:JP|display=it}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 7040
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''မိုဂမိမြစ်''' (最上川, Mogami-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==အကြောင်းအရာ==
အရှည် ၂၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရလဲဧရိယာသည် ၇၀၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၃၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များထဲတွင် ရေစီးအသန်ဆုံးမြစ်သုံးစင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားရေစီးသန်သည့် မြစ်နှစ်စင်းမှာ [[ဖုဂျိမြစ်]]နှင့် [[ခုမမြစ်]]တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ယမဂတခရိုင်တောင်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှင်းဂျောတွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် ဆခတတွင် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ရေးကြောင်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် တစ်ချိန်တုန်းက လွန်စွာအသုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက ဒေသထွက်ကုန်များ၊ ဆူးပန်းများနှင့် ဆန်များကို ခန်းဆိုင်းဒေသသို့ မြစ်ကို အသုံးပြုကာ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book | last=Shirane | first=Haruo | author-link=Haruo Shirane | title=Traces of Dreams: Landscape, Cultural Memory, and the Poetry of Bashō | date=1998 | publisher=[[Stanford University Press]] | isbn=0804730997 | pages=170–173}}</ref><ref>{{cite web | title=WKD - Matsuo Basho Archives: Oku Station 31 - Sakata | last=Greve | first=Gabi | publisher=World Kigo Database | date=2012-11-14 | url=https://matsuobasho-wkd.blogspot.jp/2012/11/oku-station-31-sakata.html | access-date=2017-06-04}}</ref>
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery>
Image:Aterazawa Mogami Bridge 2006.jpg|
Image:Mogami river in Sagae 2006.jpg|
Image:Sirataka Mogami River 2009.jpg|
Image:Aterazawa Mogamikei 2008.jpg|
Image:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|
Image:Aterazawa Mogami River Evening 2006.jpg|
</gallery>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
mxfnsrpc9xhdg7whpngxninvz8gqz51
ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286456
1033568
2026-05-24T12:36:12Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033568
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
c76heicfyl3ihuy68f0pr1mh8odz2s0
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Triceratopsman
3
286457
1033570
2026-05-24T12:37:09Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033570
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Triceratopsman ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၇၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
6iboonxycfv143inzhcpm64cf93vkd6
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Bths7
3
286458
1033571
2026-05-24T12:37:19Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033571
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bths7 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၇၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
0xrdbvr76kurwzxf3njdet5wkvz4yxh
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-18855-34
3
286459
1033572
2026-05-24T12:37:29Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033572
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-18855-34 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၇၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
l8j8pef2faexd3lc4m9qdgrrmgqjdkv
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AiKENOGKAR
3
286460
1033573
2026-05-24T12:37:39Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033573
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AiKENOGKAR ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၇၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
d66lbbffkryme76y5tixsoeyizo35wi
တန်းရူးမြစ်
0
286461
1033575
2026-05-24T12:41:56Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033575
wikitext
text/x-wiki
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
8acc8myb6uiwj52gtdekn6744tayhjm
1033577
1033575
2026-05-24T12:42:48Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ကိုးကား */
1033577
wikitext
text/x-wiki
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
te45fmiwj5kgyls1fvq46qpjchlneob
1033585
1033577
2026-05-24T12:51:42Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပထဝီသွင်ပြင် */
1033585
wikitext
text/x-wiki
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
a4goo4hpv1q96txlbop965aczl5o6h9
1033586
1033585
2026-05-24T12:52:03Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပြင်ပလင့်များ */
1033586
wikitext
text/x-wiki
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
jxrmtqtly46clxlz7d9137q9hcgfdtq
1033588
1033586
2026-05-24T12:53:19Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033588
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
ezu3ggqjy6uafbv0oas7e1rn8ey7i8q
1033589
1033588
2026-05-24T12:53:54Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033589
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
fv7o3js3yzdeo4y10bh3oeii14c56fe
1033590
1033589
2026-05-24T12:54:21Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033590
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
k375ofkaxj7v68j9tnlsclyvu3e47lo
1033591
1033590
2026-05-24T12:54:35Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နဂနိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033591
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂနိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
t6k7dc38vgjqucetgy4201j49avc089
1033592
1033591
2026-05-24T12:54:51Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အခအိရှိတောင်တန်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033592
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂနိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
hhh0u0lt0e66o7lr8o8elednjyj8zz4
1033593
1033592
2026-05-24T12:55:00Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခိဆိုတောင်တန်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033593
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂနိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
[[ကဏ္ဍ:ခိဆိုတောင်တန်း]]
1cy5nkq31z4awkqaol2ls9rm99f640r
1033594
1033593
2026-05-24T12:55:14Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033594
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = တန်းရူးမြစ်<br>天竜川
| image = Tenryū River, Tenryū Ward Hamamatsu 2012.JPG
| image_size = 300
| image_caption = Lower Tenryū River in Hamamatsu
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=400
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Lake Suwa]], [[Nagano Prefecture]], [[Japan]]
| mouth_location = [[Enshū Sea]]
| length_km = 213
| source1_elevation = {{convert|759|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|135|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 5050
| river_system = Tenryū River
}}
'''တန်းရူးမြစ်''' (天竜川, Tenryū-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးဒေသ]]အလယ်ပိုင်းရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၂၁၃ ကီလိုမီဝာ (၁၃၂ မိုင်) ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကိုးခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
[[နဂနိုခရိုင်]]၊ အိုခယမြို့အနီးရှိ ခိဆိုတောင်တန်းရှိ [[ဆုဝကန်]]သည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ် ရရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]အနောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
[[File:Tenryu river - from sky - sept 30 2016.jpg|thumb|ကောင်းကင်မှမြင်ကွင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
==ပထဝီသွင်ပြင်==
ဆုဝရေကန်ရှိ ရေများ စီးဝင်ရာ တစ်ခုတည်းသောမြစ်မှာ တန်းရူးမြစ် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် မြစ်သည် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ အိနမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည့် ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခိဆိုတောင်တန်းနှင့် အခအိရှိတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည်ပင် ရှိဇုအိုခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုဒေသသည် မိုးသည်းထန်သည့်ဒေသဖြစ်ပြီး နက်စောက်သည့် V ပုံသဏ္ဌာန်ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းလာပြီးနောက်တွင် မြစ်သည် ကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင်ဒေသကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထိုဒေသတွင် ဆန်နှင့် သစ်သီးများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် မြစ်ဝအနီးတွင် ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အန်းရှူးပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Tenryu River}}
*[http://www.cbr.mlit.go.jp/tenjyo/ Ministry of Land, Infrastructure and Transport]
{{coord|34.648443|137.790722|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (mouth)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂနိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
[[ကဏ္ဍ:ခိဆိုတောင်တန်း]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
b3cd1ofv2pll3qq4l1b5gl1wa6om579
ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286462
1033595
2026-05-24T12:55:47Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033595
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
ltm5n9izcw7ll0ylgoubzopxcmp5yf5
ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း
14
286463
1033596
2026-05-24T12:55:58Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033596
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
3kcikgnvh0b3eemtsjgibj4tgchvqq2
ကဏ္ဍ:ခိဆိုတောင်တန်း
14
286464
1033597
2026-05-24T12:56:10Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ခိဆိုတောင်တန်း]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033597
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ခိဆိုတောင်တန်း]]
q9fygv9hvmbfeqmglqotqnftlszni17
ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ရေကန်များ
14
286465
1033601
2026-05-24T13:00:06Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ရေကန်များ]] စာမျက်နှာကို [[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်
1033601
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ရေကန်များ]]
nf9moi0kjv80hh7y6poru58sagx4n7x
1033602
1033601
2026-05-24T13:00:23Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည်
1033602
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ပြတိုက်များ
14
286466
1033609
2026-05-24T13:02:58Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ပြတိုက်များ]] စာမျက်နှာကို [[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်
1033609
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ ပြတိုက်များ]]
9sxkdsyjpq87b4qdit8chf3nykff8cz
1033610
1033609
2026-05-24T13:03:14Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည်
1033610
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
အအိခဝမြစ် (မိယဂိ၊ ဂျပန်)
0
286467
1033614
2026-05-24T13:09:05Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''အအိခဝမြစ်''' (相川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၁၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033614
wikitext
text/x-wiki
'''အအိခဝမြစ်''' (相川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၁၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အရှည် ၄.၈ ကီလိုမီတာ (၃ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် [[ခိတခမိမြစ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ဖုဂျိဆဝမြို့]]နှင့် [[အိချိနိုဆဲခိမြို့]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် မိယဂိခရိုင်နှင့် [[အိဝတဲခရိုင်]]များကိုလည်း နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားထားသည်။ အအိခဝဆည်ကို မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
d9jt3lz5995pfj9kfrgqyg4l4lzaa4m
1033615
1033614
2026-05-24T13:10:07Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033615
wikitext
text/x-wiki
'''အအိခဝမြစ်''' (相川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၁၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အရှည် ၄.၈ ကီလိုမီတာ (၃ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် [[ခိတခမိမြစ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ဖုဂျိဆဝမြို့]]နှင့် [[အိချိနိုဆဲခိမြို့]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် မိယဂိခရိုင်နှင့် [[အိဝတဲခရိုင်]]များကိုလည်း နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားထားသည်။ အအိခဝဆည်ကို မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
4afkvmowqz6v3wnbbolx5cecrlfs0jt
1033616
1033615
2026-05-24T13:10:40Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033616
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}}
| pushpin_map = Japan
}}
'''အအိခဝမြစ်''' (相川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၁၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အရှည် ၄.၈ ကီလိုမီတာ (၃ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် [[ခိတခမိမြစ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ဖုဂျိဆဝမြို့]]နှင့် [[အိချိနိုဆဲခိမြို့]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် မိယဂိခရိုင်နှင့် [[အိဝတဲခရိုင်]]များကိုလည်း နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားထားသည်။ အအိခဝဆည်ကို မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
94yw6icfefamo51v7ugan3l7sg1doa4
1033617
1033616
2026-05-24T13:10:53Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033617
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}}
| pushpin_map = Japan
}}
'''အအိခဝမြစ်''' (相川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၁၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အရှည် ၄.၈ ကီလိုမီတာ (၃ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် [[ခိတခမိမြစ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ဖုဂျိဆဝမြို့]]နှင့် [[အိချိနိုဆဲခိမြို့]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် မိယဂိခရိုင်နှင့် [[အိဝတဲခရိုင်]]များကိုလည်း နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားထားသည်။ အအိခဝဆည်ကို မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
hnovshmyq0cq9p4pqclfjobkr92rbhf
1033618
1033617
2026-05-24T13:11:28Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033618
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250|type=line|stroke-color=#05F|stroke-width=3|id=|title={{wikidata|label|}}|type2=line|stroke-color2=#555|stroke-width2=3|id2={{wikidata|property|raw||P403}}|title2={{wikidata|property||P403}}}}
| pushpin_map = Japan
}}
'''အအိခဝမြစ်''' (相川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ၁၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အရှည် ၄.၈ ကီလိုမီတာ (၃ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် [[ခိတခမိမြစ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ဖုဂျိဆဝမြို့]]နှင့် [[အိချိနိုဆဲခိမြို့]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် မိယဂိခရိုင်နှင့် [[အိဝတဲခရိုင်]]များကိုလည်း နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားထားသည်။ အအိခဝဆည်ကို မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{cite book |title=一級河川北上川水系 北上川(2)圏域河川整備計画 |publisher=宮城県 |page=13 |url=https://www.pref.miyagi.jp/documents/13629/238710.pdf}}</ref>
{{coord|38.78785|141.26330|format=dms|type:river_region:JP|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
j4629h8okzwsy3r3c42meh4sdgnraqw
ဆွတ်ရုမိမြစ်
0
286468
1033619
2026-05-24T13:16:35Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်း၊ တိုကျိုနှင့် ခနဂဝခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033619
wikitext
text/x-wiki
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်း၊ တိုကျိုနှင့် ခနဂဝခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
ejw38unr1m9sarur8pkp2ozc2db8xs0
1033620
1033619
2026-05-24T13:17:53Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033620
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဆွတ်ရုမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|鶴見川}}
| name_other = Tsurumi-gawa
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = TakanoOhHashi.jpg
| image_size =
| image_caption = Tsurumi River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|42.5|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|10.1|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = Kamioyamada-machi, [[Machida, Tokyo|Machida]], [[Tokyo]]
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Tokyo Bay]]
| mouth_location = [[Tsurumi-ku, Yokohama]]
| mouth_coordinates = {{coord|35.478499|139.683333|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = Tsurumi River
| basin_size = {{convert|235|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| basin_landmarks =
| basin_population = 1,960,000<ref name="mlit river"/>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = {{ubl|Takano Ōhashi}}
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်း၊ တိုကျိုနှင့် ခနဂဝခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="mlit river"/>
[[File:TsurumiBashi.jpg|thumb|250px|{{ill|鶴見川橋|ja}} in the 17th century.]]
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{commons category inline|Tsurumi River}}
==ကိုးကား==
<references>
<ref name="mlit river">{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 関東 - 鶴見川
|trans-title=Rivers of Japan - Kantō - Tsurumi River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=12 February 2024
|archive-date=12 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240212220401/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|url-status=live
}}</ref>
</references>
ot3re41x651bii6lr167o6plmbzgv3f
1033621
1033620
2026-05-24T13:18:17Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပြင်ပလင့်များ */
1033621
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဆွတ်ရုမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|鶴見川}}
| name_other = Tsurumi-gawa
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = TakanoOhHashi.jpg
| image_size =
| image_caption = Tsurumi River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|42.5|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|10.1|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = Kamioyamada-machi, [[Machida, Tokyo|Machida]], [[Tokyo]]
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Tokyo Bay]]
| mouth_location = [[Tsurumi-ku, Yokohama]]
| mouth_coordinates = {{coord|35.478499|139.683333|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = Tsurumi River
| basin_size = {{convert|235|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| basin_landmarks =
| basin_population = 1,960,000<ref name="mlit river"/>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = {{ubl|Takano Ōhashi}}
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်း၊ တိုကျိုနှင့် ခနဂဝခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="mlit river"/>
[[File:TsurumiBashi.jpg|thumb|250px|{{ill|鶴見川橋|ja}} in the 17th century.]]
==ကိုးကား==
<references>
<ref name="mlit river">{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 関東 - 鶴見川
|trans-title=Rivers of Japan - Kantō - Tsurumi River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=12 February 2024
|archive-date=12 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240212220401/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|url-status=live
}}</ref>
</references>
rzmx2kaqualhpn5t0gnh4gpd6ydrnjv
1033622
1033621
2026-05-24T13:19:04Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033622
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဆွတ်ရုမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|鶴見川}}
| name_other = Tsurumi-gawa
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = TakanoOhHashi.jpg
| image_size =
| image_caption = Tsurumi River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|42.5|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|10.1|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = Kamioyamada-machi, [[Machida, Tokyo|Machida]], [[Tokyo]]
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Tokyo Bay]]
| mouth_location = [[Tsurumi-ku, Yokohama]]
| mouth_coordinates = {{coord|35.478499|139.683333|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = Tsurumi River
| basin_size = {{convert|235|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| basin_landmarks =
| basin_population = 1,960,000<ref name="mlit river"/>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = {{ubl|Takano Ōhashi}}
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]]နှင့် [[ခနဂဝခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="mlit river"/>
[[File:TsurumiBashi.jpg|thumb|250px|{{ill|鶴見川橋|ja}} in the 17th century.]]
==ကိုးကား==
<references>
<ref name="mlit river">{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 関東 - 鶴見川
|trans-title=Rivers of Japan - Kantō - Tsurumi River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=12 February 2024
|archive-date=12 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240212220401/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|url-status=live
}}</ref>
</references>
kzmglocfst41czl4ucqjg750k1kbq5e
1033623
1033622
2026-05-24T13:19:42Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033623
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဆွတ်ရုမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|鶴見川}}
| name_other = Tsurumi-gawa
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = TakanoOhHashi.jpg
| image_size =
| image_caption = Tsurumi River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|42.5|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|10.1|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = Kamioyamada-machi, [[Machida, Tokyo|Machida]], [[Tokyo]]
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Tokyo Bay]]
| mouth_location = [[Tsurumi-ku, Yokohama]]
| mouth_coordinates = {{coord|35.478499|139.683333|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = Tsurumi River
| basin_size = {{convert|235|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| basin_landmarks =
| basin_population = 1,960,000<ref name="mlit river"/>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = {{ubl|Takano Ōhashi}}
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]]နှင့် [[ခနဂဝခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="mlit river"/>
[[File:TsurumiBashi.jpg|thumb|250px|{{ill|鶴見川橋|ja}} in the 17th century.]]
==ကိုးကား==
<references>
<ref name="mlit river">{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 関東 - 鶴見川
|trans-title=Rivers of Japan - Kantō - Tsurumi River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=12 February 2024
|archive-date=12 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240212220401/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|url-status=live
}}</ref>
</references>
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
dsjyg1etdj6sfu1fwlg7eiodnxm7au4
1033624
1033623
2026-05-24T13:19:58Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033624
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဆွတ်ရုမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|鶴見川}}
| name_other = Tsurumi-gawa
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = TakanoOhHashi.jpg
| image_size =
| image_caption = Tsurumi River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|42.5|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|10.1|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = Kamioyamada-machi, [[Machida, Tokyo|Machida]], [[Tokyo]]
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Tokyo Bay]]
| mouth_location = [[Tsurumi-ku, Yokohama]]
| mouth_coordinates = {{coord|35.478499|139.683333|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = Tsurumi River
| basin_size = {{convert|235|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| basin_landmarks =
| basin_population = 1,960,000<ref name="mlit river"/>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = {{ubl|Takano Ōhashi}}
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]]နှင့် [[ခနဂဝခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="mlit river"/>
[[File:TsurumiBashi.jpg|thumb|250px|{{ill|鶴見川橋|ja}} in the 17th century.]]
==ကိုးကား==
<references>
<ref name="mlit river">{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 関東 - 鶴見川
|trans-title=Rivers of Japan - Kantō - Tsurumi River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=12 February 2024
|archive-date=12 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240212220401/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|url-status=live
}}</ref>
</references>
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
40wrcl99se28aete5iv453fhze52yq1
1033625
1033624
2026-05-24T13:20:18Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033625
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဆွတ်ရုမိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|鶴見川}}
| name_other = Tsurumi-gawa
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = TakanoOhHashi.jpg
| image_size =
| image_caption = Tsurumi River
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|42.5|km|mi|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|10.1|m3/s|ft3/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = Kamioyamada-machi, [[Machida, Tokyo|Machida]], [[Tokyo]]
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation =
| mouth = [[Tokyo Bay]]
| mouth_location = [[Tsurumi-ku, Yokohama]]
| mouth_coordinates = {{coord|35.478499|139.683333|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system = Tsurumi River
| basin_size = {{convert|235|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="mlit river"/>
| basin_landmarks =
| basin_population = 1,960,000<ref name="mlit river"/>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = {{ubl|Takano Ōhashi}}
| ports =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဆွတ်ရုမိမြစ်''' (鶴見川, Tsurumi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]]နှင့် [[ခနဂဝခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခမိအိုယမဒမချိ၊ မချိဒတွင် စတင်ကာ ၄၂.၅ ကီလိုမီတာ (၂၆.၄ မိုင်) စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် ယောခိုဟမမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်ရှိ ခဲအိဟင်းစက်မှုဧရိယာတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။<ref name="mlit river"/>
[[File:TsurumiBashi.jpg|thumb|250px|{{ill|鶴見川橋|ja}} in the 17th century.]]
==ကိုးကား==
<references>
<ref name="mlit river">{{cite web
|url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|script-title=ja:日本の川 - 関東 - 鶴見川
|trans-title=Rivers of Japan - Kantō - Tsurumi River
|language=ja
|publisher=Water Management and Land Conservation Bureau, [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]
|access-date=12 February 2024
|archive-date=12 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240212220401/https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0312_tsurumi/0312_tsurumi_00.html
|url-status=live
}}</ref>
</references>
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]
rxap5cdh5xoywqkq8s131efx6kejbvv
ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ
14
286469
1033626
2026-05-24T13:20:34Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033626
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]
98utm2g5lta8bhuwdid4lrdzdzognmd
ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286470
1033627
2026-05-24T13:21:25Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033627
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
jc9sgoba1snjtbjnukw98jdgca7iq4s
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mohammed Ridowan
3
286471
1033628
2026-05-24T13:37:48Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033628
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mohammed Ridowan ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၇၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
bhh830p6csa4mjmooicmoy2givgzn03
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:May09pyae
3
286472
1033629
2026-05-24T13:37:58Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033629
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် May09pyae ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၇၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
e4ll5sbjaap8rhx9p5hlxh2j88hyyjl
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-29985-48
3
286473
1033630
2026-05-24T13:38:08Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033630
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-29985-48 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
5lnxn3gn7007pehqdbf0365w2l87c6k
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naiakkee
3
286474
1033631
2026-05-24T13:38:18Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033631
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Naiakkee ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
1az265gacw1f9chsjaw6ysfb1gfpm7p
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-27628-73
3
286475
1033635
2026-05-24T14:38:28Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033635
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-27628-73 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
eh4rpe8xhm4pujinabxsmmjqx2jpht4
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-30814-08
3
286476
1033636
2026-05-24T14:38:38Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033636
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-30814-08 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
ppcon65nnqa3zyxhryalx3hof4fkpck
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nang May Moe Sat
3
286477
1033637
2026-05-24T14:38:48Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033637
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nang May Moe Sat ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
4bflz9s3f40mh8ep88s9lf9enz0j8uw
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ingrid Andreessen
3
286478
1033638
2026-05-24T14:38:58Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033638
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ingrid Andreessen ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
i4rjq6rj75x5tlhwuv21aggyil06b9k
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:FLORAMOE
3
286479
1033639
2026-05-24T14:39:08Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033639
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် FLORAMOE ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၉၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
40qwasf9xav5u7tgte44qhojgcqla5b
ပိုင်ယွဲ့
0
286480
1033640
2026-05-24T14:50:51Z
EricOng77
132463
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353354902|Baiyue]]"
1033640
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Chinese|c=百越|mi={{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}|p=Bǎiyuè|w={{tone superscript|Pai3-yüeh4}}|bpmf=ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ|l=Hundred Yue|buc=Báh-uŏk|poj=Pah-oa̍t|hhbuc=Beh-e̤̍h|mblmc=Bă-ṳ̆e|wuu=Paq yoeq|j=Baak3 jyut6|y=Baak yuht|gd={{tone superscript|Bag3 yüd6}}|ci={{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}|gan=Bak-yet|qn=Bách Việt|chuhan=百越|zha=|pic=Yue statue.jpg|piccap=Statue of a man with short hair and body tattoos typical of the Baiyue, from the [[state of Yue]]|altname=Bách Việt}}'''ပိုင်ယွဲ့''' ၊ '''ယွဲ့''' တစ်ရာ သို့မဟုတ် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း '''ယွဲ့''' တို့သည် ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် အေဒီ ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ် ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော လူမျိုးစုများဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |publication-date=20 August 2008 |pages=9}}</ref> <ref name="Hsu 2012 193–194">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |editor-last=Y. S. Cheng |editor-first=Joseph |publication-date=19 June 2012 |pages=193–194}}</ref> <ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537 |doi-broken-date=1 July 2025}}</ref> {{Sfn|Brindley|2015}}{{Page needed}}<sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ရင်းမြစ်များကို ကိုးကားခြင်း|<span title="This citation requires a reference to the specific page or range of pages in which the material appears. (August 2025)">စာမျက်နှာ လိုအပ်သည်</span>]]'' ]</sup> သူတို့၏ ဆံပင်တိုတို၊ ခန္ဓာကိုယ်တက်တူးများ၊ ကောင်းမွန်သော ဓားများနှင့် ရေတပ်စွမ်းရည်များကြောင့် လူသိများသည်။
စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ် တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ရှိ ယွဲ့ပြည်နယ် ကို ရည်ညွှန်းသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်း]] ပြည်နယ်ရှိ မင်ယွဲ့ နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုံပြည်နယ်ရှိ]] နန်ယွဲ့ နိုင်ငံ နှစ်ခုလုံးကို ယွဲ့ပြည်နယ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်|ကျိုး]] နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်|ဟန်]] မင်းဆက်များအတွင်း ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစု မှ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]] အထိ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည် <ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537 |doi-broken-date=1 July 2025}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMeacham1996">Meacham, William (1996). </cite></ref> Barlow (1997:2) က လော့ယွဲ့လူမျိုးများသည် အနောက်တောင် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီး]] နှင့် မြောက်ပိုင်း [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်ကို]] သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ဖော်ပြသည် <ref>{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |editor-last=Tötösy de Zepetnek |editor-first=Steven |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier |editor-last2=Jay |editor-first2=Jennifer W. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ZNqDLMYsaysC&q=Culture%2C%20ethnic%20identity%2C%20and%20early%20weapons%20systems%3A%20the%20Sino-Vietnamese%20frontier&pg=PA1}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBarlow1997">Barlow, Jeffrey G. (1997). </cite></ref> ''ဟန်ကျမ်းတွင်'' ကွေးဂျီ ဒေသမှ ကျား ကျီ အထိ ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် လူမျိုးအမျိုးမျိုးကို ဖော်ပြထားသည်။ {{Sfn|Brindley|2003}}
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟုခေါ်ဆိုသည့်နေရာသို့ ချဲ့ထွင်လာသည် နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တဖြည်းဖြည်းပေါင်းစည်းခံခဲ့ရသည် ။ <ref name="Carson 2016 23">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |publication-date=18 June 2016 |pages=23}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCarson2016">Carson, Mike T. (2016). </cite></ref> <ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |url=https://books.google.com/books?id=qMomAQAAMAAJ |publisher=Shoe String Press |isbn=978-0-608-30664-3 |page=276}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWiens1967">Wiens, Herold Jacob (1967). </cite></ref> <ref>{{Cite book |last=Hutcheon |first=Robert |year=1996 |title=China-Yellow |publisher=The Chinese University Press |isbn=978-9-622-01725-2 |page=5}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHutcheon1996">Hutcheon, Robert (1996). </cite></ref> {{Sfn|Marks|2011|page=127}}ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကား]] များစွာတွင် အောက်ခံ ဘာသာစကားများ၏ အရိပ်အယောင်များပါရှိသည်
[[Category:Articles with unsourced statements from March 2021]]
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">[ ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2021)">ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်</span>]]'' ]</sup> ရှေးခေတ် ယွဲ့လူမျိုးမှ မူလက ပြောဆိုခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်၏အမည်၊ ယွဲ့တရုတ် ဘာသာစကား၊ ယွဲ့ အော်ပရာ အပါအဝင် ကျန်းကျန်းနှင့်ဆက်စပ်သောအမည်များနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုံ]] ၏ အတိုကောက်အမည်များတွင် အမည်၏ မျိုးကွဲများကို ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။
0yhetimkvrki1kp261ydl6rd6p40mtn
1033641
1033640
2026-05-24T14:55:45Z
EricOng77
132463
1033641
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီးကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထရိုအေးရှီးယန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုအေးရှီးယန်း]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုံဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
f8qpacu8edp877c0mx9x7sxfz7fsfr2
1033644
1033641
2026-05-24T15:00:49Z
EricOng77
132463
/* */
1033644
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှန်း]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
k17s0fyrqrt9obql23qgtztz9kqyod1
1033650
1033644
2026-05-24T15:06:30Z
EricOng77
132463
1033650
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှန်း]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း (History) ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
loj56j9zjhzcjjjeuuhsa6hj2i3i6lp
1033651
1033650
2026-05-24T15:07:40Z
EricOng77
132463
/* */
1033651
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း (History) ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
m7cvys2d7bjxcu2fqhzbmk15oqbl96h
1033652
1033651
2026-05-24T15:08:11Z
EricOng77
132463
/* သမိုင်းကြောင်း */
1033652
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
p48xsrz3ns4i8261nfi93nr5rrqpoev
1033653
1033652
2026-05-24T15:12:23Z
EricOng77
132463
/* သမိုင်းကြောင်း */
1033653
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
sd2009lxpn9ch7jvw3ok21bouwptl4o
1033656
1033653
2026-05-24T15:21:58Z
EricOng77
132463
1033656
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ==
ခေတ်သစ် မော်လီကျူးမနုဿဗေဒ (Molecular Anthropology) သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ဗီဇဗေဒအရ ခေတ်သစ်အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း မျိုးနွယ်စုများ၏ အခြေခံပင်မ ဒီအန်အေ (DNA) အမှတ်အသားများကို သယ်ဆောင်ထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G. et al. (2002). "Genetic relationship of Chinese ethnic populations revealed by mtDNA sequence diversity". ''American Journal of Physical Anthropology'', 118(1), 63–76.</ref>
ရှေးခေတ်ပိုင်ယွဲ့ လူရိုးဒီအန်အေများကို စစ်ဆေးရာတွင် ဖခင်ဖက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သည့် လက္ခဏာဖြစ်သော '''Haplogroup O-M175''' (အထူးသဖြင့် ၎င်း၏မျိုးကွဲများဖြစ်သည့် '''O1a-M119''' နှင့် '''O2-M268''') မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤ O1a ဗီဇသည် ယနေ့ခေတ် ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၊ ထိုင်း၊ ရှမ်းနှင့် ကျွမ့်လူမျိုးများတွင် အဓိကတွေ့ရသည့် ဗီဇအမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref name="Wen2004">Wen, B. et al. (2004). "Genetic evidence supports a demic diffusion of Han culture, details in the expansion of Han Chinese". ''Nature Genetics'', 36(9), 1023–1026.</ref>မိခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် mtDNA တွင်မူ ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့် ကွဲပြားပြီး ကာလကြာရှည်စွာ သီးခြားတည်ရှိခဲ့သော တောင်ပိုင်းအာရှနွယ်ဖွား ဗီဇအုပ်စုများ (ဥပမာ - '''Haplogroup B''', '''F''', '''R''' နှင့် '''N''' မျိုးကွဲများ) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2007">Li, H. et al. (2007). "Mitochondrial DNA diversity and population structure of Han Chinese". ''American Journal of Physical Anthropology'', 132(1), 87–98.</ref>သမိုင်းကြောင်းအရ ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ဟန်တရုတ်များ (ဥပမာ - ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်) ၏ ဒီအန်အေကို စစ်ဆေးပါက ဖခင်ဖက်တွင် မြောက်ပိုင်းဟန်တရုတ်ဗီဇ ပါဝင်သော်လည်း၊ မိခင်ဖက် သို့မဟုတ် Autosomal DNA တွင် ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများ၏ ဗီဇအမှတ်အသားများ ၃၀% မှ ၅၀% ခန့်အထိ မြင့်မားစွာ ကျန်ရစ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wen2004" />
ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ်တင် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ နှင့် တရုတ်နွယ်ဘာသာစကား ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ် နိုင်ငံတကာ ဘာသာဗေဒပညာရှင်ကြီးများ၏ လေ့လာချက်အရ ၎င်းတို့သည် အာရှတောင်ပိုင်းသုံး ဘာသာစကားမိသားစုကြီး ၃ ခု၏ မူလရင်းမြစ် အခြေခံစကားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Norman1976">Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref>
ပိုင်ယွဲ့တို့၏ ပင်မဘာသာစကားမှာ ခရာ-ဒိုင် (ယခင် အခေါ် တိုင်း-ကဒိုင်) ဘာသာစကား၏ ရှေးဦးပုံစံ (Proto-Kra-Dai) ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယနေ့ခေတ် [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]၊ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် တရုတ်ပြည်ရှိ ကျွမ့် (Zhuang) ဘာသာစကားများသည် ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့စကားမှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">Diller, Anthony (2008). ''The Tai-Kadai Languages''. Routledge. ISBN 978-0-700-71457-5.</ref>ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် အနောက်တောင်ဘက်နှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သည့် လော့ယွဲ့ (Luoyue) နှင့် အူယွဲ့ (Ouyue) တို့သည် ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားနှင့် မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ၏ အခြေခံအက္ခရာများနှင့် စကားလုံးများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Norman1976" /> ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် တရုတ်စကားကို ပြောင်းလဲပြောဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ မူလမိခင်ဘာသာစကားများမှ ဝေါဟာရအချို့နှင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအချို့သည် တောင်ပိုင်းတရုတ်စကားများတွင် အောက်ခံအလွှာ အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကား နှင့် မင်နန်စကား (ဟော့ကင်း) တို့တွင် တွေ့ရသည့် နေ့စဉ်သုံး ဝေါဟာရအချို့ (ဥပမာ - "မိုးရွာသည်"၊ "လူ"၊ "ခြေထောက်") နှင့် သဒ္ဒါအထားအသို အချို့သည် ဟန်တရုတ်စာပေနှင့်မတူဘဲ ခရာ-ဒိုင် သို့မဟုတ် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားတို့နှင့် သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံ တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Sagart, Laurent (2008). "The expansion of Setaria farmers in East Asia: a linguistic and archaeological perspective". ''Past Human Migrations in East Asia'', Routledge, 133–157.</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
db7j5h9dozvyywnwbnvfwhuc4tirdpi
1033657
1033656
2026-05-24T15:33:34Z
EricOng77
132463
/* မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား */
1033657
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ==
ခေတ်သစ် မော်လီကျူးမနုဿဗေဒ (Molecular Anthropology) သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ဗီဇဗေဒအရ ခေတ်သစ်အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း မျိုးနွယ်စုများ၏ အခြေခံပင်မ ဒီအန်အေ (DNA) အမှတ်အသားများကို သယ်ဆောင်ထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G. et al. (2002). "Genetic relationship of Chinese ethnic populations revealed by mtDNA sequence diversity". ''American Journal of Physical Anthropology'', 118(1), 63–76.</ref>
ရှေးခေတ်ပိုင်ယွဲ့ လူရိုးဒီအန်အေများကို စစ်ဆေးရာတွင် ဖခင်ဖက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သည့် လက္ခဏာဖြစ်သော '''Haplogroup O-M175''' (အထူးသဖြင့် ၎င်း၏မျိုးကွဲများဖြစ်သည့် '''O1a-M119''' နှင့် '''O2-M268''') မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤ O1a ဗီဇသည် ယနေ့ခေတ် ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၊ ထိုင်း၊ ရှမ်းနှင့် ကျွမ့်လူမျိုးများတွင် အဓိကတွေ့ရသည့် ဗီဇအမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref name="Wen2004">Wen, B. et al. (2004). "Genetic evidence supports a demic diffusion of Han culture, details in the expansion of Han Chinese". ''Nature Genetics'', 36(9), 1023–1026.</ref>မိခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် mtDNA တွင်မူ ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့် ကွဲပြားပြီး ကာလကြာရှည်စွာ သီးခြားတည်ရှိခဲ့သော တောင်ပိုင်းအာရှနွယ်ဖွား ဗီဇအုပ်စုများ (ဥပမာ - '''Haplogroup B''', '''F''', '''R''' နှင့် '''N''' မျိုးကွဲများ) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2007">Li, H. et al. (2007). "Mitochondrial DNA diversity and population structure of Han Chinese". ''American Journal of Physical Anthropology'', 132(1), 87–98.</ref>သမိုင်းကြောင်းအရ ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ဟန်တရုတ်များ (ဥပမာ - ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်) ၏ ဒီအန်အေကို စစ်ဆေးပါက ဖခင်ဖက်တွင် မြောက်ပိုင်းဟန်တရုတ်ဗီဇ ပါဝင်သော်လည်း၊ မိခင်ဖက် သို့မဟုတ် Autosomal DNA တွင် ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများ၏ ဗီဇအမှတ်အသားများ ၃၀% မှ ၅၀% ခန့်အထိ မြင့်မားစွာ ကျန်ရစ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wen2004" />
ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ နှင့် တရုတ်နွယ်ဘာသာစကား ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ် နိုင်ငံတကာ ဘာသာဗေဒပညာရှင်ကြီးများ၏ လေ့လာချက်အရ ၎င်းတို့သည် အာရှတောင်ပိုင်းသုံး ဘာသာစကားမိသားစုကြီး ၃ ခု၏ မူလရင်းမြစ် အခြေခံစကားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Norman1976">Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref>
ပိုင်ယွဲ့တို့၏ ပင်မဘာသာစကားမှာ ခရာ-ဒိုင် (ယခင် အခေါ် တိုင်း-ကဒိုင်) ဘာသာစကား၏ ရှေးဦးပုံစံ (Proto-Kra-Dai) ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယနေ့ခေတ် [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]၊ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် တရုတ်ပြည်ရှိ ကျွမ့် (Zhuang) ဘာသာစကားများသည် ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့စကားမှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">Diller, Anthony (2008). ''The Tai-Kadai Languages''. Routledge. ISBN 978-0-700-71457-5.</ref>ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် အနောက်တောင်ဘက်နှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သည့် လော့ယွဲ့ (Luoyue) နှင့် အူယွဲ့ (Ouyue) တို့သည် ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားနှင့် မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ၏ အခြေခံအက္ခရာများနှင့် စကားလုံးများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Norman1976" /> ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် တရုတ်စကားကို ပြောင်းလဲပြောဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ မူလမိခင်ဘာသာစကားများမှ ဝေါဟာရအချို့နှင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအချို့သည် တောင်ပိုင်းတရုတ်စကားများတွင် အောက်ခံအလွှာ အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကား နှင့် မင်နန်စကား (ဟော့ကင်း) တို့တွင် တွေ့ရသည့် နေ့စဉ်သုံး ဝေါဟာရအချို့ (ဥပမာ - "မိုးရွာသည်"၊ "လူ"၊ "ခြေထောက်") နှင့် သဒ္ဒါအထားအသို အချို့သည် ဟန်တရုတ်စာပေနှင့်မတူဘဲ ခရာ-ဒိုင် သို့မဟုတ် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားတို့နှင့် သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံ တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Sagart, Laurent (2008). "The expansion of Setaria farmers in East Asia: a linguistic and archaeological perspective". ''Past Human Migrations in East Asia'', Routledge, 133–157.</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
3c8l6i6y1w9xnoviavx2rlcwz1pdw3t
1033658
1033657
2026-05-24T15:36:44Z
EricOng77
132463
/* မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား */
1033658
wikitext
text/x-wiki
'''ပိုင်ယွဲ့''' ({{lang-zh|百越}}၊ "ယွဲ့တစ်ရာ") သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ '''ယွဲ့''' ({{lang-zh|粤/越}}၊ Yue) သည် ခရစ်မတိုင်မီ (ဘီစီ) ၁ ထောင်စုနှစ်နှင့် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) ၁ ထောင်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">{{Cite book |last=Diller |first=Anthony |year=2008 |title=The Tai-Kadai Languages |last2=Edmondson |first2=Jerry |last3=Luo |first3=Yongxian |publisher=Routledge |isbn=978-0-700-71457-5 |pages=9}}</ref><ref name="Hsu2012">{{Cite book |last=Hsu |first=Cho-yun |year=2012 |title=China: A Religious State |last2=Lagerwey |first2=John |publisher=Columbia University Press |pages=193–194}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့်မတူဘဲ ဆံပင်တိုတိုညှပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးများ အလွန်အကျွံထိုးခြင်း၊ ထူးကဲကောင်းမွန်သော ဓားတိုများ သွန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ထက်မြက်သော ရေတပ်စွမ်းရည်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="Brindley2015">Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 42-45. ISBN 978-1-107-08478-0.</ref>
{{Infobox Chinese
| c = 百越
| mi = {{IPAc-cmn|b|ai|3|.|yue|4}}
| p = Bǎiyuè
| w = {{tone superscript|Pai3-yüeh4}}
| bpmf = ㄅㄞˇ ㄩㄝˋ
| l = ယွဲ့တစ်ရာ (Hundred Yue)
| buc = Báh-uŏk
| poj = Pah-oa̍t
| hhbuc = Beh-e̤̍h
| mblmc = Bă-ṳ̆e
| wuu = Paq yoeq
| j = Baak3 jyut6
| y = Baak yuht
| gd = {{tone superscript|Bag3 yüd6}}
| ci = {{IPAc-yue|b|aak|3|-|j|yut|6}}
| gan = Bak-yet
| qn = Bách Việt
| chuhan = 百越
| pic = Yue statue.jpg
| piccap = ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများဖြစ်သည့် ဆံပင်တိုညှပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် တက်တူးထိုးခြင်း ဓလေ့ကို ပြသထားသည့် [[ယွဲ့ပြည်နယ်]]မှ ကြေးရုပ်တုတစ်ခု။
| altname = Bách Việt
}}
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် "ယွဲ့" ဟူသော စကားလုံးသည် လက်ရှိ [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]] ဝန်းကျင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ယွဲ့နိုင်ငံ (State of Yue) ကို သီးခြားရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်|ဖူကျန်းပြည်နယ်]]ရှိ မင်ယွဲ့ (Minyue) နိုင်ငံနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]ရှိ နန်ယွဲ့ (Nanyue) နိုင်ငံတို့ကိုပါ စုပေါင်း၍ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများပြားရာ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ [[ကျိုးမင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]]များအတွင်း ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ကျန်းစုပြည်နယ်မှသည် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော တရုတ်တောင်ပိုင်း နယ်မြေတစ်ခွင်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham">{{Cite journal |last=Meacham |first=William |year=1996 |title=Defining the Hundred Yue |url=http://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11537/10170 |journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume=15 |pages=93–100 |doi=10.7152/bippa.v15i0.11537}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် ဂျက်ဖရီ ဘာလို(Jeffrey Barlow) ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အနက်မှ "လော့ယွဲ့" (Luoyue) လူမျိုးစုများသည် အနောက်တောင်ဘက် [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးဒေသ]]နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့ကို စိုးမိုးထားခဲ့ကြသည်။<ref name="Barlow1997">{{Cite book |last=Barlow |first=Jeffrey G. |year=1997 |title=East Asian cultural and historical perspectives: histories and society—culture and literatures |publisher=Research Institute for Comparative Literature and Cross-Cultural Studies, University of Alberta |isbn=978-0-921-49009-8 |pages=2 |chapter=Culture, ethnic identity, and early weapons systems: the Sino-Vietnamese frontier}}</ref> သမိုင်းဝင် ''ဟန်ကျမ်း'' (Book of Han) တွင်လည်း ကွေးဂျီဒေသ (Kuaiji) မှသည် ကျားကျီဒေသ (Jiaozhi - လက်ရှိဗီယက်နမ်) အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ယွဲ့လူမျိုးစု ကွဲပြားမျိုးစုံ တည်ရှိနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref>Brindley, Erica (2003). "Barbarians or Not? Ethnicity and Discourse in the 'Shiji' and 'Hanshu' accounts of the Yue". ''Harvard Journal of Asiatic Studies'', 63(2), 325–342.</ref>
ဟန်အင်ပါယာသည် ယခုတောင်ပိုင်းတရုတ်နှင့် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဒေသများသို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း သွတ်သွင်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ကြရသည်။<ref name="Carson2016">{{Cite book |last=Carson |first=Mike T. |year=2016 |title=Archaeological Landscape Evolution: The Mariana Islands in the Asia-Pacific Region |publisher=Springer |isbn=978-3-319-31399-3 |pages=23}}</ref><ref name="Wiens1967">{{Cite book |last=Wiens |first=Herold Jacob |year=1967 |title=Han Chinese expansion in South China |publisher=Shoe String Press |page=276}}</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] (ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကားနှင့် မင်နန်စကား) တွင် ရှေးခေတ်ယွဲ့လူမျိုးများ ပြောဆိုခဲ့သည့် မိခင်ဘာသာစကားများ (အထူးသဖြင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]နွယ်စကားများ) ၏ အောက်ခံအလွှာ (Substratum) အရိပ်အယောင်များကို ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref> ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမည် (Viet သည် Yue ၏ အသံထွက်ကွဲဖြစ်သည်)၊ [[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ကွမ်တုံးယွဲ့ဘာသာစကား]]၊ ယွဲ့အော်ပရာ (Yue opera) အပါအဝင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အသုံးအနှုန်းများနှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]၏ တရားဝင်အတိုကောက်အမည် (粤 - Yue) တို့တွင် ထိုရှေးဟောင်း "ယွဲ့" ဟူသော နာမဝေါဟာရကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
== အမည်ရင်းမြစ် ==
"ပိုင်ယွဲ့" (Baiyue) ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် '''"ယွဲ့တစ်ရာ"''' ({{lang-zh|百越/百粵}}၊ ဘိုင်ယွဲ့) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာပေတွင် "百" (ပိုင်/ဘိုင်) သည် သင်္ချာကိန်းဂဏန်း တစ်ရာကို ဆိုလိုသော်လည်း ဤနေရာတွင် တိကျသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် ကွဲပြားဆန်းပြားသော ရှေးဟောင်းလူမျိုးစု အမြောက်အမြားကို စုပေါင်း၍ "မျိုးနွယ်စုပေါင်းစုံ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Brindley, Erica F. (2015). ''Ancient China and the Yue: Perceptions and Identities on the Southern Frontier, c.400 BCE–50 CE''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref>
"ယွဲ့" (越 သို့မဟုတ် 粵) ဟူသော စုပေါင်းအမည်ကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် တောင်ပိုင်းသားများကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခေတ်သစ်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ဖြစ်သော '''"ဗီယက်" (Việt)''' ဆိုသည့် စကားလုံးသည် "ယွဲ့" (Yue) ဟူသော ရှေးဟောင်းတရုတ်အသံထွက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Holmgren, Jennifer (1980). ''Chinese Colonisation of Northern Vietnam: Administrative Geography and Political Development in the Tongking Delta, First to Sixth Centuries A.D.'' Australian National University.</ref>
== သမိုင်းကြောင်း ==
ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းကာလများတွင် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးစုများသည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေစိုက်သည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] ဟန်တရုတ် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပြင်ပတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို အခြေခံ၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာခြင်းနှင့် ကြေးဝါနည်းပညာများတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Meacham"/>
[[စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများခေတ်]] (Warring States period) တွင် ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် လက်ရှိကျဲ့ကျန်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ "ယွဲ့ပြည်နယ်" (State of Yue) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အင်ပါယာအသွင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၇၃ တွင် ယွဲ့ဘုရင် ကောက်ကျန့် (Goujian) သည် အိမ်နီးချင်း ဝူနိုင်ငံ (State of Wu) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် တရုတ်သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ဘီစီ ၃၃၄ တွင် ချူနိုင်ငံ (State of Chu) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ယွဲ့နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပြိုကွဲပြီးနောက် ယွဲ့လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref>Sima Qian (1993). ''Records of the Grand Historian (Shiji)''. Translated by Burton Watson. Columbia University Press.</ref>
တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ချင်ရှီဟွမ်]] (Qin Shi Huang) သည် ဘီစီ ၂၁၄ တွင် ပိုင်ယွဲ့ဒေသများသို့ စစ်သည်တော် ၅ သိန်းကျော် စေလွှတ်၍ အကြီးအကျယ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ချင်ဗိုလ်ချုပ် ရော်ထို (Zhao Tuo) သည် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်ရှိ ကွမ်တုန်း၊ ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းကို ငုံ့လျှိုးစေသည့် "နန်ယွဲ့နိုင်ငံ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဖူကျန့်ဒေသတွင်လည်း "မင်ယွဲ့နိုင်ငံ" ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Brindley2015"/>
သို့သော်လည်း [[ဟန်မင်းဆက်]] အင်အားကြီးမားလာချိန် ဘီစီ ၁၁၁ တွင် ဟန်ဝူဒီဘုရင် (Emperor Wu of Han) သည် နန်ယွဲ့နှင့် မင်ယွဲ့အပါအဝင် ပိုင်ယွဲ့နိုင်ငံများအားလုံးကို စစ်အင်အားဖြင့် အပြတ်အသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ဟန်အင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Taylor, Keith Weller (1983). ''The Birth of Vietnam''. University of California Press. ISBN 0-520-07417-3.</ref>
ဟန်မင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် လွင်ပြင်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ရောနှောမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်းရာချီအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ကို ခံခဲ့ရပြီး ခေတ်သစ်တောင်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များ (ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်၊ ကျဲ့ကျန်းသားများ) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအောက်သို့ လုံးဝမဝင်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသော ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြရာမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်တွင် လမ်းခွဲထွက် ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Diller2008"/><ref name="Meacham"/>ကျွမ့်လူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး၊ လာအိုလူမျိုး နှင့် ရှမ်းလူမျိုး များ၏ ဘိုးဘွားများသည် ပိုင်ယွဲ့အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး နှင့် မွန်-ခမာနွယ်ဖွား အချို့။ ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ (Taiwanese Aborigines) ၏ ဗီဇသည်လည်း ပိုင်ယွဲ့ကမ်းရိုးတန်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။
== မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ==
ခေတ်သစ် မော်လီကျူးမနုဿဗေဒ (Molecular Anthropology) သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် ဗီဇဗေဒအရ ခေတ်သစ်အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း မျိုးနွယ်စုများ၏ အခြေခံပင်မ ဒီအန်အေ (DNA) အမှတ်အသားများကို သယ်ဆောင်ထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G. et al. (2002). "Genetic relationship of Chinese ethnic populations revealed by mtDNA sequence diversity". ''American Journal of Physical Anthropology'', 118(1), 63–76.</ref>
ရှေးခေတ်ပိုင်ယွဲ့ လူရိုးဒီအန်အေများကို စစ်ဆေးရာတွင် ဖခင်ဖက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သည့် လက္ခဏာဖြစ်သော '''Haplogroup O-M175''' (အထူးသဖြင့် ၎င်း၏မျိုးကွဲများဖြစ်သည့် '''O1a-M119''' နှင့် '''O2-M268''') မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤ O1a ဗီဇသည် ယနေ့ခေတ် ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၊ ထိုင်း၊ ရှမ်းနှင့် ကျွမ့်လူမျိုးများတွင် အဓိကတွေ့ရသည့် ဗီဇအမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref name="Wen2004">Wen, B. et al. (2004). "Genetic evidence supports a demic diffusion of Han culture, details in the expansion of Han Chinese". ''Nature Genetics'', 36(9), 1023–1026.</ref>မိခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် mtDNA တွင်မူ ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ်များနှင့် ကွဲပြားပြီး ကာလကြာရှည်စွာ သီးခြားတည်ရှိခဲ့သော တောင်ပိုင်းအာရှနွယ်ဖွား ဗီဇအုပ်စုများ (ဥပမာ - '''Haplogroup B''', '''F''', '''R''' နှင့် '''N''' မျိုးကွဲများ) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2007">Li, H. et al. (2007). "Mitochondrial DNA diversity and population structure of Han Chinese". ''American Journal of Physical Anthropology'', 132(1), 87–98.</ref>သမိုင်းကြောင်းအရ ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ဟန်တရုတ်များ (ဥပမာ - ကွမ်တုံး၊ ဖူကျန့်) ၏ ဒီအန်အေကို စစ်ဆေးပါက ဖခင်ဖက်တွင် မြောက်ပိုင်းဟန်တရုတ်ဗီဇ ပါဝင်သော်လည်း၊ မိခင်ဖက် သို့မဟုတ် Autosomal DNA တွင် ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများ၏ ဗီဇအမှတ်အသားများ ၃၀% မှ ၅၀% ခန့်အထိ မြင့်မားစွာ ကျန်ရစ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wen2004" />
ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ နှင့် တရုတ်နွယ်ဘာသာစကား ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ် နိုင်ငံတကာ ဘာသာဗေဒပညာရှင်ကြီးများ၏ လေ့လာချက်အရ ၎င်းတို့သည် အာရှတောင်ပိုင်းသုံး ဘာသာစကားမိသားစုကြီး ၃ ခု၏ မူလရင်းမြစ် အခြေခံစကားများကို ပြောဆိုခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Norman1976">Norman, Jerry; Mei, Tsu-lin (1976). "The Austroasiatics in Ancient South China: Some Lexical Evidence". ''Monumenta Serica'', 32, 274–301.</ref>
ပိုင်ယွဲ့တို့၏ ပင်မဘာသာစကားမှာ ခရာ-ဒိုင် (ယခင် အခေါ် တိုင်း-ကဒိုင်) ဘာသာစကား၏ ရှေးဦးပုံစံ (Proto-Kra-Dai) ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယနေ့ခေတ် [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]၊ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် တရုတ်ပြည်ရှိ ကျွမ့် (Zhuang) ဘာသာစကားများသည် ရှေးခေတ် ပိုင်ယွဲ့စကားမှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008" />ပိုင်ယွဲ့မျိုးနွယ်စုများအနက် အနောက်တောင်ဘက်နှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သည့် လော့ယွဲ့ (Luoyue) နှင့် အူယွဲ့ (Ouyue) တို့သည် ခေတ်သစ် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားနှင့် မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ၏ အခြေခံအက္ခရာများနှင့် စကားလုံးများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Norman1976" /> ပိုင်ယွဲ့လူမျိုးများသည် တရုတ်စကားကို ပြောင်းလဲပြောဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ မူလမိခင်ဘာသာစကားများမှ ဝေါဟာရအချို့နှင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအချို့သည် တောင်ပိုင်းတရုတ်စကားများတွင် အောက်ခံအလွှာ အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဥပမာ - ကွမ်တုံးစကား နှင့် မင်နန်စကား (ဟော့ကင်း) တို့တွင် တွေ့ရသည့် နေ့စဉ်သုံး ဝေါဟာရအချို့ (ဥပမာ - "မိုးရွာသည်"၊ "လူ"၊ "ခြေထောက်") နှင့် သဒ္ဒါအထားအသို အချို့သည် ဟန်တရုတ်စာပေနှင့်မတူဘဲ ခရာ-ဒိုင် သို့မဟုတ် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားတို့နှင့် သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံ တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Sagart, Laurent (2008). "The expansion of Setaria farmers in East Asia: a linguistic and archaeological perspective". ''Past Human Migrations in East Asia'', Routledge, 133–157.</ref>
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
3ll4w0gehb8xl5ixb7zrmnfn0f8xx9g
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:KyawKyawHtoo
3
286481
1033659
2026-05-24T15:39:17Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033659
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KyawKyawHtoo ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၃၉၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
ntpfvj01ysecjanpdi83mhwwetxgcs9
ချန်လူမျိုး (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)
0
286482
1033660
2026-05-24T16:17:37Z
EricOng77
132463
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349909212|Qiang (historical people)]]"
1033660
wikitext
text/x-wiki
'''ချန်''' ( {{Lang-zh}} ) သည် ရှေးခေတ်တရုတ်နိုင်ငံတွင် မတူညီသောကာလများတွင် လူအုပ်စုအမျိုးမျိုးကို ပေးခဲ့သော အမည်ဖြစ်သည်။ ချန်လူမျိုးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] မျိုးနွယ်ဝင်များဟု ယူဆရပြီး <ref name="pulleyblank">{{Cite book |last=Edwin G. Pulleyblank |year=1983 |title=The Origins of Chinese Civilization |publisher=[[University of California Press]] |isbn=0-520-04229-8 |editor-last=David Keightley |chapter=Chapter 14 - The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4-vdP2aZWhUC&pg=PA418}}</ref> <ref>{{Cite book |last=UNESCO |date=1996-12-31 |title=History of Humanity: From the Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D. |url=https://books.google.com/books?id=WGUz01yBumEC |publisher=UNESCO Publishing |isbn=978-92-3-102812-0 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Chen |first=Sanping |date=2012-04-17 |title=Multicultural China in the Early Middle Ages |url=https://books.google.com/books?id=ugbWH-5OjegC |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0628-9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ebrey |first=Patricia Buckley |date=2010-01-25 |title=The Cambridge Illustrated History of China |url=https://books.google.com/books?id=vr81YoYK0c4C |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-12433-1 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Cosmo |first=Nicola Di |date=2005-08-16 |title=Political Frontiers, Ethnic Boundaries and Human Geographies in Chinese History |url=https://books.google.com/books?id=Y1mQAgAAQBAJ |last2=Wyatt |first2=Don J. |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-79095-0 |language=en}}</ref> ဖြစ်သော်လည်း အခြားသီအိုရီများလည်း ရှိပါသည်။
[[ထန်မင်းဆက်|တန်]] ၊ ဆောင် နှင့် [[ယွမ်မင်းဆက်|ယွမ် မင်းဆက်များ]] က တန်ဂွတ်လူမျိုးများသည် ချန်မျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref name="pulleyblank">{{Cite book |last=Edwin G. Pulleyblank |year=1983 |title=The Origins of Chinese Civilization |publisher=[[University of California Press]] |isbn=0-520-04229-8 |editor-last=David Keightley |chapter=Chapter 14 - The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4-vdP2aZWhUC&pg=PA418}}</ref> ခေတ်သစ် ချန်လူမျိုးများ အပြင် [[တိဗက်လူမျိုး|တိဗက်လူမျိုးများသည်လည်း]] ရှေးခေတ် ချန်လူမျိုးမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref name="South-West China">{{Cite book |last=Mayhew |first=Bradley |date=2002 |title=South-West China |url=https://books.google.com/books?id=sm-2FZavr9QC |last2=Miller |first2=Korina |last3=English |first3=Alex |publisher=Lonely Planet |isbn=978-1-86450-370-8 |language=en}}</ref>
aawmspehhnra78w6hd9of6xaxb2cvky
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31091-72
3
286483
1033664
2026-05-24T16:39:30Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033664
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-31091-72 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၉၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
cc1002lkfow41yy08z6hz3euu89l2ja
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:NDA1997
3
286484
1033665
2026-05-24T16:39:40Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033665
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် NDA1997 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၉၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
l5qa2uxfrgy5lkffjf6i1hcqki7akcl
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aung kyawsanU Maung Win
3
286485
1033667
2026-05-24T16:39:50Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033667
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung kyawsanU Maung Win ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၉၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
mluedvfm2kkwtzzmu177zbwpadxbqgr
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-24665-61
3
286486
1033669
2026-05-24T17:40:00Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033669
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-24665-61 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၀၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
5a2s1ek8lamuetf7v5u52wqc6z7abdg
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Saw Joy Lay
3
286487
1033670
2026-05-24T19:40:21Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033670
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw Joy Lay ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၀၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
3dzcuubiujrl7wsbbkf0r732wdvbx65
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-30194-06
3
286488
1033671
2026-05-24T19:40:31Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033671
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-30194-06 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၀၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
5tur440ou66z1n12akqve0ax27ci87i
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nyi528786
3
286489
1033673
2026-05-24T20:40:41Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033673
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nyi528786 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
1znru339v330c8cj5o6r5zi4jeuid1t
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungthuyahein
3
286490
1033674
2026-05-24T20:40:52Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033674
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aungthuyahein ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
o3x3d305376zu9eu74jcqfoih4mrbwo
အဂနိုမြစ်
0
286491
1033676
2026-05-25T00:34:04Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"{{Infobox river | name = အဂနိုမြစ် | native_name = {{native name|ja|阿賀野川}} | image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG | image_size = 300px | image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]] | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300 |raw=[ {..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033676
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဂနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿賀野川}}
| image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG
| image_size = 300px
| image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Arakai]], border of [[Fukushima Prefecture]] and [[Tochigi Prefecture]]
| mouth_location = [[Sea of Japan]], [[Niigata Prefecture]]
| mouth_coordinates = {{coord|37.963224|139.129556|region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km=210
| source1_elevation = {{convert|1581|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|451|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2=7710
| basin_population = 560,000
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Niigata Prefecture|Niigata]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]], [[Gunma Prefecture|Gunma]]
| name_other = 阿賀野川
}}
'''အဂနိုမြစ်''' (阿賀野川, Agano-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ဟိုခုရိခုဒေသ]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဂမြစ် သို့မဟုတ် အိုးခဝမြစ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北陸 - 阿賀野川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0402_agano/0402_agano_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref> It is designated as a [[Classification of rivers in Japan|Class A]] river.<ref name=":0" />
[[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[တိုချိဂိခရိုင်]]နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ [[အရခအိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ နစ်ပရှိမြစ်နှင့် အအိဇုမြစ်ဝှမ်းမှ [[တဒမိမြစ်]]တို့နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်ကြောင်းပြောင်းသွားပြီး [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ အဂနိုမြစ်သည် အရှည် ၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၁၃၀ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၇၇၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Agano River">{{cite web|title=Agano River|url=http://www.touristlink.com/japan/agano-river.html|access-date=4 March 2013|publisher=Tourist Link}} [https://web.archive.org/web/20200103184349/https://www.touristlink.com/japan/agano-river/overview Archived] 3 January 2020</ref> မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၅၆၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။<ref name=":0" />
၁၉၆၄ - ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ [[ခနိုဆဲရွာ]]တွင်ရှိသည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံတစ်ခုမှ မြစ်အတွင်းသို့ မာကျူရီသတ္တုများ စွန့်ပစ်ခဲ့သဖြင့် နီးဂတမိနမတရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="CeccatelliAschner2012">{{cite book|last1=Ceccatelli|first1=Sandra|last2=Aschner|first2=Michael|title=Methylmercury and Neurotoxicity|url=https://books.google.com/books?id=-kNwVsLnd68C&pg=PA5|date=23 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-2382-9|page=5}}</ref>
အဂနိုမြစ်၏ အနီးအနားရှိ ရှိနနိုမြစ်ကို ၁၀.၈ ကီလိုမီတာ (၆.၇ မိုင်) ရှည်သည့် ခိုအဂနိုတူးမြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="koagano">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |title = 小阿賀野川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20230112065814/https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |archive-date = 2023-01-12 }}</ref>
အဂနိုမြစ်ပေါ်တွင် များစွာသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ရှိသည်။
*အိနဝရှိရိုဓာတ်အားစက်ရုံ (၁၀၇.၅ မီဂါဝပ်) - ၁၈၉၉ - ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်များစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစက်ရုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဗို့အားမြင့်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ပေးဝေရးလိုင်းသည်လည်း တာဝေးပေးဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
*နုမဇဝနုမဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၄၃.၇ မီဂါဝပ်) - ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Simeons2014">{{cite book|last=Simeons|first=Charles|title=Hydro-Power: The Use of Water as an Alternative Source of Energy|url=https://books.google.com/books?id=pE8JAwAAQBAJ&pg=PA510|date=24 April 2014|publisher=Elsevier Science|isbn=978-1-4831-4561-7|page=510}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရေစုပ်တင်စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်သည့် စက်ရုံလည်း ဖြစ်သည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery heights=150 widths=200>
Agano River near Kitakata (3848211488).jpg|ခိတခနအနီး မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်
Agano River.jpg|နီးဂတမြို့၊ ခိုးနန်းရပ်ကွက်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
iw1w4a8egchy1wd0o9w22g45gqi8mpf
1033677
1033676
2026-05-25T00:34:33Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033677
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဂနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿賀野川}}
| image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG
| image_size = 300px
| image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Arakai]], border of [[Fukushima Prefecture]] and [[Tochigi Prefecture]]
| mouth_location = [[Sea of Japan]], [[Niigata Prefecture]]
| mouth_coordinates = {{coord|37.963224|139.129556|region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km=210
| source1_elevation = {{convert|1581|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|451|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2=7710
| basin_population = 560,000
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Niigata Prefecture|Niigata]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]], [[Gunma Prefecture|Gunma]]
| name_other = 阿賀野川
}}
'''အဂနိုမြစ်''' (阿賀野川, Agano-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ဟိုခုရိခုဒေသ]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဂမြစ် သို့မဟုတ် အိုးခဝမြစ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北陸 - 阿賀野川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0402_agano/0402_agano_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
[[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[တိုချိဂိခရိုင်]]နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ [[အရခအိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ နစ်ပရှိမြစ်နှင့် အအိဇုမြစ်ဝှမ်းမှ [[တဒမိမြစ်]]တို့နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်ကြောင်းပြောင်းသွားပြီး [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ အဂနိုမြစ်သည် အရှည် ၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၁၃၀ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၇၇၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Agano River">{{cite web|title=Agano River|url=http://www.touristlink.com/japan/agano-river.html|access-date=4 March 2013|publisher=Tourist Link}} [https://web.archive.org/web/20200103184349/https://www.touristlink.com/japan/agano-river/overview Archived] 3 January 2020</ref> မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၅၆၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။<ref name=":0" />
၁၉၆၄ - ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ [[ခနိုဆဲရွာ]]တွင်ရှိသည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံတစ်ခုမှ မြစ်အတွင်းသို့ မာကျူရီသတ္တုများ စွန့်ပစ်ခဲ့သဖြင့် နီးဂတမိနမတရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="CeccatelliAschner2012">{{cite book|last1=Ceccatelli|first1=Sandra|last2=Aschner|first2=Michael|title=Methylmercury and Neurotoxicity|url=https://books.google.com/books?id=-kNwVsLnd68C&pg=PA5|date=23 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-2382-9|page=5}}</ref>
အဂနိုမြစ်၏ အနီးအနားရှိ ရှိနနိုမြစ်ကို ၁၀.၈ ကီလိုမီတာ (၆.၇ မိုင်) ရှည်သည့် ခိုအဂနိုတူးမြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="koagano">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |title = 小阿賀野川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20230112065814/https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |archive-date = 2023-01-12 }}</ref>
အဂနိုမြစ်ပေါ်တွင် များစွာသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ရှိသည်။
*အိနဝရှိရိုဓာတ်အားစက်ရုံ (၁၀၇.၅ မီဂါဝပ်) - ၁၈၉၉ - ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်များစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစက်ရုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဗို့အားမြင့်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ပေးဝေရးလိုင်းသည်လည်း တာဝေးပေးဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
*နုမဇဝနုမဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၄၃.၇ မီဂါဝပ်) - ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Simeons2014">{{cite book|last=Simeons|first=Charles|title=Hydro-Power: The Use of Water as an Alternative Source of Energy|url=https://books.google.com/books?id=pE8JAwAAQBAJ&pg=PA510|date=24 April 2014|publisher=Elsevier Science|isbn=978-1-4831-4561-7|page=510}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရေစုပ်တင်စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်သည့် စက်ရုံလည်း ဖြစ်သည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery heights=150 widths=200>
Agano River near Kitakata (3848211488).jpg|ခိတခနအနီး မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်
Agano River.jpg|နီးဂတမြို့၊ ခိုးနန်းရပ်ကွက်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
megacqfaw632ws96ra93r3yk0i6d6zj
1033679
1033677
2026-05-25T00:36:20Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033679
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဂနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿賀野川}}
| image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG
| image_size = 300px
| image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Arakai]], border of [[Fukushima Prefecture]] and [[Tochigi Prefecture]]
| mouth_location = [[Sea of Japan]], [[Niigata Prefecture]]
| mouth_coordinates = {{coord|37.963224|139.129556|region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km=210
| source1_elevation = {{convert|1581|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|451|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2=7710
| basin_population = 560,000
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Niigata Prefecture|Niigata]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]], [[Gunma Prefecture|Gunma]]
| name_other = 阿賀野川
}}
'''အဂနိုမြစ်''' (阿賀野川, Agano-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ဟိုခုရိခုဒေသ]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဂမြစ် သို့မဟုတ် အိုးခဝမြစ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北陸 - 阿賀野川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0402_agano/0402_agano_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
[[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[တိုချိဂိခရိုင်]]နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ [[အရခအိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ နစ်ပရှိမြစ်နှင့် အအိဇုမြစ်ဝှမ်းမှ [[တဒမိမြစ်]]တို့နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်ကြောင်းပြောင်းသွားပြီး [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ အဂနိုမြစ်သည် အရှည် ၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၁၃၀ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၇၇၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Agano River">{{cite web|title=Agano River|url=http://www.touristlink.com/japan/agano-river.html|access-date=4 March 2013|publisher=Tourist Link}} [https://web.archive.org/web/20200103184349/https://www.touristlink.com/japan/agano-river/overview Archived] 3 January 2020</ref> မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၅၆၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။<ref name=":0" />
၁၉၆၄ - ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ [[ခနိုဆဲရွာ]]တွင်ရှိသည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံတစ်ခုမှ မြစ်အတွင်းသို့ မာကျူရီသတ္တုများ စွန့်ပစ်ခဲ့သဖြင့် နီးဂတမိနမတရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="CeccatelliAschner2012">{{cite book|last1=Ceccatelli|first1=Sandra|last2=Aschner|first2=Michael|title=Methylmercury and Neurotoxicity|url=https://books.google.com/books?id=-kNwVsLnd68C&pg=PA5|date=23 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-2382-9|page=5}}</ref>
အဂနိုမြစ်၏ အနီးအနားရှိ ရှိနနိုမြစ်ကို ၁၀.၈ ကီလိုမီတာ (၆.၇ မိုင်) ရှည်သည့် ခိုအဂနိုတူးမြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="koagano">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |title = 小阿賀野川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20230112065814/https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |archive-date = 2023-01-12 }}</ref>
အဂနိုမြစ်ပေါ်တွင် များစွာသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ရှိသည်။
*အိနဝရှိရိုဓာတ်အားစက်ရုံ (၁၀၇.၅ မီဂါဝပ်) - ၁၈၉၉ - ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်များစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစက်ရုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဗို့အားမြင့်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ပေးဝေရးလိုင်းသည်လည်း တာဝေးပေးဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
*နုမဇဝနုမဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၄၃.၇ မီဂါဝပ်) - ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Simeons2014">{{cite book|last=Simeons|first=Charles|title=Hydro-Power: The Use of Water as an Alternative Source of Energy|url=https://books.google.com/books?id=pE8JAwAAQBAJ&pg=PA510|date=24 April 2014|publisher=Elsevier Science|isbn=978-1-4831-4561-7|page=510}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရေစုပ်တင်စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်သည့် စက်ရုံလည်း ဖြစ်သည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery heights=150 widths=200>
Agano River near Kitakata (3848211488).jpg|ခိတခနအနီး မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်
Agano River.jpg|နီးဂတမြို့၊ ခိုးနန်းရပ်ကွက်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
byx2i90h0pbfto144a0dfx5u12wxjmw
1033680
1033679
2026-05-25T00:36:47Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နီးဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033680
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဂနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿賀野川}}
| image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG
| image_size = 300px
| image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Arakai]], border of [[Fukushima Prefecture]] and [[Tochigi Prefecture]]
| mouth_location = [[Sea of Japan]], [[Niigata Prefecture]]
| mouth_coordinates = {{coord|37.963224|139.129556|region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km=210
| source1_elevation = {{convert|1581|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|451|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2=7710
| basin_population = 560,000
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Niigata Prefecture|Niigata]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]], [[Gunma Prefecture|Gunma]]
| name_other = 阿賀野川
}}
'''အဂနိုမြစ်''' (阿賀野川, Agano-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ဟိုခုရိခုဒေသ]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဂမြစ် သို့မဟုတ် အိုးခဝမြစ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北陸 - 阿賀野川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0402_agano/0402_agano_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
[[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[တိုချိဂိခရိုင်]]နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ [[အရခအိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ နစ်ပရှိမြစ်နှင့် အအိဇုမြစ်ဝှမ်းမှ [[တဒမိမြစ်]]တို့နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်ကြောင်းပြောင်းသွားပြီး [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ အဂနိုမြစ်သည် အရှည် ၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၁၃၀ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၇၇၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Agano River">{{cite web|title=Agano River|url=http://www.touristlink.com/japan/agano-river.html|access-date=4 March 2013|publisher=Tourist Link}} [https://web.archive.org/web/20200103184349/https://www.touristlink.com/japan/agano-river/overview Archived] 3 January 2020</ref> မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၅၆၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။<ref name=":0" />
၁၉၆၄ - ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ [[ခနိုဆဲရွာ]]တွင်ရှိသည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံတစ်ခုမှ မြစ်အတွင်းသို့ မာကျူရီသတ္တုများ စွန့်ပစ်ခဲ့သဖြင့် နီးဂတမိနမတရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="CeccatelliAschner2012">{{cite book|last1=Ceccatelli|first1=Sandra|last2=Aschner|first2=Michael|title=Methylmercury and Neurotoxicity|url=https://books.google.com/books?id=-kNwVsLnd68C&pg=PA5|date=23 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-2382-9|page=5}}</ref>
အဂနိုမြစ်၏ အနီးအနားရှိ ရှိနနိုမြစ်ကို ၁၀.၈ ကီလိုမီတာ (၆.၇ မိုင်) ရှည်သည့် ခိုအဂနိုတူးမြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="koagano">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |title = 小阿賀野川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20230112065814/https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |archive-date = 2023-01-12 }}</ref>
အဂနိုမြစ်ပေါ်တွင် များစွာသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ရှိသည်။
*အိနဝရှိရိုဓာတ်အားစက်ရုံ (၁၀၇.၅ မီဂါဝပ်) - ၁၈၉၉ - ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်များစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစက်ရုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဗို့အားမြင့်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ပေးဝေရးလိုင်းသည်လည်း တာဝေးပေးဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
*နုမဇဝနုမဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၄၃.၇ မီဂါဝပ်) - ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Simeons2014">{{cite book|last=Simeons|first=Charles|title=Hydro-Power: The Use of Water as an Alternative Source of Energy|url=https://books.google.com/books?id=pE8JAwAAQBAJ&pg=PA510|date=24 April 2014|publisher=Elsevier Science|isbn=978-1-4831-4561-7|page=510}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရေစုပ်တင်စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်သည့် စက်ရုံလည်း ဖြစ်သည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery heights=150 widths=200>
Agano River near Kitakata (3848211488).jpg|ခိတခနအနီး မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်
Agano River.jpg|နီးဂတမြို့၊ ခိုးနန်းရပ်ကွက်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နီးဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
nauilmnxn1quozt7hlrbf4l0z8uw356
1033681
1033680
2026-05-25T00:37:02Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033681
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဂနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿賀野川}}
| image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG
| image_size = 300px
| image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Arakai]], border of [[Fukushima Prefecture]] and [[Tochigi Prefecture]]
| mouth_location = [[Sea of Japan]], [[Niigata Prefecture]]
| mouth_coordinates = {{coord|37.963224|139.129556|region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km=210
| source1_elevation = {{convert|1581|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|451|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2=7710
| basin_population = 560,000
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Niigata Prefecture|Niigata]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]], [[Gunma Prefecture|Gunma]]
| name_other = 阿賀野川
}}
'''အဂနိုမြစ်''' (阿賀野川, Agano-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ဟိုခုရိခုဒေသ]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဂမြစ် သို့မဟုတ် အိုးခဝမြစ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北陸 - 阿賀野川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0402_agano/0402_agano_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
[[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[တိုချိဂိခရိုင်]]နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ [[အရခအိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ နစ်ပရှိမြစ်နှင့် အအိဇုမြစ်ဝှမ်းမှ [[တဒမိမြစ်]]တို့နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်ကြောင်းပြောင်းသွားပြီး [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ အဂနိုမြစ်သည် အရှည် ၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၁၃၀ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၇၇၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Agano River">{{cite web|title=Agano River|url=http://www.touristlink.com/japan/agano-river.html|access-date=4 March 2013|publisher=Tourist Link}} [https://web.archive.org/web/20200103184349/https://www.touristlink.com/japan/agano-river/overview Archived] 3 January 2020</ref> မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၅၆၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။<ref name=":0" />
၁၉၆၄ - ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ [[ခနိုဆဲရွာ]]တွင်ရှိသည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံတစ်ခုမှ မြစ်အတွင်းသို့ မာကျူရီသတ္တုများ စွန့်ပစ်ခဲ့သဖြင့် နီးဂတမိနမတရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="CeccatelliAschner2012">{{cite book|last1=Ceccatelli|first1=Sandra|last2=Aschner|first2=Michael|title=Methylmercury and Neurotoxicity|url=https://books.google.com/books?id=-kNwVsLnd68C&pg=PA5|date=23 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-2382-9|page=5}}</ref>
အဂနိုမြစ်၏ အနီးအနားရှိ ရှိနနိုမြစ်ကို ၁၀.၈ ကီလိုမီတာ (၆.၇ မိုင်) ရှည်သည့် ခိုအဂနိုတူးမြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="koagano">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |title = 小阿賀野川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20230112065814/https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |archive-date = 2023-01-12 }}</ref>
အဂနိုမြစ်ပေါ်တွင် များစွာသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ရှိသည်။
*အိနဝရှိရိုဓာတ်အားစက်ရုံ (၁၀၇.၅ မီဂါဝပ်) - ၁၈၉၉ - ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်များစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစက်ရုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဗို့အားမြင့်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ပေးဝေရးလိုင်းသည်လည်း တာဝေးပေးဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
*နုမဇဝနုမဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၄၃.၇ မီဂါဝပ်) - ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Simeons2014">{{cite book|last=Simeons|first=Charles|title=Hydro-Power: The Use of Water as an Alternative Source of Energy|url=https://books.google.com/books?id=pE8JAwAAQBAJ&pg=PA510|date=24 April 2014|publisher=Elsevier Science|isbn=978-1-4831-4561-7|page=510}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရေစုပ်တင်စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်သည့် စက်ရုံလည်း ဖြစ်သည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery heights=150 widths=200>
Agano River near Kitakata (3848211488).jpg|ခိတခနအနီး မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်
Agano River.jpg|နီးဂတမြို့၊ ခိုးနန်းရပ်ကွက်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နီးဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
68n1lm3egsk1wanm5npuid6tz9t8dqq
1033682
1033681
2026-05-25T00:37:14Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033682
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အဂနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|阿賀野川}}
| image = Agano_River_Taima_Bridge_001.JPG
| image_size = 300px
| image_caption = Agano River and Taima Bridge of [[Ban'etsu West Line]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Arakai]], border of [[Fukushima Prefecture]] and [[Tochigi Prefecture]]
| mouth_location = [[Sea of Japan]], [[Niigata Prefecture]]
| mouth_coordinates = {{coord|37.963224|139.129556|region:JP|format=dms|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km=210
| source1_elevation = {{convert|1581|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|451|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2=7710
| basin_population = 560,000
| subdivision_type2 = Prefectures
| subdivision_name2 = [[Niigata Prefecture|Niigata]], [[Fukushima Prefecture|Fukushima]], [[Gunma Prefecture|Gunma]]
| name_other = 阿賀野川
}}
'''အဂနိုမြစ်''' (阿賀野川, Agano-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ဟိုခုရိခုဒေသ]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဂမြစ် သို့မဟုတ် အိုးခဝမြစ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=日本の川 - 北陸 - 阿賀野川 - 国土交通省水管理・国土保全局 |url=https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0402_agano/0402_agano_00.html |access-date=2024-03-05 |website=www.mlit.go.jp}}</ref>
[[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[တိုချိဂိခရိုင်]]နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ [[အရခအိတောင်]]မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းလာသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ နစ်ပရှိမြစ်နှင့် အအိဇုမြစ်ဝှမ်းမှ [[တဒမိမြစ်]]တို့နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ လမ်ကြောင်းပြောင်းသွားပြီး [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ အဂနိုမြစ်သည် အရှည် ၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၁၃၀ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၇၇၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Agano River">{{cite web|title=Agano River|url=http://www.touristlink.com/japan/agano-river.html|access-date=4 March 2013|publisher=Tourist Link}} [https://web.archive.org/web/20200103184349/https://www.touristlink.com/japan/agano-river/overview Archived] 3 January 2020</ref> မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူ ၅၆၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။<ref name=":0" />
၁၉၆၄ - ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ [[ခနိုဆဲရွာ]]တွင်ရှိသည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံတစ်ခုမှ မြစ်အတွင်းသို့ မာကျူရီသတ္တုများ စွန့်ပစ်ခဲ့သဖြင့် နီးဂတမိနမတရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="CeccatelliAschner2012">{{cite book|last1=Ceccatelli|first1=Sandra|last2=Aschner|first2=Michael|title=Methylmercury and Neurotoxicity|url=https://books.google.com/books?id=-kNwVsLnd68C&pg=PA5|date=23 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-2382-9|page=5}}</ref>
အဂနိုမြစ်၏ အနီးအနားရှိ ရှိနနိုမြစ်ကို ၁၀.၈ ကီလိုမီတာ (၆.၇ မိုင်) ရှည်သည့် ခိုအဂနိုတူးမြောင်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="koagano">{{cite web |author = |url = https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |title = 小阿賀野川 |lang = ja |website = kotobank.jp |date = |access-date = 2023-01-16 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20230112065814/https://kotobank.jp/word/%E5%B0%8F%E9%98%BF%E8%B3%80%E9%87%8E%E5%B7%9D-1531951 |archive-date = 2023-01-12 }}</ref>
အဂနိုမြစ်ပေါ်တွင် များစွာသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ ရှိသည်။
*အိနဝရှိရိုဓာတ်အားစက်ရုံ (၁၀၇.၅ မီဂါဝပ်) - ၁၈၉၉ - ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်များစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစက်ရုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးသော ဗို့အားမြင့်စက်ရုံဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ပေးဝေရးလိုင်းသည်လည်း တာဝေးပေးဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
*နုမဇဝနုမဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၄၃.၇ မီဂါဝပ်) - ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Simeons2014">{{cite book|last=Simeons|first=Charles|title=Hydro-Power: The Use of Water as an Alternative Source of Energy|url=https://books.google.com/books?id=pE8JAwAAQBAJ&pg=PA510|date=24 April 2014|publisher=Elsevier Science|isbn=978-1-4831-4561-7|page=510}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရေစုပ်တင်စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်သည့် စက်ရုံလည်း ဖြစ်သည်။
==ရုပ်ပုံများ==
<gallery heights=150 widths=200>
Agano River near Kitakata (3848211488).jpg|ခိတခနအနီး မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်
Agano River.jpg|နီးဂတမြို့၊ ခိုးနန်းရပ်ကွက်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် အဂနိုမြစ်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်
</gallery>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နီးဂတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
k6rqn6edo4arm06pmftfiz5g8o558rl
ဟွန်းရှူးကျွန်း
0
286492
1033678
2026-05-25T00:35:43Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
စာမျက်နှာကို [[ဟွန်ရှူးကျွန်း]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည်
1033678
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[ဟွန်ရှူးကျွန်း]]
06a8wp6stw6yal776zrm0iow0uqv8ai
ဂိုးနိုခဝမြစ်
0
286493
1033683
2026-05-25T00:43:08Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"{{Infobox river | name = ဂိုးနိုခဝမြစ် | name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えの..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033683
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
hghj056k7l8v0xct396fj1njt4gshje
1033684
1033683
2026-05-25T00:43:54Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033684
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
nogdlnr5wyxxfckupqzips74onw9tjo
1033685
1033684
2026-05-25T00:44:14Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033685
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
jecaxukfprkrqia0glekehyi6qvs4b0
1033686
1033685
2026-05-25T00:44:27Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033686
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
jocldw5tdjcvwx7pe1ciyxsfdzqlzlh
1033687
1033686
2026-05-25T00:44:39Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033687
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
6lru8nmiwle5wx8p8bd7xedp4bjtdh5
1033691
1033687
2026-05-25T00:45:43Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပြင်ပလင့်များ */
1033691
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
* [https://www.cgr.mlit.go.jp/english/ Chugoku Regional Development Bureau]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
kapcs0oaen6eloqj1229zokvtzws664
1033696
1033691
2026-05-25T00:58:47Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033696
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
The mainstream originates from Mount Asa (阿佐山) located in Kitahiroshima, Hiroshima (former Geihoku). Its three tributaries including Basen River (馬洗川), Saijō River (西城川) and Kannose River (神野瀬川) flows into the mainstream in Miyoshi Basin [ja]. The gradients being relatively gentle, the river had been commonly used for boat transport until 1930s, when Sankō Line and trafficways were built and opened. There are some valleys and waterfalls such as Senjōkei [ja], Dangyokei [ja] and Jōsei Falls [ja] around the region of the river.[1][6][7][8]
မြစ်သည် ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ခိတဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆတောင် (阿佐山) တွင် စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်လက်တက်သုံးခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘဆန်းမြစ် (馬洗川)၊ ဆိုင်းဂျောမြစ် (西城川)နှင့် ခန်းနိုဆဲမြစ် (神野瀬川) တို့ဖြစ်ကာ မိယာရှိမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ စီးဝင်ကြသည်။<ref name="kotobank"/><ref>{{cite web| url=http://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0704_gounokawa/0704_gounokawa_00.html | title=日本の川 - 中国 - 江の川 - 国土交通省水管理・国土保全局 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref><ref name="mlit_hist"/><ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E5%B8%B8%E6%B8%85%E6%BB%9D-532268 | title=常清滝(ジョウセイダキ)とは - コトバンク | language=ja | publisher=kotobank | access-date=January 3, 2018}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
* [https://www.cgr.mlit.go.jp/english/ Chugoku Regional Development Bureau]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
locz35g1olpfnv3emlrhm8qyoagr4um
1033697
1033696
2026-05-25T00:59:32Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033697
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဂိုးနိုခဝမြစ်
| name_native = {{native name list |tag1=ja|name1={{ruby-ja|江の川|ごうのかわ/がわ}} |tag2=ja-Latn|name2=Gōnokawa |tag3=ja-Latn|name3=Gōnogawa |tag4=ja|name4={{ruby-ja|江川|ごうかわ}} |tag5=ja-Latn|name5=Gōgawa |tag6=ja|name6={{ruby-ja|可愛川|えのかわ}}|tag7=ja-Latn|name7=Enogawa}}
| image = 180503 Go-no-kawa Gotsu Shimane pref Japan12s3.jpg
| image_size =300
| image_caption = Gōnokawa River in [[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]] Shimane Prefecture
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1 = [[Mount Asa]] (阿佐山)<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| source1_location = [[Kitahiroshima, Hiroshima]]<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E9%98%BF%E4%BD%90%E5%B1%B1-25122 | title=阿佐山(あさやま)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref>
| source1_elevation = {{convert|1218|m|ft|abbr=on}}<ref name="mlit1"/><ref name="kotobank2"/>
| mouth = [[Sea of Japan]]
| mouth_location = [[Gōtsu, Shimane]]<ref name="kotobank"/><ref name="mlit1"/>
| mouth_elevation =
| mouth_coordinates = {{coord|35|01|32|N|132|13|37|E|source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| subdivision_type1 = Countries
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Hiroshima Prefecture|Hiroshima]]
| length_km = 194
| length_ref = <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B1%9F%E3%81%AE%E5%B7%9D-497054 | title=江の川(ゴウノガワ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | access-date=January 2, 2018 | language=ja}}</ref><ref name="mlit1"/>
| discharge1_avg = {{convert|74.64|m3/s|cuft/s|abbr=on}}{{efn|Average from 1957 to 2003.}}<ref name="abstract">{{cite web| url=http://www.cgr.mlit.go.jp/miyoshi/gounokawa/gounokawa_plan/pdf/ref1-2.pdf | title=江の川水系の流域及び河川の概要 | pages=1, 22, 28, 53 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref>
| discharge1_location= Ozekiyama (尾関山)
| basin_size_km2 = 3900
| basin_size_ref = <ref name="kotobank"/><ref name="mlit1">{{cite web| url=https://www.cgr.mlit.go.jp/cginfo/syokai/busyo/kasen/suikei/gouno.htm | language=ja | title=江の川 | publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 2, 2018}}</ref>{{efn|According to [[Encyclopedia Nipponica]], the basin size of the river is {{convert|3870|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref name="kotobank"/>}}
| basin_population = 278,207<ref name="abstract"/>{{efn|Population as of 2000 based on the national census.}}
}}
'''ဂိုးနိုခဝမြစ်''' (江の川ごうのかわ/がわ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိမနဲခရိုင်]]နှင့် [[ဟီရိုရှီးမားခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ကို ဂိုးဂဝမြစ် (江川ごうかわ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမား]]တွင် အဲနိုခဝမြစ် (可愛川えのかわ) ဟု ခေါ်သည်။<ref name="kotobank"/><ref name="nrct 2012">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Rekishi Chimei Taikei | title = 江の川 | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-09-11 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | trans-title = Gōnokawa River | id = dlc 2009238904 | oclc = 173191044 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref>
မြစ်သည် ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ခိတဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ [[အဆတောင်]] (阿佐山) တွင် စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤမြစ်တွင် မြစ်လက်တက်သုံးခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘဆန်းမြစ် (馬洗川)၊ ဆိုင်းဂျောမြစ် (西城川)နှင့် ခန်းနိုဆဲမြစ် (神野瀬川) တို့ဖြစ်ကာ မိယာရှိမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ စီးဝင်ကြသည်။<ref name="kotobank"/><ref>{{cite web| url=http://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0704_gounokawa/0704_gounokawa_00.html | title=日本の川 - 中国 - 江の川 - 国土交通省水管理・国土保全局 | language=ja |publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | access-date=January 3, 2018}}</ref><ref name="mlit_hist"/><ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E5%B8%B8%E6%B8%85%E6%BB%9D-532268 | title=常清滝(ジョウセイダキ)とは - コトバンク | language=ja | publisher=kotobank | access-date=January 3, 2018}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
* [https://www.cgr.mlit.go.jp/english/ Chugoku Regional Development Bureau]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
e84ypvu9delv1x0fk216lcm0gd5gjrs
ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်
14
286494
1033688
2026-05-25T00:45:01Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033688
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ဂိုးနိုခဝမြစ်]]
4cx8ohbigiubgsrsil6kmsc7i09z87h
ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286495
1033689
2026-05-25T00:45:13Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033689
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
dbhue4hddtvt8mwcsbspdtdayj7qqrf
ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286496
1033690
2026-05-25T00:45:23Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033690
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
3giklom0r4fsrqakf4xaeo908k2b7qf
ခုမနိုမြစ်
0
286497
1033698
2026-05-25T01:03:24Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033698
wikitext
text/x-wiki
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
910bn9ylie454pdmzty48bsce4656t7
1033814
1033698
2026-05-25T10:17:57Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033814
wikitext
text/x-wiki
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
h79jyaui6ewb4ffjhl82g5ehn33m4kp
1033815
1033814
2026-05-25T10:24:28Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033815
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခုမနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|熊野川}}
| image = Kumano River Shingu Wakayama01s2s4592.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Kumano River at Shingū, Wakayama
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| mapframe-zoom = 7
| source1_location = [[Mount Ōmine]]
| mouth_location = Pacific Ocean
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 183
| source1_elevation = {{convert|1719|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|119.2|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 2360
}}
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref>{{cite book | last = Japanese Ministry of Internal Affairs| year = 1961| title = Japan statistical yearbook, Vol.12| publisher = Nihon Tōkei Kyōkai}}</ref>
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
**[[Tenkawa, Nara]]
**[[Gojō, Nara]]
**[[Totsukawa, Nara]]
*Wakayama Prefecture
**[[Tanabe, Wakayama]]
**[[Shingū, Wakayama]]
*Mie Prefecture
**[[Kumano, Mie]]
**[[Kihō, Mie]]
==ရေအားလျှပ်စစ်==
ခုမနိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန်အတွက် ဆည် ၁၁ ခု တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းဆည်များထဲမှ ငါးခုကို ခုမနိုမြစ်ပေါ် (စတင်စီးဆင်းရာနေရာမှ မြစ်ဝအထိ)တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
<ref>{{cite web|url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2022/13/e3sconf_cigb2022_03020.pdf|title=Study on PMP estimation for the flood risk evaluation of hydropower dams in consideration of the future climate change|first=Yuzo|last=Kobayashi|year=2022}}</ref>
*ခဝဆခိုဆည်
*[[ဆွတ်ဇုရအိုဆည်]]
*[[ဆရုတနိဆည်]]
*[[ခဇဲယဆည်]]
*[[ဖုဆဆွတ်နိုဆည်]]
အခြားဆည် ၆ ခုသည် ခုမနိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
097t0lmws579qeeldrydme9xpcr2chm
1033816
1033815
2026-05-25T10:26:51Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033816
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခုမနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|熊野川}}
| image = Kumano River Shingu Wakayama01s2s4592.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Kumano River at Shingū, Wakayama
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| mapframe-zoom = 7
| source1_location = [[Mount Ōmine]]
| mouth_location = Pacific Ocean
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 183
| source1_elevation = {{convert|1719|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|119.2|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 2360
}}
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref>{{cite book | last = Japanese Ministry of Internal Affairs| year = 1961| title = Japan statistical yearbook, Vol.12| publisher = Nihon Tōkei Kyōkai}}</ref>
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
*နာရခရိုင်
**[[တန်းခဝမြို့၊ နာရ]]
**[[ဂေါ့ဂျောမြို့၊ နာရ]]
**[[တိုဆွတ်ခဝမြို့၊ နာရ]]
*ဝခယမခရိုင်
**[[တနဘဲမြို့၊ ဝခယမ]]
**[[ရှင်းဂူးမြို့၊ ဝခယမ]]
*မိအဲခရိုင်
**[[ခုမနိုမြို့၊ မိအဲ]]
**[[ခိဟိုးမြို့၊ မိအဲ]]
==ရေအားလျှပ်စစ်==
ခုမနိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန်အတွက် ဆည် ၁၁ ခု တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းဆည်များထဲမှ ငါးခုကို ခုမနိုမြစ်ပေါ် (စတင်စီးဆင်းရာနေရာမှ မြစ်ဝအထိ)တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
<ref>{{cite web|url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2022/13/e3sconf_cigb2022_03020.pdf|title=Study on PMP estimation for the flood risk evaluation of hydropower dams in consideration of the future climate change|first=Yuzo|last=Kobayashi|year=2022}}</ref>
*[[ခဝဆခိုဆည်]]
*[[ဆွတ်ဇုရအိုဆည်]]
*[[ဆရုတနိဆည်]]
*[[ခဇဲယဆည်]]
*[[ဖုဆဆွတ်နိုဆည်]]
အခြားဆည် ၆ ခုသည် ခုမနိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
9vgdsck4ufvj8kspmd8w3gl84um9086
1033817
1033816
2026-05-25T10:27:19Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033817
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခုမနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|熊野川}}
| image = Kumano River Shingu Wakayama01s2s4592.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Kumano River at Shingū, Wakayama
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| mapframe-zoom = 7
| source1_location = [[Mount Ōmine]]
| mouth_location = Pacific Ocean
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 183
| source1_elevation = {{convert|1719|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|119.2|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 2360
}}
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref>{{cite book | last = Japanese Ministry of Internal Affairs| year = 1961| title = Japan statistical yearbook, Vol.12| publisher = Nihon Tōkei Kyōkai}}</ref>
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
*နာရခရိုင်
**[[တန်းခဝမြို့၊ နာရ]]
**[[ဂေါ့ဂျောမြို့၊ နာရ]]
**[[တိုဆွတ်ခဝမြို့၊ နာရ]]
*ဝခယမခရိုင်
**[[တနဘဲမြို့၊ ဝခယမ]]
**[[ရှင်းဂူးမြို့၊ ဝခယမ]]
*မိအဲခရိုင်
**[[ခုမနိုမြို့၊ မိအဲ]]
**[[ခိဟိုးမြို့၊ မိအဲ]]
==ရေအားလျှပ်စစ်==
ခုမနိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန်အတွက် ဆည် ၁၁ ခု တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းဆည်များထဲမှ ငါးခုကို ခုမနိုမြစ်ပေါ် (စတင်စီးဆင်းရာနေရာမှ မြစ်ဝအထိ)တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
<ref>{{cite web|url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2022/13/e3sconf_cigb2022_03020.pdf|title=Study on PMP estimation for the flood risk evaluation of hydropower dams in consideration of the future climate change|first=Yuzo|last=Kobayashi|year=2022}}</ref>
*[[ခဝဆခိုဆည်]]
*[[ဆွတ်ဇုရအိုဆည်]]
*[[ဆရုတနိဆည်]]
*[[ခဇဲယဆည်]]
*[[ဖုဆဆွတ်နိုဆည်]]
အခြားဆည် ၆ ခုသည် ခုမနိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
digt5h0i2t9p7cxrbm50ljzanmcroki
1033819
1033817
2026-05-25T10:27:32Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033819
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခုမနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|熊野川}}
| image = Kumano River Shingu Wakayama01s2s4592.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Kumano River at Shingū, Wakayama
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| mapframe-zoom = 7
| source1_location = [[Mount Ōmine]]
| mouth_location = Pacific Ocean
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 183
| source1_elevation = {{convert|1719|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|119.2|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 2360
}}
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref>{{cite book | last = Japanese Ministry of Internal Affairs| year = 1961| title = Japan statistical yearbook, Vol.12| publisher = Nihon Tōkei Kyōkai}}</ref>
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
*နာရခရိုင်
**[[တန်းခဝမြို့၊ နာရ]]
**[[ဂေါ့ဂျောမြို့၊ နာရ]]
**[[တိုဆွတ်ခဝမြို့၊ နာရ]]
*ဝခယမခရိုင်
**[[တနဘဲမြို့၊ ဝခယမ]]
**[[ရှင်းဂူးမြို့၊ ဝခယမ]]
*မိအဲခရိုင်
**[[ခုမနိုမြို့၊ မိအဲ]]
**[[ခိဟိုးမြို့၊ မိအဲ]]
==ရေအားလျှပ်စစ်==
ခုမနိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန်အတွက် ဆည် ၁၁ ခု တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းဆည်များထဲမှ ငါးခုကို ခုမနိုမြစ်ပေါ် (စတင်စီးဆင်းရာနေရာမှ မြစ်ဝအထိ)တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
<ref>{{cite web|url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2022/13/e3sconf_cigb2022_03020.pdf|title=Study on PMP estimation for the flood risk evaluation of hydropower dams in consideration of the future climate change|first=Yuzo|last=Kobayashi|year=2022}}</ref>
*[[ခဝဆခိုဆည်]]
*[[ဆွတ်ဇုရအိုဆည်]]
*[[ဆရုတနိဆည်]]
*[[ခဇဲယဆည်]]
*[[ဖုဆဆွတ်နိုဆည်]]
အခြားဆည် ၆ ခုသည် ခုမနိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
05k11exid97cp6cpf26u9jr18r2bx6a
1033820
1033819
2026-05-25T10:27:43Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033820
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခုမနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|熊野川}}
| image = Kumano River Shingu Wakayama01s2s4592.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Kumano River at Shingū, Wakayama
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| mapframe-zoom = 7
| source1_location = [[Mount Ōmine]]
| mouth_location = Pacific Ocean
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 183
| source1_elevation = {{convert|1719|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|119.2|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 2360
}}
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref>{{cite book | last = Japanese Ministry of Internal Affairs| year = 1961| title = Japan statistical yearbook, Vol.12| publisher = Nihon Tōkei Kyōkai}}</ref>
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
*နာရခရိုင်
**[[တန်းခဝမြို့၊ နာရ]]
**[[ဂေါ့ဂျောမြို့၊ နာရ]]
**[[တိုဆွတ်ခဝမြို့၊ နာရ]]
*ဝခယမခရိုင်
**[[တနဘဲမြို့၊ ဝခယမ]]
**[[ရှင်းဂူးမြို့၊ ဝခယမ]]
*မိအဲခရိုင်
**[[ခုမနိုမြို့၊ မိအဲ]]
**[[ခိဟိုးမြို့၊ မိအဲ]]
==ရေအားလျှပ်စစ်==
ခုမနိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန်အတွက် ဆည် ၁၁ ခု တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းဆည်များထဲမှ ငါးခုကို ခုမနိုမြစ်ပေါ် (စတင်စီးဆင်းရာနေရာမှ မြစ်ဝအထိ)တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
<ref>{{cite web|url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2022/13/e3sconf_cigb2022_03020.pdf|title=Study on PMP estimation for the flood risk evaluation of hydropower dams in consideration of the future climate change|first=Yuzo|last=Kobayashi|year=2022}}</ref>
*[[ခဝဆခိုဆည်]]
*[[ဆွတ်ဇုရအိုဆည်]]
*[[ဆရုတနိဆည်]]
*[[ခဇဲယဆည်]]
*[[ဖုဆဆွတ်နိုဆည်]]
အခြားဆည် ၆ ခုသည် ခုမနိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
8exgv5luxsb7pcsqsilclwujtd61bkv
1033821
1033820
2026-05-25T10:28:01Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033821
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ခုမနိုမြစ်
| native_name = {{native name|ja|熊野川}}
| image = Kumano River Shingu Wakayama01s2s4592.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Kumano River at Shingū, Wakayama
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| mapframe-zoom = 7
| source1_location = [[Mount Ōmine]]
| mouth_location = Pacific Ocean
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 183
| source1_elevation = {{convert|1719|m|ft|abbr=on}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| discharge1_avg = {{convert|119.2|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 2360
}}
'''ခုမနိုမြစ်''' (熊野川, Kumanogawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ဝခယမခရိုင်]]၊ [[နာရခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ခိအိကျွန်းဆွယ်]]ရှိ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၃ ကီလိုမီတာ (၁၁၄ မိုင်) ရှည်သည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၆၃၀ စတုရန်းကိလိုမီတာ (၁၀၂၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref>{{cite book | last = Japanese Ministry of Internal Affairs| year = 1961| title = Japan statistical yearbook, Vol.12| publisher = Nihon Tōkei Kyōkai}}</ref>
မြစ်သည် [[နာရခရိုင်]]၊ တန်းခဝရှိ ယောရှိနို - ခုမနိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် [[အိုးမိနဲတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ဝခယမခရိုင်၊ ရှင်းဂူးမြို့နှင့် မိအဲခရိုင်၊ ခိဟိုးမြို့အကြားနယ်နိမိတ်မှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် [[ခိအိတောင်တန်း]]တွင်ရှိသည့် "မြင့်မြတ်သည့်နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာလမ်းများ" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းလမ်းတွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
မြစ်သည် အောက်ပါမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
*နာရခရိုင်
**[[တန်းခဝမြို့၊ နာရ]]
**[[ဂေါ့ဂျောမြို့၊ နာရ]]
**[[တိုဆွတ်ခဝမြို့၊ နာရ]]
*ဝခယမခရိုင်
**[[တနဘဲမြို့၊ ဝခယမ]]
**[[ရှင်းဂူးမြို့၊ ဝခယမ]]
*မိအဲခရိုင်
**[[ခုမနိုမြို့၊ မိအဲ]]
**[[ခိဟိုးမြို့၊ မိအဲ]]
==ရေအားလျှပ်စစ်==
ခုမနိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန်အတွက် ဆည် ၁၁ ခု တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းဆည်များထဲမှ ငါးခုကို ခုမနိုမြစ်ပေါ် (စတင်စီးဆင်းရာနေရာမှ မြစ်ဝအထိ)တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
<ref>{{cite web|url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2022/13/e3sconf_cigb2022_03020.pdf|title=Study on PMP estimation for the flood risk evaluation of hydropower dams in consideration of the future climate change|first=Yuzo|last=Kobayashi|year=2022}}</ref>
*[[ခဝဆခိုဆည်]]
*[[ဆွတ်ဇုရအိုဆည်]]
*[[ဆရုတနိဆည်]]
*[[ခဇဲယဆည်]]
*[[ဖုဆဆွတ်နိုဆည်]]
အခြားဆည် ၆ ခုသည် ခုမနိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
c6yffbddafdbriwyssfgfn5icwytndd
မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ မေ ၂၅
100
286498
1033700
2026-05-25T01:25:28Z
Salai Rungtoi
22844
" {{Current events|year=2026|month=05|day=25|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033700
wikitext
text/x-wiki
{{Current events|year=2026|month=05|day=25|content=
<!-- All news items below this line -->
<!-- All news items above this line -->}}
1hu082w8fna324ieemg3s1ge6v5nqpt
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Freakydentist411
3
286499
1033701
2026-05-25T01:41:38Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033701
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Freakydentist411 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၁၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
6vdrxar5sgm8t9z18yvptaidbrqb3ur
ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် စစ်ရေး သမိုင်း
14
286500
1033706
2026-05-25T03:05:27Z
Salai Rungtoi
22844
"Category:Military history by location" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033706
wikitext
text/x-wiki
Category:Military history by location
k7r3kig0wek33id4k2a6zs8xd8vypqa
1033707
1033706
2026-05-25T03:06:06Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:စစ်ရေး သမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033707
wikitext
text/x-wiki
Category:Military history by location
[[ကဏ္ဍ:စစ်ရေး သမိုင်း]]
n20d465jyqtwk6s21hycazcigtwwrvu
1033708
1033707
2026-05-25T03:07:22Z
Salai Rungtoi
22844
1033708
wikitext
text/x-wiki
Category:Military history by location
{{container category}}
[[ကဏ္ဍ:စစ်ရေး သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် သမိုင်း]]
6fbrnl5g50stcosnx11poma5fyhibrt
1033709
1033708
2026-05-25T03:08:08Z
Salai Rungtoi
22844
1033709
wikitext
text/x-wiki
Category:Military history by location
{{container category}}
[[ကဏ္ဍ:စစ်ရေး သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် သမိုင်း|သမိုင်း]]
aentx2vthjrm5nzbl86av8i5fvzkt4b
1033710
1033709
2026-05-25T03:08:37Z
Salai Rungtoi
22844
1033710
wikitext
text/x-wiki
Category:Military history by location
{{container category}}
[[ကဏ္ဍ:စစ်ရေး သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:တည်နေရာအလိုက် သမိုင်း|စစ်ရေးသမိုင်း]]
3wttdffrp5o5tnlkr4y2gyobgxqcu8g
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ရှိ ပဋိပက္ခများ
14
286501
1033715
2026-05-25T03:12:26Z
Zawzawaungthwin
100038
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ရှိ ပဋိပက္ခများ]] စာမျက်နှာကို [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]])
1033715
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]]
e7fryal94y9vjv0o7tt8xe3g5lfmr4r
ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ
14
286502
1033725
2026-05-25T03:23:56Z
Zawzawaungthwin
100038
ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ
1033725
wikitext
text/x-wiki
၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]]
[[ကဏ္ဍ:ခုနှစ်အလိုက် ပဋိပက္ခများ]]
ixdfw5be8rt389skf4qux0c6hq0yqkm
ကဏ္ဍ:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် နိုင်ငံရေး
14
286503
1033726
2026-05-25T03:27:22Z
Salai Rungtoi
22844
"Category:Politics by period" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033726
wikitext
text/x-wiki
Category:Politics by period
1kha9akmatfbrl2sq9bwwlsigd7jv4u
1033727
1033726
2026-05-25T03:27:34Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033727
wikitext
text/x-wiki
Category:Politics by period
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး]]
9btonvku21o90tqfzwvyobgofhl5zvu
1033728
1033727
2026-05-25T03:27:43Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ကဏ္ဍများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033728
wikitext
text/x-wiki
Category:Politics by period
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ကဏ္ဍများ]]
q7otodsc6o5c4u8wdusveksdidube9i
1033729
1033728
2026-05-25T03:27:56Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံရေးသမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033729
wikitext
text/x-wiki
Category:Politics by period
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ကဏ္ဍများ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးသမိုင်း]]
9zodazrf4h17leerrf7hf3cx3v2i38y
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:0foiledAI
3
286504
1033733
2026-05-25T03:41:57Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033733
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 0foiledAI ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၁၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
iibyiyfnlq1iw2hrymoifmpl7ugshur
ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ
14
286505
1033741
2026-05-25T04:22:55Z
Salai Rungtoi
22844
"[[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033741
wikitext
text/x-wiki
[[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ
9bwqmnif0vuxd37jo0ijtvu5q1aihn6
1033742
1033741
2026-05-25T04:23:07Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကချင်ပြည်နယ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033742
wikitext
text/x-wiki
[[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်]]
r4aljpm0jy577i0x96kva34ycuuxq2l
1033743
1033742
2026-05-25T04:23:20Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033743
wikitext
text/x-wiki
[[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]]
543fja0ujmz7ez6xg23xroe5kocjb27
ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ
14
286506
1033750
2026-05-25T04:28:41Z
Salai Rungtoi
22844
"[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033750
wikitext
text/x-wiki
[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ
2z9vkpznll4vte82kqxlrwc523tdxib
1033751
1033750
2026-05-25T04:29:00Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033751
wikitext
text/x-wiki
[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
mn6ecdrm36090wto1w49hmu0isoq7fm
1033752
1033751
2026-05-25T04:29:14Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033752
wikitext
text/x-wiki
[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ တိုက်ပွဲများ
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]]
meh462rdfkpth1uzc87tu9qvdp4m8bn
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31162-19
3
286507
1033759
2026-05-25T04:42:06Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033759
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-31162-19 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
9u7kia7mvsf6ivs0e0was9rnhmy8o5b
ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
14
286508
1033766
2026-05-25T04:55:50Z
Salai Rungtoi
22844
"[[၂၀၂၃]] ခုနှစ်အတွင်း တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033766
wikitext
text/x-wiki
[[၂၀၂၃]] ခုနှစ်အတွင်း တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
avuolmffhkq5zqlyrh5cbvawk3p1tqo
1033767
1033766
2026-05-25T04:56:49Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033767
wikitext
text/x-wiki
[[၂၀၂၃]] ခုနှစ်အတွင်း တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
[[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]]
jkchbizta13zuuulxh1u2oruyc812z1
1033769
1033767
2026-05-25T04:58:19Z
Salai Rungtoi
22844
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၃]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033769
wikitext
text/x-wiki
[[၂၀၂၃]] ခုနှစ်အတွင်း တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ
[[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် တည်ထောင်ခြင်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]]
ri7k28wl07edhhnl91roywthuccn7a2
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Maveshal
3
286509
1033775
2026-05-25T06:42:26Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033775
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maveshal ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
3gtlbcy72srp72jzo35d8f3022r8tf7
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-30983-27
3
286510
1033776
2026-05-25T06:42:36Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033776
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-30983-27 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
6fwdt301wm6inxjikivr1ykflbnmti8
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Phengarornis
3
286511
1033777
2026-05-25T06:42:46Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033777
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Phengarornis ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
qgcyyfbeuhu27qx48wg3gsh5jj0ehi9
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Eaindra myint myat
3
286512
1033779
2026-05-25T07:42:56Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033779
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eaindra myint myat ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
himzmtl5nnth42gcmkw1lvk0ewuxobs
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31192-46
3
286513
1033780
2026-05-25T07:43:06Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033780
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-31192-46 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၃၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
l6nbdrayuaioze00uzljbswm1mk7khs
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Khinlay3070,$KK
3
286514
1033781
2026-05-25T08:43:16Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033781
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Khinlay3070,$KK ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၃၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
hupvwdz5huq31xuiahbpsae7e9ewqvp
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Phạm Huỳnh An Huy
3
286515
1033804
2026-05-25T09:43:25Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033804
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Phạm Huỳnh An Huy ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၃၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
1fsr7gtstsm49adkro3ryhltkqp3knv
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ro Maung Anower Arakane
3
286516
1033818
2026-05-25T10:27:31Z
~2026-31142-50
143209
/* Ro Maung ming Shwe jr Rohingya Human Right Activist and defender */ အပိုင်းသစ်
1033818
wikitext
text/x-wiki
== Ro Maung ming Shwe jr Rohingya Human Right Activist and defender ==
thanks [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/~2026-31142-50|~2026-31142-50]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31142-50|talk]]) ၁၀:၂၇၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
d53axshsb14x8po3jkdp71yh5mfjdc6
1033824
1033818
2026-05-25T10:31:26Z
~2026-31142-50
143209
/* Human Right Activist and Defender Ro Maung ming Shwe */ အပိုင်းသစ်
1033824
wikitext
text/x-wiki
== Ro Maung ming Shwe jr Rohingya Human Right Activist and defender ==
thanks [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/~2026-31142-50|~2026-31142-50]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31142-50|talk]]) ၁၀:၂၇၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
== Human Right Activist and Defender Ro Maung ming Shwe ==
ng Ming Shwe Jr., widely known as Anowar, is a prominent Rohingya human rights defender, youth leader, humanitarian worker, and community advocate. Operating directly from the epicentre of the Rohingya displacement crisis, his activism centers on grassroots mobilization, the protection of vulnerable camp populations, and tracking ongoing human rights violations across Myanmar’s Rakhine State.His history as an activist is defined by a commitment to the rights, safety, and ultimate self-determination of the stateless Rohingya community.Grassroots Mobilization and Youth LeadershipEmpowering On-the-Ground Leadership: Anowar advocates heavily against "keyboard activism" detached from the realities of the refugee camps. He champions the selection of organic leaders who live under the same harsh economic conditions, experience food ration cuts, and suffer firsthand alongside the community.Youth Mentorship: Operating within local networks, he actively fosters dialogue among Rohingya youth to build long-term community resilience, local development programs, and organized peaceful advocacy.Protection Campaigns in Refugee CampsCombating Kidnapping and Trafficking: Anowar has been a vocal critic of the escalating security crisis in the Cox's Bazar region, specifically targeting the surge of human trafficking and the abduction of children, girls, and young men for ransom.Institutional Accountability: He continuously urges international bodies like the UNHCR and the Government of Bangladesh to implement stricter physical security measures to protect genocide survivors within vulnerable camp boundaries.Gender Justice and Women's EmpowermentCornerstone of Resiliency: Anowar explicitly frames the empowerment of Rohingya women as a foundational requirement for rebuilding a fragmented post-genocide society.Advocacy for Dignity: His written work outlines structural pathways to elevate women out of trauma, ensuring their inclusive participation in both local community leadership and global justice movements.International Human Rights and Political CommentaryMonitoring Conflict in Rakhine State: He actively documents and amplifies human rights abuses occurring on the ground in Myanmar. He frequently highlights severe institutional policy failures, civilian atrocities, and oppression directed at the remaining Rohingya population by actors such as the ethnic Arakan Army (AA).Exposing Democratic Facades: Anowar maintains a staunch anti-junta political stance, publishing critiques on political processes in Myanmar. He explicitly denounces military-orchestrated state processes as fraudulent mechanisms designed to mask ongoing violence and systematic exclusion.The Right to Nationality: Rooting his perspective in global frameworks, he frequently leverages Article 15 of the Universal Declaration of Human Rights to demand the unconditional restoration of Rohingya citizenship, legal identity, and safe, dignified repatriation to their homeland in Arakan. [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/~2026-31142-50|~2026-31142-50]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31142-50|talk]]) ၁၀:၃၁၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
rud463bby4t7f1yjr4lttnhq0l5we8z
ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286517
1033822
2026-05-25T10:28:24Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033822
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:နာရခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
j49ngojnxqi2jqq5y9ka98qzms2tmgo
ကဏ္ဍ:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286518
1033823
2026-05-25T10:28:35Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033823
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:ဝခယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
1gxat9k0jqn2fsu0q7670f2yb40fp9v
အရခဝမြစ် (ခန်းတိုး)
0
286519
1033825
2026-05-25T10:39:20Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"{{Infobox river | name = အရခဝမြစ် | native_name ={{native name|ja|荒川}} | image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg | image_size = 240px | image_caption = A bend in the Arakawa River <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=ye..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033825
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုနှင့် ဆိုင်းတမခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ ခိုဘုရှိတောင်မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုနဲမြစ်ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း ကျိုတိုမြို့၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ကျိုတိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ အိုခုဘိုမြစ်ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}
s1jbc2a4xkgrx89uxpekzrn4z7b8zi1
1033826
1033825
2026-05-25T10:39:29Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပြင်ပလင့်များ */
1033826
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုနှင့် ဆိုင်းတမခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ ခိုဘုရှိတောင်မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုနဲမြစ်ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း ကျိုတိုမြို့၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ကျိုတိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ အိုခုဘိုမြစ်ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline|Arakawa River (Saitama and Tokyo)}}
{{Rivers of Japan}}
{{Authority control}}
{{Coord|36|08|10|N|139|22|06|E|type:river_source:dewiki|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
nyrz1ssrsdig2gxoufpe9gsdw9gxqz4
1033829
1033826
2026-05-25T10:42:25Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပြင်ပလင့်များ */
1033829
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုနှင့် ဆိုင်းတမခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ ခိုဘုရှိတောင်မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုနဲမြစ်ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း ကျိုတိုမြို့၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ကျိုတိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ အိုခုဘိုမြစ်ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline|Arakawa River (Saitama and Tokyo)}}
{{တမ်းပလိတ်:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ}}
{{Coord|36|08|10|N|139|22|06|E|type:river_source:dewiki|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
925i4hb645nx2ogt6d2dhg901p6dzfp
1033830
1033829
2026-05-25T10:42:57Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033830
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုနှင့် ဆိုင်းတမခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ ခိုဘုရှိတောင်မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုနဲမြစ်ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း ကျိုတိုမြို့၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ကျိုတိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ အိုခုဘိုမြစ်ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline|Arakawa River (Saitama and Tokyo)}}
{{တမ်းပလိတ်:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ}}
{{Coord|36|08|10|N|139|22|06|E|type:river_source:dewiki|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]
pz78owtgsad9b6dgckkvwe3mze9pdlt
1033831
1033830
2026-05-25T10:43:11Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033831
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုနှင့် ဆိုင်းတမခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ ခိုဘုရှိတောင်မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုနဲမြစ်ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း ကျိုတိုမြို့၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ကျိုတိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ အိုခုဘိုမြစ်ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline|Arakawa River (Saitama and Tokyo)}}
{{တမ်းပလိတ်:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ}}
{{Coord|36|08|10|N|139|22|06|E|type:river_source:dewiki|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
ieb5pdhxaymxx4zgvh20ojtwpl8sxbk
1033832
1033831
2026-05-25T10:43:24Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033832
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုနှင့် ဆိုင်းတမခရိုင်တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ ခိုဘုရှိတောင်မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုကျိုပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုနဲမြစ်ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း ကျိုတိုမြို့၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ကျိုတိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ အိုခုဘိုမြစ်ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline|Arakawa River (Saitama and Tokyo)}}
{{တမ်းပလိတ်:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ}}
{{Coord|36|08|10|N|139|22|06|E|type:river_source:dewiki|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
kiq2on86cwn0mo36kgm3k35fttyxxfb
1033838
1033832
2026-05-25T10:46:16Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033838
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အရခဝမြစ်
| native_name ={{native name|ja|荒川}}
| image = Tokyo_Skytree_from_Airplane_01.jpg
| image_size = 240px
| image_caption = A bend in the Arakawa River
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption= Location of mouth in Japan
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|173|km|abbr=on}}
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1_location = [[Mount Kobushi]] (甲武信ヶ岳)
| source1_elevation = {{Convert|2475|m|ft|abbr=on}}
| mouth_location = [[Tokyo Bay]]
| river_system = Arakawa
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
}}
'''အရခဝမြစ်''' သို့မဟုတ် '''အရမြစ်''' (荒川) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]]နှင့် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]တို့တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃ ကီလိုမီတာ (၁၀၇ မိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တိုင်းတာမှုအရ မြစ်ရေသည် စီးဆင်းမှုအရ 30 m3/s (1,100 cu ft/s) ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|title=Our Planet: Arakawa River|publisher=[[Planet Labs]]|access-date=2 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311185331/https://www.planet.com/gallery/arakawa-river/|archive-date=11 March 2016|url-status=dead}}</ref>
ဤမြစ်သည် ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ [[ခိုဘုရှိတောင်]]မှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် [[တိုကျိုပင်လယ်အော်]]သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၉၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name=Potomac>{{cite web|url=http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |title=(Arakawa - Potomac sister rivers) |date=27 January 2012 |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |access-date=27 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155451/http://www.potomacriver.org/2012/component/content/article/39-facts-faqs/facts-faqs/92-arakawa |archive-date=December 27, 2013 }}</ref>
ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ [[တိုနဲမြစ်]]ကဲ့သို့ပင် ဤမြစ်သည်လည်း [[တိုကျိုမြို့]]၏ ရေပိုက်များမှ ရေပေးဝေမှုအတွက် အဓိကကျသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ တိုကျိုမြို့တွင် ပေးဝေသည့် ရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဤမြစ်မှ ပေးဝေလျက်ရှိသည်။ [[အိုခုဘိုမြစ်]]ရေသန့်စင်စက်ရုံသည် ဤမြစ်မှရေကို ယူကာသန့်စင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.waterworks.metro.tokyo.jp/suigen/suigen_g.html|title=水系別貯水量の推移 {{!}} 水源・水質 {{!}} 東京都水道局|website=www.waterworks.metro.tokyo.jp|language=ja|access-date=2018-08-27}}</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
*{{Commons category-inline|Arakawa River (Saitama and Tokyo)}}
{{တမ်းပလိတ်:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ}}
{{Coord|36|08|10|N|139|22|06|E|type:river_source:dewiki|display=title}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တိုကျိုရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဆိုင်းတမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
7iemtrwmkunk2irr282etlbjhr4wzq6
တမ်းပလိတ်:Rivers of Japan
10
286520
1033827
2026-05-25T10:40:45Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"{{Navbox with collapsible groups | name = Rivers of Japan | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | selected = {{{selected|{{{expanded|{{{1|overview}}}}}}}}} | title = {{flagicon|Japan}} [[List of rivers of Japan|River systems and rivers of Japan]] | image = | bodyclass = hlist | abbr1 = Hokkaido | group1 = Rivers of..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033827
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox with collapsible groups
| name = Rivers of Japan
| state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}}
| selected = {{{selected|{{{expanded|{{{1|overview}}}}}}}}}
| title = {{flagicon|Japan}} [[List of rivers of Japan|River systems and rivers of Japan]]
| image =
| bodyclass = hlist
| abbr1 = Hokkaido
| group1 = Rivers of [[Hokkaido]]
| list1 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;
| group1 = [[Sea of Japan]]
| list1 =
*[[Ishikari River]]
**[[Chitose River]]
**[[Toyohira River]]
***[[Makomanai River]]
***[[Anano River]]
**[[Yūbari River]]
*[[Koetoi River]]
*[[Rumoi River]]
*[[Shiribeshi-Toshibetsu River]]
*[[Shiribetsu River]]
*[[Teshio River]]
*[[Zenibako River]]
| group2 = [[Sea of Okhotsk]]
| list2 =
*[[Abashiri River]]
*[[Shibetsu River]]
*[[Shokotsu River]]
*[[Tokoro River]]
*[[Yūbetsu River]]
| group3 = [[Pacific Ocean]]
| list3 =
*[[Akan River]]
*[[Kushiro River]]
*[[Mitsuishi River]]
*[[Mu River (Hokkaidō)|Mu River]]
*[[Niikappu River]]
*[[Saru River]]
*[[Shizunai River]]
*[[Tokachi River]]
| list4 = {{icon|Commons}} '''[[commons:Category:Rivers of Hokkaido|Rivers of Hokkaido on Commons]]'''
}}
| abbr2 = Honshu
| group2 = Rivers of [[Honshu]]
| list2 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;
| group1 = [[Tōhoku region]]
| list1 =
*[[Abukuma River]]
**[[Arakawa River (Fukushima)|Arakawa River]]
*[[Iwaki River]]
*[[Kitakami River]]
*[[Komagome River]]
*[[Koyoshi River]]
*[[Mabechi River]]
*[[Mogami River]]
*[[Natori River]]
*[[Ōhata River]]
*[[Oirase River]]
*[[Omono River]]
*[[Takase River (Aomori)|Takase River]]
*[[Yoneshiro River]]
| group2 = [[Kantō region]]
| list2 =
*[[Arakawa River (Kantō)|Arakawa River]]
*[[Edo River]]
*[[Fuji River]]
*[[Kanda River]]
*[[Kuji River (Ibaraki)|Kuji River]]
*[[Naka River (Saitama Tokyo)|Naka River]]
*[[Sagami River]]
*[[Sumida River]]
*[[Tama River]]
*[[Tone River]]
*[[Tsurumi River]]
| group3 = [[Chūbu region]]
| list3 =
*[[Agano River]]
*[[Shinano River]]
*[[Seki River]]
*[[Hime River]]
*[[Kurobe River]]
*[[Jōganji River]]
*[[Jinzū River]]
*[[Shō River]]
*[[Oyabe River]]
*[[Tedori River]]
*[[Kuzuryū River]]
*[[Fuji River]]
*[[Abe River]]
*[[Ōi River]]
*[[Sakawa River]]
*[[Tenryū River]]
*[[Toyo River]]
*[[Yahagi River]]
*[[Shōnai River]]
*[[Kiso Three Rivers]]
**[[Kiso River]]
**[[Nagara River]]
**[[Ibi River]]
*[[Kushida River]]
*[[Miya River (Mie)|Miya River]]
*[[Kita River]]
*[[Minami River]]
| group4 = [[Kansai region]]
| list4 =
*[[Choshi River]]
*[[Ibo River]]
*[[Kako River (Japan)|Kako River]]
*[[Kinokawa River]]
*[[Kumano River]]
*[[Kuzuryu River]]
*[[Maruyama River]]
*[[Muko River]]
*[[Yamato River]]
*[[Yodo River]]
**[[Yasu River]]
**[[Katsura River]]
**[[Kamo River]]
**[[Kizu River]]
**[[Dōtonbori|Dōton River]]
*[[Yura River (Japan)|Yura River]]
| group5 = [[Chūgoku region]]
| list5 =
*[[Asahi River]]
*[[Ashida River]]
*[[Gōnokawa River]]
*[[Hino River]]
*[[Hii River]]
*[[Ōta River]]
*[[Oze River]]
*[[Saba River (Japan)|Saba River]]
*[[Sendai River (Tottori)|Sendai River]]
*[[Takahashi River]]
*[[Takatsu River]]
*[[Tenjin River]]
*[[Yoshii River]]
|list6 =<!-- {{icon|Commons}} '''[[commons:Category:Rivers of Honshu|Rivers of Honshu on Commons]]'''-->
}}
| abbr3 = Shikoku
| group3 = Rivers of [[Shikoku]]
| list3 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;
| list1 =
*[[Aibiki River]]
*[[Shimanto River]]
*[[Shinmachi River]]
**[[Suketō River]]
*[[Yoshino River]]
**[[Dōzan River]]
*[[Niyodo River]]
|list2 =<!-- {{icon|Commons}} '''[[commons:Category:Rivers of Shikoku|Rivers of Shikoku on Commons]]'''-->
}}
| abbr4 = Kyushu
| group4 = Rivers of [[Kyushu]]
| list4 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;
| group1 = Kyushu
| list1 =
*[[Arie River]]
*[[Chikugo River]]
*[[Kikuchi River]]
*[[Kuma River (Japan)|Kuma River]]
*[[Mimi River (Japan)|Mimi River]]
*[[Ōno River]]
*[[Ōyodo River]]
| group2 = [[Ryukyu Islands]]
| list2 =
*[[Kokuba River]]
*[[Nakama River]]
*[[Urauchi River]]
|list3 =<!-- {{icon|Commons}} '''[[commons:Category:Rivers of Kyushu|Rivers of Kyushu on Commons]]'''-->
}}
| belowclass = hlist
| below =
* {{Icon|category}} '''[[:Category:Rivers of Japan|Rivers of Japan Category]]'''
* {{icon|Commons}} '''[[commons:Category:Rivers of Japan|Rivers of Japan on Commons]]'''
}}<noinclude>{{documentation|content=
== Usage ==
{{collapsible option}}
{{Collapsible sections option | list = Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu | example = Honshu}}
== See also ==
* [[:Category:Rivers of Japan]]
[[Category:Asia river navigational boxes|Japan]]
[[Category:Japan geography navigational boxes]]
}}</noinclude>
imk6bpuyuvzy4yq94dqb3op87vi6k6i
1033828
1033827
2026-05-25T10:41:38Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည်
1033828
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-30961-10
3
286521
1033833
2026-05-25T10:43:35Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033833
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-30961-10 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၃၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
ej80q673kch9dycpauymgjiafuqjnyi
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Yenyi1122
3
286522
1033834
2026-05-25T10:43:45Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033834
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yenyi1122 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၃၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
85p6mdftzeyq3uog05n7zkj1zkzn33y
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31142-50
3
286523
1033835
2026-05-25T10:43:55Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033835
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-31142-50 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၃၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
631ej6qtc810lws3d4icb5ibmxfs40v
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:NAGINDA(MNI)
3
286524
1033836
2026-05-25T10:44:05Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033836
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် NAGINDA(MNI) ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
sz0t0q3k4hxkbp3rov9y74fjrpmip9u
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31282-12
3
286525
1033837
2026-05-25T10:44:15Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033837
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-31282-12 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
nudxw48z5fdk0fjk998yvwecvyhhw7l
အိုးအိမြစ်
0
286526
1033839
2026-05-25T10:49:06Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033839
wikitext
text/x-wiki
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
ap6jbbr3ke2w5c5t5e0ae1rxddkhsjr
1033840
1033839
2026-05-25T10:55:04Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
/* ပထဝီသွင်ပြင် */
1033840
wikitext
text/x-wiki
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိုးအိမြစ်သည် အခအိရှိတောင်တန်းမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ထိုတောင်တန်းရှိ တောင်များ၏ တောင်ထိပ်တို့သည် ၂၀၀၀ မီတာမှ ၃၀၀၀ (၆၆၀၀ ပေမှ ၉၈၀၀ ပေ) မီတာအထိ မြင့်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားပြီး တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ လွင်ပြင်များ ရှိသည်။ မြစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ခုနစ်နေရာတွင် ကျယ်ဝန်းစွာ ကွေးသွားပြီး ဆုရုဂပင်လယ်အော်မှတဆင့် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}
fk5aziosjcs5j0nunxaojk5u74tapfm
1033841
1033840
2026-05-25T10:57:12Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033841
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အိုးအိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|大井川}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = SumataRiverMeetsOiJP22Feb05.jpg
| image_size =
| image_caption = Convergence of the upper Ōi and Sumata Rivers.
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|168|km|mi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|76.40|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Mount Aino]], Akaishi Mountains, Japan<ref name="jlogos"/>
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|3189|m|ft|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| mouth =
| mouth_location = [[Suruga Bay]]
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1280|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = [[Hōrai Bridge]]
| ports =
| custom_label = Dams
| custom_data = [[Tashiro Dam]]
}}
[[Image:Hokusai-fuji9.png|thumb|250px|''Travellers Crossing the Ōi River'' by [[Hokusai]]]]
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိုးအိမြစ်သည် အခအိရှိတောင်တန်းမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ထိုတောင်တန်းရှိ တောင်များ၏ တောင်ထိပ်တို့သည် ၂၀၀၀ မီတာမှ ၃၀၀၀ (၆၆၀၀ ပေမှ ၉၈၀၀ ပေ) မီတာအထိ မြင့်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားပြီး တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ လွင်ပြင်များ ရှိသည်။ မြစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ခုနစ်နေရာတွင် ကျယ်ဝန်းစွာ ကွေးသွားပြီး ဆုရုဂပင်လယ်အော်မှတဆင့် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref name="jlogos"/><ref name="jlogos"/>
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist|30em|refs=
<ref name="jlogos">{{cite web
|url=https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|script-title=ja:大井川
|trans-title=Ōi River
|language=ja
|publisher=[[Kadokawa Shoten|Kadokawa]]
|access-date=8 February 2024
|archive-date=8 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240208202123/https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|url-status=live
}}</ref>
}}
68ylssuumuzj5ve1yq0ymjsifb3saci
1033842
1033841
2026-05-25T10:57:44Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033842
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အိုးအိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|大井川}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = SumataRiverMeetsOiJP22Feb05.jpg
| image_size =
| image_caption = Convergence of the upper Ōi and Sumata Rivers.
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|168|km|mi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|76.40|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Mount Aino]], Akaishi Mountains, Japan<ref name="jlogos"/>
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|3189|m|ft|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| mouth =
| mouth_location = [[Suruga Bay]]
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1280|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = [[Hōrai Bridge]]
| ports =
| custom_label = Dams
| custom_data = [[Tashiro Dam]]
}}
[[Image:Hokusai-fuji9.png|thumb|250px|''Travellers Crossing the Ōi River'' by [[Hokusai]]]]
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိုးအိမြစ်သည် အခအိရှိတောင်တန်းမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ထိုတောင်တန်းရှိ တောင်များ၏ တောင်ထိပ်တို့သည် ၂၀၀၀ မီတာမှ ၃၀၀၀ (၆၆၀၀ ပေမှ ၉၈၀၀ ပေ) မီတာအထိ မြင့်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားပြီး တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ လွင်ပြင်များ ရှိသည်။ မြစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ခုနစ်နေရာတွင် ကျယ်ဝန်းစွာ ကွေးသွားပြီး ဆုရုဂပင်လယ်အော်မှတဆင့် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref name="jlogos"/><ref name="jlogos"/>
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist|30em|refs=
<ref name="jlogos">{{cite web
|url=https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|script-title=ja:大井川
|trans-title=Ōi River
|language=ja
|publisher=[[Kadokawa Shoten|Kadokawa]]
|access-date=8 February 2024
|archive-date=8 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240208202123/https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|url-status=live
}}</ref>
}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
je1yl05v6ol0t7h6r7dfafzp3irns0i
1033843
1033842
2026-05-25T10:57:56Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အခအိရှိတောင်တန်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033843
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အိုးအိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|大井川}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = SumataRiverMeetsOiJP22Feb05.jpg
| image_size =
| image_caption = Convergence of the upper Ōi and Sumata Rivers.
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|168|km|mi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|76.40|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Mount Aino]], Akaishi Mountains, Japan<ref name="jlogos"/>
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|3189|m|ft|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| mouth =
| mouth_location = [[Suruga Bay]]
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1280|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = [[Hōrai Bridge]]
| ports =
| custom_label = Dams
| custom_data = [[Tashiro Dam]]
}}
[[Image:Hokusai-fuji9.png|thumb|250px|''Travellers Crossing the Ōi River'' by [[Hokusai]]]]
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိုးအိမြစ်သည် အခအိရှိတောင်တန်းမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ထိုတောင်တန်းရှိ တောင်များ၏ တောင်ထိပ်တို့သည် ၂၀၀၀ မီတာမှ ၃၀၀၀ (၆၆၀၀ ပေမှ ၉၈၀၀ ပေ) မီတာအထိ မြင့်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားပြီး တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ လွင်ပြင်များ ရှိသည်။ မြစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ခုနစ်နေရာတွင် ကျယ်ဝန်းစွာ ကွေးသွားပြီး ဆုရုဂပင်လယ်အော်မှတဆင့် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref name="jlogos"/><ref name="jlogos"/>
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist|30em|refs=
<ref name="jlogos">{{cite web
|url=https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|script-title=ja:大井川
|trans-title=Ōi River
|language=ja
|publisher=[[Kadokawa Shoten|Kadokawa]]
|access-date=8 February 2024
|archive-date=8 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240208202123/https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|url-status=live
}}</ref>
}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
lb9tspizpr71fo9vaj2logwll5kicsn
1033844
1033843
2026-05-25T10:58:11Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033844
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အိုးအိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|大井川}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = SumataRiverMeetsOiJP22Feb05.jpg
| image_size =
| image_caption = Convergence of the upper Ōi and Sumata Rivers.
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|168|km|mi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|76.40|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Mount Aino]], Akaishi Mountains, Japan<ref name="jlogos"/>
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|3189|m|ft|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| mouth =
| mouth_location = [[Suruga Bay]]
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1280|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = [[Hōrai Bridge]]
| ports =
| custom_label = Dams
| custom_data = [[Tashiro Dam]]
}}
[[Image:Hokusai-fuji9.png|thumb|250px|''Travellers Crossing the Ōi River'' by [[Hokusai]]]]
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိုးအိမြစ်သည် အခအိရှိတောင်တန်းမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ထိုတောင်တန်းရှိ တောင်များ၏ တောင်ထိပ်တို့သည် ၂၀၀၀ မီတာမှ ၃၀၀၀ (၆၆၀၀ ပေမှ ၉၈၀၀ ပေ) မီတာအထိ မြင့်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားပြီး တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ လွင်ပြင်များ ရှိသည်။ မြစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ခုနစ်နေရာတွင် ကျယ်ဝန်းစွာ ကွေးသွားပြီး ဆုရုဂပင်လယ်အော်မှတဆင့် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref name="jlogos"/><ref name="jlogos"/>
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist|30em|refs=
<ref name="jlogos">{{cite web
|url=https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|script-title=ja:大井川
|trans-title=Ōi River
|language=ja
|publisher=[[Kadokawa Shoten|Kadokawa]]
|access-date=8 February 2024
|archive-date=8 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240208202123/https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|url-status=live
}}</ref>
}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
oliqa1kaqevxtiz5ugjhqzhhi1p3t2c
1033845
1033844
2026-05-25T11:00:33Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033845
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = အိုးအိမြစ်
| native_name = {{native name|ja|大井川}}
| name_other =
| name_etymology =
| nickname =
<!---------------------- IMAGE-->
| image = SumataRiverMeetsOiJP22Feb05.jpg
| image_size =
| image_caption = Convergence of the upper Ōi and Sumata Rivers.
| image_alt =
<!---------------------- MAPS -->
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| map_alt =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
| pushpin_map_alt =
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length = {{convert|168|km|mi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location=
| discharge1_min =
| discharge1_avg = {{convert|76.40|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location = [[Mount Aino]], Akaishi Mountains, Japan<ref name="jlogos"/>
| source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} -->
| source1_elevation = {{convert|3189|m|ft|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| mouth =
| mouth_location = [[Suruga Bay]]
| mouth_coordinates = <!-- {{Coord|...|display=inline,title}} -->
| mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}}
| progression =
| river_system =
| basin_size = {{convert|1280|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="jlogos"/>
| basin_landmarks =
| basin_population =
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| waterbodies =
| waterfalls =
| bridges = [[Hōrai Bridge]]
| ports =
| custom_label = Dams
| custom_data = [[Tashiro Dam]]
}}
[[Image:Hokusai-fuji9.png|thumb|250px|''Travellers Crossing the Ōi River'' by [[Hokusai]]]]
'''အိုးအိမြစ်''' (大井川, Ōi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]ရှိ အဆင့် (၁) မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိုးအိမြစ်သည် [[အခအိရှိတောင်|အခအိရှိတောင်တန်း]]မှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ထိုတောင်တန်းရှိ တောင်များ၏ တောင်ထိပ်တို့သည် ၂၀၀၀ မီတာမှ ၃၀၀၀ (၆၆၀၀ ပေမှ ၉၈၀၀ ပေ) မီတာအထိ မြင့်သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုများပြားပြီး တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်သည် ၃၀၀၀ မီလီမီတာ (၁၂၀ လက်မ) ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ လွင်ပြင်များ ရှိသည်။ မြစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်း၏ နေရာခုနစ်ခုတွင် ကျယ်ဝန်းစွာ ကွေးသွားပြီး [[ဆုရုဂပင်လယ်အော်]]မှတဆင့် [[ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref name="jlogos"/><ref name="jlogos"/>
==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html History Rivers, Sea and the Tokaido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050320161310/http://www.jr-central.co.jp/museum/inpaku/english/history/river_top.html |date=2005-03-20 }}
{{coord|34.764406|138.290778|format=dms|display=title|type:river_region:JP_scale:100000}}
==ကိုးကား==
{{reflist|30em|refs=
<ref name="jlogos">{{cite web
|url=https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|script-title=ja:大井川
|trans-title=Ōi River
|language=ja
|publisher=[[Kadokawa Shoten|Kadokawa]]
|access-date=8 February 2024
|archive-date=8 February 2024
|archive-url=https://archive.today/20240208202123/https://jlogos.com/docomosp/word.html?id=7110196
|url-status=live
}}</ref>
}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အခအိရှိတောင်တန်း]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
531qhvc5585jt8dmlf8xjnxcxk6ymsh
နဂရမြစ်
0
286527
1033847
2026-05-25T11:09:51Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"{{Infobox river | name = နဂရမြစ် | native_name = {{native name|ja|長良川}} | image = nagararivergifu.JPG | image_size = | image_caption = The Nagara River flowing through [[Gifu, Gifu|Gifu]] | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033847
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = နဂရမြစ်
| native_name = {{native name|ja|長良川}}
| image = nagararivergifu.JPG
| image_size =
| image_caption = The Nagara River flowing through [[Gifu, Gifu|Gifu]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Dainichi]]
| mouth_location = [[Ise Bay]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 166
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg = {{convert|120|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 1985
| river_system = [[Kiso River]]
}}
'''နဂရမြစ်''' (長良川, Nagara-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ [[ဂုဂျောမြို့]]တွင် စတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်ဝသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ခုဝနမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ခိဆိုမြစ်]]၊ [[အိဘိမြစ်]]နှင့် နဂရမြစ်တို့သည် [[နိုးဘိလွင်ပြင်]]ဒေသ၏ "ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း" ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က မြစ်၏ အမည်သည် ဆုနိုမတမြစ် (墨俣川 Sunomata-gawa) ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၀၃ မိုင်) ရှိသည်။ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၉၈၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အိဆဲပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="onsen">[http://www.nagaragawa.org/ Gifu Nagaragawa Onsen]. {{in lang|ja}} Gifu Nagaragawa Onsen and Ryokan Cooperative. Accessed June 6, 2007.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Nagara River}}
{{coord|35.068112|136.706208|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (confluence with Ibi River)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
law1h8ey2dts0pc5tt07m8v0didgeuy
1033849
1033847
2026-05-25T11:10:35Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033849
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = နဂရမြစ်
| native_name = {{native name|ja|長良川}}
| image = nagararivergifu.JPG
| image_size =
| image_caption = The Nagara River flowing through [[Gifu, Gifu|Gifu]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Dainichi]]
| mouth_location = [[Ise Bay]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 166
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg = {{convert|120|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 1985
| river_system = [[Kiso River]]
}}
'''နဂရမြစ်''' (長良川, Nagara-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ [[ဂုဂျောမြို့]]တွင် စတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်ဝသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ခုဝနမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ခိဆိုမြစ်]]၊ [[အိဘိမြစ်]]နှင့် နဂရမြစ်တို့သည် [[နိုးဘိလွင်ပြင်]]ဒေသ၏ "ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း" ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က မြစ်၏ အမည်သည် ဆုနိုမတမြစ် (墨俣川 Sunomata-gawa) ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၀၃ မိုင်) ရှိသည်။ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၉၈၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အိဆဲပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="onsen">[http://www.nagaragawa.org/ Gifu Nagaragawa Onsen]. {{in lang|ja}} Gifu Nagaragawa Onsen and Ryokan Cooperative. Accessed June 6, 2007.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Nagara River}}
{{coord|35.068112|136.706208|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (confluence with Ibi River)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
mhzwvlmmpegm7d16a8r1359olbvtyf8
1033850
1033849
2026-05-25T11:10:47Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂိဖုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033850
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = နဂရမြစ်
| native_name = {{native name|ja|長良川}}
| image = nagararivergifu.JPG
| image_size =
| image_caption = The Nagara River flowing through [[Gifu, Gifu|Gifu]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Dainichi]]
| mouth_location = [[Ise Bay]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 166
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg = {{convert|120|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 1985
| river_system = [[Kiso River]]
}}
'''နဂရမြစ်''' (長良川, Nagara-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ [[ဂုဂျောမြို့]]တွင် စတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်ဝသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ခုဝနမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ခိဆိုမြစ်]]၊ [[အိဘိမြစ်]]နှင့် နဂရမြစ်တို့သည် [[နိုးဘိလွင်ပြင်]]ဒေသ၏ "ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း" ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က မြစ်၏ အမည်သည် ဆုနိုမတမြစ် (墨俣川 Sunomata-gawa) ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၀၃ မိုင်) ရှိသည်။ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၉၈၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အိဆဲပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="onsen">[http://www.nagaragawa.org/ Gifu Nagaragawa Onsen]. {{in lang|ja}} Gifu Nagaragawa Onsen and Ryokan Cooperative. Accessed June 6, 2007.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Nagara River}}
{{coord|35.068112|136.706208|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (confluence with Ibi River)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂိဖုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
a77762y92nxx95dbgga1x4mu7ehrjsz
1033851
1033850
2026-05-25T11:11:04Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033851
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = နဂရမြစ်
| native_name = {{native name|ja|長良川}}
| image = nagararivergifu.JPG
| image_size =
| image_caption = The Nagara River flowing through [[Gifu, Gifu|Gifu]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Dainichi]]
| mouth_location = [[Ise Bay]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 166
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg = {{convert|120|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 1985
| river_system = [[Kiso River]]
}}
'''နဂရမြစ်''' (長良川, Nagara-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ [[ဂုဂျောမြို့]]တွင် စတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်ဝသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ခုဝနမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ခိဆိုမြစ်]]၊ [[အိဘိမြစ်]]နှင့် နဂရမြစ်တို့သည် [[နိုးဘိလွင်ပြင်]]ဒေသ၏ "ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း" ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က မြစ်၏ အမည်သည် ဆုနိုမတမြစ် (墨俣川 Sunomata-gawa) ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၀၃ မိုင်) ရှိသည်။ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၉၈၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အိဆဲပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="onsen">[http://www.nagaragawa.org/ Gifu Nagaragawa Onsen]. {{in lang|ja}} Gifu Nagaragawa Onsen and Ryokan Cooperative. Accessed June 6, 2007.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Nagara River}}
{{coord|35.068112|136.706208|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (confluence with Ibi River)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂိဖုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
mn3toi0i533tr08uf8bhi9uz80yj9m6
1033852
1033851
2026-05-25T11:11:16Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033852
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = နဂရမြစ်
| native_name = {{native name|ja|長良川}}
| image = nagararivergifu.JPG
| image_size =
| image_caption = The Nagara River flowing through [[Gifu, Gifu|Gifu]]
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Dainichi]]
| mouth_location = [[Ise Bay]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 166
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg = {{convert|120|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 1985
| river_system = [[Kiso River]]
}}
'''နဂရမြစ်''' (長良川, Nagara-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ [[ဂုဂျောမြို့]]တွင် စတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်ဝသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ခုဝနမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ခိဆိုမြစ်]]၊ [[အိဘိမြစ်]]နှင့် နဂရမြစ်တို့သည် [[နိုးဘိလွင်ပြင်]]ဒေသ၏ "ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း" ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က မြစ်၏ အမည်သည် ဆုနိုမတမြစ် (墨俣川 Sunomata-gawa) ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၀၃ မိုင်) ရှိသည်။ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၉၈၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အိဆဲပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="onsen">[http://www.nagaragawa.org/ Gifu Nagaragawa Onsen]. {{in lang|ja}} Gifu Nagaragawa Onsen and Ryokan Cooperative. Accessed June 6, 2007.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Nagara River}}
{{coord|35.068112|136.706208|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (confluence with Ibi River)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂိဖုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
gki2vzr4lqg552nokbgqcvkecq2e5kb
1033853
1033852
2026-05-25T11:11:55Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033853
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = နဂရမြစ်
| native_name = {{native name|ja|長良川}}
| image = nagararivergifu.JPG
| image_size =
| image_caption = ဂိဖုမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် နဂရမြစ်
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=300
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| pushpin_map = Japan
| source1_location = [[Mount Dainichi]]
| mouth_location = [[Ise Bay]]
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| length_km = 166
| source1_elevation =
| mouth_elevation =
| discharge1_avg = {{convert|120|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| basin_size_km2 = 1985
| river_system = [[Kiso River]]
}}
'''နဂရမြစ်''' (長良川, Nagara-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ [[ဂုဂျောမြို့]]တွင် စတင်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်ဝသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[ခုဝနမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ခိဆိုမြစ်]]၊ [[အိဘိမြစ်]]နှင့် နဂရမြစ်တို့သည် [[နိုးဘိလွင်ပြင်]]ဒေသ၏ "ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း" ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က မြစ်၏ အမည်သည် ဆုနိုမတမြစ် (墨俣川 Sunomata-gawa) ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၀၃ မိုင်) ရှိသည်။ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၉၈၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အိဆဲပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="onsen">[http://www.nagaragawa.org/ Gifu Nagaragawa Onsen]. {{in lang|ja}} Gifu Nagaragawa Onsen and Ryokan Cooperative. Accessed June 6, 2007.</ref>
==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Nagara River}}
{{coord|35.068112|136.706208|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (confluence with Ibi River)
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂိဖုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
3dj531fzag98rfqyueua5me71mx557j
ဟိအိမြစ်
0
286528
1033854
2026-05-25T11:20:28Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
" '''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033854
wikitext
text/x-wiki
'''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၃ ကီလိုမီတာ (၉၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၅၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိမနဲခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် [[အိဇုမိုမြို့]]၊ [[မဆွတ်အဲမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက်တွင် [[ရှင်းဂျိကန်]]ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက်တွင် [[နခအုမိမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
adveyn2wjib27d9fjtkwyhvkj2h5zbq
1033855
1033854
2026-05-25T11:21:16Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033855
wikitext
text/x-wiki
'''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၃ ကီလိုမီတာ (၉၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၅၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိမနဲခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် [[အိဇုမိုမြို့]]၊ [[မဆွတ်အဲမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက်တွင် [[ရှင်းဂျိကန်]]ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက်တွင် [[နခအုမိမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
qb5pwzjlw5oftvqe4kob0xempkgdih4
1033856
1033855
2026-05-25T11:21:35Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033856
wikitext
text/x-wiki
'''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၃ ကီလိုမီတာ (၉၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၅၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိမနဲခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် [[အိဇုမိုမြို့]]၊ [[မဆွတ်အဲမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက်တွင် [[ရှင်းဂျိကန်]]ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက်တွင် [[နခအုမိမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
n67338x7hjoz3p92omzlhaxqfkg0ut7
1033857
1033856
2026-05-25T11:21:46Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
1033857
wikitext
text/x-wiki
'''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၃ ကီလိုမီတာ (၉၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၅၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိမနဲခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် [[အိဇုမိုမြို့]]၊ [[မဆွတ်အဲမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက်တွင် [[ရှင်းဂျိကန်]]ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက်တွင် [[နခအုမိမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
74tukxou5s1i0kj6zug1gvz97rg3fi6
1033859
1033857
2026-05-25T11:23:45Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033859
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဟိအိမြစ်
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other = 斐伊川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Hiikawa river.jpg
| image_size =
| image_caption = Hii River in 2010
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Tottori Prefecture|Tottori]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 153
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= Ohtsu, [[Izumo, Shimane|Izumo]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg = 1.4 bn m<sup>3</sup>/year
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Sentsū]]
| source1_location =
| source1_coordinates= {{coord|35.1638|133.1858|format=dms|region:JP|display=inline}}
| source1_elevation =
| mouth = Miho Bay
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|35.5541|133.2728|format=dms|region:JP|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 2,070
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၃ ကီလိုမီတာ (၉၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၅၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိမနဲခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် [[အိဇုမိုမြို့]]၊ [[မဆွတ်အဲမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက်တွင် [[ရှင်းဂျိကန်]]ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက်တွင် [[နခအုမိမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။ref name="Wang">{{cite journal |author = Fawu Wang, Miguel Clüsener-Godt & Zili Dai |doi=10.1186/s40677-019-0128-6 |doi-access=free |title = Report on the UNESCO Chair 2019 field school on Geoenvironmental Disaster Reduction in Shimane University, Japan |language = en |journal=Geoenviron Disasters |volume=6 |number=13 |date = 2019 |article-number=13 |bibcode=2019GeoDi...6...13W }}</ref><ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0713_hiikawa/0713_hiikawa_00.html |archive-url = |archive-date = |script-title=ja:斐伊川 |language = ja |website= [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date = 2008 |access-date = 2021-08-15}}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
3qecjzeho0bb0trdk95ot1fff1b59nx
1033860
1033859
2026-05-25T11:24:06Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
1033860
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = ဟိအိမြစ်
| native_name =
| native_name_lang =
| name_other = 斐伊川
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Hiikawa river.jpg
| image_size =
| image_caption = Hii River in 2010
| map =
{{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250
|raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" },
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }}
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map = Japan
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Japan]]
| subdivision_type2 = Prefecture
| subdivision_name2 = [[Shimane Prefecture|Shimane]], [[Tottori Prefecture|Tottori]]
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
| length_km = 153
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= Ohtsu, [[Izumo, Shimane|Izumo]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg = 1.4 bn m<sup>3</sup>/year
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 = [[Mount Sentsū]]
| source1_location =
| source1_coordinates= {{coord|35.1638|133.1858|format=dms|region:JP|display=inline}}
| source1_elevation =
| mouth = Miho Bay
| mouth_location =
| mouth_coordinates = {{coord|35.5541|133.2728|format=dms|region:JP|display=inline,title}}
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
| basin_size_km2 = 2,070
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''ဟိအိမြစ်''' (斐伊川, Hii-kawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]နှင့် [[ရှိမနဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၅၃ ကီလိုမီတာ (၉၅ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဒေသသည် ၂၅၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိမနဲခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် [[အိဇုမိုမြို့]]၊ [[မဆွတ်အဲမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက်တွင် [[ရှင်းဂျိကန်]]ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက်တွင် [[နခအုမိမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]အတွင်း စီးဝင်သည်။<ref name="Wang">{{cite journal |author = Fawu Wang, Miguel Clüsener-Godt & Zili Dai |doi=10.1186/s40677-019-0128-6 |doi-access=free |title = Report on the UNESCO Chair 2019 field school on Geoenvironmental Disaster Reduction in Shimane University, Japan |language = en |journal=Geoenviron Disasters |volume=6 |number=13 |date = 2019 |article-number=13 |bibcode=2019GeoDi...6...13W }}</ref><ref name="mlit">{{cite web |author = |url = https://www.mlit.go.jp/river/toukei_chousa/kasen/jiten/nihon_kawa/0713_hiikawa/0713_hiikawa_00.html |archive-url = |archive-date = |script-title=ja:斐伊川 |language = ja |website= [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] |date = 2008 |access-date = 2021-08-15}}</ref>
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
s8a25od0yfnhzw3eum13g0jruvcwja1
ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ
14
286529
1033858
2026-05-25T11:22:05Z
ခင်မောင်မောင်လွင်
40414
"[[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်
1033858
wikitext
text/x-wiki
[[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]
akd3h5bwodnkghtshl0fku4mb76uzvf
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MalayanGuard
3
286530
1033865
2026-05-25T11:44:24Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033865
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MalayanGuard ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၄၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
j4v3qg4eka3xbnlns5zznlfkya7b8pu
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-31081-05
3
286531
1033866
2026-05-25T11:44:34Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033866
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-31081-05 ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၄၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
740g7a07lihd1e49y5sg9myw1qedvb4
အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Hteain
3
286532
1033867
2026-05-25T11:44:44Z
Welcome-Bot
40494
ကြိုဆိုပါသည်!
1033867
wikitext
text/x-wiki
== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hteain ! ==
{| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;"
| style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" |
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
</div>
| style="padding:0 0.5em;" |
| style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" |
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;">
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ ~~~~ ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div>
<div style="padding:0.4em 1em 0.3em;">
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
</div>
|}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၄၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
imqbvwrf0hy6s2lwt6degav8n1hv9cl